KaI600-2372_5
author: Feuerstein, Johann Heinrich

-

—— 4

u

i

P

x

^*

"m

-ä&kg

d

L.

&

s.

:

*

x

*

^s

:

w

|

u

A.

.Mää

"4

Ed

1

»

"

d

ä;?

k

N

*

C

l-

p

f

LR

E

L

j

ha

hs

——

Ó

w*

OM

*

A.

"

L

pe

"

ln

]

f«

€

d

*

^

- d

^

"

h

Ü

" d

L2

.

Ed

"

b

s n

á

T*

"Ws

"w

"

s

*

-

*

E

L.

t

a

AC

*

y*

Z

P

n

.

X

!äü*'*

L L

-

T .

-

F

*

N

w :

P

m

$-

P

r

gest

*

z

»

P

m

ä&w**v

P

E

N

*

E

À

H

IN

b*

-

F

"

R *

» *

Mu

o

&

vt

&*

r d

äw

s

*

P

"W a*

Ti

q

E

::

: d

h

-

r a

4

C

E

^

"-

Ws

t

!«æä*

-

as

n

x

o

hii

d

2

w

i

N

L2

A

E

:

w

E

x

E

»

:

x

'-f-,

Á

*&,

*

&w w

n

;

*«

*

*

786

N

x

P. Y

À u

RTM

:

P

*

E

"

"

hs;

x

*«

E

-— *

i

i

,

P

[

L

3f

W

P

&

P dl

&

&

s

*

:

*

&

uk "3

;

s

C

L ad

4

g

»

E

i sl

.

S *

.

^

s

$

*

-

"N

r

v-

p

r

*

QUP

-

$

r

E

LUE

;

N

" s

*

ïf

R

Ml

R

La ï*i'

—)5;-'

,

3* "d

s

*

n

*

"

Vs

:

& udy

*e

E

r

w

*

A

£*

A.

:j

PA

"

)«

ä&:.

* i

3

devs

"

8

),:,,'5

E

M.

J

L a

Á

-s

x

ï*'bl

-

-äga

gem ag

at

^

w

E

X

:&«*

L

—

*

a

p lt

*a4

"

— *är

M

& d*

*

d

n

*

f i

W

"

i*

E.

Tk

E

",

w:

*EWW*

æüþ

x

d-

P.

E

E

AMRÜRPLS

"st

»ie

u

-

*

-

E&

:ï

*

P

^

"

j

u

r5

"

p

'.'ä'f

v lp

E

*-a-yüw

N

j

wnW

$*

—

*

As

N- L

d

£

x*

Ef

.

*

ao

g

P

&

Ne

k

g

- d

z

Ed

*

*

*

3

h

u

9.

ia

^

E

L2

E

T

*

:

*

É ag

*

&.

L

| N d

L

--

E

*

d

L

"

LE d

4

"

E

&

t

g

w

»

a

d

ass

£

A

" I

* ag

&t ^

Av

a*

T

o*

^

M

LY

gt

"

A

*

--

*

w

* At

*

?;w

y

"

$ alb

d

NY

A

Pa

u 4

"

i

" d

.

*

*

Est

AÉm- r

P d

M^

*

qee

E

"

d *

w d

T*

*

wl

&

*

-

i

*

k]

1

L -

l

a

ii

B

"

^

*

L

N

WE R.

*

»

-

as

ïæ.w

us

-

ia*

k T a g

É

i

m h

**

ä-mk

W. t

"

-t

-

-

a

T l

"d

,,rm P s

;

;

"w

Nda

*

*

*

ss

MT N

t

p

E

N

AE

at

d

i.

Av

"

N

N

;l&.

$.

£

*

s

w

E

m

x

&

*

m

W*QM

- a

i.

?

—

"t

E

"

»äk*x

P

ii

a

.

z

-—

"

.

d

æææ

:;

E

e

2

*

-

"--

Ed

- Wa

vt

*

V)))(/ -

vt

J

m 77

?&

A. "7

"

$

^s

db

P

;5

df v

ae *

$

t

Lv

ii

Y

E

w

"

p

9d

*

j

:*

P oubd

L

M 3

m u

L

a

*

t

x

-

E

d

Qæ;gw

Es

hag

p

i

h:

»

Mi

E

*ä&b

^*

x

7

"

s

LUR

i

",

dMsciiion s

; püpeMa

ho

4

m

p

x ts

v

a

!

d

TX

&

T

-

N

S

:

-

E

A

E

A ml

X

i

H

41-

d

d

*

Á

*

:

w

*

D ii

"m

w

D4

Em

ii

:

«

*.

E

-

á

w

D*

Ld

*

£

-

"

a

r

m

ET

* atv

Hs

"

ab

*

D

At

L

E

*

3

L

*

x

2 r

"—

"^

As

*

m

p

b

W

"A

i

"i

L)

*

ä

:

A

2

"T

"

E

"

A

a

ia

DN

-

s

[3

&

ii

TDS

J*

(

A

h-

B

Ti

R

g

"

F

M m CT

, ?IFV

G

anasf

j st

3

eMN

ET R d

Z^

à as

*

^

" emout

n

—

J

;

À

"

hs

A

h

-

-t

d

AV/V

hs

J

-

w

i

v,

Lsl

F

—

r NRDNG

T

4

t

a

DISSEBT ATIO I"**ïAV

x?' PLALIS

.Lv/IEDIbA

D]l

U

ILLPSIA

QVAM

ILLVSTRHIS MEDI(,OnVM ORDINIS CONSENSV ET

AVCTORITATE

IN

ACADEWIIA GEORGIA

AVGVSTA

PRO

GRADYV

DOCTOHRDIS

IN

MEDIGCIJU 4

* 1

CHIHhF HGZI.4

CAPESSENDO

PVBLICE5 DEFTENDIET

DIE IV. OCTOBR

cIo I5 ccrxxxxritr

AVC'T OR

IO X"NTNES HENRBRICVS FEUBSTElN

BODAMICO - LINDAVIENSIS

SOCIETAT. PRIV.

PHEYS

GOTTINGENS

S0DAL

?

Iuterdisu medica /plus. valet. arte malum

Ovid

GERNRUNCLSIT ER TOU WL

GOTTINGAE

APV

IOANN.

CHRISTIAN

DIETERICIH

Corrigcnda $i qua samne visa vobis hic erunt,

Non ero stulte repugnans, aut amans praue mea,

Quin statim culpanda delens, praebeam xectis locum.

TERENTIANVS MAvRvs de syllab. v.46. sqq.

st

SPLENDIDISSIMO zr AMPLISSIMO

LIBEBRAE ATQVE INCLYTAE

$. R. L REIPVBLICAE LINDAVIENSIS

S -REc-N.AÀA E wv R

a u m

PEAILLVSTRIBVS "MAGNIFICIS EXCELLENTISSIMIS

CONSVLTISSIMIS SPECTATISSIMIS

GENERIS

WOBIEPEITATE

AEQVE AC

MERITORVM IN PATBARAIAM *GRAVITATE

QVAM

MAXIME

CONSPIOVIS

CONSVLIBVS

PRAETORI

SECBETIOBIS CONSILII

ASSESSORIBVS

CETERISQVE INCLYTI CORPORIS

MEMBRIS ET PROCERIBVS GRAVISSIMIS

PATRIBVS PATRIAE OPTIMIS

SALVTIS PVBLICAE CONSEPLVA.T OPLIBVS

MAECENATIBVS ET PATRONIS SVIS

OMNI OBSEQVII ET HONORIS CVLTV SVSPICIENDIS

NEC NON'

:

s

d

-

t I RE

i

—

VENEJABABILI

SENI

IOANNI CHRISTIANO . ANTONIO

THEDEN

MEDICINAE ET CHIRVRGIAE DOCTORI SVMMO AC

PRIMO

OMNIVM EXERCITVVM BORVSSICORVM CHIRVRGO NOSOCO-

MIORVM

MILITARIVM

DIRECTORI

ET COHORTIVM

TOR-

MENTARIARVM CHIRVRGO SVPREMO COLLEGII MEDICORVM

SVPREMI NMEMBRO OKRDIN»ARïO VARIARVMQVE ACADE-

MIARVM SODALI

VIPLVO

D E

BEPVBLIGA

MERITISSIMO

FAVTORI ET,AMICO

FY

17

M

M

P

E

H

ATIS, C'V'LT'V

AETERNV'M VENER;ANDO

SCos m o

poie

ud$ FODIS, PATRES CONSCAIPTI , AUnc (fel'o,

studiorum. meorum primz'tia.s, diutius / quidem. dubitabam,

HUTL

ZESTRIS

NOMINIBFS

TANTIS

inscribere . liceret,

quippe qzzaä Lenues chh sint, neque , talibus sub. auspi-

.

cüs vt prodeunt ,. satis diguae

3

sed animum tamndem mihi

fazcz'eöat summae humanitatis atque 'clcmenl'i(ze recordatia,

qua Lolies iam ; frui . me voluistis , quamque . oel hoc mihi

daturam sperare audebam, ot per. summum -F ESTRV M

splendorem . nominis moi obscuritati. lucis aliquid | conci-

liarem.

Qumzmm autem cunque hoc erat ,. quod ita ad-

sg)r'zzi studebam , -et . quamuis. incitatis studiis id adpete-

or

rem;

at propier sumunam :f-amen(

o

rauiatem VESTRAM,

rinri plurima reuerentim cólendi, a consilio de-

destitissem, . nisi optimüm . occasionem macium me crede-

i'i?m »

gratum FOBIS lestandi animum.

JNVeque sane

possizïiz ;

quin. - publice

nuunc glorier ,

quot. et guanta

VOBIS, MAÁAECENATES INDVLGENTISSIMI, debeam, quium

Lam multa tamque ampla sint VE.STBA im me collocata

beneficia , vt ?s , Quem ipsis ornare . haud | dedisnati

SiLLS ,

maximan

inde

laudem

conseguatur.

Quqd&i—

enim ommnes cz'ues. VESTAI vOel id ipsum in maxima, qua

vimquam -C(oti potuerint , | felz'cz'tate ponunt, quod in re-

þublica viuant à FOBIS tam[/zlam 0/PTIWII$ PATRAIAE PA-

TAIBFS

recta. regendaue ;

quanta , quaeso ,

laetandi

quin exsultanudi materia me oporlet esse cz'rczmgj?ælüri,

qz)gm VESTRAAE benejcenüq-e documentis z'nter aequa«

les Zozzge' eminere . voluistis! 'Quem ignobilem . adhuc

puüerum plurima r0s, rinRr Gna4rISS»MT, potestate' ad-

eundi decorastis, adolescentein deinde FESTRA anctori-

tate atque exhortatione ad. quaeuis P!'aeclara excitastis,

ZESTHAIS consiliz;'s ornastis et firmastis, F ESTRI fazzorz's

et praesidii largitione laetissimam sortem exspectare fe-

cislis, quemque, "vt p?urinza FESTRA inome promerita,

quorunm —Q)nizzersörzmz iusta recensio. praeterea 'ne(/zze per

FESTAAM «irtutem,

,Cenii

3.

nec per summam. in

zl)el'fa.-

tem liceret, . silentio praeteriens nouissima modo addam,

largissimis subsidiis et instruxistis, vt in academiis A4r-

gentoratensi , Berolinensi 72[10(;718 alnà Georgia 4u-

gusta medicis studiis cacare |potuerim, et iustructuri

b

ésli$, «t P'indobonenses insüper DMusas adeam! J4equant

vero profecto la'ektz'tz'azm lühc,; 6 munerum in me collas

torurmi cdntemplcztio.nä oOrtam, gratiarum, quas FOBIS

habeo semperque habebo, muenitudo et sinceritas, quippe

E

3

gui bene scimm, ómmes, (/'7[OSCZZ?72(]ZZ€.4 in studis feci fa

cturusue sum , progretsus , Fronis, M VIISA'AG-E TAE

27

»ie^debere ^ solis,

atque' cunctam,

quae on

L(I[

uun iH 7728

cader, felicitatem, "FbBIS "auctoribus enice . &ie tribuens

dum.

Ged. cerba desunt, quibus, quae sehtium,

plene

|

L]

l

exprimanm

JModo fac.fz's exprimere .S"Z(['j!?c:d eml Sed voel

2!

Ov

j

OC

quantum -t

Z22

UT

( B9 77:,(, L

&

X

adnisurus' foreni, ^ milü

jt.CC

Fece

ntiae V ESTRAAE t

)

-

j

negualum . esse ,

Z)emfj

f?t)'

litudo - ium (?c*f-

Z

ny

clkzmi ! Deo

e

itur T QO. JM. rem mando, et, quum

r ——

propter conizznclfarvz, cum mea reipublicae incolumitatem

jau&la quaeuz's Semper .FOBIS pr*äcatzis Sum , 72241;0, quunm

maximis. beneficiis. me ornastis, eo ardentioribus preci-

bus ab ipso supplex oro, «t rEsTR4M in me colloca-

tam Zäenignitaæm 'lczrgi&sime remuneretur , oþ't'ima qua-

Ti felicimte rOs beet, sapientissimis FESTRAIS consilis

faustissz'mos det $uccessus., atque in /longisq-"z'ma tem-

porc.zv VOBIS , mihi, dulcissimaeque patriae numquam

.

non summa q;eneratz'qnä FESTRA in ipsam promerita pro-

Ü

-tque nunc quidem nil. amplius

j

secuturae Fos se.r-zzet,.

in volis habeo, n?si vt, si parum cumulate F OBIS gra-

h

Lias egcran, immortalium vrESTRORFAM meritorum 7ämgrz.i-

^

tudini.potius, quam meae naturae id tribuendum putetis

j

pietatemque . illam probetis, qua' ros:meneror semperque

:'venc-*rab'Or : /Utpqtg:

TAA*T OAFM ;ZVOJHATZ*ZW FESTRORFM

cliens deuotissinus,

./ZIJ*CTOR,

WMouc od TE, PIH MGXIME FÉNEBABILIS,

optime T H E D E.N,conuertit se mea oratio, quem

plurimis beneuolentiae documentis ornasse me «t proftear,

animus poscit. Ex quo enim TE adii, tanta. me am-

plexus es /zitnzanit'ate, vt non peregrinari, sed in patris

domuin rediisse putarem.

Direxisti studia mea atque ex-

citasli, " largissimam TF j?'äqü&rlt*dndi potestatem dedisti

mihi, fautores insuper atque amicos exoptatissimos con-

cilians ,

consiliis pariter atque auxiliis ,

quotiescumque

ipsis opus erat,

me adiuuisti, et, quum singula T74

in me mgr-z'ta enumerare , si quidem- possem , nimis lon-

gum foret à

eodem plane aduersus ue osus es amore,

quo - patc/'.

Quodsi i

Igiur eum,

[o)

quem naturda mihi pa-

trem dedit , pie colo eaque, quam üpsius. in me collo-

cata liberalitas pariter ac virtutum laudabilis summa sibi

fcile vindicant, obseruantia prosequor , haud minorem

sane praesto semperque praestabo T'IBI, quem tributo-

runm Zmzcgficiorum multitudo e£ grauitäs alterum . mihi pa-

rentenm fecz't.

p

Faxit vmoclo summum mumen, «t iustum illum cul.

tunm,

quo . 4:R& prosequor ,

per plurimos adhuc annos

TIBI probare mihi liceat, .otque in. gentis TY AE Lani-

guam communem parentem TE oenerantis delicias artis-

que ,. quae tantum. T1BI debet , maiora adhuc incrementa,

iuuentuli quasi. redditus summam , quae in homines, cadat,

aetafeng sospes et a se'ï'zectut*ä molestiis immunis. attingas.

Atcjzz.e ita quidem vale et porro faue

L

'ILLVS-TBI .Tl/f 0. NOMINI

t

w

Á

tzclclic;tissimo eiclenzque

634 TISSIMO CFLTOR ^

AFCTOÓRI

Praef.atio.

Quum consnetudo ita fert, vt, qui medendi artem sint

exercituri, publicum antea dent eruditionis specimen; de

epilepsia quaedam perscribere Statui, quoniam operáe pres

fcium facturum me sperabam, si, quantulumcunque tan-

dem foret,idtamen et ego ad abolendam medendae ipsiüs

Vsitatissimam methodum mere emypiricam conferrem;

Nequaquam vero omnia medicamina, quae s'oïqä vsus ad-

hibendà docuit, improbauerim , quum multa luius morbti

genera huc vsque non nisi ipsis vtendis sanari potuerint;

sed id tantum contendo, dirigendam esse eorum. adplica-

tionem ad certas quasdam regüulas, eamque non nisi tunc

licere, quum rationalis medicina auxilium denegauerit.

Continetur enim omnis ars medica ratione et vsu, ita qui-

*7

a

x*

t

t

lter sine altera esse nequeat;

dem inter se 'iuïfictis ;

et mægnli sane interest, prius, quam morbum cures, scre,

vnde ;it profectus.

Perfectum

M X

Perf&)ctunionmil')'t;i:s(iue numeris absolutum. Gpus ne,

quaeso, iam exspectetis, lectores.

Suppeditauit quidem

Illustris

VRISBERG, Culus

summanti

ijn me collocatam

humanitatem atque beneuolentiam gl'atis'sinlo animo colo

sänipcrque culfþu;m sum, eþnumerosissimo selectissimoque

librorum adparatu suo Omijes, "quibus miüateriam hanc

tractaturus indigebam, quosüe alias difficulter conquisiui.s-

sem; at non solum nimis difücileverat ipsum argumenturfit;

quam vt vel mihi satisfacere potuissem , sed etiam tempoQ

:þis angustiis premebar, Viennam properans, vt tractitan-

äa.e .qualiscunque 1neae artis opportunitatem, quam Mu-

sarum haec sedes offert , .mihi vindicarem. Quum primun

aqtem in curandis epilepsiis ipse versatus fuero, libellum

hunc enleïldatiliï:ï, aüctum vernaculaque lingua Perscri.-;

ptumndenuo Plil.thi«iUl'iS facturus sum ; quod quidem pro-

positum vt suis consiliis conmiunicandis adiuuent, fauto-

res atque amicos Qllixe rogo.

&

SrEcTIO

SECCTIO-L

EPILEPSIAE NOMEN FT

HISTORIA.

—

x

CXM

De quo nunc agetur morbo, licet varia pro lnguae va-

rietate insigniatur adpellatlone

plura tamen 1nbupe1 ab

iisdem populis accepit nomina, eademque, quod quidem

in aliarum aegrotationum nominationibus saepe desideres,

plerumque vel ipsius notionem satis bene expnmentla

Apud Graecos enim non solum zij f.

CTIAmUstec a)

vocabulum habet, a prehendendo, arri ipiendo, occu

paudo

petltum, sed etiam ceAmwaxuc vozov, quoniam a vario lu-

nae situ pendere putabatur;

eamdem ob causam a Bo.

manis quoque Zuuaticus adpeïïaLalur

Át hi tamen plura

adhuc ipsi indideruut nomina

v. C. morói conitialis

b)

quoniar

z2) HiePocnarEs ] 4phor. 45

III Aph. 29. et ali

ibi

D2 1; 'n '-*L ati 7!2

nomen

b) CrLsvs llI, 23. «f. II, 8

Prixivs VMI, i-

À*

p

n a 2X KR p

L

i a

quoniam a comitiis excludebat €), et «2

iC

d),

*

quia, quos

vexabat, ab omni mmtxa inmunes reddebat,

ne ipsi sibi

vumn inferrent

Quin sacrum e) nominauerunt illum ob

pessimam suam ándolem,: quasi ab ipsis

ais

VRUA

ad punien-

dos homanes sit mussus,

x

initer Pranco-Gallos vsitatissima sunt vocabula haec:

pilepsie, Mal caduc

heaut mal

mal de aterre, mal

de 'óL Jean;

apud Belgas Z"allende Züekte;

O Jan

Iunvel; in Germania die fa llende Sucht, das schwere .Ge-

brechen

das bóse ]Ksæn,

die schiwere

Krankheit ,

das

Scheurchen, der Jammer, das ZT;JO*Z*[CA

dizj TZL?Z(Z

die

schwere INoth

Angh denique 4/Ae fallu

Gichness ipsum

vocare solent.

S. m

Quae vero mnmodo recensui tristissóhmi morbi nomina

Per

ea nequaquam sunt Omnmtia

quae de ipso exstant

imuità enim alia tam apud veteres;quam recertiores aucto-

Tes. OCCl urrunt.,

quae,

quum ali iam collecerint

nec

1)1111010«

111

1

D

€

SENECA de ira i

iif

3.

--

&

d. C£. Pandect. V

rt,.46. — XXI

1, 65. — XXXXI,

t, 66

*

C

i.

HzxxING (1n diss. sist. .Jualecte Aistorica ad theóriam

JLLQ?JJZE?B P

Gryphiswald. 1788.) propter noxae grauitatem

quae

ita

iustam comparendi coram iudicio excusationem praebeat,

nznuncupatum eum arbitratur.

e

-

CoEgLivs ÀÁvnELIANVvS in morb. €

DR.L.1,47 5

HgnNING in

diss. c. p. 7. À hauc denominationem interpretatur 'quia omne

maegnum, facrum quandoque veteribus vocatur.,,

D ErOetUR m

Btsasmsto s N NI t

5

philologica eorum expositio mihi sit proposita, equidem

ittam f)

d tantum adiicere liceat

magnanm ilam

cïenommaüouum farra giuiem satis prooare,

quam diu la-

tec jue malum h()C in terraruim orbeiam saemeu

Nullus

morbus, mnisi forte luem veneream eiusque

modificatio-

nes et

Species exceperis,

iam ?dte per omnmnes terras ini-

perium suum extendit, quam epilepsia; nullus porro re-

cui difhcilius medemur,

peritur,

i& vt Aerculea opera

ad persoluendam eius curationem requiratur g).

Idem

hoc declarant IIlOdlCOI"üIll omnium obseruationes et mdo na

remediorum specificorum,

quae Vl)x lDGdLC&lHPIIUS cancro

farra go.

eppositis numero cedunt

$. 3

Quamquam quidem ex paragraphis praecedentibus

epilepsia iam veteres adílictos fuisse liqueat,

frequentio-

rem tamen mostris '[CTDUOIIbüc eanm 1l1u6]1111 0131111?131 1"1

dicorum obseru'monfes testantur A).

