KaI600-1955_14 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Annotationes Historico-Exegeticæ In Hoseæ Capvt IV, 4 r as E Ed m z u Dd H W s m r u od E -a i -- - - ii VU st AE —— ! i as : m m t .* 2 * ,M [j w -u * -€ U -- & z UT : WA m AL RUPT - — SERGORTUUAIM 2DUE c VAV $ss — U N T X - rP O s - u, s Yi i C RR m T x : JX c od C e a x Sí d m ul - ras A Y - T a, PT s E — w.ww.i x M $. a muf X i "i E j d 4 TM .:*-»A u ^m - ox VN J & " 7* w, I $ ANNOTATIONES HISTORICO-EXEGETICJE HOSE/E CAPVT IV QVAS SVB AVSPICIIS DIVINIS RECTORE FNIPFERSITATIS EBERHARDINO - CAROLINZE MÁAGNIFICENTISSIAMO SERENISSIMO ATovgE POTENTISSIMO DVCE Ac DOMINO DOMINO C A OLO DVCE VVI'?TEMBP RGUE ac TECCLE REGNA NTE, REL, REL e PRJIESIDE LVDOVICO IOSEPHO VHLAND THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD., ET DVC. STIP. THEOLOG SVPERATTENDENTE DIEBVS SEPTEMBRIS . 4. MDCCLXXXFIL RBUNVCGBCDUDOQE D h.F ENJDEN T M. ISAACUS DORNER,, Schiltacenfis M. LUD.FRID. JAC. HAAS, Gri "Üging. M. WILH.. VICTOR DIZINGER M. AUGUST. FRID. CHRïSTMANN Eneweyhi Seeburg. M. CHRISTIAN ANDR. THEOPH M THEOPH. FRID. SCHWARZ HARPPRECHT, Bollexfis. Tobelauus. M. CAR. CHRISTIAN. HENRICUS | M. JOH. CHRIS TOPH. FFMMAIER HARPPRECHT, Oberbebing. Hermar ing. M. CHRISTIANUS THEOD. HOER- | M. AUG. FRIDERICUS WAGNER, MANN, Zinimontanus. Donnfletteus. EXAMINIS THEOLOGICI CANDIDATI IN DUC STIP. THEOL TUBINGAE, litteris Balzianis ] " - d - x -— A ( T vt Pf NCN 3! / s x p 4 ]IA( u U^ /ïjf/ [4 r d ; L m // g r"& N N — VA 720 7 ZT $e a VN N Mf'y;., 75 p Z« -- N N Pb N C AUL T - d IN M (& QK KUY .ypl' LE E. , W j ( / //////ä I ( Y í j l M ERN /)) x./v , »ü NNN S CA LON g Pöüquam Hofeas in prima l'aticiniorum parte, regnan- te Samarie Jeroboamo.Il edita, cujus domum gladio perituram praedixit C, T, 4. coll, Amos. VII, 9. conciones typicas €5 Symbolicas C. T. 1. & IIT. protulerat: In a/tera, inde a Capite IVte usque ad finem Libri , f/ue typis vatici- natus eft, & concioues fimplices fubjunxit. Earum vero diflintlio dificilior , *) &, quse a nonnullis Interpretibus *) Cel. EICHHORN .Zinleit. des Alt. Teft. Yl Th. $.. 554- pag- 264. Mit dem vierten Kapitel hórt alle Rükficht auf die Sym- bolifchen Vorftellungen der drey erfferm auf; und es folgt fichtbar hier der zweyte Theil des Buchs. Und wahrfchein- lich enthált diefer nicht eine, fondern mehrere Reden des Propheten. Aber wo mam die eime fehlieffen , und die ande- re anfangen foll: Das ift áufferft. dunkei und . gweifelhaft. 4 tentata eft, ad tempora fingulorum infequentium in Ifrae- le Regum adplicatio,nimis arbitraria*) aliis videtur, quam ut tuto admitti queat., Omnis difficultas ex duplici fonte oritur, 1) quia oracula hzec nullis iu textu expre[fe notatis zemporum . intervallis diffiuguumtur, 2) quia uullus Regum X tribuumn, qui poft geroboamum ILT, regnarunt, nomine [uo no- tatur, Verum , fi vefligia hiflorica, in textu obvia attente confiderentur, & cum ge/fis horum Regum, qu in Libris hiftoricis defcripta funt, cozferantur, atque conciones ipfze *) Jllufir. MICHAELIS z zota . ad Veïj. Germ. Cap. IP.. Hier fangt eine neue aneinanderhangende Weiffagung an, von der ich nicht mit Gewifsheit fagen kan, wo fie aufhürt, und ob fie nicht vielleicht gar bis ans Ende des Buchs fortliuft. — dafs hier manche Erkliürer diefe Ich weifs ganz wohl, Capitel in mehrere Predigten — ein&heilen, und das groffe Kunfiftük, den Propheten recht zu verftehen , darein fezen , dafs man ihn in feine Predigtcn eintheile. Ich liugne auch nicht, daís es viel beytragen würde, ihn beffer zu verfte- hen, wenn man wüfste, wo vielleicht eine neue Weiffagung anfienge: Aber ich mufs nur fagen, dafs ich es nicht wei(s, alfo mich diefes Kunftftüks nicht bedienen kann , auch a- dern nicht folgen, weil fie zhre Zbfchnitte zu. willkührlich maches, und da eine neue Weiífagung anfangen, wo ich wohl einen Abíchnitt, aber noch keinen Beweiís fehe, dafs eine andere, von der vorigen abgefonderte Weiffagung ange- he, oder wohl das Gegentheil und eine Fortfezung der vo- rigen Materien oder Bilder gewahr werde. — " 5 fecundum ordinem temporum pofitze ftatuantur: phires difficultates tolli, & , fatis probabiliter, ip(ze conciones a fe invicem diftingui, & ad Reges fingulos, fub quibgs editze funt, adplicari queuuat. ) Ut vero ifta veffigia hiflorica in textu Hofeauo obvia cum. geflis Regum .X tribuum eofacilius comparari queant: praemittemus potiora momenta, in Libris hiftoricis de fin- gulis poft Jeroboamum II. Regibus memorata ; addita quoque ferie Regum gjude. *) Ita etiam fentit ,S. ;zgy. BURSCHERUS zm Per[uch einer Erlüuterung der Propheten Hofea und Jo8l, p. 1. Aus dem Innhalt der Reden Hofeá wird fich felbft auffern, unter wel- chen von den (Ifradlitifchen ) Kónigen er eine Jegliche mag bekannt gemacht haben. So wird fich auch die Abtheilung der Rede ziemlich genau beftimmen laffen, und von jeglicher durch die Vergleichung mit der. Hiftorie gezeigt werden kón- nen, bei was für Umftánden fie gehalten worden, ohnge- achtet der Prophet felbft fie durch keine befondere Ueber(chrif- ten unterfchieden, fondern alle zufammen gleichfam in eine einzige gebracht hat. Man wird auch, wenn man die Hifto- rie genau verfteht, und auf fie fowohl, als auf das Buch vom Anfange bis zum Ende recht Achtung giebt, ohne grotfe Schwierigkeiten einfehen, dafs er in Zufammentragung def- felben die Zeitorduung vor Augen gehabt, — 6 Usias Rex juda , Amazie filius, regnavit Hierofolyme annos LII, & cowvos habuit few . Reges .X tribuum , Sa- 2) Zacha- marie regnantes; 1) Jeroboamum l. riam ejus filum, 3) Schallumum, 4) Menahe- mum, 5) Pekachjam ejus filium, 6) Pekachum, filum Remaljae. Jeroboamus lL. Kex Z/raeíis fattus efi. amio. XP.. Amazig , (patris Ufige) & regnavit Sama- vig anuos XLI. lta expreífe dicitur Il. Reg. XIV , 23. Cum Amazias regnaverit annos XXIX, covum is 15. habebat $jeroboamum ll. per annos His adde de annis Ufiz, fuccefforis Zmazie,annos 26: conficiunt annos 41. anni 15 'F. 26 Conjungitur quidem initium regni Ufi; , quod revera pertinet ad annum XV ]Jeroboami, cum hujus anno XXVII. II. Reg. XV, z. coll. XIV, 2. 23. fed fecundum eram [fecundariam, quxe annis XII ante ejus regnum ince- pit, deduflam a vifloriis de Syris reportatis, quos Jeroboam, regnante patre exercitum ducens, devicit; Is nempe y'v Servator a Syris, eminenter appellatur. coll. II Reg. XIH,5. XIV,27. Similis poftea II. Reg. XV,30. eva [c- cundaria gjothamica occurrit, quae wmo gne, antequam othamus a&u regnaret, i.e. ab ultimo amo Ufie, quo le- pra correptus eft, incepit, & poft morzem gothami, qui XVI tantum annos regnavit, continuata fuit, fecundum quam Pecachusoccifus dicitur amno djothumi vicefimo, 1. e. tertio Athazi, qui patri, gjothamo, fuccefht. Conf, CR vsix1 7 Commentat, de ZEra Sjothamica , & Hyponm. ad - Teolt, Proph, Part. l. p. 267 — 269. " Reliquerat Jeroboa- mus Il. aszo Usise XX/I naturali morte defun&us filium Zazcharian ; qui véro anno demum Usi«c XXXVIH regno Samarie potitus eft. TL Reg. XV, 8 Extitit igitur, poft Jeroboami obitum. Z4/zterreguum XII annorum, cujus quidem expre[fa in Libris Hiftoricis men- tio non fit; fed quod ex anno gjeroboami emortuali & anno Zactharie regnum occupantis firmiter colligitur ; quem- admodum poftea Hoseas filius Elae, isterfeflo Peka- cho amuo vitefimo. othami , i. e. tertio 4Ihazi vegnum invafiffe dicitur; Il. Reg. XV, 3o. turbis vero & feditio- nibus intervenientibus regno demum attu potitus ao X/T Ahazi, Yl. Reg. XVI, r. regno Samarize ad Zuterreguum VIII vel LX. aunorum recidente ; . Hofeus enim per uovem tantum annos, ab anno XII Achafi usque ad annuüm VI Hiskie numerandos, regnavit, l, c. v. 6. Agnofcunt dnterreguum poft obitum Sferotboami I]. USSkRivs, Lian- rooTVS, HERMANNVS voN pkR HARDT, WELSsivs, Cnvsivs & [f MicuaxkLis; quo durante , non ad- miífo in thronum paternum Zacharia, p/urimz & per- geiuem cmdes, uti fieri folet, in bellis inteflinis , ubi plures partes pro occupando throno inter fe pugnant, commit- tebantur, Quare, cum Hoseas Cap. IV, 2. Sanguines at- tigiffe [anguines teftetur, phrafi. prorf?s nolwa—v*,';.quäf fre- [ rssiu E E 8 quentes E5 continuata .cedes denotantur, nonne inde colli- gas: Concionem iftam , Cap. IVte contentam, editam fuiffz tempore cruenti fhujus Interregui? Nec vero cvedium finis erat, occupato a Zacharia throno, qui poft breve fex menfium regimen, conjuratione facta a Schallumo, fpe&ante populo, interfefius efl ; M. Reg. XV, 1o. plane uti przedixerat Hoseas C. I, 4.' Brevi futurum eft, ut ponam fumam de demo Gjhu itemque Amofus Cap. VII, 9. Domun gjeroboami gladio per[equor. Schallumus, regno potitus annoUsize XXXIX unum tantum :men[em xegnavit, interfeflus a Menahemo, Gadai filio, Thirzenfi, qui regnum occupavit eodem amuo Usise éricefimo nono, illudque decem annos Samarize ob- tinuit, II. Reg. XV, 13. 14. 17. Menahemus hic morte, quod mireris, naturali obiit, & filiun , Pekachjam, fuccefforem habuit, quve felicitas nuli regum proxime antecedentium & fubíequentium contigit, JDuplici vero prze aliis infumia notatur; &) quod expugnaverit T. hipfacum, atque incolas ommes interfecerit , quoniam ei portas (five ftudio in Sallumum, five alia de cauíffa) non aperuerant, in gua cede gravidas adco mu- lieres difciderit ; 8) quod , cum Phul , Afgrie Rex , ter- rüm aggredere,twi, ei Menahemus mille talenta argenti dederit, ut ejus auxilio in regno confirmaretur. II. Reg. XV, 16. 19.20, Uti ergo fumma crudelitate regnum ad fe rapuit WSPITSIOIREDUDOURETORN 9 f. / rapuit: ita primus confirmationem in regno ab 17, J yrie Rege petüt, &, Ephraimum, ut confideret. in Affyria , perduxit. Jam fi conferas Caput V. Hofeze , ubi Propheta rmo) exprei]e non Sacerdotes modo & populum Ifraeliticum , fed etiam domum Regis ad audiendum compellat, quze ap- pellatio fi/ium Jucceflorem involvit, uti Amos VII, 9. Ubi 24o) domui Regis cum Sacerdotibus & populo exprobrat: Fos laqueus fuiflis Mizpe €9 rate expanfum im Tuborc, quale venatores profunde abdunt; quod crimen certe im- manem illam crudelitatem in Thipfacenfes exercitam re- Ípicere pofefi; v. 1. 