KaI600-2035_21
author: Kirchhoff, Johann GottfriedandAlberti, Michael

S⸗ „
„ 7
6
₰

4 bissERTATIO INAVGVRALIS MEDICA
PREPROGATIVIS PRAXEOS
PER SIMPLICIA PR MEDICINA PER
nece COMPOSITA PREPARATA PHAR-

AoA QV A M
dur PROPITIO NVMINE DIVINO
au &
GRATIOSE FACVLTATIS MEDICE CONSENSV

DOMINO
EDN D. MICHAELE ALBERTI
rr⸗ POTENTISSIMI REGIS PORVSSIÆ CONSILIARIO AV-
tem LICO, MEDICINXEÆ ET PHILOS. NAT. PROFESSORE
P VBL. ORD. ACADEM. NATVR. CVRIOS.
eer CoOLLEGTA.
I FACVLTATIS MEDICAE DECANO GRAVISSIMO

tul. 611 V
un FATRONO, PRECELTORE, AC PROMOTORE SVO
ne OMNI HONORIS CVLTV DEVENERANDO

c. pPpRO GRADVDOCYTORIS

Vite

. Summisque in Arte Medica Honoribus, Inſignibus, ac Privilegiis
,& More Majorum Solenni obtinendis
. “S“ Horis ante & pomeridianis d. XIII. Mart. M DCCXX.
ce IN AVDITORIO MAIORI
Pun⸗ W PVBLICO ERVDITORVM EXAMINI SVBMITTET

=ðò AVCTOR
70HANNES GOTTFRIED KIRCGCHHOFF.

Laub. Luſat.

—

HALE MAGDEB. TYPIS 10 A NNIS MONTAGID ACAD. TYPOG.

*

PROOEMIIM

a Deo inclaruit Ævi moderni Nobi-
à litas, ut Scientiarum & Artium, quæ
per genus humanum florent vigentque,
vix invenias ullam, quam non ad ſum-
mum usdque perveniſſe videas faſtigi-
um. Non puto quendam mihi contra-
dicturum, ſi quis tamen ſit, ille reſpiciat
peto, qvæ noſtra anteceſſerunt, tempora⸗
& qualis olim fuerit artium ſtatus atque facies, mente ſua re-
colat, ſic enim mutata reperiet tempora, Evumqve moder-,
num obfuſcare qvaſi gloriam præteritorum omnium. Ab-
ſit tamen omnem propterea Antiqvitati detrahere laudem,
utpote cujus ingenio circa inveniendas, & qvaſi juxta pri-
ma ſtamina ac rudimenta delineandas Diſciplinas & Artes
multum omnino debet Poſteritas; interim vero nemo, cuĩ
res hodiernæ cognitæ ſunt, ire poterit inficias, quod Anti-
qvorum inventiones vltro perfecerit Poſteritas, easqve
ipſas ſucceſſu temporis ad tantum protenderit apicem, ut
vix habeas, qvod poſſis addere: complevit enim indefeſſus
Poſterorum labor, in qvo fregerunt glaciem Antiqui. No-

lo hiſce ultro explanandis & per monumenta deducendis
DW AQàQàQàQAàAAAXA 2 impen-

42 LLKROOEMIVAIN.
impendere operam, id modo paucis commemorare placet,
de quojam dudum conqveſti ſunt per multi, qvod ſcilicet ſub
hac Diſciplinarum & Artium uberiore elaboratione ac per-

fectione multa inutilis ac futilis Diſciplinas occupaverit Spe-

culatio, cui quidem favet vani Splendoris amans animus,

minus vero, qui contemtui habet, quicquid nihil realitatis

refert. Scio eqvidem non omnem poſſe redargui ſplendo-
rem, verus enim Diſciplinarum ſplendor eſt, veritates lar-
giri, qvarum in Praxeos exercitio reale datur fundamen-
tum; enim vero talem, qvæſo, ni cupias decipi, non puta
communem Splendorem, inanis enim eſt, & ſi rem ſano in-

tuearis oculo, nuda communiter latet curioſa Speculatio,

ita ut profecto huc trahi poſſit, qvod in Adagio eſt: Aurea
ne credas, qvæcunqve niteſcere cernis. Certe ſi qua
in toto Orbe Ars eſt, cui ſpecialiore qvodam applicandi
ordine, eadem tribui qveunt fata, erit illa Ars Medica. E-
nitebantur omnino conatu nunqvam aſpernando in id re-
centiorum Temporum Medici, qvo ex antiqvis Medicorum
Principum Commentariis eruendam ae colligendam Artem
adhuc magis amplificarent, eidemque adderent, qvicqvid
ad hanc ultro perficiendam imo complendam inſervire ju-
dicabant, enim vero ſic volebant Fata, ut etiam Medicinam
maculet Speculatio, ne illa ſola ſit, qvæ reliqvas Artes inge-
nua puritate ſuperet. Nihil ergo poterat obſtare, qvomi-
nus Recentiorum venuſtas in experimenta & curioſas In-
ventiones ſeſe diffunderet, dum Artem, qvæ ipſis videbatur
ob magnam ſui ſimplicitatem indecora, tanto exornare
Splendore erat animus, ut omnium alliciat oculos. Ingens

mihi faceſſeret negotium, omnem illam Specioſarum Iu-

ventionum & curioſarum Speculationum hic commemora-

re ſeriem, qvibus hic & ille Medicinæ Profeſſor & Antiſtes

Theoriam Medicam exornare, & per hunc ingenii luſu effi-
Gtum Splendorem juvenes animos qvaſi allicere tentat, mo-

do

of
lulum

ſolatin

cioſit⸗
Aer⸗
macè
Clrii »
Llare
dica,
Cordi⸗
fectos
trahas
vease
eſfectn
creden
à atte

Plcia,

Vet &
liorem
que 4
Conti
do mil
dis in
kraxee⸗
Mrata
in⸗

X

Nnt,
cetſub
t per⸗

fimus,
Alitatis
lendo⸗
es lar⸗
amen-
n puta
no in⸗
Glatio,

Aurea

ſiqua
icandi
4. E-
id re⸗
corum
Artem
icqvi
Fire ju⸗
jcinam
inge⸗
volnr-
ſas In-
ebatur
Ornare

itope.

PrROOERMIVHAH4«..

do Officinas Pharmaceuticas intrare placet, ibidemqve pau-

lulum revidere, qvalisnam ſit eorundem penus ægrorum in

ſolatium cuique venalis. Euge? qvanta eſt nominum Spe-

cioſitas, qvæ ornat pyxides, vitra, ciſtulas! qvanti in hiſce

aſſervaculis latere venditantur theſauri, Awantadt vix æſti-

manda Pretioſa! Aſſervantur hic Panaceæ, Polychreſta, Mer-

curii vitæ, illic Species cordiales, lætificantes, Bezoardicum

Solare, joviale &c. ibi Elix. Cephalicum, alibi Eſſ. Bezoar-
dica, hic Specificum Antepilepticum, illic Magiſterium

Cordiale, & qvæ horum ſunt pompoſa Analoga. Sed pro-

fecto Splendor meri nominis! ſi enim ſpecioſa illa Pharmaca
trahas in uſum, & genuino huic Lydio lapidi eadem admo-
veas, animadvertes, qvod ſpecioſo nomini raro reſpondeat

effectus, qvodqve vel in Arte Pharmaceutica non omnia ſint

credenda aurea, quæcunque niteſcere cernis. Dicam plu-
ra attenta te docebit obſervatio, quod abjecta & exilia Sim-

plicia, quorum in gratiam Magnus Medicus vix pedem mo-

vet, & quibus Pharmacopœus vix concedit hoſpitium, me-
liorem ſæpius præſtent effectum, imo ſplendidiſſima quæ-
que ac artificioſiſſima Præparata communiter ſuperent
Conſtitui igitur mecum, cum de Inaugurali Specimine eden-
do mihi meditandum ſit, hoc Thema aggredi, in conſcriben-

dis quibusdam pagellis demonſtraturus, non exiguas eſſe

Praxeos per Gmplicia Praroegatibpas præ illa, qua per Compoſita Præ-

parata Pharmaceutica operoſa dicitur. Quibus meis conatibus

Divina adſpiret clementia, quo vergant illi, ſicut in ſummi
Archiatri gloriam, ita in Artis commodum, KXgro-
rumque ſalutem.

