KaI600-218_17 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Inauguralis Iuridica De Testamentis Feminarum Hamburgensium Dorn, Amand Christian —— DISSERTATIO NAVGVRALS IVRIDICA TESTAMEN TIS FEMINA RVM HAMBVRCGENSIVM, QWA M; AsSslSTENTE NVMINIS DIVINI GRATIA, EX DECRETO AMPILISSIMI IVRECONSVILTORVM ORDINIS, HNACADEMIA CHRISIIAN- ALBERIINA PRAESIDE PR0 ILILIESTRI ATOVE CONSVLTISSTMO D OMINO AMANDO CHRISTIANO DORXN, b. CAESAREAE CELSITVDINIS, SERENISSIMI IMPERII RVTHE- NICI HEREDIS CONSILIARIO CANCELLARIAE DVCALIS SLESVICO-HOL.- SATICAE, IVRIS CANONICI ATQVE CIVILIS ROMANI PROFES- SORE ORDINARIO, h. t. FACVLTATIS IVRIDICAE PRO- DECANO, R PATRONO AC FAVTORE SVO MAXIMOPE DEVENERANDO, PRO GRADV ET PRIVII EGIIS DOCTORIS IVRIS VTRIVSQVE RITE ADIPISCENDIS D. III. APRIL. ANNI MCCXXXXVIII. PVBLICAE ERVDITORVM DISWISITIONI SVBMITTIT * AVCYORE CHRISTOPHORVS LIPSTORP, HAMBVRCENSIS. XILTONII, LITTERIS GOTTFR. BARTSCHII. DISSERTATIO INAVGVRALIS IWVRIDICA, DE TESTAMENTIS FEMINARVM HAMBVRGENSIVM. PNe gaudere iuribus & modo in deteriori mo- do in fauorabiliori poſitas eſſe conditione, vnicuique fane iurium vel leuiter tantum edocto notum eſt. Hinc multi quoque il- luſtres [Cti, quos inter GEORG. MkäL- CHIO BLVDOLPH, BENEDICTVS CARPZOVIVS, HEN- RICVS HAHNIVS &:IOANNES PAVLVS KRESSIVS in- primis ſunt conſpicui, in pertractandis illarum iuribus oc- cupati fuerunt. Sunt etiam, qui iura peculiaribus cuiusdam loci ſtatutis feminis tributa euoluere atque explicare anniſi ſunt. Recenſendae hoc nomine veniunt diſſertationes Io. IOD. BECKII de iuribus ſingularilbus feminarum Norimbergen- ſium, nec non Viri quondam ampliſſimi doctiſſimique nunc pie defuncti NIC. LvC. SCHAFFSHAVSEN de iuribus ſin- A 2 gula- Zeminas ob diuerſitatem ſtatus ſingularibus Introitus. (4) 0 galaribus feminarum Hamburgenſium. Sed quanquam omni- no praedicandus ſit virorum horum conſultiſſimorum la- P bor in euoluendo in primis iure patrio, non omnia tamen, rumk quae ad propoſitum argumentum pertinent, vel ob angu- tabien ſtos diſſertationis academicae cancellos, vel ob ipſius etiam in thematis foecunditatem & generalitatem ab illis exponi po- anin tuiſſe, facile eſt intellectu. Quum igitur nuper in doctri- na teſtamentorum verſarer & patria iura circa hanc iuris- Poon prudentiae partem paullo diligentius expenderem, non Tron * modo multa ſingularia, teſtamenta feminarum concernentia, ca in illis obſeruaui; ſed etiam nonnihil in hac materia pro: iI priae adhuc meditationi fuiſſe relictum deprehendi. Hac D igitur motus ratione nonnulla de teſtamentis feminarum Hamburgenſium diſputationis inauguralis loco in medium e proferre eaque publicae ſubiicere diſquiſitioni conſtitii. celi Neque etiam propoſitum hoc cordatioribus diſplicere at- gui que in ipſa diiudicatione aequitatis ab illis rationem negligi firmiter mihi perſuadeo. En §. II. . teltes Otdo di Teſtamentum conficitur de bonis in poteſtate noſtra mne cendorum. Poſitis atque in primis ad validitatem ipſius requiritur, t ß ſecundum formam publice praeſcriptam fuerit conditum. QOum Hince etiam Ctus E. 1. D de Teſtam. teſtamentum, inquit, ef i voluntatis noſtrae iuſta ſententia de eo, quod quis poſfſt mt mortem ſuam fieri velit. Hoc vero poſito nihil magis dis inn quiſitioni argumenti mei conuenire arbitror, quam vt pri- ſ mo generatim de poteſtate teſtandi feminarum Hamburgen- Veter ſium dicam, deinde in formam ſiue ſolemnitates eiusmodi D teſtamentorum inquiram & denique tertio bonorum, quo- donon rum intuitu feminae libera diſponendi gaudent facultate, et rationem habeam. §. III. igi ra Vt c ℳ is⸗ ri⸗ en- di 1o⸗ te, ll, (S) & . §. III. Primo igitur generatim de poteſtate teſtandi femina- rum Hamburgenſium dicturus praemittenda quaedam pu- taui ex hiſtoria tam iuris Romani quam Germanici, par- tim, quod ex vtroque hoc iure multa capita Statutis noſtris teſtari bo contineri animaduerterem, partim, vt eo clarius eluceſeat, tuerint? dquo prae reliquo iure Statutaria noſtra diſpoſitio ſit ſuffulta. Feminae autem ſub Romano Imperio diuerſo admodum circa vltimas voluntates vtebantur iure. Initio namque regiminis omnis plane poteſtas teſtamenta conficiendi illis erat praeciſa. Et qui fieri poterat, vt, quum teſtamenta tantum auctoritate populi fubſiſterent ideoque in comitiis celebrarentur, hae, quibus nullus ad comitia dabatur ac- ceſſus, teſtamenta condere potuiſſent? Frequentabatur quidem mox aliud genus teſtamentorum, quod promul- gatis Leg. XII. Tab. a ICtis fuerat inuentum; ſed nec tunc feminas ad confectionem teſtamentorum fuiſſe admiſſas certum eſt. Lege enim XII. Tab. patrifamilias tantum po- teſtas tribuitur de bonis ſuis poſt mortem diſponendi, fe- minae vero tunc per nuptias in manum mariti venire, ideo- que filiarumfamilias iure ac dignitate frui credebantur. Quum vero deinde hocce matrimoniorum genus non am- plius placeret feminis, ſed hae potius ſui iuris eſſe & cer- tam tantum bonorum partem dotis nomine ad maritum transferre inciperent, liberior etiam illis poteſtas de bonis ſuis diſponendi conceſſa fuit. Accedit, quod Praetor etiam veterem illum teſtandi modum corrigere ſtuderet atque ex teſtamento ſeptem tantum teſtium ſignis corroborato ſe bonorum poſſeſſionem daturum ediceret. Moribus nam- que tunc inducebatur, vt ſaepe feminae teſtamenta ſo⸗ A 3 ce- An olim apud Ger- manos? (6⁶) & fcerent, heredes vero eiusmocdi teſtamento inſtituti prae- toris edicto bonorum adipiſcerentur poſſeſlionem. Neuti- quam tamen absque tutoris auctoritate olim teſtabantur feminae & tutores non habentes eos a magiſtratibus petere tenebantur, quod Hiſpalae apud LIVIVM E. 39. 6. 9. exem- plo poteſt probari. Nec dubium eſt, quin hicce per tuto- rem teſtandi modus quam diutiſſime ſit ſeruatus. Leonis namque tempore adhuc in vſu fuit, cuius conſtitutionem de tutela muliebri L.2. C. de leg. wt. a Triboniani interpola- tionibus vindicaſſe ScHILTERVMEer-. XXEII. 239. HEI- NECCIVS indicat Antiqu. Rom. L. I. T. XIII. &. 24. Imperato- res vero poſtea ſaepe per priuilegium mulieribus concede- bant poteſtatem ſine tutore res ſuas agendi. Vnde quoque tandem haec mulierum tutela ſenſim obſoleuit, adeo, vt Iuſtiniani temporibus, ſecundum HEINEGGIVMcit. loc., il- lius nec vola nec veſtigium amplius ſupereſſet. 6£. I. De poteſtate feminarum teſtandi apud Romanos ſeu ex iure ciuili dixi. A iure Romano vero multum diſcede- bant mores Germanorum, qui, quum plurimarumi in Sta- tutis noſtris conſtitutionum ſint fons & origo, nec minus aliquatn hic recenſionem merebuntur. Germani vero an- tiquiſſimis temporibus & quamdiu a Romanorum com- mercio ſeiuncti erant, omnem plane ignorabant teſtamen- torum vſum, teſte hac de re TACITOde mor. Germ. c. XX. Colebant enim vitae genus admodum durum, nec aliis re- gulariter ſtudebant commodis, quam quae vitae absque egeſtate ac miſeria tranſigendae ſufficerent. Quae vero tunc hereditas erat exſpectanda!? 