KaI600-2397_18

TMPIEICUS

EINNS

*

h

*

j

-

w

»

i

"

*

*

L2

2

N

"

".

L

-

L

*

*

»

u

—

"

EE

»

.

»

àe

x

;

^.

»

3

-

—

"

U

z

-

P

TA

T

»

u-

,

»

t

--

T

s

—

E

-

ie

-

»

*

-

*

T

*

"

x

:

i5

.»s

5$

»

—

W

p

p

f

"-

-

*

D

-

VA

"

w

*

T

E

"

Á

-

*

$x

d

-

*

b

-

«

st

—

-

;

Vi

m

*

-

-

$oN

»*

-

a ts

ss

a

p*

»

-

A

h

E

L

"

L

EE

ww

T

-

-

»-

À

a

»

A.

»

"

*

m

E us

z

-

$s

t

24

»

w

M

f

z

W

*«

"

"

*

od

VW

zN,

"i.

t

T

P d

*

e*

o

P

*

a

L

*

E £

E

*

p

Js

Á

x

nv

^.-

a

t

vt

*

"- r

*

LA

-

EXS

—

;uk

*

L

-

M.

9d

*r

.

—

x

RU

e

*

»

L

af

j

-

E

*

m

*

M

*4

*

&

-

-

(

L2l

3«

h

r

d

A

R

*

P2

A

R

-

Lad

m

/H

i

-

*

"o

*

*

*

Es

w

Ls

V

^

l

--

*

w

Y

v

«

Ms

r d

Ka

^

""

a

Y

—

-

"

.M..

365 À.

d «.:.a.:

apet

-

P

-

p

-

-

p

»

E

X

^

d

M

..w

$£

-

w

s

*

A

;

w

l

*

X

$s

*

—

i

P u

-

P

* ag

-^

-

T

.

s

a

TU

T

d

*

*

r

ln "w

»

*

:

us

X

^

j

j

"3

a

dR d

w

74*

r i

$

*

N

d

W

d

J

x

*

»

r4 *

pes

ve

L

P

"

b

5

m

A

.,H

M 1

3

»

-2

&

N l u f

A

w

$

*

-

E

"us

P

^

-

2

.

4»;

x*

M

g

d

qwec w

a*

v

M

""

r T

aof

( n

—

Z

ET

n

x

p

^.

P. i.

*

X

T

*

uWw

?»4

E

af

us T

»

LY

W;

$-

-

C

g

-

m

^.

al

M

-

r

"

v*

$f

t

4

*f

i

A

z

55

?O*

i

Es

.

o

2

s

Y ang

l

i

db

s

X

r h.

i

-

"

/

**

fs

O

P

P

E

P

m

I

r MT

:

p

aL

6

z

m uT

pher

L

/u

Y

*

"m

*s

pf

ts

Sen

EY

9.

"

P d

us

d

P

&

»

F

J

t

--

i

L

m

X

d-

É

Ls

-

&

A

r

w

A.

z

üeY

Y

Je

Ea

^

"

A.

a

ls

L.

pipe

"

"

M

r

w

&

?

*

IN

1

væ,,

i

D

d

T

J

*

«

v

t

ger

X

u

Á

o

--

.

z d

A«

A

»

PAMIKONNSQUPES

—

"

—

NT

-

i

z

R ER

d

.

R REHBIUMUL m

€

H

k

r

D

ia

EU«

*

ï..,«

a

eM

d

«

l

&

)

"m 27

mxlw'le

É

/o.

AX

f -

J QQX

ä

ORDINIS MEDICORVM

IN VNIVERSITATE EITMAICA

|

PROCANCELLARIVS

D. ANTONIVS GVILIELMVS PLAZ

|

IHERAP P. P. O. FACVLT. MED. DECANVS,

ACAD, ET

NATION. SAXON. SENIOR, DECEMVIR,; MAIOR. PRINCIP.

COLL. COLLEGA, ACAD, IXIPERIAL NATVR.

CVRIOS. SOCIVS

PANEGYRIN MEDICAM

ADDIEM XXI

FEBR.A.R. G. MDCCLEXXVII

PN UO IG TLT

EY

Hws MAGIAb VANITATE

PROLVSIONE PRIMA

1

PRAEFATVR

ONAMENSUETTT

j

ass UE

ovipivs de remed. amor. Libr.I v. 290.

'Deme veneficiiy carminibusque fidem.

4

A Devm st w

3

W

[

D

[

[

Jf

vi

!

qu

P

fu

de

10j

NT

-

s

£á

&

S

(

p:

E.

5

j ö,"fr*a

ag

SS

— —

X

[

Mu Z

QA )

SSS

Y

:

5«

5 À

$a

(/

Z

Q

M

u)

Sc

T

À

D

í

f

D

s

7

m

v

»»

1y

/n

*

«

NN

Z

j

S

"d

N

N

Z

p

) N

NU

SES

^

A

£

z

T

7

Z

wa &*g

5

í

f

Jl

SS

;

UM

a

i

Z AA

v

N

il

AA

5

a

?

