KaI600-1955_14

r

as

E

Ed

m

z

u

Dd

H

W

s

m

r

u od

E

-a

i

--

-

-

ii

VU

st AE

—— !

i as

:

m

m t

.*

2

*

,M

[j

w

-u

*

-€

U

--

&

z

UT

:

WA

m

AL

RUPT

-

—

SERGORTUUAIM

2DUE

c

VAV

$ss

—

U N T

X

-

rP

O

s

-

u,

s

Yi

i

C

RR

m

T

x

:

JX c

od

C

e a

x

Sí

d

m

ul

-

ras

A

Y

-

T

a,

PT

s

E

—

w.ww.i x

M

$.

a

muf

X

i

"i

E

j

d

4

TM

.:*-»A

u

^m

-

ox

VN

J

&

"

7*

w, I

$

ANNOTATIONES HISTORICO-EXEGETICJE

HOSE/E CAPVT IV

QVAS

SVB AVSPICIIS DIVINIS

RECTORE FNIPFERSITATIS EBERHARDINO - CAROLINZE

MÁAGNIFICENTISSIAMO

SERENISSIMO ATovgE POTENTISSIMO DVCE Ac DOMINO

DOMINO

C A

OLO

DVCE VVI'?TEMBP RGUE ac TECCLE REGNA

NTE, REL, REL

e

PRJIESIDE

LVDOVICO IOSEPHO VHLAND

THEOL. DOCT.

ET PROF. PVBL.

ORD.,

ET DVC. STIP. THEOLOG SVPERATTENDENTE

DIEBVS

SEPTEMBRIS . 4. MDCCLXXXFIL

RBUNVCGBCDUDOQE

D h.F ENJDEN T

M. ISAACUS DORNER,, Schiltacenfis

M. LUD.FRID. JAC. HAAS, Gri "Üging.

M. WILH.. VICTOR DIZINGER

M. AUGUST. FRID. CHRïSTMANN

Eneweyhi

Seeburg.

M. CHRISTIAN

ANDR. THEOPH

M

THEOPH. FRID. SCHWARZ

HARPPRECHT, Bollexfis.

Tobelauus.

M. CAR. CHRISTIAN. HENRICUS | M. JOH. CHRIS TOPH. FFMMAIER

HARPPRECHT, Oberbebing.

Hermar ing.

M. CHRISTIANUS THEOD. HOER- | M. AUG. FRIDERICUS WAGNER,

MANN, Zinimontanus.

Donnfletteus.

EXAMINIS

THEOLOGICI CANDIDATI IN

DUC

STIP. THEOL

TUBINGAE, litteris Balzianis

]

"

-

d

-

x

-—

A

(

T

vt

Pf

NCN

3!

/

s

x p

4

]IA( u

U^ /ïjf/

[4

r d

;

L m

//

g r"&

N

N

— VA

720

7

ZT

$e a

VN

N

Mf'y;., 75

p

Z«

-- N

N

Pb

N

C

AUL T - d

IN

M

(& QK KUY .ypl'

LE

E.

,

W

j

(

/ //////ä

I

(

Y

í

j

l

M

ERN

/))

x./v

,

»ü

NNN

S

CA

LON g

Pöüquam Hofeas in prima l'aticiniorum parte, regnan-

te Samarie Jeroboamo.Il edita, cujus domum gladio

perituram praedixit C, T, 4. coll, Amos. VII, 9. conciones

typicas €5 Symbolicas C. T. 1. & IIT. protulerat: In a/tera,

inde a Capite IVte usque ad finem Libri , f/ue typis vatici-

natus eft, & concioues fimplices fubjunxit. Earum vero

diflintlio dificilior , *) &, quse a nonnullis Interpretibus

*) Cel. EICHHORN .Zinleit. des Alt. Teft. Yl Th. $.. 554- pag-

264. Mit dem vierten Kapitel hórt alle Rükficht auf die Sym-

bolifchen Vorftellungen der drey erfferm auf; und es folgt

fichtbar hier der zweyte Theil des Buchs.

Und wahrfchein-

lich enthált diefer nicht eine, fondern mehrere Reden des

Propheten. Aber wo mam die eime fehlieffen , und die ande-

re anfangen foll: Das ift áufferft. dunkei und . gweifelhaft.

4

tentata eft, ad tempora fingulorum infequentium in Ifrae-

le Regum adplicatio,nimis arbitraria*) aliis videtur, quam

ut tuto admitti queat.,

Omnis difficultas ex duplici fonte

oritur, 1) quia oracula hzec nullis iu textu expre[fe notatis

zemporum . intervallis diffiuguumtur, 2) quia uullus Regum

X tribuumn, qui poft geroboamum ILT, regnarunt, nomine [uo no-

tatur, Verum , fi vefligia hiflorica, in textu obvia attente

confiderentur, & cum ge/fis horum Regum, qu in Libris

hiftoricis defcripta funt, cozferantur, atque conciones ipfze

*) Jllufir. MICHAELIS z zota . ad Veïj. Germ. Cap. IP.. Hier

fangt eine neue aneinanderhangende Weiffagung an, von der

ich nicht mit Gewifsheit fagen kan, wo fie aufhürt, und

ob fie nicht vielleicht gar bis ans Ende des Buchs fortliuft. —

dafs hier

manche Erkliürer diefe

Ich weifs ganz wohl,

Capitel in mehrere Predigten — ein&heilen, und das groffe

Kunfiftük, den Propheten recht zu verftehen , darein fezen ,

dafs man ihn in feine Predigtcn eintheile.

Ich liugne auch

nicht, daís es viel beytragen würde, ihn beffer zu verfte-

hen, wenn man wüfste, wo vielleicht eine neue Weiffagung

anfienge: Aber ich mufs nur fagen, dafs ich es nicht wei(s,

alfo mich diefes Kunftftüks nicht bedienen kann , auch a-

dern nicht folgen, weil fie zhre Zbfchnitte zu. willkührlich

maches, und da eine neue Weiífagung anfangen, wo ich

wohl einen Abíchnitt, aber noch keinen Beweiís fehe, dafs

eine andere, von der vorigen abgefonderte Weiffagung ange-

he, oder wohl das Gegentheil und eine Fortfezung der vo-

rigen Materien oder Bilder gewahr werde.

— "

5

fecundum ordinem temporum pofitze ftatuantur: phires

difficultates tolli, & , fatis probabiliter, ip(ze conciones

a fe invicem diftingui, & ad Reges fingulos, fub

quibgs

editze funt, adplicari queuuat. )

Ut vero ifta veffigia hiflorica in textu Hofeauo obvia

cum. geflis Regum .X tribuum eofacilius comparari queant:

praemittemus potiora momenta, in Libris hiftoricis de fin-

gulis poft Jeroboamum II. Regibus memorata ; addita

quoque ferie Regum gjude.

*) Ita etiam fentit ,S. ;zgy. BURSCHERUS zm Per[uch einer

Erlüuterung der Propheten Hofea und Jo8l, p. 1. Aus dem

Innhalt der Reden Hofeá wird fich felbft auffern, unter wel-

chen von den (Ifradlitifchen ) Kónigen er eine Jegliche mag

bekannt gemacht haben. So wird fich auch die Abtheilung

der Rede ziemlich genau beftimmen laffen, und von jeglicher

durch die Vergleichung mit der. Hiftorie gezeigt werden kón-

nen, bei was für Umftánden fie gehalten worden, ohnge-

achtet der Prophet felbft fie durch keine befondere Ueber(chrif-

ten unterfchieden, fondern alle zufammen gleichfam in eine

einzige gebracht hat. Man wird auch, wenn man die Hifto-

rie genau verfteht, und auf fie fowohl, als auf das Buch

vom Anfange bis zum Ende recht Achtung giebt, ohne grotfe

Schwierigkeiten einfehen, dafs er in Zufammentragung def-

felben die Zeitorduung vor Augen gehabt,

—

6

Usias Rex juda , Amazie filius, regnavit Hierofolyme

annos LII, & cowvos habuit few . Reges .X tribuum , Sa-

2) Zacha-

marie regnantes; 1) Jeroboamum l.

riam ejus filum, 3) Schallumum, 4) Menahe-

mum, 5) Pekachjam ejus filium,

6) Pekachum,

filum Remaljae.

Jeroboamus lL. Kex Z/raeíis fattus

efi. amio. XP.. Amazig , (patris Ufige) & regnavit Sama-

vig anuos XLI. lta expreífe dicitur Il. Reg. XIV , 23.

Cum Amazias regnaverit annos XXIX, covum is

15.

habebat $jeroboamum ll. per annos

His adde de annis Ufiz, fuccefforis Zmazie,annos 26:

conficiunt annos 41.

anni 15 'F. 26

Conjungitur quidem initium regni Ufi; , quod revera

pertinet ad annum XV ]Jeroboami, cum hujus anno

XXVII. II. Reg. XV, z. coll. XIV, 2. 23. fed fecundum

eram [fecundariam, quxe annis XII ante ejus regnum ince-

pit, deduflam a vifloriis de Syris reportatis, quos Jeroboam,

regnante patre exercitum ducens, devicit; Is nempe y'v

Servator a Syris, eminenter appellatur. coll. II Reg.

XIH,5. XIV,27. Similis poftea II. Reg. XV,30. eva [c-

cundaria gjothamica occurrit, quae wmo gne, antequam

othamus a&u regnaret, i.e. ab ultimo amo Ufie, quo le-

pra correptus eft, incepit, & poft morzem gothami, qui XVI

tantum annos regnavit, continuata fuit, fecundum quam

Pecachusoccifus dicitur amno djothumi vicefimo, 1. e. tertio

Athazi, qui patri, gjothamo, fuccefht. Conf, CR vsix1

7

Commentat, de ZEra Sjothamica , & Hyponm. ad - Teolt,

Proph, Part. l. p. 267 — 269. " Reliquerat Jeroboa-

mus Il. aszo Usise XX/I naturali morte defun&us

filium

Zazcharian ;

qui véro anno demum Usi«c

XXXVIH regno Samarie potitus eft. TL Reg. XV, 8

Extitit igitur, poft Jeroboami obitum. Z4/zterreguum XII

annorum, cujus quidem expre[fa in Libris Hiftoricis men-

tio non fit; fed quod ex anno gjeroboami emortuali & anno

Zactharie regnum occupantis firmiter colligitur ; quem-

admodum poftea Hoseas filius Elae, isterfeflo Peka-

cho amuo vitefimo. othami , i. e. tertio 4Ihazi vegnum

invafiffe dicitur; Il. Reg. XV, 3o. turbis vero & feditio-

nibus intervenientibus regno demum attu potitus ao X/T

Ahazi, Yl. Reg. XVI, r. regno Samarize ad Zuterreguum

VIII vel LX. aunorum recidente ; . Hofeus enim per uovem

tantum annos, ab anno XII Achafi usque ad annuüm

VI Hiskie numerandos, regnavit, l, c. v. 6.

Agnofcunt

dnterreguum poft obitum Sferotboami I]. USSkRivs, Lian-

rooTVS, HERMANNVS voN pkR HARDT, WELSsivs,

Cnvsivs & [f MicuaxkLis; quo durante , non ad-

miífo in thronum paternum Zacharia, p/urimz & per-

geiuem cmdes, uti fieri folet, in bellis inteflinis , ubi plures

partes pro occupando throno inter fe pugnant, commit-

tebantur, Quare, cum Hoseas Cap. IV, 2. Sanguines at-

tigiffe [anguines teftetur, phrafi. prorf?s nolwa—v*,';.quäf fre-

[ rssiu E E

8

quentes E5 continuata .cedes denotantur, nonne inde colli-

gas: Concionem iftam , Cap. IVte contentam, editam fuiffz

tempore cruenti fhujus Interregui? Nec vero cvedium finis

erat, occupato a Zacharia throno, qui poft breve fex

menfium regimen, conjuratione facta a Schallumo,

fpe&ante populo, interfefius efl ; M. Reg. XV, 1o. plane

uti przedixerat Hoseas C. I, 4.' Brevi futurum eft, ut

ponam fumam de demo Gjhu itemque Amofus Cap.

VII, 9. Domun gjeroboami gladio per[equor.

Schallumus, regno potitus annoUsize XXXIX unum

tantum :men[em xegnavit, interfeflus a Menahemo,

Gadai filio, Thirzenfi, qui regnum occupavit eodem amuo

Usise éricefimo nono, illudque decem annos Samarize ob-

tinuit, II. Reg. XV, 13. 14. 17.

Menahemus hic morte, quod mireris, naturali obiit,

& filiun , Pekachjam, fuccefforem habuit, quve felicitas

nuli regum proxime antecedentium & fubíequentium

contigit, JDuplici vero prze aliis infumia notatur; &) quod

expugnaverit T. hipfacum, atque incolas ommes interfecerit ,

quoniam ei portas (five ftudio in Sallumum, five alia de

cauíffa) non aperuerant, in gua cede gravidas adco mu-

lieres difciderit ; 8) quod , cum Phul , Afgrie Rex , ter-

rüm aggredere,twi, ei Menahemus mille talenta argenti

dederit, ut ejus auxilio in regno confirmaretur. II. Reg.

XV, 16. 19.20, Uti ergo fumma crudelitate regnum ad fe

rapuit

WSPITSIOIREDUDOURETORN

9

f.

/

rapuit: ita primus confirmationem in regno ab 17,

J

yrie Rege

petüt, &, Ephraimum, ut confideret. in Affyria , perduxit.