2² Nulla igitur eo tempore alia, r f — n, veroe rum inſtitl iuiti intere rum Cae. in vl reiee Patr e ſiſſe riam alime ue a Kera im r ſuorn⸗ keſtan Ni ab nere iwar l⸗ just direg tamen Y “ 8 (7) alia, quam liberorum cognatorumque erat ſucceſſio. His vero deficientibus pactitiam interdum in vſu fuiſſe ex vete- rum documentis poteſt probari. Poſtquam vero Germani, inſtituto cum Rom. populis commercio, non minus ac hi diuitiis ſibi parandis operam dabant, ideoque domeſticas interdum ſedes cum Italico ſolo commutabant, Romano- rum quoque leges ſenſim in Germaniam fuerunt introdu- Ctae, nec minus ex eo tempore etiam teſtamenta ibidem in vſu eſſe coeperunt. Neque tamem Germani ideo plane reiecerunt vſum iuris patrii, ſed potius ius Romanum cum patriis ſuis inſtitutis ita combinarunt, vt quam maxime aequitati illos ſtuduiſſe atque fuperfluas Iuris Romani omi- ſiſſe ſubtilitates, dicendum ſit. Hinc quoad teſtamenta- riam ſucceſſionem hic tantum obſeruaui, plerisque in locis olim obtinuiſſe atque adhuc obtinere, vt primo feminae ae- que ac viri teſtamenta facere poſſint, ſecundo, ne praepo- ſtera illarum teſtandi libidine cognati laedantur, in hoc et- iam negotio illis conſenſu cognatorum atque curatorum ſuorum opus ſit, tertio pacta quoque ſucceſſoria derogent teſtamenti factioni. Quae omnia diuerſitatem Iluris Roma- ni ab Germanorum inſtitutis ſatis luculenter indicant. 9. V. Eadem autem, quae in plerisque Germaniae locis ob- tinere aſſerui, etiam Hamburgi vſu ſeruari, non dubito af- firmare. Ordinis tamen gratia primo indicandum mihi eſt, quibusnam verbis Statuti & quo loco feminis Hamburgi ius teſtamenta conficiendi tribuatur. Et quanquam hoc directe atque explicite ibi fieri haud inueniamus, ex verbis tamen art. 13., & 17. P. III. T. ls bat. prona conſequentia illud de- Tranſitio ad Ius Hamb. vbi feminae habent fa- cultatem teſtandi. (8S) % deduci poteſt. His enim articulis feminas absque curato- re teſtari non poſſe aſſeritur. Quid vero inde clarius ſe- quitur, quam hoc adhibito temperamento feminis Hambur- gi facultatem vltima ſua iudicia componendi datam eſſe. Excipiun- Licet igitur feminis Hamburgi ius teſtandi conceſſum tur tamen ſit, quaedam tamen huius ſexus ſunt perſonae, quibus vel eriam ex ſingulari maiorum prouidentia, vel ob naturalem ae- quae am anns (evus Alitatem, iure ciuili probatam, vel etiam ob iuris Germa- perſonac. hici principia, etiam Hamburgi ſeruata, poteſtas teſtamenta conficiendi negatur. §. VII. Vetull Erx ſingulari maiorum prouidentia fluit diſpoſitio arr. nuptias 17. Receſſus 16oορ.., Statutorum quoque libro annexi. Hic iterum enim vetula, de qua ſpes procreandi ſobolem non ſupereſt, celebrans huptias iterum celebrans prohibetur alienare bona & con- non poteſt ſequenter etiam de iis teſtari in fauorem mariti, ſi ſcilicet teſtari in ex circumſtantiis appareat, eam non tam honeſtatis atque fauorem maioris commodi ergo, quam potius libidinis cauſſa matri- rdt. monium iterum contraxiſſe. At enim vero adhuc inter ſe diſſentiunt hic iuris noſtri interpretes, aliis prohibitionem hanc teſtandi in fauorem mariti ad omnia bona mulieris, aliis vero illam ad hereditaria tantum extendentibus. Qui de bonis hereditariis tantum hanc prohibitionem agere con- tendunt, in quorum numero etiam eſt Vir quondam do- ctiſſimus, LAVR. PETERSin Aißy de alienat. bon. hered haec in primis vrgent: Primo lur. Hamb. FP. III. Zit. I. art. z. & 7. generaliter vnicuique tribui facultatem, de bonis acquiſitis pro wour Atqae non fan 1003. l Nadele ſe exn hered ſtato⸗ ſiigi Gi bo tuile⸗ ske Verbis allbor ſicer ledita gue i luxur tarnen niam Ha m Mittn ven/ 7 wen ſ WT TN oje brve, tato. ſ. bur⸗ Gum 8vel 1ae⸗ mma- enlta At. ic eſt et e ti⸗ ele em is, r. pro lubitu tam inter viuos quam mortis cauſſa diſponendi, atque huic iuri, tanquam libertati fauenti fuiſſe derogatum, non facile aſſerendum eſſe. Secundo verba dicti art. Receſſas 1606π.. ehren nattiirlichen Erven tho schaden, & den Eärven tho Nadele nicht vermindert noch verbracht werden, vix aliter polſ- ſe explicari, quam de bonis hereditariis. In acquiſita enim heredibus nullum ius prius competere, quam vel ab inte- ſtato, vel per teſtamentum ad illos deuoluta ſunt. Quod ſi igitur ponatur, vetulam extra matrimonium de eiusmo- di bonis voluiſſe diſponere, heredes illam prohibere non po- tuiſſe, quo minus ad extraneas plane perſonas bona ſua transferat. Tertio denique conſenſum heredum, vti ex verbis colligunt, ſchall ſolches (ſé. Heyrahten,) geſehehen mit Vollborde der Frven, non tam bona quam matrimonium re- ſpicere, ita, vt ſi eiusmodi vetula iterum nubat, hi de he- reditariis eius bonis tanto melius ſibi proſpicere poſſint at- que impedire, quo minus illa futuri mariti prodigalitate ac luxuria conſumantur. Sed his non obſtantibus, contrariam tamen ſententiam veriorem iudico ex his rationibus, quo- niam primo verba generalia hic occurrunt, quae omnia bo- na mulieris reſpiciunt, neque propterea reſtrictionem ad- mittunt. Ita enim haec ſonant: Wolde jenige Fruwe, de bah- ven ehre Thelinge wehre, ſick in den hilligen Eheſtandt verän- dern — ſchall ſolches geſehehen mit Vollborde ehrer negſten Erven, und de jenne, ae ſe thor Ehe nehmen wertt, ſehal! verpflich- tet ſin, den jennen, de ehre negſten Erven ſin, von ALLEN HO- VETSTOEL UND GübERN, SO DER FRUWEN THO KAHMEN, Yorwiſſung tho dhonde, ap dat, wen ſe tho hbote kamen, SOLCHE GuúDERN und HOVETSTOEIL den Erven tho Nadele nicht vermindert noch vorbracht werden, wen- SZðU B te ☚ (10) ze SOHDANE Gudern aud Hovetſtoel by der Fuwen Eẽrven GEN TFZLICH bliven ſebölen. Lege igitur non diſtinguen- te nec nos diftinguere debemus. Secundo etiam ſingulare quid hic diſponi, circumſtantiae ſatis euincunt. Quid enim opus fuiſſet, ſpeciali lege prohibere eiusmodi mulierem alienatione bonorum hereditariorum, quae iam antea ex generali iuris prouiſione ad heredes ſpectant & quorum alienatio inuitis his nunquam fieri poteſt? Quid? quod, cum ſemper proximorum cognatorum conſenſus in nuptias feminarum requiratur, hi ſatis in pactis dotalibus ſibi pro- ſpicere poſſunt de eiusmodi bonis, & ſi matrimonium ma- gis ex illicita, quam iure approbata cauſſa a femina appeti cognoſcant, iuſto illud diſtenſu impedire. Nec diſſentien- tium argumenta illud nobis probare videntur, quod aucto- res illorum volunt. Quoad primum enim, lud quidem concedimus, in allegatis ſtatuti locis vnicuique tribui fa- cultatem, de acquiſitis bonis pro lubitu diſponendi atque hoc etiam aequitati naturali conuenire, neque propterea facile reſtringendum eſſe fatemur. Sed hinc tamen non abſolute ſequitur, dari non poſſe caſus, in quibus etiam haec regula merito limitetur, atque tunc, ſi verba legis hoc volunt, etiam reſtrictio illius admittenda eſt. Ad ſecun- dum vero argumentum quod attinet, heredibus in bona acquifita nullum ius competere, priusquam vel ab inteſtato vel per teſtamentum ad illos deuoluta ſunt, hoc quoque ita limitandum eſt, niſi aliud legislatori placeat, qui pro ratio- ne circumſtantiarum etiam hanc legem corrigere atque ma- gis determinare poteſt. Tertio denique fruſtra vrgent, he- redum conſenſum in allegato textu tantum matrimonium reſpicere, non vero ad bona eſſe extendendum. Quum enim ehim c⸗ keſtitue nium tionem eiusme ditarii ilpor 4 nalie⸗ alz mentar luliſki vexitil Deahnt viba dus ſn ſponen res ſt Vormi, ſege Cante ſeheig Aber, len. luſa n EuI alz, Veu len⸗ lare nim rem eX loc, tlas 0. a⸗ peti len⸗ o⸗ em gue rea ll one t0 ita lo⸗ uI ο (TII) W enim cautionem futuro marito iniungere poſſint de bonis reſtituendis atque tamdiu conſenſum ſuum in matrimo- nium denegare, implicite ſane etiam ad bonorum aliena- tionem conſenſus extenditur. Recte igitur affirmari puto, eiusmodi vetulam de bonis ſuis, tam acquilitis quam here- ditariis, in fauorem mariti, inuitis heredibus, teſtari atque diſponere non poſſe. O. VIII. B Alia eiusdem tenoris prohibitio exſtat in edicto poe- Nec rapta nali gegen aie Verkuppelung und Enifuhrnng der E'eiber, Iung- quae ſi ra- Frauen und Unmüunaigen. Egregio atque pererudito com- ptum con- mentario hoc edictum illuſtrauit Vir ampliſſimus & con- ſenſit. ſultiſſimus Dn. VINC. RVMPFF Senator noſtrae reipublicae meritiſimus, vbi, quam multa ſingularia in hoc edicto conti- neantur, videre licet. Hic vero tantum apponam illa verba, quibus feminam eiusmodi, quae in raptum conſenſit, omni- bus ſuis priuari bonis & conſequenter etiam poteſtatem di- ſponendi, alienandi, atque teſtandi de illis amittere, maio- res ſtatuerunt. Haec ſunt: Einfelgend Vater und Matter aach Vormunder und Verwandte einem ſolchen anartigen Kinde und Pflege-Tochuter keinen Brautſohatz zu geben ſohuldig, ſondern gantzlich, es ſey an Erb- oder erworbenen Gubte, ohne Unter- ſcheid zu enterben bemächtiget, Vormundern and Verwandten aber, Rechnung einem oaer beyden zu geben, oder reliqua aus- folgen ze laſſen verbohten, oder denen andern Miterben oder ſonſt die nectiſte Anwartung haben, dazu verbunden bleiben, und zu nachmahliger Zablang gehalten ſeyn ſollen; & poſtea: die gutwillig Entfahrte aber in Verwahbrung an bekannten ohrte ent- balten, und ibr mehr nicht, denz nohtaurſgiige alimenta gerei- 2 W chet 1 (12) *α chet werden ſollen. Ex quibus ſatis apparet, eiusmodi fe- minae, quae ſe ab alio rapi paſſa eſt, nullam de bonis ſuis teſtandi aut diſponendi competere facultatem. 