2. ^ Ubi 3ti?) exprobrat: Quod abeat Erphraim ad Afyrie régem , €9 mittat ad regem vindicem V. I3. quaie quid a nullo przecedentium Regum legitur: pütem omnino, quod inde concludere queas, Caput Aoc Vium Hofeæ regnante Menzafemo editum fuiffe, Pekachja patri defuh&o in regno fucceffit anno Ufize L, & regnavit biennium Samariz, interfe&us a P e- kachoq,þlz'o KRemalje. IT. Reg. XV, 23. Pekachus fc. confpira"tione fa&a Peka chjam in- terfecit Samariz in palatio regio, adjutus ab Zrgobo £5 irj«o, CG quinquaginta Gileaditis; Atque ita regnare coepit anno Usisz LIL regnumque viginti annos tenuit. Vi- detur Pekachus ex tribu ZVanaffe , & quidem Gileadita fuiffe, cum Pekachja, patria Zhircenfis, e tribu Ephrüim fuerit, líto fc, tempore—, uti expreffe memorat je[aias , B lo Ifratite faviebant in. gropria. [ua vifcera , . & Manæjfg Eyvhraimum, & Ephraim Manajfen aggrediebantur , atam hi und ejudam, jes. IX, 19. 29. a) Pekachi aumo fecundo regnum Judze capeft v1t Jo- thamus, Ufie filius, rex pius & felix, excepto ultimo regni tempore, quo Pekachus novo & inaudito ex- emplo fedas contra ejudam cum Rezino, Syrie Regt,; iniit, quorum incurfiones hoftiles jam coeper unt proxime ante Jothami obitum. Il. Reg. XV, 37. B) duno Pekachi XVII regnum]Judaicum obtmmt Acha- zus, ]otbami füius, per/edecim auuos imple regnans Hierofolymis, & gentium fuperftitioni horrendum in modum deditus; quem fub initium regiminis, divifis pri- mo copiis hofles fædewtz aggreffi funt, Rezinus exer- citum Achazi percuffit, magnamque ejus partem ca- ptivam fecit, & Dama/[cum abduxit ; Elatham quoque, ur- bem maritimam, Judaeis eripuit , &[clzmzæ:s, qui eodem tempore Judzeosinvadebant, reftituit. IL. Chron. XXVIII, s. 17. II. Reg. XVl, 5.6. Pekachus vero uno pro- lio occidit Judzcorum centum & viginti miliia, deinde ex oppidis & vicis mulierum & puerorum ingens agmen & Samariam abduxit, ducentorum millium .coegit , qui pro mancipiis venditi fuiffent, nifi Odedi Prophetoe au&toritate captiva turba in patriam remiffa fuilfet. Il Chron, XXVIII, 6—15. Poftea, ut vid:tur, foede- rati Reges ad obfidendam Klierofolymam progreíl fuat II & defignaverantjam, quem illic, poft deletam domum Davidicam , regem conftituere vellent, Tes, VII, 6. Sed expugnare eam non potuerunt, etfi modus, quo urbs libe iu«t vot a e ft 3 CulDA : i impii Regis, cum nova & ma- te con ena calamita unétus , omninoque alius fuit, fï il quam futurus erat Rex ad fiduciam in Deo ponen. H WE S iU p dam perduci fe pa iffet, Achazusenim, ver- bo Dei per Jefaiam non obtemperans, mifit ad 7; "elath- gileferun , Regem Affyrim, ut fibi in auxilium venirvet con- traü Reges Syrvim C5 Ilraelis. Annuit votis Achazi Rex Zyrie , atque aggreffus eft Dama[cum, quam cepit €8 incolas Kiram abduxit, Rezinum vero interfec 1. WH. Reg,. XVI, 7 — 9. Idem Rex Pekacho quoque bellum intulit, eijusque regnum mifere attenuavit , C5 Gileaditidem atque Galileam omnemque terram IVaphi- talitfarum - ceyit , atque incolas m Afyiam | abduxit. IIc Reg' XV) 29. y) Quibus cladibus acceptis Pekachus, fuis invifus redditus,, fafla conjuratioue , amno Ahazi tertio *), ab Hosea, filio Elg , interfefius eft. 1. cit. v. 30. *) Vocatur hic annus vicefimus Jothami, licet Jothamus non nifi fedecim amuos vegnaverit. Sci, Jothamus pote- fiatem regiam pro /eprofo patre, Ufia, per ultimum hujus annum adminifiraverat, a qua adminiftratione regie potefta- tis aera. haec fecundaria poft mortem. quoque J otha mi con- tinuata fuit. Digua fcil. erat tam illufiris violatorum ab Ufia Jurium RTD ÉR TRNREAEOUEAUER 12 . . Quodfi jam hzc a Pekacho ín Libris H L.,O'ïl as rela- ia cum Hofee Capite VI, 4— 11. conferas, & recogi- tes: 1) Quod Pekachus, adjutus ab Zirgobo €5 /rjmo €9 quinquaginta Gileaditis , Pekachjam Sumarie in Pala- tio regio interfeterit ; & quod Hofeus verfu 8. teftetur : Gilead. efl civitas operariorum iniquitatis, glena ve[fügiis [an« guinis. 2) Quod Pekachus foedus cum Rezino Syrie Rege contra gjudam inierit 5; apud Hofram vero v. Yo. legas: /n domo Ifrael video horrenda , quxe fane verba de pror[us in- audito iflo federe , ad. delendam domun Davidicam inito, 4) Qüuod Pekachus €o Remimus gjude exponi poffunt, infignes dades attulerint ; Hofeas vero v. 1I, dicat: Tibi quoque , o Gjuda , meffis malorum pazata eft, vel, fub- intelleto e verfu prec. nomine lírael: qwi /c. Ifrael tibi quoque, o gjuda ! meffem malorum. paravit , eo zem- gore, quo wvertere captivitatem populi mei, 1. e. quo calamitatem tuam in melius mutare (Job. XLIL, 10.) vo- lebam ; five; quo per Jefaiam meum tibi auxilium contra reges inimicos promittebam , quod vero tu per incredu- litatem tuam repudiafti; putem, valde probabile effe, qued Áec Hofem contio tempore Pekachi edita fit. Fir- mior redditur hzec noftra fententia ex infequenti perico- pa Cap. VII, 1— ro. ubi v. 7. legimus: Confecerunt fzzos Jurium S*aberdotii per immiffam ei lepram confirmatio, cujus memoria populo Judaico per zram hanc fecundariam com- snendaretur. EESAHRSRSESPETWESNMAR T$ judices ;; veges eorum perierunt , €9c, v 9. Peregrini vires ejus confecerunt ; quoe phrafes in Pekachum, fafla con[piratione in convivio, ut videtur, confofftm, & im abdutlos tempore ejusdem P ekachi per T. iglathyileferem, ZAfyrie Regem, Rubenuitas, Gaditas cum dimidia Manaffi- tarum íribu egregie quadrant. Hoseas, fiius Elg , interfe&o Pekacho regnum quidem Samariw invafit Zertio /hazi amuo ; 1l. Reg. XV, go. fed, ob difcordias inteftinas demum pofl novum oflo vel novem aunorum interregnum , anno fcilicet A chia. zi XII illius poffeffionem obtinuit, poftquam a Saíma- nafare , Zhyrie Rege, faba&us eique tributarius fa&us fuerat. If. Reg. XVII, 1—4. Jugi vero Affyriaci pertze- fus, mifit Legatos ad Scum (probabiliter Sabbacomem 3 4Eeypti Regem, fodusque contra Affyrium iniit, meque aunuum iributum pependit, Quare Salmanaffar , nova contra Hofeam expeditione facta,, auuo quarío Regis His- kim ineunte, qui eff feptimus Hofem , agereffus eft Sama- rium, eamque poft trium annorum obfidionem, cepit, Ho. feam in vincula conjecit & Iíraelitas in Affyriam depox- tavit, II, Reg.XVII, 4— 6, XVIII, 9— 12. Cum Pfd'pheta nofter Cap. VII, rr. expreffe iftud ab «Fgyytiis petitum auxilium exprobret Ephraimo:; .Sumi- lis efl, inquiens, Ephraim columbg flolida €9 infipisuti: Ad 4Eguyytum clamat , Af/yriam adit; atque de /[olo Hosea, BEBSCSERUENNTISESUUUSR 14 conftet , quod Aïgyptbrum imploraverit auxilium : du- bitari Jure nequit, quin, gwa inde a verfu zx. Cagitis PIH. usque ad. fitem Libri extant vaticinia, tempore Áujus (fltffni Ephraimi Regz's edita. fuerint. Ex brevi hac. rerum a Rrgibaä Ephraimi geflarum cum vefligiis hiftroricis , in Concionibus: H oseze obviis col- ígiione patere putem , quod oracula, que a Capite IV usque ad Capitis VlI vers. 11. extant, & quorum diftinctio Interpretibus difficilior & arbitraria videtur, ratione fa- tis probabili diftingui, & ad tempora, quibus ea Prophe., " ta edidit, adplicari queant. Ad ipfum jam ! URT V I LV accedimus , quod £empore Interregwi XII ammorum poft obitum gjeroboami 1l.- exorti, editum flatuimus, ) quiav. r. alloquium Prophetze dirigitur ad filios Z/rae- lis in genere, & mox ad Sacerdotes quoque , gopulumque in fpecie, nulla Regis mentione fafia; Cum e contrario p julum Cap V, 1. fermo dirigatur praeter Sacerdotes & po ad domum quoque Regis, fc. Menahemi , qui feíus fucce[- & cui domus foc ipfo fenfu, qui forem in throno. fabuit, Hos. I, 4. Amos VII, 9. occurrit , tribuitur. /2) quia phraíis , femel tantum Cap. IV, 2, occurrens : Sanguines atiigerunt fanguines, omnino cedes frequentiffime iteratas &9 continuatas deflotat, qua in .bellis tantum civilibus , ubi 4 Hos, IP.:z. T5 partes de fucceffione in throno pugnant, locám fabent ; profertim , cum fomicidiorum privatorum , qua quovis tempore fieri poffunt, mentio jam eodem v.2. fa&a fue. rat 3) quia Cap. IV, 15, Propheta dehortatur udam, ne idem cum Z/racle crimen committant; Capite vero V, s, iftud crimen ut a dj»da guoque patratum fititur, & eadem ruiuag/4dae, quse J/raeli preedicitur, Prior ergo eft Con. cio Capitis IV concione Capitis Vi , licet plures utram- que Concionem conjungant, & uno eodemque tempore habitam ftatuant. Argumentum Concionis continet I redargutionem pgopuli Ifraelitici , in qua «) culpa pramittitur & pena fubjungitur, v, 13—3. — B) wtraque uberius €9 [pecialius deducitur, notata Sa- cerdotum culpa & poena, v. 4— 1o. deinde populi, V. DLIUCIAe IL. Dehortationem jude , ne feduci fe patiatur & ea- dem peccata admittat, v. 15. motivis a feeda culpa. & gravi peena Z/raelis v, 136— 119. defumtis, V. l, Aludite cverbum Jeborve , lfraelite! Lis enimefl. Jeborvee cum incolis terre bujus, cum nulla fides , nulla be- nignitas , nulla Del copnitio fit in terra. Zludite verbum gjehove , Ifraelite!] Exordium facit ad excitandam attentionem , f;um Propheta non a fe ipfo lo- 16 Hos, IV t. quatur, fed verbum ipfius djehove proferat. Compellan- tur I/raelite ,. mon omnium tribuum , uti quidem Abasbanel, & nonnulli e Chriftianis quoque Interpretibus ftatuunt ; fed decom tribuum; Nam infra v. x5. /frac! & gjuda ex- preffe diftinguuntur. Lis enim eft géhov cum intolis terre hujus,] Ratio, ! cur audiendum fit2 exponitur , quia ipfe Jehova eft, qui 1 cum Ifraelitis per modum contendentis agit, eosque tan- quam reos ob crimina commilfa ad tribunal vocat, ad au- diendam fententiam. Elegantia eft, quod, loco prono- minis: vwobiscum , ponitur:; cum iucolis terre hujus, Tta univer[alis notatur peccatorum extenfio aà omnes Ifraeli- tas, quibus Dominus terram iftam poffidendam dedit., I Cap. II, 4. Deus per Prophetam paucos in populo re- &iora fentientes excitaverat ad feriam reprehenfionem ï matris five gentis fuze, cujus corruptum ftatum Gomera adumbrabat. ]Jam, quia fruftranea erat ifta redargutio, ipfe Deus perfonam redarguentis & punientis gjadicis in- duit. Nomen 9*« non nudam redargutionem, fed poenze quoque denunciationem notat, quare bene verterunt LXX perewew; Vulg. per. gjudicium. cum «ulla, fides , mulla. benignitas , mulla. Dei coguitio d fit im terra] Hoc alterum *5 caufam infert, cur litem Deus habeat cüm incolis terrze, adeoque ipfam jam red- àrgutionem inchoat, atque id , propter quod reprepen- r ———3 €5 duntur, Hos, IP". 