A

Sz

fs

7)

7A

E

H

l^

^s

E

»

»

uamfi maximam promereantur laudem, qui

m

;

25

. acri ftudio in rerum naturalium difquifiuione

E^

ZA

7

/7/:

3

occupati fünt, dum ne minima quidem natu-

-

M

rae producta, contemplatione follertiflima cen-

fent indigna, quin potius ex mira eorundem

compage, in fübti

liffimis potiffimum corpori-

bus ftapenda, adorandam maxi

mi creatoris, et cognofcere

ï

et celebrare conantur maieftatem,

multorum tamen eo pro-

greditur quandoque, fiftuofa

dicam temeritas,' an inconfüul-

ta imprudentia, vt, cum affid

ï

ul naturae contemplatores tan-

tum et minifiri effe debeant, vltra hoc oflicium fibi fapere

vifi, ipfius potius magiftri fieri contendant, atque nefcio

quid in corporibus naturalibus miri a fe d

N

eprehenfum, fibi

alisque perfüadeant,

quod miris quoque effectibus edendis,

fübtil

ioris fuae fapientiae fagacitate detedtis,

fuique arbitrii

dexteritate pr

oducendis et gubernandis aptum fit. — Fuit mul-

torum omni tempore hominum ea indoles, vt vel ex fignis

rerum naturalium externis, Vel ex variis earundem fic dictis

OC-

À 2

IV

occultis qualitatibus, vel ex ftatione earundem diuerfa, vel

ex infolito animalium clamore, aurum volatu et cantu, vege-

tabilium praecociore aut tardiore, largiore aut parciore flo-

rendi ratione, aut maturationis diuerfitate, tempeftatis varie-

tatibus, e. f. p. *) neftio quid prodigioforum euentuum aut

praefagiri, aut haec ómnia in vfum plus vnum, aut in alio-

rum damna quoque conuerü poffe crediderint.

Quis eft,

quin fciat, antiquiffima fecula, quibus fuperftitio in omnium

ingenia dominabatur, adeo iftiusmodi vanis ineptisque nu-

gis fuiffe foecunda, vt quotidiana, atque maxime naturalia

facta, aut phaenomena, portentofi ramen quid fignificare exi-

ftimarentur? quae ridiculae opiniones, infeliciffimo traduce

ad fequiora quoque tranfierunt tempora, adeo.difficulter ex

mentibus nimium credulae, et infimi et fublimioris fübfellii

turbae eruncandae, vt potius nouis fübinde incrementis ca-

:

ptis, epidemici mali ad inflar. proferpferint, indeque, quam

prona hominum, in ludicra talia, et inuenienda, et affenfu

ífüo comprobanda, fint ingenia, manifefüifimis conftiterit

Non adeo miror veterum in credendo leuita-

documentis.

tem; etiamíi enim fapientiffimis viris perquam multis abun-

darent prifca fecula, adeo ftupida tamen erant vulgi capita, »)

vt repudia;o prudentiae regimine, quicquid ab alüis, au

&q-

Tl-

2) Ita ruflici, ex meteoris, anni tempeftates praedicunt. Si fol fefto

Purificationis Mariae fplendeat, frigus diuturnius inftare contendunt,

quoniam

Sole micante

Die Purificante,

Nix erit smaior quatm amte,

.

Plura de his

ineptiis habet FRIDR. FRIESE i

n Differt. de cariofa et

fuperflitiofa ruflicorum Pbyfica, Lipf. 1691. habita.

b) Non eff confilium in. vulgo , uon ratio, wos difcrimen

, uon diligeutia,

clc;R() pro Planc.

EX

V

ritate vel leuiffima con!'[;icuis, vel au&oritatem affectantibus,

atque fauorem populr dolofius venantibüs . pronunciaretur,

—

oraculi inftar haberetur; quando quidem potiffimum ani-

-

quiorum facerdotum eae erant artes, vt füb religionis fpecie;

imperitiorum animos ad quaeuis credenda allicerent, atque

Ranrer rP n

eorum inícia facilitate,: tanta cum audacia abuterentur, vt;

quicquid infoliti, et füpra vulgi captum füfciperent, inter mi-

racula, quorum edendorum fibi arrogabant poteftatem , . po-

neretur.

Eo.enim tempore, quo

carmtiza vel co

e

p

/o poterant deducere. funam,

carminibus Crrce focios mutarat PA fls,*)

omnibus iíiius generis impoftoribus diuina credebatur effe

virtus.

Herbarum, quarum ope vel amor conciliari, vel re«

füngui, .odium induci, lemures et triftes vmbrae fugari;

animus exhilarari, numina placari, iuuenilis alacritas in

corpore effocto fenili reflaurari poffit , et quae fant alia magi-

carum artium praefidia, infignis celebrabatur- apparatus ,2)

lucro et autoritati venandae aptiffimus.

