KaI600-2411_9
author: Nebel, Daniel WilhelmandStarck, Johann Leonhard

[

$»

*

-

".

o

ae

d

L

b d

,^

1

—

p

»

4

*

sf

r

-

E

w*

-

""

-

P

f*

—

^

-»

x/,

P

"

t

i

«*

E

d.

1

n

À

»^ 3

"

p

lo

$

L

*

J

y»

E

As

P^

"

D

Y

—

-5

?

"

"d

»9

P

-

s

A.

-

"

" d

^

A

z

E

&

"4

!d

- n

E

-

-

"

a

H

-

r

.

s

V P.

X

H

" 4

"À o

au.v«

i*

"—

—

—

—

—PüÁ-

b2

W

T

al

2

Z

E

N

zP

—

—

—

——

r»

——

—

Em

-

a

d

d

—

Mr..tv

t m

E

—

-

s

v

Ea as

Ra

2

k

x

£R

L. m

T

ES

z

—

UE MHRITNn P UDPTERK E RB AAE I ss r ii r n A n R dN RTM Á

^

[

&

us

Vg

b

r

gt

imnr

J

o

—

C

*

at

—

LuW

M

P

p

Cs

g

T

:

Y

"

DISSERTATIO ,MEbïCA INA

NONNULLA

—

i ,(ALIS

HAEMORRHOIDIBUS

EXPONENS,

QUAM

AUSPICE 'DEO OPTIMOÓ MAXIMO

EX

INCLYTAE FACULTATIS

i

MEDICAE DECRETO

SUB

S

PRAESIDIO

VIRI CLARISSIMI rr EXPERTISSIMI

DANIELIS WILHELMI NEBELIT,

»

PHILOS. ger MEDIC. DOCTORIS, MEDICINAE CHEMIAE gT PHAR-

MACIAE PROF. PUBL. ET ORD. ACADEMIAE ELECTORALIS.

SCIENTIARUM THEODORO-PALATINAE SOCII.

Pno Gnapu DocronATUS

g

SUMMISQUE IN MEDICINA. HONORIBUS. AC PRIVILEGIIS

RITE ET. LEGITIME CONSEQUENDIS

PUBLICO EX ÁAMINI SUBMITTIT AUCTOR

JOANNES LEONARDUS STARCRK,

DATTENHUSSANO - PALATINUS

:

&Á.

LL, ET PHILOSOPHIAE MAGISTER,

Ad Diem

Decembris MDCCLXXV. -

N AULA L*'SLVCf'&DEMICQz NOVI W!LH-EL??MNL

!c

3j

HEIDELBERGAE,

Typis Jo4xNNÍS BAPTISTAE WIESEN, Univef.ücacis, Typographt

f

i

T

REVERENDISSIMO

EXCELLENTISSIMO

AC PERQUAM

GRATIOSO DOMINO

DOMINO

COELESTINO

S.R.I PRAELATO

IMPERIALIS AC IMMEDIATE LIBERI MONASTERII CAESAREENSIS

ABBATI

SACR. CAESAR, MAJEST CONSILIARIO NATO,

SACELLANO HAEREDITARIO

SERENISSIAMI

NEC NON

ELECTORIS PALAT]NI

CONSILIARIO INTIMO ACTUALI,

ORDINIS S. ELISABETHAE

ELEEMOSYNARIO

MAGNO PERPETUO

ACADEMIAE ELECTORALIS SCIENTIARUM

THEODORO-PALATINAE

SOCIO HONORARIO,

SACRI ORDINIS CISTERCIENSIS

PER SUEVIAM, TYROLIM

ET ADJACENTES PROVINCIAS

VICARIO GENERALI

DOMINO DOMINO MEO

PERQUAM GRATIOSO,

REPERENDISSIME

AC

EXCELLENTISSIME

DOMINE

PERQUAM GRATIOSE

DOMINEPRKARERLAI.

at

as

C

E

i Sz , qtiod Medicus in theoria fapienter " cogitat ,

Ej&*äï&—/

quodque in praxi [alubriter tentat ; id omue

conmiercio debet ; quod corpus inter 62 quimam

tun ad fentiendum , tum ad. agendum, matura suater. con-

fhrinxit : jam mon. niraberis , quid fit , quod. bajce ego pae

gellas FUO praecipuge GLORIOSISSIMO .NOMINI n*

feribere aufus fan , quippe TE duce

TE luce, iuo TE

anisa 1Heos qualescuuque conatus fortiter , fuaviterque at«

ante , fuf(,epms, inflru&las , elabovatas.

Ex quo enium dioino mumine providente, TUO autenm

poftulaute merito ,. ad. Imperialis Abbatiae inclytam. fedem

evedus esz quam memo mon admiratus in. TE eft eg pro-

priae literaturae copiam, &9 de literatis beue anereudi am-

plffanam-voluntaten ; ego prae caeteris expertus fum; quando

illa CLEMENTIAE T'UAE ubertas smitiore favonio mou

*

prae-

pmï&ztiþus fohum. eysnbulasm. queien. flu&libus eä;ipere; fed

€7 portum, quein fecura deinceps teneret ,^ eidem aperire,

aucorapi, qua firmavetur , voluit oflendere.

Zitque iffe quidem gratiae T UAE vadius. quantum

wübi lucis offudit ad perno[cendum : ea , quae e[fent officii

suei! quantum ardoris fubjecit ad. eadem. [Iudiofe perficien-

dum! Magnoruamn in literatos propenfior. animus. in promo-

vendis artibus €9 [cientüis [emper valuit pluvimum : Roma,

quod accepimus , meque Marones, meque Flaccos, deque cae-

tera ia tum pbilofophorum. tum medicorum. inmnortalia

9uomina , €9 fuae &9 po[lerae aetatis exempla, oflentatura

fuiffet ; mifi Mecaenates procreaffet identidem , quorum illi

bojpitio vecipiebantur , reficiebantur snen[a, fima fovebantur.

