KaI600-2240_10

ORDINIS MEDIGI
VNIVERSITATE LITTERARVM IENENSI
HI. T.

D E C A NVS

D. CHRISTIAN. GOTHFRID.
GRVNER

SOLLEMNIA INAVGVRALIAL
NOBILISSIMI ATQOQVE DOCTISSIMI

MEDICINAE VTRIVSQVE CANDIDATI

ERNESTI HENRICI CAROLI NICOLAI

IENENSIS

A. D. XIII. IVNII CIOIOSCCLXXXXII.

HABENDA INDICIT

Continuatur Opufculum
FREDERICI VAN DER MYE
De morbir et ſemptomatibus vpopularibus Bredanie
XII.

—

IENAE,
L I T EKRIS FIED LKRIA N IS.

e

In initio rubrae Iunt hae maculae, hinc purpureae, inde
liuidae erumpunt, tandemque in nigredinem tendunt.
Perniciolae quidem funt liuidae, ſed nigrae ceteris dete-
Tiores, efferamque oſtendunt malignitatem. Has macu-
las mihi GALENO *) notas fuifle perſuaſi dudum ita no-
tanti: Sed et alia quoque pluribus non Jebrientibus exanthemata per
cutim craſſeſcentem ſicceſcentemque oriri vidimus, vtique natura melan-
cholici kumoris redundantiam Joris extrudente. Nos etiam vidimus
haec exanthemata erylipelatis inſtar et Iquamarum in mo-
rem a reliqua cute ſeparari. Perirque tota cutie purpurea.)
Et hoc vidimus, a magna nimirum copia totum corpus
occupante. Melancholicus humor non Ilolum primam cor-
Poris regionem inuadebat, ſed et ſub cute ſtagnans cla-
riſſimam fui ideam referehat. Recte HIPPOCRATES *):
Carner ex ventre trahunt, et quibus pingue abundat, flaua bilis, qui-
bus ſungnis, venit atra. Turpitudo haec contumax, a I(cor-
butoque liberatis fidelis et plerumque coaeua. Saluta-
res creberrime erant hae maculae, cum vero nigrae fo-
rent atraeque, imminentis mortis praelagia Iemper
erant fida.
Omnibur cornoris grauitas et ſoetene anima.) Profecto non
eueniret, integro ac bene conſtituto liene. A crallo nam-
que, lutulento foedoque excremento, is tum liberans
ſanguinem puriorem eum reddit, adeo quidem, riſus
A 2 vti

)De Atra Bile. C. 4. P. 157. T. I.

**) Epidem. VI. Sect. 6. P. 811. Te L.

4 —
vti caullam ei adſcripferit antiquitas. PLINIVS *) videa-
tur: Sunt, inquit, qui, ekemto liene, adimi ſimul nutent riſum. ho-
mini, intemperantiamque ioci conſtare lienir magnitudine. Quod ſuo
Iplenitici, triſtes, cogitabundi, Saturnia facie, exemplo
etiam ſatis comprobant. Nec mirum, cum idem in illis,
quod in ſolis lunaeque eclipli aut denlis nebulis ſolis ra-
dios arcentibus eueniat, at vero a crallis nebulolisque
illis ſpumis liberata mens pandit erigitque lele, reditque
poſt nubila Phoebus. Ex vitiolo fucco oritur haec graui-
tas, non aliter, quam ſpontaneae lalſitudines apud GALE-
NVNM **½). Humorum etenim mole, qui vitioli ſunt, ma-
gnopere vires aggrauantur. Tendi enim membra et ap-
penlo quali onere apparent grauiora. Cauſla, quod hu-
mores vitioli cum ſanguine per venas in ambitum corpo-
ris diſtributi ad iplſos permeent musculos, hinc langui-
dos, pigros et eneruos ab initio aegri potius, quam aegros
ſe deplorant. Recte magnus magiſter **†—- monuit: Quae-
tunque pars labore fatigata fuerit, in ta morbus ſirmatur. Totum
hic corpus labore fatigatur, in eo igitur morbus Hrma-
tur, adeoque non determinatae partis affectus hic exiſtit,
led corporis vniuerli. Grauitatis caulla interdum ipfe
etiam elſt lien, is diaphragmati nexus. Apparet, quid
lienolos, corbuticos, reddat aſthmaticos. Apparet, quae

diffi-

*) Hiſt. Natural. XI. 37. , .*
**) De Tuenda Sanitat. IV. 2. P. 325. L. II.
**) Hirr. Sect. 4. Aphor. 33.

