KaI600-2242_16 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Inavgvralis Medica De Veris Tymptanitae Cavssis Ac Rationali Cvratione Ebertz, Ludwig Gottfried Conrad itoc - MU TMES x WORU m s - — —— 2 — VERAnSe — ia - d v ARMRE E m * * P "EE zi — — - —— P $ * &* "Y P - ^ *da ] A d LEj * 5 w.t Ya Lj m E E Ed st : * ". l — p x ! d E ; f PW) al r - * z P $ 18 "m À & * -- 7- i E " ul * Lb x.- qieom i T ar lum s s r s u As $* / - h of n - " " " M a * d " ^ .«M,.W - * £^ ! dv " - E d m - - a * l , ^ E Fa*2 ..Mv.w W pE & w a m. p w a J "- v : . y .W M G ! i. ! " É^ - p t . $ - ^ Mw e,hM [ £ & os7 - La j ; . * " » - ) j á W j M * —— w w L^ « M- r : X. m M *.) A d ^ seaff s . » "i &ML m * - * À n P ia " r * -t É f £ H " ? H 5 A £ ** p Wn * t m A N - " Y i » ( : 2 r s d i h & A L - * : db ^ " * x* W..n. " * - : s * " * D* " v u 1 " * b w ts 4 u n * " T J ha &* À [ *s . L s * £ d - "d - " » * " Ed £5 r : " . d 1,8UÓ8 * w j æa "d F 4 F * - * w i d y^ P *, * - " " ** & v *v B W p 4 r2 d " F3 As ** T , 5 "du U u AQANM P - » * : M u p M. as r2 * - ; - 2* I* [5 " E^ ,* tw. -—is - * " * E ; w E d E " , 5,(..-. p* p , * .x,x » k * E Vs 2" P E E $ * À $e d * é ; A - N d í^ - B * * 4 a , - y^ L E L B. At » b * ( , Av P^ $5 p ^ d T — "od ») d - Á* E * É g ? & o^ "- » - - 2;t1 " -- y d . " «lf E M * " w k j iv & 9- K 9. p NT i u "d s á . J I IX à ; * E * aM g 4 E b ^ "w o* m uw.» * d $s N s " a vt j55 "71 w * m - . A lo L ao ^s M : d r - ». r " j —— E r *v ( * 23 B LE aes P " — Ü Y - * £ V o Md " d. d7 ! " » À & : ..F»—Ub * " » ^ » *e z E " a D d : t M P " T. * » k* - $ w z * L] * M » p FY m * La " s Wiw L L: M * * mäx " * p " sb cÀ » yl W. m —— - "* E w * - L " » * — " & - - "m »s. » E d. " E * p - y Pa s * ". K. - E $ z * " E d -- * * m F E - - us i * "- 5 a* * " i. d M & * e n : "d ! — g » d * - r PÓes-. $ ogd uw. « d À É h P " * $ I & RI , i Lj , » & 1 - E - .E 9 E p* a Iw Á.. " p L "4 » " P A " hd » & ) v : " "F. * & r i V& " " » « * * ( p m " p? s p -* L. * $$ * L] * " ;W L * " * £* & " B " "T W.. p á M 4 - - "Ed X LE " " J * w $ - ^ ^ t " j5 * & «X jA * * " * - - * - - 4 u 9- - F ^« " s " - * F " - E $ " * 1 » — — - Digitalisat vorhanden — R EM $"w r SS ul s — ^ $ . - $ Z9 DISS$ERTATIO INAVGVRALIS MEDICAÁ VERIS TYMPA NITAE CAVSSIS. l .AC RATIONALI CVRATIONE; MAXIMI YAM, NVMINIS AVSPICIO, GRATIOSI MEDICORVM ORDINIS CONSENSV PRAESIDIO DN. IO. GVIL. BAVMER. MEDIC, ET PHILOS DOCTORIS, SERENISSIMI HASSIAE LANDGRAVII A CONSIL RERVM METALL MEDIC PROF. PRIMAR. ET PHYSICI PROVINCIALIS; &CADEMIAE P. T. RECTORIS MAGNIFICI,; PRO GRADF DOCTORIS, ATQVE PRIVILEGIIS IN . SCI ENTIA SALVTARI RITE OBTINENDIS, PFBLICO ERFDITORFVM EXA'M!NI D, XV. APRILIS MDCCLXXIIII SVBMITTET AFCTOR ET RESPONDENS, LVDOV GODOFR. CONR. EBER'FZ HERBORNA . NOSSOVICVS, GIESSAE, 1pud IOANNEM IACOBVM BRAVN, acad, typoer, pR od as I^ od -— - « PROOEMIFEM EM h natomes'benefi'cio corporis humani ftru- &uram ad amuffim noífe, diligenti )) hiftoriae naturalis, Chymiae atque Phy- '("? fices, non folum communis illius, fed & propriae, cultura corpora, eorum partes conftituentes, barum relationem . inter fe & cum alii, illorum naturam atque vires probe intel- ligere, & accuratae morborum: curationumque ob- feruationes, fi vmquam quid aliud, medicum pru- dentem; circumfpeCtum & reipublicae vere vtilem, efficiunt. Medicinam faciendam , negle&is difciplinis fubfidiariis, aegredi, in praxi clinica defidiofüm ob- Íeruatorem efíé, morborum cauffas, & medendi me- thodum, fingere, nec ex re ipía eruere, vel in fcien- tiis adiutricibus fübfiftere; a praxi medica abhorre- re, & illam fusque deque habere, a praeftantis bo- Tam refpe- niquekm;edigi officiis vtique abhorret, Gu * | Prooemium. &u difciplï,narumï auxilia tricum, quam obfert;atïonum pathologico - pra&icarum philiatris, (i modo indefe(- fum earum ftudium accefferit, egregia fübfidia a vi- ris experientiflimis tradita e(fe, hiftoria medica etiam His tamen non leuiter imbuti facile concedent. obítantibus, tam in-fcientiis theoreticis,. quam . pra- &icis, pl ura adhuc füperfünt, in quibus vlrerius fcru- * tandis, accurati us obferuandis, detegendis, atque ad commune bonum applicandis, modernorum atque pofterorum diligentia defudare poterit. Hanc ob cauf- fam, in themate inaugurali eligendo, eiusmodi mor- defümíi, cuius tam -caul- bi pertractationem — mihi bus medicis non fatis fae, quam curationes, compluri erutae atque cognitae, faltim in tota íua connexione; . Cum vero hunc effe videntur, tympaniten puta, morbum aliquoties felici cum euentu füperauerim ; quid mihi in cauffis eius perfcrutandis, atque in re- mediis rite opponendis contigerit, ingenue enarra- turus füm, citatis fimul aliorum experimentis, atque iudiciis, quae cum noftris coincidere, eaque confta- bilire ,. videntür. Faxit fan&iffimum Numen, vitae, fanitatis, omnisque verae falutis au&tor atque ftator, vt haec, omniaque alia conamina noftra, in maximi nominis fui gloriam atgue reipublicae. emolumen- tum cerdlanc ! CAP. L q(/ £ I ,xi* b 2 s A Z ) 7 Ó /"'Z; - s G J2 7 2 s r d e ä 5 / 277 V N äX — A . Z m » N (/2 z ä. P * ( P I AAf W M *F' À l E G z ! M (2 À / E x N N x ?.-—- ii s N .:.- — z X N À s 7 & J z f..... ';f "'L * ,,m!m.æ s N /" -Vq«., Z AV AMSN E aq E| 1 EL : 6) QU GN )'«I E e- þö d p l: d X f CAP. I. r PATHOLOGICO - SEMIOTICAM TYMPANITAE f Is PERTRACTATIONEM CONTINENS. t Ea * 1 n b inftrumento, quo pulfato, fönus cietur, Grae- Morbi v cis ?Jpvravo; vel svvprawr dico, morbus r»«47«- defini- fà vée£ , TujmaYiae, ToUTOYiT4, nomen habet, 'óTIvm- tio, n panitem, hydropem ficcum Latini, die Wind- t fucht Germani nominant. Inteftinorum atque .abdomi- il nis tumorem durum, fonorumque, flatibus incarceratis : atque rarefadis debitum , nomine hoc Medici deno- If tant. Nonnullae eius fpecies locum habere, enarratis d prius morbi huius fymptomatibus atque cauffis, infra indicabimur. Statariam totius abdominis inflationem Ill Ern. Stahlius in diff de flatulentia Halae Magd. MDCCV ILL babita $. LL, nominat. Eundem morbum 1 Ar?