Jam fi conferas Caput V. Hofeze , ubi Propheta rmo)

exprei]e non Sacerdotes modo & populum Ifraeliticum ,

fed etiam domum Regis ad audiendum compellat, quze ap-

pellatio fi/ium Jucceflorem involvit, uti Amos VII, 9. Ubi

24o) domui Regis cum Sacerdotibus & populo exprobrat:

Fos laqueus fuiflis Mizpe €9 rate expanfum im Tuborc,

quale venatores profunde abdunt; quod crimen certe im-

manem illam crudelitatem in Thipfacenfes exercitam re-

Ípicere pofefi; v. 1. 2. ^ Ubi 3ti?) exprobrat: Quod abeat

Erphraim ad Afyrie régem , €9 mittat ad regem vindicem

V. I3. quaie quid a nullo przecedentium Regum legitur:

pütem omnino, quod inde concludere queas, Caput Aoc

Vium Hofeæ regnante Menzafemo editum fuiffe,

Pekachja patri defuh&o in regno fucceffit anno

Ufize L, & regnavit biennium Samariz, interfe&us a P e-

kachoq,þlz'o KRemalje. IT. Reg. XV, 23.

Pekachus fc. confpira"tione fa&a Peka chjam in-

terfecit Samariz in palatio regio, adjutus ab Zrgobo £5

irj«o, CG quinquaginta Gileaditis; Atque ita regnare coepit

anno Usisz LIL regnumque viginti annos tenuit. Vi-

detur Pekachus ex tribu ZVanaffe , & quidem Gileadita

fuiffe, cum Pekachja, patria Zhircenfis, e tribu Ephrüim

fuerit, líto fc, tempore—, uti expreffe memorat je[aias ,

B

lo

Ifratite faviebant in. gropria. [ua vifcera , . & Manæjfg

Eyvhraimum, & Ephraim Manajfen aggrediebantur , atam

hi und

ejudam, jes. IX, 19. 29.

a) Pekachi aumo fecundo regnum Judze capeft v1t Jo-

thamus, Ufie filius, rex pius & felix, excepto ultimo

regni tempore, quo Pekachus novo & inaudito ex-

emplo fedas contra ejudam cum Rezino, Syrie Regt,;

iniit, quorum incurfiones hoftiles jam coeper unt proxime

ante Jothami obitum. Il. Reg. XV, 37.

B) duno Pekachi XVII regnum]Judaicum obtmmt Acha-

zus, ]otbami füius, per/edecim auuos imple regnans

Hierofolymis, & gentium fuperftitioni horrendum in

modum deditus;

quem fub initium regiminis, divifis pri-

mo copiis hofles fædewtz aggreffi funt, Rezinus exer-

citum Achazi percuffit, magnamque ejus partem ca-

ptivam fecit, & Dama/[cum abduxit ; Elatham quoque, ur-

bem maritimam, Judaeis eripuit , &[clzmzæ:s, qui eodem

tempore Judzeosinvadebant, reftituit. IL. Chron. XXVIII,

s. 17. II. Reg. XVl, 5.6. Pekachus vero uno pro-

lio occidit Judzcorum centum & viginti miliia, deinde

ex oppidis & vicis mulierum & puerorum ingens agmen

& Samariam abduxit,

ducentorum millium .coegit ,

qui pro mancipiis venditi fuiffent, nifi Odedi Prophetoe

au&toritate captiva turba in patriam remiffa fuilfet.

Il Chron, XXVIII, 6—15. Poftea, ut vid:tur, foede-

rati Reges ad obfidendam Klierofolymam progreíl fuat

II

& defignaverantjam, quem illic, poft deletam domum

Davidicam , regem conftituere vellent, Tes, VII, 6.

Sed expugnare eam non potuerunt, etfi modus, quo

urbs libe

iu«t

vot

a

e

ft

3

CulDA

:

i

impii Regis, cum nova & ma-

te con

ena calamita

unétus ,

omninoque alius fuit,

fï

il

quam futurus erat

Rex ad fiduciam in Deo ponen.

H

WE

S iU

p

dam perduci fe pa

iffet,

Achazusenim, ver-

bo Dei per Jefaiam non obtemperans, mifit ad 7; "elath-

gileferun , Regem Affyrim, ut fibi in auxilium venirvet con-

traü Reges Syrvim C5 Ilraelis.

Annuit votis Achazi

Rex Zyrie , atque aggreffus eft Dama[cum, quam cepit

€8 incolas Kiram abduxit, Rezinum vero interfec

1.

WH. Reg,. XVI, 7 — 9. Idem Rex Pekacho quoque

bellum intulit, eijusque regnum mifere attenuavit ,

C5 Gileaditidem atque Galileam omnemque terram IVaphi-

talitfarum - ceyit ,

atque incolas m Afyiam | abduxit.

IIc Reg' XV) 29.

y) Quibus cladibus acceptis Pekachus, fuis invifus

redditus,, fafla conjuratioue , amno Ahazi tertio *), ab

Hosea, filio Elg , interfefius eft. 1. cit. v. 30.

*) Vocatur hic annus vicefimus Jothami, licet Jothamus

non nifi fedecim amuos vegnaverit. Sci, Jothamus pote-

fiatem regiam pro /eprofo patre, Ufia, per ultimum hujus

annum adminifiraverat, a qua adminiftratione regie potefta-

tis aera. haec fecundaria poft mortem. quoque J otha mi con-

tinuata fuit.

Digua fcil. erat tam illufiris violatorum ab Ufia

Jurium

RTD ÉR TRNREAEOUEAUER

12

.

.

Quodfi jam hzc a Pekacho ín Libris H

L.,O'ïl

as rela-

ia cum Hofee Capite VI, 4— 11. conferas, & recogi-

tes: 1) Quod Pekachus, adjutus ab Zirgobo €5 /rjmo €9

quinquaginta Gileaditis , Pekachjam Sumarie in Pala-

tio regio interfeterit ; & quod Hofeus verfu 8. teftetur :

Gilead. efl civitas operariorum iniquitatis, glena ve[fügiis [an«

guinis. 2) Quod Pekachus foedus cum Rezino Syrie Rege

contra gjudam inierit 5; apud Hofram vero v. Yo. legas: /n

domo Ifrael video horrenda , quxe fane verba de pror[us in-

audito iflo federe , ad. delendam domun Davidicam inito,

4) Qüuod Pekachus €o Remimus gjude

exponi poffunt,

infignes dades attulerint ; Hofeas vero v. 1I, dicat:

Tibi quoque , o Gjuda , meffis malorum pazata eft, vel, fub-

intelleto e verfu prec. nomine lírael: qwi /c. Ifrael

tibi quoque, o gjuda ! meffem malorum. paravit , eo zem-

gore, quo wvertere captivitatem populi mei, 1. e. quo

calamitatem tuam in melius mutare (Job. XLIL, 10.) vo-

lebam ; five; quo per Jefaiam meum tibi auxilium contra

reges inimicos promittebam , quod vero tu per incredu-

litatem tuam repudiafti; putem, valde probabile effe,

qued Áec Hofem contio tempore Pekachi edita fit. Fir-

mior redditur hzec noftra fententia ex infequenti perico-

pa Cap. VII, 1— ro. ubi v. 7. legimus: Confecerunt fzzos

Jurium S*aberdotii per immiffam ei lepram confirmatio, cujus

memoria populo Judaico per zram hanc fecundariam com-

snendaretur.

EESAHRSRSESPETWESNMAR

T$

judices ;; veges eorum perierunt , €9c, v 9. Peregrini vires

ejus confecerunt ; quoe phrafes in Pekachum, fafla

con[piratione in convivio, ut videtur, confofftm, & im

abdutlos tempore ejusdem P ekachi per T. iglathyileferem,

ZAfyrie Regem, Rubenuitas, Gaditas cum dimidia Manaffi-

tarum íribu egregie quadrant.

Hoseas, fiius Elg , interfe&o Pekacho regnum

quidem Samariw invafit Zertio /hazi amuo ; 1l. Reg.

XV, go. fed, ob difcordias inteftinas demum pofl novum

oflo vel novem aunorum interregnum , anno fcilicet A chia.

zi XII illius poffeffionem obtinuit, poftquam a Saíma-

nafare , Zhyrie Rege, faba&us eique tributarius fa&us

fuerat. If. Reg. XVII, 1—4. Jugi vero Affyriaci pertze-

fus, mifit Legatos ad Scum (probabiliter Sabbacomem 3

4Eeypti Regem, fodusque contra Affyrium iniit, meque

aunuum iributum pependit,

Quare Salmanaffar , nova

contra Hofeam expeditione facta,, auuo quarío Regis His-

kim ineunte, qui eff feptimus Hofem , agereffus eft Sama-

rium, eamque poft trium annorum obfidionem, cepit, Ho.

feam in vincula conjecit & Iíraelitas in Affyriam depox-

tavit, II, Reg.XVII, 4— 6, XVIII, 9— 12.

Cum Pfd'pheta nofter Cap. VII, rr. expreffe iftud ab

«Fgyytiis petitum auxilium exprobret Ephraimo:; .Sumi-

lis efl, inquiens, Ephraim columbg flolida €9 infipisuti: Ad

4Eguyytum clamat , Af/yriam adit; atque de /[olo Hosea,

BEBSCSERUENNTISESUUUSR

14

conftet , quod Aïgyptbrum imploraverit auxilium : du-

bitari Jure nequit, quin, gwa inde a verfu zx. Cagitis PIH.

usque ad. fitem Libri extant vaticinia, tempore Áujus (fltffni

Ephraimi Regz's edita. fuerint.

Ex brevi hac. rerum a Rrgibaä Ephraimi geflarum

cum vefligiis hiftroricis , in Concionibus: H oseze obviis col-

ígiione patere putem , quod oracula, que a Capite IV

usque ad Capitis VlI vers. 11. extant, & quorum diftinctio

Interpretibus difficilior & arbitraria videtur, ratione fa-

tis probabili diftingui, & ad tempora, quibus ea Prophe.,

"

ta edidit, adplicari queant.

Ad ipfum jam !

URT V I LV

accedimus ,

quod £empore Interregwi XII ammorum

poft obitum gjeroboami 1l.- exorti, editum flatuimus,

) quiav. r. alloquium Prophetze dirigitur ad filios Z/rae-

lis in genere, & mox ad Sacerdotes quoque , gopulumque

in fpecie, nulla Regis mentione fafia; Cum e contrario

p

julum

Cap V, 1. fermo dirigatur praeter Sacerdotes & po

ad domum quoque Regis, fc. Menahemi , qui feíus fucce[-

& cui domus foc ipfo fenfu, qui

forem in throno. fabuit,

Hos. I, 4. Amos VII, 9. occurrit , tribuitur. /2) quia

phraíis , femel tantum Cap. IV, 2, occurrens : Sanguines

atiigerunt fanguines, omnino cedes frequentiffime iteratas

&9 continuatas deflotat, qua in .bellis tantum civilibus , ubi

4

Hos, IP.:z.

T5

partes de fucceffione in throno pugnant, locám fabent ;

profertim , cum fomicidiorum privatorum , qua quovis

tempore fieri poffunt, mentio jam eodem v.2. fa&a fue.

rat

3) quia Cap. IV, 15, Propheta dehortatur udam,

ne idem cum Z/racle crimen committant; Capite vero V, s,

iftud crimen ut a dj»da guoque patratum fititur, & eadem

ruiuag/4dae, quse J/raeli preedicitur, Prior ergo eft Con.

cio Capitis IV concione Capitis Vi , licet plures utram-

que Concionem conjungant, & uno eodemque tempore

habitam ftatuant.

Argumentum Concionis continet

I redargutionem pgopuli Ifraelitici , in qua

«) culpa pramittitur & pena fubjungitur, v, 13—3.

— B) wtraque uberius €9 [pecialius deducitur, notata Sa-

cerdotum culpa & poena, v. 4— 1o. deinde populi,

V. DLIUCIAe

IL. Dehortationem jude , ne feduci fe patiatur & ea-

dem peccata admittat, v. 15. motivis a feeda culpa.

& gravi peena Z/raelis v, 136— 119. defumtis,

V.

l,

Aludite cverbum Jeborve , lfraelite! Lis enimefl. Jeborvee

cum incolis terre bujus, cum nulla fides , nulla be-

nignitas , nulla Del copnitio fit in terra.

Zludite verbum gjehove , Ifraelite!] Exordium facit ad

excitandam attentionem , f;um Propheta non a fe ipfo lo-

16

Hos, IV t.

quatur, fed verbum ipfius djehove proferat. Compellan-

tur I/raelite ,. mon omnium tribuum , uti quidem Abasbanel,

& nonnulli e Chriftianis quoque Interpretibus ftatuunt ;

fed decom tribuum; Nam infra v. x5. /frac! & gjuda ex-

preffe diftinguuntur.

