KaI600-23_38

£

-

$-

-

-

E

z

-*

$

x

*

————————

-—-——

—

T

Lal É o aaiit .

——

--

"—

E

a s ii

LX

$s

ia Bu a ion

T.

«

d

us

-T

d

a

r

A

^

E

d

"

3

M

z

n

TE

d

"p

-

*

T

L

j

-

at

T

2*

i

zj

aR D s

»

2

"

3

v

d

m

.

o

,

T

M

.

A

E m

g

lER

-

T

"

M oiny

x

W

L

p

X

*

E

x

d

CmbERTTMS

15

UR

——

p

t

Y u

E

;

w

—«5

TA

i

at

ET

O

i

E

*

.

zi

t

R.

z

z

P

X*

iyw

$s

A

SAMS

5

g

^s

w

C o IUO

Y

L

VA

&

TA

T

W

«U s

"i

x

eS

$

"

uX W

E o

—X

2X

—

acpS.

R

M

.MI.

26

ia

M

*

^

E

ex

:

av

a

us

Ed

AR

R

s

E sss

s

«.n

N R

-

d

AEES IURY

E

E .rü.knl..

s

us

s

e

*

p

E

A

j

E

nm

E

E.

x

h

T

!

j

D

E-

As

5

Y

|

2

-

Ls

-

E

£

"

i

:

d

^

"

t

x

X

*

|

-

R

us

^5

L

A

imtÉEt, n

T

2

ii

——

d

H

DISSERTATIO PRIOR .

*HISTORICO - THEOLOGICA

ADIBVS

DIVERSIS GR

/T.

BEATO

RVM

l

VAM

DIVINA ADSPIRANTE GRATIA

RECTORE VNIVERSITATIS. MAGNIFICENTISSIMO

la

SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO

d

DOMINO

r

Ó

IO. CAROLO LVDOVICO

ALATINO RHENI, VTRIVSQVE BA-

COMITE P

VARUE DVCE , rel. rel.

1)1

W

uc

PRZESIDE

i

d

[O. FRI

DERICO COTTA

(f)

S. THEOL. DOCT. 4c PROFESS. PVBL. ORD.

SEMINARII THEOL. SVPERATTENDENTE

jnhy

ECCLES. TVBING. vr zrr ORDINIS THEOL. DECANO

(j

ATQVE

VNIVERSITATIS h, t. PRO-RECTORE: |

D

MART. A. MDCCLVIIL.

PVBLICE DEFENDENT

U

IOANN. GODOEFR. HILLER , Nordheimenfis,

J

en

PHIL. EBERHARD. DVNZ, Stuttgardianus ;

LVDOV. HENR. KAVFFMANN, Mezingenfis,

ANDREAS GENTER;

Vracenfis ,

M. IO, CHRISTOPH. REINHARDT, Steingebronn.

S. THEOL. STVD. IN ILL, STIPENDIO.

TVBING E ex Officina C»ottaiana.. :

TUCHESNIREREUT as

—

at a BI

d

av

LA3IN

ft g

r aA

&

j

QU

)

*

//ä?

st

lo .

SSU

P ESS

[/

3

2j

e(

.(&,

E

i

N

.

Z

(*

Sewb

E

N

T

ET

R.

Pa il

"3 /l

2

P

PRAEFAMEN.-

p

$o

D ïïf(zwam effe

beatam illam vitam, ad quam omnes ad-

i

* äï Jpiramus , dignam efJe gloriam i$£am fummam, qua

NUX colites iugiter perfruuntur , utuon tantum eaudem,

adbibita omni mentis atteutione , peuitius confide-

remus , fed Q9 , divinioris fpiritus gratia adiuti, ad eandem a-

liquaudo obtinendam omnuibus contendamus viribus , nemo cbri-

fnanorum . facile inficias iverit, Kquidem dubitari nequit , quin

credentes in. Chriftum iu bac. etiam vita, feu in ftatu gratie ad-

buc conflituti vera gaudeant felicitate

, adeoque iure meritoque

beati adpellari queant.. lniuntur enün

per fidem cum Deo , qui

Jummum bominum bonum eft ,

adoptastur im mumevum filiorum

Dei (1) quoad primitias (plena enim me[jis mauifejtatio cum ved-

emtioue corporum noftrorum coniunta e[t

) evaduut. templa fpi-

ritus fandi, fentiunt fruitionem ac po[feffionem Dei gratiofam,

omniumque bonorum , que fratum gratit comitantur, fiunt par-

ticipes. — Feruu , licet iucompavabiles, immo plaue ineffabiles

"

A

Wperuemeery

H

(x) G,al.-IKII. 26,

*

-PRAE FA ME N

fint ïtbefauri iffi , quos credentes in Chrifum iam in bac mi tria-

rum valle. poffident ; longe tamen ialor, longe'eminentior erit

ila beatitudo, que adbuc im flatu glorie mobis exfpetauda

ef, Tunc enim omues, qua felicitatem piorum circumftant ,

imperfetiones , plane removebuntur; tunc neque luus, neque

^ 3HATÉHRENT U n NI

elamor, neque dolor ullus exftabit , lacrumeque omnes ab oculis

abflergentur (2). — Adevit contra, quidguid optimum glorio-

Jifmumque in mentem bumanam cadere. poteff ,^ ampliffima ni-

mürüm, que im creaturas. cadere poteft , "intelleus cognitio ,

Jantlitas mullo amplius defetiu laboraus, animi , omui curava-

cui, ommnique metnliberi, perfe&a tranquillitas, corpus denique

pef beatam vefurrettionem inflauvatum , nullis amplius morbis

obnoxium , perpetuo vegetum, incorrïtptibile, immortale, cor-

porique fervatoris, maxima eloria [plendenti, quam [fimilli.

mum (3). His accedet , quod caput eft omuium, intima que-

dam cum Deo communio, qui erit omnia in omnibus , quen-

que beati non amplius per fpeculum , fed a facie ad. faciem vi-

debunt , tefle gentium apoftolo (4)3s cui &9 alius optimi ferva-

toris legatus fu]fmgatur,k ita fcribens : Scimus, quod i adpa-

ruerit, fimiles ei erimus, quoniam videbimus eum , ficuti

eft(g). Nolumus idm vexatiffimam illam- queflionem , — inter

zenebricofos. fcbole dotores olim iam agitatam : an. beatitudo

precipua quadam vatione ad. intelledum , an vero ad volunta-

du

dem pertineat ? jäul,j q-zv;todv-perz'nde eþ, num in vifione Dei

us

"( 2) Apoc.XXI. 4: —

(4) x. Cor. XLI. 12,

(5 ) 1. Iob. LII. 2.

ndds

d

PR/É FA MEN.

amore c*onþfmt? fizb exämän'fäeöa

;*iu:,ïqfïllfa

ii eitis fruitione , feu

aomullos cum THOMA DE 4-

lovicum vocare.

Con[tat ,

lios vero cum IO.

DUNS $COTO pro

OUINO pro intelledu , a

voluntate militafje » vecius a

lis contendentibus, utramque fa

fi bomo dicendus fit beatus , adeo-

cultatem coucurrere: debere ,

ue comundim in viþane*&ä am

ore Dei ponendam effe f'usrmanr,

ia frunntur ;

felicitatem. — Nec. curiofüas

ua beati in altera v

beic inquiremus , quis preci fe

flatus ille. beatitudinis futurus fit $

enus ,

nos flatunr. illuut nagna quidem

ingenue enim fateri deb

ex parte. nefcive;

nam neq

ue oculus vidit, neque in men-

x paravit Deus iis, a quibus ipfe

tem hominis venit, qu

diligitur 6653

vedeque i

am olim pronuuciavit AUGUSTINUS,

.

antifles: nom eft fragilitatis

celeberrimus . ecclef

ie Hipponenfis

nofir&, coclorum fecreta

difcutere (7). d potius idinage-

per virium noftvarum imbecillitatemt

mus, ut, quamtum quidem

brevem inflituam

us difquifitionem hifforico-tbeologi- .

jieïi poterit,

s glorix beatorum , argumento, u

cam de diverfis gradibu

arbitramur , uec. inittcun

do, nec inutili, fed ad edificationenz

veritatumque preftantiffimavum-

animarum noflvarum fpethante ,

fecundo. Certe enim ipfa py

æmioïum-

longe praftautiffiorumy

vefervantur , divevfitas , laborum

us

fidelibus in vita futura

n prefeuti bac vita fufti

nuerunt, diverfitati proportionata,

quoä i

bouitatem atque iuffitiam mirum

immenufa

m Dei japientiam ,

uantum illufivat , veligionem c

brffianam Deo dignam effe de-

d pietatem &5 virtutem fub-

qnonftvat , infimulque validifma a

Iía vero m

offram de bocce argumento

minifrrat incitamenta.

A 3

inj?'i-J

sl

6

1. Cor. H. 9.

(7) AUGUSTINUS

de jz'de &9 fbolo , N,lpf XHI,

6

—

CAPUT. PRIMUM

Mi

infl'ituemus tra&ationem ; "t primo

centiorum.— ecclefie chbriftiaue - dote;

quidem veteyum &que ac re-

"* banc in

rem cogitata

4

breviter edifferamus ,

deinde verofententias ortbo

ecclefie idoueis corro

boremus avgumentis ,

doxam nofire

ac vel tandem eorum,

qui a nobis beic diffentiunt ,. vationes p

odacamus in medium ,

easdemque folide confutemus. 4

d

f

DEUS. 7.-0.. M,

iflat wobis, ita precamu; ,

gratia fuva celeflüi, mentem

qne nofiram ac

calamum ita: diy

igat 3 Uf

» quecuuque cogitabimus

Jcribemus , evata. ipfi fint

» Quecuuque

——————— RRR

atque accepta

Cedantque in. laudem

gloriofe gratie eius,

nofivamque falute

m Jempiternam , per [g.

S[lM CHRISTUM , domiuum ac Jofpi

tatorem . ng]irum, amen,

CAPVT PRIMVM

| HISTORIA LII)QOCTRINJE

DIVERSIS GR A.lämvs'

GLORIJE

-

BEATORVM TRADIT

VR.

$. I

o&rinæ ; cuius. tracCtationem ia

m adgredimur, hiftori.

am brevi penicillo delineatu

ri P]

fimis ,

qui quinque prioribus poft Chr

à patribus antiqui(-

fi

oruerunt, dicendi faciemus initium,

ifturi natum Íeculis

Horum fi fcripta e-

volvamus , mox deprehendimus , .cos.

mágno confenífu fta.

tuiffe, in vita zterná futuros effe div

Ado

ptarunt-hancce- (entent

r

3.

o

erfos gloriz gradus.

lam- ex- prifcis- ecclefiz- pracae

doctoribus IREN./E U5, epifc

ENS

opus»vl..ugdfmenfï-s', CLEM

Ale-

QUO DOGAMATI$ HISTOR l4 | TRADIT:-UR.

?

Alexandfihus, BASILIUS cognomine magsuts , Cæ(a-

rien(is antiítes ,

GREGORIUS Nazianzenus , MA-

CARIUS,

HEODORUS Heracleota ; IOANNES

CHKYSOSTOMUS, CYRILLUS Alexandrinus, ISIDO-

RUS Pelufiota, THEODORETUS OQyri epifcopus , alii-

que complures. Non patitur infiituti noftri brevitas, ut

omnia, quz in ícriptis iftorum , quos modo dilaudavimus,

patrum paífim occurrunt teftimonia heie addueamus in

medium.

Dabimus tamen ex iis nonnulla loca, compro-

bande adíerti noftri veritati, uti arbitramur, Íuffectura.

Audiamus primo IRENZEUM , de iis , qui Deum diligunt,

ita pronunciantem: Quanto plus eums dilexerimus, boc eo

xiaiorem ab eo gloriam aáccipiemus, cum (immus femper ür cou-

fpettu patiis C Y ). Copiofius füam hac de re mentem expo-

fuit BASILIUS M cuius verba in origine graca íta habentz

Es; y «vemoevgi$ g v xvxmousto 0 K-*Uf(p-;;r TWH HTIP xOTU TÜY J*ixuæxfy.

euxy v& GCex mpos Tyw Tuv mempuymtyuy ufv devtug D yesyut Tiuxgote yep

pus Quv [atiQoni Ti(uoas" — Tà6 de. vmeüteeegoas dmulw xvup xespos dieQuoew

ev Jofn' - 40 amsidA: soon- quüvxa. mupgu TU TATQL. T$ €MEV LV UIEQEIETUAS

Eft ila

oj mþ,,)..ongms- X&TXSOcSTL . TES PEET vno.cïu;'zg-oeu Ayx W UTR

requies , qua Domins ïefOCi!labiti fc..amautes fe , bomos, quiy

iuxta iuflum Dei iudicium, pro fadorum diguitate diffribue-

tur. , Honorabit enim alios quidem maieri bonore , alios vero

mimore , quouiam flella differt a. fiella im glovia: 69 quomiam

multe fuut maufioues apud patrem , alios quidem im preftantio-

re 0j füblimiore ftatit., alios vero im infexiore vefocillabit(2).

Huic teftimonio aliud. adiungimus, idque ex GREGO-

RIO Nazianzeno defümrums, quod hifce conceptum eft

[OT"E

VC»rbiS s Qemes d Qepo Biev oug,wms? Xy& j £MOYQy. f023.04. TTX0U

AXoT6

IRENAEUS libr. F. advetf. b

*'cx)

:

'ære,[." cqp.'.XXI('Il'. P af«

edit. GR ABIF..

-

(2) BASILIUS M. in caput. XI.. Efai.

p. o f9«

$

CAPUT PR IMUM

uTA v5v af enucu papiCopusyoe Te 4KJ Diepsuevoq ,

uem ad Lmodum

-varü vitarum dele&us , ita multe quoque apud Deum man[iones

Junt, que cuique pro diguitate dividuntur $$ diftribuuntur (3).

tur,

Digna quoque fünt MACARII verba, qu& heic adícriban-

Ita vero is pro'nunciat: "Ewes Aayasi , xv Baciktuuy , Ky

puxy yatyyay" 9 juers d. Aeyessy fBoJueES moPes x &xæogm Xj MerQ. X

sv wvr5y T5 Basikem , xej sy KUTH TU ySTYWp.