Quod enim de omnibus mOïbis *neruosis valet,

vi

—

quem&dmedum li. ZrwwzRMANN effatur i),

dimidiam

A2

oart

i

f) Quos iuuat, ommum fere eruditorum popülorum huius morbi de

nommatxones S(JIC , äC

ant Cl HzNwxwiwG diss. modo laudatam

p) Hinc etiam HLRCVLEI nomen accepisse videtur morbus

lice

1

ali aliunde hoc deriuent

CÉ- HierocRATEM- de morb. - mulie:

EE

AV 6

4) Tissor 4bhandl. über die NNerven, 1. B. Vorrede.

j) V. Summi Viri. L. vom der Erfahrun

Il Th. 4.B

r oD LRUE EEE i a

4

partem omuium morborum chronicorum efficiant, id in

primis de epilepsia :contendi potest, si Süswircuro, vti

meretur vir egregius, fidem tribuimus,

qui epilepticas

adfectiones et dentitionem, vti tabulae mortahtatis testan-

tur, tribus partibus inajiorem infantum numreruim, quam

ante centum anmnos enecare docet A). Neque mirum hoc,

quum maxima nostratüium pars debilitatem et morbosam

irritabihtatem, a parentibus in liberos propagatam, que-

1

[4

*

runtur? et qt

CM

$

nnmodo quaeso res aliter &e. habere potest,

quum, quae nuHc recepta est viüepdi ratio, tot tantisque

anfractibus. a simplici ilþ. et nàturae congrua maiorumnti

nostrorum aberrat? LExperientia porro. quotidiana plures

morbos nostris diebus, qui antea i quibusdam regioni-

bus vel numquam, vel raro. tantum occurrerunt, diuulga-

tos esse probat, postquam plurium terrarum incolae ar-

ctiori necessilate iuncti et propter commercii studium, cu-

ratius -excultum, intimius commixti sunt.

Haud enin

sola morum et victus praua. unmutatio 1nmorborum agmen

"T

3

auxit 7). Quantamcunguc vim

[2

H

5 s

platum honinum com-

at multo tamen

mercium in mores gentiuni exercucrit ;

'23 4

iturae minuenda valuit.

Àáic

pl'usl iu firmitate ipsa hmlna.nae

Hinc

A) Si:lSE*sIII.CH süttliche Orduung-in den Jf'eründerungen. des mensch-

lichen | Geschlechts, M. 'Fh.. $.

DL

——

Sqq.

ZX

*

Ill. vax Swre

1

0R PU

á52N

verissime pronuntiat : **INoui, quoscaam meäicos

.in opinione fuisse, oimmnes generis htunani calumitates veteribus

,non solhun vtique innotuisse, [ed iam HrzPPocRAT:5 ante tem-

»pora

317

iz

rtale -; ho

*T?;

ERE

num genus adílixisse;

flernUIXStl';ïti(";nem

,autem isnoro et credo,' me attulisse àrgumenta, quae contra-

,,x*ium probenu;"- 'C£, Ex- Conuneutar, TY. V. $- 1480.

)

m HC RPE t n

-

$

Hinc ortae sunt epilepsiae, quas communicatiuas adfella-

mus, de quibus infra pluribus agetur.

Ea vero in pi*imis nostris temporibus laus cïe!'jet'uïf;

quod, empirica epilepsiae medendae via relicta, medici

;*ationali'pOti;us et methodica medicina ipsius curationem

susceperiut.

A me sane impelrare non possum, quin

ecregio et aculissimo 'T IS$0T, cüi tam multa debet vni-

versa ars medica, meritas laudes hic persoluam , qui

omnimm primus, quid de specificis in morbo hoc curan-

do iudicandum sit, ingenue, atque, vt decet virum candi-

dugn,professus est pD). -

Ceterum persuasissimum est mihi, medicos eo feli-

cius olim medicinam ipsi esse paraturos, quo magis phy-

siologicam et pathologicam solidi viui docirinami perspe-

xerint atque illustrauerint ; Ucet enim saepius epil.epsi:m;

sublata causa materiali euanuisse constat; plerumque ia-

men haec medicina minime sufficiet , sed*poüuþs' illa simul

A&3

reinedia.

»i) Tissor Traité de- ! Epilepsie, a Lausanne et Paris 1770.: 8. p.

262. lamiam CLFv HRMANN pro.sui temporis genio optime monet:

'"Epilepsia medicorum ingenia difficulate valide exercuit hacte-

,quus,..et .vadhuc exercet. vsque adeo,

vt plurimi eorum ad To

»J&0v confugiant, aut in latibula occultarum qualitatum se re-

,Cpere malint, quam aperto Marte et Atte illum hostem adoriri.'

V. Er. Diss. de Epilepsia, Jen. 1679, quam quidem rarissimam

qptimi.öt illastris WnissERGir humanitas mecum comununicauit,

,

6

tss Q ROTSEEAPE t t

remedia adhibenda erunt

quae spasmum soluendo mor

bosae solidi viui conditioni. succurrunt

ANTONIVS.de

llAEN causae proégumenae licet plelumque in morbosa

soldi viui conditione fomae, minus habendam rationem

veluti

contendere videtur, quae,

" sublata procatarctica,

)pita maneat 7)

Minimme tamen in hac viri alioquin

acerrimi sententia acquienerum,

quum et the

-ctlll ot

medicorum obseruationes contrarium suader

satis CF Och-

aGerim.

übentis

ime quidem largior, inueniri epilepsia

[2]

SPQClCS e€.

Fen)

recens natorum, in QUI:JUS vna tantum causa

procatar ctica adcusanda sit ;

at tunc modo valere hoc vi-

detur, si epilepsia

licet adsit solidi viui inteori

ab

irritamento tam eraui excitatur

cui vel sanissinia irrita-

bilitatis conditio non mnisi editis motibus conuilsiuis re-

sistere nesciat.

Quld? quod m"umentum

cui Cl. IIAI"*I

sententiam suam superstruit, nequaquam huic fauere vi-

detu1

Depulit enim epilepsiam adhibitis saepius emeti-

C1S

Quomodo vero inde causam procatarcticam. fugasse

ojoriari po tuerit

haud adsequo:

quum emetica quoque

eeregiam in iotum systema corpo Is vim exse

"ant

et.

dum morbosae solidi irritabilitati imedentur

multis epi-

lepsiae speciebus curandis satisfaciant o)

ahibus adfectionibus

Acutissimus quidem IHzmz in

in primis solidi viui conditionem respiciendam rectissime

mbet )5

morbo enim conuulsiuo a

retropulsa scabie

oriundo

) V Ex. JHat. med. P. V. p. 118.

0) Cfr. Jons FornHgnciLr's medical and phil ()so;)lucal ZForks . 21.

p»V. Yiri insignis, fautoris nunquam non mihi venerandi . /er-

such über den Schwindel (ed. 2.) P. 385.5qq. Derlin 1791

u RR SERDEERD r -^

7

oriundo, postquan 17 frustra adhibita erant remedia, quae

causam hanc oppur*naleut tomcxs et anusp"æmodïc;b feli-

CXssime medebatur.*

b

$. $

Quum vero puyslofmonuces atque animi humani a

i

]

fectuum | scientia

ogïmæe th oribus nostris sif evcuhd*

mult quoque ii 1emf!uc laet

ssimi fructus inde in morbi

huius,

qul wepzssnne ex animi pertur bpationibus oritur,

cuiusque

diaenosis

acutissimum formarum et vultuum

Spectatorem sibi vindicat,

curationem redundarent

ne-

ce

e

L Lli

idemaque it

ia docuit experientia 4).

g) Cfr. Hll. Hznz L modo c. p. 475 sqq

d

nE ——

s

SEcCTIO

SE*C;I'IQ IL

SIAE DEFINITIO, VARBIE-

EPILEP

TAS, DIAGNOSIS.

&

r

Quod inomnibus rebus difficillimum est, vt recta atque

omnibus numeris absoluta earum definito exhibeatur,

quamuis manifestae sint externis sensibus, id multo ma-

gis adhuc de epilepsia valet, quippe quae haud eamdenr

plane faciem vbique prae .se ferat, cuiusque pl*illcipium

a variüs auctoribus varie determinetur.

Ortae hinc tot

inter medicos de optima eius definitione opiniones, qua-

rum varietas inde potissimum profecta videtur, quod au-

ctores de causa morbi proxima dissentiant.

Infra, vbi de

morbi principio exponendum mfühi erit, magis opportu-

nam de placitis hisce pathologicis et physiologicis disse-

rendi copiam nanciscar, quum boc in loco historica defi-

nitionum a variis auctoribus prolatarum enumeratio prius

mihi sit addenda.

$. 7

Cl. FvunMANN, quem primo loco nölninare lic&at,

morbum hunc ita definit, ,vt sit sensuum omniuin subi-

,üanea cessatio vna cum motu partium conuulsiuo, a fer-

-

1nento

a a RCROEBUEEI U o

2

4mento quodam alieno in.corpore cacochymico, mneruo-

»Sum genus irritante, orþa,, us

Bozsivs contra ,.detentionem þrinbipum : E&zi&tionmh

,,,'sealsvy,mmquev, quum internorum, ium externorum, cum

1motu conuulsiuo totius corporis per interualla repetente,

,ab iusigni membranarum cerebri et neruorum irritatione

,dependentem esse dicit, s). BamrHorowarvs pE Moom

»tpilepsiam (excepta quidem ea, quam symptomaticam

,adpellamus) nominat symptoma, quod illos, qui sibi et

,alis videntur satis sani, adfligit, per interualla redit,

»€t nonnumquam per totam vitam perdurat, subsequente

»sensim maiori vel minori mentis hebetudine,, 7). Átque alio

loco haec insuper habetz): ,Est conuulsio vniuersalis et re-

»pentina, per interualla repetens,cum setsuum internorum

abolitione,. e repletione potissimum ortum . ducens.,,

ur

Multo vero aptiorem :qmrb'i notionem p-roþulisse videt

CI.

r) Y. Er. diss. laud. $. VIl. Secundum huius auctoris opinionem

"Ssanguis intemperie frigida crassa et viscosa laborat cum im-

,Dixtis sibi particulis salinis et acribus ; fermentum aliquod latet

,in partium solidarum tubulis, aetherem intra sese fouens, qui

,0uin sanguine comimnixtus feriimm eius'clet motum cett. cett.

Humoralis huius et obscurae pathologiae documenta v. Q Ix.

sqq.

5) Dawrkr Boxzsxv—ä (praes. FascH) diss. de epilepsie, Yen. 1686.

pag. 6

t) Patko-lbgia;: e-esrcbri.clelilzcatia practica, Amstelaedami 1703. p. 403.

!

u) L.c. p. 362.

B

*

w—-—-

1o

d

Cl RvprorPH X), ,4subitam, periodicänique'muscuïorixm

,Lniuersi corporis conuulsionem adpellans, praesente si-

,Umul sensunum tam internorum, quam externorum lae-

»sSione; consentiuntque cum ea, quas Viri doctissimi Hrn-

scunr y), FissoT z), SELLE a), Baxwo 5b) proposuerunt,

praeterquam quod subtiliores adhuc effinxerint c) ^ At-

que debetur sáne Clarissimis his viris ea in primis laus,

vt, in defintenda epilepsia, iis tantum adquieuerint, quae

in externos sensus cadant, exclusa anorbi originils in-

quisitione.

APE

Ceterum 7) facile ädpäret, eani, quam modo lau-

daui, definitionem mnon misi idiopathicae coimenire epi«

lepsiae, neque ad omnia huius morbi genera pertinere;

Interdum enim aliquae modo corporis partes ab eo cor-

H Sere

1*.igi,'u.mur, neque semper omnis ommnium internorum

Suurm

) X Er. díss. inaug. de esHome eranii i epilepsia $. praes. b.

"Dzri, Exvlang. 1768. G.H.

$

)

Gedanken, die TJcilmsg&är&' d

er f. Sucht 'Zyeärün;l,. Bex*iin 17790.

z

2)

92

1

[

ité de Z?;J'ilepsie, $. I«

('/

V. Viri celeberrimi, summa reuerentia a me pfö,sgqüendi Medz

cinam clinicam (ed. 5.) in Cap. de epilepsia.

b

Prasx mned. fysf'. c;x;.:. 356.

?

Magnam definitionum apud auctores obularuüm copiam critice ex-

pouit HgNxixsG lc. p. 10— 13.

d) ldem hoc iam monuit! Cl nz Moon l & P363

m EE RRR r

ii

swam*ï'abolitiö locum habet, quemadmodum in. epilepsia

hysterica, . quin ipsi motus epileptici saepius alius potius

znorbi sunt symptomata v. c. acidi primarum viarum e).

E

Nih-ilominus tamen symptom&ticas has, vti adpellari

'stcïeht, epilepsias singulas iustis definitionibus ornare

nunc.superuacaneum mühi videtur, quandoquidem äïïa,

quam supra attuli, ómnibus ipsis facile adcommodari possit

$. 9.

De varietate autem ep'z'kpsiae in primis notari debet

loc, quod modo est idiopathica, modo symptomatica vel

sympathica (S.8.). Cl. ne Savvacrs f) hancdiuisionem

quidem oppugnat: sed, vti FurpEeRrCvs HorwaxNw docet,

eo magis walet, quod causa irritans nunc in encephalo,

nunc in äïia corporis 'paþte haereat g).

Ceterum haud 1*aroï accidit, vt epilepsia tam. aperte

ab alio morbo pendeat, eoque sublato , simul euanescat,

Prae-

vt symptoma huius morbi recte adpellari possit.

Ferea vero alia quoque epilepsia

e genera cons.timi possunt,

Z

B a

quin

?) "Quagdo'huic capiti titulum facio de moerbo caduco,non eà est

Rihi mens, morbum caducum non posse dici recte epilepsiam,

V

»Sed quod clarioris distinctionis gratia morbus caducus debeat

üistingni a reliquis epilepsiae symptomaticae speciebus, quae

ab hoc toto caclo distant."

V. nE Moon l,c, p. 367,

f) Nosolog. method, T.l p. 363. $: 50.

&

g) V. Cl. Hornaxs ZMed, Hat. Syst, 'T,1V/ Part, 5.

x

-12;

12

ao o i R D E

quin fortasse debent, habito quidem respectu loci, in quö

irritamentum epilepticos motus excitans latet, temporisue,

per quod morbus saeuit, nec non gradus, indolis, cau-

saeue ipsius varietatem.

Aique haec demum exponanmus

singula, praetermissa nunc quidem, cui plurimus sane lo-

cus essct, vlteriori materiae diuisione Z).

IC-

$.

Jocus quidem, in quo irritamentum morbi latet, ar-

ctis saepius finibus circumscriptus inuenitur; nihilo vero

minus omne musculorum systema neruorum. consensu ad

inordinatos motus concitatur. TIIuc in primis referenda est

epilepsia. pedisymptomatica S&uvAGEsn i), qua adfecti,

antequam paroxysmus incidit, teusione pedum laborant;

atque procedente deinde eodem hoc dolore in abdomen,

vniuersalis epilepsiae paroxysmis vexantur.

Quo *et irz-f-

fantum epilepsia pertinere videtur, vbi sedes irritamenti,

vti curátio quoque probat A), in primis viis latet.

Inter-

dum autem epilepsia oritur ab irritamento' vniuersali, to-

tum neruoruim systema subito prehendente.

Exemplum

praebet epilepsia commzmiczzäiu?a, a BTG-ERHAA-VIO lD) et re-

centio-

&) Subtiliter et copiose do. epilepsiae differentiis. disputantem v.

»£ Moon in opere laudato P.421.

E EM

2) Nosolog. meth, T. ll P.z. p.9o.

1 W. l. Sranx' s,- viri gr.atissimi animi et obseruantiae studio.milï.if

colendi, 4rchiv f. d. Gcbzz:'»"ak/äl ? u s, w,, Vierte's Stück, pag.

188. sqq.

) Cfr, I, ZiungRwanN v. d. Erfahrung, P. M. p. 445-

*

,

a DP t n

I

^

P4

centioribus temporibus a Cl. Aaskow 7) saepius obseruata.

Quum vero irritamentum. epilepsiam excitans. in diuer-

sissimis corporis nostri locis haerere possit et infra de

hisce causis specialibus agatur:. nunc quidem in enume-

randis hisce Pagcis 'eïnïepsiæ mOdiücatäouibgg adquiescam.

S ÉD

Quod ad £empüs, per quod morbus durat, paro-

xysmorumque rationem attnet, aut vna tantumm vice ir-

ruit ile, a momentaneis causis excitatus, e

o

[e

in aetate

infanti, vbi vel leuissimas ob causas ninua irrit ibilitas

J

1.

1

]

in epilépticos motus erumpit, aut ta

s est, quem. habi-

tualem voces, quique hominis naturam non nisi post mor-

tem relinquat.

Alius ante pubertatem, alius serius inci-

pit ;) Tuentur vero paroxysmi modo periodicum ordi-

nem o), atque tunc vel die, vel nocte incidunt p), modo

sunt erratici.

Hlustris Sw1rETEN epilepticos vidit, qui se-

mel tantum in anno morbo vexabantur; aliü vero ct. in

Dzi

autumno; plures singuhs meusibus 1

i.lu

sumt obnoxii;

Circa maiores mutationes lunae alii; àlii circa nouilunium

Vidit idem

et Plenilunium , adeoque bis per mensem.

B

?

]

nonnul-

»») Soc. Med. Havn. Collectan,. Vol, M. p. 14-2z. -

»1) nE Moon l.c.-p.421. Cfr. vau Swrergw in Conmm, T.10. Iu

primis epilepsiam hereditariam tempore pubertatis prinum inci-

dere obseruauit, FornHrnciLrL in ZMed, Obs. aud, ing. Vol, V.

pag. 68.

c) FornznoiLL l c. p. 69.

p) ForBERGILL l, c. ibid,-

*

L4

r EHIETRT RESND Oa

14

nonnullos , quibäs Piures'inïr& Vi'gïnti* quatuor horarunr

gpatium' pamxysmi pgtiendi emntq). 5

S*. ;z.

g

Va;fii 'vero suht e*pz'läþ&z'aäu vradus þro' ifï'it;&biïit&tiä

Non-

corporis atque stimuli irritantis$ indolis diuersitate.

numquam, vt egregius: SWIETEN monet r), tam

cr

[5

"-.i;

est morbus, vt quandoque vel primo ipsius impetu ex-

üncguantur homines, tuncque ad acntissimos morbos re-

ferri ineretur. AR]L?;TAEVS itaque epilepsiam et inter acu-

ios et inter chronicos morbos numerauit s).

Hlustris

SwikeTEN mnulierem parturientem eamdemque arinosam,

licet primiparam, inter vltimos puerperii nixus paroxys-

mum epilepticum inuasisse vidit, horrendum et letalemä

quamuis nullum antea experta fuisset.

Nouit quoque

quemdam, qui vicesimo quinto aetatis anno ob subitum

et maximum terrorem epilepticus concidit, et vsque ad

octuagesimum aetatis annum cum hoc morbo luctatus fuit,

iteratis per varia temporis interualla ipsius abcessio;nibus'.

Variam igitur esse patet epilepsiam pro varia irritamenti

et irritabilitatis conditione; atque eamdem ob causam ma-

iori huic irritabilitati attribuendum puto, quod epilepsia

| Saepius

g)- L. c. p. 400.

r) L.6. p. 395.

5) De causis et signis morb. acut, Lib, l. Cap. s. et de causis et

sign. morb. diut. Lib.T. Cap. 4. Cfr. CErsvs de AMedicina, Lib.

T,. Cap. 23.

rv TTR APE a

1j

eaepius infantum. 7) et feminarum corpora infestet, iquam

robustiores virorum 1nusculos.

ta

$. 13

Indolis xatione. mult

adhuc. datur - epilepsiae varie-

ta—s.

Morbus enim aut simplicis est genn, aut cum alius

morbis coniunctus.

Saepissume cum malo hysterico co-

h ieret,

quemadmodum Cl Pommr w) obseruauit

quin

maniae 1unctam crebro wcüt 1.

GREDIN

in ptochotro-

pheo Waldheimensi x)

Interdum . epilepsia mere est a7/ificialies, meque vlla

re turpius decipiuntur inedici, quanr hoc morbo aut aliis

conuulsionibus fictis y). Pueri aeque ac puellae 'vafram

hanc fincendi artem a.se mutuo discunt

ne vapulent

Vel

vt benignius tractentur.

Ita et.puella quaedam,

quum epilepsmm maü imonio ngnnumquam Bniri audisset,

parentes, vt VllO se nubere sinerent, . cogere studebat z)

p .xï(iue

P JNorbus puerilis itaque vOcafur v. HIPPOCRATE w de aere, locis

ct a(]lu.f.

&) PoummEe Essai sur,les afectwm vaporeuses des deux sexe , Paris

.

I76I.

m) E Aclv. ZPI;;Z Pmct V()ï 3E I' UR p 92.

y) V.. pE HAEN Paat med. P. V, p. 128. sqq.

&) Tales tamen fraudes facile deteguntur ; $1 suspicio tantum ficti

morbi.adest

Cft. vaN- SwrgTEN im Comm, 'V.1H. p.393. Etiam

HarrteR im ZForlesungen: über, dié^ geriehtliche . Zrzneyw, M. B.

I,'Ph. p. rr-r5. multas fictae epilepsiae hstouohs, eimsque cu-

r

xationem sine difficultate absoluendam proponit, :

J

16

n RE CEQ R

Atque haec quidem de adfectiorium: epilepticarum : dis

uersitate vniuerse proposuisse sufficiat

Quas speciales

morbi causae efficiunt epilepsiae varietates ,

eae curatio-

rem medicorum obseruationem requirunt; neque de ipsis

silebimus, quando ad. causas mali indagándas accesserimus.

$. 14

Ouïïm epilepsia ad illas corporis adfectwnes perti-

neat,

quae a senseibus exteruis facile peïmpmptur

ina-

xima iam diagnoseos pars in data eius définitione posu:a

est.

la hac itaque paragrapho speciatim diagnosi dicata,

primaria paroxysmü eplleptm signa eiusque decu"sum Suc-

*

cincte exponam «).

'Tribus quidem stadiis absoluitur epliepsmc

ACCeSs1IO,

Primum est prodrómorum.