4. I? duntur, fubjicit, Optimevisvocum Habraearum nmfss & 455 exponitur fecundum oppofita , quze habentur v. 2, mos elt bona fides , five veritas in diflis €8 fa£is , oppofita per- jurio €9 mendacio, *bn ett benignitas, Meníchenliebe, vi cujus alterius damna avertere & commoda promovere ftudemus, fecundum legem charitatis. Non ftatuenda videtur Hendimdys, ut veritas €9 benigmitas fit vera be- nignitas. Contraria huic virtuti funt cdes, furtato ad. ulteria, exmow ny« eft genuina Dei cognitio ex- verbo inprimis revelato haufta, & venerationem atque fubje- &ionem Deo debitam involvens; quz uti radix eft omnium virtutum ; ita ejus defe&us quzevis alia omiffionis pec- cata per Synecdochen includit, Repeti 16 QUNA is terra ideo videtur, quia terra erat ejus populi, quem prze re- liquis omnibus Deus elegerat, & revelatione fpeciali di- gnatus erat; ubi ergo vera Dei coguitio quzerenda fuiffet, fi in omni reliquo orbe exularet, 4 V. 2 Pejerant , raentiuntur , occidunt, fum&tur &5 adulteran- tur ; perrumpunt , & fanguines aftingunt fanguines. - Pejerant & mentiuntur] — Infinitivi loco Subftantivorum [ adhibiti, & per polyfyndeton iterati vehementiorem fa- ciunt fermonem , iisquc a&us contra prseceptum I!, V. VI. VII. & VIII. frequentiffime'iterati, indicantur. Ver- bum pbw alii cum P/ulgato vertunt pex execrari & male- C ) dicer'e, HostV IF 18 dicere , i, e. velfibi vel proximo djra imprecari , alii per pejerare; uti Pen. DATHIVS gerjuriis. — dediti funt. Vu.MornnENHAVERVS utrumque fenfum conjungit: welche entweder, Meiueidige find damals die geweten, und zwar háufig, mit Perwün[chung. etwüs ver[prochen ; und doch folches nicht gethan haben ; oder zwar be/cínwo- ven wordes find, die Wahrkeit zu f-wen und doch fol- ches unterlaffen haben. Alterum verbum vn» mentiri denotat omnis generis fraudes & impofturas , tam in ju- diciis, quam in vita communi ; item perfide negare ex. gr. depofitum Lev. V, 21. 22. Al gerrumpunt]. Verbum hoc varie conftruunt fubaudiunt izcolas te1ra, qui aperta vi & abjécto omni pu- dore per ifta crimina omnes juftitize & bumauitatis limites Alii, ilique longe plures, verba infmitiva perrumpant confiderantes inflar nominativorum, vegentum verbum per- rumpendi, vertunt: eruperunt fc, nominata fcelera in mul- ; titudinem. ut aqduce erumoentes e finibus fuis, & diffrin- gentes ripas. ]1ta praeiverunt LXX : Agai seu djeudos , zi dbo- yog , XX4 MXOT5 &i MOLyGim xéxUTOI ETI T5g "ygg ; ltemque HriEesRONYMVS maleditlum €8 mendacium €9 homicidium, €5 furtum €9 adulterium inundaverunt Alii denique, quo- niam perruptio magis competat peccamíti, quam peccato & accentus Athnach verbum adulíterandi aliquo modo disjungat a verbo perrumpendi, cum TauEwErrLi:o & PiscATOonRE, quos etiam Mankivs fequitur, in geran- Hos ERN I9 Wio reddunt verba infinitiva , hoc fenfu: pejerando & men- zendo — quafi ex abditis lotis prodeunt. protervi, palam ifa fidera patramt , mullo jure coerteri goffunt ,. funtque f2 fru J jí$ U qui coercere couentur, Quoad fenfum in his expo- fitionibus multa diverfitas non ch. €5 fanguines attingunt fwguims] l.e. uti bene 7"en. Darnuivs vertit: cedium nullum finem faciunt. Cum jam in priori hemiftichia fomicidiorum expreffa faCta fuerit mentio; per fanguines fefe attingentes ingens frequentia €9 perpetuitas cedium denotatur, adeo, ut exficcari ter- ra a fanguine fufo nequeat, quin nova accedat caedes. dit Qualis defcriptio non ca ult,. nifi in avegyiuav & bella civi- g ln lia partium de fucceflione in re: - n O certantium. p iu res Interpretes phrafin noftram /zmecdochice accipiunt pro omnibus gravioribus peccatis , & cum HieRoNvwo ita exponunt: /gent peccata peccatis C2 vetera novis aceumu- |o laut. *) Verum ingens videtur difcrimen inter phrafin: L z [2 *) Accedit huic fententize 7en. BVRSCHERVS , vertens: Und l eime IMenge Blut[chulden begegnuet der audern, & in nota ad- " de ii s: Die Blut/chulden beftunden eben nicht nur darinnen , dafs fie Leute un(chuldig hinrichteten'; fondern es gehürte ) auch darzu, dafsfie den Armen unterdrukten , ihn im Elend 1 faft verdetben lieffen , ihm im Gericht kein Gehór gaben, ihm das feinige entzogen , den Lohn vorenthielten; dafs fie na dem Elenden nicht von der Gewalt deffen, der ibm Unrecht Ed ^5 o Hos. IF. 3. manus veflrae fauguime plenae funt, & noftram: /anguiues fauguines contiugunt; .. 1ta phrafi ufus eft gjefaias regnan- te Ufia, Rege pio, fed principibus C9 populo malis, ]es. T, Io.I16, 23. Atque /cefera , quae per eum denotari dicuntur, locum in Ifraele habuerunt regmante adhuc gjeroboamo , exprobrata ab Zmofo C. I1, 6: Pendunt juflun argento €9 pauperem viliffmo pretio : anhelant ad gulverem terrae iu capite tenuium, Yel. coll. Cap. IHI, 9. ro. IV, 1. V, T.11-I2. Noftra autem phrafis, quze, per incrementum fermonis, gerjuriis , mendaciis, homicidiis, furtis €8 adulteriis jungi- tur, omnino caedium frequentiam in bellis inteflinis deno- tat, uti GRoTivs quoque & Zen. DoEbERLEINIVS ean interpretantur, v. 3. Propterea lugebit terra , omnesque in ea incole langue- bunt , cum fevis agreflibus &9. a-vibus cadorum ; imo eliam pi[ces maris auferentur. x Propterea, lugebit ierra] —^ Culpee fubjungitur poena, Quemadmodum agri & prata, quando omnia virent, per Profopopoeiam ridere dicuntur, ita terrze [ufzus tribuitur, that, und dabei überlegen war, erretteten , dafs fie die Sa- che der Wittwen und Waifen nicht führeten &c. das alles waren Biut/chulden, und fchrien eben fo wohl, als vergol- fenes Blut gen Himmel, In diefem Verftand nimmt es auch Jefaias Cap. I, 15. Hos. IP. $: 21 quum vel ficcifate, vel locuftis vaftatur , uti doel C.T, 10. dicitur: Zeer vaflatus eft , luget terra , corruptum eft fru- mentum, fublutum muflum, periit oleum; vel ab foflibus de- vog/z'mzoZæ dicitur, s omnesque im ea incolae languebunt | deficientibus ali- mentis, quem defe&tum fequitur extrema virium deje- Cio, qualis eft, in iis, qui fame paulatim tabefcunt, & lenta tandcm morte pereunt, cum feris agreflibus &5 avibus celorum] ob pabulum, unde vivant, ablatum. imo etium pifces maris auferentur] Amplius- res ex- aggeratur per pi/cium quoque , ex quorum captura multi victum fuum habebant , interitum , fluviorum & lacuum majorum, (qu Hebreis maris dicuntur,) aquis vel vftu & ficcitate confumtis, vel foetore corruptis, Conf, Zephan. I , 3 Y 4 F'erumenim «vero ne contendat quisquant cum iis , neque redarguat eos quisquam. Populus enim tuus, o Ho- 0s fea! eff ficut Sacerdos contendens. J Perum enim vero ne contendat. quisquam cum iis, neque redarguat eos quisquam] Ubi graffantur fcelera & poena 22 Hos. IV 4 imminet,tetmpus omnino erat feverze correctionis ; fed eam Dominus, propter fummam & incorrigibilem populi perti- naciam, perindignationem quafi ironicam, quodammodo ätel LLlCLt -atque.ita tranfitum facit ad compellandos ; /pecie acerdotes [ed'üfores v. 5 — xo. & populum ab iis [e- daüfium v. x1— 14. Univerfaliter conceptus eft fermo, ad exaggerandam malitiam , qua nem ninem five Prophetam, five quemquam alium redarguentem admittant Duplex adhibetur verbum 3 & n»» Alii utrumque uno eodein- que fenfu;fumunt alii vero ita diíti uunt ut s 3" contendat, gravius quid, five accafationem publicam ,1o mv vero aliquid minus, five improbationem C9 redargutionem grivatam denotet; adeoque fermo procedat a graviori ad levius, quod minus offendere poffet gopulus enim tuus (o Hofeat) eft ficut [acerdos conten- dens] Ratio redditur, cur 1ruüra contentio fiat, Exi- fimamus, Deum, qui continuo loquitur v. r. 5. 6. ad Prophetam loqui, & populum X tribuum vocare populum Ho[fwae, qui ad eum miffus erat & conciones fuas habe- bat, eodem fenfu, quo Deus populum lfraeliticum, ad cultum vituli delapfum, gopulum JVofis nominavit, Exod XX3UL . Voces difficiliores n2 ^52 varie exponunt Interpretes, «) Communior fententia eft eorum, qui con- ftructionem refolvunt mediante t2y cum : &-cum Hre- ROoNYMO vertunt : ficut hi , qui contradicunt. Sacerdott, ut fenfüs fit; populus enim tuus tum reus eft C2 pervicax , Hos.- IT s s 23 quamii, qui non obtemperant Sacerdoti Dei, Devt, XVIL 18 Íta GROTIVS MARKIVS, LovTHvs, Pocomvs & G. enti "'bus Bvnkaivs atque Zen. DATHIVS, qui ver. tt: omn 1 capitalium criminum rei funt, atque in nota addit: Verb textus funt: &5 gopulus tuus ficuti contenden tes cum Sacerdote. Sacerdotibus contradicere eorumque fnonltts 1Iragari crimen erat, cut capms pæna aicta rult, Devt. XXII 12, Species igitur pro genere pofita. vide- tur Sed quia ex nullo alio feripurze loco ufus prover- bialis hujus formule pro /Jomine pervicaci & valde reo probari potet; atque Sacerdotes Xtribuum, de quibus hic agitur, Sucerdotes Fitulorum atque fedu&ores populi erant; contentio cum his fceleratis non prohibenda fuiffe videtur. £) Hinc ///, M1cn A ELIS mutatis punctis legit *3Y22 vertitque : «um fuus , o Sucerdos! populus mecum litigat denn deim P'olk, du Priefter ! thut, aisob es gegen mich kla- cen wollte, *) Quse J/iri Cel. fententia praeferenda videre- *) Addit in nota: Das Volk wird das Volk des Priefters ge- nannt, weil es an dem hieng, und fich durch ihn zu allem Bófen, Bilderdienft und andern eroben Schanden und Laftern verführen -liefs. Die Priefter die die Ifraeliten zur Zeit Hofeüi hattem , vvaren. Priefler der. güldenen . Külber ,. unter deren Bilderm jJehova verehret ward alfo, wenn ich fie nicht fórmlich Güzen-Priefter nennen will, doch Bilder-Prie- fter —— Ich bin von den Jüdifchen PuncCen abgegangen, nach denen . man etwa fo überfezen müfste, wie Dr. Luther gethan hat Dein