Quidam dicunt, wunum

e[fe vegnum , uxam gebeunam: wos vera- dicimus , multos e[Je

gradus 9 differemtias, &9 modos, tum in ipfo regno , tum ia

gebenua ( 4. ).

Nec prztermittendus heic eft IOANNES

CHRYSOSTOMUS, in cuius homiliis plura occurrunt lo-

ca huc fpectantia,:. ex quibus unicum duntaxat heic adpo-

nemus. xftatis bomil. XLI. in s. ad. Corintbios, ubi hzc

leguntur Verba: « ravor avrsuSay uTapuyDuvopty ) ori uj sv Dutilao

fEAVTES 34 0U TXYTIS YUy &VTRY MXOAXUCOVTG).

uod ergo binc difcimus

(quando apoftolus dicit, alia claritas folis, (alia lune Q9c. )

quod etfi omues fint in regno, mon tamen omnes eadem coufe-

queufur €9 isdem,frauentur ($). . Cum primis vero heicno-

randi veniunt CYRILLUS Alexandrinus itemque THEO-

DORETUS, Cyri epifcopus, ambo feculo V.clari, qui, cum

aliis eccleíiz graece doctoribus, in eam defcenderunt fen-

tentiam , w iftas, quarum fervator meminit Iob. XI.

commate 2. nilaliud effe , quam «£wnerav jugepes , diverfa-

rum diguitatum differentias. 1taenim CYRILLUS Alex. in P.

per

l. fcribit: Dominus bumano more de cæl:jï?bus loguens,

mul-

(3) GREGORIUS .Nazianzenus Ofát. Xkl. p?24z,.

(4) MACARIUS Pomil. XL. p. 476.

( ; ) Evolvi quoque merentur loca, quz leguntar spud CHRY-

SOSTOMUM, bomil. X1II. in epiflolam ad Ebreos p. gog.

bomil. 11. ad Theodorum, tom. VI-oper. p.82. bouil. XXXI,

in epiff. ad Ramaao: . p',izg.öf aliþiquc paffim.

4

Quo Doayjm HISTORIA TRADITUR.-

p

p

cavit &$ amplam coli capacita—4

multitudinem manfionum figuifi

.Ad THEODORETUM vero

rem Q9 glorie differentiam.

quod attinet, is in cap. I. Caatic. fi

u

am hac de re mentem

, non funt in eodem di-

ita exprimit: Omaes, qui crediderunt

uitatis gradu.

Multe enim maníiones apud patrem meum,

inquit Chriflus, boc eft , multe dignitatum differentie. — Nam a-

lius propbetarums alius apo-

lizs eft ordo patriarcbarum , t9. a

ftolorum , 69 alius martyrum ;. ali

us virgirtatis decore preftau-

tium , €8 alius matrimonii iugum legitime fubeuntium. — Legun-

tur & alia apud laudati

ffimum prefulem loca, in quibus

eandem fententiam ftabilire annititur,

Cum primis huc

Cor. XV. vers. 40. ab ipío funt ad-

fpectant ea, qu& ad r.

Ibi enim inter a

notata.

lia obfervat , non omnes iuftos ea«

dem accepturos effe præmia y «NX GUj MMETDOY TOIS. & TO W /ART TU?

siridoew , fed rette fadis convenientem remunerationem , provo-

cans ad verba fervatorís modo excitata, que exítant Iob.

XIF.2. Reliqua veterum ecclefiz grace doctorum füffra-

gia brevitacïs (tudio heic prætermit;imus.

$. 1.

Ab antiquíis ecclefiz grecz doctoribus pergimus acila-

tinos, qui in eandem cum illis defcenderunt fententiam ,

przmiorumque in altera vita ftatuerunt inzqualitatem.

Age, transferamus ex eorum fctiptis loca qugdam ; quz

hoc ip

füm luculentius comprobent. Primum teftimonium

defumimus ex TERTULLIANO, qui occafione locorum

ne

fcripturz facrz , quz Iob. XIV. 2. & 1. Cor. XF. 40. legu

tur, ita infit:

uomodo multe manfiomes apud patrem, fi

uomodo flella a ffella diftabit

&onpro varietate meritorum ?

im gloria, uifi pro diuerfitate radiorum (1)? Tertulliano ad

atus

" (1) Vid. liber TERTULLIANI, $co

rpiace infcxrlviptqsk, ad-

verfus Gaofticos & Cainiar:o:,

10

CAPUT PRLMUM

-

ïatus ponimus AMBROSIUM , epiícopum Medfoiaden(cm

,.

qui füam de argumento hocce featentiam hiíce verbis ef-

fert: Sicut incremenia virtutum ,. ita etiam. incrementa funt

premiorum (2). Cum primis vero nobis commemorandus

heic et AUuGUSTINUS , celeberrimus ille Hipponenfium

prefül, in cuius fcriptis tam dogmaticis & moralibus,

quam exegeticis aliisque quam plurima paffim occurrunt

loca, in quibus inzqualitatem graduum gloriz difertis vere

bis adftruit. Primus locus, quem adlegamus, defuümtus

eft ex eiusdem encbiridio cap. II. ubi hec leguntur verba:

in beatitudine eletli alius alio praflabilius, in miferia vero da-

mnati alius alio tolerabilius permanebit.

Alterum locum de-

füumimus ex libr. de /azEa virgiuitate cap.XXVI. ubi itapro-

nunciat Auguftinus : Ip/a vita eterna erit pariter omnibus fan-

Gis, equalis denarius omuibus. attributus eft..— Quia vero in ipfa

vita eteraa diflinde fulgebunt lumina mevitorum, multe funt

manfioues apud. patrem , ac per boc in denario quidem non im-

p4ri nou vivet alius alio prolixius. Adiungimus tertium lo-

cum , qui exftat //br. XXII. de civitate Dei, cap. XXX. at-

que ita habet: Qui futuri fimt pro. meritis premiorum etiam

gradus bouorum atque gloriarum , quis eff idoneus cogitare ,

uanto magis dicere? quod autem futuri fiut , non eft ambigen-

4

um. Atque id etiam beata civitas illa maguum in fe bonuin

videbit , quod. nulli fuperiori nullus imvidebit , ficut nunc nou

invident arcbangelis angeli ceteri,fic enim. babebit donum alius

&lio minus, ut boc quoque. douum babeat , ne . velit "amplius.

Addimus hiíce alium. locum , qui legitur ferm. CXC/. de

Íempore , ubi ait AUGUSTINUS : uuam credimus effe fantko-

yum vitam omnium , fed premia pro labore diverfa, €9 e con-

irario pro modo delitiorum, peccatorum e[fe fupplicia. Deai-

que & notari meretur locus, qui exftat ferm. CXLII. hifce

conceptus verbis: Jamdormm corporibus proyzz'[a el. claritas

(2) AMBROSIL]S in-cammen't. ad Luc. i.

II

QUO DOGMATIS HISTORIA4: TRADITUR.

gdiverþ fpecies claritatis..

: Nempe unusquifque ftabit z'nfofte

Jua, patriarc

be €9 prophete in forte [ua ,

aü

oftoli iu fua. for-

:

ores in. fua forte,

te, evaugelifle iu

fua fovte, paftores Q9 do

alii deuique fideles in fua. forte.

S. III.

Ex reliquis ecclefiz latinz doCtoribus commemoraffe heie

fufficiatduumviros przítantiffimos feculo quinto claros EU-

CHARIUM Lugdunenfem, at

que PROSPERUM Aquitanum.

Audiamus primo EUCHARIUM, qui

bomil. in natali uaius

it: Qui plus laboraverit, plus

coife[J.

fequentem in modum differ

mercedis accipiet.

Stella enim ,

ut ääojïolas ait, differt a

es beati evunt, nouta-

fiella in claritate. Quamvis igitur oimm

men ommes £quales eruut, quod quidem

in eo fignificatur, quod

alii fup

ra decem , aliüi fupra quiaque. civitates conflituti dicun-

£ur.

d vero ad PROSPERUM Aquitanum attinet, s

Quo

fuam hac de re mentem

hifce verbis expromit : Quicumgue

ibi erunt, etfi. differentibus meritis. ab invice

m diffabunt, o-

ngulis premia

amues tamen uma perfetione beati erunt , quia fi

fua-fufficientia. erunt ,: £. capere amplius premis

juis iam per-

fetli non poterunt.

Sicut enim corporalis Jaturitas omn

es fatu-

fiuguli cibum non . equaliter , fed

ros equaliter babet, quamvis

P

liaua

fP ro

offibilitate perceperint :

ita omnes faudi , ezfi fueriat a

gra

H

ü

um fuorum diver(it

ate diflinézi ,

una beatitudine perfetti

f

Gione beati futuri funt.

Ceferum i2

eruut, quia €$ wuna perfe

illa tante beatitudinis re

giome mec moioris meriti aliquid fibi

o

f

]

jue arrogabit ,

quia arrogantia ibi nulla. er

it, uec fuperior

quiJ

infeviori invidebit ,

quia ibi iwvidus mullus effe potetit , 89 ideo

etfi ibi erit diflantia manfi

E

onum , fumma in. illis erit unius per-

le

fe

Gionis equalitas , quibus erit»r

egni calefris wua . felicitas ( 1 Y

2

e

p) Vid. PROSPER Aq

^A QR U

"

uitan'us' de Pvita cou-ljïc-mp)latiw ^

libr. 1. cap. IF.

12

f

CÁAPUT PRIMIM -

08 1V,

Edifferuimus ha&enus mentem ecclefie chriftiang an-

tiquioris verbis patrum tam grecorum , quam latinorum;

iam & ex precibus , quas apud veteres chriftianos preci-

puam cultus divini partem conftituiffe conftat, ecclefiz pri-

mitive fententiam de gradibus glorie eruemus. . Conftat ex

hiftoriz ecclefiaftice monimentis , primos chriftianos preces

ad Deum feciffe non tantum pro vivis, fed & pro defun-

Gis (1) atque animabus eorum , qui ceteroquin in Chri-

Íto quiefcerent, Clariffima hanc in rem exftant loca par-

tim in cozflitutionibus apoftolicis ( ) vulgo dictis, »partim

in liturgiis antiquis (3 ), partim denique in fcriptis anti-

quiffimorum chriftiani coetus doctorum , TERTULLIA-

NI (4) nimirum5 ORIGENIS (sr), ARNO'BIIH( 6), CIT-

iadsnidi:

(1) Duplieis erant generis p»reces pro defun&is in: primitiva

ecclefia chriftiana. — Alie fiebant pro /anWis & martyri-

bus,aliz & eodem quidem tempore fundebantur pro peccato-

ribus, prout patet ex CHRYSOSTOMO, Pom. XLI. in

1. Cor.p. 701. Nobis de prioris generis precibus duntaxat

heic fermonem effe, exíupra dictis intelligitur.

(2) Vid. conflitut. apoftol. libr.VI.. cap. XXX.. itemque

libr. VIII.cap. XII. XIII. XLI, alibique paífim.

( 3) Loca huc fpectantia ex liturgiis veterum collegerunt IA;

COB. USSERIUS, in libro anglico fermone edito, cui ti-

tulus: ansvver to tbe cballenge, p. 136. & IO. DAL-

—LAUS, de panis && fati

sfattionibus bumanis , libr(. F.

eap. l1. p. $o8. feqq.

(4) Vid. TERTULLIANUM de äzonögamia, cap. X. '*

(5) Vid. ORIGENEM Jibr. IX. in Rom. XI1I. tom. II. oper.

P. 697.

t

(6) ARNOBIUS ]

il;; IF. ad-verfusq gentes , p- 181.

ä

13

QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

RILLI ( 7);

ecclefie Hierofol mitanæ*aäti&icïs, EPIPHÁ-

aliorumque.

lam vero

NII (8), CHRYSOSTOMI ( 9),

do excitavi-

fi omnia ifta antiquitatis monimenta, que& mo

mus, evolvamus atqv

l

e penitius confideremus,

mox depre-

hendemus , veteres c

hriftianos pro omnibus omnino fan-

oraffe (10);

&is, qui in fide in Chriftum diem fuum obierunt,

ne

B3

7) (XRILLUS Hierofol. catech. myftag. V. n. 6.

(s

) EPIPHANIUS «res. LXXF. Aeriain. i. II

: (9) CHRYSOST!

OM

us, libr. V1. de facerdot. cap. IF.

(10) k

a enim habent verba in cozffitutionibus apoftol. mo-

do exc

itatis, libr. VII. cap. XIT..-

Offerimus tibi pro. omini-

bus fantlis , qui a feculo placuerumt tib

i, patriarcbis , pro-

martyribus 8

coufefforibus ,. epi-

hetis, iuftis, apoftolis ,

fcopis , presbyteris, diacoiis ,

fubdiaconis, lettoribus, can-

£oribus , virgiuibus , viduis ,

laicis , && ommnibus, quorum

Eadem repetuntur

cap. XIlI.. fautkorum

iu no[li nomina.

martyrum memores fim

us, ut digmi babeamuv participes

fieri eorum certamini

5

Proiis, qui in fide requieveruut,

oremis.

Similia his !

eguntur in fcriptis patrum antiquiffi-

morum , quorum loca ,

utpote longiora, heic non recita-

bimus, Qualesnam fuerint i

ftz preces pro pie. defundtis ,

1uodam modo intelligere licet ex

libr. VIII. conftit. apoff.

zec verba exftant :

Pro fratribus noftris, qui

cap. X11I. ubih

in. Cbrifto requie

verumt , oremuss ut bomiuum amaus De-

us, qui animam

defuntii fufcepit

, ei remittat omue pecca-

tum voluntarium. ac mon voluntarium ,

&g propitius cle-

eum in regione piorum à

uiefcen-

mensque fa&us , collocet

" ]

tium in [imu Abrabe , 1fa

acit lacobi, cum ommibus , qui

& feculo. placueru

nt Deo,

ac eius voluntatem feceruut, un-

ndo-

rum

de aufugit dolor ,

tr?jïz'fia ! Eä gemitus. m quiq.cu

14

CAÁAPUT PRIMUM

ne ipía quidem virgine /María excepta ( 11 ). Deprehen-

demus porro, varias fuiffe pie demortuorum claffes,

pro

quibus preces oliim ad Deum fuerunt fufz.