- 6 ääüää Aretaeus 1,II. c. x. p. m, CVII. fequenti modo defcri- bit: fiilia prae inflatione, cum verberantur, tympa- num quodammodo referant, tympanias nominafur. A. C, Celfo L IIL de medmma c, XXL tumor ventris vehementer intenti, cum crebro ex motu flatuum fo- no, dicitur, $. IL Tumor, Inter morbi huius fymptomata, quae fimul figno- rum vices fubeunt, fequentia referimus: "lTumorem ab- dominis durum, faeplus ingentem , . prementi digiti non cedentem, qui intra nonnullos dies, pofitis eius cauffis, faepiusoritur, &, aegro fupino, talis manet, Hy- dropem afciten externa fpecie quidem mentitur; ab eo famen fluctuationis aquarum abfentia facile diftin- guitur. Hydrops anafarca, tumore abdominis magis la- to, non adeo in,anteriora prominente, & vbique, poft .preffüonem digito fa&am, foueas ad tempus relinquente, a tympanite facile internofcitur, Ob externam tamen cum his morbis fimilitudinem hydrops ficcus, id eft ä non ab aqua, feu humido, fed ab aére mclufo, elafti- vid. Petrus Fo- co, elemento ficco, produ&us dicitur, d reftus in, obferu, medicis, l, XVIIII, obf. XXXXV. IH, Frid. Hoffmannus in. medxc. ration. tom. III Íedt. I li c. VH. $. LVIL [ $. HI. Sonüus, IÍn flatuofo hoc tumore, ab aóri$ inclufi motu 4 n non 7 & N ee 6 o 7 non. folum fonitus , murmura atque .borborygmi intus exaudiuntur; fed, íi abdomen ex hac caufía tu- midum, manu feritur, ad tympani fimilitudinem, quo- lo dammodo fonorum eft; a quo fymptomate tympanitae nomen morbus traxiffe.videtur. Tympanias Aretaeus l IL chron, c, i. inquit, vitra tumoris fpedaculum, etiam auditu fonorus eft. Attamen de fono hoc, tym- panum imitante, nonnulli fcriptores ambigunt, cum, a leui impulfu omnino non audiatur; fortiorem vero ae- gri non fuflineant vid. Ill. Ioan. Iuncker in confpedu i 1s pathol. p. CLXXXXVI, Forte.etiam ipfa expanfio- nis idea cum íonitus notione, in nomine imponendo; y.. ) co'mcidit.' $. III. s u Aére aquis loco errantibus multo ieuidre, tym- Pondus, oft panite laborantes multo minus ponderis, quam afcitici, fentiunt; aliqualem tamen ponderis infueti fenfum ad- Y effe, aegri queruntur; qui tamen, non tam aeris, quam inteftinorum, vifcerum . atque mufculorum abdomina- di [li- lium, loco quodammodo motorum, & extra naturale aequilibrium: pofitorum, ponderi adfcribendus effe vi- lo detur. Idem íe obferuaffe, Ill, Werlhofius in Comm. 4 lit, Nor. MDCCXXXV. h jl : ebd. XXXVI n.IV, teftatus eüf P Àn dolorem tympanite affedi fentiant, nec ne? polor, yoti pradicorum nonnull ambigunt, At in morbi princi- fün : pio, / $ $86 6 06 pio, periodicisque incrementis inteftina non fine dolo- Id Hippo- te adeéo extendi poffe, facile concipitur, crates aphor. IL fe&. IV. his verbis: quibus tormina adfunt, & circa vmbilicum cruciatus. & lumborum dolor &c, in hydropem ficcum formatur. —Anxietate iympanicos male haberi, cardialgiis, faltim per inter- ualla, vehementer torqueri in pluribus, & ab hepatis compreffione dolorem in hypochondrio dextro fatis fenfibilem adeffe, in nonnullis expertus fum, - vid, Cel. Wolf. Hoeferus in medicat. fam;liaribusl; p. CLXI. $ VL Cum, durante hoc morbo, motus primarum via- Dige- füo &c, rum periftalticus non pofit non valde laedi, appetitus, lacía, digeftio, chylificatio, reliquae humorum . fecretiones, circuitus, atque nutritio vtique mirum in modum tur- bantur, & morbo diutius perfiftente, alia mala chro- $T C — . CFO Pue -- . nica v.c, hydrops anaífarca, vifcerum abftrudiones ac laefiones, febris habitualis, de quibus in prognofi vlte- riora trademus, in fcenam p'r.od.eunt.r $. VII, f li Alui 'Tympaniticis aluus admodum fegnis, quin fae- obfru-pius prorfus obftruda, & fcybala, arte etiam elicita , u g &io. indurata funt, Liquoris inteftinalis defedus, inteftino- rum tonus deie&us, fpaftica illorum hinc inde, vt & tu fphinderis inteflini recdti conftridio, haud raro etiam fa- entia , u vaforum haemorrhöidalium internorum intumefc faltim 96 8 w 9 faltim in morbi principï&, atque periodica exacerba. ü tione, culpae proxima effe videntur. Vnde fit, vt clyfteres difficulter vel prorfus non applicarij quin ne n Q flatus quidem per inferiora emitti, queant, Mitigatis vero fpafmis, defcrefcenteque fponte v el arte morbo, I haemorrhoides mucofae, quod maxime in tympanite periodico obferuaui, pertinacem alui obítrrudionem ía- ]s lutariter excipiunt, " $, VHIL Ru&us cum aliquali, non tamen infigni , morbi Ruc&us; lenamine, per interualla mouentur, & me feminam tympanite chronico affedam, ructibus modo non fem- A per diuexatam,, videre, memini, Crebriores cardial- e gias, ructusque complures, vomitum enormem, ferofum, r nonnullos dies per interualla recurrentem, cum infi- n gni tympanitae imminutione exce U piffej aliquoties ex- [(u pertus fum, |te 1 $. VIII Septum transuerfum ventriculus f atibüs-:* diftentus Difficilis furfum pellit, liberumque eius defcenfum prohibet; refpira- fie hinc non poteft non fieri, quin, anguftata pectoris ca- tio, i, uitate, pulmones non libere explicentur, circulo fan- jino- guinis minori impedimenta ponantur, atque refpira- td tio dificilior fiat, Hinc, hydropem ficcum orthopnoeam "m facere, Hippocrates in Coacis $. CCCCLXXIIL affe- *[ja 3 ruit. vid. IH. Io, Bapt. Morgagni de fedib, & cauíf. m morb, - lo ee 5 o forb. per anatomen vdäte&i-»s k B ep. XXXVIIL art. XXIIL. — p g. Xl Tuffis, -Tufïï ficca tympaniticos etiam laborare, nonnulli Medici clinici contendunt; quae ex impedito circulo fanguinis minori vtique concipi poteft,. Hanc ego quidem in eiusmodi aegrotis non expertus fum; fed potius , poft afthma humorofum, largiffimam atque vnam alteramue hebdomadem durantem, feri vifcidi exfpuitionem. ; * obf, Menfium , haemorrhoidum , — quin & , loöhi(;x'uxiï loco afthma haümorofuüm;, diuturnamque feri vifcidi, ftriis fangui- neis qdandoque tindi , eiecionem , quin & narium phle- lllud a parum- exercitatis gmatorrhagiam haud raro vidi. vel pro catarrho vel phthifi, haec pro coryza catarrhali erro- nee habetur. —oR X í Subiecta, Licet in vtrumque fexum & quamuis aetatém tympanites cadere poffit; attamen feminas prae viris, & quidem inter illas menfium ataxia laborantes, in primis vero circa horum ceffationem, aggreditur, Idem »de hydrope anafarca valet, * $. XII. In corpcribusq tympanite demortuis ventriculum öbferu. valde ex- anatom, atque inteftina, in primis craffa, multo aére & : panía, BD ää H panía, ita vt coecum 'atque colon a'd'ullti hominis fe- mur diametro faepius aequaret, Dominus Littre