KaI600-23_38 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio ... Historico-Theologica De Diversis Gradibvs Gloriæ Beatorvm, 1 £ - $- - - E z -* $ x * ———————— -—-—— — T Lal É o aaiit . —— -- "— E a s ii LX $s ia Bu a ion T. « d us -T d a r A ^ E d " 3 M z n TE d "p - * T L j - at T 2* i zj aR D s » 2 " 3 v d m . o , T M . A E m g lER - T " M oiny x W L p X * E x d CmbERTTMS 15 UR —— p t Y u E ; w —«5 TA i at ET O i E * . zi t R. z z P X* iyw $s A SAMS 5 g ^s w C o IUO Y L VA & TA T W «U s "i x eS $ " uX W E o —X 2X — acpS. R M .MI. 26 ia M * ^ E ex : av a us Ed AR R s E sss s «.n N R - d AEES IURY E E .rü.knl.. s us s e * p E A j E nm E E. x h T ! j D E- As 5 Y | 2 - Ls - E £ " i : d ^ " t x X * | - R us ^5 L A imtÉEt, n T 2 ii —— d H DISSERTATIO PRIOR . *HISTORICO - THEOLOGICA ADIBVS DIVERSIS GR /T. BEATO RVM l VAM DIVINA ADSPIRANTE GRATIA RECTORE VNIVERSITATIS. MAGNIFICENTISSIMO la SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO d DOMINO r Ó IO. CAROLO LVDOVICO ALATINO RHENI, VTRIVSQVE BA- COMITE P VARUE DVCE , rel. rel. 1)1 W uc PRZESIDE i d [O. FRI DERICO COTTA (f) S. THEOL. DOCT. 4c PROFESS. PVBL. ORD. SEMINARII THEOL. SVPERATTENDENTE jnhy ECCLES. TVBING. vr zrr ORDINIS THEOL. DECANO (j ATQVE VNIVERSITATIS h, t. PRO-RECTORE: | D MART. A. MDCCLVIIL. PVBLICE DEFENDENT U IOANN. GODOEFR. HILLER , Nordheimenfis, J en PHIL. EBERHARD. DVNZ, Stuttgardianus ; LVDOV. HENR. KAVFFMANN, Mezingenfis, ANDREAS GENTER; Vracenfis , M. IO, CHRISTOPH. REINHARDT, Steingebronn. S. THEOL. STVD. IN ILL, STIPENDIO. TVBING E ex Officina C»ottaiana.. : TUCHESNIREREUT as — at a BI d av LA3IN ft g r aA & j QU ) * //ä? st lo . SSU P ESS [/ 3 2j e( .(&, E i N . Z (* Sewb E N T ET R. Pa il "3 /l 2 P PRAEFAMEN.- p $o D ïïf(zwam effe beatam illam vitam, ad quam omnes ad- i * äï Jpiramus , dignam efJe gloriam i$£am fummam, qua NUX colites iugiter perfruuntur , utuon tantum eaudem, adbibita omni mentis atteutione , peuitius confide- remus , fed Q9 , divinioris fpiritus gratia adiuti, ad eandem a- liquaudo obtinendam omnuibus contendamus viribus , nemo cbri- fnanorum . facile inficias iverit, Kquidem dubitari nequit , quin credentes in. Chriftum iu bac. etiam vita, feu in ftatu gratie ad- buc conflituti vera gaudeant felicitate , adeoque iure meritoque beati adpellari queant.. lniuntur enün per fidem cum Deo , qui Jummum bominum bonum eft , adoptastur im mumevum filiorum Dei (1) quoad primitias (plena enim me[jis mauifejtatio cum ved- emtioue corporum noftrorum coniunta e[t ) evaduut. templa fpi- ritus fandi, fentiunt fruitionem ac po[feffionem Dei gratiofam, omniumque bonorum , que fratum gratit comitantur, fiunt par- ticipes. — Feruu , licet iucompavabiles, immo plaue ineffabiles " A Wperuemeery H (x) G,al.-IKII. 26, * -PRAE FA ME N fint ïtbefauri iffi , quos credentes in Chrifum iam in bac mi tria- rum valle. poffident ; longe tamen ialor, longe'eminentior erit ila beatitudo, que adbuc im flatu glorie mobis exfpetauda ef, Tunc enim omues, qua felicitatem piorum circumftant , imperfetiones , plane removebuntur; tunc neque luus, neque ^ 3HATÉHRENT U n NI elamor, neque dolor ullus exftabit , lacrumeque omnes ab oculis abflergentur (2). — Adevit contra, quidguid optimum glorio- Jifmumque in mentem bumanam cadere. poteff ,^ ampliffima ni- mürüm, que im creaturas. cadere poteft , "intelleus cognitio , Jantlitas mullo amplius defetiu laboraus, animi , omui curava- cui, ommnique metnliberi, perfe&a tranquillitas, corpus denique pef beatam vefurrettionem inflauvatum , nullis amplius morbis obnoxium , perpetuo vegetum, incorrïtptibile, immortale, cor- porique fervatoris, maxima eloria [plendenti, quam [fimilli. mum (3). His accedet , quod caput eft omuium, intima que- dam cum Deo communio, qui erit omnia in omnibus , quen- que beati non amplius per fpeculum , fed a facie ad. faciem vi- debunt , tefle gentium apoftolo (4)3s cui &9 alius optimi ferva- toris legatus fu]fmgatur,k ita fcribens : Scimus, quod i adpa- ruerit, fimiles ei erimus, quoniam videbimus eum , ficuti eft(g). Nolumus idm vexatiffimam illam- queflionem , — inter zenebricofos. fcbole dotores olim iam agitatam : an. beatitudo precipua quadam vatione ad. intelledum , an vero ad volunta- du dem pertineat ? jäul,j q-zv;todv-perz'nde eþ, num in vifione Dei us "( 2) Apoc.XXI. 4: — (4) x. Cor. XLI. 12, (5 ) 1. Iob. LII. 2. ndds d PR/É FA MEN. amore c*onþfmt? fizb exämän'fäeöa ;*iu:,ïqfïllfa ii eitis fruitione , feu aomullos cum THOMA DE 4- lovicum vocare. Con[tat , lios vero cum IO. DUNS $COTO pro OUINO pro intelledu , a voluntate militafje » vecius a lis contendentibus, utramque fa fi bomo dicendus fit beatus , adeo- cultatem coucurrere: debere , ue comundim in viþane*&ä am ore Dei ponendam effe f'usrmanr, ia frunntur ; felicitatem. — Nec. curiofüas ua beati in altera v beic inquiremus , quis preci fe flatus ille. beatitudinis futurus fit $ enus , nos flatunr. illuut nagna quidem ingenue enim fateri deb ex parte. nefcive; nam neq ue oculus vidit, neque in men- x paravit Deus iis, a quibus ipfe tem hominis venit, qu diligitur 6653 vedeque i am olim pronuuciavit AUGUSTINUS, . antifles: nom eft fragilitatis celeberrimus . ecclef ie Hipponenfis nofir&, coclorum fecreta difcutere (7). d potius idinage- per virium noftvarum imbecillitatemt mus, ut, quamtum quidem brevem inflituam us difquifitionem hifforico-tbeologi- . jieïi poterit, s glorix beatorum , argumento, u cam de diverfis gradibu arbitramur , uec. inittcun do, nec inutili, fed ad edificationenz veritatumque preftantiffimavum- animarum noflvarum fpethante , fecundo. Certe enim ipfa py æmioïum- longe praftautiffiorumy vefervantur , divevfitas , laborum us fidelibus in vita futura n prefeuti bac vita fufti nuerunt, diverfitati proportionata, quoä i bouitatem atque iuffitiam mirum immenufa m Dei japientiam , uantum illufivat , veligionem c brffianam Deo dignam effe de- d pietatem &5 virtutem fub- qnonftvat , infimulque validifma a Iía vero m offram de bocce argumento minifrrat incitamenta. A 3 inj?'i-J sl 6 1. Cor. H. 9. (7) AUGUSTINUS de jz'de &9 fbolo , N,lpf XHI, 6 — CAPUT. PRIMUM Mi infl'ituemus tra&ationem ; "t primo centiorum.— ecclefie chbriftiaue - dote; quidem veteyum &que ac re- "* banc in rem cogitata 4 breviter edifferamus , deinde verofententias ortbo ecclefie idoueis corro boremus avgumentis , doxam nofire ac vel tandem eorum, qui a nobis beic diffentiunt ,. vationes p odacamus in medium , easdemque folide confutemus. 4 d f DEUS. 7.-0.. M, iflat wobis, ita precamu; , gratia fuva celeflüi, mentem qne nofiram ac calamum ita: diy igat 3 Uf » quecuuque cogitabimus Jcribemus , evata. ipfi fint » Quecuuque ——————— RRR atque accepta Cedantque in. laudem gloriofe gratie eius, nofivamque falute m Jempiternam , per [g. S[lM CHRISTUM , domiuum ac Jofpi tatorem . ng]irum, amen, CAPVT PRIMVM | HISTORIA LII)QOCTRINJE DIVERSIS GR A.lämvs' GLORIJE - BEATORVM TRADIT VR. $. I o&rinæ ; cuius. tracCtationem ia m adgredimur, hiftori. am brevi penicillo delineatu ri P] fimis , qui quinque prioribus poft Chr à patribus antiqui(- fi oruerunt, dicendi faciemus initium, ifturi natum Íeculis Horum fi fcripta e- volvamus , mox deprehendimus , .cos. mágno confenífu fta. tuiffe, in vita zterná futuros effe div Ado ptarunt-hancce- (entent r 3. o erfos gloriz gradus. lam- ex- prifcis- ecclefiz- pracae doctoribus IREN./E U5, epifc ENS opus»vl..ugdfmenfï-s', CLEM Ale- QUO DOGAMATI$ HISTOR l4 | TRADIT:-UR. ? Alexandfihus, BASILIUS cognomine magsuts , Cæ(a- rien(is antiítes , GREGORIUS Nazianzenus , MA- CARIUS, HEODORUS Heracleota ; IOANNES CHKYSOSTOMUS, CYRILLUS Alexandrinus, ISIDO- RUS Pelufiota, THEODORETUS OQyri epifcopus , alii- que complures. Non patitur infiituti noftri brevitas, ut omnia, quz in ícriptis iftorum , quos modo dilaudavimus, patrum paífim occurrunt teftimonia heie addueamus in medium. Dabimus tamen ex iis nonnulla loca, compro- bande adíerti noftri veritati, uti arbitramur, Íuffectura. Audiamus primo IRENZEUM , de iis , qui Deum diligunt, ita pronunciantem: Quanto plus eums dilexerimus, boc eo xiaiorem ab eo gloriam aáccipiemus, cum (immus femper ür cou- fpettu patiis C Y ). Copiofius füam hac de re mentem expo- fuit BASILIUS M cuius verba in origine graca íta habentz Es; y «vemoevgi$ g v xvxmousto 0 K-*Uf(p-;;r TWH HTIP xOTU TÜY J*ixuæxfy. euxy v& GCex mpos Tyw Tuv mempuymtyuy ufv devtug D yesyut Tiuxgote yep pus Quv [atiQoni Ti(uoas" — Tà6 de. vmeüteeegoas dmulw xvup xespos dieQuoew ev Jofn' - 40 amsidA: soon- quüvxa. mupgu TU TATQL. T$ €MEV LV UIEQEIETUAS Eft ila oj mþ,,)..ongms- X&TXSOcSTL . TES PEET vno.cïu;'zg-oeu Ayx W UTR requies , qua Domins ïefOCi!labiti fc..amautes fe , bomos, quiy iuxta iuflum Dei iudicium, pro fadorum diguitate diffribue- tur. , Honorabit enim alios quidem maieri bonore , alios vero mimore , quouiam flella differt a. fiella im glovia: 69 quomiam multe fuut maufioues apud patrem , alios quidem im preftantio- re 0j füblimiore ftatit., alios vero im infexiore vefocillabit(2). Huic teftimonio aliud. adiungimus, idque ex GREGO- RIO Nazianzeno defümrums, quod hifce conceptum eft [OT"E VC»rbiS s Qemes d Qepo Biev oug,wms? Xy& j £MOYQy. f023.04. TTX0U AXoT6 IRENAEUS libr. F. advetf. b *'cx) : 'ære,[." cqp.'.XXI('Il'. P af« edit. GR ABIF.. - (2) BASILIUS M. in caput. XI.. Efai. p. o f9« $ CAPUT PR IMUM uTA v5v af enucu papiCopusyoe Te 4KJ Diepsuevoq , uem ad Lmodum -varü vitarum dele&us , ita multe quoque apud Deum man[iones Junt, que cuique pro diguitate dividuntur $$ diftribuuntur (3). tur, Digna quoque fünt MACARII verba, qu& heic adícriban- Ita vero is pro'nunciat: "Ewes Aayasi , xv Baciktuuy , Ky puxy yatyyay" 9 juers d. Aeyessy fBoJueES moPes x &xæogm Xj MerQ. X sv wvr5y T5 Basikem , xej sy KUTH TU ySTYWp. Quidam dicunt, wunum e[fe vegnum , uxam gebeunam: wos vera- dicimus , multos e[Je gradus 9 differemtias, &9 modos, tum in ipfo regno , tum ia gebenua ( 4. ). Nec prztermittendus heic eft IOANNES CHRYSOSTOMUS, in cuius homiliis plura occurrunt lo- ca huc fpectantia,:. ex quibus unicum duntaxat heic adpo- nemus. xftatis bomil. XLI. in s. ad. Corintbios, ubi hzc leguntur Verba: « ravor avrsuSay uTapuyDuvopty ) ori uj sv Dutilao fEAVTES 34 0U TXYTIS YUy &VTRY MXOAXUCOVTG). uod ergo binc difcimus (quando apoftolus dicit, alia claritas folis, (alia lune Q9c. ) quod etfi omues fint in regno, mon tamen omnes eadem coufe- queufur €9 isdem,frauentur ($). . Cum primis vero heicno- randi veniunt CYRILLUS Alexandrinus itemque THEO- DORETUS, Cyri epifcopus, ambo feculo V.clari, qui, cum aliis eccleíiz graece doctoribus, in eam defcenderunt fen- tentiam , w iftas, quarum fervator meminit Iob. XI. commate 2. nilaliud effe , quam «£wnerav jugepes , diverfa- rum diguitatum differentias. 