INon eft , quod [ummnis ego viris fuos Mecaenates invideanz:

Ter fau[His avibus ejus ad moua[lerü beata. lizima. delatus

Jum ;

fumn ; ubi Archinandrita vefidet, | qui. patris. officiofa pie-

tate. fuorum: mon. anismis. [olum , fed corporibus etiam , [a-

cris ilis [acrarum animarum. bo[pitibus, ut cou[ulat; eos

prae quovis Mecaenate benignius. admuttendos , tractaudos-

que putat; qui im arte medendi aut jam. profecere pluri-

vIuL, aut amplius proficiendi [ludio detinentur.

Ego quid profecerim , documenta daturus, mon potui

9on eum €9 au[picem. &2 arbitrum eligere, cujus àn dex-

tera. [Fudiorum qneorum . effloruere confilia, progre[fus ?na-

turuerunt , [pes demum finesque conquie[cunt. Quo agis

patieris, una cum tbefibus banc ut lucubratiunculam gra-

tiofis. T UIS manibus in[evam ; hocque , tauetfi. tenuicu-

lum, weae erga T'E pietatis, ob[ervantiae, grati[fimiique

animi te[monium palam orbis literati con[pectui exponam:

Deun vero. dierum . busuanorumm. snoderatorem ,. omniuan-

que

que bonorum. largitovem ,

berapeuten- [upremum - Opt,

Max. precor, "LE ut. faimnmn, fo[pitem 89 imcolumem con-

Jarvet- diu ; faciatque, ut meque mnedice ,. seque Tüodice;

Jed felzczter , fed- amplifune. vivas , jioreas, guberues.

lta vovet

REFVERENDISSIMAE;

EXCELL,ENTISSIMAE,

PERQUAM GRATIOSE

DOMINATIONIS TUAE

CLIENTUM MINIMUS

JOAN. LEONARD. STARCK

PROO

EMIUM

olemue eff, ut gradum doä?omlehz ambientes

:

S

Jb

ecimen. inaugurale exbibeaut. — Singularis

quaedam vatio [uafit de Haemorrboidibus inau-

guralem. co»fcribere disquifitionem. — Novi qui.

dem beue argumentum boc effe amplifmum , nec

pro digmitate aris laboris academici caucellis

iucludi atque. elaborari fofe; movi qzmäue edti«

dem wateriam toties effe pertralatam &g a priu-

cipibus artis medicae ferme abfolutam.

His

onnibus beue perpeufis, ut. faltem aliqua ex par-

te, &^ quautum um temporis vatio, tum . differ«

talionis liuites permittunt , fatisfaciam , uonuul

À

ld

la iantum de baemarrboz'diäus exponere in ami.

u duxi. Benevolos Le&ores bumaniffime vo.

go, ut primos TI£0s qualescumque . labores

gequo auio ferant.

[

j

À

E

DIS-

-9v

N

X'XXX

;

d

!

:

pO

ESN

AS

^

P.A

$

&7/

A I D

"o caid

À

r

ais

t

í

ï«

a-—æïj

*J*

AK

MW

VRR Md

ESTRURTEM O r

m 1

DISSERTATIO

MEDICA

INAUGURALIS

NONNULLA

ORRHOIDIBUS

HAEM

e

EXPONENS.

:j

—

SKI;

HAEMORRHOIDUM DENOMINATIO

DEFINITIO.

H

W ag efthujus vocis apud veteres fignificatio, — Si

vocabuli originem fpe&es , fignificant Haemorr-

hoides fanguinis fluxum in genere, derivatur

enim ex graeco á&;ua fanguis & e/o fluo: hinc etiam eft,

quod veteres nonnulli PauLUs AEGINETA 2

) C

SUS b

m

Á 2

à

&) Niedicínae tottus Enchiridion, Lib, $. Cap. 15

b) De Medicina, Lib.g. Cap. 1 & $.

4

as

$€ o »€ 2;»«- *

aliique plares hoc vocabulo ufi füerint de vario fangui-

nis profluvio.

Utebantur etiam veteres eodem vocabu-

ilo, de aliis affe&ibus morbofis, uti eX AVICENNA c) aliis-

Haemorrhois quoque prifcis Medicis

que fatis patet.

atque hiftoriae naturalis fcriptoribus dicebatur vipera,

in faxorum cavernis domefticam fedem habens: quod fi

Haemorrhois morfum alicui inflixerit, ftatim pun&us

cyanei coloris exoritur; percuflus ftomachi doloribus

affligitur ; venter copiofe fluit & exhauritur, & prima

flatim no&e fanguis per nares, fauces & aures cum bi-

liofa. fanie emittitur; vefica quoque fanguineam urinam

reddit; fanguis etiam per fummos ungues emanat, &

gingivae quoque veneno inficiuntur, & íanguis ab

eis fluit copiofus & eliduntur dentes.

AELIANUS, d)

Haemorrhois morfu fanguinem elicit, & diffolutis ve-

narum commerciis, quidquid animae eft, evocat per

cruorem, SorniNus, e) Haemorrhous, & alterius fexus

Haemorrhois, fimilem fuorum nominum fignificationi

laefionem inducunt. Nam qgi demorfi ab his fuerint,

fanguine per os , nares & univerfum corpus erumpen-

te,

€) Libr. III, Fen. VIIL. Cap. 15. de haemorrhoidibus labiorum, &

Lib. III, Fen. V. Trac&. IL. Cap. rr. de haemorrhoidibus & alar-

bian (polypo) in nafo, eod, Libr. Fen. XXI. Cap.29. de haemort-

hoidibus & bothor & moro quae apparent in matrice & clavo. De

haemorrhoidibus narium. conf. quoque SEVERINUS de abfceffuum

recondita natura Lib. 4. Cap. 9. $. 8. p.217.

d) De natura animalium parte altera Libr. 15. Cap. r3. pag.840. edit.

