KaI600-1803_7a Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Specimen Altervm De Verbis ΔΥΣΝΟΗΤΟΙΣ I. Ioh. V. versu 6,, 2 4dc um —— — Z x 2 pE IEUS * * 1 h * e » EN E OU MEMNUNNRN ETE UMT RALTH T UTTTUETTT UUR — —— l- — E I-——X —— —À e- d —— DA ES - 3or ? » 3 SPECIMEN ALTERVM .DE VERBIS AYXNOHTOIX ) I. IOH. V, verfu 6 n quod CHRISTO AVSPICE poftridie Synodum autumnalem IOH,-GASPAR HAGENBVCHIVS $ THEOLOGIAE PROFESSOR et SODALIS adletus ab ACADEMIIS Regia Jiterar. bumanior. P ARYSYENSK Regia item fcientiar. Go T TINGENSI nec non £frufría CORTONENSI et Columbaria FLORENTINA placide dlsqmrcndum publice proponit. Refpondente DIETERICO LOCHERO. Ecclefiae Oetvilanae Paftote defgnato "«:lumente PETRO BOSSHARDO $, T»eol, Studiofo IPSIS KALENBIS NOVEMBRIBVS ANNO A NATO SOTERE MDCCGLVIII H n Oo.s T FI C.EL x orriciNA GESNERIAN A FPWweP "B. ^ ifv b ph ti0, Qu u Ter tia bU( N C my fur fl Tior iU lUb x 4 —* xl NI AUPA A d- ". L?- s US ao As SS SSN £ —— 5 w; » * x XX j ? ( d A itc Ht DtenfPertim; 'Iv/?! -ä ( a ( S m 9329 Ép QNN COGITA TION ES DE VERBIS AYXE NOHTOIZC I IOH. V. veríu 6. continuatae, I OGITANTI mihi, qui a docendis literis huma- Religio nioribus , gradum ad Mufas feveriores facienti- Chriftia- na eít bus , ante hoc fere biennium tradendae fanttiori difci- Myfteri- plinae fim admotus , ecquaenam res ad hasce Exercita- um Chri- tiones bis quotannis, quoad DEO T. O,M. vitarn vires- fti, que largiente fuperero, ex officio facro de more confcri- bendas ; fümendae potisfimum esfent ; in magna copia rerum multa atque varia, codem tamen omnia tenden- tia, haud temere in mentem quum venisfent: rationi- bus fübduttis hanc fummam feci cogitationum mearum. MysTERIVM Evangeli, Eph. Vl. 19. feu Religionem Chriftianam , quae, quanta quanta , nil nifi ;mflerium fit, myflerium , Ánquam , Chrifli Eph, l1. 4. longisfimo tempo- rum adventum Chrifti praegresíforum decurfu quodam filentii veloinvolutum , in umbrisque delitefcens , id eft non clarisfime patens , nondum reapfe exhibitum , et exorto demum Sole luftitiae merus claror , merum iubar fa&tum , Matth. XI1I. 16, 17. Colosf; 1. 26, Tit.1. 2,3. A2 toti- 4 ):(- totiqüe terrarum orbi , ad librorum Veteris Te&amenfï vaticinorum fidem , deteCtum , vera et falutifera fide | credendum , omnique obfequio ornandum ; utpote a D, Paulo amex4Avo MrxTHPIOY zeävo;; qutVíoig D'EGIyA - | m QpavepuoSéy]os dà vüv 5 P :æf ']sxygaf(þa?v ït*go(pnlrmäv.ï::zT ETITAVyNV TOV aE OE3 , &i5 UT ROV TrÍg UT , Gg TT VTA TÀ £O ys vyvepicxérres , Rom. XVI. 25, 26. di&tam 5 qui et animo re- cipiant, et verbis profiteantur : eorum permagni interes- fe, ut duo Fidei Chriftianae Capita palmaria , MysTERIA j s£eupérae. dicta , Sacro-SanCtae TRINITATIS .alterum, p alterum Iefü Chrifti pEzHOMINIS, quorum neutrum l; üne (alutis aeternae dispendio. a nobis ignorati posfit , bi teneant retineantque, nam absque iis esíet, pevs ho- f minis pgccatoris nullus es fet: qui