1taenim CYRILLUS Alex. in P. per l. fcribit: Dominus bumano more de cæl:jï?bus loguens, mul- (3) GREGORIUS .Nazianzenus Ofát. Xkl. p?24z,. (4) MACARIUS Pomil. XL. p. 476. ( ; ) Evolvi quoque merentur loca, quz leguntar spud CHRY- SOSTOMUM, bomil. X1II. in epiflolam ad Ebreos p. gog. bomil. 11. ad Theodorum, tom. VI-oper. p.82. bouil. XXXI, in epiff. ad Ramaao: . p',izg.öf aliþiquc paffim. 4 Quo Doayjm HISTORIA TRADITUR.- p p cavit &$ amplam coli capacita—4 multitudinem manfionum figuifi .Ad THEODORETUM vero rem Q9 glorie differentiam. quod attinet, is in cap. I. Caatic. fi u am hac de re mentem , non funt in eodem di- ita exprimit: Omaes, qui crediderunt uitatis gradu. Multe enim maníiones apud patrem meum, inquit Chriflus, boc eft , multe dignitatum differentie. — Nam a- lius propbetarums alius apo- lizs eft ordo patriarcbarum , t9. a ftolorum , 69 alius martyrum ;. ali us virgirtatis decore preftau- tium , €8 alius matrimonii iugum legitime fubeuntium. — Legun- tur & alia apud laudati ffimum prefulem loca, in quibus eandem fententiam ftabilire annititur, Cum primis huc Cor. XV. vers. 40. ab ipío funt ad- fpectant ea, qu& ad r. Ibi enim inter a notata. lia obfervat , non omnes iuftos ea« dem accepturos effe præmia y «NX GUj MMETDOY TOIS. & TO W /ART TU? siridoew , fed rette fadis convenientem remunerationem , provo- cans ad verba fervatorís modo excitata, que exítant Iob. XIF.2. Reliqua veterum ecclefiz grace doctorum füffra- gia brevitacïs (tudio heic prætermit;imus. $. 1. Ab antiquíis ecclefiz grecz doctoribus pergimus acila- tinos, qui in eandem cum illis defcenderunt fententiam , przmiorumque in altera vita ftatuerunt inzqualitatem. Age, transferamus ex eorum fctiptis loca qugdam ; quz hoc ip füm luculentius comprobent. Primum teftimonium defumimus ex TERTULLIANO, qui occafione locorum ne fcripturz facrz , quz Iob. XIV. 2. & 1. Cor. XF. 40. legu tur, ita infit: uomodo multe manfiomes apud patrem, fi uomodo flella a ffella diftabit &onpro varietate meritorum ? im gloria, uifi pro diuerfitate radiorum (1)? Tertulliano ad atus " (1) Vid. liber TERTULLIANI, $co rpiace infcxrlviptqsk, ad- verfus Gaofticos & Cainiar:o:, 10 CAPUT PRLMUM - ïatus ponimus AMBROSIUM , epiícopum Medfoiaden(cm ,. qui füam de argumento hocce featentiam hiíce verbis ef- fert: Sicut incremenia virtutum ,. ita etiam. incrementa funt premiorum (2). Cum primis vero nobis commemorandus heic et AUuGUSTINUS , celeberrimus ille Hipponenfium prefül, in cuius fcriptis tam dogmaticis & moralibus, quam exegeticis aliisque quam plurima paffim occurrunt loca, in quibus inzqualitatem graduum gloriz difertis vere bis adftruit. Primus locus, quem adlegamus, defuümtus eft ex eiusdem encbiridio cap. II. ubi hec leguntur verba: in beatitudine eletli alius alio praflabilius, in miferia vero da- mnati alius alio tolerabilius permanebit. Alterum locum de- füumimus ex libr. de /azEa virgiuitate cap.XXVI. ubi itapro- nunciat Auguftinus : Ip/a vita eterna erit pariter omnibus fan- Gis, equalis denarius omuibus. attributus eft..— Quia vero in ipfa vita eteraa diflinde fulgebunt lumina mevitorum, multe funt manfioues apud. patrem , ac per boc in denario quidem non im- p4ri nou vivet alius alio prolixius. Adiungimus tertium lo- cum , qui exftat //br. XXII. de civitate Dei, cap. XXX. at- que ita habet: Qui futuri fimt pro. meritis premiorum etiam gradus bouorum atque gloriarum , quis eff idoneus cogitare , uanto magis dicere? quod autem futuri fiut , non eft ambigen- 4 um. Atque id etiam beata civitas illa maguum in fe bonuin videbit , quod. nulli fuperiori nullus imvidebit , ficut nunc nou invident arcbangelis angeli ceteri,fic enim. babebit donum alius &lio minus, ut boc quoque. douum babeat , ne . velit "amplius. Addimus hiíce alium. locum , qui legitur ferm. CXC/. de Íempore , ubi ait AUGUSTINUS : uuam credimus effe fantko- yum vitam omnium , fed premia pro labore diverfa, €9 e con- irario pro modo delitiorum, peccatorum e[fe fupplicia. Deai- que & notari meretur locus, qui exftat ferm. CXLII. hifce conceptus verbis: Jamdormm corporibus proyzz'[a el. claritas (2) AMBROSIL]S in-cammen't. ad Luc. i. II QUO DOGMATIS HISTORIA4: TRADITUR. gdiverþ fpecies claritatis.. : Nempe unusquifque ftabit z'nfofte Jua, patriarc be €9 prophete in forte [ua , aü oftoli iu fua. for- : ores in. fua forte, te, evaugelifle iu fua fovte, paftores Q9 do alii deuique fideles in fua. forte. S. III. Ex reliquis ecclefiz latinz doCtoribus commemoraffe heie fufficiatduumviros przítantiffimos feculo quinto claros EU- CHARIUM Lugdunenfem, at que PROSPERUM Aquitanum. Audiamus primo EUCHARIUM, qui bomil. in natali uaius it: Qui plus laboraverit, plus coife[J. fequentem in modum differ mercedis accipiet. Stella enim , ut ääojïolas ait, differt a es beati evunt, nouta- fiella in claritate. Quamvis igitur oimm men ommes £quales eruut, quod quidem in eo fignificatur, quod alii fup ra decem , aliüi fupra quiaque. civitates conflituti dicun- £ur. d vero ad PROSPERUM Aquitanum attinet, s Quo fuam hac de re mentem hifce verbis expromit : Quicumgue ibi erunt, etfi. differentibus meritis. ab invice m diffabunt, o- ngulis premia amues tamen uma perfetione beati erunt , quia fi fua-fufficientia. erunt ,: £. capere amplius premis juis iam per- fetli non poterunt. Sicut enim corporalis Jaturitas omn es fatu- fiuguli cibum non . equaliter , fed ros equaliter babet, quamvis P liaua fP ro offibilitate perceperint : ita omnes faudi , ezfi fueriat a gra H ü um fuorum diver(it ate diflinézi , una beatitudine perfetti f Gione beati futuri funt. Ceferum i2 eruut, quia €$ wuna perfe illa tante beatitudinis re giome mec moioris meriti aliquid fibi o f ] jue arrogabit , quia arrogantia ibi nulla. er it, uec fuperior quiJ infeviori invidebit , quia ibi iwvidus mullus effe potetit , 89 ideo etfi ibi erit diflantia manfi E onum , fumma in. illis erit unius per- le fe Gionis equalitas , quibus erit»r egni calefris wua . felicitas ( 1 Y 2 e p) Vid. PROSPER Aq ^A QR U " uitan'us' de Pvita cou-ljïc-mp)latiw ^ libr. 1. cap. IF. 12 f CÁAPUT PRIMIM - 08 1V, Edifferuimus ha&enus mentem ecclefie chriftiang an- tiquioris verbis patrum tam grecorum , quam latinorum; iam & ex precibus , quas apud veteres chriftianos preci- puam cultus divini partem conftituiffe conftat, ecclefiz pri- mitive fententiam de gradibus glorie eruemus. . Conftat ex hiftoriz ecclefiaftice monimentis , primos chriftianos preces ad Deum feciffe non tantum pro vivis, fed & pro defun- Gis (1) atque animabus eorum , qui ceteroquin in Chri- Íto quiefcerent, Clariffima hanc in rem exftant loca par- tim in cozflitutionibus apoftolicis ( ) vulgo dictis, »partim in liturgiis antiquis (3 ), partim denique in fcriptis anti- quiffimorum chriftiani coetus doctorum , TERTULLIA- NI (4) nimirum5 ORIGENIS (sr), ARNO'BIIH( 6), CIT- iadsnidi: (1) Duplieis erant generis p»reces pro defun&is in: primitiva ecclefia chriftiana. — Alie fiebant pro /anWis & martyri- bus,aliz & eodem quidem tempore fundebantur pro peccato- ribus, prout patet ex CHRYSOSTOMO, Pom. XLI. in 1. Cor.p. 701. Nobis de prioris generis precibus duntaxat heic fermonem effe, exíupra dictis intelligitur. (2) Vid. conflitut. apoftol. libr.VI.. cap. XXX.. itemque libr. VIII.cap. XII. XIII. XLI, alibique paífim. ( 3) Loca huc fpectantia ex liturgiis veterum collegerunt IA; COB. USSERIUS, in libro anglico fermone edito, cui ti- tulus: ansvver to tbe cballenge, p. 136. & IO. DAL- —LAUS, de panis && fati sfattionibus bumanis , libr(. F. eap. l1. p. $o8. feqq. (4) Vid. TERTULLIANUM de äzonögamia, cap. X. '* (5) Vid. ORIGENEM Jibr. IX. in Rom. XI1I. tom. II. oper. P. 697. t (6) ARNOBIUS ] il;; IF. ad-verfusq gentes , p- 181. ä 13 QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. RILLI ( 7); ecclefie Hierofol mitanæ*aäti&icïs, EPIPHÁ- aliorumque. lam vero NII (8), CHRYSOSTOMI ( 9), do excitavi- fi omnia ifta antiquitatis monimenta, que& mo mus, evolvamus atqv l e penitius confideremus, mox depre- hendemus , veteres c hriftianos pro omnibus omnino fan- oraffe (10); &is, qui in fide in Chriftum diem fuum obierunt, ne B3 7) (XRILLUS Hierofol. catech. myftag. V. n. 6. (s ) EPIPHANIUS «res. LXXF. Aeriain. i. II : (9) CHRYSOST! OM us, libr. V1. de facerdot. cap. IF. (10) k a enim habent verba in cozffitutionibus apoftol. mo- do exc itatis, libr. VII. cap. XIT..- Offerimus tibi pro. omini- bus fantlis , qui a feculo placuerumt tib i, patriarcbis , pro- martyribus 8 coufefforibus ,. epi- hetis, iuftis, apoftolis , fcopis , presbyteris, diacoiis , fubdiaconis, lettoribus, can- £oribus , virgiuibus , viduis , laicis , && ommnibus, quorum Eadem repetuntur cap. XIlI.. fautkorum iu no[li nomina. martyrum memores fim us, ut digmi babeamuv participes fieri eorum certamini 5 Proiis, qui in fide requieveruut, oremis. Similia his ! eguntur in fcriptis patrum antiquiffi- morum , quorum loca , utpote longiora, heic non recita- bimus, Qualesnam fuerint i ftz preces pro pie. defundtis , 1uodam modo intelligere licet ex libr. VIII. conftit. apoff. zec verba exftant : Pro fratribus noftris, qui cap. X11I. ubih in. Cbrifto requie verumt , oremuss ut bomiuum amaus De- us, qui animam defuntii fufcepit , ei remittat omue pecca- tum voluntarium. ac mon voluntarium , &g propitius cle- eum in regione piorum à uiefcen- mensque fa&us , collocet " ] tium in [imu Abrabe , 1fa acit lacobi, cum ommibus , qui & feculo. placueru nt Deo, ac eius voluntatem feceruut, un- ndo- rum de aufugit dolor , tr?jïz'fia ! Eä gemitus. m quiq.cu 14 CAÁAPUT PRIMUM ne ipía quidem virgine /María excepta ( 11 ). Deprehen- demus porro, varias fuiffe pie demortuorum claffes, pro quibus preces oliim ad Deum fuerunt fufz. In prima qui- dem erant patriarchz, & apo&oli & martyrcs & &y(0L TTE er— epo 5 in altera vero ii, qui in fide quidem erant defunti, fed ad fuüblimiorem illam fan&timoniz gradum, quem alii attigerunt, in mortali haccevita haud pervenerant. Equi- ac aliis ho- dem A[;GUST!NUS ncin eque -pro martyribus, -— minibus " ium auime apud te vivunt, gg Jpiritus iuftorum in- tua As junt, quos nom tanget craciatus: ommes euim faa- . ificati fub mauibus. tuis funt: ipfe g nuüc vefpice faper Jeroum tuum bunc , quem felegifti Q9 quem adfumfifli iu aliam fortem : K$ condona ei, fi quid voleus, aub invi- tus deliquit; atque aagelos ei exbibe placidos; atque cel- loca eum in fimu patriarchavum , propbetarum , apofLolo- yH , omniumque , qui tibi a feculo placuesunts ubi non eft triffitia, dolor, gemitus , immo locus piorum fedatus, Q9 pariter terra retorum quieta, eorumque, gzæz' iB :€4 vi- dent gloriam | Cbriffi tui. — Caierum ea , quz de remiflio- ne peccatorum poít mortem heic dicuntur; ita comparata effe videntur, ut cum divinioribus fcriptis pugnent, niüi forta(lis dicere velis, id tantum a fupremo numine heic ex- peti , ut peccatorum a pie-defunctis olim commifforum pe- nitus oblivifcereutr, quod quidem remiflionem iam factam pra fupponit. Legimerentur, quz ad huncce locum coz- ftit. apof. adnotavit vir longe celeberrimus, C. M. PFAF- FIUS in differt. de oblat. veterum euchaiifica f. XXXF. in fyntagm. di[f. tbeol. p. 345, 246. (1r) Patet hoc ex liturgiis, que fub CYRILLI Hiero(o. lymitani, CHRYSOSTOMI, aliorumque nominibus editz funt. Loca huc fpe&antia exhibet DALLZEUS loc. exci£, P. j09, j10. .IT sE DRRUSESRESDAS Q(!O DOGMATIQ /HISIQRI.? TRADITUR. 