CRoNovir. Londini r744.

&) CravpIL SALMASIT PLINIANAE Exercitationes in Cayr Jurri

SoLiNi Polyhiftora. Trajecti ad Rhenum 1689. Cap. 27. pag.37.

M

as

—

Ameo0

PA

À

———þg

$

te, moriuntur.

GarENus f) fic & Priwrus g) & alii

Haemorrhois di&tae mentionem faciunt.

Pav-

ferpentis

Lus HrRMANNus celeberrimus qu

ondam in Academia

Lugduno- Batava Profeffor, qui longo tempore in India

verfatus fuit, fervabat in mufaeo fuo fpiritui vini im»

merfum Haemorrhoum Macaffarícum , cujus inditum

um mox haemorrhagiae ex omnibus po«

corpori venen

ris fequuntt

wb

). Porro tumores venarum fedis feu hae-

morrhoidalium, fub Haemorrhoidum nomine quoque ve-

fed noftri etiam aevi

niunt j), & nom prifcis folum ,

Medicis Caecae Haemorrboides yulgo dicuntur, Denique

etiam excretionem ferofam yel] muci tenacis ex glandu-

lis inteftinorum, fanguinis loco evenientem ; fignificat;

Haeinorrboides albae vel suco[ae. dicuntur,

Mittimus nos varias hasce fignificationes, & quid

orrhoides intelligant Medici pau-

hodie proprie per Haem

cis nunc indicabimus,

Optime autem definiuntur Hae-

JoyvY-

3

f) Librorum quïn'ta claffis, de Theríaca ad Pifonem, pag. 95. edit,

ocava Juntarum. Venetiis 1609.

£) Hiftoria naturalis. Libr. 20, Cap. 6. Tom. 2. p. 195. ex edit. HAR-

DUINI. Ubi in nota HanpurNUS recte dicit, de ferpente hic

agi, non de morbo venarum ani, qui Haemorrhois quoque appel-

latur, vel ex orationis ferie ipfa conftat.

Et paífim aliís in locis

PLix1US de ferpente Haemorrhois dida agit.

H) MEAD Opera Medica Tom.1I. introductione ad librum de Venenis

pag. 17.

AgTIUS Tetrabibl, 1V,

3) AvICEXNA Lib. II. Fen. XVIL. Cap, 2

Sermone III. Cap. s.

GALENI adfcripta Introductio s. Medicus,

de cutis affe&ionibus.

CEgrLsus Lib. IV. Cap. 18.

Cap. 17.

N?39. &c.

$

Wcem— — A O É

—ÀMÀÀ 41

snorrboides quod fint fanguimis ad va[a baemrmrrboidalia

di&la congejlio &9 flafis, aut per eademi aperta , evacuatio.

Hac definitione comprehenduntur & apertae & caecae

haemorrhoides, fiflitque hujus morbi ideam generalem.

Cum autem 1in hac defmxitione vaforum haemorrhoi-

dalium mentionem fecerimus , eorumque cognitio in

do&rina hujus morbi admodum fit neceffaria, proxi-

inum eft de his paucis nunc agere,

$ II

VASORUM HAEMORRHOIDALIUM

DESCRIPTIO.

7afa haemorrhoidalia funt vel arteriofa, vel venofa:

ambo diftinguuntur vulgo in interna & externa.. In

terna dicuntur, quae inprimis inteftinum re&um & ani

Externa vero in ano

fuperficiem 1nternam occupaüt.

partibusque vicinis diftribuuntur, prioribusque minora

plerumque exiftunt,

Arteria baemorrboidalis interna brïülr ab arteria me-

fenterica inferiore, quae ex arteria aorta defícendente

provenit, continuatur in pelvim, fequiturque longitu-

dinaliter ferme inteflini re&di faciem : pofteriorem ; ad

cujus finem feu fphinderem usque tamen non pervenit.

Arteria. baemorrboidalis extermm. vamus. eft hypopga-

flricae, provenientis ex arteriae iliacae ramo interno,

qui ortum ducit a trunco defcendente aortae; fübinde

enm il

étiam oritur haec ex arteriá faCraf perreptat fin

teíti-

Ms

BÉ o M ——

L

teftini re&i, ramos dat veficae urinariae, partibus ge-

nitalibus atque fphinderi ani.

Aliaarteria Haemorrhoidea media Illufhri HArr-

Ro k) di&a atque defcripta, non perpetua quidem, fed

valde frequens, cum plerumque non fit nifi ramus hae-

morrhoideae externae , nominaffe tantum pro noflro

Ícopo nunc fufficit.

Vena baemorrhoidalis: interna, feu ame[ocolica oritur

a vena fplenica, quae provenit a ramo finiflro inferio-

ris trunci venae portarum,

Vena baemorrhoidalis exterma oritur a vena hypo-

gaftrica, quae nafcitur ex trunco inferiore venae cavae,

dat ramos veficae urinariae, partibus genitalibus, difpergi-

turque in partibus ani externis, adipe atque vicina cute.

Vena baemorrboidea nedia. axteriae cognominis fimi-

lis eft. 7)

$ IIL

HAEMORRHOIDUM DIVISIO.

orbi naturae atque experientiae convenienter Hae-

M

morhoides dividi folent.

À. in externas & internas, differentia defümta a diver-

fitate vaforum haemorrhoidalium.