1

DSSERTATIO DE PRAXEOS PER STIPLICTA

§. 1. äʒyaeen Eſ

Uod ſi igitur ſtet ſententia, de Praxeos per Simpli- ee
cia Prærogativis, quibus longe antecedit illam, quæ per ingn
Compoſita Arte Pharmaceutica concinnata efficax eſt, pau= eninm
ca diſſerere, non quidem ahs re fore, ſed opus eſſe ar- nrte
bitrabitur Lector, ut in primo ſtatim limine explicem, quid mihi velim meel
per Praxin per Simplicia, quidve ſpecialius intelligam per Medicinam
per Compoſita Præparata Pharmaceutica?
S= bus, ab

. èl §. II. . tis loci⸗
Res quidem denotatur Terminis, ne tamen cuipiam in eo de⸗ KContray
ficete videar, ex quo haurienda eſt de argumento totius Diſſertatioo nit, ſie
nis vera cognitio, Terminorum enucleationem largiar. Ut itaque ver omni⸗
tam vices, de Medicina per Compoſita primum. Compoſita quid ſint. zuiter
fugiet neminem. qui vel ætimologiæ habet rationem, appellantur enim Mocderm
ita Senſu Medico plura invicem mixta Subjecta medicamentoſa, qux Tundem
in unam formam redacta unum tandem Præparatum co nſtituunt. Sicuti biten
vero Compoſitio non eſt eadem, ſed generali diſtinguendi more duplex, et. 6
una nempe, quæ nullarn artem ſapit, nec labore eget, ſed cui vel vul. er
gi ingenium minus eruditum ſufficit; altera autem, quæ Artis nititur X
legibus, variasque enchireſes, quibus rite addiſcendis doctrina opus eſt, “ N
obſervandas præſcribit: ita omnino præſentis Diſſertationis titulum eo ſunng.
reſtringere æquum duxi, ut non compoſita Præparata quælibet, ſed 4 guiten
Pharmaceutica ſolum, quæ ingenti appatatu & numero (ſed non omni, “ “
omnem enim vix continent volumina) delineantur in Diſpenſatoriis, dl
Medicamentis Simplicibus opponam. Non enim Præparata ad unum
omnia ad Pharmacias pertinent, ſed profecto vulgus multa ſibimet con-
ficit medicamina ſimpliciſſima ſolum & culinari præparandi methodo,
quæ, cum ex una tantum aut altera Specie Simplici conſiſtant, omnino
non renuunt inter Remedia Simplicis locum. Non adeo ſtricte hinc
inde ſenſui vocis grammatico hic inhærendum, juxta quem 79 Simplex
Compoſito oppoſitum debet eſſe fubje dum numero unum, imo nec ve-
hiculo combinatum, ſed ſemper in ſubſtantia exhibitum; potius ſenti-
endum hic eſt cum Medicis, in quorum Scholis communi ſuffragio
. appel-

Ve

mpli⸗
2 pet
Ppau-
ſe ar⸗
velim
cinam

eo ge⸗
ktatio⸗
le vel⸗
id Ent,
enim
gr
dicuti
upler,
el vul
nititut
Us elt,
“ 60
1, led
omui,
totiis,
Unum
tcon⸗
kodo,
tunin⸗
e ie
tere⸗
ſenti⸗
gragio
ppel

PRAEROGATIVIS. 7

—

appellantur Simplicia non ſolum cuncta cujusvis Kegni Subjecta medi-
ea, & ſeorſim quælibet illæ Herbarum, Florum, Seminum, Radicum &c.

Species, quas amplum Vegetabile Regnum viz numerando numero

& agmine medico offert uſui, ſed etiam illa omnia, quæcunque ſine

ulla artificiali methodo per ſimplicem infuſionem aut extractionem

culinarem parari ſolent ex prædictis Speciebus Simplicibus a vulgo

medicamina.
S. III.

Verſatur itaque Praxis per Simplicia cum Remediis omnino humili-
bus, abjectis qvaſi, vulgaribus, nullus enim ſplendor humilium in diſer-

tis locis aut ad ſepes ſitarum herbularum ac humo effoſſarum radicum ;

contra vero alia longe eſt Medicinæ, quæ ex Pharmaciis remedia depro-
mit, facies: hæc eſt ſpecioſa, ſplendida, pompoſa; Arcanis plena ſunt
omnia, & raro veniunt in conſpectum alia, niſi artificioſiſſima quæque
pariter & laborioſiſſima Præparata. Sane igitur non mirum eſt, quod
Modernorum plurimi pasſi ſint aliquid humani, tantusque ſplendor eo-
rundem ita obvelaverit mentes, ut folo cortice capti, de nucleo non
dubitent, omne id inſuper contemtui habentes, quod Simplicitatem
olet. Quvot enim, quæſo, hodierni ævi Medicorum æſtimant Simplicia?
pudet & piget adeo contemtis remediis curare ægros, potius de Specio-

ſis & Magnalibus cogitandum eſſe putat quilibet, utpote Autoritati

Medicæ magis dignis ac integris. Sed minus profecto ingenua per-
ſuaſio „quam obſoleta jam talem pronunciat experientia Veterum! in-
quit enim Caſparus a Rayes Camp. Eliſ. Qvaſt. 7. Dubium non eſie,

humilia contemtaqve optimam ſæpius præbere utilitatem,

§. IV.
Scio eqvidem, hodienum inter Medicos fore paucos qui aſfen ſu

ſuo nominato velificantur Autori, enim vero, qvos Arcanorum fuo-
rum ac Specificorum non eousqve fatigavit præparatio, ut ad penſi-
tanda alia plane ſint inepti, illi, qvæſo, reſpiciant mecum prima Me-

dicinæ incrementa, penſitentqve Veterum, qvos omnis Medica Poſte-
ritas veneratur Patres, medendi rationem. Simplicisſima olim erat
Ars Medica, nefciebat Specioſa, neſciebat Secreta, tota tota erat ſim-
plex. Neſciebant Veteres curioſas Præparationer, neſciebant artifi-
cioſas

—

*

8 DISSERTATIO DE PRANEOS PER SIMPLICA

5

cioſas Compoſitiones, de Pharmaciis enim altum erat ſilentium, po-
tius, ſi remediis uti neceſſe erat, ſimplicisſima ſane præſcribebant do-
meſtica culinaria, Decoct. Milii, Betæ, Mulſum, Mazam, Succos Her-
barum, Oxymel, e qvorum farragine ſacra qvaſi erat anchora & Po-
lychreſtum Decoctum Hordei & Ptiſana. Si igitur Veterum intrare vo-

Icbas officinas, intrare neceſſe erat culinas, patebant autem cuiqve,

qvia Locis occultis pro ſuis Arcanis præparandis, vulgo Geheimder

Laboratoriorum, carere poterant, & ancillis qvoqve, Decoctum pa-
rare aut Pulpam, notum erat.
§S. V.
Quyanqvam vero Veterum curandi methodus fuerit omni nume-
ro Simplicisſima, fuit tamen eventu felicisſima non in exiguis ſolum,

ſed vel in iis, qvos Paroxyſmorum vehementias & Symptomatum gra-

vitas plenos reddebant periculi „ Affectibus. Eminebant enim fre-
qventia ſua ibi Locorum Morbi Acutisſimi, qvos in noſtris Oris & Cli-

matibus experientia ſiſtit rarisſimos, attamen major obſervabatur Sim-

plicium, quam hodie ubique ſolennium ſpecioſisſmorum Compofito-
rum & Præparatorum Pharmaceuticorum, efficacia. Poſſem, niſi Le-
Gdori prolixa deductione injurius eſſe mihi ducerem religioni, exem-
plorum allegare farraginem, ſufficiat vero ex multis adducere unum,
& id ſane arduum: Commemorat Hippocrates Lib. II. de Morbis B-
dit. Lind. Sg. 67. Febrem, quam nominat 2â1 SEovν mortiferam &
lethalem, qua non acutiorem putat aliam: expoſita huius Affectus hi-
ſtoria, cujus recenſitioni brevitatis ergo hic ſuperſedere liceat, ſequen-
tem præſcribit wedelam: Huic agrotanti hordea torrefalta unacum pa-
leis confracta bibenda exhibere oportet, & ex aqua, in qua macerata
fuerint, excolata mulſam conficere, eumque dilutam propinare: cibus au-
tzem neque ſorbitio ante zum diem offerenda, niſi tibi debilis videatur:
quod ſi ſic, ptiſanæ ſuccus frigidus & liquidus paucus bis die exhibendus,
& aqua ſupenbibenda. At ubi 7. dies præterierit, & febris demiſerit,
milium delingendum. Sub veſperam cucurbita & betæ paucæ exhibendæ,
vinumque album aquoſum ſuperbibendum, quoall nonum attingat diem:
deinde quam minimo cibo utatur, milio in prandio ſumto. Vides igi-
tur Simplicisſimae Curationis in arduo Affectu exemplar, qua ſpecieo-

ſiorem

—

ſorem

nobilt
ſua er

mina
1es,
Qid
habit⸗
ümpl

ſut c

geret
Attis
zDuim
is 4

ed

gere
ine
riant
nex
guo⸗
enin
nege
nim
ne 6

im, 0.