In prima qui-

dem erant patriarchz,

& apo&oli & martyrcs & &y(0L TTE er—

epo 5 in altera vero ii, qui in fide quidem erant defunti,

fed ad fuüblimiorem illam fan&timoniz gradum, quem alii

attigerunt, in mortali haccevita haud pervenerant.

Equi-

ac aliis ho-

dem A[;GUST!NUS ncin eque -pro martyribus,

-—

minibus

"

ium auime apud te vivunt, gg Jpiritus iuftorum in- tua

As junt, quos nom tanget craciatus: ommes euim faa-

. ificati fub mauibus. tuis funt: ipfe g

nuüc vefpice faper

Jeroum tuum bunc , quem felegifti

Q9 quem adfumfifli iu

aliam fortem :

K$ condona ei, fi quid voleus, aub invi-

tus deliquit; atque aagelos ei exbibe placidos; atque cel-

loca eum in fimu patriarchavum , propbetarum , apofLolo-

yH , omniumque , qui tibi a feculo placuesunts ubi non

eft triffitia, dolor, gemitus , immo locus piorum fedatus,

Q9 pariter terra retorum quieta, eorumque,

gzæz' iB :€4 vi-

dent gloriam | Cbriffi tui. — Caierum ea , quz de remiflio-

ne peccatorum poít mortem heic dicuntur; ita comparata

effe videntur, ut cum divinioribus fcriptis pugnent, niüi

forta(lis dicere velis, id tantum a fupremo numine heic ex-

peti , ut peccatorum a pie-defunctis olim commifforum pe-

nitus oblivifcereutr, quod quidem remiflionem iam factam

pra fupponit.

Legimerentur, quz ad huncce locum coz-

ftit. apof. adnotavit vir longe celeberrimus, C. M. PFAF-

FIUS in differt. de oblat. veterum euchaiifica f. XXXF.

in fyntagm. di[f. tbeol. p. 345, 246.

(1r) Patet hoc ex liturgiis, que fub CYRILLI Hiero(o.

lymitani, CHRYSOSTOMI, aliorumque nominibus editz

funt.

Loca huc fpe&antia exhibet DALLZEUS loc. exci£,

P. j09, j10.

.IT

sE DRRUSESRESDAS

Q(!O DOGMATIQ /HISIQRI.? TRADITUR.

3

is orandum effe cen

Ruit." «s q'ü'od' ad

minibus pie demortu

diíceffüum ex hac

felicitatis 2eterna fruitio

nem illico poft

vita (int admiffi ( 12 .

N

ec tamen diffit

1

etur laudatiffimus

hriftianor

um

fupplicationes facere

P

rxíul, quod coetus €

& catholica focietate de-

foleat pro o

mnibus in chriftiana

)

rmule, «qua ho-

fanàis ( 13)

; quod & antiquz precum f

Non fine ratione

dienum exftant ;

luculenter evincunt.

: quanam fuerit caufía, cur veteres

vero quri heic poflet

chriftiani preces fecer

int pro fan&is & martyribus non mi-

nus, quam pro rel

.

iqui

s omnibus beatitudine iam (íruenti-

bus? Nemo non vi

det, neutiq

uam id fa&um effe ex füp-

ofitione alicuius purg

atorii.

Quomodo enim pro iis quos

difo ftatim recipi credebant veteres,

in fide defun&tos, para

orare potuiffent, ut

eorum anima

e purgatorio , aut gru-

mnabili aliquo carcere

liberentur ( 14

)? Eo potius fpecta-

ant

122 Vkulga

re Í

ub AUGUSTINI nomine diétum cifcumfer—

tur ; quod

ita habet: i7i

uriam facit martyri, qui orat pro

martsre.

Vid. AUGUSTINI ferm. XVI

I de verbis apoft.

Miramur oppido, lanocentium

fom. X. oper. p. m. 132-

fulem , hocipíum Auguftini effa-

Ill. eccleíiz romane pr&

acre oraculum citare in. decretal.

tum tanquam fcripturz f

Gregorii libr. ILL. tit. XLI. cap. F.

pro qmortuis caþ.' IvV.

(13) Vid. AUGUSTINUM Z4e cura

vería proinde precum pro defun&is

apud veteres chri-

( 14) Di

ftianos

fuit ratio ab ea , quz hodie a pre

fulis romani fccta-

hoc oftenderunt fcriptores,

toribus probatur.

COPiOGUS

qui argumentum de

precibus

itemque de oblationibus pro

*c

mortuis ex hiftorie ec

clefiaftice monimentis data opera ex-

mis MAKTINUS CHEMNITIUS ;

ofüerunt; cum pri

IO. DALLZEUS, IO. FORBESIUS,

PHIL. MORNAUS,

IOA&H. H;LDEBRANDUS,

9

u

FRID. svmagmus ;

il

16

CAPUIT PRIMUM

MPUR

bant

preces iftz , ut declararent chriftiani, fe

cupere, ut

Deus animabus iftis in coelo iam ex(iftentibus b

eatitudinem

auctiorem , atque altiorem in coelo honoris

felicitatisque

gradum pro

pitius largiatur, ita, ut quibus ia

m bene eft,

pofthac fit

melius.

In ea nimirum veteres chr

—

iftiani ftabant

Íententia, precibus pro defun&is obti

neri poffe , ut, quum

varii in ccelo fint felicitatis

gradus , ipli

beati maiori, quam

ha&tenus habuerunt ,

gloriz gradu a b

enigniffimo numine

pofthac augeantur ( 1

P

$. V.

Nec, quantum nobis

quidem conflat , quifquam ex-

ftitit antiquorum chriftiani

coetus do&torum , qui hanc de

diverfis gloriz beatorum g

radibus fententiam

3 tanto cons

fenfu ab ecclefia tam graca, quam latina

dubium revocare,

adoptatam, in

publicisque fcriptis impu

gnare aufus íit,

!

fi a IOVINIANO, monacho italo,

qui vero monachatum,

quem profeffus erat, poftea dereli

quit, diícefferis.

Dici-

tur is feculo quarto fere elapío

Romz primum , deinde Mediolani

varios fparfiffe errores,

1:;

; atque inter alia ftatu-

iffe, omnium, qui fidem Chrifto in

baptifmo datam (erva.

verint, waame[Je in reguo colorum re

munerationem , feu equa-

lem gloriam (1 ^ /Damnavit lovini

-

anum eiusdemque fecta.

tores

que IOSEPH, BINGHAMUS ; ut

alios taceamus.

(1£) Evolvi heic merentur au&ores, in precedenti nota iam

laudati , in primis HILDEBRANDUS ac BINGHAMUS 3

ille quidem in offerforio pro defuntis, cap. XIII. p. 92.

Jeqq. hic vero in orig. five antiq. ecclefiaft. vol. V1. libr.

XF. cap.Il. $. XFII. p.358. feqq.

Cr) Vid. HIERONYMUM libr, 1, advevfus Iovinianmm ,

cap.

I7

.. QUO DO-GMATI;S" HISTORIA TRAD)II'T[[R.

totes primur.h*SlR!CI-[IS ; ecclefie romanz prefül (2);

congregato Romz concilio A. CCCXC. Huius deinceps ve-

ftigia prefft AMBROSIUS, celeberrimus : Mediolanenfi-

um antiftes, qui excitatus lítteris Siricii P. R. concilium

Mediolani congregavit, in quo, fecandum: nutum ponti-

ficis romani, Iovinianus eiusdemque adíecla itidem damna-

ti füunt ( 3.).

Cumprimis vero HIERONYMUS, ftrenu-

us fententiz de inzqualitate premiorum czleftium adfer-

tor, contra [ovinianum calamum: acriter fltinxit eiusdem-

que fententias duplici libro data opera confutavit (4).

ldem fecit AUGUSTINUS, epifcopus Hipponenfis fzpius

iam nobis laudatus, qui peculiarem librum de bono couis-

gali ( ) Iovinianiftis oppofuit. Quin ipfi imperatores chri-

ftiani fectz huic addictos legibus: co&rcere . confültum du-

fer-

xerunt. LHONVORIUS.quidem IOVlNïANUM ipfum, .

Xïili

cap.1I. & AU GUSTINUM, libr. dé Blärejibus, cap.

LXXXAH. & libr. II vetratfat. cap. XXII.

(2) Vid. SIRICII

repijïolam XI. ad Mediolainenfe,m'evc:c'xe-

fiam datam.

3) Teftis huius rei eft fynodica illius concilii epiftola,

inter AMBROSII epiffolas legitur.

(4) Exftant ifti libri contra Iovinianum fcripti font. IF. ope-

rum HIERONYMI, edit, IO. MARTIANAEI, monachi

Benedi&ini e congregatione fancti Mauri.

( 3) Infertus eft- hicce liber tom. . oper. AUGUSTINI, a

monaohis Benediáinis congreg. S. Mauri undecim tomis Pa-

rifiis editorum 3. quam quídem editionem .Antverpiz , feu

potius Amfítelodami, recudi caravit IO. CLERICUS , infi-

mulque tomum duodecimum

j

fub titulo adpeud?cis Augu-

fliniau& addidit.

18

| CAPIT PRLMUM

: "

vili 'quplicio' adfe&um, in infülam Boam relegavit (6

,

i

THEODOSIUS vero, ultimus imperatorum huius fecu

L

primarios huius feCdte fautores ; e monafteriis eie&tos, ab

urbibus recedere atque ad deferta loca proficifci iuflit.

Obfervarunt tamen recentiori mtate viri quidam docti,

HIERONYMUM , acerrimum illum IOVINIANI ad-

verfarium , eiusdem fententiam non fatis adcurate nec ple-

ne propofuiffe ( 7), incertumque omnino effe, quid fen-

ferit IOVINIANUS,

uum de eiüs mente non aliunde ,

quam ex HIERONYMI relatione , conítet (8). lIdem

HIERONYMUS inter erronea loviniani dogmata & hoc

refert, quod nullam virginitati prze nuptiis adícripferit

prerogativam; itemque, quod ftatuerit, izfer abflinenti-

am ciborum &$ cum gratiarum atlione perceptionem eorum ,

nulam effe diftantiam.

.Quod fi binas hasce doctrinas

cum priori illa de «qualitate gloriz, quz IOVINIANO

-

vulgo

—

w—( 6) Vid. codicem

VI. p.193.

—Tbeadoþanum, fom. III. Pf,/218. &

tom.

(7) Ita fane ex vero pronunciat' FR

dubis evangel. p.m. 743.

ID. SPANHEMIUS, in

(8) Equidem ipfemet IOVINIANUS opiniones fuas com-

mentariolis comprehenderat, qui tamen ad noftram ata-

tem haud pervenerunt,

Quod fi HERONYMO fides

habenda, lovinianus in fcriptis fuis fic involvit omuia , &8

uibusdam inextricabilibus nodis -umiverfa perturbavit , ut

ilud Plautizarum litterarum ei pofft. aptari:

Has quidem preter Sibyllam leget neuo,

nam divinandum eft.

Furiofas Ap

ollinis vates legimus.

& illud. Virgilianum :

Dai fne mente [ozgmzï.

: QUO'DOGMAT!S HISTORIA TRADITHR. :

79

vulgo tribui folet , compar

cmusl, non íine magna veri

fpecie exinde colligi poffe videtur , ment

em loviniani huc

cibis modice re-

rediíffe, in coniugio viventes corpusque

creantes , Deo zque gratos effe, ac quidem eos ,

qui vel

calibem vitam agant ;

vel ieiuniis corpus macerent, adeo-

Que (i

que & zquale ad cz

leftia przmia ius habere.

genuina fuerit loviniani fen

tentía, quonam iure ea in hz-

refium cláffem olim fuerit relata,

quin & hodienum in

eandem referri foleat ; nos qui

dem haud perfpicere; ingg-

nue profitemur.

j

g. VI.

Oftendimus ha&enus , qu

enam antiquifífimorum chri

ftianorum , qui quinque

priori

bus poft Chriftum natum fe-

dibus gloriz in vita sterna fuerit

culis loruerunt, de gra

fententia.

]am & de iis ec

clefia chriftiane do&oribus ;

ribus claruerunt , mentemque fu-

qui (abfequentibus cempo

am de hocce argumento i

n fcriptis fuis expofuerunt, pau-

ca dicemus.

Heic vero

primo locofefe nobis offert FUL-

GENTIUS Rufpenfis

epifcopus Afer, ineunte feculo fex-

de re mentem hiíce verbis edifferit:

to. clarus, qui fuam hac

diveifa erit [anttorum g

loria , fed una erit omuium vita 4ter-

na (1). Copiofi

us mentis

fuz cogitata expofuit GREGORI-

feculo floruit. Verba eius itafefe habent:

US P.R. qui ceodem

uia in bac vita mobis ef

difcretio operum , erit in illa procul

dubio. difcretio diguitatum ,

ut quo bic alius alium merito fupe-

Unde in evau-

vat , illic alius alium

retributione traufcendat.

elio veritas dicit: n domo

patris mei manfiones multz funt.

Sed in eisdem maultis. manfiomi

bus erit aliquo. modo ipfa. retri-

quia

tanta vis amoris in. illa pace

butionum diver[itas concors ,

cce-

nos fociat, t quod iu fe quifq

uec non acceperit , boc fe a

piffe

ïl ) -Vid. FULCENTIUM de fide ad Petrum cap. XXFIILL

20

'QCAP'UAT* PRLMUM

pilfe in alio exultet. — Umde - €9 - non eque laborantes in. vinea,

&que cundi demarium fortiuutur. — Et quidem apud patrem man-

fioues multe funt, €9. tamen eundem deuarium difpares labo-

rantes accipiugt, quia una cuntbis erit beatitudo leütie , quam-

vis uon una [it omnuibus fublimitas vite ( 23). Addi meretur

alius huius prefülis locus, qui ita habet: /m retribatioue

ultima , quamvis eadem dignitas emnibus non fit una , erit ta-

men omnvibus vita beatitudinis , uude per femet ipfum. dominus

dicit: in domo patris mei manfiones multze funt. —Sed tamen

qui in eam du&li funt , quamvis diveris boris. venerint , uuum

deuavium perceperint. Qua itaque ratione conveuidnt mau[io-

nes mulie cum umo denario, mii quia diveyfz quidem beatorum

civium diguifates evuut, fed tamen uma requies eterae vetribu-

tionis? Nam etfi difpar erit mevitum fingulorum , non erit di-

verfitas gaudiorzm , quia et(i alter minus atque alius amplius ex-

uliat, ownes tavien unum gaudium de conditoris fui vifiome le-

tificat ( 3).