de- "prehendit. vid, Memoires de P Academie Royale des Sciences; à Paris 1713. p. 314 - 324. In femina febre acuta atque tympanite defunda, ventrem tumidum valdeque tenfum, &, cum hic aperitetur, inteftina atque ventriculum adeo aére diftenta, vt flatim erum- :E perent, & plus, quam dimidium, caueae ventris ven- triculus impleret, Morgagnus inuenit, vid. de fedibus & cauff. morb, per anat, detedis l, III. ep. XXXVIII. act. X XIL In puella inteftini coli portionem adeo violenter amplificatam, "vt veficam tunicis pellucentif- fimis conftantem referret, reliquum: autem eiusdem in- tefini tradum, fupra & infra hunc tumorem, adeo contradum , vt prorfus imperuium effet, Cel. Dn. Corn. Henr. Velfe deprehendit. Vid. eius difp. de mutuo inteft, ingreff. pr. r. $. XIV, Inperuiam pariter . contradionem, inter fuperiorem. atque inferiorem viri- lis coli partes , aére maxime diftlentas, Cel, Henr. $, Daffüus vidit. conf. dec. III, obferu. anat, VIIIL CIl. n Laubius colon adeo diftentum deprehendit, vt totum j brachium vir robuftiffimus facile intrudere poffet. vid, ad .N. C. tom. II. obf XX. CL Platerus immanem ven- triculi diftentionem, quae contiguam iecinoris partem & diaphragma furfum compulerat, obferuauit. !fi B5 $. XIIL a, I2 B6 0 9€ Vlterio- $. XIII res ob« feru, In typaninite fatis defuncto, firmam inteftini co- li coarctationem ad VIL circiter s«pollicum ab | intefti- no redo diftantiam, lll de Haen inuenit; ad quam conftricdionem tota excrementorum, potuum atque ac- ris moles fiftebatur. Colon a parte conftrida hic adul- ti hominis brachium, illuc.femur amplitudine aequa- bat, ipfaque tenuia inteflina omnia, vt & ventriculus duplo, triplo, naturalem diametron fuperabant, tho- rax, compreffis pulmonibus, arctus, vid, ration, meden- di l IL, c. V. p. LXV. In puero fexenni tympanite demórtuo immenía aéris copia multumque fecum in- duratarum in inteflinis inuenta fuerunt Coeci faccus vix duos pollices capiens verfus medium abdomen col- locatus erat Colon inde affurgens mox ampliffimum fï ad lienem vergebat, inde verfus vmbilicum reflexum, & hinc finiftrum ileum petens, & denuo oblique dex- 1 trorfum amplitudine flupenda affurgens, tandem facci ingentis potius, quam inteftini, forma, ad redum de- Z fÍcendebat Ex his alüsque obferuationibus, prnnas lu vias hinc inde conftridas, alibi flatibus valde expan- fas effe, quin. & fitu peccare, aliasque partes partim premere, partim expandere, nec vicibus fuis rite fun- gi poffe; fed potius. malis morbi. fymmomatxbus an- fam praebere, fatis elucet, 1n $. XIHI Yil Obferu, Nonnullas de morbis quibusdam cum tympanite lyo clinicae, haud 13 haud raro confpiräntibäs,' illiusque ortum illuftantibus, obferuationes clinicas.enarrare, .a fcopo meo haud ab- fonum effe, duxi, Viris, quibus folitae haemorrhoides, vj & feminae, quibus catamenia non refpondent, in pri- * mis aetate prouediores, faepius cum colica humorofo- - flatuofa conflidantur; quae vel diarrhoea haemorrhoi- dali citius, vel motibus atque fudoribus febrilibus fuc- J ceffiue finiri folet. Plures feminae, praeter fluxum menftiruum etiam haemorrhoides, vel has folas expe- ]. riuntur, Haemorrhoides mucofae rubris frequentiores ie in vtroque fexu, fed plerisque non, nifi fub diarrhoea- ]s rum titulo, cognitae funt. Haemorrhoides rübras at- que mucofas obftructiones aluinae vt et flatulentia mo- Y do non femper praecedunt ac fequuntur. Mulieres, m menfium afaxia laborantes, vteri flatus. ( Mutter- Blae- Q hungen) dein fluorem album, poftea fanguinis, tum 3)(: iterum Íferi profluuium, & denique flatuum eruptio- u nem ex naturalibus experiuntur; prout fcilicet fangui- d- nis ac feri appellentis conditio, & arteriolarum mini- 106 marum anaftomofis minor maiorue eft, vt non nifi te- in- m nuiora, vel craffiora, t;'ansm-ittere queant, n $. XV. a Mulier, annum circiter quadragefimum agens, Cafus menftrualis, primo vere, coelo immiti, prae iudicato- tympa- ri foribus, cauffam fuam didura, vnam alterumue nitae, yte horam expecans, fubitanea menftruorum fuppreftio- ne M B 3 t 14 B5 6 BO ne, ac intra quatriduuni enormi tympanite corripieba- fur Hanc pertinax alui obftructio, dolor.in hypo- chondrio dextro , crebriores ructus, afthma ficcum, cardialgiae, & fubinde vomitus ferofus, comitabantur. O&auus morbi dies erat, cum in auxilium vocarer. Cognitis cauffis, decem fanguinis vncias ex talo mitte- re, intrinfecus, praefer infufum emolliens, faturatam Rhabarbari tinduram cum quarta fpiritus nitri dulcis parte remixtam, refractis faepius tamen exhibitis do- fibus, fumere & clyfteribus mollientibus bis quin ter de die adhibendis, aluum ducere, iuffi. His intra bi- duum aluus aegre atque parce aperta, nonnullaque morbi mitigatio obtentae fuerunt. Biduo poft ve- naefedionem. motum febrilem, qualis in continua pa- roxyzante effe folet, fenfi; ergo velis retro datis, na- turae molimina iuuare, remediisque febrilibus pugna- re, caeteroquin, praeter conuenientis diaetae praefcri- ptionem, clyfterum vfum continuare, animum induxi, Singulis nocdibus totum corpus largiffimis. fudoribus quafi diffluebat, iidemque interdiu, moderatiores tamen, erumpebant, ceffantibus ructibus, & hypochondrii do- ä;; lore, & flatuofo abdominis tumore fenfim decrefcente, quod fimul fafcia, pedetentim adius adducenda, ligare [ iuffi. Hac methodo intra menfis fpatium aegrota mor- Q bo prorfus liberata, atque adhuc'dum , biennio fcili- fc cet poft, rede valet. 