3 is orandum effe cen Ruit." «s q'ü'od' ad minibus pie demortu diíceffüum ex hac felicitatis 2eterna fruitio nem illico poft vita (int admiffi ( 12 . N ec tamen diffit 1 etur laudatiffimus hriftianor um fupplicationes facere P rxíul, quod coetus € & catholica focietate de- foleat pro o mnibus in chriftiana ) rmule, «qua ho- fanàis ( 13) ; quod & antiquz precum f Non fine ratione dienum exftant ; luculenter evincunt. : quanam fuerit caufía, cur veteres vero quri heic poflet chriftiani preces fecer int pro fan&is & martyribus non mi- nus, quam pro rel . iqui s omnibus beatitudine iam (íruenti- bus? Nemo non vi det, neutiq uam id fa&um effe ex füp- ofitione alicuius purg atorii. Quomodo enim pro iis quos difo ftatim recipi credebant veteres, in fide defun&tos, para orare potuiffent, ut eorum anima e purgatorio , aut gru- mnabili aliquo carcere liberentur ( 14 )? Eo potius fpecta- ant 122 Vkulga re Í ub AUGUSTINI nomine diétum cifcumfer— tur ; quod ita habet: i7i uriam facit martyri, qui orat pro martsre. Vid. AUGUSTINI ferm. XVI I de verbis apoft. Miramur oppido, lanocentium fom. X. oper. p. m. 132- fulem , hocipíum Auguftini effa- Ill. eccleíiz romane pr& acre oraculum citare in. decretal. tum tanquam fcripturz f Gregorii libr. ILL. tit. XLI. cap. F. pro qmortuis caþ.' IvV. (13) Vid. AUGUSTINUM Z4e cura vería proinde precum pro defun&is apud veteres chri- ( 14) Di ftianos fuit ratio ab ea , quz hodie a pre fulis romani fccta- hoc oftenderunt fcriptores, toribus probatur. COPiOGUS qui argumentum de precibus itemque de oblationibus pro *c mortuis ex hiftorie ec clefiaftice monimentis data opera ex- mis MAKTINUS CHEMNITIUS ; ofüerunt; cum pri IO. DALLZEUS, IO. FORBESIUS, PHIL. MORNAUS, IOA&H. H;LDEBRANDUS, 9 u FRID. svmagmus ; il 16 CAPUIT PRIMUM MPUR bant preces iftz , ut declararent chriftiani, fe cupere, ut Deus animabus iftis in coelo iam ex(iftentibus b eatitudinem auctiorem , atque altiorem in coelo honoris felicitatisque gradum pro pitius largiatur, ita, ut quibus ia m bene eft, pofthac fit melius. In ea nimirum veteres chr — iftiani ftabant Íententia, precibus pro defun&is obti neri poffe , ut, quum varii in ccelo fint felicitatis gradus , ipli beati maiori, quam ha&tenus habuerunt , gloriz gradu a b enigniffimo numine pofthac augeantur ( 1 P $. V. Nec, quantum nobis quidem conflat , quifquam ex- ftitit antiquorum chriftiani coetus do&torum , qui hanc de diverfis gloriz beatorum g radibus fententiam 3 tanto cons fenfu ab ecclefia tam graca, quam latina dubium revocare, adoptatam, in publicisque fcriptis impu gnare aufus íit, ! fi a IOVINIANO, monacho italo, qui vero monachatum, quem profeffus erat, poftea dereli quit, diícefferis. Dici- tur is feculo quarto fere elapío Romz primum , deinde Mediolani varios fparfiffe errores, 1:; ; atque inter alia ftatu- iffe, omnium, qui fidem Chrifto in baptifmo datam (erva. verint, waame[Je in reguo colorum re munerationem , feu equa- lem gloriam (1 ^ /Damnavit lovini - anum eiusdemque fecta. tores que IOSEPH, BINGHAMUS ; ut alios taceamus. (1£) Evolvi heic merentur au&ores, in precedenti nota iam laudati , in primis HILDEBRANDUS ac BINGHAMUS 3 ille quidem in offerforio pro defuntis, cap. XIII. p. 92. Jeqq. hic vero in orig. five antiq. ecclefiaft. vol. V1. libr. XF. cap.Il. $. XFII. p.358. feqq. Cr) Vid. HIERONYMUM libr, 1, advevfus Iovinianmm , cap. I7 .. QUO DO-GMATI;S" HISTORIA TRAD)II'T[[R. totes primur.h*SlR!CI-[IS ; ecclefie romanz prefül (2); congregato Romz concilio A. CCCXC. Huius deinceps ve- ftigia prefft AMBROSIUS, celeberrimus : Mediolanenfi- um antiftes, qui excitatus lítteris Siricii P. R. concilium Mediolani congregavit, in quo, fecandum: nutum ponti- ficis romani, Iovinianus eiusdemque adíecla itidem damna- ti füunt ( 3.). Cumprimis vero HIERONYMUS, ftrenu- us fententiz de inzqualitate premiorum czleftium adfer- tor, contra [ovinianum calamum: acriter fltinxit eiusdem- que fententias duplici libro data opera confutavit (4). ldem fecit AUGUSTINUS, epifcopus Hipponenfis fzpius iam nobis laudatus, qui peculiarem librum de bono couis- gali ( ) Iovinianiftis oppofuit. Quin ipfi imperatores chri- ftiani fectz huic addictos legibus: co&rcere . confültum du- fer- xerunt. LHONVORIUS.quidem IOVlNïANUM ipfum, . Xïili cap.1I. & AU GUSTINUM, libr. dé Blärejibus, cap. LXXXAH. & libr. II vetratfat. cap. XXII. (2) Vid. SIRICII repijïolam XI. ad Mediolainenfe,m'evc:c'xe- fiam datam. 3) Teftis huius rei eft fynodica illius concilii epiftola, inter AMBROSII epiffolas legitur. (4) Exftant ifti libri contra Iovinianum fcripti font. IF. ope- rum HIERONYMI, edit, IO. MARTIANAEI, monachi Benedi&ini e congregatione fancti Mauri. ( 3) Infertus eft- hicce liber tom. . oper. AUGUSTINI, a monaohis Benediáinis congreg. S. Mauri undecim tomis Pa- rifiis editorum 3. quam quídem editionem .Antverpiz , feu potius Amfítelodami, recudi caravit IO. CLERICUS , infi- mulque tomum duodecimum j fub titulo adpeud?cis Augu- fliniau& addidit. 18 | CAPIT PRLMUM : " vili 'quplicio' adfe&um, in infülam Boam relegavit (6 , i THEODOSIUS vero, ultimus imperatorum huius fecu L primarios huius feCdte fautores ; e monafteriis eie&tos, ab urbibus recedere atque ad deferta loca proficifci iuflit. Obfervarunt tamen recentiori mtate viri quidam docti, HIERONYMUM , acerrimum illum IOVINIANI ad- verfarium , eiusdem fententiam non fatis adcurate nec ple- ne propofuiffe ( 7), incertumque omnino effe, quid fen- ferit IOVINIANUS, uum de eiüs mente non aliunde , quam ex HIERONYMI relatione , conítet (8). lIdem HIERONYMUS inter erronea loviniani dogmata & hoc refert, quod nullam virginitati prze nuptiis adícripferit prerogativam; itemque, quod ftatuerit, izfer abflinenti- am ciborum &$ cum gratiarum atlione perceptionem eorum , nulam effe diftantiam. .Quod fi binas hasce doctrinas cum priori illa de «qualitate gloriz, quz IOVINIANO - vulgo — w—( 6) Vid. codicem VI. p.193. —Tbeadoþanum, fom. III. Pf,/218. & tom. (7) Ita fane ex vero pronunciat' FR dubis evangel. p.m. 743. ID. SPANHEMIUS, in (8) Equidem ipfemet IOVINIANUS opiniones fuas com- mentariolis comprehenderat, qui tamen ad noftram ata- tem haud pervenerunt, Quod fi HERONYMO fides habenda, lovinianus in fcriptis fuis fic involvit omuia , &8 uibusdam inextricabilibus nodis -umiverfa perturbavit , ut ilud Plautizarum litterarum ei pofft. aptari: Has quidem preter Sibyllam leget neuo, nam divinandum eft. Furiofas Ap ollinis vates legimus. & illud. Virgilianum : Dai fne mente [ozgmzï. : QUO'DOGMAT!S HISTORIA TRADITHR. : 79 vulgo tribui folet , compar cmusl, non íine magna veri fpecie exinde colligi poffe videtur , ment em loviniani huc cibis modice re- rediíffe, in coniugio viventes corpusque creantes , Deo zque gratos effe, ac quidem eos , qui vel calibem vitam agant ; vel ieiuniis corpus macerent, adeo- Que (i que & zquale ad cz leftia przmia ius habere. genuina fuerit loviniani fen tentía, quonam iure ea in hz- refium cláffem olim fuerit relata, quin & hodienum in eandem referri foleat ; nos qui dem haud perfpicere; ingg- nue profitemur. j g. VI. Oftendimus ha&enus , qu enam antiquifífimorum chri ftianorum , qui quinque priori bus poft Chriftum natum fe- dibus gloriz in vita sterna fuerit culis loruerunt, de gra fententia. ]am & de iis ec clefia chriftiane do&oribus ; ribus claruerunt , mentemque fu- qui (abfequentibus cempo am de hocce argumento i n fcriptis fuis expofuerunt, pau- ca dicemus. Heic vero primo locofefe nobis offert FUL- GENTIUS Rufpenfis epifcopus Afer, ineunte feculo fex- de re mentem hiíce verbis edifferit: to. clarus, qui fuam hac diveifa erit [anttorum g loria , fed una erit omuium vita 4ter- na (1). Copiofi us mentis fuz cogitata expofuit GREGORI- feculo floruit. Verba eius itafefe habent: US P.R. qui ceodem uia in bac vita mobis ef difcretio operum , erit in illa procul dubio. difcretio diguitatum , ut quo bic alius alium merito fupe- Unde in evau- vat , illic alius alium retributione traufcendat. elio veritas dicit: n domo patris mei manfiones multz funt. Sed in eisdem maultis. manfiomi bus erit aliquo. modo ipfa. retri- quia tanta vis amoris in. illa pace butionum diver[itas concors , cce- nos fociat, t quod iu fe quifq uec non acceperit , boc fe a piffe ïl ) -Vid. FULCENTIUM de fide ad Petrum cap. XXFIILL 20 'QCAP'UAT* PRLMUM pilfe in alio exultet. — Umde - €9 - non eque laborantes in. vinea, &que cundi demarium fortiuutur. — Et quidem apud patrem man- fioues multe funt, €9. tamen eundem deuarium difpares labo- rantes accipiugt, quia una cuntbis erit beatitudo leütie , quam- vis uon una [it omnuibus fublimitas vite ( 23). Addi meretur alius huius prefülis locus, qui ita habet: /m retribatioue ultima , quamvis eadem dignitas emnibus non fit una , erit ta- men omnvibus vita beatitudinis , uude per femet ipfum. dominus dicit: in domo patris mei manfiones multze funt. —Sed tamen qui in eam du&li funt , quamvis diveris boris. venerint , uuum deuavium perceperint. Qua itaque ratione conveuidnt mau[io- nes mulie cum umo denario, mii quia diveyfz quidem beatorum civium diguifates evuut, fed tamen uma requies eterae vetribu- tionis? Nam etfi difpar erit mevitum fingulorum , non erit di- verfitas gaudiorzm , quia et(i alter minus atque alius amplius ex- uliat, ownes tavien unum gaudium de conditoris fui vifiome le- tificat ( 3). Nec pretermittendus eft heic RABANIUS Maurus, archiepifcopus Moguntinus feculo nono clarus, qui mentis fuz cogitata hifce verbis expreíTit: Corona au- rea men[2 domimi pura €9 nom intervafilis effet , fi claritas fu- turg vetributionis iuflorum. «qualis omnibus pandevetur , in[lar videlicet buius smundi folis , cuius. fpleudorem Deus indifferen- ter fuper bonos €9 malos facit oviri, — Et quia. ficut. flella. dif- fert a flella in claritate, ita evit & refurretlio mortuorum , co- rona wmen[e domimi varüs diftinba fcripturis , fed competenter ordimatis adpo[ita eft. Uma emim vita futura omuibus eft. pro- mi[fa iufris , fed. multiformis in illa, pro. diverfitate meritorum, gloria efr fiugulorum ( 4 ). SOVIII (2) GREGORIUS M. libr, j7. morval.