f Zk ii wie die, fo qmít dem Priefter 24 e Hos, IV. 4. tur, nifi Codd. & Verfionum antiquarum au&oritate*de- fütueretur, atque verba ipía aliam eamque facilem ex- pofitionem admitterent. »y) Aliifcilicet voces t15 "2"v idem denotare ftatuunt, ac fi fcriptum eíTet 2b c23922, cum notum fit; Hebrzeos nonnunquam tali conftru&ione uti pro confiruflione adjeflivi C& fubjeflivi , ut fenfus fit : nam populus tuus, o Hofea! eff ficut contendentes Sacerdo- tes , vel ficut. contendens SSacerdos: 1« Caph in. fenfu non qualiscunque fimilitudinis, fed exeguationis fumto, & no- mine w5 colleflive pro ordine Sacerdotum pofito , uti fe- quenti verfu fub Propfeta omnes Pfevdoprophetz deno- tantur, Ita Sk5, Scuuripivs in Comment, ad h. 1. Deus, inquit, im crimine contradiflionis Sacerdotes C9 Laicos ex- acguat, mifi quod Sacerdotes p,opulun'a feduxerint. .Et ha- flenus magis Sacerdotes accufuntur, CO priores fuam .poc- num mox audient. v. feq. quem fequitur 0. MicnaErIS in not, ad. Bibl. Hal, Favet huic expofitioni verfio LXX: t iegeug avriAeyousyoc , i aCtive vocem avriAeyopcyos intel- lexe- fthelten oder. fireiten. — Nur láfst fich nicht wohl begreifen , was Büfes daram fey, mit folchen Prieftern zu fireiten , und fich ihnen zu widerfezen, wie fie hernach befchrieben wer- den, fonderlich, wann fie nicht einmal rechtmiffiig gefezte Priefter gewefen find, Man folle denken , difs wáre ehe Verdienít, da unfer Prophet fchon Cap. II, 2. (4) den Ifraeli- ten befohlen hatte, mit ihrer Mutter, d. i, mit der Kirche zu zanken. Qt, þ LJ 2 2 p 4- » * » jexerin U t: fuu! Saterdos contradicens; & confitmat eam 2 j Syrus, qui diferte habet: eff ficut Sucerdos cot tendens ,. vel zque ac Sacerdos contendit, Item Arabs: 69 populus meus- ut Sacerdos vrixatam Coswvus Hoses» Í A Amosus, cujus vaticinia fecundum ordinem temporum Ho/zano Ca- piti IVte praemittenda funt, expreffe de populo I[raelitico L A^ teftatur Cap. 1I, 11. 12, E citavi, inquit Jehova , e filiis vefiris prophetas — vos vero prophetis vaticinari interdicitis. De Sucerdotibus vero infigne. prorfus exemplum profert Cap. VII, coutradicentis fibi Sacerdotis Dethelonfis, A ma- zis, qui non modo Prophetam tanquam populum ad re- bellionem excitantem, regnanti Jeroboamo II. detulerat, fed ipfum quoque his allocutus verbis erat: /4bi, o P'ates, in terram. sjudaicam, ibi vive, ibi vaticimare! Bethele vero noli amplius vaticinari, Regis enim vegieque domus [ucel- lum efl. Quse Zfmofi loca refpexiffe Hofeam, cum in textu noftro populum in contradiflionis crimine Sacerdotes imitan- tem fiftit, vix dubitari poteft, vd Se Cörrues ipifur (tu impie Sacerdos!) znferdiu, corruet etiam tecum propbeta nodus quando exjcindam ma- irem tuam. Corrues igitur interdiu,] Aliquid ex antecedentibus inferri, per fe patet; atque Deum pergere in alloquio & pocnam denunciare, communior interpretum fententia D e^ n 6 Hos, IF. .5. eft, Sed ad quod /ubjeflum o corrues igitur. interdiu, xe- ferendum fit 2 non conveniunt, Plures cum Pocoxtro, Wzrsio, Bvnxtio & Pen, Bvnscueno id adpopulum re- ferunt,fenfumque hunc volunt: Jgitur tu, popule impie?! Sed re- corrues & graviffimam fcelerum poenam dabis. Gius $6b, ScuMiDnivs ad Sacerdotem xefert , ut commi- natio poenee ab ordime Sacerdotum, qui populum feduxe- rat, iutipiat, per quandam in connexione verfus 4 cum V. 5. elegantiam , vi cujus, a quo defiit verfus 4. de cul- pa loquens, ab eo incipiat verfus 5. poenam denuncians, corruet etium. tecum propheta wofiu,] — Junguntur Pfevdoprophetz» Sacerdotibus Vitulorum, quia procul dubio plures Pfevdoprophete ex familia .Sacerdotum erant, velin eorum certe fccietate populum feduxerant, & quum debuiffent elenchum adhibere, promiflionibus vanis ufi fuerant. Voces interdiu & no£tu alii quoad fenfum vertunt propediem , uti diem nox ftatim fequitur; Ali ütrasque ad utrosque referunt, hoc fenfu: Corrues tu, Sacerdos, interdiu noctuque, fimiliterque tecum corruet Pfevdopropheta interdiu no&tuque, ut juu&a diei & noctis mentio interitum denotet , eodem tempore utrisque im- minentem, quaudo ex[cindam matrem tuam ] i.e. quamdo totum gopulum , qui vos Sacerdotes Vitulorum. & Pfevdoprophe- tas in finu fuo fovit & aluit, ex/cíndum, ut fimul & íe- Hos; ITA5 2 du&i & feductores poenas luant, Latet in nomine mateis ?uc qucdam contemtus nota, uti Hos, II, 4. Reprehen- dite matrem vefiram , quam ,-quia fidem conjugii mon fer- vavit, non amplius habeo pro sxore meu, Quod preefisum Fav fzpe fignificatum quum vel quando habeat , docuit Norbpivs in Concordant. particul, pag. mihi 3oo. plurimis e exlocis, ex gr. Num. X, 5. Devt. IV, 36. Jos. II, 8. Jud AXX.X Verbum *5* a rad. no" mutuatur fignifi- cationem excifionis a verbo cognato t35*3, quem fenfum 1box habet etiam in IViphial v. 6. & Hos. X , 1. V 6, Exfcindetur popvlus meus ob defetlum copnilionis . ((lu- taris;) quia ergo fu, (Sacerdos fedu&or!) eandem illam cognitionem [prervifli , te quoque fpernam , ne facerdotio fungaris mibi; &5 quia oblitus es legis Dei iui, oblivifcar filiorum tuorum etiam ego. Ex]cndetur populus meus ob defeiïum cognitionis] Per- git fermo in exprobranda culpa Sucerdotum & denuncian- da illis poena. Verbum pfíurale 53 conftruitur cum no- mine collectivo "*5y, populus meus , prout a Sacerdotibus Vitulorum & Pfevdoprophetis diftin&tus eft. Nec fine elegantia verbum w5* ex fine verfus przecedentis repe- titur, Praeteritum ponitur pro futuro ob certitudinem rei, Ratio, cur exfcindendus fit populus, petitur quidem a defetiu cogmitionis Dei vera , cf. v. 1, qui defe&us fons 28 Hoss 4 b. erat omzïium'*fcelerum , & populo commi(Torum , & con- ! fequenter cauffa quoque exc 1 2 7 l$ i. fed ita petitur , ut de- ;nav ^np fetius hic. Sucerdotum ordimi LHT !d vUUC iwr, quorum quidem erat, cuflodire [cientiam , «ut lex ab ore eorum repeteretur , Mal. HI, 7. Levit. X, t1. Devt, XXXIII, 10. qui vero po- pulum vera Dei cognitione non imbuerunt, ut fervare- tur ab excifione ; fed ad fuperftitionem potius & graviffi- mos errores atque deteftandum Vitulorum cultum fedu. xerunt, Emphafis quoque eft in voce: populus meus, q. d. per te, o Sacerdos nequam , fatum eft , ut gopulus non peregriaus, fed mews exfcimdatur , cujus propterea excifionem eo magis in te vindico. Ita etiam Z7/. Mr.- cHAELIS ad Verfionem; Mein Volk geht aus Mangel der Erkanntnifs unter, in nota addit: Es verdient alfo mehr Entíchuldigung und Mitleiden, als du Priefter, von dem es die Erkenntuifs hátte lernen follen, quia ergo 1«, (Sacerdos nequam) /previfti candem illam cognitionem] Sunt, qui verba hzec referunt ad popelum, qui dicebatur ex/cindendus fub initium verfus, & commina- tionem , poft verba noftra immediate fequentem, interpre- tantur de foto cuítu divimo & populo auferendo , t fen- fus fit: Quia tu, o lífrael! repulifti ftudium cultus mei, ego quoque repellam te a minifterio meo, auferam tibi cultum meum, ut fias ficut reliquze gentes; quam inter- pretationem fulciunt verbo 120 , quod fumi queat in ge- tere pro miniftrare Deo , miuifterio quippe communi , quod. Hos. IE.6. 29 Deo ab omnibus debeatur. - Sed, cum verbum m5 longe ufitatius pro pablico munere & inprimis facerdotali accipia- tur; participium quoque nominaliter ufurpatum 15 verfu 4. Suacerdotem proprie taleni ex omnium confenfu denotet, qui v. 5. Pfevdoprophetz jungitur, &-« popuwo diftinguitur ; cui denique viffimarum oblatio, fun&io Sacerdoti propria V, 8 tribuitur; omnino non de populo, fed de Sacerdote coll ecCtilv e ? i.e. Sacerdotum toto ordine dicitur: Quwia 5au Nec nova Zfrofirophe , qua Deus, f[provifti :cognitionem. modo de gopulo locutus, fübito ad Swcerdotes fe convertat, opus eft; quz ex hac quoque ratione minus commoda Longe facilior eft eft, quia praemittitur particula '5. hzc connexio; quod, uti Deus verfu 5 in gerfona [ecum- da: Corrues igitur , tu Sacerdos uequam , inceperat ; ita v. 6. pergat, cui nexui optime infervit particula rationa- lis ,:, hï fo Exfundetur pogulus meus per defetium cogni- tionis, qua tuw, Sacerdos impie, eum non imbuifü. Quia er- go, cum tanto populi mei damuo, [previfli coguitionem iflam ; ideo te quoque [pernam... In populo defeEius vere cognitio- nis notatur; ln Sacerdotum oxdine contemtus cogmitionis , qui longe gravior eft, & interiorem animi averfionem , infert, atque apud Sacerdotes nullo modo excufari poteft, quia plura cognitionis media habebant, quam populus; & quia non modo refpe&u /ui iftam aguitionem fpernebant, fed etiam populim ab ea arcebant, quem ex officio do- cere veram religionem debuiffent. Preeteritum /previfii pertinacem continuationem hujus contemtus notat, pri- dem fprevifli , uec. definis [pernere. » . Q3 ) Hos. £E. 6, ideo te quogue [permam , ne facerdotio fungaris miki.] Poenam per juftiffimam talionem Deus exprimit. Copula eft conclufiva ideo, & in verbo *&b&o8 o & ante Caph red- undat, imo in quam plurimis Codicibus omittitur. Conf, pE Rossr Zarie Letliones Eet, Tefl. Vol, III, ad h. n e. Senfus eft: Perfonam Sacerdotum vobis detraham, C& ab hoc munere, cujus women €$ honorem , neglefio officio, ufurpatis, dejiciam. Siobjicias: JVom fuiffe im. I[raele Sacerdotes Dei, fed. Vitulorum. Refp. Profitebantur tamen cu]tum Dei in cultu Vitulorum , & apud populum pro Sacerdo- tibus Dei habebantur. Zejetiio a Sacerdotio infert ipfius functionis in Ifraele abolitionem, quze facta eft,cum in capti- vitatem Affyriacam migrabant Sacerdotes cum populo, €9 quia oblitus es legis Dei tui , oblivifcar filiorum tuo- rum etium ego.