3 h $, XVI, 26 56 08 I5 " $. XVI. E Mulier quadragefimo quarto anno maior, vitae Alter fedentariae adfaüeta, füb menftruorum fluxu, tempore cafus, n vernali, fub coelo pluuio atque ventofo, inhorto füo e, i campeftri fubitaneam & tranfpirationis & menftruo- af rum iaduram fecit, infequente tympanite, & poft hunc hydrope anafarca. Vitra fex hebdomades mor- U bus iam durauerat, cum in confilium medicum arcef- do ferer, Confueta vtriusque morbi figna aderant, quo- tet D rum, tamquam fatis cognitorum, mentionem facere , l praeter rem effe, duco, Remediis refoluentibus, per epicrafin laxantibus atque diureticis, nec non clyfleri- bus mollientibus fatis diu pugnabatur, & furis cucur- p bitulae, incifa prius cute, admouebantur. Sub horum [ià- vfu fingulis fere menfibus & tympanites & hydrops H quodammodo defcrefcebant; orientibus vero circa men- au fis finem motibus menftruis, citra tamen fanguinis vel UXi, feri per genitalia cxcretionem , vterque morbus, fu- us bitanea incrementa capiens, ad priftinam indolem re- net dibat, & ípes recuperandae fanitatis fere decollabatur, d Ouinto niorbi menfe, afthma humorofum, quod ífae- fl pius haemorrhagiarum obftructarum vices gerere, g&ïe animaduerti , cum copiofifima feri vifcidi, nodu at- nof que interdiu perdurante & integrum fere men- [a- fem continuante , exfpuitione , in fcenam prodibat, Subfequente menfe cardialeiae atque ructus exafpera- bantur, accidentibus fimul crebrioribus enormibusque T feri — 16 Se o UOS feri vifcidi vomitibus, poft quos tympanites notabili- ter imminuebatur Menfis ípatio poft de doloribus colicis aegrota querebatur, quam haemorrhoides mu- cofae largiffimae, cremoris tartari atque rhabarbari víu adiutae, fequebantur, fingulisque, vno excepto, poftea menfibus fatis largae, & quidem cum eo emolumento refpondebant, vt tympanites prorfus euaneíceret, ac hydrops anafarca, antea, totum fere corpus occupans ad furas vsque decrefceret, nec vlterins confueta caperet incrementa Lotii excretio, antea femper parciffima, iugiter fuccedebat Illo menfe, -quo haemorrhoides mucofae non prodibant, in 'pedibus articulorum mor- bo vehementer per octiduum aegrota cruciabatur, cul Ícarificatio, & primo laxantia per epicrafin, adiundis temperantibus, ac poftea remedia febrilia leuamen ad- ferebant. 'Tum temporis enim motum febrilem, an- tea abfentém, primum percipiebam, & fudores, quo- rum ne vaftigium quidem per totum morbi decurfum aderat, fatis largiter, inprimis tamen circa extremita- tes, indies erumpebant, continuante fimul larga diure- fi; & vtriusque morbi fymptomata, fi a moderato pe- dum oedemate, no&u fere disparente, interdiu paullulum redeunte, recefferis, disparebant, Sub vitimo hoc morbi ftadio quotldmnum feri lactis aciduli vfum perutilem de- Sic, intra vndecim menfium fpatium, mor- prehendi, bus - complicatus. pertinaciffimus, poft diuturnam vi- : xium proftrationem, atque impeditas fere excretiones cuntctas, f F 17 bun&as, natura iterum excitata," per varia molimina eluctantia, reftitutis pedetentim excretionibus omnibus, & medicis naturae conamina fequentibus ; Mlaque cau- l te iuuantibus, denique fuperatus fuit, " 0 $. XVII. iC d Literatus quidam, fenex, plethoricus, diaeta lauta Caíus et vinofaque, moderate tamen, vtens, primum lumba gi- thtiLls. ne, nephritide fpuria, zmolibusque arthriticis vagis, G poftea colica humorofo - flatuofa- ( vulgo Darmgicht) [ tum dura ac fonora abdominis intumefcentia, alui ob- " flrudione, rudibus creberrimis, vomitibus pértinacif- M fimis, in vomitum cruentum, parciorem tamen, deni- d- que degenerantibus, d febre continua paroxyzante g corripiebatur, " Hic morbi ftatus erat, cum poft odi- duum in auxilium vocarer, 0- : Medici. tum aegrotantis curam habentes remediis anodyno ftomachicis, fine vllo il [t morbi leuamine, puegnabant. Penfitatis morbi cauffis , t largam ex talo fanguinis miffionem , crebriorem cly- v fterum mollientium applicationem, . internum infufo- rum mollientium atque remediorum antifpafticorum m rhi vfum commendabam. His adhibitis, morbi tamen ( fymptomata, paullo mitiora fada, integram hebdora- dem perdurabant, Septimo huius curationis die ab.- lor dominis flatuofa intumefcentia vehementer augebatur, |/ f borborymi & fluidi motus in inteflinis audiebantur, füíma male olente nonnullos- ( fubfequente diarr»hoeg largi C que - LE sc 5 89 que dies cöntinuante. Sub hac abdomen detumefce- bat, atque ad naturalem mollitiem " fenfim redibat. Febris mitefcebat, , ceffante diarrhoea, moderati fudores, acidum olentes, vnam alteramue hebdomadem, no&u inprimis, erumpebant; fub quibus priftinam fa- nitatem aeger recuperabat, & iam annum feptuagefi- mum fecundum agens, quantum per fenium vitamque fedentariam licet, rede valet. $. XVIIL - Cafus Femina XXXVI. annorum, poft diuturniorem quartus, moerorem menfiumque anomaliam, cachexia chronica Morbus hic recta diae- pedumque oedemate laborabat, ta, lenioribus apperitiuis, atque roborantibus martiali- bus, aliquamdiu tradatus, mitior quidem fiebat, neu- tiquam autem expugnabatur. Breui ante vernale anni proxime elapfi tempug, poft infignem corporis refrige- rationem , peripnevmonia vehementeque febre inflam- matoria fubito corripiebatur. Altero morbi die in auxilium accitus venam in talo fecare iuffiy vbi non- f folum cruftam fanguinis difco excepti inflammatoriam, fed & íanguinem aquae tepidae immiffum cum hac in [ coagulum, fpermati ranarum fimilem, proríus abeun- tem, vidi. Interne infufa ex mollientibus ac:refol- Í [». uentibus concinnata, atque remedia febrilia, ex foluen- k tibus atque temperantibus mixfa, propinaui, & vis Quarto autem & morbi paullulum frada effe videbatur, eius SO Q 9G I9 [ eius die omnia fymptomata iterum exacerbata fangui- nis miflionem in aegrota admodum debili reiterare, W me cogebant; q -- ua peradia, pulfus attollebatur, refpi- rafio, ceffante dolore pundorio, liberior, ac febris h moderatior fiebant, fubfequente totius corporis diapno&, ef Morbum exeunte hebdomate, fub-diapnoes auctae con- p Sed fallebat tinuatione, finitum iri, praefagiebam, me praecipitanter latum praefagium; feptimo enim morbi die abdomen vehementer intumefcebat, dure- Ícebat, murmura exaudiebantur, & febris mutabatur in m paroxyzantem continuam, In febribus inflammatoriis, (( maxime in peripnevmonia, haud raro metaftafin ver- 1e- fus inteftina fierij morbumque diarrhoca folui, antea l vfu didiceram. . Hinc fub febris exacerbatione, mixtu- U ras febriles temperantes, & fub eius remiffione tincdtu- i ram*rhabarbari recentem nitro conditam faepius exhi- bui, crebrioribus ciyfteribus mollientibus fimul inter- pe lam pofitis. Mitefcente poft mediam nocem febre, larga d diarrhoea, peffime olens, cum flatibus copiofiffimis fe- 10f quebatur, atque abdominis tumor mollior, minorque jtm, fiebat, Verfus meridiem indies diarrhoea, flatuumque ci eruptio fiffebantur, febris nouam acceffionem adorna- qui bát, fenfim redeuntibus audisque abdominis intume- or CI Ícentia atque duritie. Tale morbi excretionum atque exacerbationum alternans