Non omni tamen epilepsiae

prodromi praecedünt,

Jv 1€CtlSSlnl€ monet "TissoT 6);

quae vero his gauddet,

ea loncre exoptatior esse debet me-

dico

qunum saepe morbi sedes inde er uatur,

e,

bo

in

epilepsia . pedisymptomatica

atque paroxysmus - instans

tuni mutigari possit

-Secundum . stadium:* complectitur | motus comzulszuos

qui à musculis pectomhous exordientes tandem totum

musculorum svstema excepïo polhcp cornpmnt c) Dam

Vel Q

4) Ádcuratissimam paroxysmi epileptici

descriptionem dedit vAx

SwiETEN in Comm. T. H1.. $. 10"73.

b)L0576

c) TiesoT l. c. 5 2.

o GT ER n

-

17

vero conunulsiuis hisce motibus cauum thoracis coarcta-

tur, et a&r ex pulmonibus éxprimitur; magnum clamo-

rem miseri edunt, cuius tamen non sunt conscii d).

Eodem etiam momento humi prosternuntur. Inprimiä

nunc gpasmus adparet in pedibus manibusque.

Vrina, semen, faeces spastice eiiciuntur.

Pollex

fortissime solet versus volam adduci,quod quidem multi

pro signo vehemeniioris paroxysmi habent; et quia re-

mittente, ipso vident,

compressam manum denuo expli-

cari,

ideo saepe magna adhibita vi inter eius vigorem

polücem pugno eripere student, atque ita saepius partes

ilas miserrüne disirahunt, dum summam. conuulsorum

musculorum vim

maiori violentia

sSuperare conantur.

Manent vero hinc orti molestissuni dolores membri huius

adeo vexati.

Impedita respiratione sanguis libere per

pulmonem transmitti nequit, adeoque nec cor dextrum

z

sese euacuare; vnde sanguis venosus circa hoc adcumu-

!

latnr, et ommes venae conépicuae adparent turegidissimae,

in primis venae frontis, raninae , iugulares: incipit tunc

liuescere facies, immo fere nigï*escere. Finito paroxysmo

Cl TissoT grauissinas ecchymoses in fronte et circa ocu-

n

los atque Swrirerrzw faeces aluinas sanguine miüxtas et vo-

n

initum cruentum vidit.

Tandem spuma ex ore naribus-

i

que prodit. Át nequaquam tamen periculosum est hoc,

'ü

sicut Ill serrE e) monet, quandoquidem spuma solo va-

31

sorum

-d) VAN SwIETEN l c. p. 397.

e) JMed,. clin, (ed. 5.) D. 332.

lassenneri r d

i

sorum miünimi ordinis spasmo excernitur Ff5 - Emissa

hac iam incipiunt minui motus conuulsiui g) et respira-

tio liberior fit, sed stertorosa, quod quidem eam in primis

ob causam tenendum est, quoniam veteres in eam dedu-

xerat opinionem, vt viscidam hanc pituitam, remittente

paroxysmo ore naribusque exeuntem, vnicam fere habe-

rent mali causam, qua eiecta morbi statim accessiones ces-

sarent A).

Verum ex iis, quae modo dixi, facile adpa-

ret, pituitam hanc eiusque excretionem nequaquam cau-

sam, sed eftectum potius spasmi esse, sicuti iam TIl. Ser.rx

monuit, adeoque ineptam esse eam curationem, quae id

agat, vt mucosus lentor cohibeatur corporeque emouea-

tqr. —

Sinmulac ea, quae morbum edere huc vsque nar-

raul, cessauerunt, tunc stadium apoplecticum $. soporo-

sum adest Somnus oritur profundus quasi apoplecticus,

alios per longius

alios per breuius teniporis spatium

vinctos tenens, quo quidem exciti, quaecumque mod

sunt passi, ignorant.

Sequitur '"Nero paroxysmum fÉni-

tum ala malorum . cohors, v..c. languor, stupor ;) sen-

suum hebetudo et memoriae debilitas A).

Nihilo tamen

J-

minus refocill

&i LA

ati

S

ius

C

O victu et quiete corporis vir

H

L

AUs

perfecta

i

f) Sz1xx 1l c.

£) vau SwizgTEN l. c. p. 399.

À) lbid.

i) DawG in praxi mc(i. p.358.

k) TissoT tamen in aureo suo et'saepe laudato operenuflum non-

numquam adesse stadium apoplecticum contendit; sed aegrotum

potius, praeterlapsis convulsionibus statim sui memorem essc.

tUR SERETEMIUM t

I9

perfecta post biduum. vel triduum redit sanitas, vt nul-

]um tanti morbi 'Vestikgium supersit /).

Maxime autem differunt tempora, per qjuaxe morbi

accessiones:sese extendunt, quum alii longioribus, alii bre-

vioribus sint obnoxii.

Secundum 'Tissor: enim obserua-

tiones interdum ,solis aliquot minutis primis sunt inclusa,

in aliüs autem magis minusue aucta, ita v£ nonnumquam

plures horas paroxysmus expleat.

Quin Cl. BansETTE z:)

aeque ac lil RicurrR,

praeceptor atque fautor summa

eademque aeterna pietate mihi colendus, per viginti qua-

tuor horarum spatium malo correptos vidit.

1) Cfr. và SwiErEN Comm. T. lll, P. 399.

33) ln Prax, med. Vol. 1. Cäp- l,

j

TA

*

nt

p

| SECTIO

29

S EIC"T* 1 o 1IE.

DE EPILEPSIAE PRINCIPIO.

S.

If-

Quum epilepsia itaque. morbus 'sit, in quo praeter

morbosam irritabihtatis muscularis conditionem, et exter-

norum et internorum sensuum abolitio sese manifestet :

non solum systema musculorum totius corporis, sed etiam

ipsum encephalon atque totum neruorum systema adfectum

esse patet. Quare secundum Cl. TrssoT z) morbi princi-

pium recte posueris in praeternaturali sensorii communis

conditione, propter quam motus corporis contra nutum

voluntatis fiunt.

Atque id modo huic definitioni addide-

tim, adesse simul morbosam eamdemque auctam irritabili-

tàtem imusculorum, cuius ope irritamenta, sensorio comn-

musculos ad motus conuulsinos concitare

muni illata,

possint.

Cel. Tíssor hauc encephah rationem, . cuius in-

ieruentu irritamenta vel immediate, vel mediate cum sen-

sorio comumnuni coniuncta epilepsiam gignunt, propensio-

nem encephali (Gencigtheit des Gehirns) adpellat o), qua

quidem eiusdem facultatem sese contrahendi intelligen-

danr postea monet. Nihil Accrti tamen de hac contrahendi

4

f

[4

wul-

n) L. c. $. 6.

o) L,c. $. 7. $qq.

r d

2t

facultate a mente nostra tam arctis limitibus cirvcumscripta

statutum iri satis timeo; quin ipse 'TrssoT alio loco p)

encephali mutationes eiusque a statu sano discrepantiam

mortalium oculis semper fore absconditas fatetur.

$.

16

Qualiscunque autem sit is encephali et totius syste-

nimian

matis neruosi status,

hoc.tamen dubio. caret,

neruorum. sensibilitatem ) auctamque systematis muscu-

losi i1-1-ita*ï3i1itaïern cum epil»lepsia coniunctam esse r).

I

,. Efficiunt autem illum quum '-z natura ipsa hominibus

insita sensibilitas,

]

tum vero atque ea vel potissimum,

[«

neruorum irritatio ex.alüs demum in corpore latentibus

stimulis orta, v. c. vermibus, animi adfectibus et deside-;

16

I!

IilS; a.crim.oniis. Illa enim est sensationis commiunis lex,

a

quod pars corporis jam irritata vel dolens aliis sensibilior

l-

sit *).

Hinc fit, vt primus epilepsiae paroxysmms, casu

quodam ortus, haud raro eius, quae, vt ita.dicam, habi-

B-

iualis sit, semina dispergat in hominum maturis, atque,

[e

l"

si irritatio neruorum. tanta erat, vt graues effectus in sen-

sorium commmune ederet, encephalon ad nouas conuulsio-

)n-

nes

C

l 3

i0

p) L.c. $. 14.

n

en

q) V. CI. AASK()W 4n Societ, Med, fI[t?.)?l. Collectan, Vol. ïl. p.' 20,

eet 2I,

n

r) TissoT ]. c.

j-

5) Verissime haecce ad origines epilepsiae commuwunicatiuae adplicat

Cl, Aaskow l. modo c,

22

cecmestirg gt T t s

nes' perpetiéndas reddat propensum.

Átque ita quidem

TissoT terrori, ex quo epilepsiam habitualem saepius vi-

dit ortam, permutationem structurae encephali tribuit /)

S

17.

Quamquam omnes quidem homines epilepsiae sint

obnoxii ,

dummodo ea,

quae encephalum ad hunc mor-

bum plochums reddere valeant, in ipsos vim suam exer-

cere possint;

attamen mnon nisi tunc irr umpxt

quum

multa irritabilitas atque sensibilitas in corporis constitutio-

nem cadit; quin fugatis stimulis inimicis et ipsam aufu-

gisse numquam redituram saepius iam docuit experien-

t1a.

Cl HAEN z), itaque .impossibilem alias epilepsiae

,curam

ait, non raro obtineri sedula causarum proca-

Starcticarum — expiscatione

quamuis proégumenae haud

,aAÓuferantur

Pendet vero maior miünorue ad epilepsiam procliui-

tas ab hominum natura, aetate atque cexu

Nonnülli tam

firma gaudent corporis constitutione

quorum systema

ï

neruosum vel acerrimis stimulis renitatur, alii vero iidem-

que robustissimi morbo succumbunt externis rebus la-

o

essiti

quàe aut directam vim in ipsos exserünt

e.

bo

(

quando caput vulneratur, aut indirectam x), quum aliena

cerebro se immiscuerint

Quantum

D L m Ha.

4) Lc:p. ff*

x) Illl. T'uEpEN epilepsiam post castrationem oriundam a tensione

cum tela cellulosa concreti deriuat

nérn,

quare separandum

ilum et per aàannulum abdomini immittendum censet,

V. optimi

Viri Bemerkungen, 'V.l, p. 49

"

r RE UUR N m

23

Quantum ae/as ad ciendos motus epilepticos confe-

xat

recens natorum exempla docent

quibus meconium,

acidum ventriculi

crusta lactea atque dentitio vehemen-

tissimas conuulsiones epilepticas conciliabant, quum contra

simules istis stimuli in adulta iam corpora nequaquam tan-

tam habent vim y)

Denique et o sexus varietate pluri-

mum pendet epilepsiae perpetiendae periculum. Mulie-

brem enim eius accessionibus multo maeis esseobnoxium

iam Cl TissoT z) experientia probat

qui multo plures

feminas, quam mares malo hoc vexatas vidit.

S.

18.

)

Ab elastica vero vi aliqua et fermento quodam, quod

veleres in bumanis corporibus adesse crediderant

deri-

vanda sunt ea

quae de aura. epileptica a) atque Hzr-

woxrivs de zZrcheo b) protulerunt,

quorum quidem fn-

gendorum epilepsia pedlsymptonnüca ansam videtur prae-

buisse.

Qualis ipsorum sit natura atque indoles, nemo

4

sane e*(posurc

licet plurimi

qu1 cursum eorum ascenso-

-

rium sinul descripserunt

kq

et hanc descripsisse sibi vi-

deantur c)..

Evun-

It

y) Cfr

amicissimi lÍziwE diss. de vesor. absorbent, ad. rachitid.

jn

procreand. poteutia, Gott. 179

N)IJCSI

*»

ij

&) FvHRMANN L c. Th. XII

n

5) BbenriwG (praes, IlawTKE) de epilepsia ,

Itdorf; 1736. &.1X

u

€) Cf

HxxiNG l c. p. 20

— ÁÁ E E m

24

—FvnnwaNNvs d) quidem haec habet: "Hi itaque hu-

mores, postquam fermenti naturam induerunt, in situ,

».lgura ac magnitudine mutati, dum amplius spatio suo

».contineri nequeunt, ruptis carceribus et, quibus antea

»co&rcebantur ,. repagulis e latibulo peruolant, atque cir-

,culantibus humorzibus se coniungentes pergunt vna cum

»ls per vasa lymphatica, varias per pártes dispersa, ad

Saneuinen,

vel

immediate per ductum thoracicum

5redeunti ab ambitu corporis sanguini circa venam sub-

,clauiam se adsociant, ipsum cor, sanguinis officinam,

,vitaeque focum subintrantes."

Paulo post haec quo-

que addit: "Atque hinc est, quod epileptici auram illam

,adeo distincte persenïiant."

$.

19.

Howr 9)

Viri Clarissimi. GnEpIxG c), Trssom f),

e2?

multique alii 4) epilepsiae principium atque causas inda-

ga.turi multam in cadauerum sectionibus collocauerunt

industriam, quae, lif:.et de eo, quod quaerebatur; nil certi

proferrent, egregias tamen symbolas adcuratiori materia-

lium (vt artis vocabulo -nrta;') causarum sedisque morbi

cognitioni

d) L. modo c.,

e) Aduers. (Jzecl. pract, Vol. l, pluribus locis.

d) . c

g) Clinical Experiments, Histories and: Disseetiots, - CEr. Ephe-

men"des Gottingenses lilerarias de auno 1781, p. 890 -95

Á) VALSALYA, BONNBT, MonGcaAGnt.

Ó RUR

2j

cognitioni parandae contulerunt,

quum non solum ence-

phalum ,

cuius quidem deterior conditio epilepsiam 1d10m

pathicam efficit, sed etiam plurimas alias. corporis partes

in epilepticis a statu sano aberrare atque ab earum vitiis

saepissime ortum esse morbum ostenderent, et irritamenta

conuulsiones excitantia

qüamuis

laterent remotissimis

corporis partibus abscondita, detegereut j). Ex ipsis enim

non solum id adparmt

quod morbosa iam alui e€xcre-

imnta probauerant, in abdominis visceribus Saepius occa-

sionalem epilepsiae causam haerere, sed etiam a cancro

ls

cardiae A), calculis vel biliaribus, vel renalibus [)

plene

indurato 71) pulmonumque vitils 72) e$se ortam.

n

In priunis autem anatomia vberrima fuit in exponen-

dis determinandisque illis epilepsiae causis, quae in ence-

phalo sedem . habent.

Indásauit cariem et exostoses tabu-

lae internae cranii o). FERwEr inuenit in quodam epilep-

i1:cO

P

d*

1) THomas SuonT in med. Fersuchenm von Edinburg, Vol.1V,

P.

li

$43-545. (ed. germ.) Cfr. Cl. Bircvkn Eruuzerunfren J- d. .Be-

merk. z

u

. Erweiter. d. m. u ch. Erkenutuiss, Berl, 1791. p. 107. sqq.

]«

A) Cf. Tissor l. c. $.18

»

7) V. BaENDELIH Opusc, P.l Progr. X. p. 59 (ex editione Summi

j

WmnissERG, praeceptoris et fautoris ad cineres vsque venerandi)

m) Sepulchretum anat, L.l. Sect, 12

Obs. 42.

") Ibid. L.l. Sect. 12. Obs. 34. Tom.1. p. 286.

0) Hgwnict Parnmar. LEVEI ING diss, de carie cranii militis quon-

dam venerei; postea epileptici, c. iconib. aeri incis. » Anugolstad,

[

1774. — Sepulchret, L,1, Sect. 12. Obs. 3. Tom.1 pi- 273.

D

26

— ET REPE p

tico effasum inter duram matrem et thecam 'crann icho-

rem putridum p)

Ali conspexerunt vlcer

durae matris

vna cum extrauasa

anguineis,

quae totum cerebrum

cruüentauerant g), "ossilicationes meningun 7r), oss;icula la-

teri sinus longitudinalis adhaerentia 5), amnateriam gelati-

nosa

1iin ventriculos cerebri profusam /), serosam, omne

cnænliaïum corrumpentem z), hydrocephalum

hydro-

1

pem c

LreDri

cum S$pina bihda :x);, ;hydatides in^| plexu

ï

choroideo,

gelatinosam substantiae

Corticalis et medulia-

lisS COI

idii

AX .

iüonem y), ali alia &)

p) assot l. c, $.40.

q) lbid

r) Se,vulc/zret Obs. 27.

5) BozRHaavE in prao med, 'T.V. p. 3( Cfx. Journal de ,Meele«

cine, T.XIV. p. 319.

E) Memoires d« l'acad. p. t705.

4) TissoT L c. $. 44

FUMI,

e

£5

x)

Aret. Obs. 12. Cfr. Hl. PucnumrR, praeceptoris et jautoris

in cap

summopere deuenerandi, Jnufaugsgr. d. ZVundárzneyh.

d: Hydrocephalo.

"!

).MoncacNr de sed, e£ causs, Epist, Xl. 6. 18,

C

-4

6j

z)

OM ES

sorT Lec.6

7*

SECTIO

27

TOE o EOE qer o P AR u Lt

SECTIO IV

DE EPïLEPSIAE CAVSïS

IN

GENEHARE

20.

$.

aneïsæsxma autem ratione epllepcme causae agunt,

qulppe quae vel

1) ipsum sensorium commune directo cursu 'adorian-

tur stimulentue, vel

2) vires vitales siue spiritus encephali,

qualicun-

que tan dem modo debilitatos et collapsos ad mo-

tus excitent inordinatos , vel

3) haud ipsae quidem sensorium adgrediantur, ve-

rum alas corporis partes vexantes ope consensus

neruorum viin suam in istud. exserant

Hinc adparet, epilepsiam haud secus, ac alias spasmi

species, interdum esse morbum idiopathicum, interdum

symptomaticum vel sympathicum.

S.

21.

bene cum 1iis conspirat a. Cla-

Quae modo exposui

rissino 'TissoT proposita causarum generalium diuisio;

D 5

qui,

.

ao t E o —

28

qui, quum in morbi principium inquireret

eïposnls Cat-

sis praedisponentibus seu proegumenis,

arum tandem,

adducunt

duo ege-

quae sunt proximae ipsumque malum

alterum ;oralium

nera constituit, alterum pAysicarzm

Ad has quidem ommes animi adfectus

quos morbum hunuc

excitasse experientia declarauit

refer

llarum wero pr

loci, in quo latent, varietate

duas iterum facit classes,

ad quarum vnam epilepsia idiopathica,

alteram sympa-

thica pertinet a)

I(Zzo;mtlzmz, enim ex omnmibus irrita-

menüs, quaecunque encephalum directo adficiunt

Sgioni-

tur,

quum contra sympathica non misi ab iis oriatur

neruos viCcHloOS COIT1-

quae extra encephalum collcca'a

plunt

irritationem tandem cum illo communicantes.

Epilepsiae quoque sympathicae causae. secundum

'Tissor 5) pro sedis varietate distribui possunt in znter-

nas et externas.

Ad ilas e. g. pertinent,

quae in ven-

Lrlculo c), visceribus abdomiünis 4), tubo intestinali e),

par t1b us

&) TissoT l.c. $. 16

lamiam antiqua talis diuisionis monumenta

occurrunt apud HirPocnarEm in Zpidemicor. L, Vll. Cap. 96.;

AnETAEVM de causis eb signis aculorum morbmum, L «8p. 5.;

GALENVM de locis adfectis, L.l cap.2

) L. c.

c) BoenBaAvE Praelect. de morb, neruor. p.443. Cfr. ForgEncirr

med. and phil. ZF'orks , Lond. 1781. p.21. sqq

d) Tvrpru obsero. med. L.l. Cap. z

Cfr

Journ

de

Jedecine, 'T

LXXXI, Nouembre 1789. Ill Ricgren in chir, Bibl; Vol, Xl. p. 512.

e€) Huc referendi sunt in primis vermes,

Cfr. ZMed, obs. and iug.

Vol, Vl. p. 70. $qq

m ITR ERa r

22

partibus genitalibus f/), vtero grauido g), ipsis pulmoni-

bus, vt optimus de Hazw auctor est ), latent

Causis vero exfernis in primis sunt adnumerandae

omnes corporis laesiones

qua

ad epilepsiam excitandam

alent

Cuti etiam cumncta

Jïul

iT

tamenta

quae, licet

sponte u corpore enata sint, at tunc tamen, quuim ipsius

Ssuperiüciei äüpioywquant

pro externis recte habueris.

$: 341

Aluü carusas epilepsiae ita diuidunt

vt vel / ormales

&int

vel zmateriale

Pormales quidem dicunt eas, quae

vel iis partibus corporis humani

quae irritantur, adque

inotirs

C OIl[HllSlUlQb concitantur

vel aliarum mala confor-

alione continentur, quarum actione corpora ad irritan-

AMateriales autem

das neruorum origines impelluntur

quatenus vis ipsa irritans in eo est posita

quod irrita-

tionem producit. .Formalis igitur causa in tali praecipue

conditione systematis et originis neruorum quaerenda erit

vi cuius obnoxii sunt huic impressioni,

ex qua deinde,

pro mera eorum in reliquum corpus vi conuulsiones et

epilepsia oriuntur.

Prodit autem haec conditio :modo praeter

aturam

mnodo Ipsa corporis constitutiorne efficitur

Prius tunc

pes

bhabet

f) Tissov in. l'onanisme, Sect.ll..p

g) Comun. lit, Nov, ann. 1741. hebdom, 40. p. 315.

h) vAN SwIETEN lc. p. 419. exempla proposuit

m mET .TI t

30

habet locum,. quando quid.extrinsecus. corpus . inuaserit,

quod neruos.solido sensibiliores reddat, quo.deinde .fit,

vt materia aliqua, cui alias quum quantitatis, tum qualita-

tis ratione nequaquam tantum vitii inest,

nunc tantam

in neruos exserat vim, vt effectus 'sequantur- naturalibus

longe insigniores 7). A corporis vero constitutione origi-

nem traxit illa, si nerui sensibilitate sunt praediti iusto

maiori, qui quidem tunc propter vim materiae cuiusdam,

quae vel-ipsa praeter consuetudinem excitata longe effi-

caciorem se praebet, multo magis quam al irritationi

sunt obnoxi. .

Nequge* multum refert, vtrum ex interno

aliquo huius materiae.vitio vehementior ipsius vis Orid-

tur, an ex alia causa extra ipsam posita Á). :

Süb causa vero materiali omne id- cohlprehendimüä,

quod vel in nateria aliqua aduentitia, quae organa sen-

suum irritat comprimitue, mnec in sano hominis corpore

feperitur, vel in ea consistit; quae tunc quidem, quunm

integra adhuc valetudine frueretur aegrotus; adfuit, sed

nünc adeo est concitata, vt imulto acriorem, quam ahis

solet, virtutem . exerceat.

'Neque temere- huc pertinere

dixeris omnes- animi perturbationes, quum sensorium

commune *adficiant ,

sanguinisque motum ita accelerent,

vt irritatum inde encephalum epilepsiam gi-gn-ere valeat Z).