ant dd⸗
os Her-
K do⸗
tare vo⸗
cniqne,
heinder
kum pa⸗

i nume⸗
3 ſolum,
tum gra⸗
nim kie⸗
i & Cli
tur Ditn⸗
mpoftto⸗
nilile⸗
1, exel⸗
e unum;
Morbi h-
fenan &
kecus hi-
4 ſeqoen⸗

muleratu
ibus Al⸗
pidestur:
thilendun
lmiſer 17 1
hibent,
t n.
ides i⸗
4 ſecio ·

PRAEROGATIVIS. 444

ſiorem per omnes Hippocratis & Galeni libros vix invenies, & tamen

nobiliſſimus fuit Medicus Hippocrates, & a Deo creatus, qui in arte
ſu⸗ errare non potuit, commemorante Caſp. a Rayes in Camp. Eliſ-
Perluſtra, quæſo, hodierna ægrorum conclavia, viſita ægros, exa-
mina morbos, ſane paucisſimos deprehendes Hippocratis morbo pa-
res, attamen gravius decumbere, imo plures mori videbis ægros.
Quid inde? non redundavit in Poſteros Majorum felicitas, quia poſt-
habita fuit eorundem Simplicitas: quamdiu enim Medicina fforuit
ſimplex in obſervando, ſimplex in medendo, tamdiu eadem potens
fuit conſiliis atque factis; ſimulatque vero Ætas recentior ſeſe immer-

geret in inventiones, Speculationes, & ſeereta, corruptus reddebatur

Artis ſtatus. Cogitabat quidem antiquam Simplicitatem faſtidiens
animus de Remediis concentratis, Arcanis, & Polychreſtis, utpote no-
vis Artis noſtræ armis, quibus eadem majore vi & faciliore aggreſſu
Affectus gravisſimos procaciter recalcitrantes certo debellare ac ſubi-
gere valeat, ſed cernebatur in exitu, & cernitur adhuc hodie inſtitu-
ti inertia, cum his ipſis morti ſæpius magis pandatur via, imo ape-
riantur januæ ac feneſtræ. Et ſane miraretur, ſi in vivos rediret, ſe-
nex Pater hodiernam Medicinæ faciem, redargueret degeneres filios,
quod paternæ illudendo Simplicitati ſibimet ſolis ſapere voluerint; et-
enim communiter, quando plus ſapiunt Parentibus filii, male cedunt
negotia, &, ſi exitum ponderant, habent, quod doleant: antiqua e-
nim ſapientia niti ſolet experientiis, recens vero ſatis ſæpe imaginatio-

ne & frivola fictione.

Atque ſic verſa nunc eſt per Pharmaceutas & Chymiſtas alea, cu ar
hi experimenta ſua ubivis proclamantes totam fere Medicorum turbam
acciperent aſſeclas; optabit vero quisque, cui Jſraelis damnum pul-
ſum movet, ut Simplex Artis Medicæ reſtauretur ſtatus. Adeo igitur
ſpecialiorem, cum huic voto e diametro reſpondeat, ſuſcepti The-
matis tractationem, ut ſcilicet ordine legitimo denominem, quales &
quantæ ſint Praxeos per Simplicia Prærogativæ. Erit itaque hæc pri⸗
ma, quod dicta Curatio in medendis morbis ejusmodi utatur inſtru-
B mntis

/

. 2
4

1. pISERTATIO DE PRAXEOS PER SIMPLICIA

—

mentis, quiæa Oeconomiæ noſtræ animalis Simplicitatem conſervant, ipſi-
usque ingenuitatem fovent. Eſt enim tota noſtra vitalitatis conſtitutio

ſimplicisſima, & ſinguli, quos in hac⸗Oeconomia decurrere obſer-
vas, motus, omnesque eorundem effectus ſimplicitatem olent: quod

ipſum ſi quis æqua mentis lance penſitet, ex naturali judicabit conclu-
dendi ordine, vix magis quadrare ad curandum ægrotans corpus alia,
niſi Remedia Simplicia. Habent enim hæc, dum eorundem effectus

non mixtus eſt, ſed ſimplex, non male fidus, ſed ingenuus, exacum

quendam cum dicta Oeconomia conſenſum, ex quo omnino optima
felicioris Curationis affulget ſpes, quia plus quam exacia res eſt, quod,
quo magis cum ſalutaribus Naturæ motibus, quibus eadem præſen-
tem debellare contendit morbum, conſpirent remedia, eo felicius ſem-
per cedat Artis ſubſidium.

§. VIII.

7

Et profecto meditabitur de eiusmodi Remediis in omni morbo
prudens artifex, ſicuti enim ipfum non fugit, dimidium curationis in

eo verſari, ut irregularitates in Occonomia animali occurrant nullæ,
ſed omnes potius, quibus eadem adminiſtratur, motus, connatam re-
ferant ingenuitatem, ita potior etiam ejus eo tendet reſpectus, ne
hanc Simplicitatem turbet; turbabit autem nunquam, ſi remediis Sim-

plicibus concedat locum, teſte Galeno de Simpl. Medic. Temper. & Fa-
cult. Cap. I. inquit enim: Medieamentum ſimplex eſt id, quod ſecundum na-

turam ſincerum eſt. Enim vero quis de vulgaribus Pharmaciarum Com-
poſitis Præparatis poteſt affirmare, quod illis eadem ſinceritatis ac in-

genuitatis competat laus? Sicuti profecto alimenta diverſa aſſumta

ventriculo faceſſunt negotium, ejusdemq; activitatẽ in appetendo & con-
coquendo male perturbant, ita ſane eandem puto Remediorũ Compoſitorũ

conditionem. Cum enim aliter fieri nequeat, quin ſub hac Ingredien-
tium farragine variæ dotes Simplicium tam cognitæ, quam incognitæ

confandantur, unum alterius, quod conjecturando aſſequitur quilibet,
omnino impediet activitatem, aliud ſcopo deſtinato contrarias exerce-
bit virtutes, & loco adjumenti non leve adferet detrimentum. Sane

enim nihil magis offendit Oeconomiam noſtram animalem, niſi Mi-

ſcelæ eſusmodi: deſerit Natura, qualem ex mixtis efficaciis Synergia

ſua præ reliquis proſequi debeat, neſcia ſuam ingenuitatem, vacillat,

tergi⸗

—

telgfl,

Nauur
conc
torur

feci

4

2ERAEROGATIVIS. ?èèB

,l. tergiverſatur, irregulariter movet, confunditur; nam is ſolennis eſt
lituni, Naturæ humanæ mos, ut, quemadmodum eadem in Moralibus juxta
obſet. conceptam ideam operoſa eſt, ita etiam in vitalibus negotiis obla-
torum Subjectorum materialium habeat rationem, & ab iisdem

cuod õä .
flecti patiatur atque alterari.

oncluu-. 1
5 dlia,
Fedus H J §. M. M
adum . Fluet ex modo dictis alia Praxeos per Simplicia præroga-
piim tiva, cujus quoque arduum eſt argumentum; certum enim eſt &
quos, her infallibile experientiæ teſtimonium ſatis comprobatum ‚quod
reſen⸗ ſub dicts Praxi multo ſncerins & magis ingenue, jaxta propriam ve-
aſen⸗ lut indolem, decurrat in agro motbus, quam poſt exhibita Præparata
Compoſita artificialia. Quantis enim, quæſo, & quotuplicibus quo-
tidie plerique affectus morboſi ſtipantur Symptomatibus, quorum ne-
quaquam ex morbi indole deduci poteſt origo, ſed quæ mere per acci-
ỹ” dens eundem ſolent comitari! Agnoſcunt equidem hæc accidentalia
notbo 1 pathemata cauſas varias, de quibus ſæpius ipſe inculpandus eſt £Æger,
onis ſiquidem aliquando perverſum ejusdem regimen, interdum irregu-
nulle, laris Diæta, mox perpeſſæ ſub Morbo animi Patheticæ commotiones
mte⸗ &c. accuſandæ veniunt; attamen nec mihi religioni duco confiteri,
1, ne reſtare adhuc aliam huic Cauſarum accidentalium catalogo inſeren-
zii. däam & Medico tribuendam, quæ, niſi ſuperet reliquas, pari tamen
6. paſlſu cum iisdem ambulat: eſt hæc ubique inter Medicos recepta
H cum artificioſis Præparatis Compoſitis medendi conſuetudo, quam
Com⸗ erto quodam auſu concurrentium Symptomatum poteris allegare
a in⸗ matrem, ſi omnes leges rite obſervaverit, nec ipſemet in Rs quadam
lumta Nonnaturali ſibi male conſuluerit Patiens.
Kcor.
telien⸗ N Miraris hoc Paradoxon, ſed profecto ex præconcepta opini⸗
ognite one, & nimia, quam in mente foves, Compoſitorum artificialium
ulbeh æ timatione. Sis, quæſo, in res Medicas debite attentus, &, quæ
eree⸗ oecurrunt, phoenomena legitime ac libere dijudica, ſic me finxiſſe
Sane nihil „ſed ſolenne quoddam experimentum allegaſſe invenies.
i M Siſto tibi, ut rem exemplo aliquo vulgari reddam clariorem, Va-
netgi B 2 riolo-⸗

cilet
ergr.