Nec pretermittendus eft heic RABANIUS

Maurus, archiepifcopus Moguntinus feculo nono clarus,

qui mentis fuz cogitata hifce verbis expreíTit: Corona au-

rea men[2 domimi pura €9 nom intervafilis effet , fi claritas fu-

turg vetributionis iuflorum. «qualis omnibus pandevetur , in[lar

videlicet buius smundi folis , cuius. fpleudorem Deus indifferen-

ter fuper bonos €9 malos facit oviri, — Et quia. ficut. flella. dif-

fert a flella in claritate, ita evit & refurretlio mortuorum , co-

rona wmen[e domimi varüs diftinba fcripturis ,

fed competenter

ordimatis adpo[ita eft. Uma emim vita futura omuibus eft. pro-

mi[fa iufris , fed. multiformis in illa, pro. diverfitate meritorum,

gloria efr fiugulorum ( 4 ).

SOVIII

(2) GREGORIUS M. libr, j7. morval.þ Ccap

nonnulla babent exemplaria, cap. XLII.

(3) ldem Lomil. XVI. in Ezecbiel.

(4). Vid. RABANUM libr, 11L. in Exodum cap. XI.

g

u

4,,

-

P

;QUO' DQGMaä"IS HISTO'RIH TRADlï';JRi |

$. VII.

Qmm'

»

non tantum in leco RABANI Mauri , quäm

modo excitav

imus , fed & in fcriptis aliorum ; eorumque

cetus chriftiani dodtorum , qui prioribus

antiquiffimorum c

pott.

Chriftum nat

um Íeculis floruerunt , vox meriti item-

iisin locis, ubi de in-

que ver

bum merendi (epius occurrant,

vita zterna fermo inftituitur ; ab infti-

equalitate gloriz in

uti arbitramur, alienum haud erit, i

tuti.no(tri rationée ;

tionem curatius inquiramus.

in veram harum vocum no

Qui ecclefiz roma

nz facris fu

nt addicti, perfüadere nobis

annituntur , vocem 77€

riti a patribus in firiZiori accipi fen-

eiusmodi opus, cui ex iuftitia debe-

fü, quatenus denotat

tur prc&

mium, propter

intrinfecum eius valorem ac dignita-

in quibus vox ?ze-

tem.

Unde & ex iít

is patrum effatis ,

coligunt, bona opera effe meritoria

riti deprehenditur ,

vitz &terna , nec non

diverforum , qui in vita &terna lo-

m.

Verum hancce opinio-

cum habeant, glori& graduu

nem a mente paturum antiqui

ffimorum proríüs alienam e(-

bari poteft , quoniam in

fe , vel exinde lucu

lenter compro

complura eorum occurrunt enun-

antiquitatis monimentis

ciata , quibus falutem

xternam non operibus , fed gratiz

difertis verbis adfe-

diving in folidum adícribendam .efle,

runt.

Ita enim banc inrem pronunciat CHRYSOSTO-

MUS: Ov5 qui nimi

rum Chrifti membris nulla preftite-

duxxiws XOÀGKCOVTEA. — MUXHYOLS qUI fcilicet

runt caritatis opera ;

liberalitatem fuam erga paupere

s demonftrarunt , seayevrog

.xa!;'a. Z(Zf[yo z94y 'yag)

Mwupux t TETOUXOTRS , . A(RQuTOS EUY 9) QuAeTI(MuE . TO

&TU Gj tuTEAwy, mNiXyo» ToTsyTOY $5j fBaci exvy

Xqy Tü^ix«Ue

&yri MuX Quy

z5* awrüs do9wwod TigAUV.

Ifti iufle puuiuutur : ili etiam per gra-

infiuita talia fecerint ,. gvatie

iiam coroxantur ; etiam]ï enim

tamen adfcribenda illa. gloria ;

quod pro vebus 4ninimis C9 vi-

E

lifmis tautum. celum

Ó

regnum ,

&g tantus bouor ipfis da-

3

ÍuT,

22

CAPUT PRIMUM

tr().- Chryfoftomo adiungimus BASIL!üM Cæfärifv:n'-'

fem, qUi ita infit : Ilgoxeerof ayesougus ouuvi 0i5 Vogauuus — Toy aVTGcUS R

déadAgeuc. Buov* 2 xwrx epeAsmux ToY spyuy emodelousg., ae xaTX X*pis

7.". þc'eyulo)ng Qex , Tes t5 evvoy qAmrixoc: mrxoM 0UEV

Manet requi-

es Jempiterna illos, qui im bac vita legitime cert

averint, non

fanquam debitum. operibus redditums fed ob munificentiffimi

Dei gratiam; iis, qui in ipfum fperaverunt exbibita (2).' Ba-

filio focium damus THEODORETUM , qui i

n cap. FT.

epifl. ad Romanos vers.

22. ad verba z» 4* Ax«peux Ts GOez Con o

wos t» xpso lus &c. Qratia aufem Dei vita eterna in Cbriffo

Iefu &Sc. fequentia adnotavit: Evrwva sx sQu piDovy x AUXpIT AX

O yap dupo) n Cun g 94wyI0$) XXY "yup TyV uXpxy ts XaDooJ u ämauoa'uqu,

WX GYTITRAAYTFUMTA) TMS. mrU0CROHQUIS SrUYOIS T& ottayi Giyados.

Hoc in loco

non dixit mercedem, f/ed gratiam.

Eft enim Dei donum vita

4terna. Etiamfi enim Jummam quifpiam €9- abfolutam iuflitiam

E

vefliterit, temporalibus laboribus eteraa bona in equilibrie non re-

Jbondent. Necaliterad eundemlocum THEOPHYLACTUS,

Achridie primariz Bulgarorum ecclefiz archiepifcopus , fe-

culo duodecimo clarus, Ita enim habent ipfius verba : Ov

emsy , « nyTIMUIA 4 mupx Tk Ots ,. ao TO AXCMgum j .

Ov yup x Mu gy xixy

«vridosiy movuv eXouoers 9 «?)he& xaxoiTL TAUTX TrXyTOX SySytTS fy Xosu lysz

evros yup v«vrx w4pyuct. — NOU dixit, merces qué eft a Deo, fed

gratia.

Non enim vetributionem 89 remuuerationem laborum

vefirorum accepiflis, fed ex gratia bec omuia "coutigerunt in:

Cbriffo Iefus ipfe enim bec eft. opevátus. — Eandem quoquefu-

iffe antiquiffimorum ecclefiz latinz doGtorum fententiam,

ex iis , quz nobis reliqgerunt 3 C;ngþnü füi monimentis edo-

cemur.

(1) Vid. CHRYSOSTOMUM boriil.

ad cap. XXF. v. 46.

-LXXIX. i Matïb.

(2) BASILIUS Czar. i

p- 21.

x:x "PM"',Z CX)/T', -.,iu,gt,a', gfæcqs CXIV

QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

23

coooeames-

cemur. Duplici vero cump

rimis argumento viri ifti pre-

ftanti(fimi meritum operum im

pugnarunt : 7) ex co; quia

bona fdelium opera, qua merita ip

forum adpellari folent ,

Quaprop

fer , inquit AUGU-

fint revera dona Dei gratuita.

babere meri

ta bona , «0n de-

ando ceperit bomo

let [ibi tribuere. illa ,

fed Deo (3)

; iem: fj ergo. Dei doua

Junt

bona merita tta , non

Deus corouat merita iua tanquam

; rurfuss maluit apo-

merita

tua , fed tauquam. dona fua C42

erna: ut bhinc intelli-

ftolus dicere, grati

a autem Dei vita 2t

geremus ,

non pro meritis noftris

Deum nos ad vitam «teruam ,

a müferatione perducere EtX.

II) eam,quoque ob

Jfed pro u

erum reiecerunt an

tiqui ecclefie ane

ration

em meritum op

tiftites, quia, teíte g

entium apoftolo ; »«a£« , nequaquam

ares fünt paífiones

huius temporis

glorie, qua fumus ad-

ficiendi ( 6 ).

uid po[[umus ,

inquit AMBROSIUS,

di-

e celeftibus ?

quis nofrum ita adJurgit iu

num premiüs facev

boc corpore ;

ut ami

mum fuwum elevet , quo iugiter adbareat

Chriflo? quo

tandem bominum merito defertur , ut bec corrue

tibilis caro induat incorruptionem ,

€9 mortale boc induat im-

quz'

bus iniuriis poffumus moftra

mnortalitatem

? quibus laboribus ,

buius temporis ad fu-

levare peccat

42 Indigne funt p

a[fioues

euturam. gloriam. — Non evg

o fecundum mevita

noftra , fed

pCT'D

dum :mifericordiam Dei c4

leftium. decretorum i. bomines

- fecun

Nec. minus egre

gie FULGENTIUS

"forma procedit ( 7 )-

da-

qui ita infit: B gratia enim

Rulpenfis ; epifcopus 5fcr ,

: tur

p sl

(3) Vid. AUGUS'I;INUOM libf. de grati

:

trio, cap. FT.

à ïä libefo afl;-i

4) loc. cit. cap. FII.

( $) loc.cit, cap. IX.

(7) AMBROSIUS iz

pfalm. cXmL

24

CAÁPUT PREMUM

Iur aonu folum iuftificatis . vita bona , fed eti

aim glorificatis vita

«terna -.- « Gratia autem ipfa

(vita zterna ) ideo zom iniu-

fle dicitur , quia uon folum domi

$ fuis Deus doua fua. veddit,

Jed quia tantum etiam ihi gratia

divine retributionis exuberat,.

ut incomp,

bone Q5

ex Deodata LbhDumaue vo

arabiliter atque ineffabiliter omnue meritum , quamvis

luntatis atque operatíonis ex-

cedat (8). . Atque ex his aliis

que locis, que in antiquitatis

monimentis paífim deprehen

duntur ,

luculenter adparet ;

m

antiquos coetus chri(tiani do&tores totu

opus falutis gra-

tiz divinz in folidum* adfcripfiffe nullum

que meritis ope-

rum locum reliquiffe.

Occurrunt equidem , ut füpra iam

obíervavimus, in fcriptis patrum ecc

Li

!

efiz paffim eiusmo-

di enunciata, quibus bonis operibus

ericum quoddam

tribui videtur; verum fi loca ifta curati

ds expendantur at-

que cum aliis, prout par eft

» comparentur, facile adpa-

rebit,

Ícriptores iftos antiquos, quos patres

adpellamus ,

voces meriti & mereri alio plane fenfu adhibuiffe ,

quam qui-

dem ab ecclcgfïæ romanz edíeclis vulgo ufür

pari - folent,

Acceperunt. nimirum. v

oces iftas non in, feníu proprio, ac

fHrito . fed laxiori

& improprio.

Late autem bonum homi-

nis imerifum illud dicitur opus,

quod a Deo mandatum,

atque a renatis in fide füf(ceptum eft, habetque premium,

non quidem ex valore at

que intrinfeca dignitate operis ip(i-

u$, fed tamen ex beni

gna & gratuita ordinatione ac pro-

miílione divina ,

five in hac 5 five in futura vita.

Suícipi-

tur quidem in huius generis rnerito labor, fed ille eft de-

bitus, cum contra meritum proprie non dicatur, nifi de o-

pera indebita, - Sequitur quoque eiusmodi meritum premi-

um quoddam; verum non ex debito ftricteiuftitiz, fed ex

gratia & mifericordia divina.

Eadem ratione veteres ec-

ereri

cþcfïæ patrcs vocabulum :

*

: fqm*f.'ertrmt in : fgn(u latiori

r Ü

pro

-(8) FULGENTIUS J5v f.24 Masimüm. —

QUO DOGMATIS HISTORIA TRÁADITUR.

28

pro preftare opera Deo graq'tav,' & gratuitam eorum remu-

nerationem a Deo confequi. ^ Luculentis exemplis hoc

ipfum comprobavit IO. GERHAKDUS;, przftantiffimus

ecclefiz noftrz theologus ( 9 ), te&teque obfervavit MART.

CHEMNITIUsS;theologos noftros a vocabulo meriti non ab-

horrere, ficut id etiam patribus fuerit ufitatum , addidit-

que: premia promittuntur ex. gratia C9. mifericordía; uon ta-

men dantur otiofis , vel male agentibus , fed labovantibus in vi-

nea domini ( 10 ).

Nec deftituitur hec vocis (ignificatio

au&oritate optimorum eorumque antiquiflimorum fcripto-

rum latinorum , PLINII nimirum, IULII CZESARIS , CI-

CERONIS, TERENTII aliorumque, quibus verbum mte-

rere & mereri idem eft, ac aliquid coufequi , obtinere , impe-

apud

irare (a1).. Idem vocis(ügni-ücatus obtinuit quoque

vete«

(9) in locis tbeol. tam. IV. loc. de . bouis operibus. $. 124.

D- 166.

(10) in examine concilii Tri

dentiui part. I.' Ioc. X. p. 261.

11) Non abs re fore arbitramur, fi unum alterumve ex

ícriptoribus iítis Jatinis fupra excitatis adferamus teftimos

nium , qao adferti noftri veritas confirmetur, PLINIUS

lib I. epift. FII. p. m. 25. fequentem in. modum (cribit:

Sequi euim gloria , non adpeti debet : mec, fi cafu, aliquo

uon f

equatur , idcirco quod gloriam mom meruit , minus

ulcrum eff. Adquemlocum [$. CASAUBONUS hacad-

notavit; meruit eff exvxe, — Senfuseft , preclava fatla , :et-

laudatores non invemiunt, momideo mimus effe pul-

fiami

CTA .

Verbum mereri zon femper «£s3o fignificare ; fed

svyxooé , &9. fatium notare , non ius,. notius eff , quam ut

robatione egeat.