4 §. IX. Furioſpro- Iure Romano ob impotentiam potiſſimum naturalem digi aliique probibentur teſtari impuberes, furioſi, prodigi, ſurdi & muti teſtari non ſimul, quibusque alterutrum ſaltem vitium haeret, (niſi vel poſſant. lingua vel ſcriptura voluntatem exponere poſſint l. 10. C. qui teſt. fac. poſſ. . 2. Inſt. quib. non eſt permiſſ. fac. teſt.) & denique capitalis criminis damnati, in quorum tamen lo- cum hodie ſurrogari ſolent ii, qui ob commiſſum crimen confiſcatione bonorum plectuntur, STRYGC in V. M. ad LE. Iul. maieſt. . 9. Quodſi igitur in horum claſſem etiam Ham- burgi referendae eſſent feminae, illas quoque ob defectum requiſitorum naturalium, lure Hamburgenſi inteſtabiles dici debere, nemo non videt. Adde art. 15. P. III. . D. Quum vero ratione peregrinorum & illorum, qui vul- An pere- go haereticorum nomine veniunt, nihil ſpeciatim in Stat. grini? noſtris deciſum inueniam, vel binis ſaltem verbis, quid cCirca hoſce homines, ratione facultatis teſtandi, Hamburgi juris eſſe credam, indicare non diſplicebit. Peregrini ſane primis Romanorum temporibus, quamdiu Ius Quiritum ad ſolos indigenas ſpectabat, omnino incapaces cenſeban- tur teſtamenti factionis l. 7. D ad Leg. Falcid. & L. I. C. de he- red, inſtit. Hinc mortuo peregrino, bona aut tanquam va- cantia in fiſeum cogebantur, aut priuato acquirebantur, ſi peregrinus ſe ad aliquem veluti patronum applicuiſſet, quod egre- megie i N; teun cun Murica Non armn ceſlione Romar re teſ hurmar ſKtanto mor. G. Viorib Cbis Perepr Gotnn ctiarn teſtane iuribn id tantun Watae IWST Gnod ider ritur haere a liſe⸗ ſuis Alem muri ſivel 0,0. ) & mlo⸗ men 40. lann⸗ tum Dles le⸗ 2 (13 ) ℛ☚ egregie ex CIC. de Orat. l. 39. explicat HEINERCGCIVS An- iiq. R. App. L. 1. c. 6. §. 137. Poſtea vero, quum Impp. ciuita- tem cum omnibus, qui in orbe Romano viuebant, com- municabant, peregrinis quoque ius teſtamenta conficiendi non amplius diſputabatur, ſed etiam absque ſingulari con- ceſſione Imperatorum valide tunc teſtabantur. Et haec iure Romano. Apud Germanos vero nunquam peregrinos a iu- re teſtandi fuiſſe excluſos legimus. Neque enim vlla gens humanius cum peregrinis egit, quam Germani, quod te- ſtantur IVL. CAESAR de B. G. L. VI. c. 2. & TACITVS de mor Germ. c. 21. Hinc regula formanda eſt, quod, niſi no- uioribus Statutis prohibitiones tales quoad ius teſtandi, vel ob ius retorſionis, vel ob alias grauiſſimas cauſſas aduerſus peregrinos ſunt introductae, illis quoque hodie ius teſtan- di omnino vindicandum ſit. Atque hinc denique colliges etiam Hamburgi peregrinis facultatem, libere de bonis ſuis teſtandi non denegari, ſi modo, quoad formam teſtamenti, iuribus hic loci receptis ſe ſubmittant. Quod ad haereticos vero attinet, primo notandum eſt, An haere- hodie ſenſu politico, ſeu quoad effectus ciuiles, haereticos tici? tantum haberi, qui nec Romano-Catholicae, nec Refor- matae, nec etiam Lutheranae confeſſioni addicti ſunt vid. INSTR. PAGC. WESDTPH. Art. 7. in fin. Ex quo ſequitur, quod nec poenae, iure ciuili in haereticos ſtatutae, ad prae- dictarum religionum confeſſores ſint extendendae. Quae- ritur igitur, vtrum prohibitiones iuris ciuilis, teſtamenta haereticorum concernentes, adhuc hodie aliorum ſacrorum ſectatores obligent? Neque negare auſim, in regionibus B 3 ac An iure VE. IEIHII Hamb. qui que conſuetudines iuris Germanici, etiam hodie Hambur- pacta ſuc- gi vſitatas, a teſtamenti factione repellantur, disquiram. ceſſoria ce-Dixi nimirum ſupra, veteres Germanos plane ignoraſſe te- lebrarunt, teſtari poſſint? W (1r4) £ ac prouinciis Catholicorum imperio ſubiectis, illas adhuc locum habere, quoad Euangelicos autem affirmat STRYGE Caut. teſt. C. III. &1., eos nunquam rigorem huncce Iuris ciuilis contra diſſentientes in religione recepiſſe. Neque etiam hoc Hamburgi factum eſſe, vlla ex ratione poteſt probari. Aut enim eiusmodi homines hic in numerum in- colarum ſunt recepti aut mihus. Ili, veluti ludaei, libere teſtantur vid. das neue Reglement wegen der qudenſehaßzi, in ſine. Hi vero quanquam e ciuitate migrare iubentur, vti Socinia- ni, Arminiani aliique vid. Kec. E indiſehgr. art. zr. tamen, quo- niam non ſimul confiſcatione bonorum plectuntur, nec fa- cultate de bonis ſuis teſtandi carent. Supereſt igitur, vt, quaenam feminae per principia at- ſtamenta, & ſi vel liberos non haberent, vel praeter hos, aliis quoque cum certa bonorum ſuorum parte conſultum vellent, tunc pactis plerumque ſucceſſionem determinaſſe. Atque hinc profluit, vt etiam poſtea apud Germanos ſem- per maior habitus ſit fauor pactorum, quam teſtamento- rum. In primis in viridi adhuc vſu ſunt Hamburgi pacta inter coniuges de ſucceſſione diſponentia, & non modo vi- ro, ſed etiam vxori poteſtatem, poſtea teſtamentum confi- ciendi, plane adimunt, teſtantibus hoc verbis Staz. P. Il. Tit. XI. art. 12. Ob ſohon nach den aufgerichteten and vollzogenen Ehezartern ein der Eheleate hernacher ein TZeſtament oder Di- Poſition Citern & lameni ſllen wi Uod qo Ueciproe Juoriian Acipit indicii⸗ tiſſumn ivdole bor Uetttumm Atll. Glid an Viſſimma ius in Crampt ontn ver igue e nſ.de nit llam rebloſb Na W OImniun le mar deo e = (15) £☛D Boſinion ſeines leizten Willens, wie es mit ſeinen nachgelaſſenen Guütern zu halten, verfaſſen laſſen waurde, ſo mag doch ſolch Zeſtament den vollzogenen Ehezärtern in den Punlten, die den- H ſelben wörtlich ſind einverleibet, nicht præjudiciren. Atque illud quoque tunc obtinere, ſi coniuges per teſtamentum reciprocum ſibi inuicem in caſum mortis bona addixerunt, quoniam hoc, ratione ſucceſſionis ipſorum, pacti naturam accipit, non modo ſolidis rationibus probauit ſed & prae- iudiciis illuſtrauit Vir doctiſſimus, Amicus noſter aeſtuma- tiſſimus, NIGoOLAVS WOLPMANNVS in diſſert. de vera iudole teſtamenti reciproci, Altorf iyaë. edita. S. XIII. Porro ex Iuris prudentia etiam veterum Germanorum An adul- petitum eſſe videtur, quod adultera quoque iuxta P. II. T. MI. tera? Art. Il. Stat. bonis ſuis excidat, nec praeter alimenta ipſi ali- quid a marito debeatur. Germani enim adulterium gra- uiſſima poena dignum iudicarunt. Vnde TAGCITVUS de mo- ribus Germ. Adulteram, inquit, acciſis crinibus, nudatam coram propinquis expellit domo maritus ac per omnem vi- cum verbere agit. Et hinc recte colligit Vir doctiffimus atque conſultifſimus Dn. PETR. THEOD. WIRSE 7. V. I. in diſſ. de priuatione dotis & ſucceſſionis Statut. e capite adulte- rii, illam, quam nudatam domo expellere fas fuit, nihil ex rebus