PDISSERTATIO DE PRANXEOS PER SIMPLICIA.

rioloſum, qui, etiamſi variolæ jam tum nihil eximiæ malignitatis dilliu
referant, nec Patiens ipſe illegitimo fruatur regimine, antequam titis
Variolæ erumpunt, inſigni non ſolum afficitur æſtu, Cephalalgia, &EK nren
Delirio, ſed etiam dum contingit eruptio, adeo inenarrabili obdau- exacel
citur exanthematum numero, ut eadem nullo vacuo concedant lo- pitem
cum, ſed confluant, veſiculas quaſi forment, ac denique latis &am- len
plis foveis faciem defodent. Symptomata hæc ſunt, quæ minus ſe- htlert
cumfert mitior variolarum indoles, ſi enim reliquorum ægrotanz“ illuc
tium, qui itidem varielis affecti, ſed medici deſtituti auxilio de- lat &
cumbunt, intres Conclavia, omnem vides abeſſe allegatorum pp entn
thematum ſyndromen, unde profecto facile colligendum, eadem ciant,
Cauſæ cujusdam accidentalis proles fore. Quid inde? non poteſt
inculpari æger de commiſſo errore, hincque redundabit culpa in
Medicum, aut, ut mitius me explicem, in Medicamenta. Exami-
nemus igitur, quænam & qualia illa ſint, quæ in ægri ſolamen praz
ſcripſit Medicus? ecce ſunt mera concentrata Pellentia, Alexiphar-
maca, Bezoardica, Myrrhata: quid mirum itaque, quod horum
effedus expanſorios ex allegatis pathematibus legat Patiens, quod-
que idem multo ſit infelicior illo, quem Medici carere auxilio an-
te credebat infelicem. Verum enim vero de Remediis Simpli-
cibus talequid obſervare licuit nunquam: præfer antedictis con-
centratis Eſſentiis ſimplex aliquod Infuſum Speciei cujusdam Ale-
xipharmacæ, facque periculum, annon ſic melius proſpicias ægro ?
obſervabis certe, quod ſic variolæ optime erumpant, & ſine ullis,
quæ per affectus eſſentiam abeſſe poſſunt, pathematibus legitime
foleant decurrere.

me un

S. XI. =
= Eſſent quidem plura exempla in promtu, quæ Præparata
Pharmaceutica multis phoœnomenis in Morbis ſuſpecta pronun-
ciant, enim vero brevitatis cauſa placet abſtinere, præſertim cum
quilibet, qui & veram horum Simplicium & concentratorum Reme-
diorum diverfam indolem rite intueri didicit, eamque habet per-
ſpectam, mecum ſentire non renuat. Hæc enim quamplurimo-
rum, ut unicum modo momentum tangam, Præparatorum artifi-
B 14 cialium

—

nikatis
eqam
gin,
obdu⸗

ant.10⸗

Aan-

nus ſe⸗
kotal⸗
io ge⸗
n pe⸗
eadem
potelt
loe in
Xatl⸗
n Pra⸗

horum
qnoc⸗

10 n -

impli⸗
O col⸗
Ale⸗
egro
gitin

parat
onun⸗
n cuN

geme⸗

t pet⸗
rimo⸗
atif⸗
zalium

iphat⸗

PRAEROOATIVIS. 1z

cialium eſt conditio, quod ſemger aliqua vi operentur, & ſic repe-

titis propinata vicibus affectum urgeant, unde fit, quod communi-
ter eadem non ſequatur ſperata euphoria, ſed ſola Paroxyſmorum
exacerbatio, five tranquillioris & lenioris commotionis in præci-
pitem ac immodicam converſio, ita ut profecto non errares, ſi ea-
dem potius augere morbum, quam debellare, publice aſſereres.
Infert hæc ipſa deductio plura: quicquid enim per vim operatur,
illud profecto vim infert Medico interno, ſcilicet Naturæ, ſtimu-
lat & in exceſſum rapit, qui alias legitima proportione decurre-
bant motus, conſumit, ut poſtmodum ſubjugando morbo non ſuffi-
ciant, vires, ſicque operatur ſub producta Symptomatum palindro-

me unacum materia morbifica ad ſubeundam mortem.

S. XII.

Ignoſcat, cujus in ſola Producta Pharmaceutico-Chymica
eſt confidentia, quod ita libere ſentiam & aperte loquar; per vul-

gus enim vagatur harum rerum cognitio, & vix crediderim, quod

tibi nunquam mota fuerit ab ægro querela: Herr Doctor die
Artzney iſt zu angreiffend: imo ſi ulterius experiri & perſcruta-
ri placet, qualis vel vulgi ſit de Medico ſententia, qui de meris
Specioſis & fortioribus, uti dicunt, remediis eidem eſt ſuſpectus,

vix magnum ejus obſervabis nomen, potius cuilibet horret animus,

Medico ejusmodi concredere vitæ & ſanitatis curam. Edocuit e-

nim fimpliciſſima obſervatio, quod hujus farinæ medicamina pror-

ſus non conveniant Naturæ genio, ſed, uti communis eſt in ver-
nacula exprimendi mos, die Natur nur angreiffen uund verderben.
Quæ profecto non inanis locutio, dum ægri ſæpius ita affici ſolent
per adeo concentratam & meras E. efficacem medendi metho-
dum, ut ſe totos quaſi ſentiant mutatos, inverſamque quaſi Natu-
ram; unde fit, quod, cum per omnes vitæ dies ſemel perpeſſum non
queat reſarciri damnum, in Medici ejusmodi incidiſſs manus, ad
tumulum usque Valetudinarii lugeant.

8 3 8§S. XIII.

PISSERTATIO DE PRANXEOS PER SIMPLICIA

— 5. AlII. . oniol
Alia vero plane eſt Medicamentorum Simplicium indoles iur fat
& operandi ratio: hæc nunquam aliqua vi offendunt & urgent OWOWð
Naturam medicatricem, talis enim in iisdem latet principiorum “ Recend
efficacium temperies, & reſultans inde modeſtus effedus, qui non
poreſt non Naturæ eſſe congruus. Simplicium non eſt, vim vi re-
pellere, potius eadem omni modeſtia Naturam quaſi monent, &
motibus ſuis in aliquo negotio excedentem placide mitigant, de-
ficientem blande ſtimulant, aberrantem leniter in rectum deducunt
tramitem, & legitime operantem fovent, ac in debito ſucceſſu con-
ſeruant. Quare etiam eſt apud illos, quibus,/nullam vim pati attuge 8
ſufferre Naturam, probe conſtat, tanta remediorum Temperatorum uiinqho
æſtimatio ac fides, ut omine quaſi infallibili de iisdem feliciſſimum nuindi
prolliceantur effectum: quæ vero Medicamentis Simplicibus tem- uinnen
peratoria? ddon
gatiran
long

inplie
lios
ſoret ⸗

Arſt dum huic materiæ ventilandæ inhæreo, & Morborum,
qui ab ordinario ſuo decurſu & propria indole per Methodum denez⸗
Medicam deflecti & in deterius prolabi obſervantur, mentionem inten
injicio, non poſſum, quin etiam Complicationes Morborum eorunnr:· ſen,
demque transfigurationes ac transmutationes paucis allegem: ubi 9
profecto miratu perquam dignum eſt, quod vix quædam in Vete-
rum Scriptis legantur hujus phœnomeni veſtigia, cum tamen idem
ſit noſtra ætate non rarum, ſed ſolenne & quotidianum fere acci-
dens. Non enim aliquid novi Modernis eſt, quod affectus acutos .
tranſire in chronicos & verſa vice chronicos in Acutos obſervent; Phius
eſt major, quam optatur, vel per vulgus Medicorum hujus rei noti- M
tia, & utinam ignoraret adhuc Antiquorum more omnis boſteri⸗ “ ni⸗
tas, quod adeo frequens ſit hæc dicta affectuum transmutatio! R
Sed quæ, quæſo, fovenda ſententia? vix male judicavero, aſſerens,
potiorem, ni omnem, rationem itidem redundare in Recentiorum repe
recens inventam methodum, teſtis enim eſt ipſa Literatura Medico- rin⸗
Practica, Morborum complicatorum ac transfiguratorum primos Eerc
= natales Juæ

quod
ſtituiie
efſicae
Poſita

udoles

Urgent

iorum
ni non
vite⸗
nt, &
t, de⸗
lucunt
con⸗
atque
torum
Umum
teln⸗

fum,
odum
onem
Ofun-⸗
: ubi
Vete⸗
idemm
cci⸗
cltos
Fent;
noti⸗
ſteri⸗
atio!
tens
ofum
gico⸗
imos
tales

PRAEROGATIVI x5

—

natales ab eo eſſe deducendos ævo, quo Medicinam Specioſam &

glorioſam Chymico-Pharmaceuticam exortam ſcimus. Non igi⸗
tur fati eſſe judica, quod hæc calamitas in noſtra reſervata ſit tem-
Pora, potius agnoſce Studii novitatis prolem, cui dedita erat 5Ætas
Recentior: ſi enim Artis medendi ultro perſtitiſſet ac perduraſſet
Simplicitas, itidem apud nos affectuum Complicatio ac tranſitus in
alios quosdam pejores, imo a priſtino genie prorſus abludentes
foret rara profecto avis. DW

§. Xv.
D Sed mitto hæc, eademque ulteriori Lectoris penſitationi re-
inque; novum mihi ſuppetit momentum, quod iterum primas

vindicat Simplicibus, poſtponit Compoſita. Sicuti enim non

immerito eorum remediorum & in ægro, & in Medico, quem
non angit auri ſacra fames, eſt magnum deſiderium magnaque
æſtimatio, quæ cito juvant, ita profecto non abs re erit, præro-
gativam iisdem concedere præ illis, quæ tardiore effe ctu quaſi
a longinquo tantum ſolent operari. Ea igitur Simplicibus non
deneganda laus eſt, quod in affecta quolibet magis ſatis faciant

intentioni artificis, multoque felicius citiusque effectum intentum præ-

ſtent, quam alia quæque Remedia. Tendunt enim Simplicia recto,
quod dicitur, greſſu ad edendum effectum, quem habent ex con-
ſtitutione ſua phyſica proprium, cum nihil ſit, quod eorundem
efficaciam aut hebetet, aut alteret, aut prorſus deſtruat: Com-

poſita contra communiter operantur per ambages, quia connexi

ſæpius ſunt varii alieni effedus præſenti morbo plane non reſpon-
dentes z ut taceam, quod Naturæ genio multo convenientior ſit
ſimplicisſima ac breviswkima, quam quæ per ambages ducit, via.
Qlo vero convincaris, examini tuo, peto, ſubjice uſitatum in
Pharmaciis componendi morem: quotnam in une Compoſito
reperis Ingredientium variationes! multa inte- & æquivalent, &
citra necesſitatem, dum una potiorque ſua forte claſſe ſuffi-
ceret Species, numeroſe multipliceæcur; multa commixta ſunt,
quæ aut plane nullo aut admodut debili ac languido, vix digno,