difficilis reſpirationis pectorisque anguſtiae citra tufſim et
thoracis affectionem ſit origo. Hic lien et fons eſt, cur
lienoſi a cibo largius ſumto ſtatim, ſi concitatius curli-
tent, pungentes loco lienis ſentiant dolores. Horum
omnium rationem puto. Ventriculus partim alimentis
turgidus, partim Iplen grauis, cum ſepto adhaereant,
ſuo id pondere ita deorſum trahunt tenduntque, interci-
Ppi vt videatur relpiratio, quam curl:oribus omnino libe-
ram cum elle oporteat, eos lienem vſtione ſectioneue de-
mendo antiquitus ab hoc incommodo liberant, notante
PLINIO *). Res eo facilior, quod, intercoſtalibus trans-
jectis ſpatiis, primum le offerens lien ſit, quem male af-
fectum leui etiam de caulla fungis incenſis ignitisue ferra-
mentis vſtulabant veteres, vti apud HIPPocCRATEM *) vi-
dere eſt, vt de medicamentis hoc vilcus conſumentibus,
de ablcelſibus nihil hic memorem, lienem per fruſta
eiicientibus, quodque Iuperelſt, chirurgi nouaculae relin-
quentibus, quales praecipue memorant AnkTAEVS *) et
RovssETVS *). Non nego tamen, et aliquando obſerua-
ui cum proprio vitalium partium affectu de reſpiratio-
nis difficultate querulos, cum vapores praui et maligni
per venas et arterias pulmoni, cordi et iis lociis commu-
nicarentur. Tandem ab hac grauitate in genuum nexu ea
A 3 arthri-

) Hilſt. Nat. XI. 37.
**) De Intern. Affect. §. 23. P. 237. T. II.
„N* De Curat. Morb. Diut. I. p. 128. ed. Boerh.
*) De Partu Caelareo Sect, 5. 6. 4. P. 124. ed., Bal. 1591.

arthritidis fit ſpecies, a loco gonagra Graecis dicta. Scor-
butici obnoxii huic admodum. Peculiaris cum genubus
lieni eſt conſenſus. Nouit PLAVTVS:

Cenua lumne curſorem deſinunt. Periig
Sedlitionem facit lien.

IHoc diſcriminis a vera arthitide habet haec ſcorbutica,
quod in vno loco non fubliſtat, ſed vaga lit et fallax,
cum leuique paralyli fere coniuncta: Indicium, a leroſo
Auxilique magis, quam crallo et ſtabili humore exoriri.
Dum corporis grauitatem genuumque dolorem attigerim,
non poflum exactiſſimam huius morbi delineationem ab
HIPPOCRATE X) expreſlam hic non ſubiungere. CLEocno,
ex laſſtudinibus et exercitiir melle ger aliquot dies vtenti, tumor ad
genu dextrum obortus eſt, imo pvotius ad infernam nartem circa
bendlines ſub genu. Circumibat ſubllaudicans, et ſura intumeſcebat,
ac dura erat, et ad pedem et ad malleolum dextrum, et tubercula ad
gingiuat circa dentes magna, velut vuae acini, liuida, nigrefabta,
doloris eſortia, vbi cibum non caperet. Sed et crura doloris exſor-
a erant, ſ non exſurgeret. Venit enim et ad ſiniſtrum tumor,
verum mints liuescebat. In tumoribus circa genua ac pveder velut
ſuppurationet erant. Tuandem vero fieri non noterat, vt Raret, aut
calcaneis inſiſteret, ſed in leltto decumbebat. Cäalores manifeſti.
Quandoque cibum auerſabatvuur. Won valde ſiticuloſus, neque ad ſo-
dem ſurgebut, anxius, et quandoque etiam puſilanimitas tenebat.
Veratrum adhibitum eſt et canitis vurgationer. Ad os pharma-
cum

*½) Epidem VII. 26. p. 851. T. I.

cum ex manna thuriv eum aliis acmiatir profuit. Ack olera in
ore ſorbitio lenticula- ocmmoda erat. Circa ſigxogeſßn'en, ſiccti
ſunt tumores a ſecundo veratro, dolores tantum ad genua decumbhenti
venerunt. Humor autem et bilis abſceſit ad genna, etiam plurihus
diebus ante veratrum. En veram ſcorbuti effigiem, quam
vel tonſores et aniculae ex lineamentis agnoſcerent, nee
cum doctiflimis amplius dubitarent, an veteribus hic
affectus innotuiflet? Miror, auctores, qui de ſcorbuto
ſeripferunt, plurimae temen leetionis, ne Per ambagem
quidem vel lomnium haec annotafle. Foctene anima.) Pu-
tredinis allecla indubius foetor eſt, gingiuae Iunt cor-
ruptae, putridae ſanguinis fauillae Wpiritus omnes foe-
dae tabis inſiciunt lentore, et totum corpus olet.

