KaI600-2242_16
author: Ebertz, Ludwig Gottfried Conrad

itoc

-

MU TMES

x

WORU m

s

-

—

——

2

—

VERAnSe

—

ia

-

d

v

ARMRE

E m

*

*

P

"EE

zi

—

—

-

——

P

$

*

&*

"Y

P

-

^

*da

]

A

d

LEj

*

5

w.t

Ya

Lj

m

E

E

Ed

st

:

*

".

l

—

p

x

!

d

E

;

f

PW)

al r

-

*

z

P

$

18

"m À

& *

--

7-

i

E

"

ul

*

Lb

x.-

qieom

i

T ar

lum s

s

r

s

u

As

$*

/ - h

of n

-

"

"

"

M a

* d

"

^

.«M,.W

-

*

£^

! dv

"

-

E

d

m

-

-

a

*

l

,

^

E

Fa*2 ..Mv.w

W

pE

&

w a

m.

p

w a

J

"-

v

:

.

y

.W

M

G

!

i.

!

"

É^

-

p t

.

$

-

^

Mw

e,hM

[

£

& os7

-

La

j

;

.

*

"

»

-

)

j

á

W

j

M

*

——

w w

L^

«

M-

r

:

X.

m

M

*.)

A

d

^ seaff s

.

»

"i

&ML

m

*

-

* À

n P ia

"

r

*

-t

É

f

£

H

"

?

H

5

A

£

**

p

Wn

*

t

m

A

N

-

"

Y i

»

(

:

2

r s d

i

h

&

A

L

-

*

: db

^

"

*

x*

W..n.

"

*

-

: s

*

"

*

D*

"

v

u

1

"

*

b w

ts

4

u

n

*

"

T J

ha

&*

À

[

*s

.

L s

*

£

d

-

"d

-

"

»

*

"

Ed

£5

r

:

"

. d

1,8UÓ8

*

w

j

æa

"d

F

4

F

*

-

*

w i

d

y^

P

*,

*

-

"

"

**

&

v

*v

B W

p

4

r2 d

"

F3

As

**

T

,

5

"du U u

AQANM

P

-

»

*

:

M u p

M.

as

r2

*

-

;

-

2*

I*

[5

" E^

,*

tw.

-—is

-

*

"

*

E

;

w

E d

E

"

,

5,(..-.

p*

p

,

*

.x,x

»

k

*

E

Vs

2"

P

E

E

$

*

À

$e

d

*

é

;

A

-

N d

í^

-

B

*

*

4

a

,

-

y^

L

E

L

B.

At

»

b

*

(

, Av

P^

$5

p

^ d

T

—

"od

») d

-

Á*

E

*

É

g

?

& o^

"-

»

-

-

2;t1

"

--

y d

.

"

«lf

E

M

*

"

w

k j

iv

&

9-

K 9.

p

NT

i

u

"d

s

á

. J

I IX

à

;

*

E

*

aM g

4

E

b

^

"w o*

m

uw.»

* d

$s

N s

"

a

vt

j55

"71

w

*

m

- .

A lo L ao

^s

M

: d

r

-

».

r

"

j

——

E

r

*v

(

*

23

B

LE

aes

P

"

— Ü

Y

-

*

£

V o

Md

"

d.

d7

!

"

»

À

&

: ..F»—Ub

*

"

»

^

»

*e

z

E

" a

D d

:

t

M

P

"

T.

*

»

k*

-

$

w

z

*

L]

*

M

»

p

FY

m

*

La

"

s

Wiw

L

L:

M

*

*

mäx

"

*

p

"

sb

cÀ

»

yl

W.

m

——

-

"*

E

w

*

-

L

"

»

*

—

"

&

-

-

"m

»s.

»

E

d.

"

E

*

p

-

y

Pa

s

*

".

K.

-

E

$

z

*

"

E d

--

*

*

m

F

E

-

- us

i

*

"-

5

a*

*

"

i.

d

M

&

*

e

n

:

"d !

— g

»

d

*

- r

PÓes-.

$ ogd

uw.

« d

À

É

h

P

"

*

$

I

&

RI

,

i

Lj

,

»

&

1

-

E

-

.E

9

E

p*

a Iw

Á..

"

p

L

"4

»

"

P

A

"

hd

»

&

)

v

:

"

"F.

*

&

r i

V&

"

"

»

«

*

*

(

p

m

"

p?

s

p

-*

L.

*

$$

*

L]

*

"

;W

L

*

"

*

£*

&

"

B

"

"T

W..

p

á

M

4

-

-

"Ed X

LE

"

"

J

*

w

$

-

^

^

t

"

j5

*

& «X

jA

*

*

"

*

-

-

*

-

-

4

u

9-

-

F

^«

"

s

"

-

*

F

"

-

E

$

"

*

1

»

—

—

-

Digitalisat

vorhanden

—

R

EM

$"w

r

SS

ul

s

—

^

$

.

-

$

Z9

DISS$ERTATIO

INAVGVRALIS MEDICAÁ

VERIS TYMPA NITAE

CAVSSIS.

l

.AC RATIONALI CVRATIONE;

MAXIMI

YAM,

NVMINIS AVSPICIO,

GRATIOSI

MEDICORVM ORDINIS

CONSENSV

PRAESIDIO

DN. IO. GVIL. BAVMER.

MEDIC,

ET PHILOS

DOCTORIS, SERENISSIMI HASSIAE

LANDGRAVII A CONSIL

RERVM METALL

MEDIC

PROF.

PRIMAR.

ET PHYSICI PROVINCIALIS;

&CADEMIAE P. T. RECTORIS MAGNIFICI,;

PRO

GRADF DOCTORIS,

ATQVE PRIVILEGIIS

IN . SCI ENTIA SALVTARI

RITE OBTINENDIS,

PFBLICO ERFDITORFVM EXA'M!NI

D,

XV.

APRILIS

MDCCLXXIIII

SVBMITTET

AFCTOR ET RESPONDENS,

LVDOV GODOFR. CONR. EBER'FZ

HERBORNA . NOSSOVICVS,

GIESSAE,

1pud IOANNEM IACOBVM BRAVN, acad, typoer,

pR od as I^ od

-—

-

«

PROOEMIFEM

EM

h natomes'benefi'cio corporis humani ftru-

&uram ad amuffim noífe, diligenti

))

hiftoriae naturalis, Chymiae atque Phy-

'("?

fices, non folum communis illius, fed

& propriae, cultura corpora, eorum

partes conftituentes, barum relationem . inter fe &

cum alii, illorum naturam atque vires probe intel-

ligere, & accuratae morborum: curationumque ob-

feruationes, fi vmquam quid aliud, medicum pru-

dentem; circumfpeCtum & reipublicae vere vtilem,

efficiunt. Medicinam faciendam , negle&is difciplinis

fubfidiariis, aegredi, in praxi clinica defidiofüm ob-

Íeruatorem efíé, morborum cauffas, & medendi me-

thodum, fingere, nec ex re ipía eruere, vel in fcien-

tiis adiutricibus fübfiftere; a praxi medica abhorre-

re, & illam fusque deque habere, a praeftantis bo-

Tam refpe-

niquekm;edigi officiis vtique abhorret,

Gu

*

| Prooemium.

&u difciplï,narumï auxilia

tricum, quam obfert;atïonum

pathologico - pra&icarum philiatris,

(i modo indefe(-

fum earum ftudium accefferit, egregia fübfidia a vi-

ris experientiflimis tradita e(fe,

hiftoria medica etiam

His tamen non

leuiter imbuti facile concedent.

obítantibus, tam in-fcientiis theoreticis,. quam . pra-

&icis, pl

ura adhuc füperfünt, in quibus vlrerius fcru-

*

tandis, accurati

us obferuandis, detegendis, atque ad

commune bonum applicandis, modernorum atque

pofterorum diligentia defudare poterit. Hanc ob cauf-

fam, in themate inaugurali eligendo, eiusmodi mor-

defümíi, cuius tam -caul-

bi pertractationem — mihi

bus medicis non fatis

fae, quam curationes,

compluri

erutae atque cognitae,

faltim in tota íua connexione;

. Cum vero hunc

effe videntur, tympaniten puta,

morbum aliquoties felici cum euentu füperauerim ;

quid mihi in cauffis eius perfcrutandis, atque in re-

mediis rite opponendis contigerit, ingenue enarra-

turus füm, citatis fimul aliorum experimentis, atque

iudiciis, quae cum noftris coincidere, eaque confta-

bilire ,. videntür.

Faxit fan&iffimum Numen, vitae,

fanitatis, omnisque verae falutis au&tor atque ftator,

vt haec, omniaque alia conamina noftra, in maximi

nominis fui gloriam atgue reipublicae. emolumen-

tum cerdlanc !