Externae dicuntur,

quan-

E£) Iconum anstomicarum Fafciculus III.

Tab. L z. & ibidem nota

17. porro vid. ejusdem Viri illuffris Elementa Phyfiologiae.. Tom.

VIT. p. 1635.

7) HALLERI Elementa Phyfiologiae. Tom. VIL pag. 167.

$

M

:

— 1 É LL

quändö vitium haeret in vafis haemorrhoidalibus ex-

ternis; hae crebrius tantum intumefcunt, rarius fhiunt;

nifi a fcybalis duris per inteftinum re&um vi preffis

aperiantur, hirnic & caecae dicuntur, — Iatermae audiunt,

quae a vafis haemorrlioidalibus intérnis proveniunt;

m

bii

[

ide tàmen etiam tantum in-

hae faepius fluunt, f

3

tumefcunt, ficque haemorrho

d

ide

s càccas jnternas fiftunt.

B. Apertas & caecás, . Apertaé, dicu

T3f13

iitu

r etiam fluentes feu

verdé , quarüdo ninmrum fane

nem ítillant, fumque

flusus, baentorrlioidalis adeffe dicitar, — Caecae vel clau-

Jae vel fpuriae noanullis ditae, fiftunt tantum tuber-

cula venarum haemorrhoidalium, quae pro diverfi-

tate miagnitudinis vel figurae varia a veteribus obti-

nuérunt nomind,

Caecae porro diftingüufitur in £u-

Quemies & turgentes: vriores, quae etiam dolentes di-

cüntur, tumioreni exhibent intra limbum ani delite-

fcentem, durum, inflammatorium, quae propter fen-

fibilitatem inteftini re&i dolores inferunt ardentes, lan-

cindntes, fubinde atrociffimmos, unde etiani nomiine

furentium infigniunturj in abfceffum quandoque &

T'urgenies vero circa extremum

fiftulati degererant.

ambitum orificii ani referunt veficulas plus minus du*

ras, fanguine atro-rubente turgidas, non ut priores

dolorificas, faepetamen prurientes, quae a fcybalis

brementibus & attritu fubinde rumpuntur, ficque per

aliquot faltem temipus in fluentes mutantur; rarius hae

inflammantur prioribus: hae veficulae degenerant

fübinde iri ulcufcula prüriginofa, ferpentia, unde hae-

anorrboides ferpiginofae dicuntur; vel]erpigio baemorr-

boidalis:

C Sm.

3

C. Smpuineas vel rulvas & qmucofas feu albas. . i fanguis

fincerus profiuit faugaineae dicuntur ; fi vero mücus aut

pituita albicans excernitur velíolitarie , vel fangui-

nem ipfum praecedens, comitans aut feqüens, u-

cq[arf audiunt,

D. Periodicas & vagas. — Quae flato tempore recurrunt,

periodicae dicuntur vel ffatae; quae vero nullam fer-

"vant periodum & fine ullo ordine, modo rarius;

modo fre

q

ticae funt,

uentius hormines ainguntw,. 'v-agaey'Vel erra-

E. Criticas & [ymptomaticas : illae cum eUphofïa* aegri

contingunt, & praevios morbos vel omnino tollunt,

vel fültem multum füblevant, hinc merito falubres

dicendae; báe a vi morbi ortae, aegro ne minimum

- quidem levamen afferunt, fed plura potius incom-

moda creant,

F. Ordinatas feusiodicas & snias feu immnodicas. Priores;

corporis conftitutioni & reliquis circumftantiis refpon-

dent, & fine toleftiis ffuunt, nec corpori detrimen«

fum afferunt,

Pofleriores nimio fluxu vires corporig

notabiliter profternunt ,' ejusque fun&iones laedunt ,

quod vario modo evenire foletj five quod magna ni«

mis fanguinis quantitas brevi temporis fpatio excernae

i^

tur, five diu nimis majori copia fluat, five nimis fre-

li

quenter fecurrat,

la

[

G. Conevuas & imcongrüas. — Congruae funt, quae fexui

mafculino in virili aüt ferili aetate continguunt, — -

cougruae vero funt, quae infantili aut juvenil

i acta':ti

jana

[1

Xo

wm. EÉo3&* —,.———--,-,.—-þ«

jam fuperveniunt; .huc etiam referimus haemorrhoi-

.des mulierum : quae quandoque menftruorum vices

"

; gerunt,. quandoque eorum coinites funt,

H. Jonpinentes , pï?ctefefiltes &jä;pþïäl]äs. Iimmim""-'*

quae nonnullis etiam cozanuna vel molimina baesnorr-

boidalia audiunt, tum . adeffe: dicuntur, quamdiu fan-

guis ex vafis haemorrhoidalibus nondum fluit, fed

poft varios fpafticos in hypochondriis fenfus, dolor

tenfivuscirca os facrum & lümbos fentitur cum tenesmo

fübinde & ftimulo ad defidendum , atque fenfu rei cu-

jusdam durae in inteftino re&o vel ano haerentis, ibi-

demque prementis, laffitudine totius corporis, cephalal-

gia, anxietate, fübinde pulíu frequenti, pleno, interdum

duro &c; praeJentes, i fanguinis evacuatio contingit:

|

fuppre[Jae; fi quacunque de cauffa haec (anguinis. eva-

cuatio fiftitur; remanentibus adhuc vel prioribus in-

|

modis,

vel alüs novis fupervenientibus fymptoma-

;ibu(s.

SUIVS

*

PHAEMO'RRH

OIDUM C AUSSAE.

um plurimae. effe poffint Haemorrhoidum cauffae ,

C

quas omnes recenfere prolixum nimis foret, non-

nullas tantum earum pro noftro fcopo indicaffe quicjet.