Quibisdam nerni musculique ita contrahebantur, pt crus ad na=
tes trahtret t coam.) Acerbos inducit dolores neruus ille
in toto corpore maximus, qui coxarum adiacet articula-
tioni, tum et languiuolentum ligamentum peculiare;
quod ex centro eapitis ofſis femoris in ipfius acetabuli in-
figitur extremum. Hoc purum ligamentum minime eſt,
fed naturae nerueae. Hinc eirca coxam et femur dolent
kfcorbutici, et quidem pertinaciter. An non, vt anato-⸗
mici ſeiunt, ob inſignem acetabuli profunditatem liga-
mentorumque huic loco cireumpoſitorum crafſitiem?
Impediunt haec vincula, quo minus aut dilſcuti polſit
materia, aut a topicorum attingi potentia. Contruhebantur
nerui muſculique.) Ex propria huius morbi natura. Ex pleni-
tudine enim Hit conuullio, ex humore etiam aridiori, melan-
cholicus

cholicus quippe humor fua natura neruos contrahere,
non refoluere vnquam natus eſt. Vapor praeterea, ex
putredinis minera relultans, in peculiarem quemdam
musculum delatus, aut qui eidem inſeritur, neruum
eundem contrahit ſua vel frigiditate et ſiccitate, vel vene-
nata offendens pernicie. Vidi multorum mulculorum
tendines poſteriores e femore tibiam commouen-
tes adeo duros tenlosque, (tabulam ligneam ijuralles,
totam tibiam verſus nates ſic violenter continentem) vt
vndequaque immobile et absque articulatione genu
exiliimalles. Sanati ex his multi fotibus et vnguentis *),
cum diahelleboro ſaepius deieciſlent. Subito etiam come-
dentes moriebantur.) Moriebantur [ubito, cum dudum aegro-
ti quidem, ſed praeter opinionem deficientes, quaſi
(uffocati interibant. Videbimus ſtatim cauflſam. Come-
dentet.) An non, quod fames, ab humore cum praecipue
Gt melancholico, eo abundantes cibos appeterent vsque
ad interitum? Etiam aqua tenuisque cereuiſia parum
cocta, eorum potus, famen excitabant. Aqua enim vorax eſt,
item et vigilige; Vigilabant etiam multum. Subiungit GALE-
NvS X): Conſtat ciborum appetentiam ex aquae potu augeri. Nam quaé
ſanguinem in ventrit tunicie contentum modice cogunt conſtringuntque, ea
appetentiam tum procreant, tum augent. — — lis maxime, quibus
cordis

*) Incipienti tumori et rigiditati genuum oleum volatile inungen.
dum curauit Cl. AAskKow. (Diarii med. naual. in expedit, Alge-
rienſi Ann. I. p. 104.).
**) In Epidem. VII. Comm. I. 4. p. 748. T. III.

cordis palpitatio Chaee enim frequene) quandogue praeceſſerat.) Afficie-
batur ſummopere cor in corbuto animi deliquio, anxietate
et palpitatione crebra. A melancholico nempe ſucco tam
venoſum, quam arterioſum purgat ſanguinem lien, me-
diante ductu venoſo a portae trunco, arteriolo ab aorta.
Jatura quippe melancholicos humores perola, ſpleni
duas vias dedit, quibus eos ad ſe eliciat, inde et gemi-
nas, vt promtius e corpore excludat ſegregetque. In ven-
triculum vna patet, ad inteſtina deriuatur altera. Hinc
tumescentibus haemorrhoidibus, praeter dolorem vtplu-
rimum inllammationem comitari, in cauſlſa eſt ſanguis
arteriolus. Idem ſane cauſla virium deiectionis, tremo-
ris cordis et mortis improuiſae, ſi nimium melancholici
ſucci per ventrem euacuetur, vel ſtagnans et putrescens
venenatos vapores per arterias Ilub ſepto transuerfſo in vi-
tale principium *)transmittat. Hic ſuccus etiam redundans,
vel lienis impedito officio, vel magna copia genitus, pro-
ſtrati caloris vitalis indicia praebet manifeſta, et haec ſcor-
buticis lymptomata euenientia. Ita eſt, nec mirum.
Relictus conſeruatusque toto corpore frigidus hic ſuccus
ponderoſusque, liene aut in officio ſegnescente, aut co-
pia moleſtato, calorem non aliter, ac viridia ligna igni
iniecta obruit ac paullatim extinguit. Hine liuidus co-
lor, foetidus ſudor, anxietudo, cordis palpitatio, aquéèi
crudique excrementi toto corpore prouentus redundans
ac luxurians. Quid mirum, hos praeter dicta lipothy-
mia infeſtari, ſpuere, ſudare, mingere multum? Calorx
B faper⸗