CAP. L

q(/

£

I

,xi*

b

2

s

A

Z

)

7

Ó /"'Z; -

s

G

J2

7

2

s

r

d

e

ä

5

/

277

V

N

äX

—

A

.

Z

m

»

N

(/2

z

ä.

P

*

(

P

I

AAf

W

M

*F'

À

l E

G

z

!

M

(2

À

/

E

x

N

N

x ?.-—-

ii

s

N

.:.-

—

z

X

N

À

s

7

&

J

z

f.....

';f "'L

*

,,m!m.æ

s

N

/"

-Vq«.,

Z

AV

AMSN

E

aq

E|

1

EL

:

6) QU

GN

)'«I

E

e-

þö

d

p

l:

d

X

f

CAP. I.

r

PATHOLOGICO - SEMIOTICAM TYMPANITAE

f

Is

PERTRACTATIONEM CONTINENS.

t

Ea

*

1

n

b inftrumento, quo pulfato, fönus cietur, Grae- Morbi

v

cis ?Jpvravo; vel svvprawr dico, morbus r»«47«- defini-

fà

vée£ , TujmaYiae, ToUTOYiT4, nomen habet,

'óTIvm- tio,

n

panitem, hydropem ficcum Latini, die Wind-

t

fucht Germani nominant.

Inteftinorum atque .abdomi-

il

nis tumorem durum, fonorumque, flatibus incarceratis

:

atque rarefadis debitum , nomine hoc Medici deno-

If

tant.

Nonnullae eius fpecies locum habere, enarratis

d

prius morbi huius fymptomatibus atque cauffis, infra

indicabimur.

Statariam totius abdominis inflationem

Ill Ern. Stahlius in diff de flatulentia Halae Magd.

MDCCV ILL babita $. LL, nominat. Eundem morbum

1

Ar?-

6

ääüää

Aretaeus 1,II. c. x. p. m, CVII. fequenti modo defcri-

bit:

fiilia prae inflatione, cum verberantur, tympa-

num quodammodo referant,

tympanias nominafur.

A. C, Celfo L IIL de medmma c, XXL tumor ventris

vehementer intenti, cum crebro ex motu flatuum fo-

no, dicitur,

$. IL

Tumor,

Inter morbi huius fymptomata, quae fimul figno-

rum vices fubeunt, fequentia referimus: "lTumorem ab-

dominis durum, faeplus ingentem , . prementi digiti

non cedentem, qui intra nonnullos dies, pofitis eius

cauffis, faepiusoritur, &, aegro fupino, talis manet, Hy-

dropem afciten externa fpecie quidem mentitur; ab

eo famen fluctuationis aquarum abfentia facile diftin-

guitur.

Hydrops anafarca, tumore abdominis magis la-

to, non adeo in,anteriora prominente, & vbique, poft

.preffüonem digito fa&am, foueas ad tempus relinquente,

a tympanite facile internofcitur,

Ob externam tamen

cum his morbis fimilitudinem hydrops ficcus, id eft

ä

non ab aqua, feu humido, fed ab aére mclufo, elafti-

vid. Petrus Fo-

co, elemento ficco, produ&us dicitur,

d

reftus in, obferu, medicis, l, XVIIII, obf. XXXXV.

IH, Frid. Hoffmannus in. medxc. ration. tom. III Íedt. I

li

c. VH. $. LVIL

[

$. HI.

Sonüus,

IÍn flatuofo hoc tumore, ab aóri$ inclufi motu

4

n

non

7

&

N

ee 6 o

7

non. folum fonitus , murmura atque .borborygmi

intus exaudiuntur; fed, íi abdomen ex hac caufía tu-

midum, manu feritur, ad tympani fimilitudinem, quo-

lo

dammodo fonorum eft; a quo fymptomate tympanitae

nomen morbus traxiffe.videtur.

Tympanias Aretaeus

l IL chron, c, i. inquit, vitra tumoris fpedaculum,

etiam auditu fonorus eft. Attamen de fono hoc, tym-

panum imitante, nonnulli fcriptores ambigunt, cum, a

leui impulfu omnino non audiatur; fortiorem vero ae-

gri non fuflineant vid. Ill. Ioan. Iuncker in confpedu

i

1s

pathol. p. CLXXXXVI,

Forte.etiam ipfa expanfio-

nis idea cum íonitus notione, in nomine imponendo;

y..

)

co'mcidit.'

$. III.

s

u

Aére aquis loco errantibus multo ieuidre, tym- Pondus,

oft

panite laborantes multo minus ponderis, quam afcitici,

fentiunt; aliqualem tamen ponderis infueti fenfum ad-

Y

effe, aegri queruntur; qui tamen, non tam aeris, quam

inteftinorum, vifcerum . atque mufculorum abdomina-

di

[li-

lium, loco quodammodo motorum, & extra naturale

aequilibrium: pofitorum, ponderi adfcribendus effe vi-

lo

detur.

Idem íe obferuaffe, Ill, Werlhofius in Comm.

4

lit, Nor. MDCCXXXV. h

jl

:

ebd. XXXVI n.IV, teftatus

eüf

P

Àn dolorem tympanite affedi fentiant, nec ne? polor,

yoti

pradicorum nonnull ambigunt, At in morbi princi-

fün

: pio,

/

$

$86 6 06

pio, periodicisque incrementis inteftina non fine dolo-

Id Hippo-

te adeéo extendi poffe, facile concipitur,

crates aphor. IL fe&. IV. his verbis: quibus tormina

adfunt, & circa vmbilicum cruciatus. & lumborum

dolor &c, in hydropem ficcum formatur. —Anxietate

iympanicos male haberi, cardialgiis, faltim per inter-

ualla, vehementer torqueri in pluribus, & ab hepatis

compreffione dolorem in hypochondrio dextro fatis

fenfibilem adeffe, in nonnullis expertus fum, - vid,

Cel. Wolf. Hoeferus in medicat. fam;liaribusl; p. CLXI.

$ VL

Cum, durante hoc morbo, motus primarum via-

Dige-

füo &c, rum periftalticus non

pofit non valde laedi, appetitus,

lacía, digeftio, chylificatio, reliquae humorum . fecretiones,

circuitus, atque nutritio vtique mirum in modum tur-

bantur, & morbo diutius perfiftente, alia mala chro-

$T C — . CFO Pue -- .

nica v.c, hydrops anaífarca, vifcerum abftrudiones ac

laefiones, febris habitualis, de quibus in prognofi vlte-

riora trademus, in fcenam p'r.od.eunt.r

$. VII,

f

li

Alui

'Tympaniticis aluus admodum fegnis, quin fae-

obfru-pius prorfus obftruda, & fcybala, arte etiam elicita ,

u

g

&io. indurata funt, Liquoris inteftinalis defedus, inteftino-

rum tonus deie&us, fpaftica illorum hinc inde, vt &

tu

fphinderis inteflini recdti conftridio,

haud raro etiam

fa-

entia ,

u

vaforum haemorrhöidalium internorum intumefc

faltim

96 8 w

9

faltim in morbi principï&, atque periodica exacerba.

ü

tione, culpae proxima effe videntur. Vnde fit, vt

clyfteres difficulter vel prorfus non applicarij quin ne

n

Q

flatus quidem per inferiora emitti, queant,

Mitigatis

vero fpafmis, defcrefcenteque fponte v

el arte morbo,

I

haemorrhoides mucofae,

quod maxime in tympanite

periodico obferuaui, pertinacem alui obítrrudionem ía-

]s

lutariter excipiunt,

"

$, VHIL

Ru&us cum aliquali, non tamen infigni ,

morbi Ruc&us;

lenamine, per interualla mouentur,

& me feminam

tympanite chronico affedam, ructibus modo non fem-

A

per diuexatam,, videre, memini,

Crebriores cardial-

e

gias, ructusque complures, vomitum enormem, ferofum,

r

nonnullos dies per interualla recurrentem, cum infi-

n

gni tympanitae imminutione exce

U

piffej aliquoties ex-

[(u

pertus fum,

|te

1

$. VIII

Septum transuerfum ventriculus f

atibüs-:* diftentus Difficilis

furfum pellit, liberumque eius

defcenfum prohibet; refpira-

fie

hinc non poteft non fieri, quin, anguftata pectoris ca- tio,

i,

uitate, pulmones non libere explicentur, circulo fan-

jino-

guinis minori impedimenta ponantur, atque refpira-

td

tio dificilior fiat, Hinc, hydropem ficcum orthopnoeam

"m

facere, Hippocrates in Coacis $. CCCCLXXIIL affe-

*[ja 3

ruit. vid. IH. Io, Bapt. Morgagni de fedib, & cauíf.

m

morb,

-

lo

ee 5 o

forb. per anatomen vdäte&i-»s k

B ep. XXXVIIL art.