Lis enim eft géhov cum intolis terre hujus,] Ratio,

!

cur audiendum fit2 exponitur , quia ipfe Jehova eft, qui

1

cum Ifraelitis per modum contendentis agit, eosque tan-

quam reos ob crimina commilfa ad tribunal vocat, ad au-

diendam fententiam. Elegantia eft, quod, loco prono-

minis: vwobiscum , ponitur:; cum iucolis terre hujus, Tta

univer[alis notatur peccatorum extenfio aà omnes Ifraeli-

tas, quibus Dominus terram iftam poffidendam dedit.,

I

Cap. II, 4. Deus per Prophetam paucos in populo re-

&iora fentientes excitaverat ad feriam reprehenfionem

ï

matris five gentis fuze, cujus corruptum ftatum Gomera

adumbrabat. ]Jam, quia fruftranea erat ifta redargutio,

ipfe Deus perfonam redarguentis & punientis gjadicis in-

duit. Nomen 9*« non nudam redargutionem, fed poenze

quoque denunciationem notat, quare bene verterunt

LXX perewew; Vulg. per. gjudicium.

cum «ulla, fides , mulla. benignitas , mulla. Dei coguitio

d

fit im terra] Hoc alterum *5 caufam infert, cur litem

Deus habeat cüm incolis terrze, adeoque ipfam jam red-

àrgutionem inchoat, atque id , propter quod reprepen-

r ———3 €5

duntur,

Hos, IP". 4.

I?

duntur, fubjicit, Optimevisvocum Habraearum nmfss & 455

exponitur fecundum oppofita , quze habentur v. 2, mos

elt bona fides , five veritas in diflis €8 fa£is , oppofita per-

jurio €9 mendacio, *bn ett benignitas, Meníchenliebe, vi

cujus alterius damna avertere & commoda promovere

ftudemus, fecundum legem charitatis.

Non ftatuenda

videtur Hendimdys, ut veritas €9 benigmitas fit vera be-

nignitas. Contraria huic virtuti funt cdes, furtato ad.

ulteria, exmow ny« eft genuina Dei cognitio ex- verbo

inprimis revelato haufta, & venerationem atque fubje-

&ionem Deo debitam involvens; quz uti radix eft omnium

virtutum ; ita ejus defe&us quzevis alia omiffionis pec-

cata per Synecdochen includit, Repeti 16 QUNA is terra

ideo videtur, quia terra erat ejus populi, quem prze re-

liquis omnibus Deus elegerat, & revelatione fpeciali di-

gnatus erat; ubi ergo vera Dei coguitio quzerenda fuiffet,

fi in omni reliquo orbe exularet,

4

V. 2

Pejerant , raentiuntur , occidunt, fum&tur &5 adulteran-

tur ; perrumpunt , & fanguines aftingunt fanguines.

- Pejerant & mentiuntur] — Infinitivi loco Subftantivorum

[

adhibiti, & per polyfyndeton iterati vehementiorem fa-

ciunt fermonem , iisquc a&us contra prseceptum I!, V.

VI. VII. & VIII. frequentiffime'iterati, indicantur. Ver-

bum pbw alii cum P/ulgato vertunt pex execrari & male-

C

)

dicer'e,

HostV IF

18

dicere , i, e. velfibi vel proximo djra imprecari , alii per

pejerare; uti Pen. DATHIVS

gerjuriis. — dediti funt.

Vu.MornnENHAVERVS utrumque fenfum conjungit:

welche entweder,

Meiueidige find damals die geweten,

und zwar háufig, mit Perwün[chung. etwüs ver[prochen ;

und doch folches nicht gethan haben ; oder zwar be/cínwo-

ven wordes find, die Wahrkeit zu f-wen und doch fol-

ches unterlaffen haben.

Alterum verbum vn» mentiri

denotat omnis generis

fraudes & impofturas , tam in ju-

diciis, quam in vita communi ; item perfide negare ex. gr.

depofitum Lev. V, 21. 22.

Al

gerrumpunt]. Verbum hoc varie conftruunt

fubaudiunt izcolas te1ra, qui aperta vi & abjécto omni pu-

dore per ifta crimina omnes juftitize & bumauitatis limites

Alii, ilique longe plures, verba infmitiva

perrumpant

confiderantes inflar nominativorum, vegentum verbum per-

rumpendi, vertunt: eruperunt fc, nominata fcelera in mul-

;

titudinem. ut aqduce erumoentes e finibus fuis, & diffrin-

gentes ripas. ]1ta praeiverunt LXX : Agai seu djeudos , zi dbo-

yog , XX4 MXOT5 &i MOLyGim xéxUTOI ETI T5g "ygg ; ltemque

HriEesRONYMVS

maleditlum €8 mendacium €9 homicidium,

€5 furtum €9 adulterium inundaverunt

Alii denique, quo-

niam perruptio magis competat peccamíti, quam peccato

& accentus Athnach verbum adulíterandi aliquo modo

disjungat a verbo perrumpendi, cum TauEwErrLi:o &

PiscATOonRE, quos etiam Mankivs fequitur, in geran-

Hos ERN

I9

Wio reddunt verba infinitiva , hoc fenfu: pejerando & men-

zendo — quafi ex abditis lotis prodeunt. protervi, palam

ifa fidera patramt , mullo jure coerteri goffunt ,. funtque

f2

fru

J

jí$ U

qui coercere couentur,

Quoad fenfum in his expo-

fitionibus multa diverfitas non ch.

€5 fanguines attingunt fwguims] l.e. uti bene 7"en.

Darnuivs vertit: cedium nullum finem faciunt.

Cum jam

in priori hemiftichia fomicidiorum expreffa faCta fuerit

mentio; per fanguines fefe attingentes ingens frequentia

€9 perpetuitas cedium denotatur, adeo, ut exficcari ter-

ra a fanguine fufo nequeat, quin nova accedat caedes.

dit

Qualis defcriptio non ca

ult,.

nifi in avegyiuav & bella civi-

g

ln

lia partium de fucceflione in re:

-

n

O certantium.

p

iu

res

Interpretes phrafin noftram /zmecdochice accipiunt pro

omnibus gravioribus peccatis , & cum HieRoNvwo ita

exponunt: /gent peccata peccatis C2 vetera novis aceumu-

|o

laut. *) Verum ingens videtur difcrimen inter phrafin:

L

z

[2

*) Accedit huic fententize 7en. BVRSCHERVS , vertens: Und

l

eime IMenge Blut[chulden begegnuet der audern, & in nota ad-

"

de

ii

s: Die Blut/chulden beftunden eben nicht nur darinnen ,

dafs fie Leute un(chuldig hinrichteten'; fondern es gehürte

)

auch darzu, dafsfie den Armen unterdrukten , ihn im Elend

1

faft verdetben lieffen , ihm im Gericht kein Gehór gaben,

ihm das feinige entzogen , den Lohn vorenthielten; dafs fie

na

dem Elenden nicht von der Gewalt deffen, der ibm Unrecht

Ed

^5

o

Hos. IF. 3.

manus veflrae fauguime plenae funt, & noftram: /anguiues

fauguines contiugunt; .. 1ta phrafi ufus eft gjefaias regnan-

te Ufia, Rege pio, fed principibus C9 populo malis, ]es. T,

Io.I16, 23. Atque /cefera , quae per eum denotari dicuntur,

locum in Ifraele habuerunt regmante adhuc gjeroboamo ,

exprobrata ab Zmofo C. I1, 6: Pendunt juflun argento €9

pauperem viliffmo pretio : anhelant ad gulverem terrae iu

capite tenuium, Yel. coll. Cap. IHI, 9. ro. IV, 1. V, T.11-I2.

Noftra autem phrafis, quze, per incrementum fermonis,

gerjuriis , mendaciis, homicidiis, furtis €8 adulteriis jungi-

tur, omnino caedium frequentiam in bellis inteflinis deno-

tat, uti GRoTivs quoque & Zen. DoEbERLEINIVS ean

interpretantur,

v. 3.

Propterea lugebit terra , omnesque in ea incole langue-

bunt , cum fevis agreflibus &9. a-vibus cadorum ; imo

eliam pi[ces maris auferentur.

x

Propterea, lugebit ierra] —^ Culpee fubjungitur poena,

Quemadmodum agri & prata, quando omnia virent, per

Profopopoeiam ridere dicuntur, ita terrze [ufzus tribuitur,

that, und dabei überlegen war, erretteten , dafs fie die Sa-

che der Wittwen und Waifen nicht führeten &c. das alles

waren Biut/chulden, und fchrien eben fo wohl, als vergol-

fenes Blut gen Himmel, In diefem Verftand nimmt es auch

Jefaias Cap. I, 15.

Hos. IP. $:

21

quum vel ficcifate, vel locuftis vaftatur , uti doel C.T, 10.

dicitur: Zeer vaflatus eft , luget terra , corruptum eft fru-

mentum, fublutum muflum, periit oleum; vel ab foflibus de-

vog/z'mzoZæ dicitur,

s

omnesque im ea incolae languebunt | deficientibus ali-

mentis, quem defe&tum fequitur extrema virium deje-

Cio, qualis eft, in iis, qui fame paulatim tabefcunt, &

lenta tandcm morte pereunt,

cum feris agreflibus &5 avibus celorum] ob pabulum,

unde vivant, ablatum.

imo etium pifces maris auferentur] Amplius- res ex-

aggeratur per pi/cium quoque , ex quorum captura multi

victum fuum habebant , interitum , fluviorum & lacuum

majorum, (qu Hebreis maris dicuntur,) aquis vel

vftu & ficcitate confumtis, vel foetore corruptis, Conf,

Zephan. I , 3

Y 4

F'erumenim «vero ne contendat quisquant cum iis , neque

redarguat eos quisquam. Populus enim tuus, o Ho-

0s

fea! eff ficut Sacerdos contendens.

J

Perum enim vero ne contendat. quisquam cum iis, neque

redarguat eos quisquam] Ubi graffantur fcelera & poena

22

Hos. IV 4

imminet,tetmpus omnino erat feverze correctionis ; fed eam

Dominus, propter fummam & incorrigibilem populi perti-

naciam, perindignationem quafi ironicam, quodammodo

ätel LLlCLt

-atque.ita tranfitum facit ad compellandos ;

/pecie

acerdotes [ed'üfores v. 5 — xo. & populum ab iis [e-

daüfium v. x1— 14. Univerfaliter conceptus eft fermo, ad

exaggerandam malitiam ,

qua nem

ninem five Prophetam,

five quemquam alium redarguentem admittant

Duplex

adhibetur verbum 3 & n»»

Alii utrumque uno eodein-

que fenfu;fumunt

alii vero ita diíti

uunt

ut s 3"

contendat, gravius quid, five accafationem publicam ,1o mv

vero aliquid minus, five improbationem C9 redargutionem

grivatam denotet; adeoque fermo procedat a graviori ad

levius, quod minus offendere poffet

gopulus enim tuus (o Hofeat) eft ficut [acerdos conten-

dens] Ratio redditur, cur 1ruüra contentio fiat,

Exi-

fimamus, Deum, qui continuo loquitur v. r. 5. 6. ad

Prophetam loqui, & populum X tribuum vocare populum

Ho[fwae, qui ad eum miffus erat & conciones fuas habe-

bat, eodem fenfu, quo Deus populum lfraeliticum, ad

cultum vituli delapfum, gopulum JVofis nominavit, Exod

XX3UL .

Voces difficiliores n2 ^52 varie exponunt

Interpretes, «) Communior fententia eft eorum, qui con-

ftructionem refolvunt mediante t2y cum :

&-cum Hre-

ROoNYMO vertunt : ficut hi ,

qui contradicunt. Sacerdott,

ut fenfüs fit; populus enim tuus tum reus eft C2

pervicax ,

Hos.- IT s

s 23

quamii, qui non obtemperant Sacerdoti Dei, Devt, XVIL 18

Íta GROTIVS

MARKIVS,

LovTHvs,

Pocomvs &

G.

enti "'bus Bvnkaivs atque Zen. DATHIVS, qui ver.

tt: omn

1 capitalium criminum rei funt, atque in nota

addit: Verb

textus funt:

&5 gopulus tuus ficuti contenden

tes cum Sacerdote.

Sacerdotibus contradicere eorumque

fnonltts

1Iragari crimen erat, cut capms pæna aicta rult,

Devt. XXII

12,

Species igitur pro genere pofita. vide-

tur

Sed quia ex nullo alio feripurze loco ufus prover-

bialis hujus formule pro /Jomine pervicaci & valde reo

probari potet; atque Sacerdotes Xtribuum, de quibus hic

agitur, Sucerdotes Fitulorum atque fedu&ores populi erant;

contentio cum his fceleratis non prohibenda fuiffe videtur.

£) Hinc ///, M1cn A ELIS mutatis punctis legit *3Y22

vertitque : «um fuus , o Sucerdos! populus mecum litigat

denn deim P'olk, du Priefter ! thut, aisob es gegen mich kla-

cen wollte, *) Quse J/iri Cel. fententia praeferenda videre-

*) Addit in nota: Das Volk wird das Volk des Priefters ge-

nannt, weil es an dem hieng, und fich durch ihn zu allem

Bófen, Bilderdienft und andern eroben Schanden und Laftern

verführen -liefs.