Irrepfit hoc vitium

ig

C

u

euam in medicinam; neque'mi

m; quando quidem, cum

nondum ars medica ab erroribus et praeiudiciis fatis effet re-

purgata, cumque morborum, et caufarum morbos facien-

tium, reda deficeret cognitio; camque nec anatomicae phy-

fiologicaeque diftiplinae fatis periti effent priorum tempo-

rum medici, atque eapropter pattium humani corporis fitum,

u

connexionem, íanguinis circuitum, aliaque vitalium et na-

turalium fun&ionum negotia et caufas ignorarent, corporum

etigm naturalium vires, vel per folam, ne exate quidem

at

A& 3

fem-

€) VIRGILIVS Eclog. VIIT. v. 69.

d) Vid. FR1DR. MENZIIIÍ

Jiffert, de plautis, quas ad rem magicam face-

re crediderunt veteres, Lipf. 170$. it. Ill. 10. HENR.

DE HE/VC;-IER

Differt. de vegetabilibus ssagicis, Viteb, 1700. habita.

?

g

VI

-

femper inftitutam experientiam, vel ex aliorum faltem, fal-

lacibus faepe traditionibus noffent, praeternaturalium quo-

que euentuum veras origines nec fcire poterant, neque effi-

cacia fatis iisdem opponere didicerant remedia, bona potius

fide, quicquid ab aliis ante fe fa&um et erratum fuerat, imi-

tabantur.. Quaecunque adeoque füpra ipforum erant captum,

füpranaturalibus etiam potentis, diis nempe, vel daemoni-

bus, vel aftris adícribebantur, ideoque füpranaturalibus et-

jam, magicis videlicet artibus, depellenda credebántur. Ri-

diculum profeGo eft, quod apud w. r. c&roNz , aduet-

füs luxationes legitur remedium, per incantationem appli-

candum. *) Neque mirari conueniet, in nullam aliam magis

difciplinam, quam in medicam, adeo graues irrepfiffe erro-

res, quandoquidem in bhanc folam, eandem diuerfarum fe-

&arum opinionibus corrumpendo,. rationslia principia ne-

gligentius deferendo, futilibusque viciffim ineptis atque ar-

gutis fübtlitatibus deturpando, folique experientiae impru-

dentius fidendo, immani defaeuitum fuit acerbitate. — Extitif-

íe enim omni tempore medicos, quales G ALENVS dpe9ó-

doug vocat, fcientiae medicae perniciofiffimos, fide digniffi-

mis hiftoricorum conftat teftimoniis.

Quoniam enim me-

mor:.

dicina ex Graecia potiffimum petita fuerat, et p]graque

bp-

ruflica, cap. CLX.. Luxum fi quod eft, hac cantatione fanum

e) De re

fiet,

Harundinem tibi prende viridem, P. IV, aut V. ( pedes) lon-

gam.

Mediám diffinde, et, duo homines teneant ad coxendices, In-

cipe cantare: In alio f. £, (fanitas fra&o) motas,

vaeta, daries, darda-

i

ries, aflataries, diffanapiter, víque dum coeant. Ferrum infuper ia-

&ato. Vbi coierint, et altera alteram tetigerit, id manu prende, et

dextta finiftra praecide.

Ad luxum aut frafturam alliga, fanum fiet,

et tamen quotidie cantato in alio: S. F. vel luxato: vel hoc moda:

Huat banat ifla pifla fiftla domaho damnaufira, et luxato. — Vel hoc

modo: Huat baut. baut ifla fis. tar /(': ardannabon dmmntg[:f'm.'

.VH

ää

borum, medicamentoram, vnguentorum, c&raf'matum, plan-

tarum, gemmarum, infirumentorum nomina, graeca erant,

quorum et plurima ad noftra tranfierunt fecula, bar*ari, lin-

guaeque graecae imperiti, derelitis purioribus fontibus, ri-

:

vulos fectabantur, imo potius fuo tantuin ingenio, aur in-

eptis traditionibus innitebantur, indeque, qui paulo ante aro-

matariü erant, medicorum fibi arrogabant nomen, atque rei

medicae et pharmaceuticae prorfus ipnari, merdam pro pul-

vere, catapotia pro cataplaftis, fuppofitoria pro bolis, mufeer-

dam pro pipere dabant, füaeque piperatae experientiae, quo-

tidiana per aegrorum mortes edebant documenta. Difpi-

ciamus ea praeterea tempora, quibus barbaries, medii aeui

temporibus dominabatur, neque fine horrore eorundem me-

miniffe poterimus. — Adeo profanda tunc obtinebar ignoran-

tia, vt nufpiam tutus effet Prifcianus.

Monflrofiffima audie-

bantur et legebantur nomina amatomizationi; ,

tumoroftatis ,

tomorreae. dicatiui, diaetetionis , mordicatiui ; chyfleria

attonis, eti-

cofpizattonis , flabotomationis, et quae fünt alia ftibiginum

if

ï

barbararum fpecimina. Ecquis a rifü fibi temperare poter

ii5

fi quidem ex vetere quodam rei chtrurgicae fcriptore

; RO-

LANDO intellexerit, chirurgiam a ctjror, manus , et a,

actio,

deriuari; fi ex RoGER10, lienteriam a [ienon, lene, et

entrion,

inteftinum, prouenire didicerit ;

fi gonorrhoeam a ganos, ge-

nus, et 72j7, fluxus, nomen fortitam effe legerit? Cum autem

ab ignorantia ad füperftitionem proxima fit via, ) eo minus

mirari conueniet, plus huic, quam rationali medicinae dedi-

tos fuiffe, qui, cum vulgatiffima rerum et morborum igno-

rarent nomina, caufas quoque, morbum facientes, tam re-

Ino-

f) Conferri merentut s. &. cnvsti Differtationes de J'uperflitione, Lipf.