XXIIL.

—

p g. Xl

Tuffis,

-Tufïï ficca tympaniticos etiam laborare, nonnulli

Medici clinici contendunt; quae ex impedito circulo

fanguinis minori vtique concipi poteft,.

Hanc ego

quidem in eiusmodi aegrotis non expertus fum; fed

potius , poft afthma humorofum, largiffimam atque

vnam alteramue hebdomadem durantem, feri vifcidi

exfpuitionem.

;

*

obf, Menfium , haemorrhoidum , — quin

&

, loöhi(;x'uxiï loco

afthma haümorofuüm;, diuturnamque feri vifcidi, ftriis fangui-

neis qdandoque tindi , eiecionem , quin & narium phle-

lllud a parum- exercitatis

gmatorrhagiam haud raro vidi.

vel pro catarrho vel phthifi, haec pro coryza catarrhali erro-

nee habetur.

—oR X

í

Subiecta,

Licet in vtrumque fexum & quamuis aetatém

tympanites cadere poffit; attamen feminas prae viris,

& quidem inter illas menfium ataxia laborantes, in

primis vero circa horum ceffationem, aggreditur, Idem

»de hydrope anafarca valet,

*

$. XII.

In corpcribusq tympanite demortuis ventriculum

öbferu.

valde ex-

anatom,

atque inteftina, in primis craffa, multo aére

&

: panía,

BD ää

H

panía, ita vt coecum 'atque colon a'd'ullti hominis fe-

mur diametro faepius aequaret, Dominus Littre de-

"prehendit. vid, Memoires de P Academie Royale des

Sciences; à Paris 1713. p. 314 - 324. In femina febre

acuta atque tympanite defunda,

ventrem tumidum

valdeque tenfum, &, cum hic aperitetur, inteftina

atque ventriculum adeo aére diftenta, vt flatim erum-

:E

perent, & plus, quam dimidium, caueae ventris ven-

triculus impleret, Morgagnus inuenit, vid. de fedibus

& cauff. morb, per anat, detedis l, III. ep. XXXVIII.

act. X XIL

In puella inteftini coli portionem adeo

violenter amplificatam, "vt veficam tunicis pellucentif-

fimis conftantem referret, reliquum: autem eiusdem in-

tefini tradum, fupra & infra hunc tumorem, adeo

contradum , vt prorfus imperuium effet, Cel. Dn.

Corn. Henr. Velfe deprehendit. Vid. eius difp. de

mutuo inteft, ingreff. pr. r. $. XIV, Inperuiam pariter

. contradionem, inter fuperiorem. atque inferiorem viri-

lis coli

partes ,

aére maxime diftlentas, Cel, Henr.

$,

Daffüus vidit. conf. dec. III, obferu. anat, VIIIL CIl.

n

Laubius colon adeo diftentum deprehendit, vt totum

j

brachium vir robuftiffimus facile intrudere poffet. vid,

ad .N. C. tom. II. obf XX. CL Platerus immanem ven-

triculi diftentionem, quae contiguam iecinoris partem

& diaphragma furfum compulerat, obferuauit.

!fi

B5

$. XIIL

a,

I2

B6 0 9€

Vlterio-

$. XIII

res ob«

feru,

In typaninite fatis defuncto, firmam inteftini co-

li coarctationem

ad VIL circiter s«pollicum ab | intefti-

no redo diftantiam, lll

de Haen inuenit; ad quam

conftricdionem tota excrementorum, potuum atque ac-

ris moles fiftebatur. Colon a parte conftrida hic adul-

ti hominis brachium, illuc.femur amplitudine aequa-

bat, ipfaque tenuia inteflina omnia, vt & ventriculus

duplo, triplo, naturalem diametron fuperabant, tho-

rax, compreffis pulmonibus, arctus, vid, ration, meden-

di l IL, c. V. p. LXV. In puero fexenni tympanite

demórtuo immenía aéris copia multumque fecum in-

duratarum in inteflinis inuenta fuerunt

Coeci faccus

vix duos pollices capiens verfus medium abdomen col-

locatus erat

Colon inde affurgens mox ampliffimum

fï

ad lienem vergebat, inde verfus vmbilicum reflexum,

& hinc finiftrum ileum petens, & denuo oblique dex-

1

trorfum amplitudine flupenda affurgens, tandem facci

ingentis potius, quam inteftini, forma, ad redum de-

Z

fÍcendebat

Ex his alüsque obferuationibus,

prnnas

lu

vias hinc inde conftridas, alibi flatibus valde expan-

fas effe, quin. & fitu peccare, aliasque partes partim

premere, partim expandere, nec vicibus fuis rite fun-

gi poffe; fed potius. malis morbi. fymmomatxbus an-

fam praebere, fatis elucet,

1n

$. XIHI

Yil

Obferu,

Nonnullas de morbis quibusdam cum tympanite

lyo

clinicae,

haud

13

haud raro confpiräntibäs,' illiusque ortum illuftantibus,

obferuationes clinicas.enarrare, .a fcopo meo haud ab-

fonum effe, duxi, Viris, quibus folitae haemorrhoides,

vj

& feminae, quibus catamenia non refpondent, in pri-

*

mis aetate prouediores, faepius cum colica humorofo-

-

flatuofa conflidantur; quae vel diarrhoea haemorrhoi-

dali citius, vel motibus atque fudoribus febrilibus fuc-

J

ceffiue finiri folet.

Plures feminae, praeter fluxum

menftiruum etiam haemorrhoides, vel has folas expe-

].

riuntur,

Haemorrhoides mucofae rubris frequentiores

ie

in vtroque fexu, fed plerisque non, nifi fub diarrhoea-

]s

rum titulo, cognitae funt.

Haemorrhoides rübras at-

que mucofas obftructiones aluinae vt et flatulentia mo-

Y

do non femper praecedunt ac fequuntur.

Mulieres,

m

menfium afaxia laborantes, vteri flatus. ( Mutter- Blae-

Q

hungen) dein fluorem album, poftea fanguinis, tum

3)(:

iterum Íferi profluuium, & denique flatuum eruptio-

u

nem ex naturalibus experiuntur; prout fcilicet fangui-

d-

nis ac feri appellentis conditio, & arteriolarum mini-

106

marum anaftomofis minor maiorue eft, vt non nifi te-

in-

m

nuiora, vel craffiora, t;'ansm-ittere queant,

n

$. XV.

a

Mulier, annum circiter quadragefimum agens, Cafus

menftrualis, primo vere, coelo immiti, prae iudicato- tympa-

ri foribus, cauffam fuam didura, vnam alterumue nitae,

yte

horam expecans, fubitanea menftruorum fuppreftio-

ne

M

B 3

t

14

B5 6 BO

ne, ac intra quatriduuni enormi tympanite corripieba-

fur

Hanc pertinax alui obftructio, dolor.in hypo-

chondrio dextro , crebriores ructus, afthma ficcum,

cardialgiae, & fubinde vomitus ferofus, comitabantur.

O&auus morbi dies erat, cum in auxilium vocarer.

Cognitis cauffis, decem fanguinis vncias ex talo mitte-

re, intrinfecus, praefer infufum emolliens, faturatam

Rhabarbari tinduram cum quarta fpiritus nitri dulcis

parte remixtam, refractis faepius tamen exhibitis do-

fibus, fumere & clyfteribus mollientibus bis quin ter

de die adhibendis, aluum ducere, iuffi. His intra bi-

duum aluus aegre atque parce aperta, nonnullaque

morbi mitigatio obtentae fuerunt.

Biduo poft ve-

naefedionem. motum febrilem, qualis in continua pa-

roxyzante effe folet, fenfi; ergo velis retro datis, na-

turae molimina iuuare, remediisque febrilibus pugna-

re, caeteroquin, praeter conuenientis diaetae praefcri-

ptionem, clyfterum vfum continuare, animum induxi,

Singulis nocdibus totum corpus largiffimis. fudoribus

quafi diffluebat, iidemque interdiu, moderatiores tamen,

erumpebant, ceffantibus ructibus, & hypochondrii do-

ä;;

lore, & flatuofo abdominis tumore fenfim decrefcente,

quod fimul fafcia, pedetentim adius adducenda, ligare

[

iuffi.

Hac methodo intra menfis fpatium aegrota mor-

Q

bo prorfus liberata, atque adhuc'dum , biennio fcili-

fc

cet poft, rede valet.

3

h

$, XVI,

26 56 08

I5

"

$. XVI.