Eundem fignificatum fua quoque aucto-

gal-

ritate confirmavit ;ULIUS CAESAR ? libr,V1. de bello

lico

26

| CAÁAPUT PRIMILM

veteres iureconfultos( 12) , quin & apud anticiuos fcripto-

res ecclefiafticos, de quibus in nota textui fübiecta nonnulla

$ VIIT.

dicemus ( 13

lico cap. IV. p. 147. edit. IUNGERMANNI , ubi hac le.

guntur verba: Cavarimum cum 'equitatu. Senonum. fecum

pioficifciiubet, ne quis aut ex buius iracundias aut ex eo,

Prater-

quod meruerat , odio civitatis motus exf[iflat.

mittimus teftimonia TERENTII ac CICERONIS , quz

in medium adduxit HUG. GROTIUS, in adaoftat. in

.

Mattb. cap. VT. v. 1.

(12) Vid. ]. 93. f. delegatis 2. l.1. f.6. ff. decollat. l. z1.ff.

ad l. falcidiam. l.13. ff. de doli exceptione. l.x. ff. de nun-

dinis, & l. 1. $.5. C. de off. praf. pret. Afr.. ut alia loca huc

fpectanüa taceamus, quz larga manu dedit BARNABAS

BRISSONIUS, magni nominis iureconfultus , in libro ,

qui infcribitur: de verborum, que ad ius civile pertinent, [fi-

gnificationé , voc. mereri p. 223. edit. Heineccianz.

(13) Ex imagna teftimoniorum, quz huc pertinent , farragi-

ne nonnulla tantum heic.dabimus , cam nobis prolixis etfe

non liceat.

CYPRIANUS illud, quod Paulus dicit r.7i;.

IV.16. Sed müfericordiam confecutus fum, in epifl. ad

Jubaianum ita legit: fed mifericordiam merui.

AUGU-

STINUS /erm. XL1X. de fempore aiv: : Peccator de fe nou

defperet , quia Paulus . meruit. indulgentiam.

Idem libr.

LXXXIII. qu&fl. 67. fcribitt ocamur filii Dei, quamvis

boc adoptione mereamur, hoc eft, confequamur. "Notum

quoque eft GREGORII M. pr«fulis romani dictum , quod

in milfa fabbati fan&i fub benedicione cerei , fecundum

Miffale romanum cani folet: O felix culpa, qué& talem ac

tantum meruit babere redemtorem. O vere beata nox ,

qu& fola meruit fcire tempus €9 boram , in qua Cbhriflus

oprie

ab üiferis ïejïtfrexit. : Ea-dlcm ratione merces, que pr

jeng-

27

QUO DOGMATIS HISTORIA ;RAD[T[IR.

$. VIII.

ex di&is patet, voces iftas meritt,

^. Licet vero, prout

itemque

mercedis fentu ma

xime improprio ufürpaverint Ícri-

lefiaftici antiquiores , in alia ta

men omnia abie-

ptores ecc

runt ;

tenebricofi (cho-

runt , qui

fabfequentibus feculis vixe

crumi male ac preter

]z do&ores.

Hi enim , phrafibus pa

homines

ipforum mentem acceptis ;

dicere occoeperunt ;

mereri v

itam 2ternam.

Nec tamen

fuis operibus proprie

huius do&trinz noviter adinventz pror-

in ipía explicatione

(us inter fe confen(erunt.

Nonnulli enim vitam &ternam

faltim ex merito de congruo ;

quod vocant; haberi adíerue-

m fi

t ac conveniens divinz bonita-

runt , fiquidem congruu

nis condecorare. Ta-

ti , opera iuftorum bona

premiis 2eter

les (uo iam exftitiffe tempore,

di(ertis

verbis teftacur THO-

ii ,

iícefferunt tamen ab hi; al

&

MAS dg AQUINO (1). D

erius huc condudi ex pacto

denotat pretium, quo labor alt

fubinde

eft mifericordia , five retri-

compeníatur , antiquis

butio mere gratuita.

Pertinet huc locus, qui legitur apud

in bomil. 1I. in 1. ad Tbe[J. cap. 1T.

CHRYSOSTOMUM

Deum mercedem pmmitten-

p.277. ubi eleganter docet ,

do,;

auem imitari, qui prom

iffa mercede filios ad obe-

dienuam alliciat.

R ecitavit eius

dem verba, aliaque tefti-

m huc fpectantia fubiunxit IO.

monia ícriptorum antiquoru

CASPAR SUICERUS, in £

befauro ecclefiaft. tom. 11. p.

cri-

370.

Conf. CAROL. DU FRESN

E in gloffario a

ptores me

die g infime latinitatis,

voce merces ;

ex theolo-

DUS in !

oco de bouis operibus, $.

ä

gis vet

o IO. GERHAR

barmonia Pauli &9 Iacobi de

124. &

HULSEMANNUS in

iuftificatione contra Grotium

; f.26. .Ex ipfis eccleíiz ro-

I$

manz do&oribus nobis heic

füffragatur CASSANDER , in

t

fcbol. ad. byma.

ecclefiaff. . 179-.

dijtind. 27. qu. 3-

Jo

; ( r) libr. LL. Jentent.

28

pAPUT PRIMUM i

-

& quidem plerique ex iis, qui fcholafticorum nomine vuIQ

go veniunt , ftatuentes , opera bona iuftorum vere cífe me-

ritoria vite sterng ex comdigno.

Verum hi ín diverías

rurfüs abierunt fententias. Nonnulli

enim voluerunt, ope-

ra piorum ex intrinfeco valore atque

dignitate premium a

Deo promiffum mereri & obtinere ;

alii vero . contende-

runt , bona opera falutis eternz meritoria effe de c

ondigno,

fed tan-

non ratione valoris ac dignitatis füz intrinfecz ,

tum ratione padi , ordinatiosis , promiffionis ac benevole ac-

ceptationis divine. Priorem fententiam amplexi fünt Tbo-

,wijiæ,(z ),, pofteriorem. vero IO. DUNS, Scotus 4f

3)5

qui

(

2) Vid. THOMAM de AQUINO loco modo ex

citato ,

ubi hecleguntur. verba:

uidam dicunut , quod aliquis vi-

tam 4ternam non poteft me

reri ex condiguo, fed ex con-

&gruo. . .Alüi vero dicunt,

quod quis etiam ex

condigno Vi«

tam &ternam mereri po[fit per alus virtutum.

Ili tamen ,

qui dicunt , nos ex condiguo vitam eternam

verius dicere videntur.

mereri poffe,

(3) Vid. SCOTUM libr. 1. feutent.

dzjf 17. Quéft. 2. ubi

hec leguntur verba:

Ratio meriti non babetur complete,

nifi babeatuv vatio dig

ii vel digae ordinabilis ad premium ,

quod eft beatitudo :

€9 boc digne fecundum iuflitiam com-

enutativam vel vetributivam.

Sed quicuaque attus ex folis

ántvinfecis agentis non babet bu

nc ordinem: tunc enim De-

us non pojfet ei, qui fic operatus eff , non retribuere bea-

titudinem , nam iniufle eam

fibi vetrabevet , boc autem eft

falfum. — Ergo talis ordo fec

undum iuflitiam eft ex fola vo-

luntate di

vina gratuite ordinante. Etita vatio meriti com-

pleti erit.ex ordinatione. voluntatis dieine illius adus ad

premiwm, Eandem fententiam GABRIEL BIEL , profgf-

Y

;

——

29

Emi

QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

H

quä DUR AN-*

qui Scotifi

arum fe&se originem | dedit, item.

o Scholaílico-

D

as

Porciano (4), a quo tertía vulg

Fuerunt quoquenonnu

lli, qui utram-

tum atas inchoatur.

bona iuftorum o-

runt fententi

am , ftatuentes;

que coniunxe

ex condiguo, non folum- ratio-

era mereri vitam aternam

ne patli atque accepfatioris ;

fed & ratione operís, ex intrin-

3

ut vita eterna illi, tanquam

feco füo valore ita comparati

Licet vero doctores fcholafti-

tur.

xquivalenti pretio debea

varia inter fg habuerint certamina

ci, ut modo vidimus ,

de ratione & modo m

eriti ; in eo tamen concors eorum

litasmeritorum in mortali hacce vie

fuit fententia, quod inequa

ta comparatorum

fundam

entum fit. difparitatisgraduum glo-

s vero gloriz, qua coelites gaudent,prz-

riz in vita futura. Ipfa

rogativas aureolas, V€

l & lgureolas adpellarunt veteres fcho-

ut mo

do obfervavimus, ipfam diverfitatem

lafticijquumque;

dam effe cenfüerint,

glorix ex inzqualitat

e meritorum metien

fententiam, aureolam unam altera maiorem

in eam defcenderunt

hanc de aareolis opinionem , an-

exc.

Primus, qu

i novam

ditam , in fyftematis formam red-

tea in ecclefia plane inau

egit;

fuit THOMAS de

AQUINO( 5), dodor angelicus ,

bis excitatus , quem

alii tanquam ducem

fupra iam a no

Non abs re fore arbitramur ;

fi ea,

gregis heic fecu

ti funt.

nt antiquiores fcholz

qu-æ' de hïfceþaureo

lis copiofe trgdidcru

dodo-

for quond

am tubingehGS, 2. difl. 27, q. un. art. 1. ANDR,

VEGA in

libr. de iu[lif. queft. V. sliique adoptaryunr.vl'

(4) .lib"z. II fehtent.f dif. 27. qu. 2,

É

iofe admodum atque

data opera argümgn-

: C ,-) Is -quippe cop

reolis pertra&avit in fupp

tum hocce de au

E

lemenfg z-xd-'tez'-

jiam partem fumme fue quef': 96.

30

CAPUT PRIMUM .

x

r ia

do&tores, breviter equidem , íed tamen

» quanium fieri.

pon'eft," dilucide heic edifferamus.

*

$. IX.

De["cribit aureolam

THOMAS de, AQUINO, aitque,

illam fignificare gaudium quoddam de operibus, que . excel-

lentis cuiusdam. vittorie babeautvationem, | effeque aurex , five

pramio eJfentiali additum, ab aurea five gaudio , quo quis de

4

coniuntijome ad Deumr&gaudet, diftingui , nibilominus. tamezn ,

quia f'uperaddita [it effentiali, effe eo minorem.: Paulloclarius

fuam hac de re mentem efferunt alii ex antiquioribus fcho-

lg do&toribus, qui dicunt, aureolam effe coronam Ípecia-

lem gloriz , qua virgines, dodores ac martyres , vel heroica

virtute , vel fingulari certamine nobiles , prz aliis in terra,

donabuntur in coaelis.

Fundamentum huius zominis fe de-

prehendiífe credunt Exod. XXF. 2;. ubi Deus Mofi in man-

datis dediffe dicitur, ut meníam, cui panes Deo confecrati

imponerentur , duplici corona aurea circumdaret.

Quum

in boc ipío loco vocabula ebraica 27 ^W bis re

petantur,

interpres vulgatus ea in commate 24. corozam auream ; ln

commate 25. vero aureolam wertit. lgitur cum corona illa

priori; quam azream vulgatus vocat, gloriam vitae aeternge

eflentialem, beatis omnibus communem; cum altera autem,

quam aureolam adpellat, gloriam accidentalem eiusdem vi-.

tx wternz, quz quibusdam duntaxat fpeciali ratione fit red-

denda, conferendam effe arbitrantur.

Nemo non videt,

miram eífe hancce allegoriam, qua nec argumento , nec

conieCtura probabili aut confirmari, aut illuftrari poteft.

Viam tamen doctoribus fcholafticis heic preivit vetusglof-

fator ( 1) in. z0tis ad locum biblieum modo excitatum , qui

-

pott

( -1) Denoitur hocce nomine WALAFRIDUS SIKABO,

NG

TC

od

31

*

QUO DOGMZT[S HIST..()'RIA TRADITUR.

oft GREGORI

UM M.ac BEDAM, coghomine vener abi-

diculam confinxit füoque adpro-

em , allegoriam hancce ri

ro etiam de fundamento ipfius rei

bavit calculo ( 2).

Ut ve

llud quidem, i THOMAM au-

pauca heic fübiungamus ; i

uod

ugna debeatur coronas:

diamus, in eo pofitum eft; q

ubi ergo fpecialis vatio pugn

£

ibi

À

beri coronam fpecialem ,

Idem vir acutus, nonnullis inter-

€g bauc vocari aureolam.

je&tis, ita pergit, q

uum T

erito refpoudeat praemium , operte-

ve excellentie meriti v

efpondere excellentiam. aliquam. in pr&-

iam vocariaureolam. "Yribus vero ho-

mio , &9 banc excellent

minum ordinibus , virginibus

nimirum, dottoribus & martjri-

lici victoria comprobare anni-

bus deberi aureolam, ex trip

fcholafticorum grege' docto-

tuntur THOMAS aliique ex

p

vi&oria nimirum cariH

$, quam 9i

uU TTE diaboli ,

res,

precones, ac mundi, quem

uem 4o

Cores verbique divini

martgres vincant.

Anxie quo

que difputant homines ifti te-

la virginum fi

t potiffima, an mar.

nebricofi: utrum aureo

tyrum? an fi martyr aliqu

is , ex mortuis refufcitatus ; ite-

o cone

rum a perfecutoribus occi

datur , id qupd S. Sebaftian

tigifTe

enedi&i, decanus olim cenobii

monachus oyrdinis fanéi B

Reichenavienfis in. diccefi Con-

fanài Galli, poft

ea vero

ftantieufi abbas ,

feculo poft Chriftum natum nono clarus.

m ilam ex pàátrum

fcriptis compilavit , qua

Is enim gloffa

tantám mox apud homines me

liorum litterarum plane igna-

/

ut 0

dinaria, immo & lingua

ros, auctoritatem nacta eft,

ex hac ipía gloffa unice fa-

fcripture adpellar

etur.

Átque

uit THOMAS DE

AQUINO, fopra nobis laucäatus, quem

ba fecuta eft,

& reliqua (cholafticorum tur

MARESII, theologi

(

3 Legi vero mer

etur. epicrifis SAM.

reformati, in hanc glo[fau,

quz exftat

dzfp fclcïh part. L.

p- 799*

32

CAPUT PRIMILM

tigi(fe fe:tur, duas ille aureolas a

ccepturus (it? an unus

eandem aureolam habeat inten(i

us alio? an Chrifto debea-

tur aureola, an angelis,

uzítion

an mulieribus doctoribus ? & quz

funt aliz huius generis q

es otiofe, quibus receníen-

dis heic non immorabimur ( 3 ).

lllud duntaxat vel tribus

notamus , doctores iítos infelicite

t acutos.

eousque progref-

fos effe audaciz , ut varias confinxerint a

ureolarum diftin.