1766. .habitae; nec non CONSTANTTINI FRANCISCI de CAvz libri

duo de cultibus magicis, Vindobonae 1767. editi.

$

VIHI

motiores quam propiores, neque cognofcere, n

eque diiudi-

Ad abfurda

care, nedum aptis remediis depellere poterant.

adeoque deueniendum erat remedia, quae portentofi quid

ent, atque credulam turbam in religiofam raperent

fignificat

admirationem.

Vti enim deitatis vana praefumtio, multos

olim, artis admodam peritos, ita infatuauerat, vt, quod M £-

NECRATES faciebat, fe Ioui fimiles putarent, 9) qua fimili

arrogantia EMPEDOCLES quoque correptus legitur, ) ita

et vicifiim ii, qui neque do&trinae celebritate, neque fa&to-

rum praeftantia, aliquam confequi poterant laudem, nequio-

re modo, et per defraudationes, aliquam venari conabantuf£

famam, quae, cum per ora vulgi, cuius fauor primum ca-

prandus eft, facile ad füperioris fortis homines volitet, auda-

ciflimis iftis deceptoribus fru&aofiflimum largitur quaeftum;

alios facile ad fimilia coepta alledurum.

Indeeft, quod, qui

amuletis, chara&kerifmis, fympatheticis medicaminibus, idque

genus miris modis, morbos curari poffe, non folum conten-

dunt, verum et eorum curam hac methodo aggrediuntur,

maioris faepe, quam exercitatiffirhi in arte rationali virl , aefti-

H

nentur, maxime, fi quando fortui

to caífu res bene euenerit.

lüae autem, de magiae praeflantia, inprimis de verborum

virtute magica praeconceptae opiniones, quarum potiores

fautores erant Platonici, et poft illos'A GR 1PPA,') PARA-

cErsvs,)alique, tantam in mulrorum mentes habuerunt,

et adhuc forte habent vim, vt, quandoquidem literis et fylla-

m

g) ATHENAEVS Libr. VIII. cap. 13.

h) V ALER, MAX. Libr, VHI.

i) Cuius. Pbilofopbia occulta anno. 1533. prodüt.

k) 'Tfeftimonia de Paracelfi proteruitate,

atque ad res m

agicas procliuï—

orpvMm der Ketzer - Hiflorie.

tate, vberius legi potetunt apud ARN

Port. II. Libr. 16. cap, 22. nifi Paracelfi

fcripta perluftrare velupe fu-

erit.

— Ó

IX

bis, ar&am cum corporibus: coeleftibus et memïb-üs humanis

connexionem effe, fibi perfuadent, norílimam iftam cabba-

lifticam artem , in qua hodienum adhuc ludaeorum. gens ex-

cellere creditur, incredibili efficacia , tum in. futurorum euen-

tuum prae(agus ferendis, tum in morbis curandis, pollere

€xiftiment.

Has artes, etiamfi a prudentioribus olim iam

contemtas , ) femper tamen imprudentia nutriuit, arrogantia

auxit, atque temeritas er perfuadendi artificium in mentes

fatuorum tran(tulit, vnde infeliciffimo traduce, per omnia fz.

cula, ad noftra quoque deuenerunt tempora, et, quis cre.

dat? nifi fit pro. tefte experientia, illas quoque fubinde ter-

ras, in quibus fapientiae vbertas, et religionis puritas primas

tenent, dolofo fuüo veneno infecerunt.

Non de maiorum

noftrorum, priftorum Teutonum, ridiculis et magicis ar-

tibus exponere animus eft, quibus a Druidibus, Gallorum

olim magis, . poftmodum in Germania facra facientibus, de-

cipi folebant, recentiora potius teftantur exempla, nondum

opinionem iftam de daemonibus ,") magicis artibus, aut ex-

orcismis etiam , ex mentibus prudentiorum exturbari potuif-

fe, etiamfi pluribus euentibus, fraudes et vanitates iftiusmo-

di portentoforum fadorum, omnium dete&tae fierint oculis,

potiffimum, cum curatiore per iudices fagaciores inítituta

exploratione, totum miraculoforum iftorum factorum aedi-

ficium fübrutum fuerit.Vix praeftantius hac de re extitit do-

cumentum, quam illd de puella quadam daemoniaca, ali-

uot

]) Ipfe m)rmvs, magicas artes nullius effe pretii fatetur, de vemed, a

gor

Libr. L. T.-v. 249.