Has inter meretur memorari.

r. Plethora, accendente praefertim; congeftio-

ne fanguinis verfus inferiora.

Quidquid ergo ple-

thoram in.corpore, ubi ratio datur talis congeftionis,

generare. valet, poteft etiam excitare. haemorrhoides,

e: huc

V&lf faltem corpus ad. eas magis adhuc difponér

refe-

— Pu6 O E

iX

referimus: vitam fedentariam , *tmnquillani , otiofam;

fomnum nimium protra&um; diaetam lautam atque.co-

piofam;. venae fectiones confuetas, fubito negle&as 7)5

haemorrhagias folitas antea, nunc fuppreffas; & reliqua

huc pertinentia.

2. Quidquid fanguinis. or'gäsmum in plethoricis ex-

citare, ejusdemque affluxum verfus inteftinum re&um

producere valet: talia funt. bacchi venerisqueé abufus;

cibi lauti, aromatici; vina generofa largiter epota; im.

modica potuum calidorum imprimisque deco&i faturati

coffeae forbitios animi affe&us incitatiores; vehementes

corporis motus, imprimis diuturna ve&io & equitatio ,

quibus fuccutitur corpus ; medicamenta purgantia for-

tiora, fanguinem exaeftuantia

, Iefinofa, inprimis aloeti-

ca, fimiliaque.

3. Omnis Väförum haemorrhoidalium compreffio,

fum interna, tum externa: ergo omne impedimentum

liberae circulationis fanguinis per vafa imprimis abdo-

minalia, & nominatim haemorrhoidalia: infar&us vifce-

rum abdominalium ; fanguis denfus, pituitofüs , atrabi-

larius;-alvi obftru&iones; faeces induratae m) corpora

peregrina dura in inteftinis, praefertim re&o haerentia,

ut nuclei ceraforum, fimiliaque; prava.confüetudo faes

ces diutius retinendi; uterus graviduss partus difficilis;

Veficae urinariae calculus; & alia huc fpe&antia.

e.

E

3J

B 2

4. SO-

3

8) Vaä.SWIETEN Comrmientar, in Áphoris, B.o E RHAAYII Tom. L

Iv

p« 159.

n) BOERHAAYIUS de morbis nervorum. p. 457-

12

Km

p o E

M

p À—ÉÀÓÀ

-4. Solidorüm nimia relaxatio: in laxo enim cor-

;

ooris habitu vafa facilius expanduntur, atque recipien-

do in majori quantitate fanguini aptiores redduntur: in-

de hypochondriacis- varia haemorrhoidum moleftia 0);

hinc abufus potus calidi; balneorum calidorum ;; con-

fuetudo latrinis diutius infidendi ; tempeftas pluviofa ,

humidal, neþulofa; & quae fünt alia,

$. Acrimonia fanguinis, quae vel ftimulando vel

rodendo hune morbum producere valet.

6. Cauffa

no re&o haerens.

quaecunque acris irritans lin ipfo intefti-

7. Sanguis tenuis nimis atque refolutus: hinc fcor-

butus p), aliaque mala.

- Nec difftemur plufes adhuc exiftere haemorrhoi-

dum cauffas, quas omnes autem recenfere differtationis

limites non permittunt,

HOIDIBUS MAXIME SUNT

ï- QUI HAEMORR

OBNOXII.

haétenus affignatis cauffis facile liquet , quaenariri

|

Ex

fubje&a haemorrhoidibus praecipue funt obnoxia.

Horum potiora determinaffe, ut rem in pauca conferam,

ut-

9) Vid. .Ceieberrimi GATTENHOFFIL Praeceptoris mei ad urnam ve«

nerandi egtegiam Differtátionem de Hypochondriafi. p. 13.

p) HuxuaMr Opera phylüco-mcdica. Tom. Il. Cap. V. pag.49. edite

Lipfiens,

?

Y

,

/

r

-

i —

E5 0

I$

fufficiat. Primo hic nominandi fünt plethorici , quibus per

qu

ascunque cauffas plethora commovetur 4). — Frequen-

fant haemorrhoides in fexu virili, quam foemineo,

tiores

nifi forte geftatio foetus, laboriofior partus, menfium

raematura ceffatio, potus calidi abufus, propiorem in-

ducant difpofitionem.

Refpe&u aetatis ordinarie eve-

nire folent aetati virili ; ante pubertatem easdem non

obfervari ait HrePocnATEs r), aft reclamat experientia;

hinc univerfaliter hoc afferi nequit, licet non nego ra-

riores effe hofce cafus: in puella o&todecim menfium hae-

morrhoides primo caecas, hinc mox fluentes obferva-

verunt MEDic: URATISLAVIENSES $) ; in puella trienni

menftruum haemorrhoidum fluxum , Cr, DeRDoT 7)j

fluxum puellorum haemorrhoidalem ScHULTZIUS 7) hae-

morrhoides pueri fluentes VALENTINUS X) Haemorrhoi-

des apertas puero octenni FRANC. DE FRANCKENAU y);

Puerum fex annorum haemorrhoidibus laborantem GRIM-

Haemorrhoidum fluxum a prima juventute

MIUS 2).

ne&utem ScHULTZIUS 4); ut alia

ad decrepitam/ufque fe

B 3

plu-

q) Conf. F. HorrMAwxI Medic, rational. fyftemat, Tom. IIT, $. XIV,

pag.203. GRUNER Semiotice Plhyfiologicam & Pathologicam ge-

bent Saftbarm ,SSlutüufe, pag. r4.

neralem complexa, $. 767. pag. $38. .REINHAED S(bbanblung 9on

W

r) Coacae praenotiones, $12.

(

$) €anmmlung sonu muture unb trebicinifien öefd)icþten, 17 88erfudy.