: Quaiuis autem causarum generalium diepositio. haec

u

acuté sane sit excogitata atque talem se praebeat, ad quam

vel

.Li)XH,AMBäR.GE-R- diss, de Cöïïulilf- BBh N g 3

k) Moncacn: de causis et sedibus morb. L.l Ep.9. $.10.

[) RvpoL?H diss, cit, p. 6, sqq.

i ECTREGOYRT um

31

acile. referatur;

el Tissotiana tráctatio

at.equiaem . ta-

men crediderim,

malam partium conformationem , quas

rum actione corpora ad irritandas ner uorum. 01'10111«.,8 1111-

pelluntur

ad causdrum potius materialium. classem per

tinere.

]ta qt idem, vt vnam modó ineimoreim , OYISgineHt

epilepsiae,: cerebri eiusque loci, e quo neruorum sumina

Pï'Oalt compress10ne, a pmmn&tma V. C. concrelione .su-

turarunm cranii proficiscunda "i) effectae, veris poiiüs ir-

7

ritamentis

quam causis formalibus adnume

l

U

iiu.

Quamquam itaque neminem quidem fore puto

qui

etcamsi Tl irritamenti ali-

epilepsiam. oriri posse credat

cuius p rtes Corporis sensu Fl(l(?dlt&S vexantis adsit

atque

duplicem eius morbi causam,

proegui

m''et proca-

TY

t:—ucuca

Ál

1. IGDPICJ.CHJ.JHI heget ,

at nullus tamen;

quam

modo e*(pocm, causarum gonenhum dmlswnem seruare

(1uL1tau1, quum vel lemssmmm 1111tamentum gmuxsumoe

NUX

ibi par:

.L-ï

remos .epil qPïlCGb haud raro excitet, vbi nuha fere

ratio ha ;enda

huius, maxima vero pr aeäæponeuhs causae ,

e

Sit

?

quare eumdem quoque orcdainem in enarrandis causis

specuhnus secuturus sum.

$.

23

:

)

Cl. T:ssoT 7) illas epilepsiae causas, quae vela quan-

titate, vel a qualitate humorum pendent, ad nouam aliquam

C

*

lisque

j

z) Betuht de hac re ad Besiam Scientiarum. Academiam Parisien-

J

sem Clarissimus livwNaAvrLD, ciusque narrationem exhibet

Hüist,

de l'acad. des sciences; Vann.

734

Obs

aunat, 1l

?1) L C€ 5 51,

i r DI ESECRRE m

32

iisque solis destinatam classem refert; nihilo tamen minus

ad procatarcticarum agmen ipsas reuocauerim, quüm *eo-

dem plane modo , quo irritamenta, agant, vel aliis stimulis

et ipsae sint obnoxiae o). Quot enim haemorrhoides sup-

pressae et catamenia obstructa ab aliis, ii$que grauioribus

irritamentis sunt orta! Quoties sublatis ivritamentis et. epi-

e.

obstructio mensium

lepsia, et quod secum duxerat

cessabant! 1dem: etiam de acrimoniis valet

quae organa

motoria ad Cplleptu,os motus excitant p)

o

varii excitant stimuli, abusus potutun

0) Plethoràm spiriam e.

[

animi motus,

spirituosorum ,

nimnia corporis exercitatio atque

exaestuatio,

p) Saepissime enim morbus ab acrimoniis psoricis originem trahit

Cfr. Henz lc. p.385.sqq. Quin euenit quoque boc, vt scabiem

febris intermittens atque hanc demum epilepsia exciperet, cuius

qmdem :cu notatu dignissimae narrationem praebent Tragmente

&. Zrznei- ANaturkunde u, Geschichte , Partmulal p. 5. (auctore

CÀl. 'BERCBELMANN).

ia

SECTIO

p

33

E pH E at

5

S ECTIO V

sB E

CAVSIS EPILEPSIAE SPECIALIBVS.

$.

24-

Peruenimus tändein ad causas mbfbi speciales, ,qua,-

rum quidem

quum ommnes enumerare per temporis no-

bis concessi angustias non liceat, eas modo recensebimus,

quae proximae morbum antecedunt ,

quibusque praesen-

b

übus et hic adest continuaturue, absentibus autem deest,

ii

vel remouetur 4).

Quum vero duo epilepsiae genera con-

H

stituerimus , alterum idiopathicae, alterum sympathicae,

?

Primo igitur loco de idiopathicae, deinde de sympathicae

causis agamus, atque iu hine demum de iis, quae corpus

debilitant morbosamque irritabilhtatem — efficientes morbi

änsam praeb ept.

S.

.25'- :

Ad causas sensorium commune ipsum directo cursu

inuadentes et stimulantes referuntur:

1. F'ariae laesiones capitis extrinsecus ortae. Omnia

irritamenta directe encephalum petentes þpilepsiam gignunt.

: Rus-

4) BoERHAAVE Znustit, 6. 740.

a

110

o o E IOR m

34

Eiusmodi est effusio sanguinis extrauasati, quae primum

symptomata depressionis cerebri, mox vero, si acris et

putrida fit, irritationem ipsam mouet et veras conuul-

siones excitat 7');

Ossium quoque fragmenta, a tabula

interna cranii separata ,

margines fracturae simplicis,

depressiones ossium caluariae, contusiones cerebri eiüsue

membranarum, violenta durae matris a caluaria separa-

tio, irritant cerebrum atque inflammant, nec raro epilep-

ticos motus cient ;).

Saepe etiam epilepsia a causa ple-

thorica, commotionem cerebri sequente pri)üciscitur, 1d,

quod inde elucet, quoniam incisis decussatim integumen-

tis communibus, adplicatisque cucurbitis interdum est

remota.

Creberrimae quoque sunt epilepsiae longo demum

post factas capitis laesiones interuallo ortae, quarum per-

tinacissimarum causà difücillime interdum eruitur /).

Sic e. g. remanens festuca ossea aliaue res aliena, inae-

qualitas tabulae internae, quae ab occulta fractura, exo-

stosi, callo luxuriante effcitur; caries sicca caluariae z)j,

varicosa vasorum expansio et impletio x) .morbum . gi-

gnunt. Qui quidem quando grauem et maniféstam capitis

laesionem illico excipit, causa occasionalis crebro facillune

inuéni-

r) Hl B.'IPCHTER Anfangsgründe c?. ZF'undarzneyk, V9l.l, $. 1'34..

s

5).V. ibid. $. 174 175.

) lbid. $.207.sqq.

4) LzvELING diss. de carie eranii.

x) Ill, PucnrEn l.c. $.207.

vt ACENIS CEEISERME r

35

inuemtur

quando vero serius aduenit

et laesionem se-

quitur, quae per se leuior videatur; tunc in magno pe-

riculo versamur, ne a falsa origine deriuatum peruersa

medendi methodo sanare instituamus y)

Mala conformalzo C(zpztzs vel nalzgralzs oel aduen-

Litia. In primis huc referenda est compressio capltls inter

par tum

siue facta sit ea ob nimiam maoenitudinem capi-

tis, siue ob nimiam angustiam peluis, siue propter in-

cautum praematurumue instrumentorum vsum z)

3. Causae plethoram encephali adferentes. 'Txssov a)

ebrietate

t

multa narrat exempla excitatae exaestuatione

nutrimentis nimium sumtis, haemorrhagus habitualibus

in primis fluxus mensium suppressione epilepsiae. Neque

ii

forte temere his adnumeraueris compressiones encephali

ex adcumulata in cauitate cranii lympha profectas 5)

)

hydrocephalumque internum c). Quid? quod animi per-

-

turbationes e

c

z

ira,

audium, terror, dum vel sangui-

0-

nem recta versus caput propellunt

el ad interiora

)

deflectunt, epilepsiam ciere sufficiunt 4)

*

4. Caries et exostoses, sponte enatae, quae quidem

ls

Vil

i

ipsae potissimum e. l]ue venerea onginem trahunt

E2

Monz-

u-

y) Cfr. 7Melanges de Chirurgie pax Ml. POVTEAV, Lyon 1760. p. 85.

z) Tuzszsn Hebammenkunst $.657.

a)Traité de l'epilepsie $. 51. sqq

b) MoncacNi de causis et sed. morb. L.l Epist.9

.€) Il BRicHrEeR lc. in cap. de Rydrocephalo,

d) Tissor l. c. $.67.

26

MonGAGNI e) et LevzrIXÓG f) docent

Duphici vero modo

acere mihi videntur

mechanico

vt ita dicam

et che-

muco

quoniam inunctiones mercurii iunctis fr icLionibus

multum ad mor Dunm., Ts

anandum

attamen mainuen-

dum 2), valent

Neque silentio praetereundae sunt

$- JIndurationes. cerebri À),

H?l]?[LC[llHl SIRUDIS THii-

Dl$ue o

dis pus.

Veri enin scurhi cerebro inhaeren-

tes sunt inuenti 7)

$

26

Causae epilepsiae svmpathxc ie plurimum sane dilfe-

runt

Vix enim dantur irritamenta

quae morbo huic

efficiendo fuerint imparia.

Quum eninm extra caput in

alis corporis humani partibus haereant

non. solum tam

multiplicia esse possunt,

quam partes corporis humani,

vitpote neruorum consensu.his omnuibus. commumcanda,

sed etiam pro diuersa ipsorum indole variare: atque quo-

tidiana experientia docet, nullum fere dari morbum,

Cul

non interdum motus conuulem vel epilepsia dCCQdah

Quibus quidem enumerandis , cunctis, quia arcti huius

coninien-

e) L.c. L.l. Epist. 9. $. 25.

odo laud

J) 1n diss

9) Fasnxz des maladies veneriemnes, Paris 177 9.

?z) Moncasuz l. c,

T3

£) Multas. eiusm

odi

Obseruationes codeoxt Tissor 1 c, il cap

de

E;)zlcpsus Zch O]J[ölhbcli.

n Qu CC EEE a

37

commentationis fines haud sufficiunt, atque multi ali e

Cl n Moomn Á)et Tissor /). absolutissimam j.. quantum

fieri potuit

causarum expo tioneunl

un praestiterunt

primarias modo, quae hoc epilepsiae genus efficiunt ,. pau-

€«is ilunc.: exponam.

Maximam vero 1psarum partem in VlSCel'lbuS abdo-

minalibus qnaemndam experientia docet;

ab his 'itaque

]u

ordiamur.

j"

'I:ssoT mula eius-

1. Cruditates in primis viis.

modi exempla enarrat

In pruni

epilepsia. sumtis , vene-

AMS C.

Dl

Cr

cicnta aquatica ") adducum.

n

. zfcida. et ac: idi in: p. «.

.Haec quidem aeque; ae

meconium epllepsxam infantum pmempue excitant 72).:

]

3 Ye ermes ; qui inter flequentlssunas m01b1 causas

qfï 13

referen di i sunt.

In

&L'— VA.

kïc p espltïm t.uema epüeïwmm

h

efficit 0)

L

)

4 Bilis COIruptd;:ommnium fortasse epilepsiae causa-

"

rum priüceps et frequentissima.

Quare etiam, quemad-

,

E

3

modum

ls

K) L.c.p. 417. sqqd

]«

D) L.c. $. 17-37

») Cicutae aquaticae historia auctore Wrpt LR, Bas. 1679. p. 6. sqq.

;) Fg. HormaNw

Med, Rat Syst

SHPU:

M Cfr. 1ll,

; £,

STARCK ZÍrchiv fzzr die Geburtstu

J

St 1'* æ 189.

x

0) Tissor.lec. G

C 4

d. obs

aud

LUg

y.O

Vl p.68. sqq

IIl BaicHTER- e»ir

DID.D.DG p 273. Hh Bïr MENBACH

prae-

ceptor pie colendus, in Jed, Bibliotheck, B.1l.

29'7

38

t o UE OO pb

modum in nosocomlo academico Gottlnaenæ factum au-

vel imn

dmi vomitorlis paro*(ysml epileptici vel omnino,

longum saltem tempus, depelli possunt.

Idem et TrssoT

docet p). Neque mirum id, quod bilis corrupta epilep-

siam mmo uet

quunm 1110 eror;,

trlstlua et ira

quibus de-

iünum couumpltur, Vel IPCd. eam moueant

if Calculz oarii irritantes.

PLenahbus quidem pro-

VE

creandi mmbl vires iribnit CI BnuENDEL,

quos secatis ab-

sumtorum ipso recens natorum corporibus in renis sub-

stantia et vreteribus vidit 4). £asdem ali et calculis ve-

siculae felleae vindicant r).

6. F'iia fluxus menstrui

Haec enim non tantum ni-

mia sanguinis copia ad encephalüm. delata epilepsiam mo-

vent, sed etiam propterea

quod multas spasmodicas ad-

fectiones sgienunt

quibus ipsum corpus totum vexant

Ortam vero inde . granissimam et cnuratu difficillimam cen-

set Cl BRENDEL 5).

Haemorrhoidibus suppressis enatám

ion misi perquam raro vidit TrssoT, 1de:mque argumen-

tis quoque a puon ostendit, quare demum sit adeo rara L).

Praeter haec irritamenta abdominalia multa alia ad-

huc-vel interna, vel extezna chirurgi curam postulantia re-

periuntur, quae vel momentaneos epilepticos motus, vel

epilepsias habituales gienere valent

7. DE

p) L. c. $. 17. $qq

85 v

opuscula mathematica. et medica, quae Summus Wnis-

pERG collecta edidit

Part. 1. p. 59

r) lgss in Zercure Danois, Mois d'Aoüt. 1758. p. 99.

) V. Er. Opuseula, T.1. p. 178

/) Il a g 5)'

at AEERETT ETE at

39

*

7. DE-Mzz4 z), acerrimi ingenii vir, singulari ali-

qua epilepsia iactatum vidit iuuenem sedecim annos na-

tum

vnde mutationes

quam ex spernmuatis cm!fec[wne

quidem corporis varias circa pubertatis tempus originem

ducere constat, prouenisse censet.

Omnia enim remedia

et methodica, et empluca quamuis 1ecent1 morbo incassuni

adhibuit.

$. Epilepsia ante exanthematum in primis ' variola-

rum eruptionem x)

9. "4crimoniae psoricae retropulsae y)

Alia etiam

irritamenta morbosa e.

c. lues venerea

monente Cl

FABRE

Idem Vcdet de materiis fe-

z), epilepsiam gignunt.

«

brilibus

[

quae e

rl

intermittente febri intempestiue Sa-

j«

nata remanserunt )

L

x

JDentitio difficilis. b)

]a

11. Ligatura funiculi spermatici. Eam quidem vel

perünacissimam epilepsiam effecisse docet Vir Sununus

]«

''HEDEN

)

auctore

k

u) V. de adfectw spasmodico refractario Obseruationem

SALOMONE THEeoPHiLO DE MkzaA.

In Collect. Soc. M, Havn

I

d

.. Vol. ll, p. 265.

x) V. HxarsrER comp,. med. pract, C, XVMl, $. 24.- C£. IH. SEQ,JE

p

AMed. clin. p-127,

*) DE Mzza l.c. p. 261.

[$

3

z) Cfr. V, Summi, RucnrEn, chir. BLEZ Vol W p2

I

&) V. DBERCHELMANN l. c.

) V. Ill, Sezrg l.c. p. 371. Hrzs:*rg Le

46

HEDEN C),

qm plura eius rei exempla notatu dwms-

Sima, quaeque 1pse Vldlt Il'ülat

Gn,nn lza

0550 sesamozclea

12.

* neruos prementia,

qmbus sublat:s epuepsmm quoquu depulsam fuisse T 18-

sor, d) 1efe1t

Haec itaque sunt potiora epilepsiae irritamenta. Pro»

ducunt.vero eo facilius epilepsiam, quo debhcatiores sen-

sibilioresque sunt homines,

quas vnum, vel alterum ipso-

rum vexat; atque hinc fit, vt sexus seqmm et pueri quo-

clue propter maiorem corporis imbecillitatem et irritabi-

litatem, magis sint procliues ad motus conuulsiuos, quam

mala victds ratione

mares e);

thue rüsticorum liberi,

perturbationumque animi violentia haud depranato lacte

materno nutriti

sub variolarum eruptionem atque denti-

tionem nequaquam aeque facile epilepsia corripiantur, ac

sensibilior, tenerior atque delicatius educata Vlblcolalum

?

proles f)

i

S

27.

Ü

Secundum ordinem, a me supra propositum , paucis

i

adhuc recensendae restant illae causa

quae

dum dire-

P

ctam vim in solidum viuum, neruosum systema videlicet

atque fibram muscularem exserunt, vel Óinomentaneos mo-

tus

€) L.c. T.L p.49. sqq

d) L.c. $.35

€) V. HxiwE diss. cit. $. 15.

f) Fm. HormaxN ZMed, Bat, T.1V, P.35, C. 1, $. 5.

EU o W.

&l

tus epilepticos vel habituales epilepsias proferunt. Perti-

nent huc plerique animi perturbationes. Ipsa ira et amor,

quamquam quidem per imritamentum intermedium, san-

guinem ad eucephalum propulsum, corpus ad eþilepti-

cos motus ciere videntur; at vis tamen vtriusque nociua

ilï(le, quqd subito atque directe solidum viuum adüciunt,

L

deriuari potest.

Vt paucis dicam ; quaecunque fibram mu-

ln

scularem irritabihorem, neruosque sensibiliores reddunt

j«

et corporis vires frangunt, ea epiïqpticos motus excitant.

la

Exordior itaque ab animi p'(ärï;urbationibus, quae huc

l-

þertinent, recensendis, ceteras ad hanc classem referen-

das causas postea expositurus.

il2

le

L. ZÀimor. Ommes tristes animi motus g)et in pri-

[]«

s metus corpus debilitant irritabiliusque reddunt. Per-

aC

tinacissima itaque est epilepsia a terrore oriunda, quaeque

saépissime omni medelae renitatur. E SELLE À) quidem.

eiusmodi epilepsiam, qua puerpera infestabatur, optime

xdebellauit.

Huc etüam trahi potest epilepsia communica-

tiur, quae ex terrore propter epileptici adspectum gigni-

tur, cuius quidem exempla a V. Cl. AAskow i) et Born-

h

HAAVE narrata silentio praeterire possum, quum, quod

It-

hic

cel,

A

£g) Cfr. amid optimi L A. DzrscH diss, inaug. sist. paradoxa me-

dica, len. 1792. p. 19.

tüs

A) V. EKr. neue Beytrüge z. Natur - und Arzneym., 'T.1. p. 39 8qq.

Cfr. HazN lc. p. 12z.. ForBenoitp JZMed. Obs. and, iuq. Vol.

Vl. p. 79. 1ll. Ricuren in chir. Bibl. Vol, Xl, p. $51.

à) Soc, M. Havn, Collect. V-oï. ll p. 14-22,

F

42

hic in orphanotropheo Harlemensi mlra.batm , Satis est

famosum.

amdem vero, quam terrorem adducere valere modo

dixi, interdum et fugat

quare Cl Boznuaavr territione

eandentibus carbonibus effecta ipsam puerum quemdanri

vexantem depulit

Qui tandem hoc fieri possit

exph—

Ccatu est difficillimum.

Celeberrimus Konruaas Á) in eo

quldem causam esse positam monet, quod anima ab alius

rei contemplatione ad aliam proripiatur.

. "mor , qualemcunque demum s$e praebeat.

Conci-

tfmdo vero huic morbo eam ob causam sufficit,

quia

saepissiíme bonam solidorum conditionem 1nf11nfflt

I;u-

cülenter id probant obseruationes Ill ZriwwERMANN et

Tissor )

Harrrnvs mortuorum inter

coitus negotla

hominum exemipla collegit 77), ortae vero ex prohibito

concubitu atque amore ad desperationem adducto epilep-

siae Clarissimus AAskow ).

3. Onania.

Pessimum hocce et perniciosissimum

viüum dienunm videtur

de quo singillatim loquar. Gra-

visSsinia

À) Cf. Inclyti huius medici Ratisbonensis, víri, qui maxima fauo-

riset amicitiae documenta quum publica, tum priuata mihi dedit

beneuolentiam pariter ac sapientissima ipsius consilia grato sem-

per animo prosecuturo

Znuleitung zur Bildung àüchter ZTund-

ürzLe. Vol.lV. p.20. Hegensb. 1789

1) L'onanisme p. 24

m) Element, physiol

Lib, XXVll, Sect, 3. $. 12. T. Vll, p. 567

5n) L.c. p. 16

m E HEOU ETE t

45

tum quod hominem

Yissuma infert COIPOll detr imenta ,

si forte miseri

quam maxime debilitat

tum etiam qula

ab illo subito abstineant

vehementissimas spastici gene-

[

ris adfectiones e

o

hypechondriam et epilepsiam saepis-

sime adducit,

Ea enumn est constans et pelpbtua naturae

lex, vt suetas excretiones, subito suppressas,

admodum

Hac itaque ratione onaniae effectus

aesre ferant corpora.

referendus est,

Orta-

ad causas,

quas materiales dicunt,

que hinc epllepsm excretionis r estltuüonem et lentam sup-

PI6Q81OH€ID

summa cautione instituendam, requirit.

Paeter hasce vero causas, corporis robur infringen-

aliae etiam. nonnullae nequaquam sunt mnegligen-

L

dae, v. c.

4. Haemor! hagiae grauiores ; quibus, quotiescunque

subito irruperint epileptici motus superueniunt

$. Climata calidiora epilepsiam exacerbare

Celeber.

rimus LorrrrLER in itineribus maritunis obseruauit

Epl—

qui vix vno per SlflglllOS menses pa-

lepticus quidam,

tricies intra duodecim horarum

roxysmo adfligebatur ,

spdüum COlnp iebatur, quum nauis aequatori adpl Opinqua-

ret

In Europam redux sexto quouis mense vna morbi

accessione vexatus est o)

Fa

S. 258

g) V. Tll. Pucares's chir. Bibliotheck Vol, XII, iamiam prelo libe:

ratum, p. 327. et LórrrEm's Beytr, z. draneyw, u, AZF'undarz-

ueyk, T.l. Leipzig u. Altona 1791

44

$

28

Ab eo autem longe profecto absum,

vi ommnes EP].-

lepsne causas enumemcsc c:tedam- bene enun multae

S UPGl sunt,

quas, vtpote remotiores quodflmmodo, Hnunc

quidem recensere nolui.