eft, quia cunisrvs eft, . fer L. pt Summa- Hanc beatitatis proram atque puppim et Vete fis e.t f0 rium Ex- Novi Teftamenti or dh ercita- acula divinitus oftendunt et defignant. tionum ad quae , qua decet diligenti induítria, animique pieta- iU e priorum, te, inter fefe conferenda et examinanda nobilisfimo Be- roeenfium ftudio nos acui verum eft ; fru&tusque ex fe- il/!;z ria facrarum literarum meditatione provenient laetisfi- Vet mi, uberrimi , divinis gratiae donis , et Spiritus San&i, Adt: operationes fuas verbo füo coniungentis , beneficiis us- que augendi. Qui inprimis eloquiorum divinorumin- terpretes cluent , Chriftique per, quem fuo fibi fangui- fro; ne ipfe comparavit gregem , pafcunt, id fibi negotii cre- dant folum dari , Patrem coeleftem in nomine Filii fui dïCa: caftis(ime comprecati , vitaeque integritate facem prae- Ints lucentes , fidei fuae concreditis ut füadeant, utinam et Eett perfuadeant , quales esfe deceat, quotquotii velint esfe, üm quos lefus eos esíe voluerit , ad unarum ductum facra- Ius rum literarum. quibus intelligendis, ut nunc fünt tem- pora, Hermeneuticae facrae pulcerrima opera danda, in animumque inducendum eft , facrae exegefeos initia Qs et Tour ) :*( $ ntï et fontes esfe Philologiam facram, genuiniä nixam phi- de lofophicae Grammatices principiis , quibus linguarum r defitarum ,vim rationemque referare, falfas interpreta- "t tiones quamvis fpecie quadam fua blandientes obturare, " ad verique ipfius penetralia pertingere detur. Haec n hactenus. dicta benevolum lectorem facient certiorem, KE quid exercitationes tres exegeticae (vulgo fextuales vo- ol cabulo Lexicis latinis ignoto vocant , re&tius quidam NÀ fcripturarias voce latinisfima adfenfum Ecclefiafticum non m, pes(ime tradu£ta ) ad tria fanctisfimarum paginarum loca Wil 1.loh. V. 6. A&or. XVIL. r1. et L. Tim, VI. 2. hoc intra Tit, biennium a. nobis editae fibi voluerint, In illa videlicet ho- myfterium oe«v9eszs , lefu Chri(ti Filii Dei , nos pro- elt. ferre , et ceteris interpretationibus , praefifcine dixerim, praeferre ftuduis(e: in ifta veram animi nobilitatem Be- f6 et roeenfium , cór Aéyay ( re9. Ge&)) Evangelium , feu dotrinam de lefa Chriflo ex D. Paulo auditam cum Fidei do&trina at (eta Oeconomiae prioris componentium , exemplo füfficien- tem laudare adgreflos ;; in hac fervorum erga heros )2 ex [: svepyecíay , ab iis, qui graeca Novi Teftamenti germanice verterunt, quod ad vera Grammatices principia minus .ns [« n&ï ! adtendeyba.nt, minus perfp ectam enodare incepisfe, I1I. i U$ m Quanam dehinc via fimus incesfüri , quaeris ? Im- Ea&dcm continu- ngul' mo non qpacris, qui priora noftra legifti, Ego equidem andae, t a moro[a fine copitatione l j fot dicam nil dubitans, fperans certe optime, quo coeperi- mus pede nos pergere , telasque exorfas, bono cum Deo, n pertexere , aequis rerum arbitris vifüum iri haud abfur- dum ; atque adeo placere , quod ipfi nobis conftitueri- T2 