íchema integram explebat UGEF' U hebdomadem; ita tamen, vt mala fymptomata verfus Jem eius»finem . decreícerent, atque per aluum excreta non eius 2 adeo 20 OO 0 OS adeo tetrum odorem fpargerent. Pofthaec diapnoe redibat, ac fubinde fentiebantur quaedam commoties febriles, vsque dum, integro meníe, & quod excur- exacto rit, aegrotae fanitas redibat , quanta longo morbo debilitatae accidere potuit. ) $. XVIIII - Potus fermetefcentes, cibos flatuofos v, c. fruc&tus Cauffae procatar- horaeos , inprimis immaturos, praedulcia, dyfpepta, ticae, panificia, bulbos, cepas, allium, rapa, raphanos, me- lones, pepones, cucumeres, legumina, lac, aliaque diaetae vitia, flatus tranfitorios, quandoque etiam incar- ceratos, & colicam flatuofam gignere, quidem verum eft; fed haec, vel aerem cum alimentis deglutitum, tympanitae cauffam eíffe, vt nonnullis vifum eft, haud arbitror. Vitam fedentariam, plethoram fpiffam, artifi- cialium fanguinis ventilationum negle&dum, potulenta Ípirituofa plethoram fípiffam commouentia, malum hy- pochondrico - hyftericum, fubitaneas haemorrhagiarüm naturalium fupprefliones, accedente inprimis corporis pET MUPEMC U WL aA TET n refrigeratione, potum frigidum corpori calenti copiofe ingeftum, colicas humorofas, materiae arthriticae retro- greffüum, vel denegatam eius, ob virium defecum, ad articulos propulfionem , metaftafes febriles, pluribus maxime . cauffis fimul in fubiectis concurrentibus j — t €5 MM 0 MM praedispofitis, culpae proxima effe, autumo. Quod —— draftica purgantia; talia emetica, affumta venena; & E dyfen- es 6 o5 2l dyfenteria chronicam inteftinorum debilitatem, atque fatulentiam faepius poft fe relinquant, experientia euidum eít; an vero etiam tympaniten nonnunquam efficiant, vt nonnulli afferuerunt, experientitia deftitu- tus, affirmare non audeo. w $o XX $ TTefte Cel,' Lommio obferu. medic, L. IL p. m. CC. Auiorum & CCL vbi tympanites nondum quidem eft, íed vt teftimo- fiat, metuitur, folitas naturae vacuationes praeter mo- nia, U dum compre/ílas effe, potiffinum haemorrhoides ac men- fes; illum etiam ventriculi & colt inflationibus fucce- dere, deprehendimus. Ad flatuum vehementiam femi. 5 nas, quae iuftos menfium fuorum fucceffus amittunt, dispofitas, nec non hypochondriacos, haemorrhoidarios, nephriticos & podagricos eidem morbo obnoxios effe, d Il| Ern. Stahlius in diff de flatulentia ; Halae Magd * MDCCVIIT. habita, $. XL. docuit, — Menfium obftru- i Gione tympaniten ortum, illorumque reftitutione fub- I$ latum effe, apud Cel, Petrum Foreftum obferu. medic. fe L. XVIHIL ob XXXXVL legimus. Cafum mulieris, poft menfes parcos & colicas hyftericas, tympanite d correptae Ill Alberti in iurisprud. med. parte pofter. i" p. DXXIL retulit, Tefte Ill Io. LIunckero in con- !5 fpecu medic. theor. prad, tab, CXXXV. lochica cito J fuppreffa in futurum etiam dammna fua extendunt, & menfium ataxiam, ftabilesque abdominis inflationes, ef- C 3 ficiunt, 22 O O 99 ficiunt A vaforum mefaraicorum phlogofi flatus ge- nerari Cl. Io, Fienus in tr. de flatibus p, LXXXV. af- feruit. Haemorrhoidarios indomitae flatülentiae. expo- fitos effe, ; & flatulentiam aliquando ab importuniori- bus grauiusque exercentibus cauíüis, repentino .euentu; cooriri; indeque primarum viarum atoniam, fimul ac femel cum impetu introdudiam , manere, Ill Stahlius in diff. citata $6. XXXXVIL & LVIII. monuit, Coli- cam humorofam pertinacem, tympanitae cauffam effe, H1Pp001ates aphor. II fe&. IV. indicaffe videtur, qui- bus, inquiens, tormina adfunt, & circa vmbilicum cruciatus, & lumborum dolor, qui nec medicamento, aut vilo alio, folui poteft, in hydropem ficcum for- matur Tefte "'hom. Willifio, qui affedibus hyochon- driacis, colicis, aliisque imi ventris fpafmodicis diu bnoxii fuerunt, demum tympanitici fiunt Inflam- mationem fanguineam tympanitae cauffam quandoque effe, Cel, Geor. Chriftoph. Detardingius in diff. de hoc morbo Roftochi MDCCLVIIH. edita, afferuit. Cor. poris, maxime pedum, refrigerationem flatulentiam producere, cum pluribus aliis, ab Ill, Frid. Hoffman- no in fund. pathol. fpec.fe&. VI. c. XV, $. VII. affir- matum eft Ex idero tympanitem natum effe, Ill Herm, Boerhaaue in inftitut, med, $, DCCCXVIL re- tulit $. XXI. Caulfa Vapores fangmms arteriofi per arteriolas inte- ftino- proxima. 25 ftinorum- capillares , noh' ita cedentes, vt ipfum fanguinis ferum transmittere pofünt, in primarum via- rum canalem fubito ac copiofe penetrantes , cauffam huius morbi. materialem, nimirum copiofos flatus, conftituunt. Hi, fpaftica inteftinorum hinc inde acci- dente conftridione, aliaue cauffa obicem ponente $. VII, DEEPU r s N vt-neque deorfum neque furfüm erumpere pofünt, auca eorum, ob loci calorem, elafticitate, primas vias, maxime ventriculum atque intefsna craffa; vna cum ab- domine vehementer expandunt, atque debilitant, pro- greffüum humorum impediunt, & hoc ipfo coníueta morbi fymptomata producunt, eiusque cauffam forma- lem conftituunt, Veram autem inteftinorum paralyfin adeffe, vt nonnulli contendunt, faltim in morbo cura- bili, haud arbitror, Galenus 1. V. in aphor, LXXII, l- ventofos, inquit, ab Hippocrate dici putandum eft, [ qui in ventrem flatuofi fpiritus copiam colligunt, qui C vel per ruc&tus aut crepitus excernitur, vel remanet, & partes continentes diftendit. ] $. XXIL h Ex cafibus enumeratis , aucdtorumque teftimoniis i Tympa- plures tympanitae fpecies dari, clarum eft, Chroni- nites cam inteüinorum,j& confequenter etiam abdominis, fla- chroni- tuofam expanfionem. proprie tympanitae nomine in- "* figniunt. Alia chronicae ípecies eft, fi'aér non in primis viis, fed in. ipfa abdominis. cauitate, contra- &us 24 OS 0 99 &us eft. -Hanc oppido raram effe, attamen ab' humo- ribus in ventrem effufis corruptisque, aérem exph- cantibus, vifceris cuiusdam corruptione, aut aliqua in- teftinorum perruptione accidere po'Te, Morgagnus de íedibus & cauffis morborum é&c, l. IIL. ep. XXXVIII. art, XXIV. autumat. 