E

Mulier quadragefimo quarto anno maior, vitae Alter

fedentariae adfaüeta, füb menftruorum fluxu, tempore cafus,

n

vernali, fub coelo pluuio atque ventofo, inhorto füo

e,

i

campeftri fubitaneam & tranfpirationis & menftruo-

af

rum iaduram fecit, infequente tympanite, & poft

hunc hydrope anafarca.

Vitra fex hebdomades mor-

U

bus iam durauerat, cum in confilium medicum arcef-

do

ferer,

Confueta vtriusque morbi figna aderant, quo-

tet

D

rum, tamquam fatis cognitorum, mentionem facere ,

l

praeter rem effe, duco, Remediis refoluentibus, per

epicrafin laxantibus atque diureticis, nec non clyfleri-

bus mollientibus fatis diu pugnabatur, & furis cucur-

p

bitulae, incifa prius cute, admouebantur.

Sub horum

[ià-

vfu fingulis fere menfibus & tympanites & hydrops

H

quodammodo defcrefcebant; orientibus vero circa men-

au

fis finem motibus menftruis, citra tamen fanguinis vel

UXi,

feri per genitalia cxcretionem , vterque morbus, fu-

us

bitanea incrementa capiens, ad priftinam indolem re-

net

dibat, & ípes recuperandae fanitatis fere decollabatur,

d

Ouinto niorbi menfe, afthma humorofum, quod ífae-

fl

pius

haemorrhagiarum

obftructarum

vices

gerere,

g&ïe

animaduerti , cum copiofifima feri vifcidi, nodu at-

nof

que

interdiu perdurante &

integrum

fere men-

[a-

fem continuante ,

exfpuitione ,

in fcenam prodibat,

Subfequente menfe cardialeiae atque ructus exafpera-

bantur, accidentibus fimul crebrioribus enormibusque

T

feri

—

16

Se o UOS

feri vifcidi vomitibus, poft quos tympanites notabili-

ter imminuebatur

Menfis ípatio poft de doloribus

colicis aegrota querebatur, quam haemorrhoides mu-

cofae largiffimae, cremoris tartari atque rhabarbari víu

adiutae, fequebantur, fingulisque, vno excepto, poftea

menfibus fatis largae, & quidem cum eo emolumento

refpondebant, vt tympanites prorfus euaneíceret, ac

hydrops anafarca, antea, totum fere corpus occupans ad

furas vsque decrefceret, nec vlterins confueta caperet

incrementa

Lotii excretio, antea femper parciffima,

iugiter fuccedebat

Illo menfe, -quo haemorrhoides

mucofae non prodibant, in 'pedibus articulorum mor-

bo vehementer per octiduum aegrota cruciabatur, cul

Ícarificatio, & primo laxantia per epicrafin, adiundis

temperantibus, ac poftea remedia febrilia leuamen ad-

ferebant.

'Tum temporis enim motum febrilem, an-

tea abfentém, primum percipiebam, & fudores, quo-

rum ne vaftigium quidem per totum morbi decurfum

aderat, fatis largiter, inprimis tamen circa extremita-

tes, indies erumpebant, continuante fimul larga diure-

fi; & vtriusque morbi fymptomata, fi a moderato pe-

dum oedemate, no&u fere disparente, interdiu paullulum

redeunte, recefferis, disparebant,

Sub vitimo hoc morbi

ftadio quotldmnum feri lactis aciduli vfum perutilem de-

Sic, intra vndecim menfium fpatium, mor-

prehendi,

bus - complicatus. pertinaciffimus, poft diuturnam vi-

:

xium proftrationem, atque impeditas fere excretiones

cuntctas,

f

F

17

bun&as, natura iterum excitata," per varia molimina

eluctantia, reftitutis pedetentim excretionibus omnibus,

& medicis naturae conamina fequentibus ; Mlaque cau-

l

te iuuantibus, denique fuperatus fuit,

"

0

$. XVII.

iC

d

Literatus quidam, fenex, plethoricus, diaeta lauta Caíus

et

vinofaque, moderate tamen, vtens, primum lumba

gi- thtiLls.

ne, nephritide fpuria, zmolibusque arthriticis vagis,

G

poftea colica humorofo - flatuofa- ( vulgo Darmgicht)

[

tum dura ac fonora abdominis intumefcentia, alui ob-

"

flrudione, rudibus creberrimis, vomitibus pértinacif-

M

fimis, in vomitum cruentum, parciorem tamen, deni-

d-

que degenerantibus, d febre continua paroxyzante

g

corripiebatur, " Hic morbi ftatus erat, cum poft odi-

duum in auxilium vocarer,

0-

: Medici. tum aegrotantis

curam habentes remediis anodyno ftomachicis, fine vllo

il

[t

morbi leuamine, puegnabant.

Penfitatis morbi cauffis ,

t

largam ex talo fanguinis miffionem , crebriorem cly-

v

fterum mollientium applicationem, . internum infufo-

rum mollientium atque remediorum antifpafticorum

m

rhi

vfum commendabam.

His adhibitis,

morbi tamen

(

fymptomata, paullo mitiora fada, integram hebdora-

dem perdurabant,

Septimo huius curationis die ab.-

lor

dominis flatuofa intumefcentia vehementer augebatur,

|/

f

borborymi & fluidi motus in inteflinis audiebantur,

füíma male olente nonnullos-

(

fubfequente diarr»hoeg largi

C

que

-

LE

sc 5 89

que dies cöntinuante. Sub hac abdomen detumefce-

bat, atque

ad naturalem mollitiem " fenfim redibat.

Febris mitefcebat, , ceffante diarrhoea, moderati

fudores, acidum olentes, vnam alteramue hebdomadem,

no&u inprimis, erumpebant; fub quibus priftinam fa-

nitatem aeger recuperabat, & iam annum feptuagefi-

mum fecundum agens, quantum per fenium vitamque

fedentariam licet, rede valet.

$. XVIIL

- Cafus

Femina XXXVI. annorum, poft diuturniorem

quartus,

moerorem menfiumque anomaliam, cachexia chronica

Morbus hic recta diae-

pedumque oedemate laborabat,

ta, lenioribus apperitiuis, atque roborantibus martiali-

bus, aliquamdiu tradatus, mitior quidem fiebat, neu-

tiquam autem expugnabatur. Breui ante vernale anni

proxime elapfi tempug, poft infignem corporis refrige-

rationem , peripnevmonia vehementeque febre inflam-

matoria fubito corripiebatur.

Altero morbi die in

auxilium accitus venam in talo fecare iuffiy vbi non-

f

folum cruftam fanguinis difco excepti inflammatoriam,

fed & íanguinem aquae tepidae immiffum cum hac in

[

coagulum, fpermati ranarum fimilem, proríus abeun-

tem, vidi.

Interne infufa ex mollientibus ac:refol-

Í

[».

uentibus concinnata, atque remedia febrilia, ex foluen-

k

tibus atque temperantibus mixfa, propinaui, & vis

Quarto autem

&

morbi paullulum frada effe videbatur,

eius

SO Q 9G

I9

[

eius die omnia fymptomata iterum exacerbata fangui-

nis miflionem in aegrota admodum debili reiterare,

W

me cogebant; q

--

ua peradia, pulfus attollebatur, refpi-

rafio, ceffante dolore pundorio, liberior, ac febris

h

moderatior fiebant, fubfequente totius corporis diapno&,

ef

Morbum exeunte hebdomate, fub-diapnoes auctae con-

p

Sed fallebat

tinuatione, finitum iri, praefagiebam,

me praecipitanter latum praefagium; feptimo enim

morbi die abdomen vehementer intumefcebat, dure-

Ícebat, murmura exaudiebantur, & febris mutabatur in

m

paroxyzantem continuam,

In febribus inflammatoriis,

((

maxime in peripnevmonia, haud raro metaftafin ver-

1e-

fus inteftina fierij morbumque diarrhoca folui, antea

l

vfu didiceram. . Hinc fub febris exacerbatione, mixtu-

U

ras febriles temperantes, & fub eius remiffione tincdtu-

i

ram*rhabarbari recentem nitro conditam faepius exhi-

bui, crebrioribus ciyfteribus mollientibus fimul inter-

pe

lam

pofitis.

Mitefcente poft mediam nocem febre, larga

d

diarrhoea, peffime olens, cum flatibus copiofiffimis fe-

10f

quebatur, atque abdominis tumor mollior, minorque

jtm,

fiebat,

Verfus meridiem indies diarrhoea, flatuumque

ci

eruptio fiffebantur, febris nouam acceffionem adorna-

qui

bát, fenfim redeuntibus audisque abdominis intume-

or CI

Ícentia atque duritie.

Tale morbi excretionum atque

exacerbationum alternans íchema integram explebat

UGEF'

U

hebdomadem; ita tamen, vt mala fymptomata verfus

Jem

eius»finem . decreícerent, atque per aluum excreta non

eius

2

adeo

20

OO 0 OS

adeo tetrum odorem fpargerent.