factae mus fpatium , intra id ut contineamur, tem inque fio currat pulvere nofler equus. andày Quae ergo ad eadem capita tria quam facillime, nifi fal- pofterius , quod totum p Hxnur, reducenda fumturi fimus &y a 3 6 s« w ydiaci Geod xérac, nondum folliciti, in explicandis tri- bus locis, in quibus adhuc fuimus verfati, non fine ani- mi lubentià porro verfaturi, ante omnia refumimus in [ praefens locorum illorum trium primo ftatim loco me- moratum, L. loh. V. 6.. fovrég igw 9 &A9d» di Vdaros xed dipaTos , Vucoe o Xg:s—o/:. EX £V TO Udwri hóyoy , aM $v TO Üdwri Xo4 TO cujwerti. xod và zyeüpo d 651 T0 þcaag'rugaöv,'gn TÓ aryeUjud. écw 1 dÀ 9« quae verba fuperioris anni prolu- j ^. fione fübita, adeoquelevi brachio adtingere inftituimus, [ copiofius explicare non quivimus. quid? quod ne nunc q quidem poterimus. quasdam tantum cogitationes ; quo Q fefe ordine inter fcribendum dabunt , íumus prolaturi, thtl quae interpretationem noftram fi non confirmare , at &d faltem inluftrare , et eius non modo aufteritatem lenire, lit fed etiam novitatem, quam Sociniani et Neo- Ariani no- qü bis imputabunt , ab omni criminatione liberare videan- l; tur: qui id unum agimus , ut aflerium Chriffi magis IN magisque animo comprehendamus , ardenter precantes, fu ie o OEOXE veU KYTPIOT hc,bbäv "Iqo'eo Xg:s"oö, 6 wæT;)g Tíe d'é£us, lt Jé« cZu» HNETMA ceQías x aroxa AU us sy emwyvaet En &UTOD , Eph.- I. I7. CO IIT. tto I. Ioh. V. L Inüghis inprimis eft in prima D, Iohannis Epiftola Itetr 1-14.ar- QUE nti capitis pars prior, a verfu ftatim primo ad quar- ut Hercult XX Gisfime tumdecimum ufque producta et connexa , ?0y cohae- facilius clavam extorferis , quam catenae huic Apofto- rent, faty licae vel unum annulum eximas, Ita omnia atque fin- M gula rotundisfime coeunt , fuisque connexionibus ita 4ADy apta funt,ut ex fide in Iefum Chriftum originem haben- tia in eadem in Filium Dei terminentur, '/Tegæ Weauq Nexus Fide non hiftorica , non otiofa; fed praóctica, fed Vgje fexti ver- mundi victrice, verfibus quinque prioribus luculentis- fus cam 61 fime commendata , verfu fexto ipíum fidei falutiferae prioribus, fiahy, obie&um , ut Philofophorum fcholae loquuntur , ipfam Ocah Iefu TMRU 7 l Iefu Chrifti, Filii Dei, períonam ab utraque natura, et Y- humana'et divina; graphice depingit, verbis paullo an- if te exfcriptis, quae fingillatim ponderentur dignisfimis., v u V. T0 *Ovrág i& O EAGQN 'J*; Üdwres xel duperee "IqcER *EAS-» de T0 o'xPizrOz, Hic eflirtE Qvi vENIT per aquam ei Mesfia lu uitiem, nimirum ZJefus ii 1 E cHR IS TY s. Mediatorium feu Chri- w [o &00 us ium Chrifti , totum falutis opus perfectisfime exe- jja cuti , in mentem haec legentis non venire non poteft, o Quid frequentius quam Filium Dei éveegxo9érro , bomi- gtl nem factum , dici vewissg, (ine additione ulla, et cum additione vzwisss in mundum?. Loca omnibusfacrarum T dites literarum non rudibus ultro fefe dantia dare parco. ne- no- que