Quin ignotas adhuc crediderim

plurimas p), quum haud ommnes sectiones hominum epi-

lepsia mortuorum

1psius originem illustrauerint

Drae-

cipue

quando idiopathica erat

quae quidem saepius

omnes sensus fuecit

ita vt de sede ipsius nil certi con-

stet )

Neque mirum hoc, si consideramus et animi

adfectuum et imapginationum vim in tanto. cum sensorio

€omumnuni consortio

et tenerrinam substantiae cerebri

structuram :

nam multis mutaüombus morbosis obiuoxiunt

hoc esse,

quis dubltauent? Quum in ahlis tenuissimis

corporis humani parübus stap gnationes et obstructiones

Oor mntul

quidni et in encephalo oriantur epilepsiam tunc

producentes'? Sed. ante oculos rem - poneze nequaquam

sufficimus,

p)ldem monet Cl. Moncacnmr Epist. IX.. $. v s.

9) Lvpwisc Instit, Pathol, P.lll, €. 5

$

ITr16,

SECTIO

4j

SrEcC TAI o VI |

EPILEPSIAE PROGNOSIS.

$.

29.

Quum epilepsia adstantibus aeque sit horribilis ac aegrae

iis molesta, eademque haud raro, quando finem cepisse

videatur, in alios transeat morbos: signa, quibus bona,

vel mala eius prognosis cernatur, notari sane vel maxime

1f1erent. Vu.enim epilepsia saepe est effectus alius mor-

bi, ita et non xaro illum antecedit, cuius quidem sub

ortum euanescit,

Saepissime, obseruante iamiam HiPPo-

CRATE 7), febrish quartana epilepsiam depuï.it; idemque de

scabie narrat Cl. TrssoT s) Praeterea vero multa quoque

alia sequuntur epilepsiam ex aucta quidem irritabilitate

et nimia-sensibilittate explicanda.

Obseruante AngTAEO /) ingenii et sensuum externo-

rum hebetudo, tinnitus aurium; auditus difficilis epilep-

siae, quando diutius saeuiuit, accedunt z); sicut etiam

aliorum fit causa malorum, quae chirurgiae opem requi-

runt, e. g. $i müseri iuter paroxysmos corporibus duris

ilidantur, in ignem incidant, vel a pontibus in flumina

delabantur x).

F3

S. 39.

r) Cfr. Tissor L c. $.78.

5) L. €/ $. 78.:80q.

£) De causis diuturnorum morb. L.1, Cap. 4.

az) v. SwiETEN Lc. p. 425.

*«) T:ssor l.c. $.92,

46

S

30

Circa prognosin . epilepsiae gcneraleuz adnot'-mdum

est, epilepsiam curatu esse difficillimam y)

Quo irrita-

bilius vero corpus aegroli, eo maior ipsius sanandi. adest

spes, quum morbus plerumque ab eo leuioribus irrita-

mentis pendeat

Atque banc ob causam infantum epllep-

corpore vero mi-

siam facilhori opera remouere licet z);

5pus irritabih graue et pertinax suspicari oportet irrita-

mentum

quare in adultis curatio difficillime succedit a)

Plerumque igitur epilepsia feminarum miünus est atrox,

quippe quae corpus adficiat delicatum et magis irritabile.

Nulla vero sanationis spes adest

si morbus iam diu et

per p]mes annos durauerit

vel post aetatis annum XXV

vel malum sit herediutarium

viliumue

demum inceperit

aliquod. cerebri suspicari liceat £)

$.

21

Quod ad specialem epilepsiae prognosin atinet

onmniuin rinum causarum occasionalium indoles resSpici

debet

]ta v. c. haud inanis sanandae epilepsiae spes

adest ,

quae à 1et10pulsls efflorescentiis cutaneis vermi-

busue orta est, modo aptis illae remediis remoueantur.

Superueniente febre quartana: epilepsiam tolli iam docuit

HirPOCRATES c), et Cl BAxc d) hanc HirPocmaTIS sen-

tentiam

y) Tissor l.c. $.95.

z) Bawc in pr. med,. p. 361

Psdb ]

g5

a) Celeberr. SzrrE JWed. Clim, p.

b) Bawc lc.p

61.5qq

c) Aphor. Lib. V. Aph. 79.

d) L.C 9. 361.

MR

— BR

47

tentiam sua. confirmauit obseruatione. Epilepsia hvysterica

remediis quidem raro tollitur, saepius sponte et lapsu

temporis cessans, id, quod multiplex experientia docuit.

I1dem hoc et de ea valet, quae a /fluxus menstrui vitio pen-

det e).

Ex trerrore vero Orta , secundum vnanimem me-

dicorum obseruationem , pertinacissima est f); attamen

Cl de Hazw g) et FornuznoiLL h) vel ilam debellarunt.

De morbi vero exitu haec fere obseruáta sunt:

1) Interdam aegr()ti in stadio soporoso paroxysmi mo-

riuntur.

Quando vero sua defunguntur morte, sem-

Ill. QuARIN hoc saepius

. per fere apoplectica ea est.

obseruauit 7).

2) Nonnumquam vero in alios morbos transit (v. supra).

3) Accidit quoque, vt natura crisin aliquam efficiat,

excitatis v. c. haemorrhoidibus, vlceribus, exanthe-

»

matibus, febri quartana vel petechiali A). -

e) TissoT l c. $. 10r.

f) »s Hazw iat. Med. P.V. p. 121. *epilepsiam a terrore (pessima

sane origine) matam,"

g) L. m. cit,

À) Med. obs. and, inq.

| Vol. VL p. 79. Cf Ill. BLv MENBACH m;d.

Bibl. Vol.l. p. 259.8qq.

i) V. Ex. Zenimaduersiones 1. c.

k) Cfr, Ill, SzrnrE lc. p. 377.

h

: ! SEGTIO

48

SEGTIO V IL

DE EPILEPSIAE CVBRBATIONE IN .

GENERE

-

5 14

Accedo tandem ad tristissimi morbi curationem, tantis

si modo succedat, pressam difficultatibus, vt opprobrium

medicorum iure adpelletur.

Non est itaque,

quod mire-

mur, non solun tot tantaque huic morbo specifica quae-

sita esse, sed etiam medicastrorum molimina, quum ra-

tionalis medicina saepissime vulgi spes fefellit, in tentanda

eius sanatione versari

Medicamentorum specificorum et

arcanorum vsus ab eo, qui rationalem medicinam sequi-

alias enim

tur, ad methodum quamdam referri potest

haud inteligerem, quomodo aniepileptica. nonnulla

a

iinedicastris adhibita nullam

à medicis vero artis scientia

pme(htls adph(:am maximnam Saepenumero exserant vim.

Lubentissime itaque lll. BArprzxGEnr sententiae subscribo

omnia medicorum arcana exploratione diena. iudicantis l)

Atque

D) *Alle Arkana verdienen ans Licht Bexogen zu merden. . Hütte

»GavBivs nicht LüpEMANNs Íuna flxata untersucht, soivüssten

7;ir nicht, dass es Zünkkalch ist" | V, Hj Zri, qui plurimis

maximisque honoris,

beneuolentiae et amicitiae documentis,

Marburgum transeuntem me ornauit,

fautoris ad cineres vsque

colendi ZMagazin f. 4derzte Xl.B. S,73. u,s.w. — . Cfr. Samm-

lzmgf pr. i. Vol, XHl, p. 685.

um t aESEDCCTETT TL OTERB t t

49

Atque in eodem illo mihi q;aidem posita videtur causa,

quare nostris, quibus iusta artis medicae notitia cordi est,

temporibus non solum epilepsia felicius tentata, sed etiam

eorum ipsorum, quae specifica nominamus , pleraque ma-

iori cum effectu. in vsum vocata sint. Prius vero, quàm

ad specialem morbi curationem exponendam accedo, pauca

de generali ipsius tollendae imethodo disseram.

S. 331

Epilepsiae curatio in vniuersum versatur circa causas

morbi auferendas vel frangendas, neruorumque sensibili-

tatem et fibrarum muscularium irritabilitatem minuendas,

Omnia itaque corpora aliena irritantia seu [luida siue so-

lida auferenda sunt trepanatione, incisione, iniectione, va-

riaque ektractione. Neruus adfectus transcindendus, seu

ope caustici destruendus, aut sensatio nuerui infringenda

est.

Vulnus parti cuidam neruósae inflictum dilatetur,

Acria varia, vel in corpore enata, vel intus delata laua-

tione, iniectione, inuoluentibus, antidotis, vesicantibus,

emeticis, Jax'antibus auferantur, diluantur, obtundantur

Vermes destruantur eliminenturque an-

et corrigantur.

thelminticis et purgantibus aluum. Boni sanguinis inopia

reparetur diaeta blandg? nutriente, idoz.lea.

S. 34

Neruorum vero sensibilitas et nimia irritabilitas mi-

nüpntur quum omnibus antispasmodicis »7) e.g. opio,

Á

moscho,

m) De antispasmodicorum differentiis v. Cl. Hgcxen in Archiv für

die. allgemeine Heilkunde , V0l l. p.439. sqq.þBkerIin 1790.

G

jO

UEL KOT

moscho, valeriana,'asa foetida; tum balneis fug1dïssmns,

vesicatoriis, enieticis z), electricitate et. s. p. Neque hic

praeteleundum videtur, quantum ànimi quies ad Spasmos

fugandos valeat

Cl FornznoiLL itaque summo iure ad-

monet, ne medici aegrotos ad lunae phases aitentos red-

dant

neque periodicum paroxysmi epileptici ordinem

commeéemorent, quia saepissime talis recordatio eam in ae-

erotorum mentem exserat viumn

vt morbus exinde certis

--

temporibus redeat

Quin maiorem adhuc potestatem excitandorum nono-

rum paroxysmorum recordationi huic tribuit FornznorLL,

quam ipsi lunae ommnibusque planetis o),

atque Ill

BrvMENBACH acutissimam' hanc sententiam sua quoque

auctoritate omnibus medicinam exercentibus inculcat p)

$. 35

Saepissime epilepsia tam aperte pendet a graui ahquo

QtlllllllO, solidum viuum irritante, vt sola eius remotio vel

destructio

7) ForHEnGILL in med, and, phil. Works, .ondon 178:. p.2:

in cap. de emeLicor. osu in wariis morbis tractandis. ait

»In

,UOorbis spasmodicis aliisque plurimis neruosi ordinis, qui origi-

,0em ab inertia et languore chylopoetico ducere videntur plu-

rinum. pxodesse visa sunt emetica.

9) "Those who are-about the sick should be paxmcularly careful

,never to call their attention to the time of the moon, or any

.Other periodical return

Perhaps this attention

once deeply

Zunpressed, has much more influence on the return of the fits,

,than the changes of the moon, or any other revolution,

N.

»Med. Obs. and. ing. Vol. Vl. p. 79

p) Med. Bibl. Vol.ll p.259

— E n

U

S'I

destructio a(l' morbum curandum suffíiciat. Saepius tamen,

1n pnmïs $i COlPuS nimis irritabile a stimulis leu1ssunls

atque ilis, qui extrinsecus accedunt, nec à medico remo-

veri possunt ad. motus epllep'ucob excitatur, omnium pri-

mum morbosa solidi viui conditio respicienda et corri-

genda est.

Quid? quod nonnumquam vel neglecta quo-

áammodo causa materiali sola tantum solidi viui restituta

integritas morbo tollendo' par est! Docuit hoc quotidiana,

si opus foret

experientia magis adhuc probandum acu-

tissimus Hrnz;

cuius quidem sententi

quotiescumque

morbus haud diutius a proxima, quae ipsum effecit causa

vtique est sequenda.

pendeat

quamuis adhuc adsit illa

V. C.

Quando vero epilepsia externis causis obnoxia est

S1 noui paroxysimui CPllePtLCl a terroribus oriuntur

quos

nec aegrotus euitare neque medicus remouere scit, vnam

tantum solidi viui curationem instituere licet 4)

ia u

Quodsi vero methodicae huic siue rationali medici-

nae

quod. saepissime,

qm eam exercent,

exper 1untur

ts

morbus

9) 'Tum- quidem remedia sedatiua et anodyna, in primis opium lar-

210r1 por*"wendum mamnu

e. c. quauis hora vnam vel duo grana

a Cl. ForngnciLL commendantur. V. AMed, obs. and. inq. Vol. Vl

p.79. et 80. Nisi vero fallor, haec dispositio epileptica, a terrore

ouunda, praecipue corticem perumanum pOSClt

quippe qui et

fibramdi roboret et nimiam irritabilitatem iustis finibus circumscri-

bàat

——

De viribus corticis peruuiani v. Max. STorr yraelect.

in div. morb. chron. ed. EvgREL, Vol.l. in cap. de conuulsione,

M

Cfr. Cel. HEcxkEn l,c. p. 442. 5qq

$2

r B ss

morbus resistit ,

tunc quidem curatio remedlis empiricis

tentanda erit.

At vel haec saepissime quin saepius, quam

methodica medendi ratio, medicorum spes fallit, id, quod

nuperruine adhuc FornuzRoiLL quentm r)

Lr ComwrE s) nimis Vuïaalem remediorum epilepsiae,

quae specifica adpellamus, vsum valde vituperat,

suadet-

que, vt in curanda ea plurima habeatur ratio causae, ex

qua ea S)t orta, quamque multo saepius, ac vulgo creda-

L. ccïmm et distinctam ecse, qum plerumque in syste-

3ate viscerum abdominalium latere contendxï

Quam in-

certa vero haec empirica medendi ratio sit

satis adpare-

bit, si id modo cogitauerimus, remedia antiepileptica re

vera non existere

quaeque ita nomainari solent

si quid

ad sanandum aegrotunr vmquam attulisse visa fuerint, non

nisr eani

quae tunc morbi causa erat

tollere potuisse.

Hac quidem ignota (atque ita abdita sane est ea vel sae-

prssune, quae vel acutissimi medici oculos fugiat) empi-

rica remedia recte adhibentur

quoniam hac demum via

latens mali origo interdum detepatur ,

idque ipsum ita

tentetur atque remoueatur.

Bene itaque sum persuasus,

nos plerumque,

quando haec pseudo-specifica efficacia

fuerunt,

*

r) *The disappointments , howcver, that I. met w1th in many in-

»Stances, made me dlsqatlsücd with this method ;

it was always

»tedious, too often uncertain."

V. AMed. obs. and. iuq. Vol. cit

P. 69.

9). Zournal. de Medecine, 'T. LXXXI,

Cfr. Ill, Pucuren eAir. Bibl

VOl XL p.srz

—

at ET ss

E

fuerunt

caüsam antea abditam indicare posse, quamuis

id quidem haud semper adcuratius liceat

81 e. g. Vale-

rima tülit auxilium, vermes potissimum auctores paro-

xysmorum putandi sunt

Remedia itaque antiepileptica

specifica pro mere causalibus habuerim, ordinarias epilep-

Siae causas, licet latentes; tollentibus

Facile vero

SI CL

conüngit esse tam thCl vt pruinun medel dae epüepbne

periculum | faciens

ilud statim antiepilepticum,

quod

morbi causam tollere valet,arripiat; in' eum induci potest

errorem, vt remedio hoc spemüco ipsum morbum fuga-

tum credat.

CESUEUISUEN

SECTIO VIII

DE CVBATIONE

EPILEPSIAE IN

PAROXYSMIO.

$.

1

In hac opellae parte et illa exponam, quae ante et post

paroxysmunm medico sunt obseruanda atque agenda., Pa/-

liatiuam vero. curationem hanc iure vocares, quam in

vna tantum spasmorum momientaneorum solutione verse-

tur. Id enim nonnisi perquam raro accidit, vt irritamen-

lum tunc sit e corpore 1'emotum.

$.

38-

üte paroxysmum tiunc quidem tractando morbo

opera adhiberi potest

quando prodromi ipsum. antece-

G 5

dunt

aaáÓ Ó P

E

d

3

L

Y

^

À

t, vel ordo periodicus in reditu paroxysmorum obti-

net.

Tum vero haec potissimum sunt obseruanda.

Ae-

grotus omnia illa, quae, si paroxysmus incidat, detrimen-

tum ipsi inferre possint, evitet.

Concedatur ipsi ab ad-

stantibus locus satis spatiosus, ne conuulsiones impedian-

tur corporisque partes miorbo correptae laedantur. Omnia

irritamenta occasionalia vel interna, velexterna vel euiten-

tur, vel amoueantur /), gastrica véro in primis clysteris

ope eiiciantür.

Omnia pericula, quae proxime a pa-

roxysmo pendent, remoneantur.

Omnes itaque causae

excludantur, quae sanguinem ad encephalum congerunt.

Vestes arctae et angustae exuantur et ab omnibus potu-

bus spirituosis abstineatur.

Quid? quod vera plethora

venaesectionem poscere videtur z).

Quando paroxysmus

spasticae 3ndolis est, interdum remediis antispasmodicis

Vel- praecaueri, Vel plinpi pot.est.

Obseruatjones tamen. ,d.ocen.t, ommnia calefacientia et

nomünatim opium non solum paroxysmum exacerbare, sed

etiam Ns.tadium soporosum augere et protrahere. Optime

vero conueniunt vomitoria, large quidem propinanda;

quum epilepticis ea, quae alias sufficit, medicamenti por-

tione vomitus cieri plerumque nequeat.

Vt vero spasmi

minuanmr, alia etiam antisp*a51ïlpdica e.E. spiritus nitri

! dulcisä

L) VAN SwIETEN in Comäzenb. T.HDl, p.451. Etiam frictiones cor-

poris,

sternutamenta ,

obseruante iamiam CoErLio ÁAvRELIANO,

noxia sunt durante paroxysmo. V. de morb. chron. Lib.I. Cap. 4.

Cfr. Tissor. 1. €. $. 198.

?z) Banuc l.c. p. 362.

"

$3

dulcis, liquor mineralhis. Hoffmanni, ipecacuanha in.re-

fracta dosi, clysmi ex asa foeti'da et valeriana ,adhiberi

possunt Voc).

Intärdum prodromi singularis prorsus indolis sunt

et recta eorum traciatione paroxysmus auerti potest.

Exemplum offert :epz'lepsz'cz pedisymptomatica Sauuagesii,

quae, vt experientia docet, fascia, supra locum sensatio-

nis-arctc constricta, e'xstifngui potest y). |

— JEpilepsia. infantum .semper. . fexe :Pl'Odl"OmiS est .in-

structa.

Plerumque .enim. dormiunt,. oculos semiclausos

circumagentes, et per somnum xrident atque cohorrescunt.

Adplicentur vero his clysteres deturque moschus. Inter-

dum irritamenta quoque occasionalia, '"vtpote in tenera

ipsorum aetate plerumque: manifesta, tolli possunt, e.g.

acidum primarum viarum absorbentibus.

S

39-

Inter ipsum, vero paroxysmum idin primis» est cauen-

dum, ne aegroti propter maximam conuulsionum vim de-

trimentum capiant.

Membra igitur conuulsa ne retinean-

tur; nam humorum congestio ad encephalum inde àuge-

tur, et summus virium languor insequitur.

Pollices in-

clusos pugnis eripere velle stultum est, aeque ac frustra-

neum. Paroxysmi antem mitigatio tentari potest clysteri-

þus ex asa foetida et tartaro emetico compositis, cucurbi-

tis

«) Ill. SzrrEe in Zed. Clin. p.373.

y) SerrLE l modo cit. p.374.

$6

tis siccis vmbilico impositis, vel, quod ommibus praestat,

emetico. Opii contra effectus pessimi sunt.

S. | AO.

In stddio apöplectz'co s. soporoso id curandum, vt

aegrotus in aere temperato wersetur, caput ipsius eleua-

tum sit, atque, quum apoplexiae periculum immineat,

Hoc vero instare declarat

tempestiua medicina paretur.

somnus profundus, soporosus, nulla irritatione inhiben-

dus; facies rubra et tumidaj'oculi rubri, proterüi; venae

iugulares tumentes; pulsus plenus et durus.

Atque tuim

guidem plerumque "Velïaesectio requiritur z).

z) Cl Bawc in praxi med. syst. exp. l.c. commendat simul aquam

frigidam faciei ,adsfiergendam.

7 SEG:I'IO

SECTVIO'IX.

.DE CVBATIONE EPILEPSIAE

METHODICA.

— ÀÓÀ—

S- 4T.

i /uum expositio curatienis methodicae omnibus nmhe.

ris absoluta, et,arctos, quibus inclusa est haec disputatio,

limites et ipsam virium mearum facultatem superet; nec

non chifcurgia eodem iure, quo medicina, morborum epi-

lepticorum therapiam sibi vindicet; praetereaque in sectione

decima copiosius de multorum medicaminum viribus sim

xpositurus, lector paucis tantum in eius specialem curam

inquirenti mihi indulgebilf ; quin eo facilius impetraturum

me hanc spero veniam ; Qquum satis absolutam causarum

;pecialium enumerationem me praestitisse arbitmri. audeam.

$.

42.

Quomodo vero epilepsiae curatio sit instituenda , id,

quemadmodum in omni morbo, tribus potissinuum rebus

cernitur, causis videlicet morbi, tüm omnibus iis, quae

praeter sanitatem in corpore aegroti adparent , atque medi-

camentorum denique efficacia.

Quae vero per causas morbi

facienda indicantur, ea omnibusiis, quae ex reliquis duo-

bus 1nodo commemoratis vtpote saepenumero vel incertis,

vel haud sufücieïïtibus eliciuntur, longe sane sunt antepo-

H

neuda.

$8

nenda.

Quando enim Valeriana emepsam ni ügauit; num

tatim certa vermium suspicio adest? Si post retropulsas

efflorescentias cutaneas morbus irrup

un statium psori-

cam acrimoniam culpemus ?

S.

4j-

Stimuli mechanici, e.g

. fracturarum . ossium complica-

tarum, vbi vel globulus ferre us, vel margo ossis fracti, vel

aliud corpus alienum epilepsiam excitauerat, chirurgica ope

tolli debent ) Quodsi certa orti e molesta nerui alicuius

laesione morbi .adsit Suspicio

dissolui eam vtique Ooportet ;

id quod Celeberrimus 'TuzpEx in epilepsia castrationem se-

cuta, vt vidimus, faciendmm suadet £). Eþllepqa-e capitis

laesionibus profææcta interdum foratum modiolo instituen-

änm ahd*nue chir uro icam tractationem pogndat. uaeplssnne

tanien venae sectlones e01e0105 effectus edmex unt c), et

vleera artificialia, quae aduersus epilepsiam quoque a th-

bus laesionibus Chlïïü s. l'"lS oriun dfzm Ont"mun* prie aestant

auxilium. — Sic e. g. CI. WIAR]:T d) epilepsiam, quae ex vio-

lenta pollicis et flexoris euulsione profecta erat,

CHIHSQHP

paroxysmos snmpm: antecedebat dolor fixns in musculo bi-

lJJ

:piæ bia

setaceo loco dolenti fmph

09

O N.JLHI(B C'ï-

davuit

In epdepsm pedisymptomatica membrum morbi

fomitem

) Cfr. Bircvgn lc.