Pofthaec diapnoe

redibat, ac fubinde fentiebantur quaedam commoties

febriles, vsque dum, integro meníe, & quod excur-

exacto

rit,

aegrotae fanitas redibat , quanta longo

morbo debilitatae accidere potuit.

)

$. XVIIII

-

Potus fermetefcentes, cibos flatuofos v, c. fruc&tus

Cauffae

procatar- horaeos , inprimis immaturos, praedulcia, dyfpepta,

ticae,

panificia, bulbos, cepas, allium, rapa, raphanos, me-

lones, pepones, cucumeres,

legumina, lac, aliaque

diaetae vitia, flatus tranfitorios, quandoque etiam incar-

ceratos, & colicam flatuofam gignere, quidem verum

eft; fed haec, vel aerem cum

alimentis deglutitum,

tympanitae cauffam eíffe, vt nonnullis vifum eft, haud

arbitror. Vitam fedentariam, plethoram fpiffam, artifi-

cialium fanguinis ventilationum negle&dum, potulenta

Ípirituofa plethoram fípiffam commouentia, malum hy-

pochondrico - hyftericum, fubitaneas haemorrhagiarüm

naturalium fupprefliones, accedente inprimis corporis

pET MUPEMC U WL aA TET n

refrigeratione, potum frigidum corpori calenti copiofe

ingeftum, colicas humorofas, materiae arthriticae retro-

greffüum, vel denegatam eius, ob virium defecum, ad

articulos propulfionem , metaftafes febriles,

pluribus

maxime . cauffis

fimul

in fubiectis

concurrentibus j

— t €5 MM 0 MM

praedispofitis, culpae proxima effe, autumo.

Quod

——

draftica purgantia; talia emetica, affumta venena; &

E

dyfen-

es 6 o5

2l

dyfenteria chronicam inteftinorum debilitatem, atque

fatulentiam faepius poft fe relinquant, experientia

euidum eít; an vero etiam tympaniten nonnunquam

efficiant, vt nonnulli afferuerunt, experientitia deftitu-

tus, affirmare non audeo.

w

$o XX

$

TTefte Cel,' Lommio obferu. medic, L. IL p. m. CC. Auiorum

& CCL vbi tympanites nondum quidem eft, íed vt teftimo-

fiat, metuitur, folitas naturae vacuationes praeter mo- nia,

U

dum compre/ílas effe, potiffinum haemorrhoides ac men-

fes; illum etiam ventriculi & colt inflationibus fucce-

dere, deprehendimus. Ad flatuum vehementiam femi.

5

nas, quae iuftos menfium fuorum fucceffus amittunt,

dispofitas, nec non hypochondriacos, haemorrhoidarios,

nephriticos & podagricos eidem morbo obnoxios effe,

d

Il| Ern. Stahlius in diff de flatulentia ; Halae Magd

*

MDCCVIIT. habita, $. XL. docuit, — Menfium obftru-

i

Gione tympaniten ortum, illorumque reftitutione fub-

I$

latum effe, apud Cel, Petrum Foreftum obferu. medic.

fe

L. XVIHIL ob XXXXVL legimus. Cafum mulieris,

poft menfes parcos & colicas hyftericas, tympanite

d

correptae Ill Alberti in iurisprud. med. parte pofter.

i"

p. DXXIL retulit,

Tefte Ill Io. LIunckero

in con-

!5

fpecu medic. theor. prad, tab, CXXXV. lochica cito

J

fuppreffa in futurum etiam dammna fua extendunt, &

menfium ataxiam, ftabilesque abdominis inflationes, ef-

C 3

ficiunt,

22

O O 99

ficiunt

A vaforum mefaraicorum phlogofi flatus ge-

nerari Cl. Io, Fienus in tr. de flatibus p, LXXXV. af-

feruit.

Haemorrhoidarios indomitae flatülentiae. expo-

fitos effe, ; & flatulentiam aliquando ab importuniori-

bus grauiusque exercentibus cauíüis, repentino .euentu;

cooriri; indeque primarum viarum atoniam, fimul ac

femel cum impetu introdudiam , manere, Ill Stahlius

in diff. citata $6. XXXXVIL & LVIII. monuit,

Coli-

cam humorofam pertinacem, tympanitae cauffam effe,

H1Pp001ates aphor. II fe&. IV. indicaffe videtur, qui-

bus, inquiens, tormina adfunt,

&

circa vmbilicum

cruciatus, & lumborum dolor, qui nec medicamento,

aut vilo alio, folui poteft, in hydropem ficcum for-

matur

Tefte "'hom. Willifio, qui affedibus hyochon-

driacis, colicis, aliisque imi ventris fpafmodicis diu

bnoxii fuerunt, demum tympanitici fiunt

Inflam-

mationem fanguineam tympanitae cauffam quandoque

effe, Cel, Geor. Chriftoph. Detardingius in diff. de hoc

morbo Roftochi MDCCLVIIH. edita, afferuit.

Cor.

poris, maxime pedum, refrigerationem flatulentiam

producere, cum pluribus aliis, ab Ill, Frid. Hoffman-

no in fund. pathol. fpec.fe&. VI. c. XV, $. VII. affir-

matum eft

Ex idero tympanitem natum effe, Ill

Herm, Boerhaaue in inftitut, med, $, DCCCXVIL re-

tulit

$. XXI.

Caulfa

Vapores fangmms arteriofi per arteriolas inte-

ftino-

proxima.

25

ftinorum- capillares ,

noh' ita

cedentes,

vt ipfum

fanguinis ferum transmittere pofünt, in primarum via-

rum canalem fubito ac copiofe penetrantes , cauffam

huius morbi. materialem, nimirum copiofos flatus,

conftituunt.

Hi, fpaftica inteftinorum hinc inde acci-

dente conftridione, aliaue cauffa obicem ponente $. VII,

DEEPU r s N

vt-neque deorfum neque furfüm erumpere pofünt,

auca eorum, ob loci calorem, elafticitate, primas vias,

maxime ventriculum atque intefsna craffa; vna cum ab-

domine vehementer expandunt, atque debilitant, pro-

greffüum humorum impediunt, & hoc ipfo coníueta

morbi fymptomata producunt, eiusque cauffam forma-

lem conftituunt,

Veram autem inteftinorum paralyfin

adeffe, vt nonnulli contendunt, faltim in morbo cura-

bili, haud arbitror,

Galenus 1. V. in aphor, LXXII,

l-

ventofos, inquit, ab Hippocrate dici putandum eft,

[

qui in ventrem flatuofi fpiritus copiam colligunt, qui

C

vel per ruc&tus aut crepitus excernitur, vel remanet,

& partes continentes diftendit.

]

$. XXIL

h

Ex cafibus enumeratis , aucdtorumque teftimoniis i Tympa-

plures tympanitae fpecies dari, clarum eft,

Chroni- nites

cam inteüinorum,j& confequenter etiam abdominis, fla- chroni-

tuofam expanfionem. proprie tympanitae nomine in- "*

figniunt.

Alia chronicae ípecies eft, fi'aér non in

primis viis, fed in. ipfa abdominis. cauitate, contra-

&us

24

OS 0 99

&us eft. -Hanc oppido raram effe, attamen ab' humo-

ribus in ventrem effufis corruptisque, aérem exph-

cantibus, vifceris cuiusdam corruptione, aut aliqua in-

teftinorum perruptione accidere po'Te, Morgagnus de

íedibus & cauffis morborum é&c,

l. IIL. ep. XXXVIII.

art, XXIV. autumat.

'lefte I1l, Ern. Stahlio in diff,

fupra-allegata rarioribus multo exemphs flatus ipfam

abdominis cauitatem occupantes in. ingentem molem

eam . diftendunt.

In hoc morbo defundis

inteftina

quandoque rupta inuenta.fuiffe, Ill, Frid. Hoffmannus

in medic, ration, fyftemat L HI f, , c., VIL $, LVII,

afferuit.

Ex 'minori folliculi fellei vulnere magnam

funeftamque .abdominis inflationem | ortam -fuiffe, in

transad, Britan, vol; VIL. n. CCCCXIV. p. DLXXII

lengus

Mihi hanc tympanitae fpeciem neque in

praxi clinica, neque in fectionibus anatomicis, obti-

giffe, ingenue fateor,

B UT

Periodi

Ad

chronicum

tympaniten periodicus quodam-

Cus,

modo accedit, eo tamen cum difcrimine, vt per inter-

ualla v. c. fingulis menfibus exacerbationes fuas habeat,

Cafus $. XV.