defünt vel pfimi ordinis Exegetae, qui, quod Ioh. eane I. 9. legitur , ^Hv «ó qpàe r0 «A«9uvov, 9 QpuviCis myros d- agis Deusroy EPXOMENON & 7v xóeucr , a noftratibus fic ver- C5 fum , Sya$ tvat ba$ waóre iecbt, wueldbes einen jeben 9ten(chen, bet in bie 9Belt fommt , erleucbtet, ita accipere malint , ut poäi)ä: vaa*ö EPXOMENON noh accufativus ad w*aa'vrz'al/y&gwmv in con- cordia adpofitus , fed nominandi cafüs fit , genere neu- tro cum sv v Qs 4Ax9wiy efferendus, Notisimum item eft Mesfiae nomen , o ErxoMENoz , Matth. Xl 3. »IRO H XXI. 9. O0 EPXOMENOZ &s và» xócpey , Ioh. Vl, 14.. O é&x quar Óv uóruey EPXOMENOZ , Ioh, XL. 27. cet. quae ex Prophe- ercul ofto tarum oraculis Gen. XLIX. ro. .Píalm. XL, g. CXVIll.26. €Malach, II 1. cet, repetenda funt. Vnde et H EAETZIE, f fitV ADVENTVsS, in Verbis Stephani mox lapidandi ; Tíve v&» spodyray wx bdieLuy 0. mavípeg Ujudy ; Mcl eUréxTenny TOUg ybet Qfeoxæfæy-yef?uæwæ; "épi Tj€ EAEYXEOZ Tó0 duxduv, $ vüy UjLEis 7rpod óvau Xeut Qpoveie. *yeytviide, Quem propbetarum pa- ) fed lents tres veftri non vexarunt ?. quin trucidarunt eos , qui praenun- / tiabunf ApvewTvM iufht illius. Mferae » CUl5 U05 aninc proditores et a occifores fuiflis, A&or. VIT. $,. p d VI. : [ VE O As de. Iel Iofephus de bello Iudaico lib. V. cap. VI. $. 3. p.399. 1 x* lo- edit. Haverc. Hierofolymitanos ab exercitu Titi obfesfos, ephi, et ingentibus balliftarum Romanarum lapidibus petitos, dl fi refert fpeculatores in turribus conftituisfe , qui quoties faxa albicantia ex caftris Romanis ftridore terrifico ad- Vi IX volantia viderent, füos praemonerent, 77 z«eveío yAdcen Bo vreg , O. T1OE EPXETAI , p4íria ludaeorum /ingua cla- Iu p mándo, yixivs veurr. De quoclamoreé Caveum;Script. Ecclef. hift.lit. T. IT. p.m. 11. et12. Wagneriana quoque Ia &il fuppeditantem, iam adduxit Hudfonus , Relandianaitem Havercampus: addimus, quae ? z4»» Io. Bapt orrivs Inc habet in Spicilegio ex Iofepho ad N. T. illuftrationem, pol eura Havercampi Lugduni Batavor. 1741. edito , p..48. fpi ad Amqeoe dvroy. Matth; XXI. 44. u , inquit , £alis Qu lapis inpellevetur , clamabant Iudaei vios soxeves , filius venit, £n r de proieclione et impulfione . per. machinas ingentium lapidum. Vide plura in voce viàs &5 in IVotis ad lofepbum Germanicum. qu To In nota orrraNA ad lofephum germanice verfüm pag. 163. col. a. lin. 1, pro & e$ bie aefcbtiebene Codices nicbt Val geben legendum esfe mitgdben, in eorum gratiam mone- mus,quibus otium eft orr1: lofephum evolvendi. nos enim de iudiciali riz11 ad ze»2eSoío» Hierofolymorum qui Domini- ApvreNTv , aeque ac de diebus Dominicis apvsxrvs Ti «ae Ad- in Chriftianorum Faftis ; monente /Jofpiniano de Feftis ventus. Tüm Chriftianor. p. 1$1. 