Fallitur , Aemoniae fi quis enala pabula teyrae,

£t magicas artes, po[Je iunave patet.

m) Conf. rRipR. HOrMANNI Differt. Je. diabóli poteutia ia corporas

dt tfo. PRiLIPPI EvsELII Differt. de fuga daemonum, prior Halse

3737. emendatior -.edirg, altera Erf?grd.iae I714- habita,

X

s per omnem fere mundurh äiuuïgafum pot-

QLIGQ abhinc anini

tentum , plus mi

lle teftibus praefentibus vifüm et auditum;

imo adeo grauibus te

flimoniis publicis corroboratum ; vt n&

quis vel minimo dubio fupereffe videretur locüs, Fraudem

nihilo mitius iam facile fafpicabantur, practer alios prudenti-

ores, medicorum quamplurimi, cumque ez his etiam noti-

nulli, vt tefles et exploratores infolitae huius rel effent, ex«

peterentür, his tamen petius adnuere recufabant, propter-

€a, quod non leues rationes effe; ex principiis arüis intellige-

rent, quibus tüto coniici poterat, neque incantationem , ne«

que obfeffionem , fed phyficum hyfterici mali ftatum, at

galitiae aut fimplicitati ian&um, omniam enthufiafticorum

iftorum fa&torunmt effe caufam.

Quam opinionem ,quoque

ipfo tandeni confirmatam fuiffe euenta, paucos forte latet.

Viró enim, quem appetere videbatur, nuptum data fuit ifta

puella , atque daemon ifte contumas , qui exorci(mo feuerif

fimo eiici non poterat, nefcio an vinculi coniugalis durioris

impatiens, sf fuauioris amans? breui difparuit, vel certe fo-

pitus fui.^) Longe minoris momenti erat res, füper qua

tamen; aliquot ab Lüric annis, iudicium ab Ordine noftro fe-

rendumi fuit; quando quidem adeo pertinax erat alicuius Ío-

cietatis, quae fclopetis metam petendo; fuper praemiis certa-

bat, iri oppido quodam praeiudicium de magica /apidis cerau-

o, glo-

m'i virtüte;,^) cuius ope; quidang ex fociorum numer

bulum

8) Contraría ratione, apud comiéum LÉ G AND, daentonaudito feminae

?.

nomine, fugatüs legitur, Vid, eits comoedia, Belpbego

&) De huius conereti lapidei, inter fulgura et tonitrua,

vti vülgo exifti-

matur, condenfati, virtute magica, qua fomnus prouoeari, victoria in

praelo reportari, infantes ab herriis praeferuari et curari queant,

fimilibusque ridiculis commentis, conferatür FRIDR. HOFMANNVS;

in Claüe ad Dbarmaácopoeiam. Sebroederianam,nec mon 10, ESATAE

habitae

D

HOEGHSTET TER1 Differt. de lapide f'ulminari, Al'todrf 1, 7ÓI.

X1

bulum plumbeum íta adornaffs, conflanter etedebatur, vt

peculiarem infimul potentiam, metae centrum attingendi, in

ipfüm transfudiffe argueretur; in cuius rei teflimonium, ipfe

globulus nobis luftrandus transmittebatur, cui, vel cafu, vel

coníalro, exiguum admodum fruftulum lapilli tantisper trans-

parentis, cum ceraunio tamen nequaquam conuenientis,

quin potus pro filice habendi, inter fundendum admixtus

deprehendebatur.

Euamíl ergo ciuis ifte, praemiis fuis et

honoribus non folum priuandus, verum etiam, qui propter

illicitam hanc, quae ipfi imputabatur artem, ex honcftae fo-

cietatis numero eiiciendus fit, dignus iudicaretur, ab hoc

tamen crimine, vigore refponfi hic adie&ti, meriro liberane

dus cgni?ebattlr, :

lus denen, Uns zugefendeten, vor. dem Rathe 2u B ----da,

aeieder den Feuerüffen - Kehrer Z. G. Kn. &i

fgngemn A&tis denun-

&iationis, habeu IPzr erfehen,

woelehergeflaft gedachter Kn. bey dem gewühnatichem Sc/'zez'bm;

Schie[sen, den. uichflen Schufs am centro der Suheibe ge-

ihan, und deseegen zum .Schütsen- Konige ermennet, mach-

Áero aber befchuldiget worden, aís ob er daffelbe Schützen-

beneficium, durch anerlaubte, £ol. 30. abergfüubifche, fol.

3r. verbothene wund. zauberifehe. Mittel, fol. 32.. an fich gt-

bracht habe, indem er. iu die Kugel ein Steingen , seelcher

suan etwa für einen Domnerka oder. Hagelflein haften sndch-

te, Künfllich eimzi

fefren geiwufl s bay welecher. Exngiefrung er

allerdings abergfaüubifche, und wenipflens auf eine magiam

naturalem Aimaus/aufende Dinge, voi

"genommen habeu müf-

fe. fol. 35.b um mit derfelbin Kugel das centrum der Schei-

be defto gewiffer zu treffeu.