|] ]ungitur in exprobratione culpze rep«- diationi [cientim oblivio legis divive , quam , fi diftinguere a repudiatione oporteat; (DRvsivs enim & TaAmRNovivs alique mutatis tantum verbis ünum idemque dici exifti- mant) ob/livio continuationem repudiate cognitionis deno- tat, ita ut diu repudiata cognitio etiam in oblivionem venerit, Foeditatem hujus ob/ivionis arguit nomen Dei tui, quod vinculum oftendit, quo Sucerdos obftri&tus erat Deo, non modo tanquam //raelita, fed & tanquam /acro- rum minifler ; inprimis, quum nomine hoc adhuc gloria- batur, Y H 05, £1 » 31 ideo oblivifcar filiorum tuorum etiam ego.] - Jare Talio- nis. Minatur Deus oblivionem more loquendi humano , quz& repudiationis infert confirmationem , dum poft ex. cidium regni decem tribuum facerdotium a Jeroboamo inftitutum, in Ifraele nunquam eft reftitutum, Adiftam poenze durationem exprimendam non dicitur: ob/ivifrar t1i folum , fed: filiorum quoque tuorum , fc. ut nec f fua- gantur [acerdotio , lpoftquam illud: a patribus ablatum fuerit. Vi Qyotquot eorum funí, tob etiam peccant'zza'werfus "me $ ideo gloriam eorum in ignominiam comvertam. Quotquot eorum [unt, tot etium peccant adver[us me;] Quemadmodum numerus eorum eft, fic peccant, Pa. rallla noftra conftru&io eft Jos. IT, 21. uxta verba vefira, fic erit, i, e. quemadmodum verba veftra habent, fic fiet. "Pergit Deus in impietate non rpopuli , licet nu- merus jam pluralis pro fingulari, & perfona tertia pro fecunda v. 6 adhibeatur; fed Sucerdotum defcribenda , at- que omues im univer[um peccare conqueritur , adeo , ut quot numero fint, totetiam peccant, GRomIvs: Quo fatti funt plures , eo gravius me offenderunt. ideo glorium eorum in ignominiam convertam] — Per gloriam fimpliciter cum Scuwrpro intelligimus fouorem facerdotii , Aqui in igwommiam convertendus dicitur, dum II* 32 KHos, AF /* 1on Sacerdotes non minus in 11 ominiofam captivitàtem ab.- Liict illa variis con- ducendi erant, quam infima plebs, inque temtibus obnoxii fiebant, quafi nunquam fuiffet Sacer- dotes; imo eo magis, quod Sacerdotes fuerant. 1ta etiam 7wv. BvnscHEmnvs: Ihrer Menge refpondiren ihre Verfündigungen; ich will daher ihre Ehre, die ih- nen das Volk ihres Amts wegen erzeigte , ohnerachtet ihr Amt wider mein Gefez ift, in Schande verwandeln. Gnorivs: gro honore Sacerdotii dedecore eos obruam, v. 8. Vidimis , quas populus meus pro peccatis offert , *uefcun- tur , : €5 exjpetlant, ut quam plurimum peccet. Viflimis, quas populus meus — ve[cuntur,| Omnes in univerfum Sacerdotes Iíraeliticos graviter peccalfe, di&um fuit verfu przec. Jam fpeciatim, qua ratione mu- Furura *s5 & *wv^ nere fuo abufi fint, declaratur. actum continuum denotaat, Phrafin ipfam : Comeduut geccatum populi mei, varie exponunt. Alii peccatum pro- prie intelligunt, & hunc effe fenfum volunt; peccata po- puli von reprehendunt, fed integra quafi deglutiunt, in fe transmittunt & in fuam conícientiam ea recipiunt, Alii metonymice peccatum accipiunt, pro vittima piaculari, cujus pars in ufum Sacerdotum cedebat. Levit. X, 17. qui fenfus omnino facillimuseft; Tuxta quem vero directe nonhoc erat fcelus Sacerdotum I[raeliticorum, quod ederent ; id JHas; I5 33 id enim licitum imo praefcriptum erat, Lev. VI, 26. fed quod in oblatione iftorum facrificiorum id potiffimum fpeGarent, unde laute viverent; quod peccata non ferio re grehenderent ut pluru; acciperent victimas ; quod denique neque in loco przfcripto, neque vero Deo fed F'itulis offerrent ifta facrificia. lta P7m, BvRsSCHE- RVS Sie freffen meines Volks Stinde das heifst: Sie leben von den Sünden und Sündopfern meines Volks, d es, aus Irrthum und Verführung, zu Uebertrettung mei- nes Gefezes, nach Bethel, Gilgal &c brmgt und zehren von dem emgebrachten €9 exfpeflant , ut quam plurimum ] peccet.] Ad verbum: E ad iniquitatem eorum extollunt animam fuain. Prono- men plurale in t2xyp refertur ad przecedens nomen col- le&ivum 'bp, & fuffixum fingulare, uti in Editionibus ex- tat, in *w53 eft difítributivum Cum vero plures Codd quos pE R ossr ad h. l. citat atque antiquaze Verfiones omnes LXX. Syrus Chaldzeus, Vulgatus, Arabs ha- beant Evi, lectio haec ex contextu melior preeferenda videtur Phrafis: attollunt animam fuam, explicanda ex Dext. XXIV, x5. Jerem. XLIV, 14. facit Epitafin ad o comedunt, & culpam innuit graviorem. — Defiderant pec- ata populi; &, ut quam plurimum peccet, exfpe&ant quaeftus fui cauffa ? ut multa devorare f[acrificia queant 34 Hos, IF. 9. Y, 0. Cum ergo , uti populus , ita Sacerdos fit: ideo animad- «pertam in ejus (Sacerdotis) aiones &5 rependam 4 illi opera ejus. Cum ergo , uti populus ita Sucerdos fit:] Conclufio five illatio ex przecedentibus, collato inprimis verfu 4: Popu- lus enim tuus eft ficut. Suterdos contendens. Duplex Caph hanc habet vim, ut prius protafin , affterum apodofin de- notet , fitque hoc Caphi pro v5. coll. Gen. XVIlL 25, ]. Reg. ^ XXII, 4. Jes. XXIV, - Nondum de fimilitudiae in pe- naü heic fermo eft, fubjicitur enim comminatio in aitero demum hemiftichio; fed de fiilitudime in delifio, ut fen- fus fit: cum ergo Sacerdos non melior fit populo , fed uterque graviffime peccet , in fuo fcilicet peccandi modo. Ita pot Davsrvu, Scunuipiv M &MARKIVM Ven. BvznscHERVS; , JZeil denn zwi[chen Volk und Priefler kein , Uuter[chied ift,' fondern es eins fo arg macht, als das ,andere; Nur das Volk aus Verfühmng , die Priefter aber mit Wiffen und Willen. ideo animadvertam im ejus vius, C9 opera ejus vepen- dam illi.] Sequitur Sacerdotis colle&ive fumti poena, qui ultimo loco eft nominatus, & ad quem fuffixa fingularia pertinent, //ie denotant pravam vivendi rationem , unde pe[fma opera proveniebant ; qux Deus fe repenfurum teftatur, ut peccatis refpondeant poenv. Qua vero ra- Hos, IF. ro 3 tione id futurum fit : partim jam antea didum (fuit partim porro dicitur V. Io, Comedentes non faturabuntur ; [cortantes non. erumpent (in multitudinem ) quia Jeho:vam defierunt. ob- fervvare. [ l44 iil 111 Comedentes non [aturabun r| Cumma fefto refpe&u u./i. du ad reatum, v.8: Peccatum populi mei come nt, dicitur: ob.defectum fuffi- Comedent qwdþm, fed «on fatiabuntur , cientis victus & ann« 0n^o Vilco & ob divinam male- penuriam dictionem, Cf, Levit. XXVI, 26. Michaàe VI, 14 Jcortantes won erumpent] Scor ïa*l ibu fe poliue- runt Sacerdotes Vitulorum 2eque ac populus Ifraeliticus & conne&itur hoc fcelus cum e/u facrificiorum ob ne- xum voluptatis gulofe & libidinofxz, Num. XXV, ! RE Scoríaiio omnino intelli lï)l tur corporalis, tum ob 74r4amm profem copiofam:; vyewB" «5 non crefcent fobole. Cf. Gen. XXVIIL14. XXX, 3o0. Exod.1, r». tum ob fornicationis ..Lk.— quentem cum vino &6 unfto conjuntlionem v.11.*) LXX verba: * Nï ..Lf .//(/ IT f ris MICHAELIS prazteritum Hiphil 3571,. quod aliis cum LXX & -Vulgata fimpliciter idem eft , ac Kal, vertit: Scortüri faciunt , f. permittunt : Hurerei verflatten fie; aber vermehren wird fich das Volk nicht, & in nota; Es ift un- * gewifs, wie die Bilder -Priefter dif than haben — Sie Hos, IPE. ro. 86 w-» No3 vertunt: x & us xaSsuguyto, HiERONYMVS: &6 non dirigentur; ARABS: non ;;vafq,r'þez«*czvbzzd/ztm*, quam verfionem fequitur z. MoLpENHAVERVS, qui totum verfum de Sacerdotibus €9 populo exponit, & /cortationem 52 L ) fre t Ü ]7 » ./bi" de [pirituali fornicatione interpretatur: Jf len. [ie micht. fatt werden. . Difs bezieht fich auf die Prie- fter und das ganze Volk. Und ihre Hurerei foll. fic micht Durch die Hurercei wird gemeint ihre Z5- durchhelfen. 4 j/ £ We gütterei — und, wenn Gott ihnen bezeugt, dafs i Hurerei ihmen nicht. durchhelfen averde, 1o meïnt er, daís kónnen blofs eine Sittenlehre gehabf haben, die Harerei verftattete, wie wir fie bei fo vielen alten Philofophen fin- den; —— fie künnen aber auch an denen dem Gottesdienft geweyhten Oertern, in KHainen und Eremitagen Gelegen- heit dazu gemacht, fie zu einer Art von Gottesdienft gemacht haben, wie wir es bei vielen Heidnifchen Vólkern finden , — ich glaube difs lezte und fchlimmfte, weil es fich zum fol- genden fo gut fchikt. - 4ber vermehren wird fich das Folk uicht : Die gewóhnliche Entfchuldigung der Hurerei ift, fie vermehre das menfíchliche Gefchlecht. Das. Vorgeben i& fehr unwahr, Eheftand vermehrt es, und Huretei vermin- dert es — — Die meiften unehlichen Kinder fterben früh, aus Mangel der Wartung und des Unterhalts. Sed licet fa- cile concedamus, Sacerdotes permififfe fcortationes atque ad eas in cultu idololatrico populum feduxiffe, ip/i tamen eodem ícelere fe polluerunt, quia i/s ipfis poenae loco mina- tur Deus, quod in multitadinem erupturi non fint. Nomen populi, in textu non legitur, fed a Viro Cel. textai infertur. Hos, IE. xo 37 die Gózen, welchen fie dieneten — fie gegen ihren Un- tergang nicht fchüzen würden., Verfioni vero Zathiaue : fcortantes prolem non fzmg ient, opponit : Ich, glanbe nicht, dafi dif ein Leiden vor. die fe Leute gewefen feyn wmde, und dafi Gott durch eiu ,ä'i/ïmfleæ die Folgen ihrer Sünden verhütet habe, Sed., uti contra contextum fupponit &) verba noftra .,un/ LY j?r)zwzlmn quoque pertinere, cum To comoedentes mom bi/ ll/iA(:'ux) uu iur aperte refpiciat Sacerdotes vitlimas populi comedentes, atque de populo diltincte verfu demum 12 agatur B) de [pirituali fornicatione iermo- nem eífe, cui tamen mox v. 11. vinum €9 mu[lum jungi- iu P A ita etiam objeflio contra fententiam noftram. nullius momenti eft Facil largimur, quod fcortationis finis non fit procreatio fobolis numerofz , fed libidinis exple- tio & voluptatum fruitio; & quod fcortatoribus non grave fit, fi ex fcortis liberos non fufcipiant Sed poena Sacer- dotibus h. l, denunciata non refpicit defefium [fobolis e:c 1 fcortis , fed ex legitimis uxoribus , quae orbitas in populo Ifraelitico opprobrio erat, & poenis gravioribus accenfita, Levit, XX QO 2 fer, XXII, 3o. uti larga foboles in beneficiis habita. Conveniebat hzec poena erbitatis ex [e- 472 ne- JlïLï H is matrimoniis peccantibus per fornicationem , que etiam miracula tequirebat, cum pluribus modis na- turalibus flerilitas €9 zle«wia exiftere queat, & multiplica- » tio prolis impediri per mortem liberorum vel recens na- torum vel in tenera adnuc zetate verfantium E 1 Ratio poene di- quia ajehovam omiferumt. ob[ervare. 38 Toss M um vinze fubjungitur his verbis. q. d. quia patrantes ifta fce- lera , atque agnitionem Dei repudiantes v. 6. 