þ Ccap nonnulla babent exemplaria, cap. XLII. (3) ldem Lomil. XVI. in Ezecbiel. (4). Vid. RABANUM libr, 11L. in Exodum cap. XI. g u 4,, - P ;QUO' DQGMaä"IS HISTO'RIH TRADlï';JRi | $. VII. Qmm' » non tantum in leco RABANI Mauri , quäm modo excitav imus , fed & in fcriptis aliorum ; eorumque cetus chriftiani dodtorum , qui prioribus antiquiffimorum c pott. Chriftum nat um Íeculis floruerunt , vox meriti item- iisin locis, ubi de in- que ver bum merendi (epius occurrant, vita zterna fermo inftituitur ; ab infti- equalitate gloriz in uti arbitramur, alienum haud erit, i tuti.no(tri rationée ; tionem curatius inquiramus. in veram harum vocum no Qui ecclefiz roma nz facris fu nt addicti, perfüadere nobis annituntur , vocem 77€ riti a patribus in firiZiori accipi fen- eiusmodi opus, cui ex iuftitia debe- fü, quatenus denotat tur prc& mium, propter intrinfecum eius valorem ac dignita- in quibus vox ?ze- tem. Unde & ex iít is patrum effatis , coligunt, bona opera effe meritoria riti deprehenditur , vitz &terna , nec non diverforum , qui in vita &terna lo- m. Verum hancce opinio- cum habeant, glori& graduu nem a mente paturum antiqui ffimorum proríüs alienam e(- bari poteft , quoniam in fe , vel exinde lucu lenter compro complura eorum occurrunt enun- antiquitatis monimentis ciata , quibus falutem xternam non operibus , fed gratiz difertis verbis adfe- diving in folidum adícribendam .efle, runt. Ita enim banc inrem pronunciat CHRYSOSTO- MUS: Ov5 qui nimi rum Chrifti membris nulla preftite- duxxiws XOÀGKCOVTEA. — MUXHYOLS qUI fcilicet runt caritatis opera ; liberalitatem fuam erga paupere s demonftrarunt , seayevrog .xa!;'a. Z(Zf[yo z94y 'yag) Mwupux t TETOUXOTRS , . A(RQuTOS EUY 9) QuAeTI(MuE . TO &TU Gj tuTEAwy, mNiXyo» ToTsyTOY $5j fBaci exvy Xqy Tü^ix«Ue &yri MuX Quy z5* awrüs do9wwod TigAUV. Ifti iufle puuiuutur : ili etiam per gra- infiuita talia fecerint ,. gvatie iiam coroxantur ; etiam]ï enim tamen adfcribenda illa. gloria ; quod pro vebus 4ninimis C9 vi- E lifmis tautum. celum Ó regnum , &g tantus bouor ipfis da- 3 ÍuT, 22 CAPUT PRIMUM tr().- Chryfoftomo adiungimus BASIL!üM Cæfärifv:n'-' fem, qUi ita infit : Ilgoxeerof ayesougus ouuvi 0i5 Vogauuus — Toy aVTGcUS R déadAgeuc. Buov* 2 xwrx epeAsmux ToY spyuy emodelousg., ae xaTX X*pis 7.". þc'eyulo)ng Qex , Tes t5 evvoy qAmrixoc: mrxoM 0UEV Manet requi- es Jempiterna illos, qui im bac vita legitime cert averint, non fanquam debitum. operibus redditums fed ob munificentiffimi Dei gratiam; iis, qui in ipfum fperaverunt exbibita (2).' Ba- filio focium damus THEODORETUM , qui i n cap. FT. epifl. ad Romanos vers. 22. ad verba z» 4* Ax«peux Ts GOez Con o wos t» xpso lus &c. Qratia aufem Dei vita eterna in Cbriffo Iefu &Sc. fequentia adnotavit: Evrwva sx sQu piDovy x AUXpIT AX O yap dupo) n Cun g 94wyI0$) XXY "yup TyV uXpxy ts XaDooJ u ämauoa'uqu, WX GYTITRAAYTFUMTA) TMS. mrU0CROHQUIS SrUYOIS T& ottayi Giyados. Hoc in loco non dixit mercedem, f/ed gratiam. Eft enim Dei donum vita 4terna. Etiamfi enim Jummam quifpiam €9- abfolutam iuflitiam E vefliterit, temporalibus laboribus eteraa bona in equilibrie non re- Jbondent. Necaliterad eundemlocum THEOPHYLACTUS, Achridie primariz Bulgarorum ecclefiz archiepifcopus , fe- culo duodecimo clarus, Ita enim habent ipfius verba : Ov emsy , « nyTIMUIA 4 mupx Tk Ots ,. ao TO AXCMgum j . Ov yup x Mu gy xixy «vridosiy movuv eXouoers 9 «?)he& xaxoiTL TAUTX TrXyTOX SySytTS fy Xosu lysz evros yup v«vrx w4pyuct. — NOU dixit, merces qué eft a Deo, fed gratia. Non enim vetributionem 89 remuuerationem laborum vefirorum accepiflis, fed ex gratia bec omuia "coutigerunt in: Cbriffo Iefus ipfe enim bec eft. opevátus. — Eandem quoquefu- iffe antiquiffimorum ecclefiz latinz doGtorum fententiam, ex iis , quz nobis reliqgerunt 3 C;ngþnü füi monimentis edo- cemur. (1) Vid. CHRYSOSTOMUM boriil. ad cap. XXF. v. 46. -LXXIX. i Matïb. (2) BASILIUS Czar. i p- 21. x:x "PM"',Z CX)/T', -.,iu,gt,a', gfæcqs CXIV QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. 23 coooeames- cemur. Duplici vero cump rimis argumento viri ifti pre- ftanti(fimi meritum operum im pugnarunt : 7) ex co; quia bona fdelium opera, qua merita ip forum adpellari folent , Quaprop fer , inquit AUGU- fint revera dona Dei gratuita. babere meri ta bona , «0n de- ando ceperit bomo let [ibi tribuere. illa , fed Deo (3) ; iem: fj ergo. Dei doua Junt bona merita tta , non Deus corouat merita iua tanquam ; rurfuss maluit apo- merita tua , fed tauquam. dona fua C42 erna: ut bhinc intelli- ftolus dicere, grati a autem Dei vita 2t geremus , non pro meritis noftris Deum nos ad vitam «teruam , a müferatione perducere EtX. II) eam,quoque ob Jfed pro u erum reiecerunt an tiqui ecclefie ane ration em meritum op tiftites, quia, teíte g entium apoftolo ; »«a£« , nequaquam ares fünt paífiones huius temporis glorie, qua fumus ad- ficiendi ( 6 ). uid po[[umus , inquit AMBROSIUS, di- e celeftibus ? quis nofrum ita adJurgit iu num premiüs facev boc corpore ; ut ami mum fuwum elevet , quo iugiter adbareat Chriflo? quo tandem bominum merito defertur , ut bec corrue tibilis caro induat incorruptionem , €9 mortale boc induat im- quz' bus iniuriis poffumus moftra mnortalitatem ? quibus laboribus , buius temporis ad fu- levare peccat 42 Indigne funt p a[fioues euturam. gloriam. — Non evg o fecundum mevita noftra , fed pCT'D dum :mifericordiam Dei c4 leftium. decretorum i. bomines - fecun Nec. minus egre gie FULGENTIUS "forma procedit ( 7 )- da- qui ita infit: B gratia enim Rulpenfis ; epifcopus 5fcr , : tur p sl (3) Vid. AUGUS'I;INUOM libf. de grati : trio, cap. FT. à ïä libefo afl;-i 4) loc. cit. cap. FII. ( $) loc.cit, cap. IX. (7) AMBROSIUS iz pfalm. cXmL 24 CAÁPUT PREMUM Iur aonu folum iuftificatis . vita bona , fed eti aim glorificatis vita «terna -.- « Gratia autem ipfa (vita zterna ) ideo zom iniu- fle dicitur , quia uon folum domi $ fuis Deus doua fua. veddit, Jed quia tantum etiam ihi gratia divine retributionis exuberat,. ut incomp, bone Q5 ex Deodata LbhDumaue vo arabiliter atque ineffabiliter omnue meritum , quamvis luntatis atque operatíonis ex- cedat (8). . Atque ex his aliis que locis, que in antiquitatis monimentis paífim deprehen duntur , luculenter adparet ; m antiquos coetus chri(tiani do&tores totu opus falutis gra- tiz divinz in folidum* adfcripfiffe nullum que meritis ope- rum locum reliquiffe. Occurrunt equidem , ut füpra iam obíervavimus, in fcriptis patrum ecc Li ! efiz paffim eiusmo- di enunciata, quibus bonis operibus ericum quoddam tribui videtur; verum fi loca ifta curati ds expendantur at- que cum aliis, prout par eft » comparentur, facile adpa- rebit, Ícriptores iftos antiquos, quos patres adpellamus , voces meriti & mereri alio plane fenfu adhibuiffe , quam qui- dem ab ecclcgfïæ romanz edíeclis vulgo ufür pari - folent, Acceperunt. nimirum. v oces iftas non in, feníu proprio, ac fHrito . fed laxiori & improprio. Late autem bonum homi- nis imerifum illud dicitur opus, quod a Deo mandatum, atque a renatis in fide füf(ceptum eft, habetque premium, non quidem ex valore at que intrinfeca dignitate operis ip(i- u$, fed tamen ex beni gna & gratuita ordinatione ac pro- miílione divina , five in hac 5 five in futura vita. Suícipi- tur quidem in huius generis rnerito labor, fed ille eft de- bitus, cum contra meritum proprie non dicatur, nifi de o- pera indebita, - Sequitur quoque eiusmodi meritum premi- um quoddam; verum non ex debito ftricteiuftitiz, fed ex gratia & mifericordia divina. Eadem ratione veteres ec- ereri cþcfïæ patrcs vocabulum : * : fqm*f.'ertrmt in : fgn(u latiori r Ü pro -(8) FULGENTIUS J5v f.24 Masimüm. — QUO DOGMATIS HISTORIA TRÁADITUR. 28 pro preftare opera Deo graq'tav,' & gratuitam eorum remu- nerationem a Deo confequi. ^ Luculentis exemplis hoc ipfum comprobavit IO. GERHAKDUS;, przftantiffimus ecclefiz noftrz theologus ( 9 ), te&teque obfervavit MART. CHEMNITIUsS;theologos noftros a vocabulo meriti non ab- horrere, ficut id etiam patribus fuerit ufitatum , addidit- que: premia promittuntur ex. gratia C9. mifericordía; uon ta- men dantur otiofis , vel male agentibus , fed labovantibus in vi- nea domini ( 10 ). Nec deftituitur hec vocis (ignificatio au&oritate optimorum eorumque antiquiflimorum fcripto- rum latinorum , PLINII nimirum, IULII CZESARIS , CI- CERONIS, TERENTII aliorumque, quibus verbum mte- rere & mereri idem eft, ac aliquid coufequi , obtinere , impe- apud irare (a1).. Idem vocis(ügni-ücatus obtinuit quoque vete« (9) in locis tbeol. tam. IV. loc. de . bouis operibus. $. 124. D- 166. (10) in examine concilii Tri dentiui part. I.' Ioc. X. p. 261. 11) Non abs re fore arbitramur, fi unum alterumve ex ícriptoribus iítis Jatinis fupra excitatis adferamus teftimos nium , qao adferti noftri veritas confirmetur, PLINIUS lib I. epift. FII. p. m. 25. fequentem in. modum (cribit: Sequi euim gloria , non adpeti debet : mec, fi cafu, aliquo uon f equatur , idcirco quod gloriam mom meruit , minus ulcrum eff. Adquemlocum [$. CASAUBONUS hacad- notavit; meruit eff exvxe, — Senfuseft , preclava fatla , :et- laudatores non invemiunt, momideo mimus effe pul- fiami CTA . Verbum mereri zon femper «£s3o fignificare ; fed svyxooé , &9. fatium notare , non ius,. notius eff , quam ut robatione egeat. Eundem fignificatum fua quoque aucto- gal- ritate confirmavit ;ULIUS CAESAR ? libr,V1. de bello lico 26 | CAÁAPUT PRIMILM veteres iureconfultos( 12) , quin & apud anticiuos fcripto- res ecclefiafticos, de quibus in nota textui fübiecta nonnulla $ VIIT. dicemus ( 13 lico cap. IV. p. 147. edit. IUNGERMANNI , ubi hac le. guntur verba: Cavarimum cum 'equitatu. Senonum. fecum pioficifciiubet, ne quis aut ex buius iracundias aut ex eo, Prater- quod meruerat , odio civitatis motus exf[iflat. mittimus teftimonia TERENTII ac CICERONIS , quz in medium adduxit HUG. GROTIUS, in adaoftat. in . Mattb. cap. VT. v. 1. (12) Vid. ]. 