— Wunn Wir nun hierüber , uud infonderheit üler dis Frage

[

Ob

XIL

Ob, u-mä' in wieferue diefer, f(;ïï. 3r. fequ. befehehene Anfüh-

sen, in der Wahreit gegründet fay 2

uchet worden;- So fa-

s geiwohinliches refponfam zu ertheien. erf

ben. Wir, nach gepflogener collegialifcheu Ucberlegung , folgendes

au antwworten nicht ermangehn wollen..

z&m* für befondere

Ob Wir glüch, weder boflimmen kómnen,

J

[sung des Steinsgens in die Kugel,

"Abfichten, Kn. bay der. Hineingie

Q

Qwelthes. Steingen wir für eiuen

(X-

uarzartigen Kiefelfleim. halten )

ehabt laben mag;, noch auch die Moglichkeit , dafs er daboy viet-

feicht abergfiubifche Handlungen vorgenommen haben kónne, fo

fehlechterdingr ablüugnen mógen; : Und ob es auth gleich mit Recht

dae Zlnfehem haben kanm, dafs man fichi iu der. Beurtheilung. natür-

lisher Dingr, wenn fie aucht wanderbar feheinem folten, micht übete

eilen. folle, indem die Erfahrung [ehret, dafs es gar viele I'ürckumn-

»m im der Natur giebt, derem. Ur[achen wir entweder gar nicht

erforfchen Hiumen , oder. d wir. doch, wie die Würckung von

ihrer Ur[ache abhange, und vom ihr hervorgebracht werde, nicht

erkfüren Eümen s So ifl doch hierbey im ernflliche: Betrachtung. z

ziehen, dafs man weg

en der blofien. Müg lichkeit , und beg günzli-

eher. Ermangelung tauglicher Beweifs- Gründe, Keinen. Menfchen

das fo fchwehre Verbrechen der Zauberty, und des verdammlichen

Jberglaubens, Schuld. geben. dürfe s andere befondere. Abfichten

aber eines Menfchen, fie mügen Nahmen haben wie fie wollen, die

an. fich motlncendige Folge natürlicher Würckungen aur ihrem. Ur-

fachen, nicht veründern mügen , und dénm auch die blofse Hinein-

ung des Steingens in die Kugel, das nühere treffen in das cen-

giefi

trum der. Scheibe, nicht mur

nicht befürdern kann, fonderu viet-

mhr demelben hinderlich [eym mufs, immafsen die Kugel dadurch

feichter wird, und auch das centrum . der Schneehre. derfeloen , al

demn nicht einerley iff mit dem. centro fphaerae ipfius. - Zus we(i

Wa'f;-gm allem Wi demüacfr,

Da!:

XIII

Dafs das, fol. 31. fequ. befchehene ddnf ühren, u der. Wühr-

heit nicht gegründet fay,

boy gegemvürtiger Befzhaff m/lezt derer Denunciations - A&en Lit-

Áhig erachten.

^

Quod fi adeoque cun&la, quae fb magiae natmahs aut

artificialis nomine habentur. phaenomena, fscundum phyfi-

cas caufas disquiramus , complures iftiusmodi effedus , non-

nullis miros vifos, non incantationibus, aut diabolicis. prae-

fügiis adícribendos efíe; quin potius prls cognitis pecuhau-

bus nonnullorum corporum vuibus, imo fanpius etiam va-

nis iaCtatorum oflentationibus deberi,

aut etiam , alioram

faltem: deludendorum ergo, fola expydmüï-na volubilitate pro-

duci, atque ab infcüs immerito in crimén verü, manifefte

patebit.

Pleniorem, hoc de argumento iterum . exponendi op-

portunitatem , proxima dabir fcriptiuncula.

Iam, miffis hi

ce ludicris, ad feria progrediendum eft, quandoquidem

VIRVM CLARISSIMVM ATQVE DOCTISSIMVM

»

DOMINVM

IOANNEM CHRISTIANVM FRIDRICVM

AEMILIVM. HENDRICH

MEDICINAE BACCALAVREVM DIGNISSIMVM

munc commendare conuenit, qui per omnes academicae vi-

rae ftanones , ita fibi eundum effe intellexit, vt pofthabitis

vanitatum ineptus. folidam potius artis medicae doctrinam,

a pxaefhnnihmxs acciperet praeceptoribus , atque in 1p£orum

fchohs egrsgie formatus, profectuum quoque füorum pro-

P d

B 3

xiV

batiffima eäeäet äocu;hentäï Quae otinía, quam bono cums

confilio füfceperit, ex vitae eius ratione, breuibus vti moris

eft, reddenda, intelligetur.

huius feculi poft quadragefunum ,

Natus eft Cizae, anno

cflsuo, die ofauo Aprilis; patre, Viro Exper. 0. Go T T-

L1irs, Medicinae Do&tore, nunc Wurcenae medico obfte-

tricio, atque Senatorii Ordinis membro defignatos matre

10ANNA MARIA MAGDALENA, ege-n-te PFEITEE-

A1A, Quos parentes optimos, per Dei gratiam "abhuc füper-

ftites, pius atque gratus veneratur.