Die Priefter

die die Ifraeliten zur Zeit

Hofeüi hattem , vvaren. Priefler der. güldenen . Külber ,. unter

deren Bilderm jJehova verehret ward

alfo, wenn ich fie

nicht fórmlich Güzen-Priefter nennen will, doch Bilder-Prie-

fter —— Ich bin von den Jüdifchen PuncCen abgegangen,

nach denen . man etwa fo überfezen müfste, wie Dr. Luther

gethan hat

Dein f Zk ii wie die, fo qmít dem Priefter

24 e

Hos, IV. 4.

tur, nifi Codd. & Verfionum antiquarum au&oritate*de-

fütueretur, atque verba ipía aliam eamque facilem ex-

pofitionem admitterent. »y) Aliifcilicet voces t15 "2"v

idem denotare ftatuunt, ac fi fcriptum eíTet 2b c23922,

cum notum fit; Hebrzeos nonnunquam tali conftru&ione

uti pro confiruflione adjeflivi C& fubjeflivi , ut fenfus fit :

nam populus tuus, o Hofea! eff ficut contendentes Sacerdo-

tes , vel ficut. contendens SSacerdos: 1« Caph in. fenfu non

qualiscunque fimilitudinis, fed exeguationis fumto, & no-

mine w5 colleflive pro ordine Sacerdotum pofito , uti fe-

quenti verfu fub Propfeta omnes Pfevdoprophetz deno-

tantur,

Ita Sk5, Scuuripivs in Comment, ad h. 1. Deus,

inquit, im crimine contradiflionis Sacerdotes C9 Laicos ex-

acguat, mifi quod Sacerdotes p,opulun'a feduxerint. .Et ha-

flenus magis Sacerdotes accufuntur, CO priores fuam .poc-

num mox audient. v. feq. quem fequitur 0. MicnaErIS

in not, ad. Bibl. Hal,

Favet huic expofitioni verfio LXX:

t iegeug avriAeyousyoc , i aCtive vocem avriAeyopcyos intel-

lexe-

fthelten oder. fireiten. — Nur láfst fich nicht wohl begreifen ,

was Büfes daram fey, mit folchen Prieftern zu fireiten , und

fich ihnen zu widerfezen, wie fie hernach befchrieben wer-

den, fonderlich, wann fie nicht einmal rechtmiffiig gefezte

Priefter gewefen find,

Man folle denken , difs wáre ehe

Verdienít, da unfer Prophet fchon Cap. II, 2. (4) den Ifraeli-

ten befohlen hatte, mit ihrer Mutter, d. i, mit der Kirche

zu zanken.

Qt,

þ LJ

2

2

p

4-

»

*

»

jexerin

U

t: fuu! Saterdos contradicens; & confitmat eam

2

j

Syrus, qui diferte habet: eff ficut Sucerdos cot

tendens ,. vel

zque ac Sacerdos contendit,

Item Arabs: 69 populus

meus- ut Sacerdos vrixatam

Coswvus Hoses»

Í

A

Amosus,

cujus vaticinia fecundum ordinem temporum Ho/zano Ca-

piti IVte praemittenda funt, expreffe de populo I[raelitico

L

A^

teftatur Cap. 1I, 11. 12, E

citavi, inquit Jehova , e filiis

vefiris prophetas — vos vero prophetis vaticinari interdicitis.

De Sucerdotibus vero infigne. prorfus exemplum profert

Cap. VII, coutradicentis fibi Sacerdotis Dethelonfis, A ma-

zis, qui non modo Prophetam tanquam populum ad re-

bellionem excitantem, regnanti Jeroboamo II. detulerat,

fed ipfum quoque his allocutus verbis erat: /4bi, o P'ates,

in terram. sjudaicam, ibi vive, ibi vaticimare! Bethele vero

noli amplius vaticinari,

Regis enim vegieque domus [ucel-

lum efl. Quse Zfmofi loca refpexiffe Hofeam, cum in textu

noftro populum in contradiflionis crimine Sacerdotes imitan-

tem fiftit, vix dubitari poteft,

vd Se

Cörrues ipifur (tu impie Sacerdos!) znferdiu, corruet

etiam tecum propbeta nodus quando exjcindam ma-

irem tuam.

Corrues igitur interdiu,] Aliquid ex antecedentibus

inferri, per fe patet; atque Deum pergere in alloquio

& pocnam denunciare, communior interpretum fententia

D

e^

n

6

Hos, IF. .5.

eft, Sed ad quod /ubjeflum o corrues igitur. interdiu, xe-

ferendum fit 2 non conveniunt,

Plures cum Pocoxtro,

Wzrsio, Bvnxtio & Pen, Bvnscueno id adpopulum re-

ferunt,fenfumque hunc volunt: Jgitur tu, popule impie?!

Sed re-

corrues & graviffimam fcelerum poenam dabis.

Gius $6b, ScuMiDnivs ad Sacerdotem xefert , ut commi-

natio poenee ab ordime Sacerdotum, qui populum feduxe-

rat, iutipiat, per quandam in connexione verfus 4 cum

V. 5. elegantiam , vi cujus, a quo defiit verfus 4. de cul-

pa loquens, ab eo incipiat verfus 5. poenam denuncians,

corruet etium. tecum propheta wofiu,] — Junguntur

Pfevdoprophetz» Sacerdotibus Vitulorum, quia procul

dubio plures Pfevdoprophete ex familia .Sacerdotum

erant, velin eorum certe fccietate populum feduxerant,

& quum debuiffent elenchum adhibere, promiflionibus

vanis ufi fuerant. Voces interdiu & no£tu alii quoad fenfum

vertunt propediem , uti diem nox ftatim fequitur; Ali

ütrasque ad utrosque referunt, hoc fenfu: Corrues tu,

Sacerdos, interdiu noctuque, fimiliterque tecum corruet

Pfevdopropheta interdiu no&tuque, ut juu&a diei & noctis

mentio interitum denotet , eodem tempore utrisque im-

minentem,

quaudo ex[cindam matrem tuam ] i.e. quamdo totum

gopulum , qui vos Sacerdotes Vitulorum. & Pfevdoprophe-

tas in finu fuo fovit & aluit, ex/cíndum, ut fimul & íe-

Hos; ITA5

2

du&i & feductores poenas luant,

Latet in nomine mateis

?uc qucdam contemtus nota, uti Hos, II, 4.

Reprehen-

dite matrem vefiram , quam ,-quia fidem conjugii mon fer-

vavit, non amplius habeo pro sxore meu, Quod preefisum

Fav fzpe fignificatum quum vel quando habeat , docuit

Norbpivs in Concordant. particul, pag. mihi 3oo. plurimis

e

exlocis, ex gr. Num. X, 5. Devt. IV, 36. Jos. II, 8. Jud

AXX.X

Verbum *5* a rad. no" mutuatur fignifi-

cationem excifionis a verbo cognato t35*3, quem fenfum

1box habet etiam in IViphial v. 6. & Hos. X , 1.

V 6,

Exfcindetur popvlus meus ob defetlum copnilionis . ((lu-

taris;) quia ergo fu, (Sacerdos fedu&or!) eandem

illam cognitionem [prervifli , te quoque fpernam , ne

facerdotio fungaris mibi; &5 quia oblitus es legis Dei

iui, oblivifcar filiorum tuorum etiam ego.

Ex]cndetur populus meus ob defeiïum cognitionis] Per-

git fermo in exprobranda culpa Sucerdotum & denuncian-

da illis poena.

Verbum pfíurale 53 conftruitur cum no-

mine collectivo "*5y, populus meus , prout a Sacerdotibus

Vitulorum & Pfevdoprophetis diftin&tus eft. Nec fine

elegantia verbum w5* ex fine verfus przecedentis repe-

titur, Praeteritum ponitur pro futuro ob certitudinem rei,

Ratio, cur exfcindendus fit populus, petitur quidem

a defetiu cogmitionis Dei vera , cf. v. 1, qui defe&us fons

28

Hoss 4 b.

erat omzïium'*fcelerum , & populo commi(Torum , & con-

!

fequenter cauffa quoque exc

1

2

7 l$

i.

fed ita petitur , ut de-

;nav

^np

fetius hic. Sucerdotum ordimi

LHT

!d

vUUC

iwr, quorum quidem

erat, cuflodire [cientiam , «ut lex ab ore eorum repeteretur ,

Mal. HI, 7. Levit. X, t1. Devt, XXXIII, 10. qui vero po-

pulum vera Dei cognitione non imbuerunt, ut fervare-

tur ab excifione ; fed ad fuperftitionem potius & graviffi-

mos errores atque deteftandum Vitulorum cultum fedu.

xerunt,

Emphafis quoque eft in voce: populus meus,

q. d. per te, o Sacerdos nequam , fatum eft , ut gopulus

non peregriaus, fed mews exfcimdatur , cujus propterea

excifionem eo magis in te vindico.

Ita etiam Z7/. Mr.-

cHAELIS ad Verfionem; Mein Volk geht aus Mangel der

Erkanntnifs unter, in nota addit: Es verdient alfo mehr

Entíchuldigung und Mitleiden, als du Priefter, von dem

es die Erkenntuifs hátte lernen follen,

quia ergo 1«, (Sacerdos nequam) /previfti candem illam

cognitionem] Sunt, qui verba hzec referunt ad popelum,

qui dicebatur ex/cindendus fub initium verfus, & commina-

tionem , poft verba noftra immediate fequentem, interpre-

tantur de foto cuítu divimo & populo auferendo , t fen-

fus fit: Quia tu, o lífrael! repulifti ftudium cultus mei,

ego quoque repellam te a minifterio meo, auferam tibi

cultum meum, ut fias ficut reliquze gentes; quam inter-

pretationem fulciunt verbo 120 , quod fumi queat in ge-

tere pro miniftrare Deo , miuifterio quippe communi , quod.

Hos. IE.6.

29

Deo ab omnibus debeatur.

-

Sed, cum verbum m5 longe

ufitatius pro pablico munere & inprimis facerdotali accipia-

tur; participium quoque nominaliter ufurpatum 15 verfu 4.

Suacerdotem proprie taleni ex omnium confenfu denotet, qui

v. 5. Pfevdoprophetz jungitur, &-« popuwo diftinguitur ;

cui denique viffimarum oblatio, fun&io Sacerdoti propria

V,

8

tribuitur; omnino non de populo, fed de Sacerdote

coll

ecCtilv

e

?

i.e. Sacerdotum toto ordine dicitur: Quwia 5au

Nec nova Zfrofirophe , qua Deus,

f[provifti :cognitionem.

modo de gopulo locutus, fübito ad Swcerdotes fe convertat,

opus eft; quz ex hac quoque ratione minus commoda

Longe facilior eft

eft, quia praemittitur particula '5.

hzc connexio; quod, uti Deus verfu 5 in gerfona [ecum-

da: Corrues igitur , tu Sacerdos uequam , inceperat ; ita

v. 6. pergat, cui nexui optime infervit particula rationa-

lis ,:, hï fo

Exfundetur pogulus meus per defetium cogni-

tionis, qua tuw, Sacerdos impie, eum non imbuifü. Quia er-

go, cum tanto populi mei damuo, [previfli coguitionem iflam ;

ideo te quoque [pernam... In populo defeEius vere cognitio-

nis notatur; ln Sacerdotum oxdine contemtus cogmitionis ,

qui longe gravior eft, & interiorem animi averfionem ,

infert, atque apud Sacerdotes nullo modo excufari poteft,

quia plura cognitionis media habebant, quam populus; &

quia non modo refpe&u /ui iftam aguitionem fpernebant,

fed etiam populim ab ea arcebant, quem ex officio do-

cere veram religionem debuiffent.

Preeteritum /previfii

pertinacem continuationem hujus contemtus notat, pri-

dem fprevifli , uec. definis [pernere.

» .

Q3

)

Hos.

£E.

6,

ideo te quogue [permam , ne facerdotio fungaris miki.]

Poenam per juftiffimam talionem Deus exprimit. Copula

eft conclufiva ideo, & in verbo *&b&o8 o & ante Caph red-

undat, imo in quam plurimis Codicibus omittitur. Conf,

pE Rossr Zarie Letliones Eet, Tefl. Vol, III, ad h. n

e.

Senfus eft: Perfonam Sacerdotum vobis detraham, C& ab hoc

munere, cujus women €$ honorem , neglefio officio, ufurpatis,

dejiciam.

Siobjicias: JVom fuiffe im. I[raele Sacerdotes

Dei, fed. Vitulorum.

Refp. Profitebantur tamen cu]tum

Dei in cultu Vitulorum , & apud populum pro Sacerdo-

tibus Dei habebantur. Zejetiio a Sacerdotio infert ipfius

functionis in Ifraele abolitionem, quze facta eft,cum in capti-

vitatem Affyriacam migrabant Sacerdotes cum populo,

€9 quia oblitus es legis Dei tui , oblivifcar filiorum tuo-

rum etium ego.|] ]ungitur in exprobratione culpze rep«-

diationi [cientim oblivio legis divive , quam , fi diftinguere

a repudiatione oporteat; (DRvsivs enim & TaAmRNovivs

alique mutatis tantum verbis ünum idemque dici exifti-

mant) ob/livio continuationem repudiate cognitionis deno-

tat, ita ut diu repudiata cognitio etiam in oblivionem

venerit,

Foeditatem hujus ob/ivionis arguit nomen Dei

tui, quod vinculum oftendit, quo Sucerdos obftri&tus erat

Deo, non modo tanquam //raelita, fed & tanquam /acro-

rum minifler ; inprimis, quum nomine hoc adhuc gloria-

batur,

Y

H

05,

£1 »

31

ideo oblivifcar filiorum tuorum etiam ego.] - Jare Talio-

nis.

Minatur Deus oblivionem more loquendi humano ,

quz& repudiationis infert confirmationem , dum poft ex.

cidium regni decem tribuum facerdotium a Jeroboamo

inftitutum, in Ifraele nunquam eft reftitutum, Adiftam

poenze durationem exprimendam non dicitur: ob/ivifrar

t1i folum , fed: filiorum quoque tuorum , fc. ut nec f fua-

gantur [acerdotio , lpoftquam illud: a patribus ablatum

fuerit.