93. f. delegatis 2. l.1. f.6. ff. decollat. l. z1.ff. ad l. falcidiam. l.13. ff. de doli exceptione. l.x. ff. de nun- dinis, & l. 1. $.5. C. de off. praf. pret. Afr.. ut alia loca huc fpectanüa taceamus, quz larga manu dedit BARNABAS BRISSONIUS, magni nominis iureconfultus , in libro , qui infcribitur: de verborum, que ad ius civile pertinent, [fi- gnificationé , voc. mereri p. 223. edit. Heineccianz. (13) Ex imagna teftimoniorum, quz huc pertinent , farragi- ne nonnulla tantum heic.dabimus , cam nobis prolixis etfe non liceat. CYPRIANUS illud, quod Paulus dicit r.7i;. IV.16. Sed müfericordiam confecutus fum, in epifl. ad Jubaianum ita legit: fed mifericordiam merui. AUGU- STINUS /erm. XL1X. de fempore aiv: : Peccator de fe nou defperet , quia Paulus . meruit. indulgentiam. Idem libr. LXXXIII. qu&fl. 67. fcribitt ocamur filii Dei, quamvis boc adoptione mereamur, hoc eft, confequamur. "Notum quoque eft GREGORII M. pr«fulis romani dictum , quod in milfa fabbati fan&i fub benedicione cerei , fecundum Miffale romanum cani folet: O felix culpa, qué& talem ac tantum meruit babere redemtorem. O vere beata nox , qu& fola meruit fcire tempus €9 boram , in qua Cbhriflus oprie ab üiferis ïejïtfrexit. : Ea-dlcm ratione merces, que pr jeng- 27 QUO DOGMATIS HISTORIA ;RAD[T[IR. $. VIII. ex di&is patet, voces iftas meritt, ^. Licet vero, prout itemque mercedis fentu ma xime improprio ufürpaverint Ícri- lefiaftici antiquiores , in alia ta men omnia abie- ptores ecc runt ; tenebricofi (cho- runt , qui fabfequentibus feculis vixe crumi male ac preter ]z do&ores. Hi enim , phrafibus pa homines ipforum mentem acceptis ; dicere occoeperunt ; mereri v itam 2ternam. Nec tamen fuis operibus proprie huius do&trinz noviter adinventz pror- in ipía explicatione (us inter fe confen(erunt. Nonnulli enim vitam &ternam faltim ex merito de congruo ; quod vocant; haberi adíerue- m fi t ac conveniens divinz bonita- runt , fiquidem congruu nis condecorare. Ta- ti , opera iuftorum bona premiis 2eter les (uo iam exftitiffe tempore, di(ertis verbis teftacur THO- ii , iícefferunt tamen ab hi; al & MAS dg AQUINO (1). D erius huc condudi ex pacto denotat pretium, quo labor alt fubinde eft mifericordia , five retri- compeníatur , antiquis butio mere gratuita. Pertinet huc locus, qui legitur apud in bomil. 1I. in 1. ad Tbe[J. cap. 1T. CHRYSOSTOMUM Deum mercedem pmmitten- p.277. ubi eleganter docet , do,; auem imitari, qui prom iffa mercede filios ad obe- dienuam alliciat. R ecitavit eius dem verba, aliaque tefti- m huc fpectantia fubiunxit IO. monia ícriptorum antiquoru CASPAR SUICERUS, in £ befauro ecclefiaft. tom. 11. p. cri- 370. Conf. CAROL. DU FRESN E in gloffario a ptores me die g infime latinitatis, voce merces ; ex theolo- DUS in ! oco de bouis operibus, $. ä gis vet o IO. GERHAR barmonia Pauli &9 Iacobi de 124. & HULSEMANNUS in iuftificatione contra Grotium ; f.26. .Ex ipfis eccleíiz ro- I$ manz do&oribus nobis heic füffragatur CASSANDER , in t fcbol. ad. byma. ecclefiaff. . 179-. dijtind. 27. qu. 3- Jo ; ( r) libr. LL. Jentent. 28 pAPUT PRIMUM i - & quidem plerique ex iis, qui fcholafticorum nomine vuIQ go veniunt , ftatuentes , opera bona iuftorum vere cífe me- ritoria vite sterng ex comdigno. Verum hi ín diverías rurfüs abierunt fententias. Nonnulli enim voluerunt, ope- ra piorum ex intrinfeco valore atque dignitate premium a Deo promiffum mereri & obtinere ; alii vero . contende- runt , bona opera falutis eternz meritoria effe de c ondigno, fed tan- non ratione valoris ac dignitatis füz intrinfecz , tum ratione padi , ordinatiosis , promiffionis ac benevole ac- ceptationis divine. Priorem fententiam amplexi fünt Tbo- ,wijiæ,(z ),, pofteriorem. vero IO. DUNS, Scotus 4f 3)5 qui ( 2) Vid. THOMAM de AQUINO loco modo ex citato , ubi hecleguntur. verba: uidam dicunut , quod aliquis vi- tam 4ternam non poteft me reri ex condiguo, fed ex con- &gruo. . .Alüi vero dicunt, quod quis etiam ex condigno Vi« tam &ternam mereri po[fit per alus virtutum. Ili tamen , qui dicunt , nos ex condiguo vitam eternam verius dicere videntur. mereri poffe, (3) Vid. SCOTUM libr. 1. feutent. dzjf 17. Quéft. 2. ubi hec leguntur verba: Ratio meriti non babetur complete, nifi babeatuv vatio dig ii vel digae ordinabilis ad premium , quod eft beatitudo : €9 boc digne fecundum iuflitiam com- enutativam vel vetributivam. Sed quicuaque attus ex folis ántvinfecis agentis non babet bu nc ordinem: tunc enim De- us non pojfet ei, qui fic operatus eff , non retribuere bea- titudinem , nam iniufle eam fibi vetrabevet , boc autem eft falfum. — Ergo talis ordo fec undum iuflitiam eft ex fola vo- luntate di vina gratuite ordinante. Etita vatio meriti com- pleti erit.ex ordinatione. voluntatis dieine illius adus ad premiwm, Eandem fententiam GABRIEL BIEL , profgf- Y ; —— 29 Emi QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. H quä DUR AN-* qui Scotifi arum fe&se originem | dedit, item. o Scholaílico- D as Porciano (4), a quo tertía vulg Fuerunt quoquenonnu lli, qui utram- tum atas inchoatur. bona iuftorum o- runt fententi am , ftatuentes; que coniunxe ex condiguo, non folum- ratio- era mereri vitam aternam ne patli atque accepfatioris ; fed & ratione operís, ex intrin- 3 ut vita eterna illi, tanquam feco füo valore ita comparati Licet vero doctores fcholafti- tur. xquivalenti pretio debea varia inter fg habuerint certamina ci, ut modo vidimus , de ratione & modo m eriti ; in eo tamen concors eorum litasmeritorum in mortali hacce vie fuit fententia, quod inequa ta comparatorum fundam entum fit. difparitatisgraduum glo- s vero gloriz, qua coelites gaudent,prz- riz in vita futura. Ipfa rogativas aureolas, V€ l & lgureolas adpellarunt veteres fcho- ut mo do obfervavimus, ipfam diverfitatem lafticijquumque; dam effe cenfüerint, glorix ex inzqualitat e meritorum metien fententiam, aureolam unam altera maiorem in eam defcenderunt hanc de aareolis opinionem , an- exc. Primus, qu i novam ditam , in fyftematis formam red- tea in ecclefia plane inau egit; fuit THOMAS de AQUINO( 5), dodor angelicus , bis excitatus , quem alii tanquam ducem fupra iam a no Non abs re fore arbitramur ; fi ea, gregis heic fecu ti funt. nt antiquiores fcholz qu-æ' de hïfceþaureo lis copiofe trgdidcru dodo- for quond am tubingehGS, 2. difl. 27, q. un. art. 1. ANDR, VEGA in libr. de iu[lif. queft. V. sliique adoptaryunr.vl' (4) .lib"z. II fehtent.f dif. 27. qu. 2, É iofe admodum atque data opera argümgn- : C ,-) Is -quippe cop reolis pertra&avit in fupp tum hocce de au E lemenfg z-xd-'tez'- jiam partem fumme fue quef': 96. 30 CAPUT PRIMUM . x r ia do&tores, breviter equidem , íed tamen » quanium fieri. pon'eft," dilucide heic edifferamus. * $. IX. De["cribit aureolam THOMAS de, AQUINO, aitque, illam fignificare gaudium quoddam de operibus, que . excel- lentis cuiusdam. vittorie babeautvationem, | effeque aurex , five pramio eJfentiali additum, ab aurea five gaudio , quo quis de 4 coniuntijome ad Deumr&gaudet, diftingui , nibilominus. tamezn , quia f'uperaddita [it effentiali, effe eo minorem.: Paulloclarius fuam hac de re mentem efferunt alii ex antiquioribus fcho- lg do&toribus, qui dicunt, aureolam effe coronam Ípecia- lem gloriz , qua virgines, dodores ac martyres , vel heroica virtute , vel fingulari certamine nobiles , prz aliis in terra, donabuntur in coaelis. Fundamentum huius zominis fe de- prehendiífe credunt Exod. XXF. 2;. ubi Deus Mofi in man- datis dediffe dicitur, ut meníam, cui panes Deo confecrati imponerentur , duplici corona aurea circumdaret. Quum in boc ipío loco vocabula ebraica 27 ^W bis re petantur, interpres vulgatus ea in commate 24. corozam auream ; ln commate 25. vero aureolam wertit. lgitur cum corona illa priori; quam azream vulgatus vocat, gloriam vitae aeternge eflentialem, beatis omnibus communem; cum altera autem, quam aureolam adpellat, gloriam accidentalem eiusdem vi-. tx wternz, quz quibusdam duntaxat fpeciali ratione fit red- denda, conferendam effe arbitrantur. Nemo non videt, miram eífe hancce allegoriam, qua nec argumento , nec conieCtura probabili aut confirmari, aut illuftrari poteft. Viam tamen doctoribus fcholafticis heic preivit vetusglof- fator ( 1) in. z0tis ad locum biblieum modo excitatum , qui - pott ( -1) Denoitur hocce nomine WALAFRIDUS SIKABO, NG TC od 31 * QUO DOGMZT[S HIST..()'RIA TRADITUR. oft GREGORI UM M.ac BEDAM, coghomine vener abi- diculam confinxit füoque adpro- em , allegoriam hancce ri ro etiam de fundamento ipfius rei bavit calculo ( 2). Ut ve llud quidem, i THOMAM au- pauca heic fübiungamus ; i uod ugna debeatur coronas: diamus, in eo pofitum eft; q ubi ergo fpecialis vatio pugn £ ibi À beri coronam fpecialem , Idem vir acutus, nonnullis inter- €g bauc vocari aureolam. je&tis, ita pergit, q uum T erito refpoudeat praemium , operte- ve excellentie meriti v efpondere excellentiam. aliquam. in pr&- iam vocariaureolam. "Yribus vero ho- mio , &9 banc excellent minum ordinibus , virginibus nimirum, dottoribus & martjri- lici victoria comprobare anni- bus deberi aureolam, ex trip fcholafticorum grege' docto- tuntur THOMAS aliique ex p vi&oria nimirum cariH $, quam 9i uU TTE diaboli , res, precones, ac mundi, quem uem 4o Cores verbique divini martgres vincant. Anxie quo que difputant homines ifti te- la virginum fi t potiffima, an mar. nebricofi: utrum aureo tyrum? an fi martyr aliqu is , ex mortuis refufcitatus ; ite- o cone rum a perfecutoribus occi datur , id qupd S. Sebaftian tigifTe enedi&i, decanus olim cenobii monachus oyrdinis fanéi B Reichenavienfis in. diccefi Con- fanài Galli, poft ea vero ftantieufi abbas , feculo poft Chriftum natum nono clarus. m ilam ex pàátrum fcriptis compilavit , qua Is enim gloffa tantám mox apud homines me liorum litterarum plane igna- / ut 0 dinaria, immo & lingua ros, auctoritatem nacta eft, ex hac ipía gloffa unice fa- fcripture adpellar etur. Átque uit THOMAS DE AQUINO, fopra nobis laucäatus, quem ba fecuta eft, & reliqua (cholafticorum tur MARESII, theologi ( 3 Legi vero mer etur. epicrifis SAM. reformati, in hanc glo[fau, quz exftat dzfp fclcïh part. L. p- 799* 32 CAPUT PRIMILM tigi(fe fe:tur, duas ille aureolas a ccepturus (it? an unus eandem aureolam habeat inten(i us alio? an Chrifto debea- tur aureola, an angelis, uzítion an mulieribus doctoribus ? & quz funt aliz huius generis q es otiofe, quibus receníen- dis heic non immorabimur ( 3 ). lllud duntaxat vel tribus notamus , doctores iítos infelicite t acutos. eousque progref- fos effe audaciz , ut varias confinxerint a ureolarum diftin. &iones. Ita IO. DUNS .