Prima religionis atque

literarum fündamenta pofüit Sejemefius et Woagnerus, quo-

rum induftria bene informatus, patria fede deferta, puer ad-

huc, vna cum tota gente Wurcenam abiit, vbi per trienni»

um tam publicis quam priuatis fcholis ReGoris M. Teucherí

interfüit, cuius opera, adftudia altiora praeparatus, anno hu-

jus feculi LXVIL. menfe Februario a b. S. R. sAHaDTIO;

tunc Re&ore, ciuium academicorum numero adfcriptus fuit;

fequente vero anno Lipfiam petüt, et b. wiNcCLERVM I

illuftrata; in logica

philofophia, etíin phyfica experimentis

et metaphyfica Ampl. sEYDL1Z1VM in morum do&trina b.

GELLERTVM,

nec non in variis autoribus explicandis

Hiftorae philofophicae addi-

Ampl CLoDIVM audiuit,

fcendae caufa, S, R. BVR SCHERVYVM; academiae fafces nunc

renentem, adüt, Propius dein ad medicum ftudium acceffu-

1us, in phyfiologia er anatome, Exc. Po n 1v w, grauiffi-

mum Ordinis noftri Seniorem, Exc. BOSIVM, HAASIVM;

etb. &E1CcHELIVM, praeceptores habuit; ab. Lv pwi.

c10 pathologiam, therapiam febrium, medendi methodum,

chirurgiam et botanicam accepit; Exe. kxx AVvsTVM in patho-

logia, therapia, clinicis inflitutionibus et chirurgia, fibi

us reminifcitur; in che-

iï?elem contigifle praeceptorem grat

mia,

XV

mia, materia medica, arté obfletricia et botanica, Exc. o x ii-

LERVM eftfcclatus; collegio chirurgico - praclico, in theatro

anatomico , duce Exc. B0s10 interfuit, et in methodo fa-

fcias applicandi, b. w g1c HgL11 praedicat inflructionem;

aquarum medicataram virtutes ex b. r1rriNG:o didicit,

nec non Exp.PEA'TNER Y M, de phyfiologia, materia me:

dica, atque corpotis cum anima commtrcio exponentem ,

cum fru&u audiuit; in Collegiis praeterea examinatoris, dif-

putatorüs, et elaboratoris, ab Exc. Ponri:0 et posio

exercitus, ^ Meis denique etiam fcholis, in quibus de materia

medica, pathologia, medicina forenfi, et medicamentorum

virtutibus praecepi, affiduus interfuit auditor, [ta bene for-

fatus; atque ftipendio Quelmal

ziano fuffultus

hP

anno huius

feculi LXXV. coram Ordine noftro comparuit, atque in do-

étrinis theoreticis tentatus, poft res /ene peradas, Baccalau-

tei honores tulit; ineunte vero hoc anno, in lectionibus,

pro Licentia di£s, de corporis humani fluidis ,. eorumque orga-

nis [2- et excretoriis, appofite admodum differuit, paucis die-

bus poft in altero examine ad quaeitiones pra&licas ita Fid

refpondit, vt ipfi aditus ad fümmos honores capiendos con-

cederetur , quos Diffzrtatione publica de o/rofi; pinguibus ran-

tidir Praefide Exc. GEHLERO

; Coliega coniundliffimo pro-

pugnanda, promerebitur.

His omnibus praeclare peracis, hoc folum Candida-

to nofiro fupereft, vt honoribus condecoretur luculentiffi-

iis, quos induflria et do&triia füa promeruit,

Horum ca-

piendorum copiam, égo ip(i publice faciam, atque pro ea,

quae clementiffime mihi demandata eft, Procancellarii auto-

titate, ipfum proxima Zwerir die, XXL Fibr,in Licentiatum

medicinae inàugurabo, atque plena inftruam poteffate, fum-

soum Doétoris gradum fumendi, In quaíolennitate, pro-

pter

"

-

"

XVI

m «ommodae tempefta

tis indementiam ,' breui

pter paru

Ne-

fermone ,

de brewitate, medicum' decente praefabor.

fis incanrationum artibus, aut magi-

que

tamen illecebro

cis m

ihi opus effe arbitror moliminibus, quibus voto meo

ECTOR ACADEMIAE MA-

potiar, fi quidem Z?ffram, X

PROCERES

G N ITÀCE,

COMITES ILLVSTRISSIMI,

VTRIVSQVE REIPVSLICAEZ GRAVISSIMI, GENE-

R

OSISSIMI ATQVE NOBILISSIMI VNIVERSITATIS

frequentem 1mpetrare cu-

HVIVS LITERARIAE CIVES,

hocpotius, de vpsrR ^ dudum perfua-

piam praefentiam:

fus benevolentia,

folis his meis obferuantiffimis v 05 datu-

f0s precibus co

nfido, vt

quidem ex patiente VESTRA audi-

entia, luculenti

flima pariter ac nobis honorificenuffima, v &-

ftrum atque me propenfi affectus, ca-

sT R1in Ordinem no

tiblicas quoque grates v o-

pere queam documenta , me ad p

2IS eapropter pia mente decernendas excitatura.