6

1v6 pPlSEERTATIO DE PRANXEOS DER SIMPLICIA

—

—

qui commemoretur, innotuerunt effectu; imo multa quoque in-

vehis ſemet invicem deſtruentia , inviſcantia, inæ qualiter ſemet
amplexantia, & magmati refiduo maximam ſæpius efſficaciæ ſuæ
partem relinquentia: quid ergo aliud ex ipſa horum Compoſito-

rum natura poteſt colligi, quam, cum longa lataque eorundem

ſit Compoſitio, talem quoque fore ipſorum operandi modum.

§S. XVI.

Et ſane rem optime deciſam offert omnium rerum magi⸗
ſtra, experientia, neminem enim rerum humanarum ita incurium,
& eorum, quæ cuilibet in communi vita toto die obverſantur
oculos, adeo negligentem æſtimo, qui neſciat; quo felici plerum-
que eventu homines piebeji, qui raro Medicum & adhuc rarius
pharmacias trahunt in conſilium, per ſimplicisſimas quasdam Spe-
cies, quas non multus colligit labor, ſed ſeps ſæpius proxima
offert, ſua ſibimet invicem in quibuscunque afflictionibus præſtent
officia. Profecto humilibus hiſce & abjectis, uti videntur, reme-
diis ſæpius vulgus efficit, quod ſpecioſis Arcanis & ita dictis Po-
lychreſtis, quæ ipſum jam nomen, ſed proh dolor! omen raro,
celebrat, non præſtat magnus Medicus, ita ut hodienum valeat
adhuc effatum Plinii, quod parya & ſimpliciſima quæqué maximam
non raro parere ſoleant gloriam. Et doſent ſane hujus dicti veri-
tatem perquam ſæpe Medici juxta ſtylum modernum Practici: ex-
hibent Remedia, quibus neſciunt meliora, Q. Eſſentias', quibus
non dantur concentratiores, Elixiria vitæ, quibus Specioſiora fu-
giunt omnem Pharmaciam, Polychreſta, quibus præſentiora cre-
dunt nulla, & tamen affectus protrahitur in longum, vixque tan-
ta magnalium remediorum eſt efficacia, ut vel aliquid levaminis

ſentiat ger. Quid vero tunc? viſitat ægrum vetula, & de Af-

fectus indole ac reliquis circumſtantiis facta certior commendat
herbulam aut radiculam, qua aliquoties uſurpata indies decreſcit
malum, & pauco ten oris intervallo Patiens priſtino ſanitatis re-
ſtituitur ſtatui. Sic taniem Vetula reportat gloriam, quasque
felix citaque Morbi curatio agert laudes, ſibi vindicat; hæc e-

nim

—
ni e
da autt

culi

ſc
Paginas
Calenu
miter in
cratice
gancde,
tute me
micz ſit
ditat,
ni mar
Vatio,
gennum
pricd el
demn ad
enim:
multi

ſimpli

gue in.
er ſemet
cie ſue
npolito⸗
tundemm
dum,

1 magi⸗
curium,
ellantut
Metum⸗
c tarius
ann dpe⸗
ronimni
preltent
, teme⸗
cis bo⸗
en tat0,,
n valeat
Nxrinan
gi veri⸗
licit ex⸗
guibis

ſota l-

ora cre⸗
gue tan⸗
eVamminis
, ge Af.
ntnendat
leceſeit
jtatis ke⸗
gssque
hac e⸗
n

PRAEROOATIVIs.

— —
—.—

— . . . . .Z . 2% . .
nim eſt pœna, cui vix effugiunt, qui Simplieia vetulis relinquen-
da autumantes in id tantummodo eniti ſolent, quo moderni ſe-

culi Splendorem in Medicinam quoque trahan

Sciunt, qui Literaturæ Medicæ primas ſolum pervolverunt
paginas, quænam Galenum & Paracelſum intercedat differentia;

Galenus enim Hippocratis fidelis æzmulus Praxeos Simplicioris fir-

miter inhærebat exercitio, Paracelſus contra Simplicitatis Hippo-
craticæ oſor ac deriſor quærebat, ſed profedo ubi nulla erant inda-
ganda, Specioſa; hic etenim eſt communis in omni Univerſo Na-
turæ mos, ut ingenua prorſus Simplicitate glorietur, iisque ini-
mica ſit, qui ſpecioſam larvatamque ipſi affingere faciem non du-
bitant. Quid igitur ingenium Paracelſi erga dimplicitatem Gale-
ni? manſit ille ſemper impar huic, & loquitur quotidiana obſer-
vatio, quod, quo magis quid eſt pompoſum, eo minus ſit in-
genuum. Laudat factum eventus; quare optimum attigiſſe in a-
prico eſt, quibus non diſp licuit Veterum Simplicitas „quique can-
dem adhuc agnoverunt normam feliciter exercendæ Praxeos ; non
enim adeo inops & curta eſt noſtræ Materiæ Medicæ ſuppellex, ſed
multi ſunt in eadem theſauri, qui ſaluberrima nobis offerunt in

ſimplicisſima conſtitutione comprehenſa ſanitatis adminicula.

S. XVIII.

Incidit, dum in demonſtrandis Praxeos per Simplicia Præ-

rogativis greſſum moveo, in mentem aliud huc trahendum argu-

mentum, ex eo Curationi cum Simplicibus præ reliqua favorem
concilians, quia non eſt Equivoca. Vocamus autem, ut ſtatim .
quo noſtra reſpiciat mens, liqueat, Curationem æquivocam,
quando ægro ab affectu, quo decubuit, uti videtur „revera libe-
rato, juſtum tamen ſubeſt dubium, an hæc ſublatio morbi vel in
genere fida atque firma ſit, omnique numero abſoluta, vel in

ſpecie ceadem reſtitutio certo a Medici cura & remediis, minus

Cc— vero

14 DpPlSSERTATIO DE LPRANEOS PER SIMPLICIA

vero aliunde, undecunque tandem ſit, evenerit . Hujus inquam
æzquivocationis plane expers eſt Methodus Curandi per Simbliai!
dicat enim æqvus rerum arbiter, quomodo poſſit fallere, qued in
ſimplici ſua conſtitutione nulla perpeſſa ſive per ignem chym cum
ſive per fallacem cum diuerſis aliis Ingredientibus miſcelam ebi⸗
litatione aut alteratione propinatur & exhibetur 2 certus potlue
jam in anteceſſum poteſt eſſe artifex de felici effectu futuro, & ſi

actu videat ſucceſſive decreſcere malum, eminet ad oculum reme-

dii valor, imo cum tandem prorſus evanuerit morbus, convi dus eſt de
ſida ac abſoluta ejus ſublatione, quia uſus eſt remediis, quæ, cum

ipſamet pallium oderint, neque palliare potuerunt affectus zven-

um. §. XIX.

Contta vero ubi Compoſitorum Pharmaceuticorum fides ac
certitudo? certe quanta eſt Simplicium nunquam deneganda ſin-⸗
ceritas, tanta, crede mihi, illorum eſt nunquam excuſanda falla⸗
cia. Quaod ne temerario quodam auſu dixiſſe videar, ad ipſam.
provoco, ni omnium, plurimorum tamen, Pharmacorum quali-
tatem ac indolem, cujus vel leve examen de prolata veritate con-

vincet quemlibet: non enim Sapientis eſt, ſoli Specioſo Remedio-

rum confidere nomini, quo ſpeciali cuidam morbo ſæpius ſpeci⸗
ſice venditantur oppoſita, ſed quadrat huc, ni velis 2gere Empi-
ricum, laudabile axioma: omnia probate. Probemus igitur &
cexamini noftro ſubjiciamus commnnes Pharmacorum Compoſitio-
nes: eheu! quam varians eſt Ingredientium ratio, quantusque

cumulus! citra enim ſolidum quoddam fundamentum commixta

reperiuntur frigida calidis, humentia ſiccis, adſtringentia aperi-
entibus, aperitiva obſtruentibus, Incerta probatis, præſentanes
debilibus, draſtica lenioribus, Amara Dulcibus.

§. XX.