4 nobis enameratus hanc eius fpeciem.

illuftrare poterit,

$. XXIIII,

Acutus,

Morbis acutis tympaniten fymptomatlcum accede-

UY. WA " cNONE-

re, haud raro- expertus fum, eiusque cafum $. XVII.

.'propo-

-

25

propofui. Mulierem ab arthritide chronica fcabiei Se-

neficio liberatam , poft huius repulfionem vnguento

peradam, febre acuta, cum delirio ac tympanite fti-

pata, periiffe, Ill. Morgagnus de fedib, & cauff, morb,

&c, l.IIL. ep. XXXVIIL art, XXII, retulit,

Tym-

paniten non folum in morbis chronicis, fed etiam in

acutis fieri; a Domino Littre quoque obíeruatum eft.

vid. Memoires de P Academie Ro

yale - des —Sci-en—ces

uI N

MDCCXII. p. CCCXVII,

4 XXV.

lu - ——

Mulie«res * negl&&

a poft partum abdominis fafcia-

Tympe-

tione, infignem eius tufliorem, gra

1

s

üditatem vel afciten nites

A x

mentientem , & poftea vix coércibilem, retinent, & Ípurius,

non

ï

dum muículi abdominales tono priuati intéftina,

ita, vt oporteret, comprimere poffunt; flatulentia il-

las vtique male habet,

funt,

& inteftina plus iufto expanía

Ceteroquin coníueta at

que moleftiiffima tympa-

nitae fymptomata non fentiun

t.

Haec tumoris fpe-

-

cies tympenifae fpurii nomine venire poffet,

1t,

fl

$&. XXVL

"T'ympaniten, inprimis aliis morbis acutis ïöixgis- Progno-

ue, iam per fe ominofis , iundum, - femper . periculo- fis gene-

fum atque curatu perdiffcilem effe, vltro largimur ; ralis,

i

quod vero plerumque lethalis fit, vt nonnulli autores

l

tradiderunt, experientia non flabilitur: Si enim cauffüe

PO

D

eiLïS

gzä'

m 6998 —

"

eius tolli poffunt, redaque in tempore accedit curatio,

natura varüs moliminibus extretoriis cooperante, plura

profligati morbi exempla deprehendimus, Ex Auicen-

nae fententia tympanites minus periculofus, quam afci-

tes, eft, cui fententiae Cl. Nic, Abr. Frambefarius oper.

Vbi vero tympa-

med. L V. p. CCCXI, adftüipulatur,

nites iam inueteratus eft, & obflacula nullam medelam

admittentia $6. XIL XIIIL vel alii morbi habituales in-

fanabilesque cum illo coniundi funt; tunc nonnifi le-

thalis exitus expedandus eft. Cum morbo refracario

vel incurabili hydropem anafarca vel afciten coniungi,

plures obferuationes clinicae' confirmant. vid. Memoi-

res de l'Academie Royale de*Scieqþes MDCCIII. p.

C?L)?XXV.

$. XXVIL.

Ex cafibus clinicis autorumque teftimoniis fupra

.Morbi

citatis, tympaniten non vno, fed variis, interdum

folutio.x

etiam pluribus fimul accidentibus; vel fe inuicem ex-

cipientibus, modis, inprimis fi congrua eius tracdtatio

accefferit, folui, clarum eft, Oriente circà morbi initia

motu febrili, fudore imminuitur vel prorfus tollitur.

Refütutis haemorrhagiis naturalibus, eundem quoque

Haemorrha-

disparere, fupra $, XX. annotatum eft.

VO'f

giis tamen frequentius accidunt feri- profluuia,

mitibus ferofis morbum decrefcere $. XVI, indicaui-

ä

mus,

Haemorrhoides mucofas largas, fponte ortas,

Y

epellere ;

arteque adiutas, eundem 'omnium optime d

f

$. XVIL.

i

se 6 08

ul

2

7

. 6&. XVI. XVIL. & XVIIL exemplis corroboratum

eft; quibuscum Hippocratis effatum aphor, LXXIII.

l. IV. quibus, inquientis, elata hypochondria, füperue-

II

niente lumborum dolore, murmurant, aluus humeda-

tur, quodammodo conuenif, Monente Cl. Io, Fieno

in tr. de flatibus p. LXXXVI. accedente. morbo,

ventriculus & hypochondria. mifere cruciantur, neque

ab illis cruciatibus liberantur, priusquam vomitu aut

u

excretione per aluum noxia materia, flatibus hypochon-

dria extendens, excludatur; quae tam de colica humo-

7])

rofo - flatuofa, quam de maiori atque refradario eius

)P

gradu atque fequela, tympqnite fÍcilicet, vera funt.

CAP.N

n

APEVTICA. TYMPANIT

;DE 'THER

,A E.

It

TRACTATIONE,

)

$. XXVIIL

ii

Ll

um in typanite primarum viarum

. Vires atqüe Diaet

Url

C

adiones valde. deprauatae 'fint, non nifi diaeta

lïw

parca, eupepta & iurulenta, molliens, locum habet,

f

Contrariis enim. exacerbantur morbi fymptomata,

In-

primis cibi potusque inflantes fupra $. XVIIIL a no-

T

J

bis atque ab Aul, Corn, Celfo de medic, L II c, XXVI,

:x

enumerati, vitandi funt,

Iurulenta atque emolliens

n

f

vero diaeta primarum viarum fpafmos layat, eorum-

maiorem anaftomofin conciliat,

VL

qge vafis. capillaribus

D2a3

vt

[|

.

-

A.

R

28

Cm C

&

vt ferum arteriofum ea tranfire, atque h

aemorrhoidi-

bus mucofis materiam fubminiftrare queat.

$. XXVIIIL

fpira-

Regi-

Cum, tefte Hippocrate, corpus noftrum ex

Aimen,

bile atque infpirabile fit , &;, fuffragante experientia,

a fuppreffa tranfpiratione flatus augeantur, illa vero

refütuta, imminuantur; tympanitici, inprimis fi cor-

poris refrigeratio morbum praecefferit, & natüura mo-

tibus atque fudoribus febrilibus hunc fuperatura eft,

regimen temperate calidum competit,

$. XXX.

Sangui-

Tympaniten ab haemorrhagiis naturalibus fubito

nis nuí-

cohibitis

ortum harum reftitutione

curari,

fupra

fio,

Cum vero hoc tam

6. XX. & XXVIL didum. eft,

cito effii nequeat, ;quin in aetate prouedioribus fae-

pius impofüibile fit; illis larga fanguinis miffio fubfti-

tuenda eff; fic enim humorum appulíus verfus prima-

rum viarum arteriolas imminuitur, atque flatibus ma-

teria fubtrahitur.

Quin, venaefectionem femel vel bis

vtiliter repeti, aliquoties expertus, fum.

$& OXXXL

Frictio-

Friciones extremitatum, quin ipfius abdomínis, lin-

SeS.

1

teis afperis perficiendae, fanguinem a partibus internis ad

corporis peripheriam auocánt, augendaeque tranfpira-

tioni inferuiunt; maxime fi praemiífa venaefectione fan-

- guinis mples-.immin.utfa eft, & illae circa morbi initia

M

4

O O O

29

in vfum vocatae funt

Me hoc auxilii genus in colica

humorofo- flatuofa, tympanitae prodromo, faepius infigni

memuni

Monente CI

cum emolumento adhibuiffe,

Nic. Abr. Frambefario in oper. med. l. V. p. CCCXI.

-venter afpero linteo perfricandus eft, vt, poris aper-

tis, tenuati flatus exhalent

$.XXXII

Flatibus in primis viis colledis exitus quantocyus Clytte-

conciliandus atque feruandus eft.

Praeftant id clyfte- res.

res molhentes, nitro conditi, indies aliquoties adhibiti,

Vbi vero minus efficaces 'deprehenduntur; herbae Ni-

€ianae paullulum ex illis coquendum eft.

Clyfteres

u

ex carminatiuis paratos laudibus plurimi hic extollunt;

fed hos morbo minus accommodatos effe, víu didici;

nam non tfam in difícutiendis, quam in euacuandis flati-

bus, inuitandisque haemorrhoidibus rubris vel mucofis,

ld

aut menübus, velfluorealbo, aut fudore, cardo rei verti-

hi

TUUS

In hác re Ill Ern. Stahlium confentientem ha-

JIS

beo, qui, repudiatis ciyfteribus acrioribus & carmina-

tiuis, in diff, citata $, LXII, multo oleo expreffo le-

niente imbutos, & fale condltos, commendat

[f

$. XXXIII,

il

[

Fhatulentiam, ex diaetae vitiis ortam caïmmanua Carmi-

J

ealida, primas vias roborando earumque adctiones iu-natiua

uando, praemifis maxime digeftiuis atque euacuantibus interna,

ia

n

3

lenl-

40

O O oO

leniorioribus, corrigere, vero confentaneum eft,

At

in colica

humorofo - flatuofa indeque enato

tym-

panite; hümorum phlogofin augendo, prorfus aliena

funt,

In.flatulentia moliminibus nephritico - hypo-

chondriaco - hyfterico - haemorrhoidalibus

accedente

morbi

H

Ern.

pr1mar11

ratiopem habendam effe,-

Stahlius in diff, de Hatulenüa $. LVIHI

rectiffime

monuift,

$. XXXIIII

'Tempe-

Plethora artificialibus fanguipnis ventilationibus de-

abforbenti-

rantla,

trada, remediis temperantibus, nitrofis,

bas acido faturatis,. acidis rite dulcatis v. c.

liquore

anodyno Hoffmanm, fpiritu nitri dulci &c, humorum

orgafmüs -placandus eft.