$cotus non tant um in corporibus virginum, martyram & do&orum » infignia quedam , vel- uti indicia aureolarum animz, futura effe ftatuit ; fed & virgines in capite coronulam al rübram , do&Gores autem viride iquam candidam , martyres m geftaturos co ntendit (4). Addit & hoc, martyres fortafüs etiam in manib us geftaturos palmas , virgines alba. lilia . dotores virides ram liles. Ita & PETR. PALU 05 z'ncormp-ti— DANUS (5J i ater alia obíer-. vat, fore in corpore quandam decentiam 9 pulcritudiuem [in- gularem aureole , przdicatori q uidem in ore, martyribus in cicatricibus vel aliis partibus corporis , fecundum genus martyrii; virginibus vero iis in L partibus, quas no It. * minare vsrccundia fanctior haud permitt -7 eli M D i MF DEU $. X. Iam vero ubi a fcholafticorum ev O0 ad tempora refor- mationis ecclefiz iufto ordine progredi mur, ante omnia oe- neratim notamus , facrorum repurgat ionem a b, LUTHE- p RO (3) Recenfionem harum quz&[ïionum dedit celeberrimus PFAF- * FiUS , in diflert, de aureolis vi Pyrum , 4, MDCCLALH. edita, rginum , do&orum 89 mar- (4) Vid. SCOTUM in IF. libr. AT. 2. feutent. dijiï: 49. qäæjf. f. (5) Vid, PALUDANUM ad libr, IF. Jï?ntent; difl. 21 33 QUO .DOGMAm HISTORM 'ïfRAz/)lïwz, RO..'fuf'ceptam in ipía ratione tractandi *do&rina*äbæle&cä mutationem haüd levem attuliífe. Profcriptis enim vete- rum ícholafticorum quifquiliis atque ineptiis , precipua re- ligionis chriftiane capita fecundum duc&tum ícripturz ía- cre methodo (implici ac perfpicua proponi occoeperunt. Quod vero fpeciatim doGrinam graviffimam folatiique ple- niflimam de gloria coelefti beatorum attinet , ea priftino füuo nitori fuit reftituta, atque ab opinionibus fal(is pror- fusque erroneis, quz eidem per tempus bene longum ad- mixtz erant, repurgata. Certe fententiam de merito bo- norum operum, a Íícholafüicis magno conatu propugna- tam, itemque frivolam iftam. diftinéctionem inter meritum cougrui & condigni, nec non varias quzítiones otiofas de vita eterna olim in fcholis agitatas, e purioris theologiz fyftemate penitus profcripfit b. LUTHERUS (1 )nofler , li- cet alias gradus gloriz beatorum, praeunte fcriptura facra, atque füffragantibus antiquis coetus chriftiani doctoribus, tam gr&cis, quam latinis, firmiter. adferuerit ( 2.). .His prorfus confentanea funt, quz in libris ecclefiz noftre fym- bolicis , fpeciatim in auguflana confe[fioue (3), eiusdem- D que (1) Vid. LUTHERI -'comment. in cap. ZI. .epijtol:e .ad'—Gald- tas, oper. lat. Ienenf. tom. IV.' fol. a1. b. 22. 69 feqq. ubi fententíam ícholafticorum de merito cozgrai : & coadigiti non tantum recenfet, fed & refellit ; eorumque fubtilitates inter ludibria fatanz refert. (2) Patet hoc exaureo eius in locum r. Cór. XJ* 41, 42. cemmeitario , qui exftat tom. FT. oper.. Altenburg. (3) Vid. art. IV auguf. confe[. qui do&rinam de iuftifi- Fa:ione in fe continet, . Conf, 2rt. V VI. & XX. Cetetum easdem 34 N CAPUT PRLMUM & in confeffioue I/Vüïtembefgica (s) que apologia ( 4), quin . Occurrunt equidem , quod mi- hanc in rem elata exítant. nime diffimulamus , in apologia augufimme confe[fiouis , loca ! uzdam , in quibus bonis operibus meritum quoddam atque influxus in vítam eternam tribui videtur, Sic enim 4fo- logia aliquoties : docemus, boua opera merüoria effe non ve- suiffionis peccator um , gra tie aut iuflificationis ( bec enim tantum ) fed aliorum premiorum corporalium Q9 pi- fide coufequimur witualium in bac vita, 89 pof bauc vitam , quia Paulus in- uits umusquifque vec ipiet mercedem , iuxta fuum labovem. Evunt igitur DI $81M ILLA PRAEMIA , proptev. diffimiles la- Pboves: at remiffi jo peccatovum fimilis €9 equalis eff omuium &9c (6). Rurfíüs: concedimus &9 boc, uod eleemofyne me- 7 eantuy inulta beneficia Dei (7). — Porro: fatemur && boc, uod fepe teftari fumus , quod etfi iufrificatio €9 vita eterna ad 4 CO0r- fidem pertiuent , tamen bona opera meveantum qlia preni pora. eäsdem effe cauífas iuftificationis ac falvationis , ex pro- pria fede huius do&rinæf Rom.IFV. Epb. ll. manifeftum eft, cenfej]ï art. I1.. de iujïif. ]?- 6:':. edit, (4) Vid. apolog. aüg. diftin&io inter meritum congrui & Rechenberg. ubi & His coníona meritum conmdigmi, ut iluforia , ' reiieitur. funt, qua art. H1I. de diledioue €9 impletione legis , alibi- g ue paffim occurrunt, — Cum primis legenda , que loc. cif. .12$. contta eos, qui bona epera proprie mereri vitam &ternam contendunt, difputantur, (5) Vid. confeff. H'ürtemb. art. III. eS 'iwþ-le;io- (6) Vid. apol.in articulo fertio. de dilediene at legis, p. 96. ed. Rechenberg. (7) Vid, loc. excif. p. z. QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. 35 þomlia e9. fpiriïüalia , €9 gradus præmiafum ,' iuxta illudv: Ve- unusquifque accipie t mercedem . iuxta fuum laborem (8)- rum qui conf(id eraverit, meritum bonorum operum , pro- prie fic. didtu m s diligenter folideque in ipfa confeílione ologia proHigatum effe; voces autem 7- eiusdemque ap fenfu ftridto, fed latiori haud raro u- vili ac mereri non in furpari, fine magn a difficultate perfpiciet rationem, qua loca ifta ita fint explicanda , ut omnis, qu 2 adpareat , dif- ficultas prorfus evanefícat. Scilicet mereri antiquis fcripto- ribus idem eft, ac obtimere , mamcifci, confequi , ut eventus potius , quam i4s fpectetur. Hunc vocis fignificatum fu- praiam v ariis exemplis luculenter comprobavimus (9), qui- bus & alia f acile a nobis addi heic poffent ; . (i quidem opus abu- id effe iudicaremus(10). Atque in hocce Jatiori fenfu voc 2 lum (8) Ibid. P.1370 (9) Conferenda heic funt, qu À z fupra diximus p,zï. €9 26. "0. 11 12, & 13. Ó (10) Evolv itamen heic po ffunt, przter auores füpra iam excitatos, IO. VORSTIUS ad. Sulpic. Severi bift. facr. libr. 1. cap. XXIV. lO. FRID. GRONOVIUS, obferv. ec- clefiaf. cap. VII. 76. itemque IO. COLUMBUDS ad La- Gant. de mortib. perfecut. cap.z. p. 8o. qui plura huius generis exempla , cum primis ex cadentis latinitatis fcripto, ribus magno ftudio collegerunt, Omnibus tamen palmam heic preripuit GERH. TITIUS, theelogus quondam Helmítadienfis isque doctiffimus, in tractatu proríus egre- gio de pbrafibus five locutionibus veterum. ecclefie dotto- rum , quibus pro fucandis novitatibus ftis romauo-pontifi- cie ecclefie dotlores bodie abutuntur , cap. X. p.mo. Prodiit hicce tractatus Helm&adii ; d. MDCLXX.VI.f'n 4« 36 CAPUT PRIMUM lum mereri ufurparunt quoque pii noftri confeffores, quan- do dixerunt, bona opera 'ereri premia non tantum tem- poralia, fed & cceleftia, certosque premiorum gradus. Nihil quippe aliud voluerunt innuere , quam hoc ,' opera bona a renatis in fide füfcepta, ut ut ex debito praítita, tamen vi gratuitz promiflionis diving coz/equi premia lon- Lo- ge praftantiíima, tam in hac, quam in futura vita. quuntur itaque in apologia Auguft. confeff, non de actioni- bus indebitis ; fed debitis: non de premiis, quz vi iufti- tiz a Deo poftulari queunt , fuamque cum ipfis actionibus habent proportionem ; fed fola fupremi numinis gratia ac mifericordia innituntur; non de ipfa vita eterna, íed de GRADIBUS GLORLZ in vita zterna. Idem quod de vo- cabulo meriti modo diximus , obfervandum quoque eft de voce mercedis, qu& non tantum in apologia Auguftanz confeíIionis , fed & in ipfis fan&tioribus litteris fubinde oc- currit. Duplicem enim fignificationem habet hocce voca- bulum, & vel late accipitur, vel firiie. Pofteriori fenfü ac- cepta hec vox denotat iuftam ac labori debitam retributio- nem, qua opus indebitum ita compenfatur, ut inter la- borem eiusdemque przmium iufta quadam fit proportio , feu «»Oeye, Verum fi in fenfü latiori fumatur hec vox, fignificat compenfationem mere gratuitam, in qua labor proportione iufta' non refpondet metcedi. Unde & ipfe gentium apoftolus diferte diftinguit inter mercedem x« a osgiy QU xa& eQaAgux ( II ) Quum itaque, prout e3 dictis patet, vocabulum ;ercedis diverfos fuüftineat fignificatus, declaravit PHIL. MELANCHTHON in apologia, iuffu electoris Saxoniz confcripta, fe de nomine tercedis poftea normn gmecsum rR - CKar) Rom. I, 4. 37 | QUiO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. JRsmqr p us non valde litigaturum effe ( 12), infimulque explicavit, uo modo in gratiam diffentientium , fi aliquid heic con- cedendum effet , vita eterna mrrces vocari po itic Nega- vit, quod iuftificati oac vitavterna, de quibus difputetur, ftri&o mercedis nomine venire queant, ii fenfu proprio ac Admifit vero, . vitam a&ternam fiquidem fint dona Dei. vocari poffe mercedem , fi hac voce intelligatur eiusmodi remuneratio, qu& non ex metito , fed ex liberali Dei pro- miffione fidelibus obtingat (13). Atque hxc omnia lucu- lenter oftendunt, in apologia augu ftane confeffionis nihil quod vocant, ulla effe traditum ,. quod merito operum ; uod proteftan- faveat ratione ( 14) , falfiffimumque effe, IGNUS BOS- tibus obiicit vir alias doCtiffimus , IAC. BEN PHIL. ME- SUETUS,; epi[qopus quondam Meldenfis ; LANCH- — — -(12) Vid. apologia m , art. 1lI. de dilediose €9 z'mpl&tion'e legis , p.135. edit. Rechenb. (13) Dabimus heic ipfa ve rba apologig , que p.136. ex- ftant, atque ita habent: Vos fatemur, vitam atemam mercedem e(fe , quia eff ves debita, proptev promiffionem, a " non propter nofrra merita. (14) Cop iofius hoc oftenderunt IO. HULSEMANNUS,in veletiioni b. in form. concord. p. $43 1O: BENED. CAR- PZOVIUS, inzfagog. in libros ecclef. Lutber. f'ymbolicos, .289, GOTTILIEB NVERNSDORFIUS , in: diff. de au- toritate librorum fymbol. fuübiun&a eiusdem comment. de indifferentifmo veligionum p. 427. ROMANUS TELLE- RUS, iz animadver(ionibus ad Hollazü examem tbeol. a- eroamat. p. 977. & , qui primo nominandus erat loco , vir longe celeberrimus, IO. GEORG. WALCHIUS , in iz- irodu&l, in libros ecclef. L(Ltber. Jymbolicos , p-449. Jï'qqf- 38 CAPUT PRIMUM | LANCHTONEM in hoc ipfo de merito argumento fibi haud conftitiffe ( 1s ). bonorum operum $. XI. | Oftendimus ha&enu s, primos ecclefie noftrz refor- matores mrriüm, quod vocant, operum , a tenebricofis Íchole doctoribus adinventum acriterque defenfum , fuo haud adprobaffe calculo, quin potius hoc ipfüm dogma e fcholis fuis penitus profcripfiffe. lam & porro hoc adiici- mus, theologos tum antiquiores ; tum recentiores , qui repurgatz