Nolo allegare ſpecialia quædam, quorum hodienum ma-

gnus eſt uſus, Compoſitionum exempla, dubito enim offendere Au-

to-

—

—
totes,
dique e
zquire
faciet
tudine:
quando
ter tuis
da ſol
kuto ne
exhibun
tata ali⸗
randum

Kimpli⸗

qur mi
nin all
cati,
Progek
Candun
tuciner

dins in
luſty 5
cation
te pro
Equiy

Koni

Mden
Ae
indih

uqvam
plicin:
vodh in
micutm.

n debi⸗

Potina

, &l
teme⸗
8 elt de
e, Cui
cyen⸗

Gdes ie
ga lin⸗
falla⸗
iſam
guali⸗
te con⸗
medio⸗

Empi⸗
tur &
oſitio⸗
ltusqle
mmizte
zperi⸗
utane

PRAEROOCATIVIS.

—

tores, m in encfe perveſtigandi mih:
„ modo in genere perveſtigandi mihi fit venia, quid certi fi

dique ex ej .
ex ejusmodi redundare qu .
1. quivoca eſt mixtio? Dic elo, H antic ipſa jam
. „ J. orbi antiqu .
acies, nec ulla ejus ſequitur mutatio i bi antiqua manet
Ss quitur mutatio in ſtatum meli .
tudine ali 4; eliorem, an certi-
quando liqus a tun: remedii⸗ poſſis hunc defectum deflectere? dic
onvaleſcit Patiens, an hunc effect enimen.
ter tuis vindica H unc effectum vere & eminen-
re queas artificiis? imo, ſi h .
cdta ſolida artificiis? imo, in æc aſſeras, dic, an de f-
atque fida certus eſſe jituti en de ta-
— eſſe poſſis reſtitut in i
Puto nequa P utione in integrum?
quam, res manet in ambigu in iategtum?
exhibuiſti ambiguo, quia medicaminum, qu
lata alia Berberti manet æquivocatio; neſcis enim, an ob nari⸗
randum ſe engis eficarie ingredientia juverint, quas ad percu⸗
affe dum in tuo Compoſito deprehendis, ſpecies in

. 9

uæ min 1
u nuthue duadrant- major fuerit & prævalens efficacia? ete-
in erie 4 met de Medicin. expert. quod medicina experta lau-
progell en o uſurpatur, ubi non convenit, cum eo, quod non
rade ſn tiem aont. Qerte ſemper æquivocationibus tibi dimi-
. XEIIt; am E. i
endinom, 4 abes in tua medendi methodo certi-
5. XXI.
Placet, quo m tori
. eo aſſerto autoritatem iri, eui
dins; „quo em ex Viri, ecui 2.
4 in rem intueri datum eſt, teſtimonio conciliem eni piofün-
: eun: Aui in Diſſ. de Curat. Equipy. non modo 2. ui .
e anee armaceuticas attingere quaſi horret, & meliora s er⸗
1 bro tetur, quæ Simplicius vera ſunt, omni modo vere mgis
zu ora quæ multam poſtulant operam, ſed etiam £ vivoca-
tiant en enn medtlam præſcribens de meliori commendat veram
medendi net odun Peckali hoc notatam criterio: Ablrahens
V o & ſæpe frivole mendaci faſtu varii:
t enec aci varii apparatus cir-
iaga lei⸗ Aulee quoquo modo ſpecioſa ſed potius hic etiam
invigilando Simplicitati, quæ propria eſt veritati
Res evadet adhuc clarior, ſi in Pharmacorum examine al-
C 2 tere

DISSERTATIO DE PRANXEOS PER SIMPLICIA.

„

tero oculo ægrorum quoque, quibus illa ordinantur, conditio- & pr
nem reſpicias: Certe quot Capita, tot ſenſus: eſt enim magna Suub. litſm
jectorum ægrotantium diverſitas, ad quam niſi animum debite enen:
dirigat Medicus, ſed ægros ad unum omnes juxta unam eandem- 77
que dimetiri velit crepidam, dolendæ profecto erunt afflictorum nempo
vices. Nulla vero hujus cireumſtantiæ in Compoſitis uſitatis
Pharmaceuticis habetur ratio, etenim omnibus ac ſingulis, qui eo, .
quem reme dii tangit titulus, affectu laborare videntur, idem cre
ditur ac venditatur aptum, præſcribitur cuique indiſcretim, & Petat
ecce! ſæpius aut tota mixtio huic vel illi minus convenit gro,. Med
aut aliquot ad minimum Species combinatæ ſunt eidem ex Tem- V
peramenti ratione non modo minus competentes ac proficuæ, ſed
actu aliquando noxiæ. Quæ cum omnino ita ſint, quid mirum,
quod e rebus undique tam æquivocis nihil ſubnaſcatur aliud, quam
æquivocatio perpetua? contra ſi e tuo Pharmaco unam alteramve
eligeres ſpeciem, eamque ſeorſim in Patientis uſum, quocunque Nende
placeat modo, applicares, non inique autumo, & tibi & ægro len
de ſorte meliori proſpiceres. . lde

S8F. XxXIII. N
Sed progredior ultra, quia prolixiorem deductionem excu Aulii
ſat materiæ dignitas, & magna in eo verſatur felicioris Praxeos dengt
pars, ne æquivocatione curemus. Multum ideoque refert, ve- Tlenti⸗
rum & genuinum noſſe Specierum Simplicium operandi modum eſte
ac effectum, quem, ſi ignores, etſi in Theoria parem neſcias, in Uncde
Praxi nullus eris. Hunc vero in Compoſitis ex mea judicandi enim
facultate, & adductis hactenus rationibus expiſcari poteris nun- “R eidem
quam, quia commixtæ Species te ſemper reddent ambiguum, & lIlut r
judicandi certitudinem denegabunt. Contra vero hæc eſt genui- inpli
na remediorum facultates explorandi methodus, quæ in ſimplici Mom
ſua conſtitutione eadem adhibere ceommendat, ſic enim ſine fuco un
prodibit effectus, & certus eris, ſi hac incedas via, uti in obſer- innn
vando, ita in judicando. Et ſane hæc via unica eſt, quam ipſa uuiti
rei natura indicat ac approbat, quam rationaliter amplectebantur ket

comn
lemn p
de 10t
huic
datur

ditio⸗
4 ub⸗
Gebite

ndem-

korum

lltatis

lnieo,

n cte⸗
n, &
egto,
Tem-

rum,

quam
tamre
unque
epro

PRAEROGATIVIS. M

& primi Materiæ Medicæ auſpices & his proxime ſuccedentes uti-
lisſimæ hujus Doctrinæ proſecutores, unde factum, quod majo-

rem apud quemlibet judicioſum Medicum Veteres Materiæ Medi-
cæ Scriptores ſibi conciliaverint fidem, quam qui in recentisſimis
temporibus hoc opus ſunt aggrefſi.
Communis enim ſicut hodienum per mera Compofita & Præ-
parata curandi viget mos, ita etiam Species, quæ ad Materiam

Med. pertinent, aliter non probari ac perveſtigari ſolent, niſi vel

commixtæ cum diverfſis aliis, vel plane per prægreſſam artificia-
lem præparationem alteratæ ac inverſæ; qui vero tunc in genere
de toto Mixto obſervatur effedus, ille ſtatim absque fundamento

huic atque illi peculiari Speciei ſeorſim adjudicatur, imo, ſi qua

datur ſeribendi occaſio, publice proclamatur, ita ut, ſi huic com-
mendationi fidem des, communiter decipiaris, aliosque tecum
decipias. Et inde plerumque ſunt paſſim occurrentes in Materia
Medica æquivocationes, quarum ſpecialiora ſicco pede tranſeo
exempla, modo id unicum commemoraſſe ſufficiat craſſæ ambi-

guitatis phoœnomenon, quod ſæpius contrarios plane de una ea-

demque Specie Botanologi allegent effectus: provocant ad expe-
rientias, quas impugnabit nemo, attamen plus quam deciſa res
eſt, duo in uno eodemque Subjecto non convenire poſſe contraria.
Unde autem ſit hæc ambiguitas, ex prædictis palam factum puto, aut
enim alter aberravit a juſta remedium applicandi methodo, aut
eidem varias alias junxit Species, quæ ita alterarunt ac inverte-
runt remedii effectum, ut plane fuerit diſpar illi, quem de eodem in

fimplici ſua conſtitutione adhibito obſervavit alter. Cum igitur,

ut omnia huc usque dicta in ſummam contraham, Curam per Com-
poſita uſitata Pharmaceutica tanta maculet æquivocatio, hæc au-
tem multorum errorum in Praxeos exercitio accuſanda veniat ge-
nitrix, judicet, cui vel levis eſt judicandi facultas, quantum præ-
ſtet curatio per Simplicia, quippe quæ omnium ambiguitatum ex-

pers certitudinem ſemper habet comitem,

c ⸗S 8S. XXV.