),

pag. 180.

D

f) A&a Helvetica. Vol. V. pag. 192.

u) Ephemerid. Germanic. Dec. I. Ann. VIIT. öbferv. 22.

D

x) Libr. mox citat, Dec. II. 4na. IV. Obf.97. -

y) Libr. cit. Dec. lT. Ann. IV. Obferr. s.

lt

2) Libr. cit. Centur, IX. & X Obferv. 92.

&) Libr. cit. Dec. I. Ann. IV & V Obferv. 69,

14

— H O EO rÁ

plura exempla filentio trànfeam. —Litteráti quoque häud

raro hunc experiuntur morbum, faltem prae multis aliis

ipfi obnoxii funt; his enim alvus plerumque lenta effe

íolet , corpus frequenter flexum , exercitium corporis

jufto infrequentius, ad ftagnationem fanguinis fumma

difpofitio 7)5 qui varia faepius diaetae vitia committunt;

corpore inprimis ad haemorrhoides difpofito ; qui fari-

naceis non fermentatis , fcribletis, falfis conditisque;

verbo dyspeptis cibis frequenter vefcuntur; qui aetate

juvenili frequentioribus narium haemorrhagiis laborave-

runt, pofteaque congeftiones verfus pe&us, indeque

oriunda mala perpeffi funt ; accedente virili aetate. &

confpirante fimul temperamento ; & vitae genere , ad

haemorrhoides procliviores funt; nec minus baccho ve-

nerique dediti frequenter hoc morbo torquentur , cafti-

gantur: denique, quo plures haemorrhoidum cauffae

;

confpirantes in. eodem fübje&o fimul adünt, eo idem

huic morbo magis effe obnoxium,; fpont;e I?atet.

k

$ VL

HAEMORRHOIDUM DIAGNOSIS

X iis, quae $pho III. de Haemorrhoidum divifione

)

ixi, Diyagnofis hujus morbi potifüimum erui po-

teft. Imminentes feu conamina haemorrhoidalia fequen-

tibus plerumque dignofcuntur notis: fi aegroti ad hunc

morbum difpofiti c) huic/ malo per .cauffas Spho IV.

citatas ahfam dederint; fi affligantur fpafticis lumborum

doloribus, torminibus , tenesmo ; tenfione atque infla-

t10-

b) Tiluftris pra*elgaïonum BogRHAAVIANARUM Commentator HALLEe

RUsS, Tomni. L P« S47£

€) Vid, hujüs Diiï'crfat.» $phum autecedenteni

as

$o

———9,

15

tione abdominis, laffitudine totius corporis, capitis do-

lore, anxietate, pulfu frequenti, pleno, duro, aliisque

confpirantibus fymptomatibus: fubinde vix moleftias ge-

nerant imminentes. haemorrhoides, tumque non, nifi

praefentia fua fefe maniteftant, fed hi cafus, ut funt for-

tunatiffimi, ita & rariffimi.

Praefentes haemorrhoides

fluentes facile cognofcuntur ; effluunt hae plerumque

poft deje&iones alvinas, & fi modicae/fint, ut pluri-

mum cum levamine: a dyfenteria difficilius, praefer-

tim in prima morbi acceffione difcerni. poffunt ; atten-

dendum femper eft ad ipía fubjeda, ad praegreffa, ad

morbi- cauffas, omniaque fymptomata dyfenteriae pro-

pria: in dyfenteria cruenta, praeter febrim , ciborum

faftidium , dolorem colicum , tenefmum faepe atro-

cifimum , fanguis plerumque cum colluvie admodum

faepe foetente prodit: ita & caecae externae, vifui &

tactui obviae ex jam dittis facile dignofcuntur:' Caecae

internae praeter fupra affignata conaminum. haemorr-

hoidalium figna fefe produnt pruritu ani, pondere cir-

ca fedem, dolore in inteftino re&o, eoque faepe atro-

ciffimo, ac fi clavus ibidem'infixus haereret , & dif-

ficultate. alvum. excernendi dolorem | inurente,

Hae-

morrhoides decretoriae tantum non femper iisdem fi-

j

gnis, quibus aliae evacuationes fanguineae criticae co-

gnoícuntur, eamque ob .cauffam fexus,. temperies ;

z

aetas, antea&ae vitae ratio , dies decretorius ,. judi.

cium per caeteras. vias nullum, morbi forma & cauf-

I

fa &c. negligi non debent d). Nimius haemorrhoidum

fluxus dignofcitur tunc.ex didis Spho III. F. tum ex

ai

-quae

debilitate, fLïn&ionumquc; cg'rpori*s inügni laefione;

ni-

IE.

d) GRUNER— KSem-iotice &c. $. 71'5'; þag. 499.

ió

uQ,...........-——--— U 43 8 — —— ;,g

nimiam hanc fanguinis evacuationem femper conco.

mitantut.

Reliquae haemorrhoidum

cies ex iis, quae

fupra

1If. de haemorrhoidum div

i

lone diximus, fa-

cile tum ab aliis analogis morbis, tum imprimis inter

fe diftinguuntur.

$ Vil

HAEMORRHOIDUM PROGNOSIS,

aemorrhoides tam fluerites, quam caecae, füunt prae-

ter naturales: incorigruae e), in aetate juvenili fluen«

tes, ut plurimum infirmae dant valetudinis fignum, &

vix conítantes funt, fed poftquam una alteraque vice

accefferunt, facile fupprimuntur, & haud raro graves

sorbos chronicos inducunt. Lupwia f). Ordinate &

modice fluentes in idoneis peculiariter ad illas difpofitis

fubje&dis, nullum inferunt damnum , quin imo potius

vatia faepe incommoda tollere, aut faltem mitigare va-

lent: valet idem inprimis de rite & periodice fluentibus;

eaedem interdum íünt vere criticae, faluberrimae: de

his valet omnino, quod de omnibus evacuationibus cri«

ticis docent medici.