7. Jeho- vam, cui conftanter adborere debsbant, neglexerunt obfervare. Idem fenfus eft, fi cum aliis locutionem cognci- fam &atuas, quia deferuerunt jehovam C9 meglexerunt fer- vare legem ejus. Ita Zv», DAv nivs: etenim me legesque meas contemnunt, VI II. Stortatio, viuum €9 muftum auferunt. in [ ! of e licendi vim.] De wexnu verfus noftri duplex eft Interpretum fententia. RiveTVs, BRENTIvs, TamNovivs & Seb, Scumar- DIVS eum cum proecedente conjungunt, h. f. /Von efl mi- rum, quod deferuerunt gjthovam v.10. quia Jcortatio & vi- num €5 muflum occuparunt cor, CoccrEjvs vero, Prisca- TOR aliique ad fequentia referunt, h. f. Stortatio , vinum muftumque aufert cor ; hinc ef , quod populus meus lignum fuum . interrogat &c, Putem ego, verfum noftrum tan- quam g4«0men poni, qu:e ita refpiciat preecedentia fcelera a Sacerdotibus commiffa , ut fimul tranfitum faciat ad fcelera, popuíi redarguenda v. 12. Scortatio intelligitur cor- goralis; quia cum ea conjungitur vinum & muflun; Sine Cerere enim & .Baccho friget Penus. Heec auferre cor, i.e, refle&tendi & intelligendi vim adimere, dicuntur, fecundum tritum illud : Nec Peneris, nec tu vini capiaris amore, Uno namque modo, Ziza Penusque nocent, Hos, II X5 2 9 Ill. My c & A EL ts in nota ad h. 1. refpici putät ad convivia Jacrificialia apud cultores P'itulorum €& Baalim ufitata : Die JMeinuug , inquit, fcheint zu feyn: Hurerei, diein den aber- glaubifchen Hainen getrieben wird , und. frühliche trunkene Qyfer - Va it0otc ESP item, die man da fhiült, vauben meiuem Folk den Perfland , veiffen es zum Bilderdienft ,. Abgütterei und allem Aberglauben hin , fo , dafl es endlich thüricht genug wird, Holz und Kloz mz. Kath zu fragen. W. IS. Populus meus lonum fuum confulit , &5 baculus ipfius ve- fponfum dat ei. . Spivitus enim fcortationum adeo eos feduxit , ut veliio Deo fuo (cum aliis Diis) fcor- £eníur Populus mens lignum fuum confulit ] De Sacerdotibus inde a v. 5. feq. actum erat ; nunc de popuío agitur , cui ablati cordis , i,e. amentiae effeflus mali jam. tribuuntur. Vocem *5y LXX junguntcum veríu proecedenti, cujus no- mina £ria in Zlceu/ativo ponunt, & nomen cordis pro no- minativo regente habentes, vertunt: zoeveiay was ewov uxi ue- $ucpum cds£ulo xxpdim Xas s. Atque iftam voculae "^y cum verfuü 1r. conjunctionem fequuntur //, MicmaErrs, Perer. Davruivs & MornENHAvERVS; quo admitti quidem poteft, proeferenda tamen diítin&tioni textus non videtur ; quia gemeralis [ententia jam in fpecie adplicatur ad popgulum, Addo , fi momentum habere debeat ifta vo- ao Hos. IP. i5. cis '5y cum verfu rr conjunGio, putem, integram ver- fionem Graecam admittendam fuiffe, quam tamen ipfi hi Viri celeberrimi non fequuntur. Emphafis eft in pro- nominibus: meus C9 [uum, Vocem "ay repetit Deus ex v. 6. $. non fine fumma indignatione, quum mox addit, quod idem populus Dei confulat Jjemum funm, q. d. po- pulus I[raeliticus , quem adoptawi, qui.[e meum effe ja&at , quem & gentibus feparavi, C9 qui me con[ulere debebat , eo infanie delabitur, ut /uwm liguwun, quod in ipfius pote- ftate eft, quo utitur etiam ad fovendum ignem , con/ulat., Futura npy, ouvh, *v non femper tempus futurum indi- cant, fed fzepe, uti etiam praeterita,fignificationem Ao- rifti habent, five £empus continuum indicant. Ligui ut ma- teriae, non ut formae five idoli , mentionem facit Deus loquens, ut £urpitudo idololatriae eo fignificantius expri- tnatur. Cf. Jes. XL, 2o0. XLIV, z3. ]er. II, 57. To 3 cum verbo 5xw conftru&um denotat objeflum, quod inter- rogatur, coll. Jud. XVIIT, 5, T. Sam. XXII, 13. adeoque ipfum /igneum iclolum, quod confulitur, -&9 baculus ipþusx refpon[um dat eil] i,e, & baculo fuo petit. ve[pon[um. Und. [eim Stab foll ilnn antworten.. Sunt, qui cum Riv E 0 baculum a liguo non diftinguunt, fed pro uno eodemque obje&to accipiunt, quia refponfio tri- buatur ei, qui interrogatur; mferrogatum e[l , inquit, lignum; refpondet baculus; id autem refpondet, quod in- terrogatur ; cuifent;ntiæ accedere videtur Seb. CAsTEL- LIO Hos. IP, 15, AI LIO vertens: mui fignum f[uum confulunt , eisque faus dat re/pon[a flipes , i. e. a Diis e ftipite fa&is petunt oracula., Ali baculum a ligno diftinguunt , & de eo divinationis genere exponunt, quod Gr?eci £vieuavreizy feu eadouav- Tt4y , aliàs quoque gentilibus ufitatam , vocant: quam in rem allegant Ezecf, XXI, 21.. ABARBANEL varios buculi in divinando modos adducit, ut vel iGibus feftinis terram percutiant, ve/lignum ab una parte depudatum, ab altera cortice veftitum, projiciant &c. Conf, SE . p E- NVS de Diis Syris, Syntagm. I Cap. 2. p. m, mihi ror, RxisxE in Libro Summlung Zrabifcher Sprüchivürter, die von Stéken und Stübem hergenommen find. p. xg. feq. LXX. vertunt £v thy,GGMJ; «VUTtYy £"YQU'TOWV , XOL EV ga,ec;'al;* wUTrey (awle) amwyyskXov avTt , per auguria (omina) eos conjulnerunt. E per virgas fuaus aununciarunt ei ; qu ver- ba TuEopontErTvs ita exponit: 4Adjungit (Dominus) gorro ridiculam vaticinationem, docens, quo patflo eos, qui profitebantur. [2 vaticinari, confulerent , €8 illi aliquo modo re[pon[a darent, — Etiam alii , inquit, per auguria quedum, que ejent agenda , exquirebant ; lü virgis quibusdam, fraudis adjutricibus utentes, que volebant, enunciabant. Spiritus enim [cortationum adeo eos [eduxit] Per fpi- ritum [cortationum intelligitur vehemens libidinis fervor & affe&us. Hebreis enim Spiritus fiepe qualitatem aut affe&ionem mentis denotat, Hinc /piritus -Zolotypiae, Num.- V, 14. mendacii Y, Red. XXIl , 10. &c, TaEoponE- F Hos, IP. 1:3. 42 qvs vertit; vv ml zv mroQveiav oguxv. . Ad verbum nynn fübaudiendum eft pronomen eum fc. populum. Quidam Codices, citatia pe Rossr, habent toynn. ut negleflo Deo- [uo [tortentur] cum Diis peregrinis fc. per idololatriam & cultum vitulorum. Conftrudionem He- brzam, quo vix uno verbo exprimi poteft, 7//, MicaE- LIs vertit: Es treibt Hurerei umd verlüft [eimen Gott., Vm.Bvmnscuknvs: dafi fie fich. von ilrem Gott*los- furtn. Phrafis defumta eft, uti bene ex Krwczro an- notat Scau M1pivs, e re matrimoniali, in qua uxor eft fub marito ceu Domino fuo. Y. 23 In -verticibus -montium [acrificant , in collibus fufitum faciunt füb quercu, populo &5 terebintbo , quia bona efl umbra unius cujusque. — Ideo etiam filie «ve- ftre [cortantur, &5 nurus "veffre adulterantur. In. verticibus montium facrificant] — Poft infignem ido- lolatricae fuperftitionis fpeciem , qua ligemum fuum confu- lebant, v. r2. memorantur /acrifiim , im locis excelfis oblata, contra expreffum mandatum divinum Devt. XIl, I—6. fub quercu, populo & terebimtho , quia boua efl um- bra wuniuscujusque ] i.e. iu locis excelfis, arborum fron- dofarum umbra te&tis, Ezech, XX, 28. quarum tres in- figniores fpecies recenfentur, quas varie reddunt Inter- Hos. .TI 13 43 pretes, //sftris Mrcmn -ELIS; Ünter Eichen, Storax und Torebinthen PFen, DA TH1VS; fub quercu, terebintho €9 populo umbro[a MorpENHAVERVS: Üwuter den Fichen Pappeln und. Therebinthen Accedit ad magnitudinem Íceleris quod facrificabant in iftis locis Zitulis &? Baa- lim, & quod ideo arbores froudofas ibi plantaverint, ut fub earum umbra omnem etiam impuritatem corporalem eo fecurius exercere poffent. Ideo etiam filie veftra: [cortantur , €8 nurus veftre ad- ulterantur| Tranfit fermo .a perfona tertia ad fecundam & a patribus ad filias & murus. Senfum bene expreffit SCHMIDIVS : Ideo turpiffima impietas latiffime graffatur; hinc fit ; ut omnis pudor evanefcat , atque adeo filige & nurus pud citiam fuam proftituant impune & fine pudo- re. TuEODORETVS verba textus de flupro vi ab foflibus inferendo. interpretatur Quocirca, nullam. veftrám: curam fiabebo , neque. filiarum vefirarum, meque [ponfarum palam veitiatarum ab invadentibus vos inimicis que enum claan 69 D occulte apud vos audebatis hec palam fieri. permittam Sed ftuprum ab hoftibus inferendum, non commode per fornicationem & adulterium exprimi poteft V. I4. ANon animad-vertam in. filias -veffras , quod fcovtentur ; 65 in nurus veflras, quod adulterentur ; Tpfi enim (patres) cum meretricibur fe feparant , €9. cum Hos, IP., 14 44 - proflibulis facrificant ; &5 pcpulus ifte zmpm/ers pro- flernetur. IVon animadvertam in filias — —— adulterentur;] Plu- res Interpretes PrscaTon, ScuHuwiDivS, Mankivs & e récentioribus /e». DaTHivs & DoEDERLE INIVS textum iwterrogative accipiunt , quafi wb pro wbn, uti fzepe, pofitum fit. Conf, Nor.ptvs Conc, Partic, edit. Dynpu lVonue animadvertam .in filias ve- p. 422. Vertunt ergo: Verum nulla ratio jufta adeft, cur heic ftatua- firas &c tur interrogatio Re&ius omnino verba isudicative, atque indiflive fümuntur, prouti etiam vertunt LXX x z u5 emi cxebepa , & HigRoxNYvMvs: IVon vifitabo [uper filias ve- firas , cum fueriut fornicateg — fenfum in Commentario ita exponens: Grandis offen[a eft, poflquam peccaveris, iram Do- mimi onm TETETT. Fornicatus fuerat. I[rael & .Domino f[uo €9 fyiritu fornicationis [eduftus ideo fornicamtur C5 filim ejus €9 fpon[m , && absque ulla vindifla in [ue [celeve relin- qmmtur , «t quod filie €9 uxor vero parenti fecerunt. €9 marito, hoc in liberis [uis €9 uxoribus fentiant , €9 ex pro- qrio dolore intelligamt dolorem Dei qui m tiantum iatus efl, ub nequaquam percutiat. delinquentes — Per. Prop tam Píalmo LXX XVIII, 33. 