22 DrSSERTATIO DrE PRANEOS PER SIMPLICIA
8. KXxXV.

Prodit exinde per bonam tandem conſequentiam ſanitatis
per Simplicia recuperatæ major Conſtantia, quam quæ per Præpara-

ta Pharmaceutica communiter ſolet obtineri. Simplicibus hinc ſi

percuratum ſcias morbum, non recidivas metue, nec ominoſas
quasque conſequentias. Conſpirarunt enim exacte, quibus uſus
es, remedia cum ſalutaribus Naturæ medicatricis motibus, non in-
verterunt, ſed foverunt legitimum ipſius morbi genium, recto

tenderunt greſſu ſub temperata operandi indole ad re-

movendam morbi cauſam, quosque ſic ediderunt effectus, non pal-
liativi fuere, ſed fidi: quid ergo ex his circumſtantiis majori poſ-
ſum ominari certitudine, quam futuram ſanitatis reſtitutæ conſtan-
tiam? Certe vero alii non raro ſunt effecdtus in morbo aſſumto-
rum Pharmacorum, utpote quorum non pauca dantur citra proba-
tionem ſcripta, quibus tamen tribuere fidem ſolent quamplurimi,
cum eadem vel a Sectæ ſuæ viro ſcripta ſint, vel Autores promiſſis
aptaverint titulos; aliis enim credere, etiamſi de iis, quos prædi-
cant de medicamento peſſima ſæpius ratione compoſito, effectibus
ipſimet nihil certi ſcisnt, hodienum inter Medicos moris eſt, quia
ſuprema vitæ modernæ lex eſt commoditas. Interim, nihil conſtan-
tis efleciſſe eadem, teſtatur tandem eventus; dolent enim ſæpius

ægri, quos plenarie a morbo, quo ante tenebantur vinculati, libe-
ratos credis, varias adhuc affectus reliquias aut peſſima conſectaria,

quorum ſæpius aut pertinax eſt per longum temporis ſpatium in-
hæſio aut moleſtus recurſus; quidam vires ſuas plane exhauſtas
querelis ſuis denunciant, nulla ratione easdem poſſe reſtitui lugen.
tes; alii, qui vix de recuperata ſanitate læti amicis felix hoc ſigni-
ficarunt fatum, ex improviſo Recidivas patiuntur; imo nonnulli
priſtino affectu quanquam propulſo brevi poſt vagis poſtmodum
doloribus Arthriticis, Cordis inſolitis Palpitationibus, PeÄdum Oe-
dematibus, Rheumatiſmis, & quæ ſunt horum analoga, divexantur:
atque ſic ſæpius fraus poſterior magis eſt ſuſpecta priore.
. §S. XXVI. .
Quæ omnia cum ita ſint, & prolixa hactenus deductione de-

monl
adeo
juxta
c 0
ſolen
jegiis
Fimpl
ne no
tiye

itatis
patr⸗
inc ſi
noſas
uſus
R in⸗
teco
te⸗

ipol⸗
Altan⸗
lmto⸗
roba⸗
Urimi,
milſi
redi⸗
Gibus
quis

nſtan-

epius
lbe⸗
gatia,
in⸗
auſtas

ugen,

beni⸗
nnulli
odum
0e⸗
ntut

ne G⸗
von⸗

TRAEROGATIVIS. 3

—

monſtrata proſtent, miratu perquam dignum eſt, quod Medicorum
adeo pauci Remediorum Simplicium trahantur amore, cum tamen
juxta commemoratas præſtantias major iisdem obtineatur honor
??xc opulentia, quam uſitatis quibuslibet Compofſitis; ſed inſtrui
ſolent plurimi ad mo dernam conſuetudinem, major enim in Col-
legiis ac Scriptis Practicis communiter eſt Compoſitorum, quam
r Simplicium citatio, cum tamen, ſi Simplicium facultates non be-
ne noveris, nec de Compoſitis rite judicare, nec iisdem legitime
uti valeas. 2
§S. XXVII.
Ne vero quis putet præſentis Diſſertationis argumentum adeo
leve ac exiguum, ut eidem non annuat virorum, quos nominis
notat celebritas & fama, favor, epiphonema addant quædam ho-
rum Teſtimonia. Taceat tamen Hippocrates, Sileat Galenus,
dormiant quoque alii poſt horum tempora Principes Medici, qui-
bus nulla fuit Artis Pharmaceuticæ & juxta hanc concinnatorum
remediorum cognitio. Loquatur Helmontius, hic enim Tract.
Diſpenſ. moder. inquit, quod in Simplicibus ſit perfecta Zura omni-

3

uunm morborum: Prodeast Crato, qui Simplicium uſum tutiorem,
gquam Compoſitorum, commemorat: Audiatur ex parte Paracelſus,
ð de quo hinc inde teſtantur ſua volumina, in quanto Vegetabilia ipſi
fuerint pretio, teſtantur pariter ejusdem fragmenta, quæ de variis
Seinmplicibus v. g, Hyperico, Ruta, Artemiſia, Perſicaria, Therebin-
“ thina &c. conſcripta adhuc verſantur in multorum manibus: Lo-
quatur vero præ reliquis Arnoldus de Villa nopa, dolum eſſe au-
turnans, ſi quis Compoſitis utatur, ubi in promtu habentur Simpli-
cia, de quo inſuper Savanarola Lib. de Aquæ vit. præp, tradit, eun-
dem vulgaribus remediis tantum ſibi comparaſſe nomen, ut alter
ævi ſui fuerit dictus Apollo. Plures, qui remediorum Simplicium
laudes amat, evolvat Læl. a Font, Dioſcoridem, Matthiolum, Fore-
ſtum, Lonnicerum, Fuchſium, &, quos placet, alios Materiæ Med.
“ Scriptores. =

“

24 DlSSERTATIO DE PRANXEOS PER SIMPLICIA

—

8. XXVII.

Verum enim vero Simplicibus uti omnem abſolvere paginam
minus putandum, unum adhuc, quod a felici Practico abeſſe ne-
quit, accedat neceſſe eſt, debita ſcilicet circa eorundem ſelectum

atque uſum prudentia. Non igitur, quod primo loco notan-

dum, confundi patiaris Simplicium multitudine & copia inenar-

rabili. Dantur multa eorum, in quibus, ſi quid fidi aut certi ef-

fectus quæras, profecto plane nihil invenis; ſunt enim mala mix-

ta bonis. Scio equidem, quod autumet vulgi ſancta ſimplicitas:

Es ſey kein Kraͤutlein ſo klein gewachſen / es habe denn ſeine Krafft /

attamen erras, ſi idem enunciatum interpreteris de uſu rerum Me-
dico. Quibuslibet enim, quotquot in orbe creſcunt & proger-

minant, Vegetabilibus indere vires medicas, non credo fuiſſe
Creatoris decretum, ſuffeciſſe potius in plerisque ſentio, tantum
ipſis concesſiſſe facultatis, quantum ad alenda ac nutrienda bruta
requiritur: unde omnino fruſtra nihil fecerunt Deus & Natura,
quicquid enim directo in corpus humanum catere vides uſu, id
in Brutorum gratiam vireſcere ſeias. L

Cum itaque quoad hanc Simpliciam differentem conditio-
nem non omni corundem ſpeciei concedi posſit in ſelectiori Ma-
teria Med. locus, opus erit, ut inter illa, cum juxta communem

labem vulgo magno allegari ſoleant numero, inſtituas ſelectum,

& ſpretis reliquis ea ſolum tibi reddas uſualia, quæ aut tua Pra-
xis aut aliorum pluries repetita obſervatio peculiari conſignavit
punctulo. Non quidem horum magnum colliges catalogum,

nec tamen multitudine indiges, paucis enim iisdemque probatis

remediis ampliores ſane in felici Praxi facies progreſſus, quam
qui multitudine inſtructus variatione delectari poteſt. Selige
hinc ex multis pauca: optimorum enim Practicorum com-
pendioſus plane eſt remediorum apparatus.

1

SG. XKXN.

iners
do.
guam
indiſ
labar
lis,
ſtantti
baguu
pus
cer I
dens
duum
Plun.

ico

geben
ſtudio
cani
.
Uum.

inam
ne⸗

otan-⸗

enar⸗
ti ek⸗
mix⸗
itas:
rafft
Me⸗
ogel ·

fuiſle

ptun

bruta

Atura;

,il

Gitio⸗
Mr.
unenn
Gum,
1Pra-
navit
gum,
obatis
gvam
gelige
com⸗

NXNN

S. XxxXK.

Alterum, ſine quo Praxis per Simplicia itidem fallax eſt &

iners, conſiſtit in rationali ac legitima Simplicibus utendi metho-

do. Poſcunt enim & urgent Simplicia eandem prudentiam,
quam Compoſita quæque artificioſiſſima. Nihil hinc ordinandum
indiſcretim ac promiſcue, alias vix effugies, quin in cæcam pro-

labaris empiriam. Clava Herculis non valet niſi in manu Hercu-

lis, unde, ſi quem fugit debita adhibendi opportunitas, vel præ-
ſtantisſimorum medicaminum ſiniſter evadet effectus. Fida pro-
baque remedia & prudens Methodus nunquam fint disjuncta, o-
pus eſt, quæ duo ſi ſibi manus porrigant, concurrantque in artifi-
ce, multos hic ſuperabit alios, querum de meris Arcanis impru-
dens eſt gloria: illa enim optima ſunt arcana., Suppetit hic ar-
duum profecto Capivacii Profeſſoris quondam Paduenſis exem-
plum: erat ille, ſicut in Praxi verſatisſimus, ita felieisltimus , &,
uti communis erat perſuaſio, Arcanis credebatur abundare, dete-
gebant vero ipſius Scholares piam fraudem, hi enim vel novitatis
ſtudio vel diſcendi cupiditate incitati efflagitantes, ut quid de Ar-
canis ſuis ipſis faceret compertum, id tantem obtinebant reſpon-
ſum: Diſcite meam methodum, & habebitis mea arcana,

§. XXXI.