fibi vindicare potuiſlte. Quod tamen putat, poe- nam adulterii Stat. noſtro expreſſam, priuationem nimirum omnium bonorum, tunc tantum locum habere, ſi absque Pactis dotalibus, introducta nimirum bonorum communio- ne, matrimonium fuerit initum, hoc ſane aegre mihi per- fuadeo, ideoque potius ſententiae Viri quondam ampliſſi- mi (16) mi & conſultiſſimi Dn. Io. RICHEY, in diſ. de pactorum dotal. mutatione ob fauorem bon. hered. qure Hamh. reſtricta c. , hac in re ſubſcribo, ſtatuentis, poenam hanc generaliter, quocunque etiam modo matrimonium fuerit initum, lo- cum habere. Cur enim maiores in adulteram mitiores fuerint in illo caſu, vbi pacta de dote & donatione propter nuptias inter coniuges inita ſunt, quam ſi absque pactis bona ſua contulerunt, non video. Potuiſſent ſane hoc in caſu cetera bona, in quae alias maritus ſucceſſurus non fuiſſet, heredibus vxoris addicere, ſed forte iniuriam & laeſionem marito ab vxore illatam, hic potiſſimum reſpe- xerunt. Jure itaque Hamburgenſi ſtatuo, maritum, ob adulterium a muliere commiſſum, omnia ipſius bona ac- quirere. Immo nec receptitia etiam, ſi quae ſunt, hic ex- cludi iudicarem; ne vt ait ICtus §. 7. pr. D. de pactis dot., pu- blica coercitio priuata pactione tollatun. Hac vero ratione eiusmodi mulierem teſtamenti quoque factione fuiſſe pri- uatam, quis non videt? (. XIV. Feminae in Sed ſatis hactenus de libertate teſtandi feminarum Ham- erertio⸗ burgenſium dictum eſt. Id igitur nunc mihi negotii dari ne teſta- jat menti cu- Tatore opus habent. puto, vt, quid circa ſolennitates teſtamentorum ſpeciatim tes teſtamentorum vel ex lure Romano deſumtae vel pa- triis introductae legibus. Iure Romano in teſtamentis priuatorum multae adhibendae erant ſolennitates. Quum vyero vel ex vnius tantum harum omiſſione totum teſta- mentum corruat, alia atque multo expeditior lure Ham- burgenſi praeſcripta eſt teſtandi ratio P. III. Z. 1. art. 7. Ce- R a feminis obſeruandum ſit, indicem. Sunt vero ſolennita- terum cruI ees jn & ni guodl ſui ee cella dican Cural eius run lle, moni⸗ quoa De ( CHNR RyM, lur e in ar llſij Minns Iur, Lu Cymin, Hund Frane, ulihci wori gi terum quoad has ſolennitates hic tantum obſervandum eſt, eas jure Hamburgenſi feminas aeque reſpicere ac viros . & vnicam modo hanc inter illos intercedere differentiam, quod femina, teſtamentum conficiens, curatoris quoque . . —1 ſui conſenſum in teſtamentum a ſemet factum exigere ne- PR 4 1 iter, lo⸗ Dres 1 R — ter ceſſum habeat. De hoc igitur vt tanto clarius conſtet, in- ds dicandum hic venit primo, quodnam ſit fundamentum ein curatelae huius muliebris & deinde docendum, quo iure on eiusmodi curator in teſtamento a femina confecto gaudeat. b Fundamentum vero huius curatelae ex communi ICto- Fundamen- A. rum ſententia conſiſtit in imbecillitate feminarum earum- tum cura- e. que, quoad res forenſes, ignorantia. Idque etiam teſti-telae mu- . monia omnium gentium, quae curatoris neceſſitatem, liebris. quoad feminas, legibus ſuis exegerunt, comprobant. pr. De Graecis & praecipue Athenienſibus hoc teſtatur D10 CLIHRVYSOSTOMVS, cuius verba leguntur apud SchHILTE- RVM Exerc. XXXII. S. 222. nec non apud HEINEGCGC in Elem. Iur. Germ. L. I. Tit. XII. . 297.- not. Et CICERO de Romanis m⸗ in orat. pro Mur. Mulieres omnes, inquit, propter infirritatem daſn conſilii, maiores in tutorum poteſtate eſſe voluerunt. Nec ün minus Germanos quoque huc reſpexiſſe affirmat MEv. ad birr † Iar. Lub. L. I. T. EII. art. I. n. 15. & ipſa etiam verba, quibus e⸗ Unmundige dicuntur, declarant. Vnde mirum non eſt, etiam As Hamburgi FP. I. T. X. art. 1. Stat. ita diſpoſitum legi: Ale um Franen und Jungfranen wery den nach unſern Stadt - Recht an. Atr. miundig gehalten. Hanc enim ciuitatem veterum Gemaniae ⸗ morum & conſuetudinum conſeruandarum in primis fuiſſe . ſtudioſam, vnusquisque nouit. uim 2 H. XVI. (T8) S Licet vero ex his iam appareat, celebratiſſimas quas- kins diner que gentes in eo conueniſſe, vt feminas pro minoren- PtHε*. nibus habuerint, ideoque virorum conſilio & aſſiſtentia in omnes tamen eodem iure in ſingulis feminarum negotiis curatores vti voluerunt. Apud Athenienſes enim poteſta- WUWW tem hanc tantum ad contractus & negotia inter viuos fuiſ- B ſe reſtrictam, tum verba ſupra allegati CHRYSOSTOMI, tum IS AEIeratio de Ariſtarch. hered. cuius ſummam exhibet HEINEGCIVS cit. loc. declarant. Et de Romanis quidem dicit LIVIVSL. 3. Maiores nullam, ne priuatam quidem rem, agere feminas ſine auctore voluiſſe. Sed de hac Ro- ⸗ manorum in feminas tutela iam ſupra annotaui, eam poſtea plane in deſuetudinem abiiſſe & Iuſtiniani quidem temporibus nullum amplius eius inueniri veſtigium. Ger- mani quoque generali fere conſenſu hanc feminarum rece- perunt curam, ſed nec hic ſemper iidem effectus illi tri- buuntur. Vnde eſt, quod alibi tantum in iudicio, alibi . etiam extra iudicium, alibi tantum in negotüs inter viuos, alibi etiam in negotiis mortis cauſſa feminae curatoribus indigeant. Vid. HEINECCIVSin El. Iur. Germ. L. I. Tit. 17. J. 372. nec non doct. SoLTAV diſj. de var. curat. gen. §. 12. Sane in hoc rigoroſiſſima ſunt iura patria, quod non modo in contractibus & negotiis inter viuos, ſed etiam in vltimis voluntatibus feminas nihil validi absque curatoris conſenſu diſponere poſſe ſtatuant. Conf. P. II. Tit. lIlII. art. I. & P. Ill. 7. 17. art. I4. Stat. 7 Curatoris Fundamento ergo curatelae muliebris iam tradito, vi- officium in dendum quoque eſt de iure, quo eiusmodi curator in teſta- . mento . negotiis ciuilibus illas opus habere exiſtimauerint, non meht. tim5 tiam curate tum, menti ſtatar rator here norr lam liben ice Gr⸗ Utb nodi mulie eiusc eins eſt. ſlliis gui hocce llies Guarn lo! P. latin l. ,Vi⸗ tum, vel, ſi publice hoc fuerit confectum, verbis teſta- liberos, quorum tamen in iure noſtro magnus eſt fauor, igdeo exheredare permittitur, ſi parentibus teſtamenti fa- Cionem difficilem reddere ſtuduerunt. Conf. Stat. P. III. Zit. I. datiua, legitimus autem curator in iure noſtro ſit maritus, maritus (9) . mento a femina conficiendo gaudet. Sed nihil hic ſpecia-teſtamente tim Statuta definiunt. Quapropter vſum atque obſeruan-mulicris. tiam hic attendi debere puto. Inde vero conſtat, eiusmodi curatorem vel ſubſcribere teſtamentum a muliere condi- menti inſeri, mulierem cum conſenſu curatoris fuiſſe te- ſtatam. Neutiquam tamen exinde colligendum eſt, in cu- ratoris voluntate eſſe poſitum, vt, quem ipſe vult, mulier heredem inſtituere debeat, vel alio quocunque titulo bo- norum ei partem tribuere. Abſonum hoc foret atque et- MM iam analogiae iuris noſtri maxime contrarium, quo etiam art. 29. Sane, quemadmodum in negotiis inter viuos eius- modi curator nihil aliud agit, quam vt conlſiliis adſiſtat mulieri atque curet, ne per imprudentiam damna incurrat, eiusque negotia exitum habeant; ita quoque hic officium eius iisdem limitibus circumſcribi, omnino affirmandum eſt. Vnde etiam ſequitur, eum non aliter, quam ſi con- ſiliis ſuis feminae damnum dederit, teneri. Abeant ergo, qui iniquum eſſe aiunt, libertatem feminarum teſtandi hocce curatoris conſenſu reſtringi, quorum nomina inue- nies tam apud MEV. Comm. ad I. Lub. L. II. T. I. art. I7. quam in diſſ. B. Du. THO-BvVHREN de Teſtam. Hamb. C. Il. §.6. Ego horum argumentis refutandis immorari ſuperfluum Sg. XKVIII. Quum vero curatela feminarum duplex ſif, legitima & Quatenus C 2 hoc ) ☛ (20) teſtamento hoc quoque notandum eſt, vxorem, ſi extraneis aliquicd vxoris tan-teſtamento relinquere velit, de bonis ſuis diſponere per quam cu- maritum, durch ibhren Mann als ibren