5) L 6 P- 49.

B)

Tissor l c. $

28. 6t sqq.

lluc etiam trahi possunt obser-

ationes Cl

RvporPH,

qm Xsüere crann eplïepsmm sanauit.

V. Er JDiss, laud. p. 19. 8qq.

d) V. Ill. Pucnrzn's chir, BiH, XI. Band. P. 113. 8qq.

n ht 7 ORRT R

"

fomitemi continens stringatur, fasciaeue arctüssinie. inuol-

vatur pro ratione integritatis securae membri et sensibi-

htatis aegroti e)

Haec de therapia

chirurgicam opem

Jamiam ad alias causas accedere

postulante, sufficiaut

liceat

$. 44

"dnimi adfectus epilepsiam excitasse, iisque sedandis

eam 1psam jinterdum sanatam , iam supra mont! uimus.

Cl

Aaskow in actis Havoniensibus f) curati puellae morbi

exemplum exponit, cui parentes hoc dederant, vt ardenti

iuuenis amori libere tandem mdulo eret.

Morbi reliquiae

sub Vsum corticis Peluulanl ahls aïomatl(:ls iuxta prae-

ceptum CL Wnuvrr 9) compositis iuncti adeo euanesce-

la

bant, vt grauius modo iucitamentum paroxysmum eum-

que non nisi leuem resuscitare valuerit.

Epilepsia puer-

j

perae e terrore profecta remediis bilem euacuantibus, an-

ïlSP&SIIlOdI—LlS et diaphoreticis optime a CI. SrrLE sanaba-

i

tur

g. IlL FOTHERGILL À) commendat in pumls remedia

)-

sedatlua et nommatlm Oplum. Tta quidvn sexennem pue-

i

rum, alias sanissimum, qui insiliente in se cane molosso

[

vt integro triduo conuclleretur,

horren-

ita pertelhtus

le

dosque postmodo epilepsiae accessiones quouis fere die

Q1

H 2

pateretur

J

€) Tissor L.c. $. 128

f) ZActa Flavn. Vol.M. p. 16

^ -

g) V. Ill. BavniwcER in PAarm. EÉdinub. Brem. 1784. .

351.

C

SACHTLEBEN J"ersuch. ein, Med, clinica, 'V, l. p. $3. Danzig 179:.

j

2) V. Er. zeue Beytr. z

.JNat. u. drzneyw, T.l p.39. sqq.

h) Med. obs, and. inq..Vol. VI. 1 c.

Go

sst PRGIENSUE a v

pateretur, morbo nullis remediis arcendo. per . sexennium

vexatus fuerat, tandem Cel IHatw amlupaænoäïrm atque

OpiO pr istinae

sanitati restituit 7). Doctissimus Scoror:A)

binis drachmis. pulueris radicis. Valerianae quotidie dati

deinde eius decoctae libra vna post singulam pulueris

drachmam exhibita epilepsiam triennem ex terrore natam

et quouis fere die irruentem suppressit Z)

Epilepsiam

coimunicatrnam puellae cuiusdam- Cl. AAsxow 77), post-

quam ab alia epilepüca eani seiunxerat,

pediluuiis, asa

foetida et opio mitiganit;

sub vsum vero morsuïorum 6

COlthG peluumno et Lmatum mfn"us parator um pæ Qxycnu

tandem prorsus siluerünt.

Hl. pz Srónx z) cicutam ali-

UHQZKLO 111113886 QXPGIUJS e€st; morbo vel müa vnius merm-

Sis spatlum remoto.,

Ibiquidem a terrore exortus videtur,

quoniam,si causa quaedam materialis adfuisset, intra tam

breué tempus vix potuïsset depelli.

'Tahl lcnt ur cpïlePSLae

medicina forte paratur vel e belladonna, quam expenentls-

einius, Müxci aduersus epllepsmm adhibendam saepius

$uasit , Guum haud ob vnam in ouo v ututem mmo andlona

51t

i) Vi Fal

Med, T^V.. p. 426

d

À) Tbid. p. 121

I) Praestantissimus hicce radicis Valerianae effectus eo niagie :

idmi-

ratione diemnus est

quandoquidem, sicut etiam CI. Hrnz (v. E:

librum vom Sehwindel . 444.) bene admonet

non nisi tum ezre

iam suam edat virtutem, quum abunde v.c, duabus vnciis sin

^ (f

-

uli

iebus dandis adhibeatur

[

m) dct.. Havn, Vol. 1. . p. 17

n). Libellus de Cicuta secundus; '"Vindób. 1761, p. 261

P

umoncc i ARCT RR P m

6t

sit.o) Quum vero omnes adfectus animi tristes et furi-

bundi, vt communis docet obseruatio, in prinus liepatis

systema adficiant

a

bilem augeant atque corrumpant

éuius vitiosa conditione saepissime, vti TissoT muitique

alii obseruarunt, pendeat epilepsia: ommnia remedia, quae

bilem et euacuant et corrigunt e. g. emetica et acida ve-

getabilia, quotiescumque ex auimi adfectibus morbus hbic

ortus sit, adhibenda videntur.

Quid? quod horum me-

dicamentorum adhibitio semper opii aliorumque narcoti-

corum vsul praemittenda esse videtur,quum haec sine illis

€o inalores secu-

saepissime nocere, at, $1 plaecessennt

iioresque praestare possint effectus.

Opium saltem hasce

caàutelas sane posceret, quum . eius vsus sordes prinarum

viarum adhuc pertinaciores et fixiores : reddat.

^

54f

Obsh uctiones atrabiliari iae requirunt sedulum resol-

Ventïum vsum, e quibus Cl Tuingwrvs in primis aquam

laurocerasi

Il GvARIN

hälebm um nigrum potissimum

commendat

Ali.egregios tum asae foetidae effectus ex-

per ii sunt.

Fermes praecipue apud. infantes epilepsiam

excitare valent, tunc in primis suspicandi,

si periodicae

vicissitudines in paroxysmis epilepticis sese ostenderunt

in adultls taenia praesertim epllepsmm gienit.

H3

Effica-

0o) V. I. H. Müxca Obs. pract, circa vsum Belladonnae in melanch h

mania, etepilepsia, Gótt. 1793

Modos vero huius medicamenti

summe venerabilis eiusdem pater in Aurze Jnleitung, wie die B

auzuwenden ist, Gütting. 1783. p.27. sqq. definit variis aeerotan-

tium aetatibus atque .conditionibus adcomodatos,

62

Gtccescsenit R DACC N pl

Efficacissima itaque anthelmintica in auxilium vocan-

da sunt

Cl. ForuERoiLL p) praecipue limaturam stanni

vtendam suadet

ScumvcxER g) semina sabadillae; et Ill

SELLE r) mercurialia

Celeb. Ovanrw talem paroxysmum

cataplasmate ex felle taurino, herba et oleo absynthii

comp osito mautieauit

Cl.FurrzE s) et SAcu TLEBEN/) etiam

externum felhs tauxin vsum laudibus extollunt

$. 46

Quod ad onaniam attinet, illa, vt supra demonstra-

yimus, duplici modo nocere potest

quoniam non solum

ipsa haec enormis humorum euacuatio,

sed etiam eius

cessatio, vti ommnis subito suppressa excretio hominis na-

turae perniciosissuma est.

Vt vero ita debilitatae corporis

vires quodammodo restituantur,

adhibenda sunt vtique

mechcammd roborantia et aDUSPäSHLOdlCH

TissoT z) qui-

dem balneorum fuo'ldorum atque corticis peruuiani, quem

et Srónk x) commendat, vsum suadet, alii martialium y -

Ouodæ autem intermissi subito sceleris poenas dent ho-

mines, tunc ea quidem adplicanda videtur medicina, qua

aduerqus ahas suppressas excretiones vii solemus.

$. 47.

p) Med. obs. and. ing. Vol cit. L c.

g) V. Er. vermischte chirurg. Schriften, Band lI. Bemelk 39.

r) Med. clin. p. 195.

5) Mediz inische Znnalen, 'T.T. S. 324.

t) Fersuch e, Med. clin. I. Th. P. 274.

u) L'Onanisme p. 198.. CÉr. Tentamen de morbo ex manustupr. m.'w/ze,

P. 203.

w) un. med. l. p. 216

y) ll SELLE JMed. clim. p. 315

— ERN n

65

$. 47

Taedet sane, plurium causarum therapiam adponere;

$aus eumn superque est cognitum, quae medlcamenta at-

que leuamina requirant acidum primarum viarum, vitia

fluxus mensium

dentitio difficilis, calculi varii ivritantes,

inorbi retrogradi cutanei, venenum venereum ets. p. Vnum

modo hoc addam

quod omnia haec

quando epilepsiam

gignere valuerunt

vel pertinacissima | saepius sunt

vel

omnino abdita.

Ilustris Furrzr ingenue, atque, vti decet

virum luculentissima artis medicae scientia , praeditum,

licet omnia illa remedia

exemplum pueri propornit, qui

et anxilia, quae a medicina methodica vmquam suppedi-

iari potuex int

tentata sint, post septem tamern menses il

stitutum clinicum

haud sanatus

reliquit

Nequidquam

anthelminthica, antispasmodica et ipsa specifica antiepilep-

tica adhibita erant z). Átque eiusmodi obseruationes com-

mumb BXG&lCOTLulH ex PC rientia PlOb'luït

$. 48

Quae in corpore aegroti adparent, ea interdum, quo-

modo tentandus sit morbus, indicant.

Epilepsia e. g

. pe-

riodica plerumque est symptoma febris inter mü:tentlb lar-

V'itäe., mensium. vitii V€11111 ain aaque irritationis gastmcae

Epilepsia pedisymptomatica ligaturam atque remedia to-

pica, quae nnmm deriuant, euacuant, .suppurationemue

M omouent

) Vide Doctissimi vixi, praeceptoris et fautoris summa pietate a me

prosequendi, Z4nnalen des Klinischen fustituts zu Berlin, 1. Heft,

p. 56. sqq. Berlin 1791.

6l

promouent a); nocturna wedicamima antigastrica et anti-

spasmodma adhiberi. iubet.

Quae vero humorales b) dlcuntur e. g. plethorica et

cachectica, eae quidem plethorae 'et cachex1ae requirunt

medelam.

-

Effectus medicaminum, licet is qmdem nonnumq uam

certam medendi rationem suppeditare poseit.

at, vli lani

supra exemplo radicis valerianae demonstratum est, multa

tamen dubia, multos errores, multa praeiudicia adfert

Haec igitur medendi ratio parum ab empirica illa,

quae in remediorum specificorum tentamine versatur,

quamque in sectione sequente exponam, discedit; vixque

ad curationem methodicam pertinet,

ita vt non misi fors

aliqua :medlcum ad ea,

quae adzzzaantza, et 7"ocentia do-

ceant,

attentum leddele debeat et p0551t

) V. ManeT in JNouveaux IMemoires de P cademie de Dgon

Premier Semestre. 1784. 8

at

Cfr.Ill. BicurEn's chir. Bibl

T. Xl. p. 113. sqq

5) TissoT l c, $. 133.

SECTIO

$j

GEUCERSSUM DEU EC Ea as

SECTIO hi us

DE CV BATIONE E]WPHHCA ET DE

hEMEDIIS SPECIEICIS IN EPI--

LEPS[A

« $. . 49.

id. ix inuenitur alius morbus, qui tot remediis specificis

tentatus Slt

quam epllepsia,

quorum quidem pleraque

altiori adhuc. virium indagatione sunt digna; quum, si

quidem certi aliquid de illorum virtutibus . statuere fas

€st, vel corpus roborare, vel excitare, vel stimulos, morbo-

sos obtundere, diluere; extricare vel neutros reddere vi.

deantur.

Quocum etiam consentit Cl. TISSOT, qui ne

vlh quidem medicamento antiepileptico veram virtutem

specifcam attribuendam 'censet TE

Idem egregie osten-

dit, quales effectus a promiscuo horum medlcammum vsu

exspectandi sint

Si specificum sic dictum remedium num-

quam falleret,

neruis tantum roboris et 1118e1181b1htat13

tribuere deberet, quantum ne in homine quidem robusto

et ammahbus conspicinus.

S.

fo.

Iamiam illa specifica recensebo ,

quae principum me-

dicorum auctoritate et expenentla. famam laudemque

nacta sunt

Il

e) It

. 263. Cfr, BoennaavE aphorism, 1085.

MoRnGAGnN:1 Epit,

1X. $. 26

I

66

L. Fiscus quei nus d).

Eius efficacia. iam a, TurorHnAsTO PaARACELSO et

MaTTHIOLO laudata est.

BOïLE €) in ep1lep51a vtendum

commendat ét exémpla enarrat,

quae ,

solo. eius odore

morbi curationem absolutam esse probant

BOERHAAVE

in motibus systematis neruosi inordinatis egregio cum

effectu illum propinauit f/). lIAcozr, de Hazw g) et Lor-

SECKE À) idem adserunt.

CvrLLEN et Tissor 7) celebratas

huius medicamenti virtutes negant,.quas tamemr CorsATCH

éximiis laudibus extollit 4).

!2. Hadix F alerzzznae siluestris. L).

Hoc medicamentum insignem famam in curanda epi-

lepsia tueri, non est quod moneam. . CorvwsNA et Man-

-

*

CHAN'TE

. d) Primrivs im Hist. ]Vlundz, L. XVL cap.44. Hirr om merues p.53.

e) De vtilitate natural, phil. P.W.

Sect, 5. Cap. 7

12 De morb, neruorum, . 841

£) Hat. medendi, P.V. Cap.4. $. z.

A&) VocEeL mat.med. p. 279. (Ed.IL)

QUEX p. 277

Idem etiam Lrwis (4m experimental history of the

materiamedica p.574.) adserit

AxpnéE (Casesof the Epilepsie,

Aysterie fits, and. St,. F'its, dance, Lond:1764, p. 261.) vna tan-

tum vice auxilium aduersus morbum ex ipso profectum conspexit,

Cir

quod (111OTIDSCHDQHG pOSïCH vteretur eo, "vthue negamt

SrELLE med, clin. p. 374. (ed. 5.)

K) V. Er. Abhandl, über d. Mistel. u. dess, Kraft wid. die Epilepsie,

a.d. Engl. übers. Alteuburg. 1

8. (8.) . Commentatio autographa

Londini annis 1719. et 1723. edita est auctore l, CorspATcH, M

D. — CanrHEevsER Pundan:;

mat.med. Sect. XV.

CJP 27.

'lom.

ll. pag. $28. (edit.2.) etiam in epilepsia aliisque morbis conul-

siuis Viscum quernum adplicari iubet.

l) TissoT valerianam siluestrem ab anthmc mCdlClS iam adhlbltam

contendit, consentiente HALLERO et hancspeciem in primis laudat,

ecocccsat aPTA E QUi o n

i

PT

CHANT 77) primi hanc radicem laudabant

DeSCI'1PSlt il«

lam Diosconrpes sub nomüne VALERIANAE PHvu prae-

eunte ARETAEO.

Cl. Wnuvrr, Scororr, Savvacrs, Trs-

soT z) et nuperrime QUARIN plobatam eius virtutem te«

stautur.

Dandae vero sunt binae drachmae.

Vis est

ciuretica, purgans, sternutatoria, emetica

diaphoretica

Quum eius virtutes in principio volatili constent

pluri-

nas sane, si integra sumatur, exserit, quae vero nullae

sunt

quando locis humidis sit effossa o)

SAGAR in pri-

mis oleum valerianae aethereum làudat

laleriana cel.

£ica secundum obseruationes CanMINATI p) rminus

est

efficax.

Vt vero radix valerianaeintegras suas habeat vi-

Tes;

effodienda est mense Martio,

antequam caulem

-

edlcht q).

CvrLrLEN quidem et ÀNDREE de ipsius praestantia

'valde dubitant; sed. fortasse solum humidum, in quo po-

Sl'LE!. erat

et obseruationes temere institutae sunt culpan-

dae r)

'Tissor ipse quidem valerianae vsum constitu-

iioni corporis ad inflammationes pronae haud conuenire

mmonet

idque tum secandis venis

antiphlogisticis -inter.

nis et balneis praeparandum suadet

vt deinde valeriana

I*

iusta

z Hist. de l'dcad

des sciences, année 1706

n) L.c. p.26;.

0) L c. p. 265. Cfr. Hirr on 'valerzan.

p) Opp. therap. 'Y.Y. Cfr. Cl. ARNEMANN 7r. Arzneymzttellekrc

Vol.l. p. 256

Harrenr Opusc. patholog. Obs. 74.

Qg). Cfr. IDispensat. Fuldeuse, p. 40.

r) CvrLEN in /Lectures on the JMat, med. CF. AxpRéx in Ca.ce: of

Epilepsy *p. 262.

E

68

D D p — us

iusta

auxilia ferat 5)

Idem quoque nimiam eiüs portio-

nem ab initio anxietatem momentaneam efficere monet

quae quidem, quando nux moscbata ipsi iungatur, vitari

POQSlï

Cl. HinscuzL corticem perauianum valerianae an*

teponendnm esse censet, nullis tamen argumentis senten-

*

txa,m probat z)

$ : Cianabaris.

TIS.:OT ne vllum quidem sanatae cinnabari Ppllep-

siae exemplum habuit coguitum z), atque idem hoc et

'YaaArLEs docet.

Quotiescunque vero a syphilitide sit orta,

tunc bene: eam adhiberi, multis obseruationibus LOCIIER

probauit x)

Insignem quoque virtutem edit,

eamque

cum aliis mercurialibus communem habet, quando syste-

matis lymphatici vitia vel berpes epilepsiae coniuncta

sunt y); sed specifici nomen nequaquam illi est tribuen-

dum.

Quaecunque enim Cl. HovssrT z) de specifica

mercurii efficientia in sananda epilepsia adfert, ea nil aliud

probant

nisi vt tempestme datus egregios praestare pos-

51t effectus.

/4. Mercurius dulcis.

Hunc quidem cinnabari atque antimonio mixtum et

quldem largius sumendum suasit DovAntus a), sed ea-

dem

$) L. c. p. 264. et 270.

£) Gedanken über die Hezlunosart d. Fall. S. p.34. (ed.z)

u) L.c. p. 3or. Cfr. TnaLzLEs in disp. vniv.

&) Obseruat. practic,. Vienn. 1762. p. 41.

y) V. TissoT l.c.

z) .Dissertation sur. les. parties. sensibles du corps humam etc, 1769.

p 72.

a) Essais de ]Wed d.läldmbour:D T.l

L d

69

dem de hoc medicamine Valent quae de cumaban modo

expobm.

$. Semen Hyosciami

a nonnulis commendatur

initio quidem mnon nmisi sex

ipsius pgranis dandis, quae vero sensim vsque ad scrupu-

lum vnum augcantur

at semper tamen teste ScARDONA

anceps est et periculosum 2) ,. quum solus ipsius odor ver-

tiv1inem moucat

€. Herba Hyosczamz.

Extractum ipsius succum illustris de STORCK c) epl-

lepsiae plodes;:e voluit; modo ab initio nonnisi vnum vel

duo, ad summum tria grana quouis die porrigantur, licet

At GnrpiNG d)

temporis progressu valde adaugeantur.

tamen in quatuordecim. epilepticis summam illius noxam

expertus est, quum aliorum morbos deteriores adhuc red-

didisset

alios vero vel morte adfecisset

7. Herba Gtramonii.

Optime -huius extracto morbum sanatum et Sróncx

et

GREDING

testantur

e)

Hic

quidem

pt incirpio

I 3

vnuni

b) Aphor. de morb. curat. et cognitione.

€) Libellus de Stramon. hyosc, et aconito, Vindob 176 Cfr. M vn-

RnAY adp. medicam., .Vo]. 1.

d) V. Lvpwic Jduers. med. pract. Lips. 1769 p. 88.sqq. Cfr Baxc

Pra:xzs med. systemat, expos. select. diarii nosocom, F rzderwzam

ulustrata, Havniae 1789. p. 365.

€) GnzpiNGs sánmlich. med:c.. Schriften, . TI p. 36. et 37. Gre1z,

1390.

Confirmatur etiam annepxleytma vittus a. Cl, Onnzr:o

2 &Schuwed,

7O

m U DT OSE I r

vnum singulis diebus -granuni dedit, ad quindecim vigin-

tiue paulatum procedens, partitis vicibus . propinanda.

Sunt tamen, qui vel huius medicaminis contrarios effectus

obseruauerint f/). Optima porrigendi ipsius methodus est,

si camphorae et extractis amaris iungatur, ija vt Pilp;a-

*

xum formam accipia;.kg), |

$. "nliepileptica e cupro.

a) Specificum FEeismanni,

Paratur ex vitriolo veneris in aqua pluuiatili soluto,

colato, atque spiritn salis ammioniaci prorsus saturato,

cui demum post temporis aliquod interuallum spiritus

vini rectihcatissimus adfunditur, vt elegantes crystalli

äappllirillae praecipitentur.

!

b) Sulpkur. venereum.

H

Ad epilepsiam, quam habitualem vocamus, prïmus

ilud adhibuit PAsQvarrarr A).

Vitriodi Cyprii vnciae

sedecim éufficiente aqua pluuiatili super modico igne dis-

s,go-luantur', percolataeque in aliud vas amplum vitri den-

sitate atque leuitate instructum effundantur, cui ramenta

ferri sint imposita; atque hac ratione his partim adhae-

rens,

(Schuwed, Abhandl. v. Jahr 1766.), qui in nosocomio Holmiensi

'etramonii

extractum I4, epilepticis praebuit, quorum 8. con-

valuerumt ^ Cfr. 7Med. aud. ph. Comm. of Edinb. Vol.1. P. 4.

f) V. C ScarEngTBH JDisp. Fuld. p. 24.

g£) Cfr. Cel. AnuEmaANN l.c. Vol.l p.279.