132, ab apvewrv Domini ín carnem füy nomen fortitis, non a&turi ad verba Stephani et lohan- Ofle nis citis revertimur quadrigis. O VII. i Obfiä T?ER d- ADpvENTVM Stephano dictum ivsri ! illius, occisr apt quam . - tamen, D, Ioannes fignificaturus ApveN1sse eum dicit €t IN a-* üm per AQVAM €t SANGVINEM,; AT Üdarot xe4 &'gueros, Prae- BH*T gua. pofitionem 2;4 cum genitivo poft verba ra cizxp1 , in- (Cle ditio- primis etiam poft vex1px €t gvNDI verba , con nem 'Wnlgj 9 y:t nem íeu flatíum notare pasfim obfervatum eft; tuncque refpondere et 3 Hebraeorum et »ea Latinorum , eodem ) $, modo occurrentium ; vel dativum etiam graecorum ab $»,íeu Latinorum ablativum ab 1x aut cvw five fuppres- 05 ies fis five expresfis, de quo Sanctium Min.IV. 6. p. 686. vide, rectum. unde Apoftolus mox mox eamdem omni- il ( no rem non otiofe iteraturus, fed priori, Aovaz, alte- (li- rum, SaNGviNEM necesfario comitem ire debuisíe in- culcaturus, mutata tantum praepofitione cvevipeue €Xa- ipt qu I'fc'LViC ) 8X 'EN 'rg; Va ,u.o'vav, & "EN 1(43 üder. xc4 TÀ U euper, n qua praepofitionis enallage » qui altius quiþ! TIVS indagare nolunt, fubfiftant. Liceat vero nobis et prae- em, pofitionis Z; mutatae in £» hanc fübfuisfe causíam füe .Ab fpicari, ut divinus ftriptor in memoriam nobis reduceret; ulij qua capitis IV. verfü 3, ufus erat phrafi , « 'EN eagi em'f; £AgAv9ére.. Doctorum, qui utriusque praepofitionis A1A et EN ufus perpenderunt , neminem promiícuum utrius- dutt. jtifh que ufum ex noftro Iohannisloco adtulisfe miror: quod non dubito eos praeterituros non fuisfe, nifi difficultas u nidt verborum YAATOZ xoj AIMATOZ remoram iniecisfet, VIIt, ont- B Miror autem magis, fuisfe, qui non paucif'ueruht, Aqua et Sanguis. yrum qui opinarentur per AQVAM €t SANGVINEM ambo Novi AE Teftamenti Sacramenta , quae , ne feptenarium nume- Feftis rum , cuius numeri myfteria et laudes innumeri fere, Fa fuccesfu maxime impari , adnumeravere , nobis Baby- hat lone, feptem montium urbe, egresfis opus esfe exiftimes, omnem Foederis Gratiae non modo fignificandi fed et obfignandi vim habeant , a D. Iohanne defignata esfe, Baptifmum et S. Coenam. uid enim 2 Iefüm Chri- )CCISI 1 Clidt ftum «venisfe per &kQv AM fignificabitne., Sacramentum BAPTISMI eum et corpore füo füscepisfe, et ceu caput pre ) , It Ecclefiae corpori fuo myltico praefcripfisfe? eumdem -Ondilio- ?enisk ptr SANGVINEM, i. €, pro fuis dirisfima qua eque ) per- 16 perpesfüum , S. cogNaM iis conftituisfe ceu pasfionum [ T füarum memoriam ? Haec in fe vérisfima, at huc ad- plicita, nonne horridula funt et fübdura verborum ve- [ le füsfe per &kQVAM e£ SANGVINEM, addo cum lohanne, neque per illam tantum fed per utrumque , interpretamenta? fic Vt Mihi quidem certe videntur alieniora esfe ab epiftolico Iohannis ftilo. Multo minus aliae commentationes, ft quas commemorare longum esfet, posfunt placere , ab &t cratione lohannis longius etiam aberrantes ; quaedam s et duritatem tantam prodentes , ut per audaces dithy- (0I rambos nova verba devolvisfe nofter 'Ez;scAeyesepos estet us dicendus, VIIIL, Sanguis U» Quanto fimplicius hoc fcribendi genus , et D. To- & aqua hanne dignius