recknen Vormund, vt Tator acce- dere poſi piat, tunc alio inſuper illi opus eſſe curatore, quoniam ne- mo in rem ſuam auctor fieri poteſt. §. XVIIII. An etiam Inſerenda adhuc illa quaeſtio eſt, an etiam feminae ex. fem. foren-traneae ſeu forenſes, Hamburgi teſtamenta conficientes, ad ſes ſiue x validitatem huius negotii curatoribus opus habeant? tfanceae cu- ratore in 4 teſtamentis . . . . opus ha- Nimmirum, quod hic moueri poſſet, in eo conſiſtit, quod beant? Curatoris adhibitio in teſtamentis feminarum non tam ſo- lennia teſtamenti, quam perſonae habilitatem videatur re- ſpicere, atque, vbi de perſona, an teſtari poſſit? quaeſtio eſt, ius domicilii ex communi DD. ſententia ſit inſpicien- dum. HERT. de Coll. Leg. Sect. I. S. 22. Sed ita iudicandum eſſe Dn. Schaffshauſen ſtacuit, ſi ſimpliciter de perſona quaeritur, vtrum teſtamentum condere queat? neutiquam vero vbi de perſona certum eſt, eam poſſe teſtari, iam ve- ro de modo, quo teſtamentum ſuum perficere poſſit, quae- ritur. Hunc enim ſemper ad ſolennia teſtamentorum re- ferri, licet vel maxime fundamentum illius originarie in perſona eiusdemque conditione & ſtatu ſit quaerendum. Nec aliter iudicat MkVIVS Cemm. ad I. L. qu. z. praelim. di- cens: Forenſes ſeruare teneri ſtatuta & conſuetudines loci, vbi illud quidem in perſonam loquitur, ſed non principa- liter de perſona, ſed de contrahendi & diſponendi modo prae- dicitur in art. 17. P. III. 7. I., ſi vero marito quid donare cu- Definit autem illam ſupra laudatus DN. SGHAFFSHAVSEN WG.cit. C. II. &. z. atque affirmatiuam amplectitur. Dubium —a de — ſtea ha Urreſcri ndliebt etiamn cn Otatuti Per de ſonam . in telc golar⸗ mMicn erpof⸗ Nem iu a con gauden genera Draeſe mion A I ſllite be Ee tis ie ſunt, Crrca h Rtuian ex⸗ ,ad nt? 3EN lum nod re⸗ ſtio en⸗ . di⸗ ci⸗ M⸗ le⸗ W H e praeſcribit atque poſtea ſubiungit exemplum curatelae (2r) muliebris & forenſes feminas Lubecae in actibus ciuilibus etiam curatoribus opus habere aſſerit, quoniam ex tenore Statuti non ſimpliciter inhabilitetur perſona, ſed tantum pro- pter defectum ſolennitatis, ideoque illud non tam per- ſonam quam actum ipſum concernat. Praeter hoc vero, quod iam de curaroris adhibitione Cautela fe- in teſtamentis feminarum Hamburgenſium dixi, nihil ſin- minisprae- gulare circa ſolennitates teſtamentorum, quod feminas a ſcribitur, ſi maſculis diſtinguat, obſeruari, iam ſupra indicaui. Poſſunt eltaren — ergo feminae, non minus ac viri, vel ſecundum diſpoſitio- mentae nem iuris Romani, vel ſecundum ius patrium teſtamenta ſua condere, modo, quam ſemel elegerunt viam, ab illa po- ſtea haud deflectant. In hoc enim nullo ſingulari fauore gaudent feminae. Vnde & illis commendandum, quod generatim cautelae loco omnibus in Stat. P. III. Vit. I. art. 1. praeſcribitur, vt teſtamentum facturae, ſimplicem potius, àa maioribus inuentam ibique monſtratam viam incedant, quam Iuris Romani ſubtilitates ſectando periculo non rite facti teſtamenti ſe exponant. Pergo igitur ad tertium diſſertationis meae caput. An iure Quanquam enim ex hactenus dictis conſtet, feminas, ſerua- Rom. ra- tis iis ſolennitatibus, quae illis in lure Hamb. praeſcriptae tione bo- ſunt, teſtamenta regulariter conficere pofſe, adhuc tamen norum fa- circa bona, de quibus diſponere volunt, nonnulla monenda Cultas te- 5 .* 2 . „ . 2 ſtandi fue- veniunt, quoniam etiam illorum intuitu poteſtas teſtandi teſtri. C 3 non g R ,co? An iure Germani-bant ac Romani, & quanquam vſum bonorum vnicuique 1 . non modo in maſculis, ſed in feminei etiam ſexus perſonis varie reſtringitur. Iure quidem Romano in bonis atque in dominio eſſe non multum differebat, neque ibi ratio acqui- ſitionis, modo haec legibus probaretur, liberae illorum di- ſpoſitioni obſtabat, quin indiſtincte vnicuique rerum ſua- rum arbitrium & dominium concedi debere l. 21. C. Mand. aſſeritur. Nec hoc tam negotia inter viuos concernebat, quam etiam mortis cauſſa. Quid? quod horum adhuc maior fauor erat, quam priorum. Vnde quanquam dona- tiones inter viuos ſaepe prohiberentur, vel arctis ſatis limi- tibus ab Impp. circumſcriberentur, mortis tamen cauſſa ampliſſima vnicuique concedebatur poteſtas, bona ſua, in quemcunque velint, transferendi. Hinc leges teſtamenti ftactionem dicunt potius adiuuandam eſſe, quam coarctan- dam l.7. C. de Inſtit. & ſubſtit. & l. I5. D. de LL. Hinc libe- rum vltimae voluntatis eſſe debere ſtilum & licitum quod iterurm non redit arbitrium aiunt l. I. C. de &S. Fecl. Hinc denique pactis quoque liberam teſtandi facultatem non poſ- ſe impediri adſtruebant. §. XXII. Verum Germani in hac quidem re longe aliter iudica- „ poſſeſſori pro ſua vtilitate atque commoditate haud dene- gabant, eum tamen in cauſſa alienationis non tam indiſtin- Cte voluntatem ſuam ſequi poſſe contendebant. Genuina veteris huius iuris Germanici principia adhuc ſuperſunt in iure noſtro Hamburgenſi. lbi enim multa adhuc reperiuntur bona, de quibus vſusfructus tantum, non quidem, qualis iure Rom. deſcribitur, ſed qualem illum iura Germanice “l efi⸗ cceſſ (ub eti⸗ Geßnion iscirer Et licet Aeo, d tamen! Gwarn tque tor di qoort lure! conſk atale. n Ueim ſta gi edin orum ob rect dc Pro. aiore hollen⸗ guoc Eberen iti tarett. N elce ſis en gi . n di⸗ ſGa- land. ebat, dhue lona⸗ limi⸗ ulla 1, in nenti Gan- ibe- gica⸗ ſene- ſtin⸗ wina nt in Intur⸗ uals aic gek⸗ (23) 0 definiunt, conceditur, neutiquam vero alienatio, niſi ſub cer- tis circumſtantiis, rogatoque aliorum conſenſu permittitur. Et licet leges hae plerumque generaliter ſint conceptae, adeo, vt maſculos aeque ac feminas obſtringant, haud raro tamen feminarum arbitrium adhuc magis limitari videtur, quam maſculorum; quoniam in illis minor circumſpectio atque maior ad blanditias propenſio inueniri ſolet. Vt igi- tur diſtincte procedam, primum de illis bonis dicturus ſum, quorum alienatio atque libera per teſtamentum diſpoſitio lure Hamb. prohibita eſt feminis, deinde vero de illis agere conſtitui, quorum translatio in alios maiori cum libertate atque inconſultis etiam aliis fieri poteſt. S§ͤ. XXIII. In priorem claſſem referuntur bona, quae vel portio- Quaenam nem ſtatutariam, nullis exſtantibus pactis dotalibus, coniu- illa booa gi debitam attingunt, vel ſub nomine bonorum heredita- riorum (Erbguhter) in Stat. Hamb. veniunt. Prout enim ob receptam bonorum communionem bona hic aequaliter nltas te- ac pro indiuiſo poſſidentur, ita etiam iniuſtum putarunt ſtandi fimi- maiores, coniugi ſuperſtiti, contra voluntatem ipſius, ſpem tara eſt? ſucceſſionis, ex ſtatuto ipſi debitam, teſtamento auferri. Ne- que etiam de bonis hereditariis illis conſultum videbatur, poſſeſſori liberam ipſorum alienationem permittere, partim, quod hi ipſi cognatorum propenſioni haec accepta referre deberent, partim, quod hac prohibitione ſplendorem atque dignitatem familiarum quam maxime conſeruari poſſe pu- tarent. XXIV. Nihilominus tamen de his quoque bonis teſtari licet, . . . de his teſta- ſi vel coniux ratione portionis Statutariae, vel heredes, quoad i per- bona mittatur? § bona hereditaria in alienationem conſentiant. Quilibet enim iuri, in ſui fauorem introducto, renunciare poteſt. Vn- de ſi mulier facultatem hanc diſponendi de bonis, ad portio- nem ſtatutariam alterius coniugis pertinentibus, in pactis gnari nequeunt, quod praeiudicio ex CARPZOVIO allega- to affirmat Vir illuſtr. IVS T. HEN. BOEHMER diſ- de teſta- burg. P. III. Tit. I art. 14. Was eine Fran gibt von ihrem gewon- nen Gut durch ihren Mann, als ihren rechten Vermund, das ſoll man entrichten aus dem SAMMENDEN GUT vor allem Theile. Nec