per LUTHERUM religionis placita fünt fecuti, opinionem de azreolis virginum, dodorum & martyrum, in fcholafticorum cerebro natam o perumque meritis füper- ftrudam, tanquam incertam omn ique facrze fcripturz au- &oritate deftitutam » pariterrepudiaffe , licet cum antiqui(- (irms caetus chriítia ni do&oribus, un;mimi veluti confenfü docue- Mu (15) Vid. BOSSUETUM in Hbro gallico fermone edito, cui index: biffoire des variations des églifes proteftautes , toim. I. livr.IIl. $. XXV1. & XXFIIL p. 106,107,109. — Aft re- futavit Boffuetum , cauffam que Melanchtonis egregie per- oravit IAC. BASNAGIUS , theolozus reformatus gallus, isque longe eruditiffimus, dazs l'biffoire de P églife, tom. H. Miramur vero liv. XXFI. chbap. II. $. X. p. u7. feqq, oppido , neminem fuiíle e no(tristheologis, qui ea omnia, quz proteftantibus obiecit BOSSUETUS , ac fpeciatim ea, quz is contra libros ecclefiz noítre íymbolicos monenda elle cenfuiít, data opera füb examen vocaverit. Ea énim, uz a DANIELE SEVER. SCULTETO, IO. HENR. MAIO , CHRISTOPH. MATTH. PFAFFIO aliisquehanc in rem fcripta funt; licet fint egregia , rem tamen peai. tus haud abíolvunt, 39 " .QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. p estensd glorie beatoru m inequales effe. . Ut Vero docuerint , gradus de hocce argumento fen- enuina noHtroru m theologorum lligatur, omnibusqu e finiftris interpreta- tentia clarius inte ntia paucis notarmmus : I le tionibus via przclu datur , feque dei docCtores inter beatitudinem , quam ftingue re purioris Deus ; füummum iiu xocant; obiedivam , . qux eft folus bus beatis commune adque füummam felicita- bonum , omni & inter beatitudinem formaiem » tem perfe&te fufficiéns ; onec a c fruitione Dei, fummi illius boni; uz confiftit in vifi ftionem heic efic, non de priori illa, fed de pofteriori quz Addunt JJ) hancipf: a m formalem bea- monent theologi. fione ac fruitione titudinem effe vel effe aütialem, qu& in vi omnibusque (ine difcrimine eadem futura fit; Dei confiftat , itetur, velcons velaccidentalem , qu& p rzmii effentiam com mple&atur ani ma corporisque do- fequatut ; variasque co dem in mortali hac- tes.. Atque han c pofter iorem , qua qui &e explicari nequeat; fe d beate &ternitati ce vita fatis exa i radu diflribu- ft refervanda , piis in futura vita difpar Ne vero merito operu m ulus heic relinquatur tum iri. IlI) docent theolo i ore locus , przeunte fcript ura facra; difparitatem fecun dum bona eledto- thodoxi, hanc glorix us hzc fünt caut- rum opera dete rminat um iri , non quaten ] fundamentum falutis; (hzc enim con- fa meritoria, V€ Dei liberalitate & fertur gratis ; ex imme nía immeritaque m , per dem ; ) fed quate- mifericordia , propter Chriftu m ac. benignitatem fu- nus Deo fünt ratio movens » gratia H inc ferio inculcant, non am hoc vel illo modo exercendi. na ele&orum opera, fecundum tamen €a, . retri- propter bo effe. Non opus effe arbitramur, butionem piorum futuram j uic fubfcripferunt fenten- ut omnes iftos theologos ; qu nti iftorum Sufficiat, €X (ingc üæ. , heic commemoremus. E 4o CAPUT PRIMUM numero heic nom HULSEMANNU inaffe IO. GER HARD ll—M I IO M(Z), IO. ADAM. SCHERZERUM (3) E 1O, ADAM. OSIANDR UM (4), IO. ANDR UEN STEDIUM (5), GEOR . CALIXTUM MEIS- N ERUM.(7), atque A BRAH. CALOV IU (6), IO. us ex recentiorib us IO. FRANC. BU M (8). ui- CHRISTIAN, E BE DDEUS 9)5 3UST. HERM, F RA RH. WN/EISMANNUS (10)5 AU- PHPCIL I CHIUS (1) in Joc. tbeclog. de vita eterna , RUn. 120. (2) in /reviario theol. c 4p. XF1. tbef. 1. & in libr, de au- Xilüs gratie, p.a58. (3) in Zrev, Hülfe ", p. 1095. fe loc. XXII. f.F T. D.6334. & qq. itemque in Fyflem. tbeol, in colleg. aati-Socig. Jd2537 (42 in collegio tbeol. Joftem. part. v7. D. 220. & in tbeol. cajuali part. V1. p. $6o. fe -Gem. in epifl. Pauli ad d. — Add. eiusdem prele&, aca- Corintbios , cap, Xp., - 223. feqq. (52 in f3flem. tbeol, to WA T. p. $14. jäqq. (6) in libr. de 5ozo pe dine , p. 32. feqq, Yfele fummo , five eterua beatitu- (7) in afirofopbia myflica 1 XPF. V.21. 42. porism. 111 e » €x epift. Pauli JadCorintb'. cap. (82 in Socinianifmo profigato, $. X. a. 2. C0ARÍYOV, L.2 9) in inflitut. theol. dog mat. p. 623. feqq. ( 10) ininflitut. thbeol. ex qu. egetico - dogmat. p. i125. & "6f' (11) Edidit is fer mone germanico pecaliarem | libellum v0n1 V.de«n Stuffen der ev?igen Herrlz'gb Reif, 4. MDCCXIL in 12. 4t QUO DOGMATIS HISTORIA TRA'D—[TUR;. CH!US (12), CHRISTOPH. MATTHJEUS PFAFEI- US ( t3), atque IO. ERNES x iungi merentur. T. SCHUBERTUS ( 14) ad- S. XII ui , poft facrorum repurgationem, HULDERICI ZW/INGLJI atque lO. CALVINI partes fünt fecuti, ac reformatorum nomine hodie infigniri (olent , eandem in hoc ipfo argumento cum eccleíiz noítre theologis adoptarunt fententiam, Omni enim tempore unanimi fere confenfü docuerunt, nullum dari meritum in homine apud Deum,; qualibuscunque operibus, nec de cozgrauo, nec de coudiguo; fed mercedem, piis promiffam , efIe mere gratuitam atque indebitam , adeoque exípectandam, non ex interno operis merito , & intrinfeca cius dignitate , fed cantum ex coro- nantis liberrima dignatione. lidem viri przftantiffimi, pro- fcripto, quod do&tores fcholaftici excogitarunt, aureolarum figmento, diverfos quidem ftatuerunt gloriz gradus in vi- ta futura, eosdem vero neutiquam ex gradibus fanGitatis ac perfeGtionis fan&torum in hac vita , tanquam cauffa me- ritoria derivandos effe cenfuerunt , fed potius ex mera Dei !ibcrälicatc ac miferícordia. F Audíamus hanc in rem ipfum IO. (12) in der dogmatifcben theologicv, quz poft obitum b, au- &oris in lucem publicam prodiit , part. /I. p. 2040. feqq. (13) in den academ;fiben Reden über die. Grundlebren. der chrifllichen Religion , p. 6og. feqq. itemque in peculiari differt, de aureoli;, quam fupra 1am laudavimus , p. zr. feqq. (14) Vid. eius Gedanken von dem ewvigen Leben, cap. V. f.193- p. 214. feqq. itemque. inflitut. tbeol. dogmat. f. D XCV. p.919. feq. ed. prim. — Edidit quoque ADAM LEB- RECHT MULLER inlingua vernacula eige Unterfucbun der Stufen des evoigén Lebens, lene MDCCXXXIIL $. Ut alios auctores in rerum prafentia háud memoremus. 42 CAPUT PRIMU.M IO. CALVINUM, qui mentem fuam hifce verbis ( I)' expref- fit: uod fcripture docent, ab omui coutrover(a exemtum apud moseffe debet; nempe ficuti varie. Deus fua. dona fautlis i boc mundo diffribuens, eos inequaliter irradiat: ita NON fore ZQUALEM glorie modum in colis, ubi doua fua corona- bit Deus. Neque enim indifferenter competit in ommes , quod dicit Paulus ( 2), vos eftis eloriamea & corona in die Chri- fti. . Ef illud Chrifti ad apoftolos, fedebitis iudica ntes trie bus Iífraél. .Sed Paulus, ( qui fciebat , prout fautlos locuple- Laf Deus fpiritualibus douis in terra , ita in colo gloria decova- ve ) peculiarem fibi coronam pro laborum fuorum vatione, re- pofitam eJfe , non dubifat. . Paulo poft , denique, inquit, fic- uti corporis fui gloriam multiplici donorum varietate inchoat Chiftus in mundo , €9. amplificat per fuos gradus, ita etiamin cclo perficiet. Idem in barmonia evangelica, ad illa verba Matthzi: ( 3) tuac enim iufri fulgebunt ut fol, in. reguo pa- fris [ui , fequentia notat: gloriam banc, folis luci compa- raus , equalitatem inime flatuit. gicut enim varie nunc doua fua inter fide les diftribuit Gbriftus , fic ea quoque ultimo die corona- bit. Porro , ubi de parabola operariorum egit, reiicit fen- tentiam illorum, qui bauc fummanz colligunt , quia non ope- rum tmeritis adquiritur coleffis. bereditas, fed gratis donatur, «qualem fore ommium gloriam. — Atqui wom difputat Cbriftus, inquit ; vel de coleflis glorie equalitaie , vel de futuro . pio- r flatu: fed. boc tantum. promunciat, cauffam non e[fe , cur glorieutur, vel alüs infultent , qui tempore fuut priores: quia domimus , quoties ita placuerit, wocare poterit , quos vifus eff ad tempus negligere. Hactenus IO. CALVINUS , quem & RUS a;ii magno agmine funt fe-cu-þti ; ex quibus THEODO. BE- (1) Vid. CALVINUM libr. IH. ipfüitut. cbrift. velig. cap. XXVF. fetl. 10. (2) 1. Theff. H. 19. Ma'ttb;xXiX. 28. (3) Mattb. XIII. 23.. XX. 1. 45 QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. p BEZA (4) » alterum, poft CALVINU M, ecclefiz refor- mate columen, IO. PISCATOR ( ) ; LAMBERTUS DA- NJEUS , Aurelianenfis (6); * ANDR. RIVETUS ( 7), theo- logus Luegduno - B atavus 1 sque doGtiffimus , IO. HENR. HENR. ALTINGIUS (9), SAMUEL ALSTEDIUS ( 8); MARESIUS ( 10); PETRUS MOLINJEUS(11:), theo- logus qu ondam Sedanenfíi s longe praftantiffimus, IO. FRANG. TURRETINUS ( 12), theologie quondam pro- feffor in academia Geneventi , IO. HEIDEGGERUS ( 13); theologus Tigurinus IO. BRAUNIUS (14), profeffor uondam Groninganus ; HERM. W/ITSIUS ( 15) & IO, MARCKIUS ( 16 ) , am bo theologi Batavi, itemque DA- NIEL W'YTTENBACHIUS (17), theologus hodie Mar- purgenfis famiger atiffimus , przcipuo quodam iure heicno- minari merentur. Hifce ex ecclefiz anglicange doctoribus THO- [ d 2 ) Vid. BEZA part. 1. queftion.ac refpouf. cbriffiau. p. 675- J in notis ad 1. Cor. XV. 42. alibique patiim. j ) ifagog. part, IP. libr. V1. cap. V1II. 3 in cathbolico ortbodoxo , tra&. I1I. ol. tom. I1I. p. 278. feqq. qu&ft. y8. oper. tbef ( 8) in tbeolog. didatlica , fett. IV. cap. XLI. p. 851. 9) in theol. problem. part. I. probl. 64. ( 10) J9llog. difput. fele&. part. 1. p.62. (1 1) ín diff. de fummo bouo €9 beatitudine , quz exítatfom, 1. thefauri difput. tbeol. Sedan. $. 42. feqq- p. 7 42- Je41- (12) in inflitut. theol. elencht. pavt. LII. p. 695. Jeqq. (13) in corpore dotirine cbriftiang , tom. II. p. 784. ftqq. (14) indoBrina foderumyvol.I. pavt.IHI. cap. XIV.p.499 Je4q- (15) in ecomom. faderum p. $49. feqq. itemque in. exer- - citat. in f'ymbol. apoft. p. 464* (16) de expeatione future glori & Iefu Chifli p.747. jäqq.v (17) in tentamine tbeolog. dogmat. 'tonxiþ. 