Et hæc ſunt L. B. quibus oppreſſam quaſi Remediorum
Simplicium gloriam vindicare, ac in lucem iterum protrahere
volui, quæ ſi æqua mentis trutina ponderes, invenies, me dixiſſe
nihil, quod non affirment ſaniora Principia, confirmetque obſer-

vatio. Aſt peto aliquid adhuc adjiciendi veniam, reſtat enim, ne

manca videatur ſuſcepti Thematis elaboratio, paucis commemo-
randa Cura Diztetica, utpote quæ, cum alimentis ſua præſtet nego-
tia, ſine quibus nec vivere poteſt & ſanus & æger, omnino tra-

henda eſt ad Praxin per Simplicia. .

b §. XXXII,.

DHSSERTATIO DE PRANEOS PER SIMPLICI

Sicut vero unicuique liquet abſoluta ad conſervandam vi-

.

ſtriam.

tam atque ſanitatem, tecuperundasque, quas quotidianus ablſu- vam,
mit labor, vires, alimentorum neceflitas, ita etiam ex omnibus, na l
quæ ad humanum corpus pertinent, profecto nihil eſt, ex cuſus ieyggn
uſu irregulari & perverſa qualitate majus redundet in ſanitatem ece
damnum, quam itidem ex alimentis. Quod ſi autem tanta eſt A- ſad cur
limentorum in ſanos efficacia, ipſisque nec conceſſum, comedere Datns
ſemper, quicquid ante os venit, aut quicquid commendat appeti-· – i ltet
tus, ni vacillare debeat ſanitatis conſtantia; quanta, quæſo, haben .onlerva
da erit alimentorum ratio, quantusque ſelectus apud illos, qui ſa- uooha in
nitatem amiſſam dolent, & morbo jam affecti degunt! imeckt
8. XXXIII. Mng
Quantum vero Diætæ irregularis damnum, tantum quoque ertsn
credas eſſe emolumentum ex legitimo alimentis utendi modo re-
ſultans. Etenim ſane multum in Morbis quamplurimis efficitur a-
limentis, quia vix reperies alimentum, cui non aliqua etiam inſit
virtus medica. Foveo hanc ex omni parte e Scriptis Veterum ee
confirmatam ſententiam, hi enim eam omnium, quæ ſunt in Me- vate gl
dicina, utiliſſimam declarabant ſpeculationem, alimentorum cura- tionen,
tius obſervare vires: vid. Galen, de Aliment. Facult. Lib. I. Et erat minen,
ſane, quæ Hippocratis præcipue & Galeni ævo florebat, Medicina quampln
mere Diætetica, curabantur ægri alimentis magis, quam medica- melius
mentis, depromebant enim tunc temporis Medici a fonte Diæ- cioſe
tetico, quicquid potiorem curationis abſolvebat paginam, & lo- ſamicot
quitur experientia optimo id ſemper factum effectu & eventu; ne- wortis
que mirum, eſt enim hæc medendi methodus, dum ſimpliciſſima eſt, ſram.
multo conformior Naturæ, Natura enim Diætæ aſſueta, quicquid ueſ,
offertur ex victu atque potu, promtius omnino certiusque in ſuos iig,
convertere ſolet uſus. Ex quo merito reprobanda eſt Recentiſſi udl
morum negligentia, quod ita leviter alimenta æſtiment, & pro co- ud de
gnoſfcendis corundem facultatibus non majorem impendant indu- . nulla
Wentol

8S. XXXIV.

m vi⸗
blu⸗

cfus

.

itatem
ent 4⸗

nedere

Ppeti⸗
haben⸗
gui ſr⸗

noque
co re⸗
ltur a⸗
n inſit
eterumn
in Me⸗
a Curà⸗
Et erat
edicina
nedica⸗
Die
& lo⸗
u; ne⸗
ma eſ,
icgnid
n ſuos
entill⸗
to (⸗
jndu⸗

.

PRAEROGATIVISL. 27

—

§. XXXIV.
Magnam ergo ſibi vindicat Medicina Diætetica prærogati-
vam, & vix a recto aberraſſe tramite vidiſti, qui eandem Medici-
na Pharmaceutica ſæpius judicarunt digniorem. Priſcorum
repete memoriam: Horum plurimos per omnem vitam rariſſime
affectos legis morbo: degebant ſani, & vita fruebantur longæva:
ſed cur hodienum alia nobiſcum luditur ſcena? curque adeo im-
mutatus plane deprehenditur rerum noſtrarum ſtatus ? Vera ſane
vix latet, ſed in promtu eſt, ratio, Priſcorum enim ſuprema erat
conſervandæ ſanitatis regula, Diætetice vivere, ævo vero moderno
noſtra in ſolas Pharmacias eſt confidentia: Man ißt, was einem
ſchmeckt, und leidet was man muß, ſind doch in den Apothecken
Artzneyen gnung. Sed profecto nocumenta ſunt demum docu-

menta, & experitur quilibet ſuo cum diſpendio, melius judicaſſe

veteres, nee Pharmaciæ tantum eſſè fidendum, quantum Diætæ.

8. XXXV.

Sed ſi forſan diſpliceat, noſtri ævi evagari terminos, obſer-
vare placet diverſam hominum, qui nobiſcum vivunt, vivendi ra-
tionem. Trahit quemque longævitatis cupido, & ſicut fugit ne-
minem, qui vult finem, neceſſe etiam eſſe, ut velit media, ita
quamplurimi, modo non vetet nimis curta ſuppellex, vitæ ſuæ
melius præeſſe neſciunt, quam ut ſeſe quaſi totos tradant artifi-
cioſæ præſervationi, ſicque plusquam quotidiana variorum Bal-
ſamicorum aliorumque magni nominis medicaminum aſſumtione
mortis prodromo ipſique morti oſtium præcludant atque fene-
ſtram. Sed quantum ſemet hi decipiant, quotidianæ obſervatio-
nis eſt, etenim tum demum inchost ſanitatis labes, Naturæ mol-
lities, ejusque major ad omnia, quæ ante nullum faceſſebant
negotium, ſenſibilitas; optime vero Medicus, hic enim habet,
uo de perpetuo ſibi gratuletur cliente. Perditur enim, dum

nulla ſubeſt afflictio „ attamen pane quotidiano crebrior Medica-
mentorum aſſumtio, Naturæ Autocratia, remittit ac deficit, &

D 2

24 DpISSERTATIO PE PRANEOS DER SIMNLICIQA

ſi quid in Oeconomia, cujus Naturs præſul eſt, occurrat, cui auf-
ferendo vel minimæ ſufficerent vires, ſemper expectat artis ſti-⸗
mulum, imo, quando actu ingruit adverſa valetudo, vix atten-
dit, multo minus applicat remedia, ut ſic tandem omnino plus
valcat arte malum.
XXXVI.
Contra vero alius plane corum eſt vitæ ſtatus, qui non
habent, quod Pharmacopoœis ſolvant, ſed quorum labor vix tan-
tum fert quæſtus, ut habeant, unde alimenta emant, Hi, dum
ſimpliciſſimo & viliſſimo fruuntur victu atque potu, medicamen-
tis vero per omnem fere vitam nuliis, nulla ſentiunt ſanitatis in-
commoda, aut, ſi quando vacillet valetudo, ſponte redit eadem
non concurrente arte: fovent enim hi minusque turbant primam
Naturæ Simplicitatem, ſicque viget ejusdem autocratia aut con-
nata facultas imminentes præſervandi ac præſentes removendi fa-
nitatis injurias. Ex quibus rite penſitatis patet ad ocu-
lum Medicinæ, quæ per Diætam efficax eſt, dignitas, & profecto
felices ſunt deprædicandi, qui huic rite obſervandæ omnem navant
operam; etenim illi, qui juſto nimis ſentiendo de Remediis
Pharmaceuticis crebriore eorum ufu corpus ſuum quaſi
condire tentant, opinione citius ſubeunt vitæ ſuæ

O SBalance Q

Focus

N

.

K

J

H

G

☛
=

4 Copyright 471999 VXyMaster Gmbhi wwW. VXymaster. com

VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

5INAVGVRALIS MEDICA

D E J
TIVIS PRAXEOS
A PRE MEDICIN A PER
PREPARATA PHAR-
ACEVTICA

QVA M
DOD NVMINE DIVINO

&
VLT'ATIS MEDICE CONSENSV

SIDEZ

D OMIN O

AELEALBERTI,

IS PORVSSIEÆ CONSILIARIO AV-
ET PHIIL-OS. NAT. PROFESSORE
PADEM. NATVR. CVRIOS.
COLLEGA.

DICE DECANO GRAVISSIMO

PEPTORE, AC PROMOTORE SVO
RIS CVLTV DEVENERANDO

ADVDOCTORIS
dica Honoribus, Inſignibus, ac Privilegiis
Majorum Solenni obtinendis
pomeridianis d. XIII. Mart. M DCC XX.

ODITORIO MAIORI

VDITORVM EXAMINI SVBMITTET
AVCTOR
POTTFRIED KIRCHHOFEF.

Laub. Luſat.

IS 10 ANNIS MONTAGII, ACAD. TXPOG.