minus hoc art. etiam approbantur diſpoſitio- nes teſtamentariae de bonis hereditariis conſenſu heredum factae, his verbis: Beſehehe es auch mit der Erben Erlaubnis, mag man ſolche Gaben ausrichten vom Antheile der Erben. Add. adhuc P. III. Tit. I. art. à & 1I0. . S. XxKYX. B Conti· Succurrit etiam Anno MCCXXXIII. d. 16. Febr. in nuatur. conuentu Senatus & ciuium fuiſſe diſpoſitum, vt, quoad pe- regrinos heredes, quibus in illis locis, vbi degunt, indiſtin- cGte licet de bonis ſuis teſtari, etiam ciuibus Hamburgenſi- bus competeret facultas, non rogato illorum conſenſu, de bonis hereditariis, alias ſucceſſionis iure ad illos ſpectantibus teſtamentum faciendi. Vid. die zuverlaſſge Nachrichten von dem Kirchlichen und Politiſehen Zuſtande der stadt Hamburg, im citur. Et inſuper quoque ratione piarum cauſſarum, nec non intuitu illorum bonorum, quae iniuſto titulo fuerunt acquiſita, exceptiones a regula ſupra firmata traduntur P. II. Tit. II. Art. 2. & P. III. Tit.. Tart. 12. dotalibus ſibi reſeruauit, tabulae de his factae poſtea impu- mentis mulierum. Et eo etiam collimant verba Statuti Ham- Beſehluß p. 239. vbi hicce receſſus integre expreſſus conſpi- F. XXVI. ed feminas melt Vni lib tio Al is ve inter verbe inne Prine Antih ſtas ho iets, God torurm Gubito etiam: 4I Ultar Uhercat emer Gobinn 4 jen lor in, lhre, ſr 0. . in ſtin⸗ enlr n,E tihus 1/EH im ſpi⸗ erult — de jemand by Lävende ſines Vaders und Moders in eine der Can. ( 25) . S. xxv. Sed haecce fere generalia ſunt. Speciatim autem, quoad An mater feminas, duae adhuc hic decidendae ſunt quaeſtiones. Pri- vni libero- ma eſt: vtrum matri etiam aeque ac patri liceat, aedes ſuas, tum do- „1. —— . 1. . . . „ MWum certo vni liberorum, reliquis licet diſſentientibus, pro certo pre- Pretio per tio aſſignare? Patri hoc permittitur per Rec. 1603. art. 16. teſt m. ad- his verbis: ſehall de Vader, dewile he levet, (nec hoc tantum dicere poſ- inter viuos, ſed etiam per teſtamentum ei licere, poſteriora ſit? verba receſſus indicant,) einen von ſinen Ssöhnen ſin Hueß dar- inne he wahnet, ahne Hinderungh ſiner andern Rindern ann Fründe vor eine zerteineenninge und nhaelegenheit ſiner Gudere . anthoſtellende Macht hebben. Quum autem parentum pote ſtas hodie par ſit & eadem vtrique debeatur reuerentia & pietas, deinde etiam iuſtiſſima hic ſubſit cauſſa, nimirum, quod non ſemper aedes, vitae generi, quod forſan vnus libe- rorum elegit, aeque aptae, iuſto pretio acquiri poſſint, non dubito, libertatem patri per receſſum citatum conceſſam, etiam ad matrem eſſe extendendam. 86. XXVII. S Altera huic affinis quaeſtio exſurgit ex art. z. P. III. Zit. An in te- W. Stat. Ibi ſcilicet patri permittitur, ſumtus ſtudiorum, vel ſtam. pro- mercaturae ac opificii addiſcendi cauſſa in vnum, vel plures hibere pos- filios prae reliquis erogatos, teſtamento a bonis hereditariis ſit, quomi · eximere. Quoad matrem autem, an ipii etiam hoc liceat, uus ſumtus dubium mouet art. 9. Rec. 16o2.. Verba eius haec ſunt: Wur- ac⸗ e V . 72 rantur? tor in't studium, offi ſonſten huthen Landes umb' ichtes waß tho lehrende, uthgeſandt, de mach ſine Theringe ſtellen nha Bevehl ſiner Oelaeren, ſtorve de Vader, dewile de Ssohne buthen Landes , D wehre, (26) O wehre, ſo ſohölen Siſter and Bröder, mit ehren und ehrer Moder Vormunder verdragen, weß dejenne, de buthen Landes iſt, nha Gelegenheit der Gudere de öbme vor ſin Andehl geböbren mögen, wil themen iho vortherende, dat ſohall deme de buthen Landes iſ, vörwittliget werden, wolde men oct ſemana nah' ſines Vaders Dode, alſo buthen vörſenden, ſo ſehölen deſulven mit eren Vor- miundern ſick verdragen, weß de ath den ſamenden Gudern jäbr- liches verthären ſoball, bôrgede jemandt buthen Landes balbven de Summa, de ebme alſo tho gelaten iß', tho vertherende, dat ſchall man van ſinen Andhele, dar he ſine Dinge nicht thom be- ſten gekeret hept, und nicht atht dem ſamenden Gude gelden. Inferri ergo exinde poſſet, matri non licere ſumtus hoſce ſtudiorum ac mercaturae cauſſa factos vni liberorum prae reliquis tribuere, quoniam tutores matris & reliquorum li- berorum eos determinare debent. Sed nihilominus ta- men etiam hic in contrariam diſcedo ſententiam, idque ex iisdem rationibus, quibus §. praecedente matri eandem tribui poteſtatem, quam patri. Omnino enim fundamen- tum diſpoſitionis Statutariae art. z. P. II. tit. II. in eo quo- que ponendum eſt, quod patri ſingularis reuerentia ac pie- tas debeatur a liberis, quae non patitur, vt reliqui liberi do- nationes has, niſi plane ſint enormes, impugnare poſſint. Atque haec, vti dictum eſt, matri quoque eodem modo de- betur. Deinde etiam mater, marito mortuo, dominium bonorum communium continuat, nec prius tenetur diui- gere cum liberis, quam ſi ad ſecunda vota prouolet, ideo- que etiam eadem poteſtate, quoad bona communia vtitur, quo pater. Sic igitur art. ta. dicti Receſſus ita explicandum eſſe ſtatuo, matrem quidem hoc art. non prohiberi, pro ratione ſtudiorum aut mercaturae maiores ſumtus vni li- ro- Uetorun Ae a tu üöoonerm iEt fant Mentur Aienar circun gvibu ſeſlori ralipon Gleel Eindut tlle alte tata de jeliche ernun Abriehea y Wil, tt ite Vanne lere A eungl n, Pro! oler pha igen, Adet Aler- 1Nor- Hiälr. ven 4 i, be. Algen, noſce Prae m l⸗- ta⸗ e ex derm no⸗. Hie: o⸗ mel⸗ ünt. ce⸗ giui⸗ geo⸗ itur, dum Nro um i. ro⸗ 0 (27) (0 berorum deſtinare, quam aliis, ſed tamen eam admonendam eſſe a tutoribus, vt iuxta art. y. P. III. Zit. I. Stat. etiam ra- tionem habeat tum facultatum ſuarum, tum etiam eius, vt ſumtus in liberos erogati non illegitime atque in detri- mentum aliorum impendantur. §. XXVIII. Hactenus igitur de illis bonis dictum eſt, quorum alienatio & translatio per teſtamentum certis limitibus eſt circumſcripta. Conſideranda ergo nunc veniunt bona, de quibus liberiorem alienandi & diſponendi facultatem poſ- ſeſſoribus Statuta noſtra tribuunt. Vocantur haec gene- rali nomine acquiſita, Germanice wohblgewonnene Guhter, eo- que referuntur non modo, quae quis ipſe proprio labore & induſtria ſibi parauit, ſed etiam, quae alicui ex liberali- tate alterius, atque ex fortunae beneficio obueniunt. Sta- tuta de his P. II. Zit. I. art. g. ita diſponunt: Ferner mag ein jeglicher, er ſey geſund, oder kranck, doch bey ungeſchwächter Vernunft, in ſeinem Teftament ſeine wohlgewonnene Guhter nach Abziehang der schulden lungeben und wenden, wie und welchen Quaenam bona ſint, de quibus libere te- ſtari per- mittitur? er will, ohne einige Einſprueh, und Hinderung, idque ſequenti art. iterum confirmatur & denique infra art. 32a. dicitur: Wann ein Teſtator in auf und abfteigender Linie gar keine, ſon- gern allein in der Zwerch -Linie und auf der Seiten verwandte Freunde im Leben hat, iſt er dieſelben, wieder ſeinen gaten I il- len zu Erben einzuſetzen, oder ihnen etwas in dem Teſtament von ſeinem wohlgewonnenen Guhte zu verlaſſen nicht ſobuldig. g. XXIX. Libertatem igitur hic omnimodam, de eiusmodi bonis pro lubitu diſponendi, poſſeſſori tribui nemo negabit. At- D: tamen Exceptie ab haec re- ula Ima. Secunda. ☛ (28) —W tamen nec haec regula exceptionibus deſtituitur, quarum potiſſimas & in primis illas, quae feminas reſpiciunt, hic recenſere, ratio inſtituti ſuadet. Inter potiſſimas vero, ſed non tamen mere feminas concernentes B. DN. SCHAFFS- HAVSEN diſſ. ſaepius cit. refert statutum P. II. Tit. I. art. 30. Hic enim ratione piarum cauſſarum diſponitur, quod, ſi vel maritus vel vxor, vel ambo ſimul teſtamentum conficiant, eique legatum ad pias cauſſas directum, quod tertiam bo- norum acquiſitorum partem