Defcriptus ha&enus haemorrhoi-

dum fluxus, tefle experientia atque obíervationibus

tum veterum fum recentiorum praefervat & tollit va«

rios morbos, Solvit fubinde delirium, BoeRBAAvE g);

aliaque mala, Infanientibus, fi varices aut haemorrhois

des fupervenerint, infaniae folutio fit. HiPPocRATEs b),

EE Md o E o Md

Melancholicis & nephriticís haemorrhoides füperveniene

tes,

€) Vid. Diffeitat, tiofttae $ Iif. G,

jf) inü&ituriones Medicinae elinicae, $ 42$;

&) Aphorsmi de cognofcendis & Gurandis morbis, 463j

Áj) Aphorism, Sect. VL- dX«

HHH

T E denisessanitic

4

E

A o x

h

r

.,

À

te&, bonuni 7).

ople&icis, fi haemorrhoides accedant,

utile 'eft. &). $o

ä

tionem haemiorrhoidum , im capitis

morbis faepe profuiffe, obfervata medica tettantur, VAN

SwIETEN J). NEIFELD 72).

Afthma , peripneumonia,

pleuritis, phrenitis, hepatitis, arthritis, pluresque alii

morbi fubindefolvuntur fuperveniente legitimo fluxu haes

morrhoidali; uti teftantur plures medicorum obfervatio-

tes, quarum omnium fpecimina hic recenfere prolixum

nimis foret, « Quemadmodum modicus haemorrhoidum

fluxus, uti ha&enus monftravimus, contra varios mor«

bos munrit, illosque folvit; fic idem fluxus, at zmod»

cus, nunquam omni periculo caret, fed variis potiusmor-

bis anfam praebet, illosque generat, ut tumorés oedemato-

ífos; cachexiam , he&dicam, hydropem &c.

Hic ta-

men fluxus non in omni fubje&o tantum ex menfura at»

que tempore aeftimari debet, fed ad effe&tus inde pro«

dudos refpiciendum eft, quales fünt praecordiorum an-

Xietates, extremorum frigus, Virium decrementum, ani«

1ni deliquium: re demum huc dedu&a, ni cito auxiliuim

afferatur; de vita periclitatur aeger; facilius curatur nimius

"E EMX MSEMMS. ——

haemorrhoidum fluxus; qui falvis partibus folidis, a folo

vitio fanguinis abundantis, acrioris , fpiffioris vel tenuioris

excitatur, quam ille, qui ab obftru&ione vifcerum fcirrho-

fa, imprimis hepatis, &ab atonia proficifcitur. Haemorrhoi«

dum füppreffio; multorum fonticorum morborum matet

quoque effe folet, quod permultae teftantur medicorum ob-

:

fervationes: hinc medicus pra&icus, five morbos acutog

tra&tet,

i) HIPPOCRAT. A'pïïorfsrh. Sect, V. ii.

&) HrPPOCRAT, Coac. l'raenotion, N 44.

I) Comimentat. in Aphorifri. BokRH&A V1i. Tom. II. pag. 332 & feqi

m) Ratio medendi movxbi's cireuli fanguinel $ 697; pag. 249;

19

Ks,-:æggä*s O E m

tra&et, five chronicos, femper ad eas attendat, neceffe

eft: demonftrat hoc, praeter muitos alíos, memorabilis

cafus, quem Cl. Basa 5 defcribit vir peripneumonia

& phrenitide laborans, cui inevitabile fatum Jam inftare

videbatur, dete&o , a medico bona fortuna eo tempore

raefente , quo aegroto aenerma injiciebatur, tubercu-

o haemorrhoidali, ordinarium horum tumorum volumen

multum fuperante, eoque incifo, gravia fymptomata

quafi jugulabantur, legitimus rationis ufus mox incipie-

bat, brevique temporis fpatio perfe&e reftituebatur, &

ila; qua antea gavifus erat fanitas redibat: aberratione

mentis emendata, notum fecit aeger , fe ante invafionem

di&i morbi affe&tibus haemorrhoidalibus laboraffe.. Afthma

moleftifimum, applicatis, juffu Cl. PRAEsmIS. hirudini-

bus ad haemorrhoides coecas externas, fanguine admo-

dum diftentas, brevi temporis fpatio füblatum novimus.

In genere notandum, quod in haemorrhoidariis vix oria-

turmorbus, quincum chronico hoc malo aliquem fal-

tem nexum habeat, quo rite tractato, haud raro tolli,

faepiffime vero levari poffit füperveniens malum: ex ha-

&enus di&is quoque liquet, affüetas jam haemorrhoides

nunquam temere effe füpprimendas, & a fuppreffis, va-

ria effe extimefcenda mala, hinc eas vel aptis remediis

effe revocandas, vel mala, fi poffibile eft, alio modo

svertenda, habita tamen femper attentione ad ipfas hae-

morrhoides.

Mucofae haemorhoides, vices cruentarum

fübinde aliquatenus fupplent, hinc circumfpe&e tractan-

dae: cum autem femper fanguinis cacochymiam pituito-

€ COITI-

fam, vaforumque laxitatem nimiam arguant,

genda fanguinis maffa, ^ roborandisque vafis follicitus fit

inedicus.

m) Societatis medicae Havnienfis colle&anea. Vol. I. Obfetvat. VI.

p. 45-

*

[ ii

PMÉo iE ——

T$

medicus.

Caecarum haemorrhoidum prognofis ex jam

di&is, earumque data defcriptione facile formari poteft.