&iones.

Ita IO. DUNS .$cotus non tant

um in corporibus

virginum, martyram & do&orum

» infignia quedam , vel-

uti indicia aureolarum animz,

futura effe ftatuit ; fed &

virgines in capite coronulam al

rübram , do&Gores autem viride

iquam candidam , martyres

m geftaturos co

ntendit (4).

Addit & hoc, martyres

fortafüs etiam in manib

us geftaturos

palmas , virgines alba. lilia .

dotores virides ram

liles.

Ita & PETR. PALU

05 z'ncormp-ti—

DANUS (5J i

ater alia obíer-.

vat, fore in corpore quandam decentiam

9 pulcritudiuem [in-

gularem aureole , przdicatori q

uidem in ore, martyribus in

cicatricibus vel aliis partibus

corporis ,

fecundum genus

martyrii; virginibus vero iis in

L

partibus, quas no

It.

*

minare

vsrccundia fanctior haud permitt

-7 eli M D i MF DEU

$. X.

Iam vero ubi a fcholafticorum ev

O0 ad tempora refor-

mationis ecclefiz iufto ordine progredi

mur, ante omnia oe-

neratim notamus , facrorum repurgat

ionem a b, LUTHE-

p

RO

(3) Recenfionem harum

quz&[ïionum dedit celeberrimus PFAF-

*

FiUS , in diflert,

de aureolis vi

Pyrum , 4, MDCCLALH. edita,

rginum , do&orum 89 mar-

(4) Vid. SCOTUM in IF. libr.

AT. 2.

feutent. dijiï: 49. qäæjf. f.

(5) Vid, PALUDANUM ad libr, IF. Jï?ntent; difl. 21

33

QUO .DOGMAm HISTORM 'ïfRAz/)lïwz,

RO..'fuf'ceptam in ipía ratione tractandi *do&rina*äbæle&cä

mutationem haüd levem attuliífe. Profcriptis enim vete-

rum ícholafticorum quifquiliis atque ineptiis , precipua re-

ligionis chriftiane capita fecundum duc&tum ícripturz ía-

cre methodo (implici ac perfpicua proponi occoeperunt.

Quod vero fpeciatim doGrinam graviffimam folatiique ple-

niflimam de gloria coelefti beatorum attinet , ea priftino

füuo nitori fuit reftituta, atque ab opinionibus fal(is pror-

fusque erroneis, quz eidem per tempus bene longum ad-

mixtz erant, repurgata. Certe fententiam de merito bo-

norum operum, a Íícholafüicis magno conatu propugna-

tam, itemque frivolam iftam. diftinéctionem inter meritum

cougrui & condigni, nec non varias quzítiones otiofas de

vita eterna olim in fcholis agitatas, e purioris

theologiz

fyftemate penitus profcripfit b. LUTHERUS (1

)nofler , li-

cet alias gradus gloriz beatorum, praeunte fcriptura facra,

atque füffragantibus antiquis coetus chriftiani doctoribus,

tam gr&cis, quam latinis, firmiter. adferuerit ( 2.). .His

prorfus confentanea funt, quz in libris ecclefiz noftre fym-

bolicis , fpeciatim in auguflana confe[fioue (3), eiusdem-

D

que

(1) Vid. LUTHERI -'comment. in cap. ZI. .epijtol:e .ad'—Gald-

tas, oper. lat. Ienenf. tom. IV.' fol. a1. b. 22. 69 feqq. ubi

fententíam ícholafticorum de merito cozgrai : & coadigiti

non tantum recenfet, fed & refellit

; eorumque fubtilitates

inter ludibria fatanz refert.

(2) Patet hoc exaureo eius in locum r. Cór. XJ* 41, 42.

cemmeitario , qui exftat tom. FT. oper.. Altenburg.

(3) Vid. art. IV auguf. confe[. qui do&rinam de iuftifi-

Fa:ione in fe continet, . Conf, 2rt. V VI. & XX. Cetetum

easdem

34

N

CAPUT PRLMUM

& in confeffioue I/Vüïtembefgica (s)

que apologia ( 4), quin

. Occurrunt equidem , quod mi-

hanc in rem elata exítant.

nime diffimulamus , in apologia augufimme confe[fiouis , loca

!

uzdam , in quibus bonis operibus meritum quoddam atque

influxus in vítam eternam tribui videtur,

Sic enim 4fo-

logia aliquoties :

docemus, boua opera merüoria effe non ve-

suiffionis peccator

um , gra

tie aut iuflificationis ( bec enim tantum

) fed aliorum premiorum corporalium Q9 pi-

fide coufequimur

witualium in bac vita, 89

pof bauc vitam , quia Paulus in-

uits umusquifque vec

ipiet mercedem , iuxta fuum labovem.

Evunt igitur DI

$81M

ILLA PRAEMIA , proptev. diffimiles la-

Pboves: at remiffi

jo peccatovum fimilis €9 equalis eff omuium

&9c (6). Rurfíüs: concedimus &9 boc,

uod eleemofyne me-

7

eantuy inulta beneficia Dei (7). — Porro: fatemur && boc,

uod fepe teftari fumus , quod etfi iufrificatio €9 vita eterna ad

4 CO0r-

fidem pertiuent , tamen bona opera meveantum qlia preni

pora.

eäsdem effe cauífas iuftificationis ac falvationis , ex pro-

pria fede huius do&rinæf Rom.IFV. Epb. ll. manifeftum

eft,

cenfej]ï art. I1.. de iujïif. ]?- 6:':. edit,

(4) Vid. apolog. aüg.

diftin&io inter meritum congrui &

Rechenberg. ubi &

His coníona

meritum conmdigmi, ut iluforia , ' reiieitur.

funt, qua art. H1I. de diledioue €9 impletione legis ,

alibi-

g

ue paffim occurrunt, — Cum primis legenda , que loc. cif.

.12$. contta eos, qui bona epera proprie mereri vitam

&ternam contendunt, difputantur,

(5) Vid. confeff. H'ürtemb. art. III.

eS 'iwþ-le;io-

(6) Vid. apol.in articulo fertio. de dilediene

at legis, p. 96. ed. Rechenberg.

(7) Vid, loc. excif. p. z.

QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

35

þomlia e9. fpiriïüalia , €9

gradus præmiafum ,' iuxta illudv:

Ve-

unusquifque accipie

t mercedem .

iuxta fuum laborem (8)-

rum qui conf(id

eraverit, meritum bonorum operum , pro-

prie fic. didtu

m s

diligenter folideque in ipfa confeílione

ologia proHigatum effe; voces autem 7-

eiusdemque ap

fenfu ftridto, fed latiori haud raro u-

vili ac mereri non in

furpari, fine magn

a difficultate perfpiciet rationem, qua

loca ifta ita fint explicanda , ut omnis, qu

2 adpareat , dif-

ficultas prorfus evanefícat.

Scilicet mereri antiquis fcripto-

ribus idem eft, ac obtimere , mamcifci, confequi , ut eventus

potius ,

quam i4s fpectetur. Hunc vocis fignificatum fu-

praiam v

ariis exemplis luculenter comprobavimus (9), qui-

bus & alia f

acile a nobis addi heic poffent ; . (i quidem opus

abu-

id effe iudicaremus(10). Atque in hocce Jatiori fenfu voc

2

lum

(8) Ibid. P.1370

(9) Conferenda heic funt, qu

À

z fupra diximus p,zï. €9 26.

"0. 11 12, & 13.

Ó

(10) Evolv

itamen heic po

ffunt, przter auores füpra iam

excitatos,

IO. VORSTIUS ad. Sulpic. Severi bift. facr. libr.

1. cap. XXIV. lO. FRID. GRONOVIUS, obferv. ec-

clefiaf. cap. VII. 76. itemque IO. COLUMBUDS ad La-

Gant. de mortib. perfecut. cap.z. p. 8o. qui plura huius

generis exempla , cum primis ex cadentis latinitatis fcripto,

ribus magno ftudio collegerunt, Omnibus tamen palmam

heic preripuit GERH. TITIUS, theelogus quondam

Helmítadienfis isque doctiffimus, in tractatu proríus egre-

gio de pbrafibus five locutionibus veterum. ecclefie dotto-

rum , quibus pro fucandis novitatibus ftis romauo-pontifi-

cie ecclefie dotlores bodie abutuntur , cap. X. p.mo.

Prodiit hicce tractatus Helm&adii ; d. MDCLXX.VI.f'n 4«

36

CAPUT PRIMUM

lum mereri ufurparunt quoque pii noftri confeffores, quan-

do dixerunt, bona opera 'ereri premia non tantum tem-

poralia, fed & cceleftia, certosque premiorum gradus.

Nihil quippe aliud voluerunt innuere , quam hoc ,' opera

bona a renatis in fide füfcepta, ut ut ex debito praítita,

tamen vi gratuitz promiflionis diving coz/equi premia lon-

Lo-

ge praftantiíima, tam in hac, quam in futura vita.

quuntur itaque in apologia Auguft. confeff, non de actioni-

bus indebitis ; fed debitis: non de premiis, quz vi iufti-

tiz a Deo poftulari queunt , fuamque cum ipfis actionibus

habent proportionem ; fed fola fupremi numinis gratia ac

mifericordia innituntur; non de ipfa vita eterna, íed de

GRADIBUS GLORLZ in vita zterna.

Idem quod de vo-

cabulo meriti modo diximus , obfervandum quoque eft de

voce mercedis, qu& non tantum in apologia Auguftanz

confeíIionis , fed & in ipfis fan&tioribus litteris fubinde oc-

currit. Duplicem enim fignificationem habet hocce voca-

bulum, & vel late accipitur, vel firiie.

Pofteriori fenfü ac-

cepta hec vox denotat iuftam ac labori debitam retributio-

nem, qua opus indebitum ita compenfatur, ut inter la-

borem eiusdemque przmium iufta quadam fit proportio ,

feu «»Oeye, Verum fi in fenfü latiori fumatur hec vox,

fignificat compenfationem mere gratuitam, in qua labor

proportione iufta' non refpondet metcedi.

Unde & ipfe

gentium apoftolus diferte diftinguit inter mercedem x«

a osgiy QU xa& eQaAgux ( II )

Quum itaque, prout e3 dictis

patet, vocabulum ;ercedis diverfos fuüftineat fignificatus,

declaravit PHIL. MELANCHTHON in apologia, iuffu

electoris Saxoniz confcripta, fe de nomine tercedis poftea

normn

gmecsum

rR

- CKar) Rom. I, 4.

37

| QUiO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

JRsmqr p us

non valde litigaturum effe

( 12), infimulque explicavit,

uo modo in gratiam diffentientium ,

fi aliquid heic con-

cedendum effet , vita eterna mrrces vocari po

itic

Nega-

vit, quod iuftificati

oac vitavterna, de quibus difputetur,

ftri&o mercedis nomine venire queant,

ii fenfu proprio ac

Admifit vero, . vitam a&ternam

fiquidem fint dona Dei.

vocari poffe mercedem , fi

hac voce intelligatur eiusmodi

remuneratio, qu& non ex

metito , fed ex liberali Dei pro-

miffione fidelibus obtingat

(13). Atque hxc omnia lucu-

lenter oftendunt, in apologia augu

ftane confeffionis nihil

quod vocant, ulla

effe traditum ,. quod merito operum ;

uod proteftan-

faveat ratione ( 14) , falfiffimumque effe,

IGNUS BOS-

tibus obiicit vir alias doCtiffimus , IAC. BEN

PHIL. ME-

SUETUS,; epi[qopus quondam Meldenfis ;

LANCH-

— —

-(12) Vid. apologia

m , art. 1lI. de dilediose €9 z'mpl&tion'e

legis , p.135. edit. Rechenb.

(13) Dabimus heic ipfa ve

rba apologig , que p.136. ex-

ftant, atque ita habent: Vos fatemur, vitam atemam

mercedem e(fe , quia eff ves debita, proptev promiffionem,

a

"

non propter nofrra merita.

(14) Cop

iofius hoc oftenderunt IO. HULSEMANNUS,in

veletiioni

b. in form. concord. p. $43 1O: BENED. CAR-

PZOVIUS, inzfagog. in libros ecclef. Lutber. f'ymbolicos,

.289, GOTTILIEB NVERNSDORFIUS , in: diff. de au-

toritate librorum fymbol. fuübiun&a eiusdem comment. de

indifferentifmo veligionum p. 427. ROMANUS TELLE-

RUS, iz animadver(ionibus ad Hollazü examem tbeol. a-

eroamat. p. 977.

& , qui primo nominandus erat loco , vir

longe celeberrimus,

IO. GEORG. WALCHIUS , in iz-

irodu&l, in libros ecclef. L(Ltber. Jymbolicos ,

p-449. Jï'qqf-

38

CAPUT PRIMUM |

LANCHTONEM in hoc ipfo de merito

argumento fibi haud conftitiffe ( 1s ).

bonorum operum

$. XI.

| Oftendimus ha&enu

s, primos ecclefie noftrz refor-

matores mrriüm, quod vocant, operum , a tenebricofis

Íchole doctoribus adinventum acriterque defenfum , fuo

haud adprobaffe calculo, quin potius hoc

ipfüm dogma e

fcholis fuis penitus profcripfiffe.

lam & porro hoc adiici-

mus, theologos tum antiquiores

; tum recentiores , qui

repurgatz per LUTHERUM religionis placita fünt fecuti,

opinionem de azreolis virginum,

dodorum & martyrum,

in fcholafticorum cerebro natam o

perumque meritis füper-

ftrudam, tanquam incertam omn

ique facrze fcripturz au-

&oritate deftitutam

» pariterrepudiaffe , licet cum antiqui(-

(irms caetus chriítia

ni do&oribus, un;mimi veluti confenfü

docue-

Mu

(15) Vid. BOSSUETUM in Hbro

gallico fermone edito, cui

index: biffoire des variations des

églifes proteftautes , toim.