K) V. Additamenta diss. med. de epilepsia,

Vindob. 1766. Cfrx et

- "WzisMANN in JVov. act, nat. eurios, Àw.1757. p.276., qui pri-

mus hoc praeparatum descripsi;

?

m m C VET RTa r n

97

rens, .parti'm vero in vasis fundo iacens cuprum prodibit,

quum primnum viginti quatuor horarum spatium effluxum

erit. 'Tunc denuo exsiccata ramenta eadem sotutioni inr-

mittantur, donec cuprum sit praecipitatum: qnod aqua

pura ablutum atque arefactum Cupri virginis nomen sibi

vindicat, cuius quidenr vncias tres, drachmas quinque et

Vir-

scrupulum dimidium producebat Cl. PAsQvALLATI.

ciae vero ipsius tres, addita vnica mercurii destillatione

purgati, in vitreo mortario collocentur, tenuisque subii-

ciatur ignis; tunc mercurius*it ductilis atque ita cum

cupro comiungitur, vt plame euanescat et amalgama pro-

deat.

Id quidem minori cucurbitae inditum in arena de-

foditur, multa adhibenda cura, vt talis calor, qui Ther-

mometrum Fahrenheitianum centesimum scalae gradum

adsurgere faciat , perpetuo adsit. Peracto ita memnsis spa-

tio subfusculum colorem induit atque in puluerem dila-

bitur, qui aqua pluuia lauatus ex viridi nigr'esci"t, .et sic-

ceatus sulphuris cupri titulum nanciscitur.

Atque huius

demuüm medicaminis vnum detur singulis diebus gramum;

nonnumquam duplex.

Sed idem GnEDING septem exa-

mina cognoscendarum sulphuris venerei virium causa in-

stituta exhibet, quae quidem haec ipsi probare videntur:

»l1lae historiae 7 satis superqne demonstrant, hoc cupri

»sulphur tam'parua, quam auctiori dosi nec in curanda,

»nec in subleuanda epilepsia habituali quidquam valuisse. ,,

c) Cuprum

o n n DA FTEU r r

€

Cuprum ammoniacum : ij

Aamuam AnrETAEVS cupri vsum suasit

atque 1psius

port üonem tantam adhibuit,

vt simul vires emeticas et

catharcticas exsereret.

HzrwxoNTIVS etPARACELSVS morbis

conuulsimis illud profuisse laudant

lenibusque viribus

narcoticis praeditum perhibent

quimm BornHaAvE et Hor-

MANN Ooplo mnajorem virtutenr sedatiuam ipsi tribuunt

eiu

ed

CVL

emque ope Cl Cvrrzw epilepsiam optime sanauit.

Secu

A LA

11(.

lum obseruationes recentissimas,

quas Celeb. Mr-

cHAELIS debemus Á) cuprum ammoniacum ex septemdecim

aegrotis quatuor ad perfectam sanitatem reduxit

alio-

run vero paroxvsmos nutisauit et diminuit

€eorumue

reditum »er

aliquod tempu

$

-

Vt vero. iustos

impediuit

edat eflectus, augeantur paulatim mecesse est portiones

principio quidem octauam vel quartam grani partem haud

superantes; quandoquidem natura hominis facillime 1psi

adsuescat

Quamdlu adhibetur

pulsus Bit mollior, vrina

copiosius secernitur, aegroti perpetuo sudori obnoxii sunt

nullo tamen aestu vel detrimento adueniente.

Plerumque

'Ple*(TSInl inde fiunt. mi itiores atque pauciores; rarissune

vero pénitus euanescunt 7)

9 J.MO"

z) Cfr. DvNcAN Zifed Cmes P. r WHITBRS Bemerkungen p.356.

GnarGORY clin

lectures

CVLLLN s Mat. med, Micnagrrs Biblio-

theck, Vol.l TurtExIvs med. u. chir. Bemerk 1789. p. 129. cuprum

aminoniacum maxime commendat

Aliquando sine vlla noxa

integram drachmam portiones singulae accedere possunt,

À) Micnakr:s Bibl. Vol. l. P. 355.

7) Recensitis hisce pr aeparatis cupreis, meam qmlcmcunque de eo-

rum adficiendi corporis humani modo hypothesin addere liceat

Ex

9.. Moschus .m)

BoznHuaAvE, SwiETEN, VocEeL, NicoLAr

Errwür-

LER, MvnRAY, CRELL, Wüurxrr, ÍRBALLES

CvLLEN,; GRE-

cony, Locurn, Mrnpricvs, QvARIN in.scriptis suis antie-

pilepticam eius virtutem laudant

Cl. Móxcu quatuor

atque aucta sensim sensunque copia viginti postea huius

medicaminis grana epilepticis porriei iubebat.

Irritat au-

tem ille systema neruosum roboratque, nec non vi ano-

dyna

antispasmodica et hypnotica pollet, atque in epi-

lepsia in primis propter vim diaphoreticam sese commendat,

Paruas eius portiones nihil profecisse recte. monet .

"CL

WarLr z) Quare ne minus quatuor granis aegroto dede-

Yis.

Adultis conueniunt interdum grana quindecim usque

ad scrupulum vnum vel drachmam dimidiam, vt.Gnr-

GORY monet

BRosón medicamen hoc ad risum quoque

sardo-

Ex analosjia recte me concludere crediderim, vim antiepilepti-

cam ipsorum in emetica virtute, qüa pollent

esse quaerendam,

sxcutl enim tàrtárus emeticus proptel nutamentum contrarium,

quod in' ventricnlo excitat

HIIIIUS spasmls et nominatim CP].-

lepsiae prodest

eadem etiam agendi ratio de praeparatis.e cupro

statuenda esse videtur.

Haec enuim tartari emetici ad instar pro

sumtae portionis d1uer51tate, vel ventriculum 1r11tant, vel ,eme sin

et catharsin effic mnt

Inde etiam di: iphore

ticam noïum pxamu-

ratorum vim e*(phcem, dvm insignis ventriculuur inter et

vasa

cutanea consensus vasorum

vin,

quam 1in superficie :€orporis

exserunt

auget

m) V. Abh. f pes dette P.18. BE BAïDIN*GZR uf[af)f derzte

T.1V. AMed. obs, and. ing. Vol.lll. Cfr. Trzssór 1. £.5 p4278, etc.

Gq) Ph;loy I'musactwns P. 474- Cfr. ARNEMAXNN l;c. p.261,

K

—— MÓ ETE TAUR a

7

saräoniüm atque '^t1*ismum infantum dari iubet 0). T;ssoT

contra antiepilepticas eius virtutes expertum se esse negat,

vt castis

attamen eius vsum aliis medicis commendit,

obseruationibus, quid in gPilepsia de 1pso statuendum sit,

stabiliatur p).

j

. IO. Flores Zinci.

Gavsarvs huius medicaminis vsum a medicastro acce-

pit, et printus descripsit 4).

Dedit infantibus grannlunt

vnun et quidem bina singulis diebus vice; adultis vsque

ad viginti vel triginta granorum multitudinem porrigi pos-

eunt. Vis huius medicamenti est antispasmodica et anthel-

|

inintica, quare iufantibus in primis prodest.

CL MoóNcu

quidem non nisi aduersus epilepsiam verminosam adhiberi

vult hosce flores; at vel in ea, quae variolarum eruptio-

nem praecedit , Cel. HvrELAND praeclaram laudem meruisse

testatar, eamdemque illustris Turprw in sananda quoque

tussi conuulsiua probatam memorat r).

Tpsorum loco.et vitriolo albo Angli vtuntur; neuti-

quam tamen mili quidem arridet, quum non solum enor-

inem cieat vomitum, sed etiam interdum corpus ita adfi-

ciat, vt perpetuis fere deinceps vexetur nauseis s) Tlo-

res Zinci itaque ommi respectu praestant atque optimo sane

iure

o) Rosór v. Nutzen des M. oschus in einem hartnáckigen J*Lir'cläïzü-c,keri

Lachen.

p) L. modo c.

g) Aduers. med. pract. 1. c.

r) Cfr. Cel. AnxEmasN 1l c. p.263.

5) V. ARNEMANN lc.

m at M2 C EEDES I

2

iure à celeberrimis miedicis in primis laudantur /)

Ipse

quoque, quum . Arg ent01 ati studiis 111€d1C18 vacarem, corum

ope duos aegrotos ab Illustri SerEtMANN, praeceptore t

fautore pio gratissimoque animo numquam non pïosequendo,

sanitati 1esututos vidi.

11.. Oleum . animale szpelzz u).

Obseruationes

Cl

virorum Dippzr,

TJAOSEÉNSTEIN

Mavcuanp, Harrrn, WizmnLHor praeclaram ipsius vim

antispasmodicam praesertim . antiepilepticam probauerunt;

earumque auctoritatem nuperrine CLl 'TuovvrwrrL sua

quoque confirmauit x)

Dari quidem solent huius medicaminis guttae decem

vigintiue, quando vero tempore matutino et vespertino ad-

hibeatur,

vel drachma dimidia.

Nonnulli tamen e.

Au1ssoT y), Móxou, SrniNGsrFELD, vel inefficax, vel adeo

K.2

noxium

L) GanpaANE gazette de sanlte 1776. Mzzcrn aduers. med. pract

'«T. Hl Jourz. de Med. Vol V. AMed; Comment of Edinburgh

Voll p.103-424. Vol.l

p. 399

HvnrtEsvscH diss

Helmsta-

diensis de Zznco

Abhandl. f. pr. Aez"te, Vollll Pranckfurter

med. ZT 7che;zblatt Jahr 1781. p..

HanTwANN (resp. SoHw)

de flór. Zinci vsu medico, Tlfuect ad Viadr. 1778. DE LA Bocnx

Obseruationus sur lusage:interieur des jieurs de ch, in Zour:i

de Med. de Paris, T.Ll p. $18

u) MavcHanp de oleo animali Dipyp. 'Tübing. 1745.

Clr.

VAN DEN

Boscn Aist. epid. verminos. L. B. 1769.

-7

x) V.

Sammlun. gen

^V.

Gebr. f. pr. Aerzte, Vol, X. p 138..352

COIC.

) TissoT haud noxios quidem illius éffectus vidit, sed nihil tamen

Idem

ad morbum tollendum valere arbitratur l c. p.3ii. sqq

monet HrinscHEL. l.c. p.35

76

Gmmoccsee m RTE Gen

noxium illud censuerunt

Potest autem haec de vno eo-

demque medicamento obseruationum diuersitas inde fortasse

explicari

quod nonnulli .aére iamiam -corruptum hocce

oleum..adlibuerint.

- Quum. enim ad empyrevmatica per-

tmeat et lect:dicatlsblmum 51t eo tantuim tempme Vl sua

ceaudet

quando ..adhuc.album est

et recenter pcudtum.

Aéri enim expositum amox virtutem amittit 2j

Radix Dictamni albi: s. Fraxinéllae

À Medicis Vindobonensibus et aliis z) ad. epilepsiam

dari est 1iussa, at nullo tamen effectu, (quod pace tanto-

rum virorum fateri mihi liceat) quum adhuc inter Argen-

toratenses essem, adhibitam vidi. -Porrigisolet 1) in pul-

verem redacia 5) granis quidem trinis atque aucto sensim

numero vicenis sumendis; vsus vero per sex hebdomades

continuari. debet;

2) i essentiam soluta

cuius quidem

vicenae:guttae, purgato prius aegroto, atque deinceps plu-

res quin vel quinquagenae trina per singulos dies vice

instillantur.

Continuandus. 3 ero est huius medicaminis

vsus. per vnum vel duo, interdmm etiam per tres menses.

13. Jiadix Paeoniae. c).

Garnrwvs et FrznwrLIVs hac quidem collo adphcanda

infantam epilepsiam sanari volunt,

at TISSOT tamen, cum

Bozazuaavio plane inefficacem declarauit 4)

14

z) V. CL SScurrnrTH L c. p.149. olei corrupti iterum corrigendi

methodum quoque proponentem. Cfr. Cel. AnxEMANN 1. c. p:249

&) Pharmacop. VFürtemberg. P.1. p. 29. (Ed 1786.)

5) ScnrEnETH.L c..p.36,

€) Ph. ZT 'ürtemb, P.l p.40.

d) TissoT l c. p.308. Cfr, HIRSCHI:L L p.34.

D i

—

-—R

r

O/]Zï-'??l.

Rarissime tantum lioc in epilepsia curanda. est vten-

dum; nam, vt Viri Clarissimi TRArLrES e) Brckzm et Tis-

sor f) monuerunt, tunc'solum morbo medetur, quando

a graui dolore aut terrore exortus est

Ab hóc vero pro-

fectum, quamuis aduersus omnia alia medicamina perti-

ax esset

opio tandem fuderunt fugaruntque MonscaAGNE

atque nE Hasw g)

Iu plethoricis adhibitum nocet

primis im epilepsia a plethora oriunda A)

Inter . paro-

xysmum . surm tum nomnumquam soporemn clpoplectl cum, vt

adducit

H QvARIN Obsernauit

optmnum vero. certissi-

murmque fert auxilium

quando aeger exsanguis est, nullo

diatheseos phlogisticae signo exstante; atque epilepsia ab

aucla irritatione orta videtur 7) Neque münus ipso licet

vti, simulac.plethora satis imminuta primaeque viae pur-

gatae sunt Á)

I5- Cortex Peruuianus.

HinscHzr princeps eius ad. epilepsiam dandi fuit

yindex 7)

Periodicae quidem bene eum profuisse testa-

K 5

iur

x

e) Tr. de Opio.

Cf. CL Mirrans diss, de medicamentis antepi-

leptw'r, Araentor 1787. p. 37.

fW cu 283. sqq. Cfr. Reurzrp provr sistens hzstormm mmöz

cataleptico - epileptici . opio . sanati, Gryphisw. !788

g) fat. med. P. V. Cap. 4.:6. 3

h) TissoT L c, p. 383.

i) CvriLEN first limes of the practic. of Ph. Vol I 5 1243/.

k) V. Cl. Renrzrp in proor hud

ä

Z)L0526

o o EU ORE n

78

tur Cl TrssoT, vbi paroxysmi certis temporibus redi-

bant z7). Plethor

vero et fibra adstricta corticis Peruuiani

vsuim excludit

16. Jiropa Belladonna.

Antiepilephicam huius medicaminis virtutem experti

sunt GREDING n), Esvrns, WIAïEm:R et STOLL 0).

Hic

quidem puero tredecim annos nato intra viginti quatum

horarum spatium nonnisi vnum extracti scmpuïum dedit;

nihilo tamen minus puluis praestare videtur. 1ll. hicurER,

praeceptor et fautor ad cineres vsque colendus, in prae

lectionibus puluerem rheo iungi et quina vtriusque medi-

camenti grana aegrotis praeberi iubet p). Summe venera-

bilis Müxcn,.eiusque fiiius plura enarrant exempla, quae

antiepilepticam belladonnae virtutem satis probant g)

17. Folia aurantiorunm.

Hacsae Comitum ab idiota vis eorum anüepdeptch pri-

mum est obseruata; postea vero a medicis ipsis probata

Y

qui qulcïem modo iu

k

juluer em r edactis ; modo extracto

succo vtebantur r)

pE HaxwN, LocuHER,;

VAN SWIETEN

Sróncxk, lTissovr magnanm eius virtutem laudant, in prumnis

*

1n

»» "TissoT l. c. $. 176.

42) Fon den Heilsmittelu u. der F. ï/ rksamkeit der Belludoma in der

f;mepne

o) Bat. med, Vol.Tll. p. 406. Cfr. Archio d. pr. drzneyk. T.1.

p) €tr. Viri Summi Anfannxnr d. ZY'undarzueyk. Vol.l.. $. 477.

q) V. I. H. Müxcz Obs. pract. circa vsum belladonnae in melauch

inania et epilepsia. Gótt, 1783.

r) HawwEs diss. de foliis aurant, e£. epilepsia sanata Grocn 1771.

CEr. TissoT l. c.

P. 790. $qq.

oo a EY anseenn

Ll

Ly

92

in nimia sensibilitate systematis neruosi, et in constituiione

)

vernunosa comnsvicuam

Idem etiam b. M ARX testalur. $

/o

18. Castoreum.

Plurimi quidem medici epilepsiae prodesse negarunt

recentis-

e quibus 'Fissorvw /) nominasse iam satis est

sxmae tamen CL. TuovvgwzL obseruationes ipsius adhibi-

twnem mox huic vindicauerunt u)

*

19. z fsa foetzda.

In curanda epilepsia laudatur a €l BormgHaav

et

Tissor x), sed caute in plethoricis adhibenda est y)

20. Cardamine pratensis.

Cel. MicuazLis fHoribus ipsius choream St. Viti cu-

ratamni esse vidit

z)

21. Camphora.

Elus Vlrtutes in epüepsme sanati oene muïtl qïndem CO-

lebrant e.

D

Hasxrs a4) et LocngeR 2), alii tamen veluti

Tissor

$) V. Er. Observ. ..AMed

b Ls.6, p. 298

u) Samml f pr. derzte, Vol, X, p. 138, 352. $qq

«X) L. c. p. 299

) Cfr. Bvnccnavg de aere, aquis et locis Fraucofurtens. Mir.tAne

in laud. diss. p. 37.

z) V. Il Biemrxn's chir,

5b Y

"I

a) .De puero epileptico, p.47

6) Obs. pract. p. 42

8o

Tzssor, nebant c)

1 plethoricis $altem camphorae vsus

multam poscit cautionem ,

$Sicuti enam tum, quum illis

dau lubeat, quibus somnus salutaris est 4).

^2 Flzxuzum aezclzzm Hallerz.

JOOptime. lll ZiwwzngMaANN hocce

medlcamento m

multls adfectionibus epileptlas vsus est e).

.

Ed

23. JNux J'omica

Narcotica et antispasmodica ipsius vis in humanum

corpus vt antifebriles, alexipharn:acas, anthelminticas alias-

que praeteream anutes, ziouissimis expeumentls vülissi-

mam . sese exhibuit in dy senteua et epilepsia f)

ia P/ïzosp/zm "us vrinae.

Laudatur quvlem tamquam summum analepticum et

sed naturae

diapnoicum in febribus acutis et mah(fms'

1psma igneae, vrenti maxime di ffidendum esse in sanandis

hisce morbis, experientia monet; aliter tamen res se ha-

bet in morbis chronicis, epilepsia,

mania, par lyæ et sl-

milibus, vbi securius vnum vel plura ipsius, ope conser-

nae rosarum in boh formam redacti

grana quouis die

praeberi, possunt

GL OGZL eius vsum valde commendat

a$. Guecus Galii lutei g)

Quotidie.aliquot vncjae succi recens expressi suman-

tur; pulueris vero non misi dimidia.

Sudor inde elici-

iur,

€) L. c.-p. 296..sqq

d) "Vissor. l, c. - p.«297.

€) Cfr. Exascnzr d & p.35. 8qq:-

f) SivgéN. (Pr. Vpsaliens.) in Ibhandl. f pr. eerzte,- Vol Vlll

*

p.552. Cfr. ScatERETH lc. p. ar.

g) V. Gazxette de Santé, Paris 1776 p.73

h

^

Ls ss

81

tur, in lecto maeis adhuc excutiendus.

Galio albo vinx

Specificam tribuit Cl. GagpawzE A)

26. Balneum frig eidum

quibusdam

epilepsiae

speciebus egregiam adfert me-

delam ex frigore, pressione ac concussione corporis sub-

mersi oriundam.

Nocet tamen plethoricis illisque, qui

suppurationibus viscerum laborant ;)

In primis illis est

vtile, qui laxitate solidi vexantur; plurimum enim valet

ad solutum solidorum nexum restituendum )

HrxrLMOoN-

TIVS epilepticos ita sanasse gloriabatur, vt in aqua fri-

gida submersos tam diu teneret, donec suffocationis peri-

culum accederet.

Nonne vero horum sanatlo terrori po-

tius, quam balneo frigido debebatur?

27. Hlectricitas

quidem

inter

paroxysmos

1in

auxilium est vocanda

atque ita adhibitae saluberrumnos fructus Arcentorati bina

vice conspicere mihi licuit.

Nonnumquam tamen excita-

Vtilis

tam primum ipsa esse epilepsiam fateri oportet

vero est plerumque, quando debilitas et lentor adsunt;

causaue morbi in excretionibus obstructis aut suppressis,

T

€.

&) lbid, 1773. p. 19.

i) TissoT l c. p.329. Cfr. Ill, SxrLE Med clin.. p. 602. et Carr-

SEN in Princip. syst. ch, hod. Vol.l. p. 3 1.

&) De efficadia balneorum frigidorum in morbis spasmodicis cf,

Hanw Unterricht von d. Kraft n. IFirkung des frischen ZFas,

ser$; FLovER Traité des baius froids; ScumipT Traité des ver-

tus medicinale$ de l'eau commune.

L

Lonsd i od

82

L

g. .liaemórrhoidibus: aut. mensibus. latere.videtür )

Qu0d51 ex numnia irritabilitate orto$ esse Spasmios putaue-

ris, necatiuam sane électricitatem recte adhibueris.

—

28. Magenetismus animalis

Experientia . probat

i muliérculis in primis hancce

medicinam :sese vtilem. praestitisse.

Ipse.quoque Argen-

toraü GOptimo cuim süccessu àdplicatan eam ' vidi tribus

puellis, quae inde a prima aetate epilepsià vexatae erant.

Per biennium enim nullus paroxysmus. epllepucus rediit.:

Effectus vero laudati.a sola irritatione: partium corporis

sensibilium imaginationisque operationibus sunt deriuandi.

Irritamenta enim contraria inde efficiuntur, atque ita qui^

dem. facile explicaueris: Spasmos

conuulsiones

atque

euacuationes, quas magnetismus animalis peperit

29. -Terror.

Cl BoznuaavE ipsius ope ommes eos pueros orpha-

notrophei Harlemensis cuxauit

in quos conspoctus Inor-

bus transierat z/); atque medicaster quidarm plures explosa

inter motus .epilepticos fistula:;ignifera sanitati restituit.

Pariter quoque fulminis ictu depulsam paralysin constat.

20. A[]u(zc Sulphureae INendorfenses.

Continent magnam sulphuns partem,

mephitidem

hepaticam ,

materiam oleoso bltummosam

asphaltum

aérem fixum

sal alcalinum ;

varia salia mclm

taicum

et terram munatlcam.