34. dixit Vifitabo in virga iniquitates eorum , & in verberibus peccata eorum ; mi- fericordiam autem meam non difpergam ab eo Qui i91- iur ümatur , corripitur qui negligitur, fuis peccatis di- mittitur Tuntusque fuit , numerus fornicatorum Ifracl, Wt e Hos, IP. x 48 cejei uliio de[perans emendationem. Eodem modo indicas tivo vertunt quoque LvrHERVS, TamRNovivs, GRo- TIVS, GaTAKkERVS , ///. MicHAELIS, STRVENSEE, BvngscuEgnvs & Bvnxivs, qui folide ita: ,Alias fole- sbat Dominus, populo fuo propitius, animadvertere gra- » Vifüme n filias [cortatrices & nurus adulteras, eaque fua sfeveritate vitiis, ne amplius invalefcerent, obicem po- »nere. Conf. Devt. XXII, 22. fs. Sed hic minatur, wolfle »Jt in filias nurusve ob [tortationes && adulteria. auimad- » Vertere, idque ideo, ut patres & mariti fentiant talio- »nem, videantque fua peccata idololatrica peccatis filia- .rum & nuruüm , in dedecus totius familie vergenti- »bus, fevere & graviter puniri, , Ipfi enim (patres & mariti) cum meretricibus fecedunt ,] Ratio datur , cur Deus nolit animadvertere in filias & nurus, cuia fc. patres €9 mariti pejora patrent; - Mutatio perfonze heic rurfus notanda. Loquens Dominus non in fecunda. perfonm pergit, quia vos patres cum meretricibus vos feparatis &c. fed, quafi non amplius dignaretur eos alloquio Deus , in tertia de illis perfona loquitur : Cum fcortis [ecedunt , i.e, uti GRoTIVS exponit: in /ucos eunt. Itemque ///, MicnaEris: fie fondern. fich mit den Huren ab. Gehen in die geheim[ie Günge der Hainen , und. trei- ben da Hurerei als eine Art. des Gottesdieufls. €2 cum proflibulis f[acrificaut | Pofterius hoc mem. brum exeg-eticum eft prioris, Notum, quod cum facri- 46 Hos, IV. 14 ficiis conjun&a fuerint convivia facrificialia, ad quze plures perfonze invitabantur. Senfus ergo: ad.convivia facrifici- alia invitant fcorta & proftibula, quze cum ipfis edant & bibant, ut, quando cibo & potu incaluit libido cum 118 fcortentur impudiciffimi homines Per mv*45, quea 17. videntur quzevis c»w"-» diftinguuntur, Devt, XXII feminze five maritatee five colibes denotari , quae in his nefandis facris fe proftituebant €9 populus , qui mon intelligit , profternetur.| | Culpa continetur in verbis r* N5, q.d. populus hic, qui omnem veram Dei cognitionem refpuit, ad repetitas admonitio- nes & comminationes prophetarum non attendxt cul fcortatio & vinum omnem intelligendi vim aufert , ut graviffima fcelera perpetret : hic populus proflernetur quo uno verbo omnis peza« populo infligenda usque ad interitum Reipublicze complehendltur Verbum v2 , praeter h. l. bis adhuc legitur Prov. X, 8. 10, ad quem locum ScHvrTENSsIVS probaffe v1detur, quod in Kal denotet conjecit im terram , & in Niphal proflerne- PiscATOR iur. HiERONYMVS vertit vapulabit cum TzREMELLIrIO conturbabitur LXX verterunt GUVG&TTAEMETO JA6TAà TTOQVYG , male voces primas verfus 15 conjungentes cum v, 14. & pro mx Bw f fcortaris le- gentes m oyp cum /[corio & pun&antes .Kuwmez pro S?egol ; dum voces iftae planifime ad verfum fequen- tem fpectant, Hos. IF. 14 47 Acv, 3855 $0; sequitur, a/fera pars Concionis dehortatoria ad. Sjudaos dire£ia , ne patiantur fe feduci exemplo Ifraelitarum , ubi 1) dehortatio ipfa emphatice proponitur v. 15. 2) & rationes a foeda culpa & gravi poena Ifraelis re- petuntpr. * V. IS. Quo4fi tu fcortaris , o Ifrael! ne reus fiat jula , Ne eatis Gilgalem, &9 ne afcendatis. (proficifcamini) Betha-ven, nec per Jebosvam ibi juretis. Quodfi.tu [cortaris , o I[rael! | i, e. Si tibi, popule X tribuum, porro libet fequi idola ; nec abftrahi te pa- tiaris redargutionibus & miuis, Alloquium hoc Dei, quo ab Z/raele reprehenfo ad. sjudam dehortandum tranfit, eft valde emphaticum. Oratio enim conceffiva, quam bene vertit Lv THERVS: twillt du ja huren I[rael! acu- leum habet, quo ftatus Ifraelis u£ de/peratus fliütur. JNe reus fiat syuda;] i.e. ne populus duarum tribuum, (fub Juda enim, tribu regnante, comprehenditur etiam tribus Benjamia) in communionem fcortationis tuze ido- lolatricae, adeoque reatus graviffimi veniat, ne eatis Gilgalem , o ne proficifumini Bethaven ] fc. vos, Firi gude , ad quos fe convertit fermo , tanquam ultimo loco nominatos ; in quorum etiam vicinia Gi/gza/ & 48 Hos; TE 1 Bethel erant; quare urbis Dan, ubi alterum Z'tulum col- locaverat gieroboumus J, tanquam remotioris, & in ulti- mo rerrze Ifraelitico termine fitze, nulla hic mentio fit. Íta jam BRENTIVS,qui dicit: Hofeas, cum fe laterem lavare in J/raelitis videret, ad gjudamfe convertit, & ex- hortatur, ne malo Ifraelitarum exemplo fineret fe feduci. Jtem GRorivs, Manxivs, & //l, MrcHaELIS: Z vom Stamm Suda kommt vicht in das I[raclitifche Land , nach Gilgal und Bethaven, qvo der. Külberdienfl getrieben qwird, WNominantur duo loca, in hiftoria populi Dei valde celebria. Gilsal locus erat in confiniis tribus Benjamin & Ephraim cis Jordanem, prima Ifraelitarum caflrametatione cis gjor- danuem, Circumcifioue populi, & Pa[chatis. celebratione il- luftris, Jofuze Cap. IV, 19. V, t9. 1o. ubi /acrificia quoque obtulit Sumucl 1 Sam. X,8. Quo vero tempore cuftus ido- lolatricus ibi inftitutus fuerit, non conftat; fed fub Jero- boamo II. valde eum viguiífe ex Amofi Cap.IV, 4. V, 5. conftat. Bethel nomen Domus Dei habet a TJacobo, quod il- lic Dominus ei*apparuit Gen, XXVIII, 17 — 19. atque poftea locus erat ad cultum facrum adhibitus L Sam. X, 3. a Jeroboamo L. vero ele&us in fedem przecipuam cultus Jitulorum 1. Reg. XH, 29 — 33. quare Bethaven i, e. do- mus iniquitatis per contemtum ab Ze/ea dicitur. H1ER o- NvMvs: Bethaven, inquit, eff Bethel , -£9 que prius voca- $atur Domus Dei, pofiquam vituli im em pofiti fumt, ap- pellata. eft Bethaven, i, e. domus inutilis & domus Idoli. Recenfentur quidem , jam ante gjeroboami J. tempora Bethel .HUS. [f/ 6. 49 Dethel & B CUt ol àven tanquam urbes diverfz Jofuze VII, ». XVITI a2. 33. i Sam.- XHlla s Sed cum. Jeroboamus Bethele erexerit vitulum: longe verifimilius eft , Hofeum, dum H Cb pí haven nominat, per antonomafiam Betfelem in- telligere, ob mofcholatriam ibi introdu&tam, *) IVec . per. gjehovam juretis] íc. qui Bethefe colitur, Nam lfraelitze Z'itulos , Bethele & Dane erectos , voca- bant jjelovam, quod putarent, eum in tali imagine recte coli. Non ergo prohibstur formula juramenti per fe, fed abufus cum cultu Fitulorum conjun&ius. CK. Zephan. I, 5. Jl.Mrcmarrris hzc ultima veríus noftri verba ad l/raelitas dici exiftimat in nota ad h. v. Und ihr vom den S j » sehen tümmen , eutehret den. IVahmen. gjehovens . aicht » daduarch, dafl ihr bei ihm fcluetret ; deun ilir deukt doch » dabei nur an eure güldene Külber , die ilw. ihova nen- 7) J/l. quidem MICHAELIS exiftimat, poft ereptam eJeroboa- "o l. atrege Jude, 4bia, urbem Bethel TI. Chron. XIII, 19. quze.ab ifto tempóre manferit-in ditione Regum Judz, uti ex Eíre lI, 28. pateat, verum locum Mofcholatriz fuitfe Bezi- aU£5, cui oppido J/raelitae , polt translocatum ibi cultum. Vituli, women Bethelis impofaerint ; Hofeam ergo vero & antiquo nomine urbem , in quam cultus vituli tranfierat, appellare Bethaven. Sed urbem Bethel nunguam recupera- tam fuiffe per Reges Ifraelis fubfequentes, neque locus ex Efra prolatus probat, neque locus II. Chron. XIII. I9. cum ibi v. 20. addatur: wec vires recuperare potuit Seroboamus Zbiae temporibus ; quse verba non inferunt, femper Bethelens Regibus Judze fubje&tam manfiffe, G 50 Hos II , ", ]Wahre und falfche Reiigion mi[che. fichh mcht mit Sed . cum egresgie conveniant heec verba einander. ,, cum dehortatione wdmorum , ne feduci fe. patiantur; Ijraelite vero füb initium verfus fiftantur ut tales. qui nullis admonitionibus & comminationibus corrigi queant, iidem . quoque in verfu feq, comparentur cum vacca re- cur novum ad Z/raelitas fratlaria ratio non apparet , alloquium ftatuatur Dnvsio placet disjuutliva : ad gju- Ver- daeos oratio, quam etiam ftatuit 7ez. DA T H1vs, tens: Zut Gilgalem me abeatis, neque pr pfm,uwmz b the- lem aut ajehovam ommino mou profiteamimi ; i.e. aut non veniatis in focietatem. iftius cultus Idololatrici, autj ho- vam omnino non, ut Dcum, quem colatis, profiteamini, Phrafis enim, jurare per Gje/zowmz faepe ut /pecies aétus reliziofi pro profeffione verz religionis ? genere dicitur, ex. gr. Jerem. IV, 2. V. IÓ6, Sicut jwvenca. vefralaria refm&awus efl Ifrael: ideo nunc pafcet eos Teborva. ficut agnum in latitudine. Sicut. juvenca. vefra&laria vefraflarius efl. I/vael Ne- xus hic eft ; üt jjuda a reatu //raclis abftrabatur ro- ponit Deus przmo peccatum lrae!is deinde pazam ho cufatur populus X tribuum quod refrattarius , Deo fe fubducens, jugum ejus non admittens, atque rnonen- tibus ferociter reluctans atque ut iummus contumaciae gradus confíta adjicitur fimilitudo "cu$ Juvencu T6- Hos; IP.^17. ) p )! fraffaria, qua allüdit; uti poft Gno TIv w etiam Zvr. Darnurivs monet, ad imagiaes Zitulorum , qui Gi/eale & Bethele colebantur, & ab LXX Ózuaie, juvence ver- tuntur. L,Reg, XII, 28. Jehovam , inquit Propheta, vi- tulo affimilarunt; at ipfi talés funt; nempe quoad contu- maciam , mentem refractariam & jugi impatientem. id w e o "unt pa[cet eos. svhova, ficut agnum in latitudi- »] Bene GROvTIVvS: E 6 iL hic x^swxcuog ex ambiguo; Late paícere amant agni. Deus Ifraelem difperget per totum Affyriorum regnum; quem fenfum etiam exhibet HikeRONYMVS: Quia metaphorum , inquit, & vacca Íg- füiviente ceeperat , fervat in reliquis, ut difperfionem populi J[raelitici in latilhmamyMedorum terram quafi in campo la- Üifumo C9 im [patiofu terra gregis €6 agnorum pafiuram vocet, UE IG Sociatus eft idolis Ephraim ; mitte illum, o Tuda! Sociatus eff idolis Ephrain] | Pergit Dominus Judzeos alloqui, atque motivum addit, cur fe non feduci patian- tur, petitum a deteflamda idololatria populi llraelitici , quem a tribu regnante Ephraimum nominat, Jdoía vo- cat t23Xhyy a formando five fingendo fic di&a.- cf, ]obiX,g. & dum Ephraim fociatus Idolis dicitur, notatur ftudium Idololatriz intenfum, a quo Ephraim fe abftrahi non pa- tiebatur. DRvsivs exponit: Ephraim vinculo focieta- tis fe obfh'ixit cum idolis tam ar&o, ut ab iis disiungi ac 52 Hoä, YE. 17 feparari non poffit. G ov 1vs hunc fenfum facit: Sunt illiinfanabiles ab ifto morbo. mitte illum, o ]uda!] Imperativum Hiphil mim communiter derivant a verbo in Kal inufitato n^, quam vero derivationem rejicit //. MrcHarEriSs in Supplem. ad Lex. Hebr. Nr. 998. p. 1087. 