'lefte I1l, Ern. Stahlio in diff, fupra-allegata rarioribus multo exemphs flatus ipfam abdominis cauitatem occupantes in. ingentem molem eam . diftendunt. In hoc morbo defundis inteftina quandoque rupta inuenta.fuiffe, Ill, Frid. Hoffmannus in medic, ration, fyftemat L HI f, , c., VIL $, LVII, afferuit. Ex 'minori folliculi fellei vulnere magnam funeftamque .abdominis inflationem | ortam -fuiffe, in transad, Britan, vol; VIL. n. CCCCXIV. p. DLXXII lengus Mihi hanc tympanitae fpeciem neque in praxi clinica, neque in fectionibus anatomicis, obti- giffe, ingenue fateor, B UT Periodi Ad chronicum tympaniten periodicus quodam- Cus, modo accedit, eo tamen cum difcrimine, vt per inter- ualla v. c. fingulis menfibus exacerbationes fuas habeat, Cafus $. XV. 4 nobis enameratus hanc eius fpeciem. illuftrare poterit, $. XXIIII, Acutus, Morbis acutis tympaniten fymptomatlcum accede- UY. WA " cNONE- re, haud raro- expertus fum, eiusque cafum $. XVII. .'propo- - 25 propofui. Mulierem ab arthritide chronica fcabiei Se- neficio liberatam , poft huius repulfionem vnguento peradam, febre acuta, cum delirio ac tympanite fti- pata, periiffe, Ill. Morgagnus de fedib, & cauff, morb, &c, l.IIL. ep. XXXVIIL art, XXII, retulit, Tym- paniten non folum in morbis chronicis, fed etiam in acutis fieri; a Domino Littre quoque obíeruatum eft. vid. Memoires de P Academie Ro yale - des —Sci-en—ces uI N MDCCXII. p. CCCXVII, 4 XXV. lu - —— Mulie«res * negl&& a poft partum abdominis fafcia- Tympe- tione, infignem eius tufliorem, gra 1 s üditatem vel afciten nites A x mentientem , & poftea vix coércibilem, retinent, & Ípurius, non ï dum muículi abdominales tono priuati intéftina, ita, vt oporteret, comprimere poffunt; flatulentia il- las vtique male habet, funt, & inteftina plus iufto expanía Ceteroquin coníueta at que moleftiiffima tympa- nitae fymptomata non fentiun t. Haec tumoris fpe- - cies tympenifae fpurii nomine venire poffet, 1t, fl $&. XXVL "T'ympaniten, inprimis aliis morbis acutis ïöixgis- Progno- ue, iam per fe ominofis , iundum, - femper . periculo- fis gene- fum atque curatu perdiffcilem effe, vltro largimur ; ralis, i quod vero plerumque lethalis fit, vt nonnulli autores l tradiderunt, experientia non flabilitur: Si enim cauffüe PO D eiLïS gzä' m 6998 — " eius tolli poffunt, redaque in tempore accedit curatio, natura varüs moliminibus extretoriis cooperante, plura profligati morbi exempla deprehendimus, Ex Auicen- nae fententia tympanites minus periculofus, quam afci- tes, eft, cui fententiae Cl. Nic, Abr. Frambefarius oper. Vbi vero tympa- med. L V. p. CCCXI, adftüipulatur, nites iam inueteratus eft, & obflacula nullam medelam admittentia $6. XIL XIIIL vel alii morbi habituales in- fanabilesque cum illo coniundi funt; tunc nonnifi le- thalis exitus expedandus eft. Cum morbo refracario vel incurabili hydropem anafarca vel afciten coniungi, plures obferuationes clinicae' confirmant. vid. Memoi- res de l'Academie Royale de*Scieqþes MDCCIII. p. C?L)?XXV. $. XXVIL. Ex cafibus clinicis autorumque teftimoniis fupra .Morbi citatis, tympaniten non vno, fed variis, interdum folutio.x etiam pluribus fimul accidentibus; vel fe inuicem ex- cipientibus, modis, inprimis fi congrua eius tracdtatio accefferit, folui, clarum eft, Oriente circà morbi initia motu febrili, fudore imminuitur vel prorfus tollitur. Refütutis haemorrhagiis naturalibus, eundem quoque Haemorrha- disparere, fupra $, XX. annotatum eft. VO'f giis tamen frequentius accidunt feri- profluuia, mitibus ferofis morbum decrefcere $. XVI, indicaui- ä mus, Haemorrhoides mucofas largas, fponte ortas, Y epellere ; arteque adiutas, eundem 'omnium optime d f $. XVIL. i se 6 08 ul 2 7 . 6&. XVI. XVIL. & XVIIL exemplis corroboratum eft; quibuscum Hippocratis effatum aphor, LXXIII. l. IV. quibus, inquientis, elata hypochondria, füperue- II niente lumborum dolore, murmurant, aluus humeda- tur, quodammodo conuenif, Monente Cl. Io, Fieno in tr. de flatibus p. LXXXVI. accedente. morbo, ventriculus & hypochondria. mifere cruciantur, neque ab illis cruciatibus liberantur, priusquam vomitu aut u excretione per aluum noxia materia, flatibus hypochon- dria extendens, excludatur; quae tam de colica humo- 7]) rofo - flatuofa, quam de maiori atque refradario eius )P gradu atque fequela, tympqnite fÍcilicet, vera funt. CAP.N n APEVTICA. TYMPANIT ;DE 'THER ,A E. It TRACTATIONE, ) $. XXVIIL ii Ll um in typanite primarum viarum . Vires atqüe Diaet Url C adiones valde. deprauatae 'fint, non nifi diaeta lïw parca, eupepta & iurulenta, molliens, locum habet, f Contrariis enim. exacerbantur morbi fymptomata, In- primis cibi potusque inflantes fupra $. XVIIIL a no- T J bis atque ab Aul, Corn, Celfo de medic, L II c, XXVI, :x enumerati, vitandi funt, Iurulenta atque emolliens n f vero diaeta primarum viarum fpafmos layat, eorum- maiorem anaftomofin conciliat, VL qge vafis. capillaribus D2a3 vt [| . - A. R 28 Cm C & vt ferum arteriofum ea tranfire, atque h aemorrhoidi- bus mucofis materiam fubminiftrare queat. $. XXVIIIL fpira- Regi- Cum, tefte Hippocrate, corpus noftrum ex Aimen, bile atque infpirabile fit , &;, fuffragante experientia, a fuppreffa tranfpiratione flatus augeantur, illa vero refütuta, imminuantur; tympanitici, inprimis fi cor- poris refrigeratio morbum praecefferit, & natüura mo- tibus atque fudoribus febrilibus hunc fuperatura eft, regimen temperate calidum competit, $. XXX. Sangui- Tympaniten ab haemorrhagiis naturalibus fubito nis nuí- cohibitis ortum harum reftitutione curari, fupra fio, Cum vero hoc tam 6. XX. & XXVIL didum. eft, cito effii nequeat, ;quin in aetate prouedioribus fae- pius impofüibile fit; illis larga fanguinis miffio fubfti- tuenda eff; fic enim humorum appulíus verfus prima- rum viarum arteriolas imminuitur, atque flatibus ma- teria fubtrahitur. Quin, venaefectionem femel vel bis vtiliter repeti, aliquoties expertus, fum. $& OXXXL Frictio- Friciones extremitatum, quin ipfius abdomínis, lin- SeS. 1 teis afperis perficiendae, fanguinem a partibus internis ad corporis peripheriam auocánt, augendaeque tranfpira- tioni inferuiunt; maxime fi praemiífa venaefectione fan- - guinis mples-.immin.utfa eft, & illae circa morbi initia M 4 O O O 29 in vfum vocatae funt Me hoc auxilii genus in colica humorofo- flatuofa, tympanitae prodromo, faepius infigni memuni Monente CI cum emolumento adhibuiffe, Nic. Abr. Frambefario in oper. med. l. V. p. CCCXI. -venter afpero linteo perfricandus eft, vt, poris aper- tis, tenuati flatus exhalent $.XXXII Flatibus