non excedit, inſerant, illis non liceat, mutato quanquam hoc teſtamento, atque nouo iterum condito, legatum illud expungere. Quid? quod teſtamentum poſterius hoc ipſo nullum declaratur, ſi le- gato hoc deſtituatur, atque ſi etiam, priore teſtamento ſub- lato, nullum deinde teſtamentum conficiatur, tamen ne- ceſſario illud, quod in eiusmodi legato ſemel fuit relictum, ab heredibus ab inteſtato eſt praeſtandum. Ceterum quod Vir ille doctiſſimus putat, vltra tertiam bonorum acquiſi- torum partem, eiusmodi piis cauſſis non poſſe legari, omni fundamento mihi videtur eſſe deſtitutum, conſideranti nimirum, hac lege non caueri, quantum eiusmodi piis cauſſis poſſit legari, ſed tantum prohiberi coniuges, eius- modi legatum, quod non excedit tertiam bonorum acqui- ſitorum partem, deinde mutare. Vbi ergo nulla exſtat prohibitio, ibi nec alterius arbitrium reſtringi dicendum eſt, immo quum acquiſitorum, iuxta §. praecedentem, alias indeterminata ſit poteſtas, nec hoc caſu absque expreſſa legis diſpoſitione illam limitare conuenit. Secundo vero etiam ad exceptiones liberam femina- rum de bonis acquiſitis diſponendi atque teſtandi faculta- tem tem re Go m⸗ det. ſier tu here cum norun jugis 10, cori cun auge uin her, riam Epote daco, potdil ta pol tum bie ſedd 1FS- .50. ivel jant, bo⸗ ilis lono od ſle⸗ lub⸗ ne⸗ Ui, noch liſ⸗ nni ei piis us⸗ gui⸗ ſtat lum lias ella ina⸗ Uta⸗ tenm (29) N. tem reſpicentes, pertinet ille caſus, quando mulier, defun- cto marito, bona, conſtante licet matrimonio quaeſita, poſſi- det. Neque enim ratio legum noſtrarum patitur, vt mu- lier tune prius teſtamentum facere poſſit, quam vel cum heredibus mariti conuenerit, vel ſecundum Statuta bona cum illis diuiſerit. Ratio iterum latet in praeſuppoſita bo- norum communione atque iure heredibus in defuncti con- iugis bona, nullis exſtantibus pactis dotalibus, vel teſtamen- to, per Statuta tributo. Et licet obiiciatur, bona haec a coniugibus parta eſſe, ideoque ad illos tantum ſpectare, ſe- cundo iniquum eſſe, vt is, qui ſuo labore effecit, vt bona augeantur, eorum non habeat dominium & aliis quoque, qui nihil contulerunt, partem quoque eorum tribuere de- beat, hoc tamen non mutat diſpoſitionem noſtram Statu- tariam. Imputent enim ſibi coniuges, ſi Statutum iniuſtum reputent, quod ſibi non melius proſpexerint de bonis, vel pacto, vel etiam teſtamento. Vtroque enim modo efficere potuiſſent, ne bona induſtria atque labore ipſorum acquiſi- ta poſt mortem alterius diuulgentur. §. XXXI. Digna tamen diſquiſitione aliqua quaeſtio eſt: Vtrum ec Vlte- VxXor, deficiente omni cognatorum ſucceſſione, ſola ſuper- rius dedu- ſtes totam defuncti mariti hereditatem ſibi iure Hambur-cirur. genſi vindicare poſſit & deinceps libere de illa teſtari, an vero fiſcus cum ea concurrat, & portionem, quae alias co- gnatis debetur, capiat? Duas hic proponi quaeſtiones quilibet videt. Primo enim de ſucceſſione mulieris in defuncti mariti bona, nullis exſtantibus cognatis, agitur, & deinde, an libere de eiusmodi bonis teſtari poſſit, quaeritur. D 3 IIlam (30) £ am quaeſtionem quam accuratiſſime definit Vir quon- dam doctiſſimus atque inter cauſſarum patronos, apud nos, primum fere, dum viueret, locum obtinens B. Dn. LICEN- TIATUS BENTZEN in diſſ. inſcripta: Triga caſaum pralti- corum qure Statutario Hamburgenſi maxime controuerſorum. Iudicat quidem, omnino pro muliere eſſe pronunciandum ſed tamen huic ſententiae non minima quoque obſtare du- bia indicat. Qnum igitur hanc diſſertationem perraram eſ- ſe ſciam, nec hic aliquam argumentorum, ab vtraque parte a Viro ſummo allatorum, recenſionem facere erube- ſco. Pro fiſco igitur pugnare dicit generale illud, quod nemo fiſcum excludere valeat, quam qui ex iure cVniuerſali hereditatis ſuccedit, fundatum in l. r. & z. C. de bonis vacant. Coniugem vero ſuperſtitem bona con- jugis praemortui ex iure vniuerſali, ſeu tanquam eius ccheredem, nec ſecundum ius commune, nec ſecundum ius Stat. Hamb. capere. Iure enim ciuili coniux ſuperſtes, ad bbtinendam hereditatem coniugis defuncti, auxilium prae- ctoris implorare & poſſeſſionem bonorum petere cogitur, quod neceſſe non foret, ſi heredum nomine veniret & iam cantiquo iure fiſco praeferretur. Iure quoque Hambur- genſi, coniuges heredum nomine non venire, probari: Primo ex oppoſitione coniugum ac heredum ſaepius in cStatutis occurrente: Secundo, quod in art. 16. P. III. tit. III. cStat. vbi tam heredes diſcendentes & adſcendentes, quam qui ceX latere veniunt, enumerantur, coniugum nulla fiat mentio: Tertio, quod lure Hamburgenſi coniuges ſibi inuicem non niſi beneficio Statuti ſuccedere exinde con- ſtet, quod hereditatem coniugis praedefuncti retinere dicantur. Quae retentio non ex iure ſanguinis & ſuc- 2 H ceſſio- ((Wion ceſſion Cohiug Kur ctione His cwe mn ing etti⸗ Geln i un (Cconmn erl Eret, elle 4 Putar icken 1o⸗ ns EN Alki. A. lum ge⸗ que nbe⸗ lud, jure 4.0. con⸗ eils ius 10 rae⸗ tur, lam ur⸗ ari: 8 in IIl. gai ſat ſibi col⸗ nere⸗ ſuc⸗ 0 (31)) . ceſſionis vniuerſalis, ſed ex communione bonorum, inter coniuges Statuto introducta oritur: Quarto, quod debi- tum Statutarium, ſi ab alio poſſidetur, hereditatis peti- tione vel alia actione vniuerſali peti nequeat, ſed condi- Gione ex lege. Vid. ME V. ad I. L. P. II. tit. II. art. . n. 271. His ergo confici, coniuges fiſcum in ſucceſſione non ex- cludere. Verum recte monet Vir quondam doctiſſi- mus; Primo, quum communionis bonorum, inter con- uiuges introductae, ea ſit natura „vt conſors diſſortem, etiam ſi alias per iura communia remotior ſit heres, ex- *cludat, multo magis coinugem fiſcum excludere debere, qui neque vnquam defuncto heres exſtitit, nec partem ali- quam circa communionem vnquam habuit. Secundo per communionem bonorum introduci quandam coniunctio- nem & ius accreſcendi inter conſortes, quod ſi ergo coniux ſuperſtes, non vt heres praemortui coniugis, fiſcum exclu- *deret, excluderet tamen vt coniunctus. Tertio nec verum eſſe, coniuges heredum loco ſecundum Stat. Hamb. non re- putari, quoniam æ) vbi de hereditate defuncti cuiusdam di- uidenda agitur, etiam coniuges nominantur β) P. . Zit. I. art. 1. Sat. coniux ſuperſtes quoque non ſolum omnibus heredibus praedefuncti, immo ipſis liberis aequiparatur, ſed etiam ius ſuccedendi, quod heredibus tribuitur, eo- *dem modo & iisdem verbis in coniuge effertur. Inde- que quarto nec ius vniuerſale atque petitionem heredita- tis coniugibus eſſe denegandam, cum nihil obſtet, quo- minus nec per Statutum ius hereditatis vniuerſale eodem modo introduci poſſit, quo iure communi id antiquitus fuit conſtitutum. Quum enim vtrumque ius, tam com- mune mune, quam Statutarium eodem principio obligandi nita- cctur, cur non eundem vtrique effectum afſignemus? Quin- to denique, ſi vel maxime extra controuerſiam non eſſet, Vrum coniuges, dum ex beneficio Statuti portionem aſ- cſignatam tanquam legis beneficiarii capiunt, fiſcum ra- 9 ctione reliquae hereditatis excludant, nec ne, deciſionem ta- crnen iuris ciuilis claram eſſe, eos fiſco anteponentis, per text. expreſſ. in l. vnic. D. vnde vir & vxor l. I. C. eod. & Il. I. D. quis ordo in bon. poſſ. ſeru. Quae autem Statutis non eeſſe reperiuntur deciſa aut correcta, prouiſioni iuris *communis relinqui. 