1089. & deducit a rad. nm (cf. Dijudicationem. mediorum | intelligendi LHebraifmi Ita etiam n. 314.) vertitque : Lafst ihm feinen Willen. alii exponunt: concede ipfiinfaniam [uam. . ct. II. Sam. XVI, ii Scu MuiDIVS & Jen, BVRSCHERVS habent hzec verba pro alloquio Propliete ad Deum, quibus Vates ju- ftum Dei judicium, quo populum lfraeliticum dimittat in vias fuas, approbet, Dnvsivs, LivErEJvs &c. habent pro alloquio Dei ad. Prophetam, quem avocet ab ulteriori admonitione populi pertinacis, q. d. omitte'eum increpare , quia non proderit, BmarNTIVvs vero, lam- Novivs & Manxivs Dabent proalloquio De; ad Judam, qui fenfus commodiffimus eft , & jam ab HrenoNvwo probatus, qui ita: O gjuda, quía Ephraim femel. idoloruim amitus €9 particeps. fl ,.dimitte eum , ne [equaris impieta- tem ejus. v I8. Si rece[fit evinum eorum , [cortantur ; deamant , admodum diligunt ignominiam proceres eorum. Si rece[fit. vinum corum, [cortantur ;] Continuatur de- hortatio ad dudeos, ut a communione cum lífraele ab- ftineant, ita, ut noya fubjungatur ratio, a conviviis fa- Hos. [//'.' IS. 58 crificialibus & turpi Sacrorum Baaliticorum ftudio pe- tita. Scilicet, uti bene /zz, DokpERLE:INIVvs exponit, primo comefautur , deinde, fi receffit vinum eorum , ab- latis poculis, meretricantur. ScHMIDIVS verba moftra de idololatrica temulentia exponit: Si utique aliquando fit, ut idololatrica ipforum temulentia xYecedat , ut ad fo- briam & meliorem mentem redituri videantur; mox ta- men illa fpes evanefcit, dum ítatim a principibus fuis in pejorem fcortationem retrahuntur, & magis, quam prius uuquam, — Vifi funt, ad fobriam mentem rever(u- ri, quando Prophete veri eos redarguerunt, & terrue- runtíuis comminationibus & demonftrationibus. Mani- nifeftum eft exemplum in hiftoria E/iae. Hic fuo zelo tandem effecit, ut omnes exclamaverint: dgje&ova Deus efl! & paffi funt prophetas Baal occidi, ejusque altaria everti, I. Reg. XVIII, 39 feqq. fed mox relapfi in pejora funt, & Elias fugere coa&tus coram ZJ/abele. Sic giehu reftituturus videbatur verum cultum Dei ; fed hzefit in cul- tu vitulorum. If, Reg. X, 1$ —29. Sed non de eo, quod olim , fed quod tempore Ho/vae fiebat, fermo eft. Quare rectius omnino plures Interpretes verba de temulentia Iíl, MxcmaErrs vertit: JZennu proprie tali exponunt. der Raufth vergangen ifl , treiben fie Unzucht , & in nota: difl verftehe ich. vom eigentlicher. Unzucht, die bei dem aber- glaubifthen. Bilderdienft getrieben werden, und. mit trunke- nen Opfer- Mahlzeiten abwechslen mochte. deamant , admodum diligunt iguominiam proceres ejus.] Hos, IF. 18. r 4 Ad difficiliora Hofeze loca hoc verba omaino pertinent, Hinc ingens etiam Interpretum eft diffenfus, inprimis cir- ca verbum *an. P7es. DaTr nivs illud omittit, vertitque; atque adeo eorum proceres illa turpitudine dele&untur , atque in nota Critic, addit: ,,To *2n fine dubio vitio fcribarum »irrepfit, quod fimilis fyllaba praecedit- Nullus antiquio- »rum Interpretum hoc »5n legit, Aut, fi licet etiam affer- ,re conjecturam , fortaífe le&um fuit: s*ari« 3ni amando »,Qmant, ut fimilis conftructio pracedit, atque a/terum & ofcribee errore eft omiffum. , Ce/, pk Ross: annotat ad ver- bum »3n, quod afferte vertit: Deeft in Kennicot. 100. 145. 149. in LXX, Arabe & utroque Syro, fimplici & Hexa- plari, malegue geminatum ex preecedenti *$5m« Housnr- GAN'TIUS autumat. Cod, meus 226. *35 per Kamez forma regulari habet, Verbum y3n ergo, quod p/urium Codd. & Fulgate quoque au£loritate defenditur, omnino retinen- dum videtur ; fed, quomodo vertendum fit, non conveniunt Interpretes.. Manxirus duo diver/a verba per Afyndeton pofita ftatuit, vertens: dilexerunt €9 attulerunt iguomiuium chypei ejus. q. d. clypei ejus non tantum amaverunt, fed & , quod majus eft, attulerunt ignominiam, eam introducendo, firmando, & augendo apud populum. . Atque ita *2n erit prateritum vel per Apherefin a àm dedit, vel per Synco- pen ab iean attulit, vel magis regulariter a radice perdita n2n. Diverfo quoque a verbi sans fignificatu T »3n vertit Ill. MicnagrrtzS: Jhre Pornehmflen lieben, und fürchten die Achande , i, e, fie fürchten fich für Schande, und ringen doch Hos. IE^. 19. 55 LIaecy 12345 ^v E fo nach Schande und. U 7,O LILiV , dafi fie fie ^ u Íieben fcheiu [2 £ 72, 77 GRoTIUS vocem ysn in Imperativo vertit: Zmarunt dice- re proceres eorumz Afferte ienominiam, 1li dicebant; ffer- £e idola, fed Propheta dicit, non quod ipfi dicebant, fed quod res erat, qualia & alibi notavimus, 7vem,Dorkpxkn- OYv 10 LEINIUS optime voces ambigua u.&ilJ oni ftatuit, fi vertas: Offerre amant turpia. dona. Nempe *3m, inquit, eft a. 33m vel 3* douare , unde t»snan Hos. VIIL 13. donaria, Duo verba Hebrzeorum, fi eodem tempore junctim ponuntur, alterum vim infinitivi habet; hinc amaut, offerunt , inter- pretare: offerre amant.. wi3, quod plerique vertunt proce- res, apud Chaldseos eft eratuita donatio, Hinc w5 eratis dedit. Gen. XIV,20. Prov.IV, 9. & Gen. XV, x, Jam twr- gitudo donationis erit, turpe donum. Hoc nomine veniunt vel munera Sacerdotibus oblata, vel oblationes poft fcele- ra commiffa, Senfus igitur eft: primo gule atque amoribus idulgent ; deim profanis oblationibus venium querunt. Hanc impudentiam v. 19. refellit.. BuxTonrF1us gemipationem ejusdem vocis ftatuit, ad auzendam figuificationem, quem fequitur Pen. íc. BuRScHERUS, vertens: dilexerunt cum funma diligentia dataqne opera ignominiam proteflores ejus fc. nationis , quam expofitionem ex genio Linguse confir- mat ConjuntdZillimus Dn. Collega nofter, D. SroRR in Obfer- vat. ad. Znat. €& Synt, Hebr. p. 192. ubi: coalefcere po[[unt, inquit, (duo verba) gronuncatione, uti Hos. IV, 18. xanN »2n legitur , quo celerius & conjunGius afferri poífent dueg forme 3122 & 32D7W, ad augendam fignificationem (deamant, admodum diligunt) copulatae, V. Ig. Ligabit eam «ventus in Alis ejus , aíque pudefient. a facri- ficiis [uis.. Ligabit eum ventus in alis ejus, ] Culpz v. 18. notatze fubjicitur jam peua, Pronomen.f«mininum nrms nequit re- m 6 Hos. IV .19. ferri ad ma/culinum "pl';þ ,fed refertur ad populum Ephraim, ficut lo n in m»5; Nam ty quandoque etiam femininum eít. Phrafis ipía duplici modo exponitur. AbenEsra ex- onit: ///a íc, Ephraim, digabit ventum in alis [uis, i.e. fruítra laborabit in cultu fuo idololatrico, ficut fruítra la- borat, qui venturm alis veftis fuze vult capere vel inclu- dere. Sed repugnat ftilus.fcripturze, in quo mm accufati- vuseft, Rectius alii vertunt: Ligabit eam ventus, 1. e. ventus Ephraimuminvolvet, & quafiilligabit, auferetque in exilium miferrimum procul a terra Ifraelis. Suflixum femininum in rrb:23 plures Interpretes cum nomine mw, quod gene- ris communis eft, conjungunt: Ita Gnomius; Pentus eum i. e. celerrime auferetur in velut alis [uis ligatum auferet , regionem longe diffitam. Ventis alas tribuunt & Groeci & Latini Poetze. Sed durum videtur, in eodem membro & conftru&ione vocem m pro ma[culino in verbo ww & fe- minino in f[uffixofumi, Quar e re&ius per a/as non aías veuti, quibus qua fi volat, fed alas veftium laxas Ephraimi int el- ligit Secb. Scamipivs, q. d. ventus infpirabit in alas ve- ftium Ephraimi, ut in vela quaedam, atque fic apprehen- det Ephraimum in iftis ejus a lis, ut afportetur in lon- amterram, 'Talequid nempe viatori cum laxa ve- ginqu Ííte am bulanti, fieri poteft & folet, ut veftes ejus a vento violento infpirentur inftar velorum, & fic ille procul afpor- tetur, & tandem in terram projiciatur. Favet huic expo- rum ; Eamque fitioni SvRus: l/iviolebz't ventus im alis eo fu am quoque fecit /lluftr. MicHAELIS: Der. Il/ind. wird werden as f c an den Enden ihrer Kleider faffen , d.i. Sie vVonn JVinde in fremde Lünder weggeführt werden. atque pudefient a, [acrificiis. [u is,] i. e. tunc intelligent , facrificia ifta fua J/itulis €9 idolis fatia nihil fibi profuiffe, fed potius plurimum obfuiffe, omnisque ignominize ..g,;alamitatis» cauiï'am extiti(fe. — TOE o ) s du x £ i * E s d S» 2 2$ 5 E d E at - ,W £ M W,- s Y * W,v r E z s T "/ L^ d " S W d " - — —— —— " i n [ E — Y " &il * 'ï:l 9 L * "] rE E . 9. EC P 1 *& * a Mo r ». à " "À 25 9 " . i 9 &* 7 ;4»9, s d Vi s * * m * *x4 l.G $ 10 ää» h : * - ml ^ la áss P äi l " F. at of » &9 2 d p u s i .9 "V i. t *s * E "À ?OA L N 4. ] £ 6 " u -a & 4, 94 A 2V 9 as ;:l; , 5 Ayeo o ; 5 j *-. L - 24* A» 2 -* * 9 ; » -'; ^. w * p a » k " ^ . 2 A b * e -9 D P. € æk'" ia,*k f* b Ó ] & PT L H u : *s ] 34 f i : *& & *, . ; Vvl At » Iw f f d 4 ;; ; E k n 0:& *4 * M w ï;? P* a D a -; :u € x C k& t T L M LE .; H ä V^ : ] a-.i! *s H L] » edes . . E .- & D Lr-] " !Q L T; B* o , LEU g. * J L ib * *a) $h T.v 0/1 »-.5 E » 9t 4 'l 7 m DA d L ^s L 1l & k: "1 49 w VA d ? 3544 * 9. F d E L TT m ^* P ; Á 2t * » I » M m 4j* *8. 1'« 4* L] wb "& ^s 9 lM * 7 LT M *» E ï L -f ; ; - h * * 4 3 E i * "EY J AR ". x d x "a« 1 " $ts kd » ^ .:: D v pe ^ v ^" n P E ; M. M. D 1j T ** ; lp "-) MA ! * ? »l ïi DP « ,. $ 3 Vv Y ^ d Lj N i "T * 5 r )f " $ A sj I " ] » p5 o ? Yv &; ht g fi,- TM f 4* V & "n /Y- [« *s A e. L] ^s k i .a vX d i x ^s " ,gq.a,* . Y £l P ïüa " £. x*:*& & PC : E P a & s cm 20 V U T | S | ANNOTATIONES HISTORICO- EXEGETICEE R o Q E VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset HOSE£& CAPVT IV| us QVAS Balance b SVB AVSPICIIS DIVINIS | O 2 ENN RECTORE FNIFERSITATIS EBERHARDINO - CAROLINZE MAGNIFICENTISSIMO E - E E m Focus ä SERENISSIMOATQVE POTENTISSIMO DVCE Ac DOMINO N DOMINO : e $3 C A O"E3Q0 12 DVCE WIRTEMBERGUE ac TE CCLE REGNANTE, nxr, nErAS 11 PEPSSIDE 10 LVDOVICO IOSEPHO VHLAND THEOL. DOCT. ET PROF. PVBDI. OR D. ET DVC. STIP. THEOLOG. SVPERATTENDENTE DIEBFS SEPTEMBRIS . 4. MDCCLXXXVFIIL E IBUVCGBCODUPU OE DEREFENDENT M. ISAACUS DORNER , Schiltacen . /fis. | M. LUD. FRID. JAC. HAAS , Grü eing. M. WILH. . VICTOR DIZINGER , Enzweyhing. M. AUGUST. FRID. CHRISTMANN, Seeburg. M. CHRISTIAN. ANDR. THEOPH.|M THEOPH. FRID. SCHWARZ, HARPPRECHT, Bollenfis. Tobelauus. M. CAR. CHRISTIAN. HENRICUS | M. JOH. CHRIST OPH. PFIZMAIER, ä HARPPRECHT , Oberbebing. Hermaring. M. CHRISTIANUS THEOD. HOER- | M. AUG. FR MANN, Zinimontanus. IDERICUS WAGNER, Donnflettens. EXAMINIS THEOLOGICI CANDIDATI IN DUC. STIP. THEOL. TUBINGZE, litteris Balzianis. , 4 d ] 1 M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com