Ab his plus auxilii, quam

ab

effentiis

ftomachicis ,

oleis

aliisque

pharmacis

carminatiuis,

vnquam exípedandum eft

Medicum

quendam Italum omnes fere colicas a&'eöhones frieidis

(temperantibus) remediis, praeter omnium opinionem,

perfanaffe, a Paullo Aegineta relatum eft.

Idem de

tympanite, inprimis incipiente atque a cauffa calida or-

to, verum effe, & ratio fuadet & experientia.

$SXXXV

Mollien-

Spafmi in tympanite vrgentes fopiendi, intefti-

ua.

orum ftricurae hinc inde accidentes, antequam obri-

gefcant, laxandae, & vafía faneuifera ad feri tranfitum

niagis aperienda funt;

id omnium optime infufa ex

mol-

Q Q O

5I

mollientibus atque moderantibus concinnata, & tepide

haufta, efüciunt

Infufum ex radicibus mollientibus,

fummitatibus millefolii & papaueris erratici floribus,

naufeofis vero infufum theae chinenfis, non adeo fa-

turatum propinare foleo

Il

[

$. XXXVI.

- Quin materiae peccantis profcnptlone opus fit, Evacuan-.

nemo dubitat; fed multiplex cautela hic neceffaria eft; dia,

nimirum primo euacuantia cauffae morbi accommodan-

l

da, dein ad naturae molimina dirigenda funt, & tertio

quaelibet excretio fuo tempore inflituenda, iuuanda at-

que fuflinendà eft. Denique ab omnibus pharmacis va-

lentioribus, humorum maffam in orgafmum deducenti-

bus, nec non fpafmos proritantibus vel exafperantibus,

I5

prorfus abftinendum eft, Fortiores in tympanite eua-

cuationes locum non habere, leniores autem per aluum

lió

vrinam & íudorem egregios víus praeftare , Ill. Io.

1

Iunckerus, Medicus exercitatifimus, in confpe&u medic,

(e

theoret, prad, fab, LXXXVIIL, p, DCCXXI. docuit,

r

$. XXXVI

In haemorrhagiis naturalibus obftructis , praeter rebrilia,

affecdtus arthriticos, natüra. fponte, ad attenuandam

f

imminuendamque plethoram fpiffam, febrem continuam

J

n

paroxyzantem, noctu miaxime moleftam, faepius excita-

re , & eiusmodi motus, fuhfe,qucntemque excretionem

0X

vni-

o

M

32

se ows

vniuerfalem, quoque poft colicas humoftofas, humorofo-

flatuofas, atque incipiente tympanite, falutariter ador-

nare folet,

& hi remediis febrilibus temperantibus,

nec non, fub acceffionis remiffione, infufis theaeformi-

bus prudenter iuuandi funt, & tunc temporis, fi a tem-

peftiua fanguinis miffione recefferis, alias excretiones

füimulare, atque, naturae conamina turbare, illicitum

eft,

$. XXXVIII,

Emefis,

Vomitus ferofos vehemerites faepiusque -recurren-

tes in tympanite quandoque, cum morbi imminutione,

oriri, fupra $$. XVI. & XVIL. indicauimus,

Hi fpon-

te accidentes ferendi, non autem emeticis prouocandi

vel exacerbandi fünt; tepidam, ífi opus eft, haulffe,

atque ab nlime-ntisi dyfpeptis ab&inuifï'»ei fatis eft,

^ $ XXXVIIII. -

Afthma

Si

afthma . humorofum

largaque

expedoratio,

humoro- phlegmatorrhagia, aliaue ferofa critica excretio v. c. per

um,

aluum vel vrinae itinera, haemorrhagiarum vel feri

proüuuiorum naturalium vices haud raro fubeuntia,

accefferint, caute iuuanda, minime autem cohibenda

funt; quin nulli excretioni. criticae fpontaneae artifi-

cialis fubflituenda eft, & fi illa ad morbum fuperan-

dum . fufficit, Medicus nihil agens praeftantiffimus eft;

tutius enim naturam hic lfequitur, quam illi ftolide

atque damnofe imperat.

$. XXXx.

seocoe,

33

$. XXXX.

Spafmis fopitis, laxatisque arteriolis inteftinorum Aperi-

capillaribus, glandulisque Ruyfchianis fpuriis, morbus ius,

largiffimis haemorrhoidibus mucofis frequentiffime fol-

uitur,

Hoc in colica hyfterica, humorofo- flatuofa, -

nec non in tympanite acuto, periodico atque etiam

chronico faepius expertus füum, &-Medicos iuniores

clinicos, vt attentum. ad hanc rem animum adferant,

bona fide admoneo,

Hac excretione iugiter fucceden-

te, medicus a laxantium víu prorfus abítineat.

Quan-

l-

do autem morbo expugnando minus fuffcere videtur,

ü

vel iufto citius ceffatura eft; illam clyfteribus mollien-

tibus, laxantibus vel aperitiuis lenioribus v. c, tinctu-

^

ra rhabarbari recente, nitro condita, magnefia nitri.

cremore fartari, rad, rhabarbari, in refracta dofi ex-

hibitis, iuuare, fcopo àccommodatifimum eft. ^. Spa.

fmis vero adhuc vrgentibus, purgantia inprimis valen-

0

tiora v. c, refinofa exhibere, inconuenientifimum eft ;

X1

ab horum

inconfultu vfíu

vehementiffimos dolores,

eu

quip motus conuulfiuos, ortos effe, memini,

vl

'69 XXXXI-,

ii

: Morbo ífíub vna alteraue excretione 'i'mminutö', Faíciatio,

ad robur mufculis abdominalibus conciliandum , com-

[;

1

primendaque ad iuftüm modum inteftina, abdomen

fafcia lata, ífenfim ar&ius adducenda, deligandum eft;

X.

eodem ícilicet modo, quo poft p-artum? vel afcitico-

TuIm

L ää Es

34

rum paracentheün, fieri folet; modum famen adfri-

éionis feruandum effe, vix admonitione eget.

ä

3

$. XXXXII.

Robo-

Superato etiam morbo,- notabilem inteftinorum

rantia,

atoniam íatis diu relinqui, -facile concxpxtur, & tunc

demum roborantia v.c. íaturatum corticis peruuiani

vel Cafcarillae decodum, nec non martialia, ad Syden-

;

hamii methodum extradis amaris iunda, aliaque bal-

famica vtique proficua funt

Quin & extrinfecus olea

carminatiua, ac fpiritus abítraditios abdomini modera-

te illinere, conducibile eft

In colica. humorofo - fla-

tuofa vehementiffima, poft largiorem frigidae potum

orta, vini generofi hauftum praefentiffimam opem tu-

liffe, memini, & hic obiter annotare volui

$. XXXXIIL.

Excretio-

Proflicato hoc morbo flatuofo, haemorrhagiae na-

nes,na

turales, vel illarum loco feri profluuia, v. c. menfes,

turales, fluor albus, haemorrhoides verae vel mucofae remediis

diaeteticis ac pharmaceuticis reftituendae, & quantum

fieri poteft, conferuandae funt

ne morbo iterum pro-

ducendo occáfionem praebeant

Aetate prouedtioribus

haemorrhoides mucofae & fluor albus, ob maiorem ar-

terioilarum

minorum refiflentiam minoremque anafto-

mofin, familiariores & aeque naturales, quam. iunio-

zibus fincerae haemorrhagiae; funt; ergo neque iis in

has

-

Á

ab 6 se

35

has mutandis inanis opera danda, neque ad&ringeüti-

bus, certiffima damn

P

a poit fe trahentibus, cohibenda

| funt.

— & XXXxxmm.