P. P. Dominica Quadragefimali prima, Znuocauit dida,

A. R.'G. MDCCLXXVII.

LIPSIAE

&X OFFICINA LANGENHEMIA

o2

?P

U

A -

g

I

i

NIETTN

d d

iil

3

d

ass

-

:]

E

|

1

k

ï

j

|

Fi

T €»T

:

C

T.

-

—

&

"

!

p

*

"

RCNVACOEUETS

L:

Ht

--

E

rE

[

d

r

P

i

*

-

i

M

27j ?w.

E

B

,

*

x

3

i

—

-

-

—

T. D

R, E

E

H,

DE

»

E

m

N

LJJ

x

27

-

ES

p r

n

a

w

E

R

s

*

M

M.

P

14 o

b

w

53

E

*

J

$a

b

H

d-v

-

us

[

w

T

*

D L

4v

*

Y od

*

ix

b

wx

-

as

-

AA MR

w

A*

j

N

Ls

4 *

i

-

x«

N

*

M

3* n

y, hs

"

MÉ

ls

:

»

*

"e

^

,.w

E

IN

AO

f

^

*

v

D

E dine

1

f

w

V

J

5

*

E

L

;

k

nx

X

M.

$t

L

N

W

s

7*

A

"

-

w

ha

z

n

w.v»x

N

$7

Hm

m

U.

[ l

&

W

»^.

3

?

!W

E À

E

w

-

A.

y4

T a

1»

-

.m.,-

*

:

s.

.

t

ic

x*

$49

m

AMM

i

N i.

".

.

E

-

*

v

X

tf

a

,

&

"

-

w(

b

w

v

d

"

w.w

i

p

x

"n ^

*

r

E

**

2

N

*

ww

Ed

£«

s

X

V

L

T

"

»

.

*

-

m T

-

J*

*

M

u

.wæ

aj

^

^. E.

NU

W

ais a,

&

W

d

—

*

eATR

NT

E

v

ere.

P

N

«

-

*

-

E

E

£

^

*

L

A

x«

fM

i

du V*

ii

b N

ag

$

-

o

X

m.

.-W

u

x

VA

- €

DX

æ*

LU

.

E

$

&.

A« WE

1

"

as

E

Wu

-

*

at

W

& at

w

H».

N

c

P

^

-

AU

.m

w

d

*

Y

o ts

C "o

X*

L

& *

x

*

*

w

"4

p

-

?*

r

RT

"-

aE

"rP a

b

«l

il

r

o*

a.

*«

d

*

--

:

k:

. n

"-

A

.

»

as

*

x

v

*

r

as

A

4 ^

—

&

,J

*

x

( g

»*,

-

4

*

"

d

m

A*

yá

P

n

*

»

&

"«

",

-

P

a

v

E

N

L R

W

i.

*

A

Ms a

m

.E

w

VN

i

ibo

-

&

—

Jï

a,

-

h

z

M

-

M

I

*

-

1

&^

^

e

-

1

-

*

2*

1

«*

d NUX

.w

i.

"—

"

t

*

b

m

"

4

d

W

u

"8

,

ho

Árs

"

*

u

ke t

E

»

—

-

Vö

aw

**

El

&

*

E

M

»

LA

*

EV

*

N

*

*;

o

at

r*

*

"4

Á

2

c

"E

&

-

4

A

i.

*

*

*

^

,

—

*

&

-

-

P

y"

n

k

E

p

*

N

e

- .

*

p

d

*

des

d

»

M

a

d.

,

r

-

a

i

*

&

*

.

"

:

E.

ORE

£

-

EOL COX

-

E

Á

E

i dee i. a CusEe

À

* d

ET

i

—^

m

J

Z

TET

45

M

—

—— ÀÀ9À

— ÀÓ Ó

ia

n

-

t

ag

——

2j

"

z

C

s

W. I

PTR

-

D

LA

T

Iu ao

EU R.

—— M

r TL

—

x

m

z

n

A.

z

W

P

$

2

-

45

-«

p

*

o

n

——

m

t

z

x

E

E

ts

Xcó:

E

z

ET

ET

MM

-

t

p

a

-

XESI

zi

*

Emi

zi

SMIMNE I D EE T IED

/n5.

&

Z

L

pos

/3

Y

Ft

X

W

ORDINIS MEDICORVM

g

I N VNIVERSITATE LIPSICA

$

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

s

g

D

PROCANCELLARIVS

D

D. ANTONIVS GVILIELMVS PLAZ

ä

ä

THERAP P. P. O- FACVLT. MED. DECANVS,

ACAD, ET

NATION. SAXON. SENIOR, DECEMVIR, MAIOR. PRINCIP

COLL. COLLEGA, ACAD IXIPERIAL NATVR

d

CVRIOS. SOCIVS

N

PANEGYRIN MEDICAM

z

ä

—

AD DIEM XX!

FEBR.A.R. G MDCCLXXVII

-

—

PNONOI

E

DW MAGIAD VANITATE

EEE a nadH ao um

PROLPVSIONE PRIMA

PRAEFATVR

ä

x&p Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com