Vi

Qyotquot eorum funí, tob etiam peccant'zza'werfus "me $

ideo gloriam eorum in ignominiam comvertam.

Quotquot eorum [unt, tot etium peccant adver[us me;]

Quemadmodum numerus eorum eft, fic peccant, Pa.

rallla noftra conftru&io eft Jos. IT, 21. uxta verba

vefira, fic erit, i, e. quemadmodum verba veftra habent,

fic fiet. "Pergit Deus in impietate non rpopuli , licet nu-

merus jam pluralis pro fingulari, & perfona tertia pro

fecunda v. 6 adhibeatur; fed Sucerdotum defcribenda , at-

que omues im univer[um peccare conqueritur , adeo , ut

quot numero fint, totetiam peccant, GRomIvs: Quo

fatti funt plures , eo gravius me offenderunt.

ideo glorium eorum in ignominiam convertam] — Per

gloriam fimpliciter cum Scuwrpro intelligimus fouorem

facerdotii , Aqui in igwommiam convertendus dicitur, dum

II*

32

KHos,

AF

/*

1on

Sacerdotes non minus in

11

ominiofam captivitàtem ab.-

Liict

illa

variis con-

ducendi erant, quam infima plebs, inque

temtibus obnoxii fiebant, quafi nunquam fuiffet Sacer-

dotes; imo eo magis, quod Sacerdotes fuerant. 1ta

etiam 7wv. BvnscHEmnvs: Ihrer Menge refpondiren

ihre Verfündigungen; ich will daher ihre Ehre, die ih-

nen das Volk ihres Amts wegen erzeigte , ohnerachtet

ihr Amt wider mein Gefez ift, in Schande verwandeln.

Gnorivs: gro honore Sacerdotii dedecore eos obruam,

v. 8.

Vidimis , quas populus meus pro peccatis offert , *uefcun-

tur , : €5 exjpetlant, ut quam plurimum peccet.

Viflimis, quas populus meus — ve[cuntur,| Omnes

in univerfum Sacerdotes Iíraeliticos graviter peccalfe,

di&um fuit verfu przec. Jam fpeciatim, qua ratione mu-

Furura *s5 & *wv^

nere fuo abufi fint, declaratur.

actum continuum denotaat,

Phrafin ipfam : Comeduut

geccatum populi mei, varie exponunt.

Alii peccatum pro-

prie intelligunt, & hunc effe fenfum volunt; peccata po-

puli von reprehendunt, fed integra quafi deglutiunt, in

fe transmittunt & in fuam conícientiam ea recipiunt,

Alii metonymice peccatum accipiunt, pro vittima piaculari,

cujus pars in ufum Sacerdotum cedebat. Levit. X, 17.

qui fenfus omnino facillimuseft; Tuxta quem vero directe

nonhoc erat fcelus Sacerdotum I[raeliticorum, quod ederent ;

id

JHas; I5

33

id enim licitum

imo praefcriptum erat, Lev. VI, 26. fed

quod in oblatione iftorum facrificiorum id potiffimum

fpeGarent, unde laute viverent; quod peccata non ferio

re grehenderent

ut pluru; acciperent victimas ;

quod

denique neque in loco przfcripto, neque vero Deo

fed

F'itulis offerrent ifta facrificia.

lta P7m, BvRsSCHE-

RVS

Sie freffen meines Volks Stinde

das heifst: Sie

leben von den Sünden und Sündopfern meines Volks, d

es, aus Irrthum und Verführung, zu Uebertrettung mei-

nes Gefezes, nach Bethel, Gilgal &c brmgt und zehren

von dem emgebrachten

€9 exfpeflant , ut quam plurimum ] peccet.] Ad verbum:

E ad iniquitatem eorum extollunt animam fuain.

Prono-

men plurale in t2xyp refertur ad przecedens nomen col-

le&ivum 'bp, & fuffixum fingulare, uti in Editionibus ex-

tat, in *w53 eft difítributivum

Cum vero plures Codd

quos pE R ossr ad h. l. citat

atque antiquaze Verfiones

omnes LXX. Syrus

Chaldzeus, Vulgatus, Arabs ha-

beant Evi, lectio haec ex contextu melior preeferenda

videtur

Phrafis: attollunt animam fuam, explicanda ex

Dext. XXIV, x5. Jerem. XLIV, 14. facit Epitafin ad o

comedunt, & culpam innuit graviorem. — Defiderant pec-

ata populi; &, ut quam plurimum peccet, exfpe&ant

quaeftus

fui

cauffa

?

ut multa devorare f[acrificia

queant

34

Hos, IF. 9.

Y, 0.

Cum ergo , uti populus , ita Sacerdos fit: ideo animad-

«pertam in ejus (Sacerdotis) aiones &5 rependam

4

illi opera ejus.

Cum ergo , uti populus ita Sucerdos fit:] Conclufio five

illatio ex przecedentibus, collato inprimis verfu 4: Popu-

lus enim tuus eft ficut. Suterdos contendens. Duplex Caph

hanc habet vim, ut prius protafin , affterum apodofin de-

notet , fitque hoc Caphi pro v5. coll. Gen. XVIlL 25, ]. Reg.

^

XXII, 4. Jes. XXIV,

-

Nondum de fimilitudiae in pe-

naü heic fermo eft, fubjicitur enim comminatio in aitero

demum hemiftichio; fed de fiilitudime in delifio, ut fen-

fus fit: cum ergo Sacerdos non melior fit populo , fed

uterque graviffime peccet , in fuo fcilicet peccandi modo.

Ita pot Davsrvu, Scunuipiv M &MARKIVM Ven.

BvznscHERVS; , JZeil denn zwi[chen Volk und Priefler kein

, Uuter[chied ift,' fondern es eins fo arg macht, als das

,andere; Nur das Volk aus Verfühmng , die Priefter

aber mit Wiffen und Willen.

ideo animadvertam im ejus vius, C9 opera ejus vepen-

dam illi.] Sequitur Sacerdotis colle&ive fumti poena, qui

ultimo loco eft nominatus, & ad quem fuffixa fingularia

pertinent, //ie denotant pravam vivendi rationem , unde

pe[fma opera proveniebant ; qux Deus fe repenfurum

teftatur, ut peccatis refpondeant poenv. Qua vero ra-

Hos, IF. ro

3

tione id futurum fit :

partim jam antea didum (fuit

partim porro dicitur

V.

Io,

Comedentes non faturabuntur ; [cortantes non. erumpent

(in multitudinem )

quia Jeho:vam defierunt. ob-

fervvare.

[

l44

iil

111

Comedentes non [aturabun

r| Cumma

fefto refpe&u

u./i.

du

ad reatum, v.8: Peccatum populi mei come

nt, dicitur:

ob.defectum fuffi-

Comedent qwdþm, fed «on fatiabuntur ,

cientis victus & ann«

0n^o

Vilco

& ob divinam male-

penuriam

dictionem, Cf, Levit. XXVI, 26. Michaàe VI, 14

Jcortantes won erumpent]

Scor ïa*l

ibu

fe poliue-

runt Sacerdotes Vitulorum 2eque ac populus Ifraeliticus

& conne&itur hoc fcelus cum e/u facrificiorum ob ne-

xum voluptatis gulofe & libidinofxz, Num. XXV,

!

RE

Scoríaiio omnino intelli

lï)l

tur corporalis, tum ob 74r4amm

profem copiofam:; vyewB"

«5 non crefcent fobole. Cf. Gen.

XXVIIL14. XXX, 3o0. Exod.1, r». tum ob fornicationis

..Lk.—

quentem cum vino &6

unfto conjuntlionem v.11.*) LXX verba:

* Nï

..Lf .//(/

IT f

ris MICHAELIS prazteritum Hiphil 3571,. quod aliis

cum LXX & -Vulgata fimpliciter idem eft , ac Kal, vertit:

Scortüri faciunt ,

f. permittunt :

Hurerei verflatten fie; aber

vermehren wird fich das Volk nicht, & in nota; Es ift un-

*

gewifs, wie die Bilder -Priefter

dif than haben — Sie

Hos, IPE. ro.

86

w-» No3 vertunt: x & us xaSsuguyto, HiERONYMVS:

&6 non dirigentur; ARABS: non ;;vafq,r'þez«*czvbzzd/ztm*, quam

verfionem fequitur z. MoLpENHAVERVS, qui totum

verfum de Sacerdotibus €9 populo exponit, & /cortationem

52

L

) fre t

Ü

]7

» ./bi"

de [pirituali fornicatione interpretatur: Jf

len. [ie micht. fatt werden. . Difs bezieht fich auf die Prie-

fter und das ganze Volk. Und ihre Hurerei foll. fic micht

Durch die Hurercei wird gemeint ihre Z5-

durchhelfen.

4

j/

£

We

gütterei — und, wenn Gott ihnen bezeugt, dafs i

Hurerei ihmen nicht. durchhelfen averde, 1o meïnt er, daís

kónnen blofs eine Sittenlehre gehabf haben, die Harerei

verftattete, wie wir fie bei fo vielen alten Philofophen fin-

den; —— fie künnen aber auch an denen dem Gottesdienft

geweyhten Oertern, in KHainen und Eremitagen Gelegen-

heit dazu gemacht, fie zu einer Art von Gottesdienft gemacht

haben, wie wir es bei vielen Heidnifchen Vólkern finden , —

ich glaube difs lezte und fchlimmfte, weil es fich zum fol-

genden fo gut fchikt. - 4ber vermehren wird fich das Folk

uicht : Die gewóhnliche Entfchuldigung der Hurerei ift, fie

vermehre das menfíchliche Gefchlecht.

Das. Vorgeben i&

fehr unwahr,

Eheftand vermehrt es, und Huretei vermin-

dert es — — Die meiften unehlichen Kinder fterben früh,

aus Mangel der Wartung und des Unterhalts.

Sed licet fa-

cile concedamus, Sacerdotes permififfe fcortationes atque

ad eas in cultu idololatrico populum feduxiffe, ip/i tamen

eodem ícelere fe polluerunt, quia i/s ipfis poenae loco mina-

tur Deus, quod in multitadinem erupturi non fint.

Nomen

populi, in textu non legitur, fed a Viro Cel. textai infertur.

Hos, IE. xo

37

die Gózen, welchen fie dieneten — fie gegen ihren Un-

tergang nicht fchüzen würden.,

Verfioni vero Zathiaue :

fcortantes prolem non fzmg ient, opponit : Ich, glanbe nicht,

dafi dif ein Leiden vor. die

fe Leute gewefen feyn wmde,

und dafi Gott durch eiu ,ä'i/ïmfleæ die Folgen ihrer Sünden

verhütet habe,

Sed.,

uti contra contextum fupponit

&) verba noftra

.,un/

LY

j?r)zwzlmn quoque pertinere,

cum To

comoedentes mom

bi/ ll/iA(:'ux) uu

iur aperte refpiciat Sacerdotes

vitlimas populi comedentes, atque de populo diltincte verfu

demum 12 agatur

B) de [pirituali fornicatione iermo-

nem eífe, cui tamen mox v. 11. vinum €9 mu[lum jungi-

iu

P

A

ita etiam objeflio contra fententiam noftram. nullius

momenti eft

Facil

largimur, quod fcortationis finis

non fit procreatio fobolis numerofz , fed libidinis exple-

tio & voluptatum fruitio; & quod fcortatoribus non grave

fit, fi ex fcortis liberos non fufcipiant

Sed poena Sacer-

dotibus h. l, denunciata non refpicit defefium [fobolis e:c

1

fcortis ,

fed ex legitimis uxoribus ,

quae orbitas in populo

Ifraelitico opprobrio erat, & poenis gravioribus accenfita,

Levit, XX

QO 2

fer, XXII, 3o. uti larga foboles in

beneficiis habita.

Conveniebat hzec poena erbitatis ex [e-

472

ne-

JlïLï

H

is matrimoniis peccantibus per fornicationem ,

que etiam miracula

tequirebat, cum pluribus modis na-

turalibus flerilitas €9 zle«wia exiftere queat, & multiplica-

»

tio prolis impediri per mortem liberorum vel recens na-

torum vel in tenera adnuc zetate verfantium

E

1

Ratio poene di-

quia ajehovam omiferumt. ob[ervare.

38

Toss M um

vinze fubjungitur his verbis. q. d. quia patrantes ifta fce-

lera , atque agnitionem Dei repudiantes v. 6. 7. Jeho-

vam, cui conftanter adborere debsbant, neglexerunt

obfervare. Idem fenfus eft, fi cum aliis locutionem cognci-

fam &atuas, quia deferuerunt jehovam C9 meglexerunt fer-

vare legem ejus.

Ita Zv», DAv nivs: etenim me legesque

meas contemnunt,

VI II.

Stortatio, viuum €9 muftum auferunt. in

[

! of

e

licendi vim.]

De wexnu verfus noftri duplex eft Interpretum fententia.

RiveTVs, BRENTIvs, TamNovivs & Seb, Scumar-

DIVS eum cum proecedente conjungunt, h. f. /Von efl mi-

rum, quod deferuerunt gjthovam v.10. quia Jcortatio & vi-

num €5 muflum occuparunt cor,

CoccrEjvs vero, Prisca-

TOR aliique ad fequentia referunt, h. f. Stortatio , vinum

muftumque aufert cor ; hinc ef , quod populus meus lignum

fuum . interrogat &c,

Putem ego, verfum noftrum tan-

quam g4«0men poni, qu:e ita refpiciat preecedentia fcelera

a Sacerdotibus commiffa , ut fimul tranfitum faciat ad

fcelera, popuíi redarguenda v. 12. Scortatio intelligitur cor-

goralis; quia cum ea conjungitur vinum & muflun; Sine

Cerere enim & .Baccho friget Penus.