Neque excretíones fanguinis vel feri maturales CMTRUE

femper reflituere, mneque eas diu conferuare, in me-]es,

dicorum ranu pofitum eít; inprimis fi aetas, diaeta

4tque vitae genus id prohibent, 'Tunc plethoram- ex-

cretionibus artificialibus v. c, venaefediionibus, cucurbi-

tularum, incifa pfius cute , applicatione, in tempore

V.C. circa aequinodia, quim & folflitia, detrahere, le-

nioribus laxantibus aluum .fubinde ducere, & aquis

.

foteriis appropriatis humores -

fpiffos foluere atque

corpus eluere, confül.tum eft,

Pofitis iterum cauffis occafionalibus ; in eundem Cauffi-

J

morbum incídendi nouum periculum eft; vitanda igi- rum eui-

$

tur ommia funt, quae plethoram fpiffam alunt v, c, tatio.

diaeta [auta atque otium, vel eam commouent e. o

P

-

o

potulenta fpirituofa, impetuofa animi pathemata,

&

M

vehemens corporis, maxime fub' folis aeftu, exercita-

fio, nec non improuida excretionum quarümcuünque

d

fuppreftio,

Mentis fecuritas ,

diligens viribusque

proportionatus corporis motus, atque diaeta parca ac

'

tenuis ficut generaxtimx optima valetudinis praefidia, ita

ey

P d

5

z

R

S

26

u

Q O

— M

& ad hunc morbum praecauendum .accommodatiffima

funt,

Tefte Hippocrate,

&pid. ], VL fed.. IIIL. n

XX. & fed, V. n, VIIE, citra fatietatem cibis vefci,

animo tranquillo, & impigrum effe ad laborem, va-

letudinem excolunt

N

$. XXXXVI

Coronidis loco, ne, fpafmis atque doloribus ad-

huc vrgentibus, turcenteque plethora, in colica hu-

morofo - flatuofa,

vel recente tympanite, vlla excre-

tio- follicitetur

verus moneo.

Largam fanguinis mif-

fionem ,

nec non mollientium . atque temperantlum

vfum viam ad felicem curationem pandere,

& infuf.

ficiente vna venaefedione, audader ad alteram

tranfeundum effe, recentiffimo cafu

-

iterum edocus fum.

Uf

ï

-

d

NUE

74

^

,

:

Ms

z

?

s

D.

e3

7

/AQ/

ENIN

NES

A

z

Z

ET

m

AE

»e

CA

27

(l

N

N

25

LA

A

o as

:

P

A

M2

"

L

gä

AE

a HSCERIGTATEI G

zcXT,

E

X T

o

N 50

DA

CV.

r

-

d

2

—

D

Dia—

-

E

-

-

w

n

ATT

T

-

C—

—

-

T

"Á

—

ls

4

r

l

3

E.

m

"á

M

li

L

x

L

.w

I

E.

—

v

D

E

V

m

a

hm

lls

"i

4

-

-—

"E

s

d

—

^

-

e s

W.

*

"

"L

*

-

"

]

-

P

-

»

»-

al

M

^

du

*

*

"

d

^*

*

*

-

3

m

I

4&..1»

«

X

wl

&s

H

*

»

3

.MH

-

buc. bv ^

&e$

-

-

r*

M

9À

»

»4

[2

$.5

^.

d

-

ü

d

F d

m.

Ed

- ——

E d

*

*

L

E

h

W

-T

rj

E

X

um*

p

D siti

p

ïï.ï.

m

je-

"—

"*

$

Á

* w a

b

**

.Ww.

Fa 4

"2

f

s

E

d

^

-

uf

*

"

)

*

;

»

a

—

-

",

»

1

La

N

"E.

b

-

*

$

E

-

-

**

--

*

E

Y

"

&

*

Rn

m

du

-

aM u*

-*

wv

E

»4

"4

p

Á

w

- *

w

"

»

ag

A at

at

&w

»

F

"

LE

"h

&

L À

",

A

*

"

&

"

«

;

M i

w

ER

?.wwva

s

L

H

w

ha

m

r

i

*

n

P.

€

.*«

:

Q&af*:

h)

L2l

"

g

"

V1

M

^

a

La

t

W

J

i

**

L

*

1

»

€

^ m

f

,

b

ii

1

«M«

"d

w

"

*

«

i

ls

:

H

V*

x

,

"

——

X

C

(

*

»

L

&

"

"

F

t oj t

*

'à

-

m

*

"

P as

rP

-

&,»*

qu m

"n

xy

"

p

du

"

[ 4

M&

Hu

D

W

5 a

L

M

"ET

*

/

P MT ! w

Fsw

Á

».

A

»

-

-

Á

P

x u

&

*

d m

"

*

2

z

&

-

*alis

T

&s

y

*

i

"

od

&

É

: d

A

,

f

ww

sF

w

**

"

"^

» »4

»

EM

- C

E

X

":

d

"

,&äw

*

a*

F

»4

À

s

$»4

m

aT

á

*

z « 2b

N

Ép

14

Á

*

bj

n

M s

m

Ü as

P ag

s

hs

.*5*

.wkæ

;

"

n

u A

E

5 2

M

"

J

drm

Mj

E

. M

"

M.;

,

HWW

"4

FY

F

T j

?w

g*

at

n

K

-—

:

u

»

"

as

d

« *

L N d

d

.

Y

*

xH

"22

"

s

a

^"

jmwïma

.Lx-.ä-l-

«.J

".

d d

L deti

g^ p

-

t

a

-s

p

*a

)E -

"m

""

a

"

"

i

P.

^ d

"]

La d

e f —

4 99

*

äw«—i»

77

A F

A

W w

v

"-

m

IT

-

.M

H

.M

/W

-wM

E

Waä

-

x Af LUA

pti

L 24

ä:&».u»m

Z

BA

?

.W

»

w*5

"

df

s Wal

"

. eract

l

m

AÉ

"

MC

——

p

—

"E

m

":

du * x

m

p

Y »

xnw

^

&if

í*

Vs

H

".

2

L

L

"

"w

í

.

?^

g

P

bj

p

Xs

,

M

bo

"

E

d

* w

"s

CX

4,

H'

w w

M

"

.

"

p*

:

[ A

s

w j

x

L

u

1

uv

4 *

^g

ien I ao

bt* s

H.-

/

-

E

3l

.

e

W

;

*

f

x $^

4

P,

» d

$7

i^

5

^

s

MM

*

concthese d

4 9

"

B.

"g.

p

?ó

MX

Oaï

gt

"L d

s.

P 4

a d

m

, j

d

um

* ^ r.

4 *

"4

:

&a.w

o

&

38 as

d p t

v*

E

d*

^s

?

d

i, A*

a

"

.M

vl

"

4

. d

E o "n DI

)

h

:

w

CM

—

&

"

,

x

1

..t—A

,

m

,

»

P

o

Es mir

u

L

VA

Ed

N

»

m

i

A a

d

p

f EF

z

"

*

24*

Wa

9g

b

T

pv

A& .

-

.*

^s à

a

t

m

al

"h

r a

E

W.

s.

s

N um

k«

P

d. a

&*

d

.

»" s

A ii

j*

-

És

»^r

"t

*

fb .w& "

^

V

Ls

Ed

3.

*

*

hs

£

"

gt T m

h

—W»

"—

*

*

*

—

pR

a

r

dv

p

4

*

.

L

ss

W.

EUA

r d

"

atb

hm

a

x

a lii a

—

"-T

—

ET

P TA .al,rw o RS 4

—

—

—

——

ia

:

Es ERN

em

20

V

Z

U

|

T

|

DISSER TATIO INAVGVRALIS MEDICA .

S

I

R

2

VERIS TYMPA NITAE

|

c2

VSSIS

1

5

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

-

AC RATION

ALI CVRATIONE,

l

O Baaene Q

o

MAXIMI NVMINIS AVSPICIO,

GRATIOSI MEDICORVM ORDINIS

l

ä

ä

lo

CONSENSV

l

N

RAESIDIO

o

ï

DN. IO

CVIL. BAVMER.

[

MEDIC, ET PHILOS,

.

DOCT ORIS, SERENISSIMI HASSIAE

| 10

LANDGRAVII A CONSIL RERVM METALL. MEDIC.

PROF. PRIMAR.

ET PHVSICI PROVINCIALIS,

[

ACADEMIAE P I RECTORIS MAGNIFILI,

2

DF

DOCTORIS

l

ATQVE PRIVILEGHS

IN SUENTIA SALVTARI

[

OBTINENDI

PFBLICO ERFDITORVM EXJAMINI

D,

XV.

APRILIS

MDCCLXXIIII

l

SVBMITTET

AFCTOR ET RESPONDENS,

[

5

LVDOV.

GODOFR. CONR. EBER"'Z

HERBORNA NOSSOVICVS,

[

ENN: NGBN ! -.

S$5$4E,

1pud IOANNEM IACOBVM BRAE N,

acad, typogr.

3&/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com