in primis viis colledis exitus quantocyus Clytte- conciliandus atque feruandus eft. Praeftant id clyfte- res. res molhentes, nitro conditi, indies aliquoties adhibiti, Vbi vero minus efficaces 'deprehenduntur; herbae Ni- €ianae paullulum ex illis coquendum eft. Clyfteres u ex carminatiuis paratos laudibus plurimi hic extollunt; fed hos morbo minus accommodatos effe, víu didici; nam non tfam in difícutiendis, quam in euacuandis flati- bus, inuitandisque haemorrhoidibus rubris vel mucofis, ld aut menübus, velfluorealbo, aut fudore, cardo rei verti- hi TUUS In hác re Ill Ern. Stahlium confentientem ha- JIS beo, qui, repudiatis ciyfteribus acrioribus & carmina- tiuis, in diff, citata $, LXII, multo oleo expreffo le- niente imbutos, & fale condltos, commendat [f $. XXXIII, il [ Fhatulentiam, ex diaetae vitiis ortam caïmmanua Carmi- J ealida, primas vias roborando earumque adctiones iu-natiua uando, praemifis maxime digeftiuis atque euacuantibus interna, ia n 3 lenl- 40 O O oO leniorioribus, corrigere, vero confentaneum eft, At in colica humorofo - flatuofa indeque enato tym- panite; hümorum phlogofin augendo, prorfus aliena funt, In.flatulentia moliminibus nephritico - hypo- chondriaco - hyfterico - haemorrhoidalibus accedente morbi H Ern. pr1mar11 ratiopem habendam effe,- Stahlius in diff, de Hatulenüa $. LVIHI rectiffime monuift, $. XXXIIII 'Tempe- Plethora artificialibus fanguipnis ventilationibus de- abforbenti- rantla, trada, remediis temperantibus, nitrofis, bas acido faturatis,. acidis rite dulcatis v. c. liquore anodyno Hoffmanm, fpiritu nitri dulci &c, humorum orgafmüs -placandus eft. Ab his plus auxilii, quam ab effentiis ftomachicis , oleis aliisque pharmacis carminatiuis, vnquam exípedandum eft Medicum quendam Italum omnes fere colicas a&'eöhones frieidis (temperantibus) remediis, praeter omnium opinionem, perfanaffe, a Paullo Aegineta relatum eft. Idem de tympanite, inprimis incipiente atque a cauffa calida or- to, verum effe, & ratio fuadet & experientia. $SXXXV Mollien- Spafmi in tympanite vrgentes fopiendi, intefti- ua. orum ftricurae hinc inde accidentes, antequam obri- gefcant, laxandae, & vafía faneuifera ad feri tranfitum niagis aperienda funt; id omnium optime infufa ex mol- Q Q O 5I mollientibus atque moderantibus concinnata, & tepide haufta, efüciunt Infufum ex radicibus mollientibus, fummitatibus millefolii & papaueris erratici floribus, naufeofis vero infufum theae chinenfis, non adeo fa- turatum propinare foleo Il [ $. XXXVI. - Quin materiae peccantis profcnptlone opus fit, Evacuan-. nemo dubitat; fed multiplex cautela hic neceffaria eft; dia, nimirum primo euacuantia cauffae morbi accommodan- l da, dein ad naturae molimina dirigenda funt, & tertio quaelibet excretio fuo tempore inflituenda, iuuanda at- que fuflinendà eft. Denique ab omnibus pharmacis va- lentioribus, humorum maffam in orgafmum deducenti- bus, nec non fpafmos proritantibus vel exafperantibus, I5 prorfus abftinendum eft, Fortiores in tympanite eua- cuationes locum non habere, leniores autem per aluum lió vrinam & íudorem egregios víus praeftare , Ill. Io. 1 Iunckerus, Medicus exercitatifimus, in confpe&u medic, (e theoret, prad, fab, LXXXVIIL, p, DCCXXI. docuit, r $. XXXVI In haemorrhagiis naturalibus obftructis , praeter rebrilia, affecdtus arthriticos, natüra. fponte, ad attenuandam f imminuendamque plethoram fpiffam, febrem continuam J n paroxyzantem, noctu miaxime moleftam, faepius excita- re , & eiusmodi motus, fuhfe,qucntemque excretionem 0X vni- o M 32 se ows vniuerfalem, quoque poft colicas humoftofas, humorofo- flatuofas, atque incipiente tympanite, falutariter ador- nare folet, & hi remediis febrilibus temperantibus, nec non, fub acceffionis remiffione, infufis theaeformi- bus prudenter iuuandi funt, & tunc temporis, fi a tem- peftiua fanguinis miffione recefferis, alias excretiones füimulare, atque, naturae conamina turbare, illicitum eft, $. XXXVIII, Emefis, Vomitus ferofos vehemerites faepiusque -recurren- tes in tympanite quandoque, cum morbi imminutione, oriri, fupra $$. XVI. & XVIL. indicauimus, Hi fpon- te accidentes ferendi, non autem emeticis prouocandi vel exacerbandi fünt; tepidam, ífi opus eft, haulffe, atque ab nlime-ntisi dyfpeptis ab&inuifï'»ei fatis eft, ^ $ XXXVIIII. - Afthma Si afthma . humorofum largaque expedoratio, humoro- phlegmatorrhagia, aliaue ferofa critica excretio v. c. per um, aluum vel vrinae itinera, haemorrhagiarum vel feri proüuuiorum naturalium vices haud raro fubeuntia, accefferint, caute iuuanda, minime autem cohibenda funt; quin nulli excretioni. criticae fpontaneae artifi- cialis fubflituenda eft, & fi illa ad morbum fuperan- dum . fufficit, Medicus nihil agens praeftantiffimus eft; tutius enim naturam hic lfequitur, quam illi ftolide atque damnofe imperat. $. XXXx. seocoe, 33 $. XXXX. Spafmis fopitis, laxatisque arteriolis inteftinorum Aperi- capillaribus, glandulisque Ruyfchianis fpuriis, morbus ius, largiffimis haemorrhoidibus mucofis frequentiffime fol- uitur, Hoc in colica hyfterica, humorofo- flatuofa, - nec non in tympanite acuto, periodico atque etiam chronico faepius expertus füum, &-Medicos iuniores clinicos, vt attentum. ad hanc rem animum adferant, bona fide admoneo, Hac excretione iugiter fucceden- te, medicus a laxantium víu prorfus abítineat. Quan- l- do autem morbo expugnando minus fuffcere videtur, ü vel iufto citius ceffatura eft; illam clyfteribus mollien- tibus, laxantibus vel aperitiuis lenioribus v. c, tinctu- ^ ra rhabarbari recente, nitro condita, magnefia nitri. cremore fartari, rad, rhabarbari, in refracta dofi ex- hibitis, iuuare, fcopo àccommodatifimum eft. ^. Spa. fmis vero adhuc vrgentibus, purgantia inprimis valen- 0 tiora v. c, refinofa exhibere, inconuenientifimum eft ; X1 ab horum inconfultu vfíu vehementiffimos dolores, eu quip motus conuulfiuos, ortos effe, memini, vl '69 XXXXI-, ii : Morbo ífíub vna alteraue excretione 'i'mminutö', Faíciatio, ad robur mufculis abdominalibus conciliandum , com- [; 1 primendaque ad iuftüm modum inteftina, abdomen fafcia lata, ífenfim ar&ius adducenda, deligandum eft; X. eodem ícilicet modo, quo poft p-artum? vel afcitico- TuIm L ää Es 34 rum paracentheün, fieri folet; modum famen