I. livr.IIl. $. XXV1. & XXFIIL p.

106,107,109. — Aft re-

futavit Boffuetum , cauffam

que Melanchtonis egregie per-

oravit IAC. BASNAGIUS , theolozus reformatus

gallus,

isque longe eruditiffimus, dazs l'biffoire de P

églife, tom. H.

Miramur vero

liv. XXFI. chbap. II. $. X. p. u7. feqq,

oppido , neminem fuiíle e no(tristheologis, qui ea omnia,

quz proteftantibus obiecit BOSSUETUS , ac fpeciatim ea,

quz is contra libros ecclefiz noítre íymbolicos monenda

elle cenfuiít, data opera füb examen vocaverit. Ea énim,

uz a DANIELE SEVER. SCULTETO, IO. HENR.

MAIO , CHRISTOPH. MATTH. PFAFFIO aliisquehanc

in rem fcripta funt;

licet fint egregia , rem tamen peai.

tus haud abíolvunt,

39

"

.QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

p estensd

glorie beatoru

m inequales effe. . Ut Vero

docuerint , gradus

de hocce argumento fen-

enuina noHtroru

m

theologorum

lligatur, omnibusqu

e finiftris interpreta-

tentia clarius inte

ntia paucis notarmmus :

I

le

tionibus via przclu

datur , feque

dei docCtores

inter beatitudinem , quam

ftingue

re purioris

Deus ;

füummum iiu

xocant;

obiedivam ,

. qux eft folus

bus beatis commune

adque füummam felicita-

bonum , omni

& inter

beatitudinem formaiem »

tem perfe&te fufficiéns ;

onec a

c fruitione Dei,

fummi illius boni;

uz confiftit in vifi

ftionem heic efic,

non de priori illa,

fed de pofteriori quz

Addunt JJ) hancipf:

a

m formalem bea-

monent theologi.

fione ac fruitione

titudinem effe vel

effe

aütialem, qu& in vi

omnibusque

(ine difcrimine

eadem futura fit;

Dei confiftat ,

itetur, velcons

velaccidentalem , qu& p

rzmii effentiam com

mple&atur ani

ma

corporisque do-

fequatut ;

variasque co

dem in mortali hac-

tes.. Atque han

c pofter

iorem , qua qui

&e explicari nequeat;

fe

d beate &ternitati

ce vita fatis exa

i

radu diflribu-

ft refervanda , piis in

futura vita difpar

Ne vero merito operu

m ulus

heic relinquatur

tum iri.

IlI) docent theolo

i ore

locus , przeunte fcript

ura facra;

difparitatem fecun

dum bona eledto-

thodoxi, hanc glorix

us hzc fünt caut-

rum opera dete

rminat

um iri , non quaten

] fundamentum falutis;

(hzc enim con-

fa meritoria, V€

Dei liberalitate &

fertur gratis ;

ex imme

nía immeritaque

m , per

dem ; ) fed quate-

mifericordia ,

propter Chriftu

m ac.

benignitatem fu-

nus Deo fünt ratio movens »

gratia

H

inc ferio inculcant, non

am hoc vel illo modo exercendi.

na ele&orum opera,

fecundum tamen €a, . retri-

propter bo

effe.

Non opus effe arbitramur,

butionem

piorum futuram

j

uic fubfcripferunt fenten-

ut omnes iftos theologos ;

qu

nti iftorum

Sufficiat, €X (ingc

üæ. , heic commemoremus.

E

4o

CAPUT PRIMUM

numero heic nom

HULSEMANNU

inaffe IO. GER

HARD ll—M I

IO

M(Z),

IO. ADAM. SCHERZERUM

(3)

E

1O, ADAM. OSIANDR

UM (4), IO. ANDR

UEN

STEDIUM

(5), GEOR

. CALIXTUM

MEIS-

N

ERUM.(7), atque A

BRAH. CALOV

IU

(6), IO.

us ex recentiorib

us IO. FRANC. BU

M (8).

ui-

CHRISTIAN, E

BE

DDEUS 9)5

3UST. HERM, F

RA

RH. WN/EISMANNUS

(10)5

AU-

PHPCIL I

CHIUS

(1) in Joc. tbeclog. de vita eterna , RUn. 120.

(2) in /reviario theol. c

4p. XF1. tbef. 1. & in libr, de au-

Xilüs gratie, p.a58.

(3) in Zrev, Hülfe

", p. 1095. fe

loc. XXII. f.F

T.

D.6334. &

qq. itemque in Fyflem. tbeol,

in colleg. aati-Socig. Jd2537

(42 in collegio tbeol.

Joftem. part. v7. D. 220. & in tbeol.

cajuali part. V1. p.

$6o. fe

-Gem. in epifl. Pauli ad

d. — Add. eiusdem prele&, aca-

Corintbios , cap, Xp., - 223. feqq.

(52 in f3flem. tbeol, to

WA T. p. $14. jäqq.

(6) in libr. de 5ozo pe

dine , p. 32. feqq,

Yfele fummo , five eterua beatitu-

(7) in afirofopbia myflica

1

XPF. V.21. 42. porism. 111

e

» €x epift. Pauli JadCorintb'. cap.

(82 in Socinianifmo profigato, $. X. a. 2.

C0ARÍYOV, L.2

9) in inflitut. theol. dog

mat. p. 623. feqq.

( 10) ininflitut. thbeol. ex

qu.

egetico - dogmat. p. i125. & "6f'

(11) Edidit is fer

mone germanico

pecaliarem | libellum v0n1

V.de«n Stuffen der

ev?igen Herrlz'gb

Reif, 4. MDCCXIL in 12.

4t

QUO DOGMATIS HISTORIA TRA'D—[TUR;.

CH!US (12), CHRISTOPH. MATTHJEUS PFAFEI-

US ( t3), atque IO. ERNES

x

iungi merentur.

T. SCHUBERTUS ( 14) ad-

S. XII

ui , poft facrorum repurgationem, HULDERICI

ZW/INGLJI atque lO. CALVINI partes fünt fecuti, ac

reformatorum nomine hodie infigniri (olent , eandem in hoc

ipfo argumento cum eccleíiz noítre theologis adoptarunt

fententiam,

Omni enim tempore unanimi fere confenfü

docuerunt, nullum dari meritum in homine apud Deum,;

qualibuscunque operibus, nec de cozgrauo, nec de coudiguo;

fed mercedem, piis promiffam , efIe mere gratuitam atque

indebitam , adeoque exípectandam, non ex interno operis

merito , & intrinfeca cius dignitate , fed cantum ex coro-

nantis liberrima dignatione. lidem viri przftantiffimi, pro-

fcripto, quod do&tores fcholaftici excogitarunt, aureolarum

figmento, diverfos quidem ftatuerunt gloriz gradus in vi-

ta futura, eosdem vero neutiquam ex gradibus fanGitatis

ac perfeGtionis fan&torum in hac vita , tanquam cauffa me-

ritoria derivandos effe cenfuerunt , fed potius ex mera Dei

!ibcrälicatc ac miferícordia.

F

Audíamus hanc in rem ipfum

IO.

(12) in der dogmatifcben theologicv, quz poft obitum b, au-

&oris in lucem publicam prodiit , part. /I. p. 2040. feqq.

(13) in den academ;fiben Reden über die. Grundlebren. der

chrifllichen Religion , p. 6og. feqq. itemque in peculiari

differt, de aureoli;, quam fupra 1am laudavimus , p. zr.

feqq.

(14) Vid. eius Gedanken von dem ewvigen Leben, cap. V.

f.193- p. 214. feqq. itemque. inflitut. tbeol. dogmat. f.

D XCV. p.919. feq. ed. prim. — Edidit quoque ADAM LEB-

RECHT MULLER inlingua vernacula eige Unterfucbun

der Stufen des evoigén Lebens, lene MDCCXXXIIL $.

Ut alios auctores in rerum prafentia háud memoremus.

42

CAPUT PRIMU.M

IO. CALVINUM, qui mentem fuam hifce verbis

( I)' expref-

fit:

uod fcripture docent,

ab omui coutrover(a exemtum

apud moseffe debet; nempe ficuti varie. Deus fua. dona fautlis

i boc mundo diffribuens, eos inequaliter irradiat: ita NON

fore ZQUALEM glorie modum in colis, ubi doua fua corona-

bit Deus. Neque enim indifferenter competit in ommes , quod

dicit Paulus ( 2), vos eftis eloriamea & corona in

die Chri-

fti. . Ef illud Chrifti ad apoftolos, fedebitis iudica

ntes trie

bus Iífraél. .Sed Paulus, ( qui fciebat , prout fautlos locuple-

Laf Deus fpiritualibus douis in terra , ita in colo gloria decova-

ve ) peculiarem fibi coronam pro laborum fuorum vatione, re-

pofitam eJfe , non dubifat. . Paulo poft , denique, inquit, fic-

uti corporis fui gloriam multiplici donorum varietate inchoat

Chiftus in mundo , €9. amplificat per fuos gradus, ita etiamin

cclo perficiet. Idem in barmonia evangelica, ad illa verba

Matthzi: ( 3) tuac enim iufri fulgebunt ut fol, in. reguo pa-

fris [ui , fequentia notat: gloriam banc, folis luci compa-

raus , equalitatem inime flatuit. gicut enim varie nunc doua fua

inter fide

les diftribuit Gbriftus , fic ea quoque ultimo die corona-

bit. Porro , ubi de parabola operariorum egit, reiicit fen-

tentiam illorum, qui bauc fummanz colligunt , quia non ope-

rum tmeritis adquiritur coleffis. bereditas, fed gratis donatur,

«qualem fore ommium gloriam. — Atqui wom difputat Cbriftus,

inquit ; vel de coleflis glorie equalitaie , vel de futuro . pio-

r flatu: fed. boc tantum. promunciat, cauffam non e[fe , cur

glorieutur, vel alüs infultent , qui tempore fuut priores: quia

domimus , quoties ita placuerit, wocare poterit ,

quos vifus eff

ad tempus negligere.

Hactenus IO. CALVINUS , quem &

RUS

a;ii magno agmine funt fe-cu-þti ; ex quibus THEODO.

BE-

(1) Vid. CALVINUM libr.

IH. ipfüitut. cbrift. velig. cap.

XXVF. fetl. 10.

(2) 1. Theff. H. 19. Ma'ttb;xXiX. 28.

(3) Mattb. XIII. 23.. XX. 1.

45

QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR.

p

BEZA (4) » alterum, poft CALVINU

M, ecclefiz refor-

mate columen, IO. PISCATOR ( ) ;

LAMBERTUS DA-

NJEUS , Aurelianenfis (6);

*

ANDR. RIVETUS ( 7),

theo-

logus Luegduno - B

atavus 1

sque doGtiffimus , IO. HENR.

HENR. ALTINGIUS (9), SAMUEL

ALSTEDIUS ( 8);

MARESIUS ( 10);

PETRUS MOLINJEUS(11:), theo-

logus qu

ondam Sedanenfíi

s longe praftantiffimus, IO.

FRANG.

TURRETINUS ( 12), theologie quondam pro-

feffor in academia Geneventi ,

IO. HEIDEGGERUS ( 13);

theologus Tigurinus

IO. BRAUNIUS (14),

profeffor

uondam Groninganus ;

HERM. W/ITSIUS ( 15) & IO,

MARCKIUS ( 16 ) , am

bo theologi Batavi, itemque DA-

NIEL W'YTTENBACHIUS (17), theologus hodie Mar-

purgenfis famiger

atiffimus , przcipuo quodam iure heicno-

minari merentur.

Hifce ex ecclefiz anglicange doctoribus

THO-

[ d

2

) Vid. BEZA part. 1. queftion.ac refpouf. cbriffiau. p. 675-

J in notis ad 1. Cor. XV. 42. alibique patiim.

j

) ifagog. part, IP. libr. V1.

cap. V1II.

3 in cathbolico ortbodoxo , tra&. I1I.

ol. tom. I1I. p. 278. feqq.

qu&ft. y8. oper. tbef

( 8) in tbeolog. didatlica , fett. IV. cap. XLI. p. 851.

9) in theol. problem. part. I. probl. 64.

( 10) J9llog. difput. fele&. part. 1. p.62.

(1

1) ín diff. de fummo bouo €9 beatitudine ,

quz exítatfom,

1. thefauri difput. tbeol. Sedan. $. 42. feqq- p. 7 42- Je41-

(12) in inflitut. theol. elencht. pavt. LII. p. 695. Jeqq.

(13) in corpore dotirine cbriftiang , tom. II. p. 784.

ftqq.

(14) indoBrina foderumyvol.I. pavt.IHI. cap. XIV.p.499 Je4q-

(15) in ecomom. faderum p. $49. feqq. itemque in. exer-

- citat. in f'ymbol. apoft. p. 464*

(16) de expeatione future glori

& Iefu Chifli p.747. jäqq.v

(17) in tentamine tbeolog. dogmat.

'tonxiþ. 1Il. p 1513. eqq.

p. Ij'fg.

44

CAPUT PRIMUM

THOMAS MORTONUS, (18) , epifcopus quondam Duncl.

menfis,itemque ex fcriptoribus recentifTimis ISAA C W/ ATTS

(19),quin & complures alii (2

o)adiungi heic poffent;fi quidem

opus id effet.

Caterum ex iis , que mododiximus , lucu-

lenter adparet,

plurimum hallucinari nonnullos ecclefíz ro-

manz fícriptores,

qui CALVINO eiusdemque fe&atoribus

IOVINIANI erro

rem , omnes beatos effe equales

3 adf'cripfe-

runt, eosdemque magno molimine confütarunt

(21X. Cer-

te omnes, qui hoc faciunt, cum umbris

& fpectris pu-

gnant, cum Calvinus eiusdemque adíeclz h

tem nunquam adferuerint ,

anc zqualita-

ptis fuis adíeruerint ac confta

fed contrarium potius in fcri-

nter docuerint.

" $. XHE

Nec tamen diffimulare heic poffumus, inter eos

ecclefiv reformatz facris fünt addi&t , exítitiffe viros

» qui

quos-

dam, alias egregios atque eruditos ,

qui a fententia in re-

formatorum ícholis recepta difceder

€, contrariamque ad-

optare opinionem haud dubitaverin

t.