*) Hanc explicationem (criptam elle ante HARVEVn memento.

ſuperflua haec ablumens concoquensque proſtratus iacet
latitatque.
Cingiuae multis ita creuere, vt dentes omnes contegerent.) Gin-
giuarum caro vberior molliorque, vaporibus ab impuris
fordidisque viſceribus vi caloris inferius aeſtuantibus
perfula, in tumorem laxum Huidumque exlſurgebat. Re-
medium MARCEELI *) Empirici in hoc affectu mihi fami-
liare. Kec. Aluminis Iciſli, thuris masculi, aloes hepa-
tid. ana zij. F. puluis. Fricentur eo gingiuae, prius os
aqua, aceto et ſale abluendo. Ad gingiuarum ablciſio-
nem hic ventum crebro, et ſtatim os ablutum adſtringen-
ti illo gargarismate luperius adſeripto. Saepe pars oſis ma-
lae decidebat.) Cruciatibus immenlis, vel allidue, vel cum
intermiſſione, pro exhalationum pernicie malae afficieban-
tur. Caro gingiuarum gangraenoſa mature non remota
ſerpebat latius, ſinceram finitimamque carnem contagione
inficiens olla etiam depalcebat. Karo cum fſebri.) An quod
circa primam regionem putreſceret is humor? An quod
dyſenteria, lienteria, languinis Huxus per ſuperiora, quo-
tidie febris futuram materiam euacuarent? Quicunque
tamen febricitarunt, et continuis, et intermittentibus fe-
bribus vexabantur, praelertim tamen erraticis et lentis.
Obſeruauimus et has febres peſtem mentiri cum liti par-
ua, oris ſiccitate, pulſu exiguo et inordinato, vomendi
deliderioe, ex interuallis anxietate oborta, abſceffibus in
Hibiis duris, fubnigris et crufſtoſis, quibus ob doloris vehe-
mentiam in inguine dolor accedebat, quandoque et tumor.
*) De Medicam. Empiric. c. II. p. 88.

Suffi-

— . 11

Sufficiant illa. Indicenda eſt cLARISSIMT atque Do-
CTISSIMI CANDIDATI panegyris, qui, exantlato feliciter
academicae vitae labore, ſummos in medicina vtraque
hönores, vt promerita diligentiae praemia, exlpectat et
in Rofſia le inuenturum animo praecipit. Studiorum ra-
tionem hilce verbis expolſuit.

Ego HENRICVS ERNESTVS CAROLVS NICOLAI mtus ſum lenae
anno milleſimo ſeptingenteſimo ſecundo die decimo olctauo menſis
eptembris. Patrem veneror ERNESTVM ANTONIVM NICOLAI,
Facultatis medicae lenenſis Seniorem, a quo eodem anno tunc tem-
poris faſces academiae tenente in numerum cinium academicorum ſum
receptus, eét matrem CHRISTIANAM MAGDALENAM BILTZING,
Paſtoris Halenſis ad aedem ſacram St. MAVRITII et Cijnmaſii
Halenſis &cholarchae filiam. Optimi parenter, quos per Dei gra-
tiam adliuc ſuperſtites eſſe lattor, omnem adhibuerunt operum et
curam, ut in prima pueritia tam religionir chriſtianae, quam litte-
rarum rudimentis erudirer. Quam ob rem praeeptorum domeſti-
corum inſtitutioni ac diſciplinge me tradiderunt, et, cum aetate
proceſſiſem, latinam, graecum, gallicam et anglicam linguam me
docuerunt Doktiſſimts HEvSER et Praeclarifſimus Philoſophiae
Dotltor, TENNEMIANN, qut Aiam milu logices et phiüloſovhiae
praecepta tradidit. Sic inſtruttus anno milleſimo oſtingenteſimo
Jeptimo celeberrimorum academiae noſtrae profeſſorum ſcholas fre-
quentare coepi. Primum matheſin puram et coſmologiam b. WIDE-
BVRG, ac hiſtoriam naturaiem me docuit ILLvVSTRIS SvGcoV.
Deinde medicorum ſcholas adii, et ILLVSTRIS LODER vniuerſam
anatomiam, pluſſiologiam, artem obſtetriciam, chirurgiam tam
medicam, quam manualem me docuit, eoque duce, cadauera huma-=
na ſecaui. In phiſſiologia, vathologia, ſemiotica, therapia tam
generali, quam ſyeciali, arte concinnandi ſormulas medicamento-
rum et medicina ſorenſi vſus ſum praeceptore patre venerando. Pari
cum frudtu PERILLVYSTRIS GRVNERI praelecionibus in CELSVM
it therapiam ſvecialem interfui. ILLVSTRIS STARCR materiam
medicam et artem obſtetriciam me docuit, eiusque inſtitutum clini-
L cum