Heec auferre cor,

i.e, refle&tendi & intelligendi vim adimere, dicuntur,

fecundum tritum illud :

Nec Peneris, nec tu vini capiaris amore,

Uno namque modo, Ziza Penusque nocent,

Hos, II X5

2

9

Ill. My c & A EL ts in nota ad h. 1. refpici putät ad convivia

Jacrificialia apud cultores P'itulorum €& Baalim ufitata : Die

JMeinuug , inquit, fcheint zu feyn: Hurerei, diein den aber-

glaubifchen Hainen getrieben wird , und. frühliche trunkene

Qyfer - Va

it0otc

ESP

item, die man da fhiült, vauben meiuem Folk

den Perfland , veiffen es zum Bilderdienft ,. Abgütterei und

allem Aberglauben hin , fo , dafl es endlich thüricht genug

wird, Holz und Kloz mz. Kath zu fragen.

W. IS.

Populus meus lonum fuum confulit , &5 baculus ipfius ve-

fponfum dat ei. . Spivitus enim fcortationum adeo eos

feduxit , ut veliio Deo fuo (cum aliis Diis) fcor-

£eníur

Populus mens lignum fuum confulit ] De Sacerdotibus

inde a v. 5. feq. actum erat ; nunc de popuío agitur , cui

ablati cordis , i,e. amentiae effeflus mali jam. tribuuntur.

Vocem *5y LXX junguntcum veríu proecedenti, cujus no-

mina £ria in Zlceu/ativo ponunt, & nomen cordis pro no-

minativo regente habentes, vertunt: zoeveiay was ewov uxi ue-

$ucpum cds£ulo xxpdim Xas s. Atque iftam voculae "^y cum

verfuü 1r. conjunctionem fequuntur //, MicmaErrs,

Perer. Davruivs & MornENHAvERVS; quo admitti

quidem poteft, proeferenda tamen diítin&tioni textus non

videtur ; quia gemeralis [ententia jam in fpecie adplicatur

ad popgulum, Addo , fi momentum habere debeat ifta vo-

ao

Hos. IP. i5.

cis '5y cum verfu rr conjunGio, putem, integram ver-

fionem Graecam admittendam fuiffe, quam tamen ipfi

hi Viri celeberrimi non fequuntur.

Emphafis eft in pro-

nominibus: meus C9 [uum, Vocem "ay repetit Deus ex

v. 6. $. non fine fumma indignatione, quum mox addit,

quod idem populus Dei confulat Jjemum funm, q. d. po-

pulus I[raeliticus , quem adoptawi, qui.[e meum effe ja&at ,

quem & gentibus feparavi, C9 qui me con[ulere debebat , eo

infanie delabitur, ut /uwm liguwun, quod in ipfius pote-

ftate eft, quo utitur etiam ad fovendum ignem , con/ulat.,

Futura npy, ouvh, *v non femper tempus futurum indi-

cant, fed fzepe, uti etiam praeterita,fignificationem Ao-

rifti habent, five £empus continuum indicant. Ligui ut ma-

teriae, non ut formae five idoli , mentionem facit Deus

loquens, ut £urpitudo idololatriae eo fignificantius expri-

tnatur.

Cf. Jes. XL, 2o0. XLIV, z3. ]er. II, 57.

To 3

cum verbo 5xw conftru&um denotat objeflum, quod inter-

rogatur, coll. Jud. XVIIT, 5, T. Sam. XXII, 13. adeoque

ipfum /igneum iclolum, quod confulitur,

-&9 baculus ipþusx refpon[um dat eil] i,e, & baculo fuo

petit. ve[pon[um. Und. [eim Stab foll ilnn antworten.. Sunt,

qui cum Riv E 0 baculum a liguo non diftinguunt, fed

pro uno eodemque obje&to accipiunt, quia refponfio tri-

buatur ei, qui interrogatur; mferrogatum e[l , inquit,

lignum; refpondet baculus; id autem refpondet, quod in-

terrogatur ; cuifent;ntiæ accedere videtur Seb. CAsTEL-

LIO

Hos. IP, 15,

AI

LIO vertens: mui fignum f[uum confulunt , eisque faus dat

re/pon[a flipes , i. e. a Diis e ftipite fa&is petunt oracula.,

Ali baculum a ligno diftinguunt , & de eo divinationis

genere exponunt, quod Gr?eci £vieuavreizy feu eadouav-

Tt4y , aliàs quoque gentilibus ufitatam , vocant: quam

in rem allegant Ezecf, XXI, 21.. ABARBANEL varios

buculi in divinando modos adducit, ut vel iGibus feftinis

terram percutiant, ve/lignum ab una parte depudatum,

ab altera cortice veftitum, projiciant &c. Conf, SE . p E-

NVS de Diis Syris, Syntagm. I Cap. 2. p. m, mihi ror,

RxisxE in Libro Summlung Zrabifcher Sprüchivürter, die

von Stéken und Stübem hergenommen find. p. xg. feq.

LXX. vertunt £v thy,GGMJ; «VUTtYy £"YQU'TOWV , XOL EV ga,ec;'al;*

wUTrey (awle) amwyyskXov avTt , per auguria (omina) eos

conjulnerunt. E per virgas fuaus aununciarunt ei ; qu ver-

ba TuEopontErTvs ita exponit: 4Adjungit (Dominus)

gorro ridiculam vaticinationem, docens, quo patflo eos, qui

profitebantur. [2 vaticinari, confulerent , €8 illi aliquo modo

re[pon[a darent, — Etiam alii , inquit, per auguria quedum,

que ejent agenda , exquirebant ;

lü virgis quibusdam,

fraudis adjutricibus utentes, que volebant, enunciabant.

Spiritus enim [cortationum adeo eos [eduxit] Per fpi-

ritum [cortationum intelligitur vehemens libidinis fervor

& affe&us. Hebreis enim Spiritus fiepe qualitatem aut

affe&ionem mentis denotat, Hinc /piritus -Zolotypiae,

Num.- V, 14. mendacii Y, Red. XXIl , 10. &c, TaEoponE-

F

Hos, IP. 1:3.

42

qvs vertit; vv ml zv mroQveiav oguxv. . Ad verbum nynn

fübaudiendum eft pronomen eum fc. populum. Quidam

Codices, citatia pe Rossr, habent toynn.

ut negleflo Deo- [uo [tortentur] cum Diis peregrinis fc.

per idololatriam & cultum vitulorum. Conftrudionem He-

brzam, quo vix uno verbo exprimi poteft, 7//, MicaE-

LIs vertit: Es treibt Hurerei umd verlüft [eimen Gott.,

Vm.Bvmnscuknvs: dafi fie fich. von ilrem Gott*los-

furtn. Phrafis defumta eft, uti bene ex Krwczro an-

notat Scau M1pivs, e re matrimoniali, in qua uxor eft

fub marito ceu Domino fuo.

Y. 23

In -verticibus -montium [acrificant , in collibus fufitum

faciunt füb quercu, populo &5 terebintbo , quia

bona efl umbra unius cujusque. — Ideo etiam filie «ve-

ftre [cortantur, &5 nurus "veffre adulterantur.

In. verticibus montium facrificant] — Poft infignem ido-

lolatricae fuperftitionis fpeciem , qua ligemum fuum confu-

lebant, v. r2. memorantur /acrifiim , im locis excelfis

oblata, contra expreffum mandatum divinum Devt. XIl,

I—6.

fub quercu, populo & terebimtho , quia boua efl um-

bra wuniuscujusque ] i.e. iu locis excelfis, arborum fron-

dofarum umbra te&tis, Ezech, XX, 28. quarum tres in-

figniores fpecies recenfentur, quas varie reddunt Inter-

Hos. .TI 13

43

pretes, //sftris Mrcmn

-ELIS; Ünter Eichen, Storax und

Torebinthen

PFen, DA TH1VS; fub quercu, terebintho €9

populo umbro[a

MorpENHAVERVS: Üwuter den Fichen

Pappeln und. Therebinthen

Accedit ad magnitudinem

Íceleris

quod facrificabant in iftis locis Zitulis &? Baa-

lim, & quod ideo arbores froudofas ibi plantaverint, ut

fub earum umbra omnem etiam impuritatem corporalem

eo fecurius exercere poffent.

Ideo etiam filie veftra: [cortantur , €8 nurus veftre ad-

ulterantur| Tranfit fermo .a perfona tertia ad fecundam

& a patribus ad filias & murus. Senfum bene expreffit

SCHMIDIVS :

Ideo turpiffima impietas latiffime graffatur;

hinc fit ; ut omnis pudor evanefcat ,

atque adeo filige &

nurus pud citiam fuam proftituant impune & fine pudo-

re. TuEODORETVS verba textus de flupro vi ab foflibus

inferendo. interpretatur

Quocirca, nullam. veftrám: curam

fiabebo , neque. filiarum vefirarum, meque [ponfarum palam

veitiatarum ab invadentibus vos inimicis

que enum claan 69

D

occulte apud vos audebatis

hec palam fieri. permittam

Sed ftuprum ab hoftibus inferendum, non commode per

fornicationem & adulterium exprimi poteft

V. I4.

ANon animad-vertam in. filias -veffras , quod fcovtentur ;

65 in nurus veflras, quod adulterentur ; Tpfi enim

(patres) cum meretricibur fe feparant , €9. cum

Hos, IP., 14

44

- proflibulis facrificant ; &5 pcpulus ifte zmpm/ers pro-

flernetur.

IVon animadvertam in filias — —— adulterentur;] Plu-

res Interpretes PrscaTon, ScuHuwiDivS,

Mankivs &

e récentioribus /e». DaTHivs & DoEDERLE INIVS

textum iwterrogative accipiunt , quafi wb pro wbn, uti

fzepe, pofitum fit. Conf, Nor.ptvs Conc, Partic, edit. Dynpu

lVonue animadvertam .in filias ve-

p. 422. Vertunt ergo:

Verum nulla ratio jufta adeft, cur heic ftatua-

firas &c

tur interrogatio

Re&ius omnino verba isudicative, atque

indiflive fümuntur, prouti etiam vertunt LXX x z u5 emi

cxebepa , & HigRoxNYvMvs: IVon vifitabo [uper filias ve-

firas , cum fueriut fornicateg — fenfum in Commentario ita

exponens: Grandis offen[a eft, poflquam peccaveris, iram Do-

mimi onm

TETETT.

Fornicatus fuerat. I[rael & .Domino f[uo

€9 fyiritu fornicationis [eduftus

ideo fornicamtur C5 filim

ejus €9 fpon[m , && absque ulla vindifla in [ue [celeve relin-

qmmtur , «t

quod filie €9 uxor vero parenti fecerunt. €9

marito, hoc in liberis [uis €9 uxoribus fentiant , €9 ex pro-

qrio dolore intelligamt dolorem Dei

qui m tiantum iatus

efl, ub nequaquam percutiat. delinquentes — Per. Prop

tam Píalmo LXX XVIII, 33. 34. dixit

Vifitabo in virga

iniquitates eorum , & in verberibus peccata eorum ; mi-

fericordiam autem meam non difpergam ab eo

Qui i91-

iur ümatur , corripitur

qui negligitur, fuis peccatis di-

mittitur

Tuntusque fuit , numerus fornicatorum Ifracl, Wt

e

Hos, IP. x

48

cejei uliio de[perans emendationem. Eodem modo indicas

tivo vertunt quoque LvrHERVS, TamRNovivs, GRo-

TIVS, GaTAKkERVS , ///. MicHAELIS, STRVENSEE,

BvngscuEgnvs & Bvnxivs, qui folide ita: ,Alias fole-

sbat Dominus, populo fuo propitius, animadvertere gra-

» Vifüme n filias [cortatrices & nurus adulteras, eaque fua

sfeveritate vitiis, ne amplius invalefcerent, obicem po-

»nere. Conf. Devt. XXII, 22. fs. Sed hic minatur, wolfle

»Jt in filias nurusve ob [tortationes && adulteria. auimad-

» Vertere, idque ideo, ut patres & mariti fentiant talio-

»nem, videantque fua peccata idololatrica peccatis filia-

.rum & nuruüm , in dedecus totius familie vergenti-

»bus, fevere & graviter puniri, ,

Ipfi enim (patres & mariti) cum meretricibus fecedunt ,]

Ratio datur , cur Deus nolit animadvertere in filias &

nurus, cuia fc. patres €9 mariti pejora patrent; - Mutatio

perfonze heic rurfus notanda.

Loquens Dominus non in

fecunda. perfonm pergit, quia vos patres cum meretricibus

vos feparatis &c. fed, quafi non amplius dignaretur eos

alloquio Deus , in tertia de illis perfona loquitur : Cum

fcortis [ecedunt , i.e, uti GRoTIVS exponit: in /ucos eunt.

Itemque ///, MicnaEris: fie fondern. fich mit den Huren

ab.

Gehen in die geheim[ie Günge der Hainen , und. trei-

ben da Hurerei als eine Art. des Gottesdieufls.