Inter eos,

ui hoc

fecerunt , agmen ducit PET

.

vir. magni nominis,

RUS MARTYR VERMILIUS,

datio ecclefize an

feculo decimo fexto clarus, cui emen-

glicanz do&rineque evangelic

£ receptio

plurimum debet, ta

tamen laudatiffimus vir fententiam

pla-

(18).. in apelogia catbolica, part.I. cap. XXXVI.

p^ 132.

( 19) Exftat eiusdem libellus ex angli

co in germanicum fermo-

nem converfus,cui titulus: 704f uz

d Hinmeljin quo p. 101-119.

. hoc ipfum argumentum copiofe

pertractatur, .

(20) Le&u cumprimis digra fünt cogitata auctoris Angli tra-

&atus , qui in idioma vernaculum translatus eft ; fub titu-

lo: der glückfeelige Zuftland. der AMufiervveblten im deim

evvigzen Leben.

(21) Fecitid cumprimis GUIL. BAILIUS, focietatis Iefa

|

facerdos , qui, iuffu epifcopi Butdegalenfis, catecbifzum con-

troverfiarim edidit, confutatum sb ANDR. RIVETO in

catbelico ortbodoxo , trad. 1I. quefi. LV IH,

QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. —

4$

lacitis aliorum theologorum contrariam infinuavit , ut m-

hil heic voluerit definire;

nam poft adlatas rationes fuas

mox (ubiicit :

b«c a me non. dicuntur

, quod probare velim

átem; fed adfero ueutrum ex facris litte-

ibi effe provfus eaualit

Probabilis eff utraque feutentia , neque ad

ris confirmari pofje.

falutem

neceffarium . effe

duco, fcire, utrum iflorum verum

it (1).

Eandem fententiam fuam quo

que fecit DANIEL

TILENUS,

theologus quondam Sedan

enfis, qui quzfítio-

nem hanc e fan&tioribus litteris decidi

haud poffe pronune

c eft IO. CAMERO,

ciavit. Longius tamen progreffus hei

ia non uno fun&us

gente quidem Scotus ,

fed qui in Gall

eft munere, tandemque Montalb

ani profefforis theologi of-

ficio admotus fuit, Eratis novarum opinionum in

theolo-

ia feQator, interque a

lias & hanc adílruere conatus eft,

n vita e&terna (2 ).

Atque hane

nullos effe glorize gradus i

ipfam fententiam exornanc

lam quoque füfcepit GREGOR,

SCHONFELDIUS ( 3), theo

logus quondam Marpurgenfis,

cui iure meritoque ad latus ponimus F

RIDER. SPANHE-

MIUM (4) ; magri

nominis theologum in academ

ia Gef

hancce fententiam , tanquam proba-

nevenfi, qui itidem

lias. fententiz praeferendam

biliorem, communi ac receptz a

effe cenfüit , refuütatus eapropter a

IO. ADAM. .OSIAN-

lario. Deni-

DRO (5 , academiz noftre quondam cancel

ue commemorandus heic quoque venit IO. VERDERI-

mia Montalbanenfi quondam

us(6); theologie in acade

pros

F3

1) Hac PETR. M

ARTYRin comment.: ad 1. Cor. XF. 4t1.

argumentum pertra&tavit CAMERO tojn.

2) Copiofe hocce

II. prelecionum ,

& quidem in prel. ad Mattb. XFTIT. 1.

j

) in peculiari differf, de vita eterna; tbeJ. 78.

4.

) Vid. eius dulia evangel. part, I11. dub. CXXXF. p.m.

za8. fe

q

ï(

l?:;gio theol. fsftem. part. V1

. p. 220.

« ) in €O

(6) difp. II. & LII. de libro vite.

Pmdigrum hz differ:a-

dienes 4, MDCLVFII,

46

CAPUT PRIMUM

profeffor, qui inzqualitatem

graduum elorig data opefa

.-Ampugnare adgreffus eft. — Ver

um obie&tionibus ipíius fatis-

l

ecerunt ex txheologis noftris

/

datiffimus cancellarius O S]

duumviti praftantilfimi, lau-

ANDER (7),

itemque IO,

CONRAD. DAN

NHAVERVS ($), theolo

gus quondam

Argentoraten(is proríüs eximius.

$. XIV.

/

Qui poft facrorum emendationem

ecclefiz romäna;

placita tueri

perfeverarunt , meritorum q

uoque doctrinam,

ab antiquis fchola doctoribus adinventa

m acriter

que pro-

pugnatam,retinuerunt, quin & gloriz cceleítis au

gmentum

füb meritum cadere , premiorumque cceleftium

diver(ita-

tem fola meritorum in:

&enus docuerunt.

qualitate niti, magno confeníü ha«

Quin eousque in fervore fu

0 progreffi

funt concilii Tridenti

ni patres, ut in eos ,

qui in hoc ipío

religionis chriftianz capite ab ipfis diffentiu

nt, anathema-

tis fülmen evibrare haud dubitaverint.

verba casozis XX X1I.

lta enim habent

Jef. VI. $i quis dixe

Vit , bominis iufti-

ficati bona opera ita

effe dona Dei,

us iuffificati merita , aut ipfum iuflif

utuon [int etiam bona ipfi-

catum , bonis opevibus, que

ab €o per Dei gratiam Q9 Iefu. Cbr

ifli meritum, cuius membrum

vivum eft , fiunt, non vere mereri

augmentum

gratie, vitam

eternam , €S

coufecutionem

ipfius vite eterne , fi tamen iu gr

atia decefferit ,

atque etiam

glorie augmentum , anatbema fit.

Atque hzc

atrum Tride

ntinorum veftigia fecuti quoque

funt ROBERTVS BELLA

omnesque reliqui ecclefi

RMINVS (1), pater purpuratus,

& romane doctores, quosnominare

füper-

EM

(72 in theol. cafuali, part. V. p. g6o.

Jeqq.

(8) in differt. de. queflione :

lorie

radus ?

an im vita eterna futuri

fint

Argentorati MDCLLIX. edita,

(1) Vid. BELLA

RMINUM Jlibr. F. de iuftifi

catione cap. IIT,

itemque cap. XIF. ubi diquirit:

Utrum Deus . fecundum

iuflitiam diflributivam

, 4n fecundum | commutativam bo-

aii bominum meritis pr

«mia [ié redditurus ?

aT

quo DO

GMATIS HISTORIA TRADITUR.

eos, qui ecclefiz ro;

fuperfedemus. ldtantum paucis notamus »

(cholafticorum de z1-

manz fseris funt add

icti do&

rinam quoque

reolis , quam fuprae

differuimus , fuo ad

probafle calculo , pramia-

cant acc

identalia, martyribus, virginibus & do-

que ita , qux vo

ires vitlorias privilegiatas , ut

loquuntur, adíj.

&oribus , izXfa

naífe, Nolumus h

eic cumulare auctores ; qui poft tempora con-

cilii Tridentini in pema&ando ho

cce argumento ftudium fuum o-

ollocarunt. Sufficiat,

ex magna eor

umcopia heicadle-

eramque c

affe CLAU

DIUM ESPENCAVM (2).

theologum quondam pari-

IOSEPHUM ANGLES ( 3),Fran-

fienfem fociumque fotbonicum;

feculo decimo fexto clarum, item-

ciícanorum ordini adícriptum ,

que ex iis, quia fan

&iffimo ferv

atoris nomine lefuitarum fibivos

cabulum fumferunt,

GREGORIUM DE VALENTIA (4), gente

ADAM.

TANNEKUM (;5), natione germanum , qui

hifpanum,

cancellarii m

unere in academia Pragenfi olim funé&us eft, nec non

RODERIGCUM DE ARRIAGA (6),

gente hilpenum, páriterque

cancellarium ac tbeologum Pragenfem.

Adiungimus tamen iis-

dem ex p

atrum purpuratorum co

llegio

duumviros doctiffimos,

M MARIAM GOTTI

(7), theologum quondam

VINCENTIU

SPERUM DE LAMBERTINIS (8) ;

Bononienfem, atque PRO

qui fub titalo BENEDICT

l XW. Íupremum »ecclefiæ tomanz

præfulgp hodie agit(..

S. XV.

ut de nonnullis minotibus , quz c

briüianam civita«

Supereít,

mendatam in Get«

tem fcindunt , familiis, poft inftauratam atque e

mania religionem atis , fpeciatim Sociuiauis,

Arminianis atque

4ua-

(2) in comment. ad 2.

Tim. IV 7. num.22. oper. f. 430. jä—q-q.,

V1.£8 qu«ft. de beatitud, a. 6. in fin.

(3) in IF. dift. 49. art.

Vid. eius comment. £beol. tow..

IV. fol.2424. Jeqq.

C $) tom. HI.theol. fcbolaff. fol. 151. Jegq.

I1. dif,

ut. theol. f. 553- Je

qq.

(7) Vid. eius :

l

eolog.

dogmatico fc

/

olaft.tom.V1I. p.90.feqq.

de fervorum Dei beatificatione Q9 bea-

(8) inopere vaftiffimo

tovum canoniza-tionc?

libr.11H. cap. XV- f . 4. 69 g.

48

CAP . QUIO DOG MATIS HIST. TR AHR

Auabaptifiis pauca fubiuagamus,

À Socinianis ut diceni facia-

mus initium, ii quidem in eo inter

füficatio, ita& vita ztecna noftris

fe confentiunt , quod, uti iu«

quod ad premia vitz xternz attine

operibus fit tribuenda; verum

tum eft fententia, Nonn

t; deiis nonuna eademque eo-

alli enim

contendunt,

1iD váta fatura prz-

mia fore pror(us eq

ualia, quam quidem fente

VAL. SMALCIUS

(1) atque CONR. VO

ntiam amplexi funt

contra inzqualitatem przmioram coleftium

RSTIUS (2).

Alii

ftataunt , quibus vi-

am heic przivit ipemet FAUSTUS SOCIN

US (3). Ad Armini-

4505 quod attinet, ex iiscum

primis heic notari meretar HIIGO

GROTIUS , qui in ean d

tibus dici poffe ac debere,

eícendit fententiam, certis fub ratio-

&lerne vlorie. Primam z

opera iuftificatorum mereri mercedem

quitatis rationem ponit vir do&tus in

aptitudine ipfias operis ad «

ale premium ; alteram vero in veracie

iate DEI promittentis; ut

proinde , ex i

pfius mente

» dignitati o-

perum condignitas ad gloriam poti

us fit adícribenda .

3

quam libe-

ralirati divinz(4). —Nec abludunt

ab hac. fententia r

eliqui AR-

MINII adífeclz,

Ípeciatim SIMON EPISCOPIUS at

que PHIL.

LIMBORCHI

US, qui graduum gloriz diverfitatem in

alias propugna

fcri ptis fuis

tribus notamus

runt (5), Deniquede

Anabaptiflis ac f.

a

HAficis vel

» €0s fuis operibus

vim iuftificandi coram tribunali

divino pariter tribuere (6), viteq

ue zternz don

ptriafutpendere. — Plura in rerum praíentia non

uma iuftitia pro«

addimus, fed ea,

4

,

quz dicenda reftant, inaliam refervamus

occafloncm.

AL

(r) Vid. epiftolam SOCINI aá VAL. SMALCIU

M, -quæ in-

Íerza eft fom. Z. bibliotb. fratr.

(2) Vid. VORSTII refferadec.

Auti-Piflor,

polon. f. 263. Jeqq.

(3) Vid. SÓCINUM loc.cit.

eiusdemque epiflolam ad ANDR.

DUDITHIUM , perícripta

m

que exftat in. Dibliotb. modo

*

excitata , tom. I. p. go7. feqq.

(4) Vid. GROTIUM, in anzot, ad. art.

IV. confult. CAS.

SANDR I, atque HULSEMANNI tr. de 3

uxiliis gvat. p. 373.

"E

. qui Grotium'confutavit.

(5) Vid. EPISCOPIUM, op

BORCHIUM , in inflitut.

er. fom. IT. p. 130. atque LIM-

(6) Vid. ZELTNERUM in )

relig. cbrift. p. »46. feqq.

reviar. controv .cum fanat.p.321.

EUR o 9N

d

-

l

)

u

"

:

t

L3

-

.

O

h3

v

5

$

T

3

-

*

:

W

b5

H

s

2

ä

^

RY

5

E

EY

&

1

$u

f:

^

A

ib

*

T

]

-

W

[

N

v

11

t

zt

-

"s

i

ä P

p*

"w

—R

du

N

"

y

L

$as

m

»

z

v—À

3

d

—

m

a

5

u-

9-

-

—

N

M

I

a Ra

TOS -

-

s

^

E

g

ï

L

-

m

WE

2

2

-

TESM

-

——

——

— :

—

*

m

E

dv

-—

.Mn.

L:

M

d

"

E

—

9s

*

*

M—

T4

.M.

:

i

Zs

z

W

X

E

—

Z

| ]

Y

X

W

CGHIST ORICO THEOLOGICA

DISSERTATIO PRIOR .

19

DIVERSIS GRADEBVS

18

VierFarbSelector Standard* - E kala Offset

GLORL/E

á

EH

T7

BEATORVM

-

VAM

DIVINA ADSPIRANTE GRATIA

RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICE NTISSIMO

SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO

DOMINO

e

IO. CAROLO LVDOVICO

CO*-AITE PALATINO RHENI, VTRIVSQVE BA-

VARIZ DVCE, rel rel.

PR/ESIDE

e

IO. FRIDERICO COTTA

S. THEOL. DOCT. 4c PROFESS. PVBL. ORD

SEMINARII THEOL. SVPERATTENDENTE

ECCLES. TVBING. vr rr ORDINIS THEOL. DECANO

ATQVE

7

VNIVERSITATIS h t. PRO-RECTORE.

D

MART. A. MDCCLVIL.

6

PVBLICE DEFENDENT

J

IOANN. GODOEFR. HILLER , Nordheimenfis,

5

PHIL. EBERHARD. DVNZ ,

Stuttgardianus ,

4

ANDREAS GENTER;

Vracenü:, ;

äï

LVDOV. HENR. KAVFFMANN, Mezingenfis,

3

IO, CHRISTOPH. REINHARDT, Steingebronn.

S. THEOL. STVD. IN ILL, STIPENDIO.

2

eQO-sr-adr-—du.-q p od* --- u-

IVBING E ex Officeina Cottaiana

4 " Conyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1