cum frequentaui, eofue duce aegros inuiſs et curaui. ExCkLLEN-
TISSIMVS BATSCH botanicam et ExCELLENTISSIMVS FVCHS
ehemiam me docuerunt. Wec ſilentio poſſum praeterire vtilitatem,
quaum ex praelektionibus ExPERIENTISSTMI D. D. ScHENCK
Oſteologicis, curſionibus botanicis et inſtitutionibus cadauera ar-
tiſicioſe ſecandi vercepi. Omübus hiſce de me optime meritis
DPraeceptoribuc gratias, quas mea mens concipere poteſt, maximas
pro tot tantisque in me collatie ſtudiis et beneficiis atque pro tanto
in me fauore nunt publice ago habeoque, et Pro eorum ſalute at
proſveritate ardentiſſima nuncupo vota.

Nuper, decurſo ſpatio, a carceribus ad calcem dela-
tus, ſub magiſtro ac duce optimo parente in litteris et
medicina praeclare eruditus, allidua reliquorum profello-
rum artis inſtitutione vIus, ita profecit, vt adipectum
examinatorum non reformidaret. Fecit ergo, quod can-
didatorum eſt, ſtrenue lubiit examen, recte relpondit et
ſpem de ſe conceptam non fruſtratus eſt, hinc ordo noſter
eo maiori fiducia in conferenda licentia elle potuit, quo
magis multo abhinc tempore nobis perſuaſum erat filium
patre ſuo, collega annis et meritis venerabili, deteriorem

non futurum. Finem imponet operi a. d. XIII. Iunii. di-
ſputationem fuam inauguralem, praelide patre optimo,
defenlurus. Cui follemnitati vt maior accedat ſplendor
et auctoritas, non poſſum non Vos Ordinis mei verbis
etiam atque etiam rogare, PRORECTOR ACADEMIAE MAGNI-
FICE, S. R. I. CoMITRS ILLVSTRISSIMI, PATRES CONSCRIPTI,
PROFESSORES ExCELLENTISSIMI, DOCTORES ExPERIENTIS-
SIMI, GENEROSISSIMI et NOBILISSIMI COMMILITONES, Ce-
terique litterarum FAVTORES, vt praelentia VESsTRA hunc
actum illuſtriorem reddere, et animum CANDIDATI ad rem
alacriter perſequendam excitare haud dedignemini. P. P.

—

Sub Sigillo Facultatis medicae a. d. xI Iunii. cIoloccLXXXXII.

ORDINIS MEDIGI
1x
VNIVERSITATE LITTERARVM IENENSS1
H. T.

D E C A NVS

D. CHRISTIAN. GOTHFRID.
GRVNER

SOLLEMNIA INAVGVRALIA
NOBILISSIMI ATQVE DOCTISSIMI

MEDICINAE VTRIVSQVE CANDIDATI

ERNESTI HENRICI CAROLI NICOLAI

IENENSIS

A. D. xXIII. IVNII CIOISCCLXXXXII.

HABENDA INDICIT

Continuatur Opuſculum
FREDERICI VAN DER MYE
De morbis et ſimptomatibus vopularibue Bredanie
XII.

—

IENAE,
L I T E RI¶ S FIEDLkkRIANJI S.R

5
S
—
5
2
P
8
S
5
.
E
=

Copyright 4/1999 VXyMaster Gmbhl wwW.yXymaster. com