.. jam de haemorrhoidum therapia agendum effet,

quaim quoque addere animus erat, fed ob ar&os differta-

tionis limites coa&i, eam alia occafione pertra&abimqs.

G

2

E

3

CONSECTARIA.

I.v gemorrboides ; cum fimt — [emper prdetmzdtumles*,

binc nunquami, mifi peculiares adfint iudicationes €g

veceffitas urgeat, [unt promovendae.

IL. Multo snimus beroicis daflicisque remediis urgendae.

IIL. Coutra vero, cum baemorboidum eventus dubius ple-

vumque fit, quam primum conamina baemorrboidalia

ob[ervautur, mifi in eo cafu criticae effe pofJimt , flatim

opunia funt adbibenda, quae earundem. cau[Jas. tollunt.

IV. Haemorrboides cum e

uphoria jam fluentes 2æmiguam

Jupprizmendae [unt.

V. ldem valet de periodice & 1nodice fluentibus.

VI. Haemorrboidarüs comvenieus diaeta accuvate eft obfer-

vanda, fime qua, irrita plerumque efF veliqua curatio.

;ï

VII, Quibus legitine fluunt. baesmorrboides , mifi aliud qna-

lhun. finzul adfit, vite ob[ervato "vitae regmmine, vix

opus eft

t

amedicameitisy matura . boc in flatu nullo -

do turbanda.

J

VIII,

5

26

u

QOU EEE RRE

$K o X

UER RPE o q300...

—ÀÀ

VIII.. Nimius. baemorrboidum fluxus, .a pletbora fagui-

nisque orgasmo ortus , curatur tollendo caujJas ple-

tborae atque orgasmi: fit boc ob[ervondo vepulas diae-

teticas, &9' per. venae [echionem n bracbio , per tempe-

Tantia, dilueutia, leuterque aperientia, verbo adbibita

quetbodo antiphilogiffica.

IX. Si a nimia [olidorum. laxitate ortusm traxerit nimius

baemorrboidum fluxus, conducunt roborantia, ut cor-

tex perwoimus, quaffia , snartialia £gc.

X. His vero medicamentis uon ultra, quam [anatum fuerit

zhalum, utendum:.

XI. Mala, a fuppreffis baemorrkoidibus orta ,. optime tol-

luntur , üsdem ve[fitutis.

XIL Faemorrboides caecae extermae primo difcutientia

exigunt , fi

j vero fanguine admodurm diflemae. fuerint

aperiendae [unt , quod fit per lanceolum vel per

bmudimes: fi smagnae admodumi [umt, &9 grum-

Jum . [anguinem. continent, lanceolam. praefevimus.

XIIL Haemorrbagia vulnerum, fi locus 69 veliquae circum-

Jlantiae permittunt , optime. compe[citur apta ligatura;

Jubinde fiffitur [calpelle , moumunquasm fola compre[fio

fufficit, [aepius fliptica requiruntur , - inter baec praeci-

pua Junt agaricus , alcobol &gc: taliavero, quae vul-

nera inquinant , ut vitriolum cypricum.in uodulum B-

gatum fimiliaque rejicimus.

W

U

XX

(

A)

N

d

X

as

d

lo

A RRE

;

p^

[

m

s E

^

/

(

4

h

s

Is

.

w

EEE

m

t

E

——

—

—

ETRT

——

——

P N

x

s

A ceids

a

GRU

——

D

E s

EEE n

i,

s

-

p

PAOR

d

o

E.

R

X

PC

r

E i i

—

apteeaevustt

-1

— ——

——

**

-

a

*

J .a^

i

--

[

H

.««

"

H

"

X

hst

*

"T

.

-

d i

4217

E

"

As

-

"

B

»to

*

3

"

*

"

J

d

»c

*

w

E

-

b

»

,.

.

E

BH

3

ESÉNSNÀ

-

J

,

-

*

-

"

$4

9?

I!

E

$ov

2

"

*

o

".

-

a d

x

-

É

—

"

-

f

m

y

-

m

é

"4

"

*

-

r

EM

W,

-

-

"

»

z

9

-

"1

ye

»r

-

J

v

r

—':

1

y

T

ALIS

DISSERTATIO MEbïCA- INA

-

NONNULLA ^

HAEMORRHOIDIBUS

a

EXPONENS,

QUAM

e

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

AUSPICE DEO OPTIMO MAXIMO

if

E

EX

ä

INCLYTAE FACULTATIS

)

ä

znanar|

E

B

H

o

E

ä

MEDICAE DECRETO

Su&$

s

ïï

PRAESIDIO

T

VIRI CLARISSIMI zr EXPERTISSIMI

13

|

DANIELIS WILHELMI NEBELIT,

12

»

PHILOS. rer MEDIC. DOCTORIS, MEDICINAE CHEMIAE ET PHAR-

E

MACIAE PROF. PUBL. ET ORD. ACADEMIAE ELECTORALIS

-

SCIENTIARUM THEODORO.PALATINAE SOCII.

PRo Gnapu DocroRATUS

e

:

SUMMISQUE IN MEDICINA HONORIBUS. AC PRIVILEGIIS

RITE ET LEGITIME CONSEQUENDIS

PUBLICO EXA'*MINI SÜBMITTIT AUCTOR

JOANNES LEONARDUS STARCK,

DATTENHUSSANO - PALATINUS

7

AÁ. LL., ET PHILOSOPHIAE MAGISTER,

Ad Diem

Decembris MDCCLXXV. .

6

zi

ä

dN fULA ACADEMI

CA NOVI W"ILHEI;?&TIANLP

A

5

G-

r As

aj

4

HEIDELBERGAE,

Typis Jo&NNIS DBAPTISTAE WIESEN , Univef[zcatis, Typographi,

3

2

1

&i Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com