€2 cum proflibulis f[acrificaut | Pofterius hoc mem.

brum exeg-eticum eft prioris, Notum, quod cum facri-

46

Hos, IV. 14

ficiis conjun&a fuerint convivia facrificialia, ad quze plures

perfonze invitabantur. Senfus ergo: ad.convivia facrifici-

alia invitant fcorta & proftibula, quze cum ipfis edant &

bibant, ut, quando cibo & potu incaluit libido

cum 118

fcortentur impudiciffimi homines

Per mv*45, quea

17. videntur quzevis

c»w"-» diftinguuntur, Devt, XXII

feminze five maritatee five colibes denotari , quae in his

nefandis facris fe proftituebant

€9 populus , qui mon intelligit , profternetur.| | Culpa

continetur in verbis r* N5, q.d. populus hic, qui omnem

veram Dei cognitionem refpuit, ad repetitas admonitio-

nes & comminationes prophetarum non attendxt

cul

fcortatio & vinum omnem intelligendi vim aufert , ut

graviffima fcelera perpetret :

hic populus proflernetur

quo uno verbo omnis peza« populo infligenda usque ad

interitum Reipublicze complehendltur

Verbum v2 ,

praeter h. l. bis adhuc legitur Prov. X, 8. 10, ad quem

locum ScHvrTENSsIVS

probaffe v1detur, quod in

Kal denotet

conjecit im terram , & in Niphal proflerne-

PiscATOR

iur. HiERONYMVS vertit

vapulabit

cum TzREMELLIrIO conturbabitur

LXX verterunt

GUVG&TTAEMETO JA6TAà TTOQVYG ,

male voces primas verfus 15

conjungentes cum v, 14. & pro mx Bw f fcortaris le-

gentes m oyp cum /[corio & pun&antes .Kuwmez pro

S?egol ;

dum voces iftae planifime ad verfum fequen-

tem fpectant,

Hos. IF. 14

47

Acv, 3855 $0;

sequitur, a/fera pars Concionis dehortatoria ad. Sjudaos

dire£ia , ne patiantur fe feduci exemplo Ifraelitarum , ubi

1) dehortatio ipfa emphatice proponitur v. 15.

2) & rationes a foeda culpa & gravi poena Ifraelis re-

petuntpr.

*

V. IS.

Quo4fi tu fcortaris , o Ifrael! ne reus fiat

jula , Ne

eatis Gilgalem, &9 ne afcendatis. (proficifcamini)

Betha-ven, nec per Jebosvam ibi juretis.

Quodfi.tu [cortaris , o I[rael! | i, e. Si tibi, popule

X tribuum, porro libet fequi idola ; nec abftrahi te pa-

tiaris redargutionibus & miuis,

Alloquium hoc Dei,

quo ab Z/raele reprehenfo ad. sjudam dehortandum tranfit,

eft valde emphaticum. Oratio enim conceffiva, quam

bene vertit Lv THERVS: twillt du ja huren I[rael! acu-

leum habet, quo ftatus Ifraelis u£ de/peratus fliütur.

JNe reus fiat syuda;] i.e. ne populus duarum tribuum,

(fub Juda enim, tribu regnante, comprehenditur etiam

tribus Benjamia) in communionem fcortationis tuze ido-

lolatricae, adeoque reatus graviffimi veniat,

ne eatis Gilgalem , o ne proficifumini Bethaven ] fc.

vos, Firi gude , ad quos fe convertit fermo , tanquam

ultimo loco nominatos ; in quorum etiam vicinia Gi/gza/ &

48

Hos; TE 1

Bethel erant; quare urbis Dan, ubi alterum Z'tulum col-

locaverat gieroboumus J, tanquam remotioris, & in ulti-

mo rerrze Ifraelitico termine fitze, nulla hic mentio fit.

Íta jam BRENTIVS,qui dicit: Hofeas, cum fe laterem

lavare in J/raelitis videret, ad gjudamfe convertit, & ex-

hortatur, ne malo Ifraelitarum exemplo fineret fe feduci.

Jtem GRorivs, Manxivs, & //l, MrcHaELIS: Z vom

Stamm Suda kommt vicht in das I[raclitifche Land , nach

Gilgal und Bethaven, qvo der. Külberdienfl getrieben qwird,

WNominantur duo loca, in hiftoria populi Dei valde celebria.

Gilsal locus erat in confiniis tribus Benjamin & Ephraim

cis Jordanem, prima Ifraelitarum caflrametatione cis gjor-

danuem, Circumcifioue populi, & Pa[chatis. celebratione il-

luftris, Jofuze Cap. IV, 19. V, t9. 1o. ubi /acrificia quoque

obtulit Sumucl 1 Sam. X,8. Quo vero tempore cuftus ido-

lolatricus ibi inftitutus fuerit, non conftat; fed fub Jero-

boamo II. valde eum viguiífe ex Amofi Cap.IV, 4. V, 5.

conftat. Bethel nomen Domus Dei habet a TJacobo, quod il-

lic Dominus ei*apparuit Gen, XXVIII, 17 — 19. atque

poftea locus erat ad cultum facrum adhibitus L Sam. X, 3.

a Jeroboamo L. vero ele&us in fedem przecipuam cultus

Jitulorum 1. Reg. XH, 29 — 33. quare Bethaven i, e. do-

mus iniquitatis per contemtum ab Ze/ea dicitur. H1ER o-

NvMvs: Bethaven, inquit, eff Bethel , -£9 que prius voca-

$atur Domus Dei, pofiquam vituli im em pofiti fumt, ap-

pellata. eft Bethaven, i, e. domus inutilis & domus Idoli.

Recenfentur quidem , jam ante gjeroboami J. tempora

Bethel

.HUS. [f/ 6.

49

Dethel & B

CUt

ol

àven tanquam urbes diverfz Jofuze VII, ».

XVITI a2. 33. i Sam.- XHlla s

Sed cum. Jeroboamus

Bethele erexerit vitulum: longe verifimilius eft , Hofeum,

dum H

Cb

pí

haven nominat, per antonomafiam Betfelem in-

telligere, ob mofcholatriam ibi introdu&tam, *)

IVec . per. gjehovam juretis] íc. qui Bethefe colitur,

Nam lfraelitze Z'itulos , Bethele & Dane erectos , voca-

bant jjelovam, quod putarent, eum in tali imagine recte

coli. Non ergo prohibstur formula juramenti per fe,

fed abufus cum cultu Fitulorum conjun&ius. CK. Zephan. I, 5.

Jl.Mrcmarrris hzc ultima veríus noftri verba ad

l/raelitas dici exiftimat in nota ad h. v. Und ihr vom den

S

j

» sehen

tümmen , eutehret den. IVahmen. gjehovens . aicht

» daduarch, dafl ihr bei ihm fcluetret ; deun ilir deukt doch

» dabei nur an eure güldene Külber , die ilw. ihova nen-

7) J/l. quidem MICHAELIS exiftimat, poft ereptam eJeroboa-

"o l. atrege Jude, 4bia, urbem Bethel TI. Chron. XIII, 19.

quze.ab ifto tempóre manferit-in ditione Regum Judz, uti ex

Eíre lI, 28. pateat, verum locum Mofcholatriz fuitfe Bezi-

aU£5, cui oppido J/raelitae , polt translocatum ibi cultum.

Vituli, women Bethelis impofaerint ;

Hofeam ergo vero &

antiquo nomine urbem , in quam cultus vituli tranfierat,

appellare Bethaven. Sed urbem Bethel nunguam recupera-

tam fuiffe per Reges Ifraelis fubfequentes, neque locus ex

Efra prolatus probat, neque locus II. Chron. XIII. I9. cum

ibi v. 20. addatur: wec vires recuperare potuit Seroboamus

Zbiae temporibus ; quse verba non inferunt, femper Bethelens

Regibus Judze fubje&tam manfiffe,

G

50

Hos II

, ",

]Wahre und falfche Reiigion mi[che. fichh mcht mit

Sed . cum egresgie conveniant heec verba

einander. ,,

cum dehortatione

wdmorum , ne feduci fe. patiantur;

Ijraelite vero füb initium verfus fiftantur ut tales. qui

nullis admonitionibus & comminationibus corrigi queant,

iidem . quoque in verfu feq, comparentur cum vacca re-

cur novum ad Z/raelitas

fratlaria

ratio non apparet ,

alloquium ftatuatur

Dnvsio placet disjuutliva : ad gju-

Ver-

daeos oratio, quam etiam ftatuit 7ez. DA T H1vs,

tens: Zut Gilgalem me abeatis, neque pr pfm,uwmz b the-

lem

aut ajehovam ommino mou profiteamimi ; i.e. aut non

veniatis in focietatem. iftius cultus Idololatrici, autj ho-

vam omnino non, ut Dcum, quem colatis, profiteamini,

Phrafis enim, jurare per Gje/zowmz

faepe ut /pecies aétus

reliziofi pro profeffione verz religionis ? genere dicitur,

ex. gr. Jerem. IV, 2.

V. IÓ6,

Sicut jwvenca. vefralaria refm&awus efl Ifrael: ideo

nunc pafcet eos Teborva. ficut agnum in latitudine.

Sicut. juvenca. vefra&laria vefraflarius efl. I/vael

Ne-

xus hic eft ; üt jjuda a reatu //raclis abftrabatur

ro-

ponit Deus przmo peccatum lrae!is

deinde pazam

ho

cufatur populus X tribuum

quod refrattarius

, Deo

fe fubducens, jugum ejus non admittens, atque rnonen-

tibus ferociter reluctans

atque ut iummus contumaciae

gradus confíta

adjicitur fimilitudo

"cu$ Juvencu T6-

Hos; IP.^17.

)

p

)!

fraffaria, qua allüdit; uti poft Gno TIv w etiam Zvr.

Darnurivs monet, ad imagiaes Zitulorum , qui Gi/eale

& Bethele colebantur, & ab LXX Ózuaie, juvence ver-

tuntur. L,Reg, XII, 28. Jehovam , inquit Propheta, vi-

tulo affimilarunt; at ipfi talés funt; nempe quoad contu-

maciam , mentem refractariam & jugi impatientem.

id

w

e

o "unt pa[cet eos. svhova, ficut agnum in latitudi-

»] Bene GROvTIVvS: E

6

iL

hic x^swxcuog ex ambiguo;

Late paícere amant agni. Deus Ifraelem difperget per

totum Affyriorum regnum; quem fenfum etiam exhibet

HikeRONYMVS: Quia metaphorum , inquit, & vacca Íg-

füiviente ceeperat , fervat in reliquis, ut difperfionem populi

J[raelitici in latilhmamyMedorum terram quafi in campo la-

Üifumo C9 im [patiofu terra gregis €6 agnorum pafiuram

vocet,

UE

IG

Sociatus eft idolis Ephraim ; mitte illum, o Tuda!

Sociatus eff idolis Ephrain] | Pergit Dominus Judzeos

alloqui, atque motivum addit, cur fe non feduci patian-

tur, petitum a deteflamda idololatria populi llraelitici ,

quem a tribu regnante Ephraimum nominat,

Jdoía vo-

cat t23Xhyy a formando five fingendo fic di&a.- cf, ]obiX,g.

& dum Ephraim fociatus Idolis dicitur, notatur ftudium

Idololatriz intenfum, a quo Ephraim fe abftrahi non pa-

tiebatur. DRvsivs exponit: Ephraim vinculo focieta-

tis fe obfh'ixit cum idolis tam ar&o, ut ab iis disiungi ac

52

Hoä, YE. 17

feparari non poffit. G ov 1vs hunc fenfum facit: Sunt

illiinfanabiles ab ifto morbo.

mitte illum, o ]uda!]

Imperativum Hiphil mim

communiter derivant a verbo in Kal inufitato n^, quam

vero derivationem rejicit //. MrcHarEriSs in Supplem.

ad Lex. Hebr. Nr. 998. p. 1087. 1089. & deducit a rad.

nm (cf. Dijudicationem. mediorum | intelligendi LHebraifmi

Ita etiam

n. 314.) vertitque : Lafst ihm feinen Willen.

alii exponunt: concede ipfiinfaniam [uam. . ct. II. Sam. XVI,

ii Scu MuiDIVS & Jen, BVRSCHERVS habent hzec

verba pro alloquio Propliete ad Deum, quibus Vates ju-

ftum Dei judicium, quo populum lfraeliticum dimittat

in vias fuas, approbet, Dnvsivs, LivErEJvs &c.

habent pro alloquio Dei ad. Prophetam, quem avocet ab

ulteriori admonitione populi pertinacis, q. d. omitte'eum

increpare , quia non proderit, BmarNTIVvs vero, lam-

Novivs & Manxivs Dabent proalloquio De; ad Judam,

qui fenfus commodiffimus eft , & jam ab HrenoNvwo

probatus, qui ita: O gjuda, quía Ephraim femel. idoloruim

amitus €9 particeps. fl ,.dimitte eum , ne [equaris impieta-

tem ejus.

v I8.

Si rece[fit evinum eorum , [cortantur ; deamant , admodum

diligunt ignominiam proceres eorum.

Si rece[fit. vinum corum, [cortantur ;] Continuatur de-

hortatio ad dudeos, ut a communione cum lífraele ab-

ftineant, ita, ut noya fubjungatur ratio, a conviviis fa-

Hos. [//'.' IS.

58

crificialibus & turpi Sacrorum Baaliticorum ftudio pe-

tita.

Scilicet, uti bene /zz, DokpERLE:INIVvs exponit,

primo comefautur , deinde, fi receffit vinum eorum , ab-

latis poculis, meretricantur.