1Il. p 1513. eqq. p. Ij'fg. 44 CAPUT PRIMUM THOMAS MORTONUS, (18) , epifcopus quondam Duncl. menfis,itemque ex fcriptoribus recentifTimis ISAA C W/ ATTS (19),quin & complures alii (2 o)adiungi heic poffent;fi quidem opus id effet. Caterum ex iis , que mododiximus , lucu- lenter adparet, plurimum hallucinari nonnullos ecclefíz ro- manz fícriptores, qui CALVINO eiusdemque fe&atoribus IOVINIANI erro rem , omnes beatos effe equales 3 adf'cripfe- runt, eosdemque magno molimine confütarunt (21X. Cer- te omnes, qui hoc faciunt, cum umbris & fpectris pu- gnant, cum Calvinus eiusdemque adíeclz h tem nunquam adferuerint , anc zqualita- ptis fuis adíeruerint ac confta fed contrarium potius in fcri- nter docuerint. " $. XHE Nec tamen diffimulare heic poffumus, inter eos ecclefiv reformatz facris fünt addi&t , exítitiffe viros » qui quos- dam, alias egregios atque eruditos , qui a fententia in re- formatorum ícholis recepta difceder €, contrariamque ad- optare opinionem haud dubitaverin t. Inter eos, ui hoc fecerunt , agmen ducit PET . vir. magni nominis, RUS MARTYR VERMILIUS, datio ecclefize an feculo decimo fexto clarus, cui emen- glicanz do&rineque evangelic £ receptio plurimum debet, ta tamen laudatiffimus vir fententiam pla- (18).. in apelogia catbolica, part.I. cap. XXXVI. p^ 132. ( 19) Exftat eiusdem libellus ex angli co in germanicum fermo- nem converfus,cui titulus: 704f uz d Hinmeljin quo p. 101-119. . hoc ipfum argumentum copiofe pertractatur, . (20) Le&u cumprimis digra fünt cogitata auctoris Angli tra- &atus , qui in idioma vernaculum translatus eft ; fub titu- lo: der glückfeelige Zuftland. der AMufiervveblten im deim evvigzen Leben. (21) Fecitid cumprimis GUIL. BAILIUS, focietatis Iefa | facerdos , qui, iuffu epifcopi Butdegalenfis, catecbifzum con- troverfiarim edidit, confutatum sb ANDR. RIVETO in catbelico ortbodoxo , trad. 1I. quefi. LV IH, QUO DOGMATIS HISTORIA TRADITUR. — 4$ lacitis aliorum theologorum contrariam infinuavit , ut m- hil heic voluerit definire; nam poft adlatas rationes fuas mox (ubiicit : b«c a me non. dicuntur , quod probare velim átem; fed adfero ueutrum ex facris litte- ibi effe provfus eaualit Probabilis eff utraque feutentia , neque ad ris confirmari pofje. falutem neceffarium . effe duco, fcire, utrum iflorum verum it (1). Eandem fententiam fuam quo que fecit DANIEL TILENUS, theologus quondam Sedan enfis, qui quzfítio- nem hanc e fan&tioribus litteris decidi haud poffe pronune c eft IO. CAMERO, ciavit. Longius tamen progreffus hei ia non uno fun&us gente quidem Scotus , fed qui in Gall eft munere, tandemque Montalb ani profefforis theologi of- ficio admotus fuit, Eratis novarum opinionum in theolo- ia feQator, interque a lias & hanc adílruere conatus eft, n vita e&terna (2 ). Atque hane nullos effe glorize gradus i ipfam fententiam exornanc lam quoque füfcepit GREGOR, SCHONFELDIUS ( 3), theo logus quondam Marpurgenfis, cui iure meritoque ad latus ponimus F RIDER. SPANHE- MIUM (4) ; magri nominis theologum in academ ia Gef hancce fententiam , tanquam proba- nevenfi, qui itidem lias. fententiz praeferendam biliorem, communi ac receptz a effe cenfüit , refuütatus eapropter a IO. ADAM. .OSIAN- lario. Deni- DRO (5 , academiz noftre quondam cancel ue commemorandus heic quoque venit IO. VERDERI- mia Montalbanenfi quondam us(6); theologie in acade pros F3 1) Hac PETR. M ARTYRin comment.: ad 1. Cor. XF. 4t1. argumentum pertra&tavit CAMERO tojn. 2) Copiofe hocce II. prelecionum , & quidem in prel. ad Mattb. XFTIT. 1. j ) in peculiari differf, de vita eterna; tbeJ. 78. 4. ) Vid. eius dulia evangel. part, I11. dub. CXXXF. p.m. za8. fe q ï( l?:;gio theol. fsftem. part. V1 . p. 220. « ) in €O (6) difp. II. & LII. de libro vite. Pmdigrum hz differ:a- dienes 4, MDCLVFII, 46 CAPUT PRIMUM profeffor, qui inzqualitatem graduum elorig data opefa .-Ampugnare adgreffus eft. — Ver um obie&tionibus ipíius fatis- l ecerunt ex txheologis noftris / datiffimus cancellarius O S] duumviti praftantilfimi, lau- ANDER (7), itemque IO, CONRAD. DAN NHAVERVS ($), theolo gus quondam Argentoraten(is proríüs eximius. $. XIV. / Qui poft facrorum emendationem ecclefiz romäna; placita tueri perfeverarunt , meritorum q uoque doctrinam, ab antiquis fchola doctoribus adinventa m acriter que pro- pugnatam,retinuerunt, quin & gloriz cceleítis au gmentum füb meritum cadere , premiorumque cceleftium diver(ita- tem fola meritorum in: &enus docuerunt. qualitate niti, magno confeníü ha« Quin eousque in fervore fu 0 progreffi funt concilii Tridenti ni patres, ut in eos , qui in hoc ipío religionis chriftianz capite ab ipfis diffentiu nt, anathema- tis fülmen evibrare haud dubitaverint. verba casozis XX X1I. lta enim habent Jef. VI. $i quis dixe Vit , bominis iufti- ficati bona opera ita effe dona Dei, us iuffificati merita , aut ipfum iuflif utuon [int etiam bona ipfi- catum , bonis opevibus, que ab €o per Dei gratiam Q9 Iefu. Cbr ifli meritum, cuius membrum vivum eft , fiunt, non vere mereri augmentum gratie, vitam eternam , €S coufecutionem ipfius vite eterne , fi tamen iu gr atia decefferit , atque etiam glorie augmentum , anatbema fit. Atque hzc atrum Tride ntinorum veftigia fecuti quoque funt ROBERTVS BELLA omnesque reliqui ecclefi RMINVS (1), pater purpuratus, & romane doctores, quosnominare füper- EM (72 in theol. cafuali, part. V. p. g6o. Jeqq. (8) in differt. de. queflione : lorie radus ? an im vita eterna futuri fint Argentorati MDCLLIX. edita, (1) Vid. BELLA RMINUM Jlibr. F. de iuftifi catione cap. IIT, itemque cap. XIF. ubi diquirit: Utrum Deus . fecundum iuflitiam diflributivam , 4n fecundum | commutativam bo- aii bominum meritis pr «mia [ié redditurus ? aT quo DO GMATIS HISTORIA TRADITUR. eos, qui ecclefiz ro; fuperfedemus. ldtantum paucis notamus » (cholafticorum de z1- manz fseris funt add icti do& rinam quoque reolis , quam fuprae differuimus , fuo ad probafle calculo , pramia- cant acc identalia, martyribus, virginibus & do- que ita , qux vo ires vitlorias privilegiatas , ut loquuntur, adíj. &oribus , izXfa naífe, Nolumus h eic cumulare auctores ; qui poft tempora con- cilii Tridentini in pema&ando ho cce argumento ftudium fuum o- ollocarunt. Sufficiat, ex magna eor umcopia heicadle- eramque c affe CLAU DIUM ESPENCAVM (2). theologum quondam pari- IOSEPHUM ANGLES ( 3),Fran- fienfem fociumque fotbonicum; feculo decimo fexto clarum, item- ciícanorum ordini adícriptum , que ex iis, quia fan &iffimo ferv atoris nomine lefuitarum fibivos cabulum fumferunt, GREGORIUM DE VALENTIA (4), gente ADAM. TANNEKUM (;5), natione germanum , qui hifpanum, cancellarii m unere in academia Pragenfi olim funé&us eft, nec non RODERIGCUM DE ARRIAGA (6), gente hilpenum, páriterque cancellarium ac tbeologum Pragenfem. Adiungimus tamen iis- dem ex p atrum purpuratorum co llegio duumviros doctiffimos, M MARIAM GOTTI (7), theologum quondam VINCENTIU SPERUM DE LAMBERTINIS (8) ; Bononienfem, atque PRO qui fub titalo BENEDICT l XW. Íupremum »ecclefiæ tomanz præfulgp hodie agit(.. S. XV. ut de nonnullis minotibus , quz c briüianam civita« Supereít, mendatam in Get« tem fcindunt , familiis, poft inftauratam atque e mania religionem atis , fpeciatim Sociuiauis, Arminianis atque 4ua- (2) in comment. ad 2. Tim. IV 7. num.22. oper. f. 430. jä—q-q., V1.£8 qu«ft. de beatitud, a. 6. in fin. (3) in IF. dift. 49. art. Vid. eius comment. £beol. tow.. IV. fol.2424. Jeqq. C $) tom. HI.theol. fcbolaff. fol. 151. Jegq. I1. dif, ut. theol. f. 553- Je qq. (7) Vid. eius : l eolog. dogmatico fc / olaft.tom.V1I. p.90.feqq. de fervorum Dei beatificatione Q9 bea- (8) inopere vaftiffimo tovum canoniza-tionc? libr.11H. cap. XV- f . 4. 69 g. 48 CAP . QUIO DOG MATIS HIST. TR AHR Auabaptifiis pauca fubiuagamus, À Socinianis ut diceni facia- mus initium, ii quidem in eo inter füficatio, ita& vita ztecna noftris fe confentiunt , quod, uti iu« quod ad premia vitz xternz attine operibus fit tribuenda; verum tum eft fententia, Nonn t; deiis nonuna eademque eo- alli enim contendunt, 1iD váta fatura prz- mia fore pror(us eq ualia, quam quidem fente VAL. SMALCIUS (1) atque CONR. VO ntiam amplexi funt contra inzqualitatem przmioram coleftium RSTIUS (2). Alii ftataunt , quibus vi- am heic przivit ipemet FAUSTUS SOCIN US (3). Ad Armini- 4505 quod attinet, ex iiscum primis heic notari meretar HIIGO GROTIUS , qui in ean d tibus dici poffe ac debere, eícendit fententiam, certis fub ratio- &lerne vlorie. Primam z opera iuftificatorum mereri mercedem quitatis rationem ponit vir do&tus in aptitudine ipfias operis ad « ale premium ; alteram vero in veracie iate DEI promittentis; ut proinde , ex i pfius mente » dignitati o- perum condignitas ad gloriam poti us fit adícribenda . 3 quam libe- ralirati divinz(4). —Nec abludunt ab hac. fententia r eliqui AR- MINII adífeclz, Ípeciatim SIMON EPISCOPIUS at que PHIL. LIMBORCHI US, qui graduum gloriz diverfitatem in alias propugna fcri ptis fuis tribus notamus runt (5), Deniquede Anabaptiflis ac f. a HAficis vel » €0s fuis operibus vim iuftificandi coram tribunali divino pariter tribuere (6), viteq ue zternz don ptriafutpendere. — Plura in rerum praíentia non uma iuftitia pro« addimus, fed ea, 4 , quz dicenda reftant, inaliam refervamus occafloncm. AL (r) Vid. epiftolam SOCINI aá VAL. SMALCIU M, -quæ in- Íerza eft fom. Z. bibliotb. fratr. (2) Vid. VORSTII refferadec. Auti-Piflor, polon. f. 263. Jeqq. (3) Vid. SÓCINUM loc.cit. eiusdemque epiflolam ad ANDR. DUDITHIUM , perícripta m que exftat in. Dibliotb. modo * excitata , tom. I. p. go7. feqq. (4) Vid. GROTIUM, in anzot, ad. art. IV. confult. CAS. SANDR I, atque HULSEMANNI tr. de 3 uxiliis gvat. p. 373. "E . qui Grotium'confutavit. (5) Vid. EPISCOPIUM, op BORCHIUM , in inflitut. er. fom. IT. p. 130. atque LIM- (6) Vid. ZELTNERUM in ) relig. cbrift. p. »46. feqq. reviar. controv .cum fanat.p.321. EUR o 9N d - l ) u " : t L3 - . O h3 v 5 $ T 3 - * : W b5 H s 2 ä ^ RY 5 E EY & 1 $u f: ^ A ib * T ] - W [ N v 11 t zt - "s i ä P p* "w —R du N " y L $as m » z v—À 3 d — m a 5 u- 9- - — N M I a Ra TOS - - s ^ E g ï L - m WE 2 2 - TESM - —— —— — : — * m E dv -— .Mn. L: M d " E — 9s * * M— T4 .M. : i Zs z W X E — Z | ] Y X W CGHIST ORICO THEOLOGICA DISSERTATIO PRIOR . 19 DIVERSIS GRADEBVS 18 VierFarbSelector Standard* - E kala Offset GLORL/E á EH T7 BEATORVM - VAM DIVINA ADSPIRANTE GRATIA RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICE NTISSIMO SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO DOMINO e IO. CAROLO LVDOVICO CO*-AITE PALATINO RHENI, VTRIVSQVE BA- VARIZ DVCE, rel rel. PR/ESIDE e IO. FRIDERICO COTTA S. THEOL. DOCT. 4c PROFESS. PVBL. ORD SEMINARII THEOL. SVPERATTENDENTE ECCLES. TVBING. vr rr ORDINIS THEOL. DECANO ATQVE 7 VNIVERSITATIS h t. PRO-RECTORE. D MART. A. MDCCLVIL. 6 PVBLICE DEFENDENT J IOANN. GODOEFR. HILLER , Nordheimenfis, 5 PHIL. EBERHARD. DVNZ , Stuttgardianus , 4 ANDREAS GENTER; Vracenü:, ; äï LVDOV. HENR. KAVFFMANN, Mezingenfis, 3 IO, CHRISTOPH. REINHARDT, Steingebronn. S. THEOL. STVD. IN ILL, STIPENDIO. 2 eQO-sr-adr-—du.-q p od* --- u- IVBING E ex Officeina Cottaiana 4 " Conyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 1