6. XXXII. Sic igitur ſtabilito iure ſuccedendi mulieris in bona vniuerſa coniugis defuncti, nullis exſtantibus cognatis, quae- rendum nunc eſt, an quoque mulier libere de eiusmodi bonis teſtari poſſit? Nec dubito affirmare hancce quaeſtio- nem, ſi bona, ſucceſſionis iure a marito ad illam translata ſolum acquiſita ſunt, ſi vero etiam hereditaria ſub illis con- tineantur, de his libera teſtandi facultas mulieri interdicta eſt per art. y. P. UI. Tit. I. Stat. Quoad acquiſita enim, illa tantum hereditariorum qualitatem adipiſcuntur, ſi vel a parentibus vel a proximis cognatis per ſucceſſionem ab inteſtato ad aliquem perueniant aut dotis nomine ab iisdem in alium transferantur. Hic vero nec parentes ſunt nec cognati, vnde vxor marito in bonis acquiſitis ſuccedens, liberam ſine dubio de iis diſponendi habet facultatem. He- reditaria vero qualitatem ſuam retinent, nec vxor de il- ls inuitis cognatis ſuis teſtari poteſt. Et licet hi, non in- terue- tkeruenuer gerent, ta fcceſſior aen ius R kurn d⸗ ſpicien ct, liittort Pradan W pole Ciutn ſe⸗ (los ferr i bie Id inte lborant ſeqventi. Vater lher plllgeny ien Cilt zun ln umi rnt, kle MN Dolec urh lta⸗ ir ſet n e- nta per 1,* non ris 0n nge⸗ nodi ſio⸗ Hata Nn- imn, vel 4 emn nec ens, He⸗ l⸗ e⸗ 0 (33) 0 terueniente vxore defuncti, nunquam marito ipſius ſucce- derent, tamen hoc caſu, quum vxor legis diſpoſitione capax ſucceſſionis in bona hereditaria mariti habetur, etiam per illam ius quoddam in bona mariti defuncti ſibi acquirunt. F. XXXIII. Supereſt autem alia adhuc exceptio, liberam femina- Exceptio rum de bonis acquiſitis diſpoſitionem quam proxime re- tertia. ſpiciens. Singulare nimirum eſt, quod in art. 14. P. III. Tit. I. Stat. Mulier prohibeatur vtra tertiam partem bonorum ac- quiſitorum in maritum transferre. Memini quidem iam ſu- pra dictum fuiſſe, vetulam nuptias iterum contrahentem non poſſe teſtari in fauorem mariti, ſed illud tantum in odium ſecundarum nuptiarum atque ad deprimendos illi- citos feminarum affectus eſt diſpoſitum. Quae igitur Sta- tuti hic allegati mens ſit non immerito diſputatur. Qui illud intelligi volunt de diſpoſitione teſtamentaria, admodum laborant in conciliatione huius articuli cum articalo 23. fub- ſequenti. Hic enim ita diſpoſitum legimus: Woferne ein Vater oder Matter auch andere in auffteigender Linie von ihren wohl gewonnenen Guht ein Teſtament machen wollen, ſollen und muſſen dieſelben ihren Kindern von ſolchen wohlgewonnenen Guht zum wenigſten ihre Legitimam oder Kindertheil in Eigen- thum and Gewinnſt ohne alle Beéſohwerde laſſen. Inde igitur inferunt, quod ſi ſufficit de bonis aliunde quaeſitis relin- quere legitimam, certe de ceteris bonis pro lubitu teſtari poſſunt, adeoque fruſtranea eſt diſpoſitio, feminas tantum poſſe diſponere de tertia parte in fauorem mariti. Vt igi- tur hos articulos concilient, alii dicunt art. 17z. ſupra alleg. E loqui loqui de caſu liberorum non exiſtentium, art. vero 22. de caſu, vbi liberi adſunt. Sed haec conciliatio non placet Vi- ro B. Dn. SCHAFFSHAVSEN in diſſ. ſaepe alleg., quia inde ſequeretur, ceteros heredes ab inteſtato maiori fauore affi- ci, quam ipſos liberos, quum tamen liberorum fauor ſemper maior ſit, quam ceterorum heredum. Commodior itaque ipſi videtur haec conciliatio. Videlicet art. 12. intelligi de caſu, quando vxores extraneis, quibus de iure nulla ſuc- ceſſio competit, vel maritis ſuis aliquid relinquere volunt, quod tunc, exiſtentibus liberis, vltra tertiam partem teſta- mento aliis relinquere non poſſint. Sed art. 23. intelligi de caſu, quando mater non in fauorem alterius, ſed tantum propriorum liberorum, ex primo vel ſecundo matrimonio procreatorum teſtari vult, atque tunc liberos, ſi inaequali- ter heredes ſunt ſcripti, non aliter de iniuria ſibi facta con- queri poſſe, quam ſi laeſi ſint in legitima. Verum neutra harum conciliationum locum hic meretur. Prima enim, recte iudicante . Du. ScCHAFFSHAVSEN, hoc habet ab- furdi, quod cognatis magis fauere Statutum praeſumat quam ipfis liberis, qui tamen in omni ſucceſſione illis prae- feruntur. Secunda vero etiam locum hic fibi non vindicat, quoniam primo in art I2. Stat. tantum dicitur de donatione viro a femina facta, non autem hic articulus de extraneis loquitur, et ſi hos quoque reſpicere deberet, tota diſpoſitio art. z. P. III. Zit. 1. Corruat neceſſe eſt, adeoque mille tricis ius noſtrum inuolueretur; ſecundo etiam in art. 23. falld ſupponitur, art. hunc tantum loqui de teſtamentis paren- tum inter liberos, quum nulla huius rei exſtent veſtigia, ſed Parentibus tantum iniungatur, quod, ſi de bonis ſuis acqui- ſitis diſponere volunt, Hberis tamen legitimam ſaluam re- lin- ontr. Ttien cluden velit, iam P II Ti, nt, eſta⸗ ide tum niio dli⸗ ll⸗ Ntra ni, mMat 14e- Cat, lone neis ſtio icis fallo rel⸗ lec linquere illos oporteat. Conſideratis ergo his, credebam primum, nudis verbis hic inhaerendum eſſe, atque dicen- dum, ius ſingulare hic proponi, quod vltra caſum ex- preſſum non ſit extendendum. Sed aliter poſtea me ſenti- re iuſſit Vir quondam amplisſimus atque doctisſimus 10. RI- CREV in diſſ. iam ſapta allegata, de pact. dot. mutatione ob fa- uorem bon. hered. iure Hamb. reſtricta. Hic namque euincit, diſpoſitionem hanc art. I2. Tit. I. P. II. non de teſtandi fa- cultate intelligendam eſſe, ſed de mera inter viuos donatio- ne;, idque propter haſce cauſſas, quoniam primo vox Ga- ben, quae hic occurrit, nuſpiam fere in Statutis noſtris pro donatione mortis cauſſa facta, aut pro teſtamento ſumitur: ſecundo quoque articulus hic ex Statuti veteris titulo de donationibus eſt deſumtus, nec aliam ob cauſſam in hunc . de teſtamentis titulum eſt transſcriptus, quam quod de bonis hereditariis tractatio vniuerſa in eundem eſt trans- lata. Hoc igitur poſito, non eſt, quod amplius concilia- tionem huius articuli cum aliis in Statutis noſtris eidem contrariis quaeramus, quin potius affirmandum eſt, ab hoc articulo ad donationem in teſtamento factam non eſſe con- cludendum, ſed tunc mulieri integrum eſſe, quantum velit, de bonis ſuis acquiſitis marito relinquere, quod et- iam praeter art. z. & Sy. atque art. 22. & 24. Stat. art. Iz. F. III. Tit. I. alii comprobant. Cetera, quae adhuc circa bona tam hereditaria, quam Concluſio. acquiſita notari poſſent, multum ſane me a ſcopo abduce- rent, quoniam non generatim de horum bonorum indole 40 (36) & ac differentia hic agere conſtitui, ſed tantum explicare ani- mus fuit, quatenus reſpectu eorum etiam ſingularia fe- minis iura tributa ſunt. Finem ergo potius impono huic diſſertationi atque plura de teſtamentorum apud Ham- burgenſes vſu & differentia legere cupientes, ad diſſert. B. D N. THO-BVHREN Halaze Ioo ſub praeſidio Clariſſ. DN. STRYCKIIhabitam ablego. Quum vero mihi non tanto- pere placeam, vt laborem hunc meum aliquid perfecti atque abſoluti continere mihi perſuadeam, lectorem ad- huc rogatum volo, vt ſi forſan in expoſitione argumenti huius intentioni ipſius non ſatisfecerin, animum tamen meum, etiam in patrio iure vires ingenii exercere volen- tem, fauore ſuo deſtitui haud patiatur. Nec ſane deſiſtam, etiam in poſterum quicquid in me eſt virium, Deo atque Patriae, cuius ſumma ſemper mihi fuit religio, quam lubentiſſima mente conſecrare. DNA4 CN IX CAESAR NCI HI AII — —,— 2 V X INAVGVRALIS IVRIDICA GNTIS FEMINA- MBVRGENSIVM., WA M;, VMINIS DIVINI GRATIA, DECREILYI O CONSVELTORVM ORDINIS, HRISTIAN- ALBERIINNA RAESIDE 87 4A OE Co NSTYrTISSTMO DOMIN O RISTIANO DORN, Db. INIS, SERENISSIMI IMPERII RVIHE- IO CANCELLARIAE DVCALIS SLESVICO-HOLDI NICI ATQVE CIVILIS ROMANI PROFES ,h. t. FACVLTATIS IVRIDICAE PRO- W VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset 19 17 16 cus alance 18 15 7 WE RITE ADIPISCENDIS IL. ANNI MCCXXXXVIII. ORVM DISWISITIONI SVBMITTIT AVCYORE HORVS LIPSTORP, HAMBVRGENSIS. 6 5 4 3 TERIS GOTTFR. BARTSCHII. 2 1 – Copyright 4/71999 VXyMaster Gmbh wwWW. yymaster. com