ScHMIDIVS verba moftra

de idololatrica temulentia exponit: Si utique aliquando

fit, ut idololatrica ipforum temulentia xYecedat , ut ad fo-

briam & meliorem mentem redituri videantur; mox ta-

men illa fpes evanefcit, dum ítatim a principibus fuis

in pejorem fcortationem retrahuntur, & magis, quam

prius uuquam, — Vifi funt, ad fobriam mentem rever(u-

ri, quando Prophete veri eos redarguerunt, & terrue-

runtíuis comminationibus & demonftrationibus.

Mani-

nifeftum eft exemplum in hiftoria E/iae.

Hic fuo zelo

tandem effecit, ut omnes exclamaverint: dgje&ova Deus

efl! & paffi funt prophetas Baal occidi, ejusque altaria

everti, I. Reg. XVIII, 39 feqq. fed mox relapfi in pejora

funt, & Elias fugere coa&tus coram ZJ/abele.

Sic giehu

reftituturus videbatur verum cultum Dei ; fed hzefit in cul-

tu vitulorum. If, Reg. X, 1$ —29. Sed non de eo, quod

olim , fed quod tempore Ho/vae fiebat, fermo eft. Quare

rectius omnino plures Interpretes verba de temulentia

Iíl, MxcmaErrs vertit: JZennu

proprie tali exponunt.

der Raufth vergangen ifl , treiben fie Unzucht , & in nota:

difl verftehe ich. vom eigentlicher. Unzucht, die bei dem aber-

glaubifthen. Bilderdienft getrieben werden, und. mit trunke-

nen Opfer- Mahlzeiten abwechslen mochte.

deamant , admodum diligunt iguominiam proceres ejus.]

Hos, IF. 18.

r

4

Ad difficiliora Hofeze loca hoc verba omaino pertinent,

Hinc ingens etiam Interpretum eft diffenfus, inprimis cir-

ca verbum *an. P7es. DaTr nivs illud omittit, vertitque;

atque adeo eorum proceres illa turpitudine dele&untur , atque

in nota Critic, addit: ,,To *2n fine dubio vitio fcribarum

»irrepfit, quod fimilis fyllaba praecedit- Nullus antiquio-

»rum Interpretum hoc »5n legit, Aut, fi licet etiam affer-

,re conjecturam , fortaífe le&um fuit: s*ari« 3ni amando

»,Qmant, ut fimilis conftructio pracedit, atque a/terum &

ofcribee errore eft omiffum. , Ce/, pk Ross: annotat ad ver-

bum »3n, quod afferte vertit: Deeft in Kennicot. 100. 145.

149. in LXX, Arabe & utroque Syro, fimplici & Hexa-

plari, malegue geminatum ex preecedenti *$5m« Housnr-

GAN'TIUS autumat. Cod, meus 226. *35 per Kamez forma

regulari habet, Verbum y3n ergo, quod p/urium Codd. &

Fulgate quoque au£loritate defenditur, omnino retinen-

dum videtur ; fed, quomodo vertendum fit, non conveniunt

Interpretes.. Manxirus duo diver/a verba per Afyndeton

pofita ftatuit, vertens: dilexerunt €9 attulerunt iguomiuium

chypei ejus. q. d. clypei ejus non tantum amaverunt, fed & ,

quod majus eft, attulerunt ignominiam, eam introducendo,

firmando, & augendo apud populum. . Atque ita *2n erit

prateritum vel per Apherefin a àm dedit, vel per Synco-

pen ab iean attulit, vel magis regulariter a radice perdita

n2n. Diverfo quoque a verbi sans fignificatu T »3n vertit

Ill. MicnagrrtzS: Jhre Pornehmflen lieben, und fürchten die

Achande , i, e, fie fürchten fich für Schande, und ringen doch

Hos. IE^. 19.

55

LIaecy 12345

^v

E

fo nach Schande und. U

7,O LILiV ,

dafi fie fie

^

u Íieben fcheiu

[2

£

72,

77

GRoTIUS vocem ysn in Imperativo vertit: Zmarunt dice-

re proceres eorumz Afferte ienominiam, 1li dicebant; ffer-

£e idola, fed Propheta dicit, non quod ipfi dicebant, fed

quod res erat, qualia & alibi notavimus, 7vem,Dorkpxkn-

OYv 10

LEINIUS optime voces ambigua

u.&ilJ

oni ftatuit, fi vertas:

Offerre amant turpia. dona. Nempe *3m, inquit, eft a. 33m

vel 3* douare , unde t»snan Hos. VIIL 13. donaria, Duo

verba Hebrzeorum, fi eodem tempore junctim ponuntur,

alterum vim infinitivi habet; hinc amaut, offerunt , inter-

pretare: offerre amant.. wi3, quod plerique vertunt proce-

res, apud Chaldseos eft eratuita donatio,

Hinc w5 eratis

dedit. Gen. XIV,20. Prov.IV, 9. & Gen. XV, x, Jam twr-

gitudo donationis erit, turpe donum. Hoc nomine veniunt

vel munera Sacerdotibus oblata, vel oblationes poft fcele-

ra commiffa, Senfus igitur eft: primo gule atque amoribus

idulgent ; deim profanis oblationibus venium querunt. Hanc

impudentiam v. 19. refellit.. BuxTonrF1us gemipationem

ejusdem vocis ftatuit, ad auzendam figuificationem, quem

fequitur Pen. íc. BuRScHERUS, vertens: dilexerunt cum

funma diligentia dataqne opera ignominiam proteflores ejus

fc. nationis , quam expofitionem ex genio Linguse confir-

mat ConjuntdZillimus Dn. Collega nofter, D. SroRR in Obfer-

vat. ad. Znat. €& Synt, Hebr. p. 192. ubi: coalefcere po[[unt,

inquit, (duo verba) gronuncatione, uti Hos. IV, 18. xanN

»2n legitur , quo celerius & conjunGius afferri poífent

dueg forme 3122 & 32D7W, ad augendam fignificationem

(deamant, admodum diligunt) copulatae,

V. Ig.

Ligabit eam «ventus in Alis ejus , aíque pudefient. a facri-

ficiis [uis..

Ligabit eum ventus in alis ejus, ] Culpz v. 18. notatze

fubjicitur jam peua, Pronomen.f«mininum nrms nequit re-

m

6

Hos. IV .19.

ferri ad ma/culinum "pl';þ ,fed refertur ad populum Ephraim,

ficut lo n in m»5; Nam ty quandoque etiam femininum

eít. Phrafis ipía duplici modo exponitur. AbenEsra ex-

onit: ///a íc, Ephraim, digabit ventum in alis [uis, i.e.

fruítra laborabit in cultu fuo idololatrico, ficut fruítra la-

borat, qui venturm alis veftis fuze vult capere vel inclu-

dere. Sed repugnat ftilus.fcripturze, in quo mm accufati-

vuseft, Rectius alii vertunt: Ligabit eam ventus, 1. e. ventus

Ephraimuminvolvet, & quafiilligabit, auferetque in exilium

miferrimum procul a terra Ifraelis.

Suflixum femininum

in rrb:23 plures Interpretes cum nomine mw, quod gene-

ris communis eft, conjungunt: Ita Gnomius; Pentus eum

i. e. celerrime auferetur in

velut alis [uis ligatum auferet ,

regionem longe diffitam. Ventis alas tribuunt

& Groeci &

Latini Poetze. Sed durum videtur, in eodem membro &

conftru&ione vocem m pro ma[culino in verbo ww & fe-

minino in f[uffixofumi, Quar

e re&ius per a/as non aías veuti,

quibus qua

fi volat, fed alas veftium laxas Ephraimi int

el-

ligit Secb. Scamipivs, q. d. ventus infpirabit in alas ve-

ftium Ephraimi, ut in vela quaedam, atque fic apprehen-

det Ephraimum in iftis ejus a

lis, ut afportetur in lon-

amterram, 'Talequid nempe viatori cum laxa ve-

ginqu

Ííte am

bulanti, fieri poteft & folet, ut veftes ejus a vento

violento infpirentur inftar velorum, & fic ille procul afpor-

tetur, & tandem in terram projiciatur. Favet huic expo-

rum ;

Eamque

fitioni SvRus: l/iviolebz't ventus im alis eo

fu

am quoque fecit /lluftr. MicHAELIS:

Der. Il/ind. wird

werden as

f

c an den Enden ihrer Kleider faffen , d.i. Sie

vVonn

JVinde in fremde Lünder weggeführt werden.

atque pudefient a, [acrificiis. [u

is,] i. e. tunc intelligent ,

facrificia ifta fua J/itulis €9 idolis

fatia nihil fibi profuiffe,

fed potius plurimum obfuiffe, omnisque ignominize

..g,;alamitatis» cauiï'am extiti(fe.

—

TOE o

)

s

du

x

£

i

*

E

s

d

S»

2

2$ 5

E

d

E

at

-

,W

£

M

W,-

s

Y

*

W,v

r

E

z

s

T

"/

L^

d

"

S

W

d

"

-

—

——

——

"

i

n

[

E

—

Y

"

&il

*

'ï:l

9

L

*

"]

rE

E

.

9.

EC

P 1

*&

* a

Mo r

».

à

"

"À

25 9

"

. i

9

&*

7

;4»9,

s d

Vi s

*

*

m

*

*x4

l.G

$

10

ää»

h

:

* -

ml

^

la

áss

P

äi

l

"

F.

at of

»

&9

2 d

p

u

s i

.9

"V

i.

t

*s

*

E

"À

?OA

L N 4. ]

£

6

"

u -a

& 4,

94

A

2V 9 as

;:l;

,

5

Ayeo o

;

5

j

*-.

L

-

24*

A» 2

-*

*

9

;

»

-';

^.

w

*

p

a

»

k

"

^

.

2

A

b

*

e

-9

D

P.

€

æk'"

ia,*k

f*

b Ó

] &

PT

L

H

u

:

*s

] 34

f

i

:

*&

&

*,

.

;

Vvl

At

»

Iw

f f

d

4

;;

;

E

k

n

0:&

*4

*

M

w

ï;?

P* a

D

a

-;

:u

€

x

C

k&

t

T

L

M LE

.;

H

ä

V^

: ]

a-.i!

*s

H

L]

»

edes

.

.

E

.-

&

D

Lr-]

"

!Q

L

T;

B* o ,

LEU

g.

*

J

L

ib *

*a) $h

T.v

0/1

»-.5

E

»

9t

4

'l

7

m

DA d

L

^s

L

1l

&

k:

"1

49

w VA

d

?

3544

*

9.

F d

E L TT

m

^*

P

;

Á

2t

*

»

I

» M m

4j* *8.

1'«

4*

L]

wb

"&

^s

9

lM

*

7

LT

M

*»

E

ï

L

-f

;

;

-

h

*

*

4 3

E

i

*

"EY

J

AR

".

x

d x

"a«

1

"

$ts

kd

»

^

.::

D

v

pe

^

v

^" n

P

E

; M. M.

D

1j

T

**

;

lp

"-)

MA !

*

?

»l ïi

DP

«

,.

$ 3 Vv

Y

^ d

Lj

N i

"T

*

5

r

)f

"

$

A

sj

I

"

]

»

p5

o ?

Yv &;

ht g

fi,-

TM

f

4*

V

&

"n

/Y-

[«

*s

A e.

L]

^s

k

i

.a

vX

d

i

x

^s

"

,gq.a,* .

Y

£l

P

ïüa

"

£.

x*:*&

&

PC

:

E

P a

&

s

cm

20

V

U

T

|

S

|

ANNOTATIONES HISTORICO- EXEGETICEE

R

o

Q

E

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

HOSE£& CAPVT IV|

us

QVAS

Balance

b

SVB AVSPICIIS DIVINIS

|

O

2

ENN

RECTORE FNIFERSITATIS EBERHARDINO - CAROLINZE

MAGNIFICENTISSIMO

E

-

E

E

m

Focus

ä

SERENISSIMOATQVE POTENTISSIMO DVCE Ac DOMINO

N

DOMINO

:

e $3

C A

O"E3Q0

12

DVCE WIRTEMBERGUE ac TE

CCLE REGNANTE, nxr, nErAS

11

PEPSSIDE

10

LVDOVICO IOSEPHO VHLAND

THEOL. DOCT. ET PROF. PVBDI. OR D.

ET DVC. STIP.

THEOLOG. SVPERATTENDENTE

DIEBFS

SEPTEMBRIS . 4. MDCCLXXXVFIIL

E

IBUVCGBCODUPU OE

DEREFENDENT

M. ISAACUS DORNER , Schiltacen

.

/fis. | M. LUD. FRID. JAC. HAAS , Grü

eing.

M. WILH. . VICTOR DIZINGER ,

Enzweyhing.

M. AUGUST. FRID. CHRISTMANN,

Seeburg.

M. CHRISTIAN. ANDR. THEOPH.|M

THEOPH. FRID. SCHWARZ,

HARPPRECHT, Bollenfis.

Tobelauus.

M. CAR. CHRISTIAN. HENRICUS | M. JOH. CHRIST

OPH. PFIZMAIER,

ä

HARPPRECHT , Oberbebing.

Hermaring.

M. CHRISTIANUS THEOD. HOER- | M. AUG. FR

MANN, Zinimontanus.

IDERICUS WAGNER,

Donnflettens.

EXAMINIS THEOLOGICI CANDIDATI IN DUC. STIP. THEOL.

TUBINGZE, litteris Balzianis.

, 4

d

]

1

M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com