adfri- éionis feruandum effe, vix admonitione eget. ä 3 $. XXXXII. Robo- Superato etiam morbo,- notabilem inteftinorum rantia, atoniam íatis diu relinqui, -facile concxpxtur, & tunc demum roborantia v.c. íaturatum corticis peruuiani vel Cafcarillae decodum, nec non martialia, ad Syden- ; hamii methodum extradis amaris iunda, aliaque bal- famica vtique proficua funt Quin & extrinfecus olea carminatiua, ac fpiritus abítraditios abdomini modera- te illinere, conducibile eft In colica. humorofo - fla- tuofa vehementiffima, poft largiorem frigidae potum orta, vini generofi hauftum praefentiffimam opem tu- liffe, memini, & hic obiter annotare volui $. XXXXIIL. Excretio- Proflicato hoc morbo flatuofo, haemorrhagiae na- nes,na turales, vel illarum loco feri profluuia, v. c. menfes, turales, fluor albus, haemorrhoides verae vel mucofae remediis diaeteticis ac pharmaceuticis reftituendae, & quantum fieri poteft, conferuandae funt ne morbo iterum pro- ducendo occáfionem praebeant Aetate prouedtioribus haemorrhoides mucofae & fluor albus, ob maiorem ar- terioilarum minorum refiflentiam minoremque anafto- mofin, familiariores & aeque naturales, quam. iunio- zibus fincerae haemorrhagiae; funt; ergo neque iis in has - Á ab 6 se 35 has mutandis inanis opera danda, neque ad&ringeüti- bus, certiffima damn P a poit fe trahentibus, cohibenda | funt. — & XXXxxmm. Neque excretíones fanguinis vel feri maturales CMTRUE femper reflituere, mneque eas diu conferuare, in me-]es, dicorum ranu pofitum eít; inprimis fi aetas, diaeta 4tque vitae genus id prohibent, 'Tunc plethoram- ex- cretionibus artificialibus v. c, venaefediionibus, cucurbi- tularum, incifa pfius cute , applicatione, in tempore V.C. circa aequinodia, quim & folflitia, detrahere, le- nioribus laxantibus aluum .fubinde ducere, & aquis . foteriis appropriatis humores - fpiffos foluere atque corpus eluere, confül.tum eft, Pofitis iterum cauffis occafionalibus ; in eundem Cauffi- J morbum incídendi nouum periculum eft; vitanda igi- rum eui- $ tur ommia funt, quae plethoram fpiffam alunt v, c, tatio. diaeta [auta atque otium, vel eam commouent e. o P - o potulenta fpirituofa, impetuofa animi pathemata, & M vehemens corporis, maxime fub' folis aeftu, exercita- fio, nec non improuida excretionum quarümcuünque d fuppreftio, Mentis fecuritas , diligens viribusque proportionatus corporis motus, atque diaeta parca ac ' tenuis ficut generaxtimx optima valetudinis praefidia, ita ey P d 5 z R S 26 u Q O — M & ad hunc morbum praecauendum .accommodatiffima funt, Tefte Hippocrate, &pid. ], VL fed.. IIIL. n XX. & fed, V. n, VIIE, citra fatietatem cibis vefci, animo tranquillo, & impigrum effe ad laborem, va- letudinem excolunt N $. XXXXVI Coronidis loco, ne, fpafmis atque doloribus ad- huc vrgentibus, turcenteque plethora, in colica hu- morofo - flatuofa, vel recente tympanite, vlla excre- tio- follicitetur verus moneo. Largam fanguinis mif- fionem , nec non mollientium . atque temperantlum vfum viam ad felicem curationem pandere, & infuf. ficiente vna venaefedione, audader ad alteram tranfeundum effe, recentiffimo cafu - iterum edocus fum. Uf ï - d NUE 74 ^ , : Ms z ? s D. e3 7 /AQ/ ENIN NES A z Z ET m AE »e CA 27 (l N N 25 LA A o as : P A M2 " L gä AE a HSCERIGTATEI G zcXT, E X T o N 50 DA CV. r - d 2 — D Dia— - E - - w n ATT T - C— — - T "Á — ls 4 r l 3 E. m "á M li L x L .w I E. — v D E V m a hm lls "i 4 - -— "E s d — ^ - e s W. * " "L * - " ] - P - » »- al M ^ du * * " d ^* * * - 3 m I 4&..1» « X wl &s H * » 3 .MH - buc. bv ^ &e$ - - r* M 9À » »4 [2 $.5 ^. d - ü d F d m. Ed - —— E d * * L E h W -T rj E X um* p D siti p ïï.ï. m je- "— "* $ Á * w a b ** .Ww. Fa 4 "2 f s E d ^ - uf * " ) * ; » a — - ", » 1 La N "E. b - * $ E - - ** -- * E Y " & * Rn m du - aM u* -* wv E »4 "4 p Á w - * w " » ag A at at &w » F " LE "h & L À ", A * " & " « ; M i w ER ?.wwva s L H w ha m r i * n P. € .*« : Q&af*: h) L2l " g " V1 M ^ a La t W J i ** L * 1 » € ^ m f , b ii 1 «M« "d w " * « i ls : H V* x , " —— X C ( * » L & " " F t oj t * 'à - m * " P as rP - &,»* qu m "n xy " p du " [ 4 M& Hu D W 5 a L M "ET * / P MT ! w Fsw Á ». A » - - Á P x u & * d m " * 2 z & - *alis T &s y * i " od & É : d A , f ww sF w ** " "^ » »4 » EM - C E X ": d " ,&äw * a* F »4 À s $»4 m aT á * z « 2b N Ép 14 Á * bj n M s m Ü as P ag s hs .*5* .wkæ ; " n u A E 5 2 M " J drm Mj E . M " M.; , HWW "4 FY F T j ?w g* at n K -— : u » " as d « * L N d d . Y * xH "22 " s a ^" jmwïma .Lx-.ä-l- «.J ". d d L deti g^ p - t a -s p *a )E - "m "" a " " i P. ^ d "] La d e f — 4 99 * äw«—i» 77 A F A W w v "- m IT - .M H .M /W -wM E Waä - x Af LUA pti L 24 ä:&».u»m Z BA ? .W » w*5 " df s Wal " . eract l m AÉ " MC —— p — "E m ": du * x m p Y » xnw ^ &if í* Vs H ". 2 L L " "w í . ?^ g P bj p Xs , M bo " E d * w "s CX 4, H' w w M " . " p* : [ A s w j x L u 1 uv 4 * ^g ien I ao bt* s H.- / - E 3l . e W ; * f x $^ 4 P, » d $7 i^ 5 ^ s MM * concthese d 4 9 " B. "g. p ?ó MX Oaï gt "L d s. P 4 a d m , j d um * ^ r. 4 * "4 : &a.w o & 38 as d p t v* E d* ^s ? d i, A* a " .M vl " 4 . d E o "n DI ) h : w CM — & " , x 1 ..t—A , m , » P o Es mir u L VA Ed N » m i A a d p f EF z " * 24* Wa 9g b T pv A& . - .* ^s à a t m al "h r a E W. s. s N um k« P d. a &* d . »" s A ii j* - És »^r "t * fb .w& " ^ V Ls Ed 3. * * hs £ " gt T m h —W» "— * * * — pR a r dv p 4 * . L ss W. EUA r d " atb hm a x a lii a — "-T — ET P TA .al,rw o RS 4 — — — —— ia : Es ERN em 20 V Z U | T | DISSER TATIO INAVGVRALIS MEDICA . S I R 2 VERIS TYMPA NITAE | c2 VSSIS 1 5 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset - AC RATION ALI CVRATIONE, l O Baaene Q o MAXIMI NVMINIS AVSPICIO, GRATIOSI MEDICORVM ORDINIS l ä ä lo CONSENSV l N RAESIDIO o ï DN. IO CVIL. BAVMER. [ MEDIC, ET PHILOS, . DOCT ORIS, SERENISSIMI HASSIAE | 10 LANDGRAVII A CONSIL RERVM METALL. MEDIC. PROF. PRIMAR. ET PHVSICI PROVINCIALIS, [ ACADEMIAE P I RECTORIS MAGNIFILI, 2 DF DOCTORIS l ATQVE PRIVILEGHS IN SUENTIA SALVTARI [ OBTINENDI PFBLICO ERFDITORVM EXJAMINI D, XV. APRILIS MDCCLXXIIII l SVBMITTET AFCTOR ET RESPONDENS, [ 5 LVDOV. GODOFR. CONR. EBER"'Z HERBORNA NOSSOVICVS, [ ENN: NGBN ! -. S$5$4E, 1pud IOANNEM IACOBVM BRAE N, acad, typogr. 3&/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com