Ipsarum ope femmam quadrage-

na1 iam,

) Cfr. Ill. Sszyixg l.c. p. 616. et CALLasEN 1. c. p.37

m) ÀBRAHAM Kaav BornHaaAvE Opus, cui tit, Zripetum faciens

dictum IHippocrati per corpus consentiens, $.406

85

nariam, sme. oculorum vsu natam; quae non solum vehé-

mentissuinis epilepsiae accessioxibus: per continuos qua-

tuordecim . annos vexata fuerat

sed. etiam psora ; labora-

bat, felicissime. sanatam narrat Cl. ScugóTrER professor

Biünteliensis, quum sumtis simul pulueribus sulphureis

atque radice valeriana per quatuor hebdomades aquam po-

tasset ipsaque lauisset

Idem quoque monet

1s potissi-

munm epilepsiae generibus mederi hunc fontem,

quae .a

1et10pulao mnrbo cutaneo vel restincta euacuatione qua-

hcunque smt 01ta n)

31

Remedium. nomine inuentoris,

medici Eusiiani

« Ji46G0r0/ insi, gnitun.

]

Multam eamque optimo iure, :sibi vindicauit lauden.

Ipse quoque;. quanta praeditum sit virtüte

saepius-sum

expertus ,

quare e pluribus exemplis vnum alterumue

4ddam.

- Vidi emm femmam recens nuptam

quae cete-

rum bene se habens acerrimis, quotiescunque rem habuis-

set cum marito, epilepsiae accesslonlbus per quintam quar-

tamue horae partem infestabatur

adhibita frustra ommi

sanationis methodo. huius medicaminis ope efHux1s quia-

tuordecim dæsus

qulbus seruata msupel recta victus ra-

ütone Venéri litare abstmuemt

01, unae sammü re ntu—

tam.

Idemr auxilium fe1ebat puellae- dnnmum septemrle.

cm] onamam faCIentl quae quum ante tum mler me nanup 1

Iz

tt;hpw

EO V Cel. SCJROFER in Ill BibondrWs Mazaz.-. f.. Aerzte T. XI.

9t.3. £789. -

Chemicam. aquarum, Nendorfensium: analysin.w. in

ll CnELL, fautoris summopere colendx, Beytrüsen zu den, che

nncchcn sz(zlen, B. 1. St. 4 447

t

onececana YE ERE N um s

84

tempus, - quin et finito illo grauissimis doloribus angeba-

tur, vehementissimos motus epilepticos, simul ac menstrua

profluebant,. excitantibus; .pariterque infantem sanauit,

qui propter summam nutricis, ad cuius vbera pendebat,

iracundiam epilepticis conuulsionibus tentabatur.

Neque

desunt optimis huius medicinae viribus publica medico-

rumtestimonia, e quibus Celeberrimos Viros TuiEgLEMANN 0)

et hzrivorp p) honoris causa nomino.

Plurimas vero gratias a lecturis accepturum me spe-

fo, siiustam medicaminis huius explorationem chemicam

addiderim.- . Debeo quidem istam beneuolentiae Illustris

GwzELIN, práeceptoris nuimqfu'-am non mihi venerandi, qui

ea, qua semper me amplexus est, humanitate, licet pluri-

xuis negotüs et publicis et priuatis distractus esset, natu-

ram arcani analytica et synthetica. methodo scrutari haud

grauatus est.

»

Ne autem mea eXpositione bonitati instituti examinis

quidquam detraheretur, Virum Doctissimum rogaui, vt,

quae expertus est, ipse literis mandaret ;

qqgre iam ipsis-

sima eiusdem verba. ad.ponanl;,; -

i

t

-

,Puluis

o) Cfx. ZFirkungen der Bacoroscukex Arzuey in der Epilepsie; in

BAL,DIN.GER,S AMag. f.derzte, 1789.'T. Xl. St. x. S. 73-76. TnaEkcovRT

traité des uerfs et.de leurs maladies ,. dans la quelle on trouve

aussi une nouvelle, methode ; pour. guerir les convulsions:et Dé-

pilepsie par le remede de Raeoro, (Ed. germ.) Lveipz..1—792.

p) €fx. Ipsius Minscii in Bussia alba:medicam artem exercentis coih-

mentatiop&m, über den Gebrauch des RBAGor.oscugN Mittels iu der

fallenden Sucht ; in Samml,. Jf praet, derzte , B. XIll, p. 676. sqq.

8j

"Puluis ille, qualem quidem hoc nomine signatum

»accepimus, tantopere spirabat valerianae officinalis radi-

»cem, VE

qui semel huius.odorem percepit;,

vix ac ne

»vix quidem:de eiusin hoc puluele praesentia dubius haes

»rere posset. Neque color, quem puluis prae se fert, ex

riseo lutescens repugnat

Pondus praeterea specificum

»valde exiguum quamuis validum satis argumentum non

»Offerat, probabiliorem tamemreddit coniecturam, esse ve«

»getabilis originis, quam opinionem illam, post B. Ro-

4ZIER

g) a Cl. TuQizLEMANN r) euulgatam , xninerali regno

3,S1108$

debere matales.

apor parum gratus ac debilis ma-

leria

insrpida temperatas ac dilutas esse sapidas acresque;

»quae forte inesse possint

particulas testabatur.

,,Sumsnnus pulueris eiusdem vnciam dimidiam, in-

,,besæmus retortae Vltlefle

'et supeérinfusis aquae vnciis

,Septem, instructoque foco, instituimus destillationem,

lIaborem leni igne continuando , donec laticis vuciae qua-

,tuor in vas excipiens agglutinatum transiissent.

Exat au-

,tem ille limpidissimus 5) olei guttulis nonnullis suprana-

Jiantibus conspicuus, odoris minus ingrati, quam puluis

L ;

»ipse

:

X

qg) Jourual de Paris, 1784

r) Ap. Ill. BarpixcER in Zh'agaw i Aerzte , L;ps. 1789.'Vol. Xl,

Fasc.l. p.7

. Eamdemsententiam fouet BAnNvscoNr, Venetüs me-

M

v

dlcus, in Aöh LR A licwul ]Flþlle[ ir der IIezl'unn clel E;Jz[epsw,,

UJ

C Pags

3) Lactescentem obseruauit Cl. KNo?r, ap, Ill. Bar. DINGER in Jag.

f. 4erzte, 1789.. Vol. XI. Fasc. s. , quod. quidem, 'vunnom.ua ar-

g

tis constat, ab ignis regimine pendet,

um RRE a

86

»ipse, vt reuera oleum quod vulcro caueput adpella.nt re-

M

»dolere videretur 4)..

,Charta infuso Cm cumae tmcta ne minimam quidem

,alia infuso heliotropii infecta vix leuissimam in rubellum

»coloris mutatronem ab hac aqua instilla ta perpessa est.

,,Puluens emsdem dmchmab duab, Vt quas eius Pdï-

,,tes ]0'1118 :m vapores arrelet cocrnoccelemus V1t10 Hloebbl-

»Hus, eique in arenae balneum Ammisso ignem. substraui-

,nlus paula tlm Vlolenuox em. Pel acto 1.1b01e et refrigerato

,vase inuenimus praeter carbonem leuem inodorum, haud

Jüitentem z) iu fundo superstitem, omnes. portionis supe-

.Tloris parietes internos oleo empyreumatico foetido, fusco

»et atro, tenacitate picem referente obductos

, pt aeter an-

,itulos materiae siccae nitentis nullbi :tamen metallicae,

»Sed atrae inferiora vitri tenentes. lfaec materies cunmi calce

»,viua contriüa et aqua humectata non quidem: odoremi

eructLauit

mihi saltem notabilem

verunmn tamen aerem

»qui, quum chartam acido salis humectatam offerrem , iu

,Snubeculam satis spectabilem . abiit

vt igeitur alcali vola-

,&lis:acido intricati vesügium huic-materiae et pulucri

»ipsi inhaerere ex eo. colligere liceat

* ,—D estll-

P) Hunc odorem pemtus PXPT(HQL,» e visa est, (3 I&Nom 1 €,

zz) Hesiduum hoc foetidum dcpuh(*ndlt Cl Kxorr ]

c€

E

an fm san

£0, quod igne nimis violento vsus est? — puluerem cmmcum

zibethum redolentem , aqua calide facillime soluendum absoluto

hoc labore retortae parietibus adhaerentem deprehenderunt: Bo-

ZiER et TnuiELEMAXN ll, cc.

o RE E r n

87

E

»Destllatione igne fortiori et sicco ex puluere hoóc

»proditurum spiritum acidum, equidem sane non imirarer

»quippe qui ex ommuibus fere vegetabilibus igne vehemen-

,,t101'1 Vstxs extorquetur ; mirarer tamen, omnino 1nmedu-

lus cum €l. KwoPr x), prodire ex vncia pulueris spiritüs

-

,eiusmodi vncias duas

et eius quidem adeo intemerati

»vt cim oleis aethereis efferuesceret

quod obseruasse se

»adseuerant Rozieg et'TursrEMANN y); fidem potius adhi-

Sbens animaduersioni Kworrnu z), qui vidit, obtentum li-

»quorem tam .1d1LCïib cineribus clauelldms tum factae ar-

salis

»genti per aquam fmtem solutioni mtelmlxtum

,,dlmomam mhamentls edidisse mdlcla.

,,Faten tamen fas est, puïuerls recentis port:o0nem

,Cum calce viua tritam nec alcali volatilis odorem eructas-

»Se, nec admota charta salis communis acido humectata

»nubeculam conspiciendam exhibuisse. Drachma. vna pul-

,Uueris aquae destilatae vnciae vni

quacum per nych-

»themerum leni calori exposita fuit

et odorem sibi pro-

».prium et colorem fuscum impertita est

Qtiantum ex eo

,extrahens, vt pulueris per filtrum sepatati atque- exsic-

5cati non superessent, nisi erana duodecim.

Huicaquae,

parte solubili pulueris grauidae excalefactae

quum in-

,fLIunderemus lixiuium causticum ,

iOox surrexit aer,

ab

,,admota charta S'lllb commums acxdo machda in nubecu-

,,lam

La P

y) b.c

E) L. c.

— RRCEREC um — ——

$8

,lam Canani conuersus

t ideo sal

Sali certe ammioniaco

,aemulum

inhaerere iure meritoque coniici queat

Cla-

vus ferreus iniectus corticis cuprel sibi inducti ne hilum

quideni monstrauit, neque salis ammoniacispiritus infusus

,tiinctus illius laete caerulei

qui cupri praesentiam loqui-

vestie1um.

L

»Simili modo se gessit liquor, a destillatione pulueris

,tum aqua superstes, per filtrum a puluere separatus; in-

»Spissatus ille-.exhibuit extracti speciem, quae cum arena

,commissa et fortiori sublimationis igni exposita eadem et

»phaenomena et producta exhibuit, quae puluis ipse eldem

,,10111 Oppm tunus.

,Pulueris granis duodecim, quae aqua intacta reli-

jquerat, infudimus vini spiritum purissimum, alcohol vulgo

,ictum ; adsumsit ille colorem flauicantem et tantum ma-

,teriae resinosae adhuc extrax1t vt ab adfusa aqua destil-

,lata nomn párum iactescere'c

,Becentis pulueris drachmae dimidiae infudimus spiritus

.Vinu purissmmi vnciam dimidiam,

et leni calore in vitro

,,occluso totumper nychthemerum rehqunnus spiritus a pul-

.Veris granis qumdecun supelstltlbus per chartam ouseam

,Separatus dxluüus fusco colore tinctusab aquainfusa mox

lactis colorem et opamtatem induit, vt ergo etiam ex eo

,üultum . matenae iesmosae olelque aethm el exthlsse

,Conlicias, et dlSSlPa.tG selïslm ad agrem Vuu splutu mate-

riem rehqmt 1esmae mstar mtentem ex fusco luteam,

,,Qul

-

—— rR

ä iat

»Qui a vimi spiritu remansit puluis.aquae .de

uperadfusae denuo colorem . conciliauit ;

xeliqnit cer

at

e

4400 . postquam ad aérem pluuma €1us pars lente in Vapg-

,res abierat,

magma fuscum

spiculis salinis distinctum

,,aübo

hmen

paucis ,

vt "vitlertus

amen noxn

ad-

imitterent

Elucescit igitur ex omnibus lüsce experimenüs ana-

,,1yt1c1s -

1) Puluerem 111um nisi totum, certe quod maxi«

,,mam eius paltem spectat,

materie consistere vecsetaàbili

»2) Potisénnam éius partem et potentissimam esse valeria-

;ae radicem, toties et tantopere a CorvMwNAE temporibus

,ad nostram vsque aetatem a medicis,

secreta. remediá

,non vendentibus in.curando morbo caduco depraedicatam

»et felicissimo. successu ceïeblem

3) Esse vtique indicia

,,111t6181t1 S&llS ammomam PQUCISSIHI].

4) Prodire quoque

in Jatice,

qu destllhtwne .cum aqua instituta ehmtur

;leue olei caieput Vestlgxunï, quod forsan mnon. sempel

,,eadem cOpia puluerem ingredlitur.

Analyticis hisce expermnentis synthetica quwaedam

,addituri commiscuimus cum radicis valerianae dráchma

,,dunnha, magnesiae .albae (qua solius triturae ope sal

ammoniacum deconiponi vix credas) et salis ammoniaci

eranis

tnLus, singulis in puluelem contusis ,

Oolei caie-

»

Venalem 11-

,put guttas duas, obtmuïmus $iC pulumem

lum .dore perfecte,

et satis qucqux* tmctu et sapme

,,referentem, vt taimenr paulo dilutius tinctus videretur, et

M

,Sapore

s RHt m

99

,Sipore -paulo acriore linguam feriret. ^ Veri simile est;

4umminuta magnesiae et salis amumoniaci dosi propius

4adhuc accessurum esse,

Jh altero experimento adiecimus radicis valerianae

,ürachmae mediae, magnesiae albae scrupulo dimidio et

,Salis ammoniaci granis tribus, singulis in pollen contri-

$us, praeter olei caieput guttas tres, foliorum àaurantio-

»,rum suniliter comminutorum scrupulum.

Sapore qui-

,&4em propius accessit hic puluis ad venalem: illum

,:nedici Lusitani, quam prior, at ueque odore, neque

7,tinctu.»

Ile enim multo gratior folia aurantiorum ma-

»Difesto prodebat, hic iusto dilutior erat; adieci adhuc

.Scrupulum,

et alteram adhuc drachmam dimidiam va-

,leriande; verum, .licet paulo debilior, eminebat adhuc

»Odor foliorum aurantioraum , neque tinctus inde euade-

,Dbat obscurior, quod neque tunc contigit, quum exper-

,tus, colorem vegetabilium luteum ab alcalibus obscu-

»riorem reddi, cinerum clauellatorum grana duo tritura

a termiscerem, qqamuis sapor vix acrior inde euaderet.

JQuamobrem mihi, siqui(ïem ex his 'païtacis Suspi.

J.Ccari aliquid liceat, mnon probabilis videtur coniecturá

»Cl Kworrn a), folia aurantiorum illius pulueris consti-

».tuere partem."

Quonan& Yero modö v$us huius médicamianis s;iiï

instituendus , 'id- 'iPsaw,' quae pulueri additur, schedula

docct.

e) I €.

m r ETRU n

-

91

d

docet

Prostat quidem in Germania solummodo Norim-

bergi apud mercatorem Pflüger eiusque filium, qua-

nis portione tribus Ludouicis aureis venali.

$.

$o.

Atque haec quidem. sunt praeeipua

suinmaiique

laudem nacta remedia

antiepileptica; quae tamen nenii-

Ri

renr pauio

slitï

indacaturo

speciicoruin nomuinsa

mererr

Yidepurtür.

S1

€LLH

ilorum

virtutes 1uslis

vel excitant

systema | tiernosum,

aes LLT'?Q&IHUS pïetus x

vel irritabilitatem . morbosam in-

vel spasmum . fugant

fringunt

vel ipsam

ausam . materialem .corpore ex-

ir 1mnt.

Pleh(ma vero medlcamma a multis hudata

NHEgU-

lae alcis,

cranium humanum ,. ster-

dens hippopotami

cüs panuonis, sanguis humanus calide epotus, secuhdi-

nae humanae

recens bilis canis nigri, os sesamoideum

cranii humani

ossicula . auditus vituli;

cor .et hepar

lpae, rasura vertebrarum hominis violenta. morie pe-

remti, lumbricae terrestres aliaque eiusmodi nullam sane

iTl canapda GPQGPSLQ vii exercere POSSUITE

neque ab

eorum vllo, qui ártis nwe"hcae pnrnos se hab

ri volunt,

ad ipsam dantur.

Ceterum . quod iam in fronte Mbellhi - peti; 1gno-

scite ,

quaeso

Vni Docti

iuueni,

si quid iuueniliter

scripserit,

neque indignum habete, qui vestra indulgen-

hia

atque boneucïehtm in 1chcium iramitem rectum re-

ducatur.

'T'heses.

]heses

I.

JNeque. hymenis praesentia inculpatae vir'giïzitæfis i

dubitatum testimonitam

BXfZibp['

neque eius absentia

raptam wvirginitatem certo demonstrat.

II

JNullum certum conceptionis signum dari potest, et

nulla primis /,fengparz'bus indubitata — grauiditatis

diagnosis.

[Hn

.Fluxus coeliacus est szær albus intestini recti.

IV.

-*'Cäu»sa icleri proxima spczsmizs est.

V

L

Cariei dentium causa frequentz'ssima in debilitate con-

textus dentium posita est.

z

VI'

JHydrocele tunicae vasinalis Lesticuli tutius per ope-

rationem, quam per remedia interna curatur.

VII.

Obstructio ductus nasalis rarissime causa est js[zg.-

lae laq*ymali&.

VHIL — Sudorum topicorum causa est debilitas topica.

IX. .Lustra non prorsus sunt contemnenda.

ü

£:

N

-

-

m

-

-

"C

ais

UET

.

-

E

bt

ia M

—

x

Ed

r

-

P

i

*

avv

"—

E

"

F

*

&

i

2

1

D.

2

"]

"

d

;f2

-

VAPT

$*

27

$-7

-

"

LE

E

3

i

E

1

Jä»

ss

K

1

L

;«

E

a

i

(

P

X

*

L

*

T

d

m

P

s

*

^h

.ew;:

[]

.

—

*

H

d

^s

smp»

h

"

*

h.

M

^i

h

" *

"i

"

La

LA

N

Li

.

t*

B

*

&K^ie

RE

L 4

3

*

L

E

-

w

-

La

b«

-€

k

ul

h.

*«

L

b

"

t

T

"

&

*

*j

À

, g

*

*

*

*

A

-

äää aW:

w

.

&

P

$»

hd

w

E

E

h

hia

*

L

*

.

L

»

X o

*

at

d

É

-

^

£

1

A

M

i d

*

»

&

. x.&..&i.m

hi

L

*

*

A

F

*

&

A

Nl

»

Y

L.

& P

r

"

v n

^

ET

»fxaæ

à

*

*

^

t

at

æ—

r

2

-

T

^

s

ä fs

*

"

L

"

»

*

*

d.

*

t

[.À

KOX

W.

d

Á

&

L

L

-

H

p

d

us

db od

&

*

M i

J

E

A

À

iv

"

-

W

L

?.

—

;

ag

|

* u

r

h-

h. Éu

".

! al

ä*f-&.

c»

n

7

Uf

"e

L

$ü

a

L

-

*

L

*

^.

d

L

a«

L.

e

*

-

h

--

€

x

Wi —

"

i

P

s

DA ^

L d

*

[

v

EM

*

n w

r a

$

d

i

W

*

ln i

P^

&e

y

hu

Ra

*

t

nl

E

n

p

E

*

$

E

E

t o

^

E

.

»

a

*

ii

v hd

Tu

T

,

ss

la

m

6

a?,ï

*

PC

"1

»

b

* *

E.

*»

e

»

E

.

SW?..?.

4*

d

*

*

*g

*

P

x

I

*

*

.

[

E

iE

eed

P

A

M

*

P t

$

*

--

d

:

M

iE

^s

-

[

Y*

r

M

de h

-

*

l

* d

k

CA

*

M

- Pal

9-

X

A.

-

&

aM SE

*

hs

p

*

» 4

d

»

A

s

E LE

Lj

,

2l

m

F

*

n

"

y

s

;

N-

$

-

H?

^

ia

E

ï..;

i É

a.

N

w

*

».

a

,

"

as

l

"i a

»»

m

V

4

;

t

d

E

A

L

M&?

X

i.

4 X

»wm

z

*

mx.

T

-

f

E

»

r

ES

t j

&

"

:

J

h

a

^

^

.

w

J n

i»ä

L

AV

t

"

$

-

k:

?

.dwf

&

u

^

b

ET

w

*

L

L

a

$Á

p

u d

W

d

dÉ

:

Á

a BET.

L

"n

?g

z

*

"us

D

L

j

W.

a

Qu

!j

E

X

M p

$x

p

*

[j

h

M d

d

L

y

r

j

* W.

E

:

b

7

Em

"

*f.&m -

-

L.

d

^

e

Á

C

r

st

M

à

«*

T

-

*

p

"

E

*

i

F«

A

k

&

*

*

J

*

3-

.

""

——

p

,Ü

i

T

E

"

w

"

74

T*

vf

T bv

"

p

2

m

*

:

f

Pa

L:

€

r

*

;

nl

"

Ed

d

*

ii

-

z

x*

d

M

E

E

w&æm

,.(

agä

L^

-

ïïä.æ

"d

H

z

d

:

&

Mï

^

v

À

- .

J

P AdR E

: i

à W

s i

r

*

&

. W

" N-.x

r

S-ï,

M

,

p

:

m

E

5

ts

DISSERT ATIO IWAVG PLALIS

IEDICA

DI.'.

a

F É

E

FR I:A

9

QVAM

us

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

ILLVSTHRIS MEDI(JORVM

ORDINIS CONSENSV ET

AVCTORITAT

um

ä

IN

)

ä

ACADEMIA GEORGIA

AVGVSTA

EL

I.Iäï

PRO

ä

GhRADV

DOCTOHRIS

IN

MEDIGCIX.Z

* £

CHIHFHcGT4i

12

—e

CA P-ESS:ENDO

11

PVPBHLIOE5 DESTSTSNDODET

10

DIE IV. OCTOBR

clo I5 ccrxxxxitr

A VC T. O.R

IOAWNES

HENnRICVS F LUBSTEIN

BODAMICO - L ENDAVIT'N SIS

SOCIETAT,. PRIV.

,PHEYS

GOTTINGENS

SODAL

Iuterdisu medica plus oalet. arte. malum

Ovid

ä

CUU DI TE SDÉUOTUU UER

GoT TINGAE

$£

APVD

IOANN.

CHRISTIAN

DIETERICH

1

W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com