eft, Iefüm Chriftum in carne evenisfe , et fslu ex latere «uenisfe eumdem in aqua et fanguine , enmdem in fenfum D, Chrifti perfosfo, videri diéta esfe? generalius illud, hoc fpecialius. ut fae- tef pe folet enuntiatum unum dilatata alibi oratione efferrí epx* vel bipertita vel tripertita. Loquuntur id, qui de Syn- lon ecdoche praecipiunt omnes. Quam autem ob rem Ali() D. Iohannes adventum Chrifti in carne heic maluerit per al lqu aquaim et [anguinem efferre , causíam oportet habuerit gra- )Pf'ei visfimam , eamque , nifi omnia nos fallunt, ex duplici Tteey fanguinis et aquae, ex perfosfo Chrifti in cruce penden- Qu tis latere prorumpentium, rivo unice hauriendam, Ioh., P XIX. 34, 35. Redi , amabo te , ad Prolufionis noítrae eumqu $. XV -- XVIUIL Íbi enim dicta non repetituri addímus M yri potius , quod ad illa confirmanda momenti haud parvi ll », esfe videatur. lohannem Evangcliftam , quanta potuit ,'7 472 maxima adíeveratione, quod fibi omnino credi voluerit, ii ufum , opinamur legentium animis penitus infinuare Untyg j voluisfe, uti crurifragium , quamvis Chrifto neci dando tl p 4am paratum, in eo tamen tunc morti iam dato omis- UVenis m la- .ävï::m ; ita fanguinem et aquam, ex perfosfo eiusde tere u'adlde )( r tere egrestt , planisime fignificasfe , ritualem Veteria Teflamenti legem , cuius cerimoniae Mesfiae venturi If« depi&tae figurationes erant, fub Mesfia antiquandam, in Iefu Chrifti morteadterminum füum pervenisfe, Quam le, tl nobis viam Apoftolus Chrifti , aSpiritu Chriftiinomnem C0 veritatem duéctus, ipfe veluti praeivit, impedito cruri- 0. fragio ex agni pafchalis hiftoria Mofaica Exod. X11. 46. 2 et Num. IX, 12. aeque, ac permisfioni lateris fanctisfimi am perfodiendi ex vaticina oratione Zachariae XIL 1o. fidem hy concilians divinam, 7E*y€v270 LlAP raQT« i& H IPAOH zAq- st q495 , Ioh, x1x.. 34. X. us du UzÉp. TV cipoetgTiy mpAQVS MTO Telg TPA» Kecs vàs $AZ, L. Cor. XV. 3. Veritatem hanc religionis Chriftianae ypu(þa'; " o U faluberrimam , morte Chriíti peccata noftra esfe expiata, (um D, Paulus niti docuit Corinthios Veteris Teítamenti t fae teftimoniis zuserdzos , vaAavridatis , dmedeirixois , in ipfa f epiftola haud enumeratis , quae Corinthii ex Paulo fuo, Syt* longo eaordine faepisfime perfecuto , multum ac faepius s audiverant: ex Paulo, inquam, fuo , qui in epiftolis fuis aliquoties Evangelium Chrifti Evangelium Pauli dixit, J pCf g ipfe (& explicans xerd co iveyyéuly MOT , 3l 19 jofvypes li "Iceo. XPizror, Rom, XIV.25. ne libri his titulis fcripti, p ( ndelt qui nobis perierint , Pauli et Chrifti inepte intelligantur, ,,10n oli D. Paulo autem Iefüm Chriftum , xe« veíroy icaupaiuEpty yolirit eumque cruci. adfixum , difciplinae fuae alumnis iv sedrois, (ímmUs in primis , tradere femper cur a antiquisfima fuit, I. Cor, Il. 2. A&ot. XXVl.22, 23. Pariter o peSuris , 3 à Inecüg ] paer ! tult «ydro,, 6 rapetde mroós v savodi tU Vprod, loh XIX.25,26. eft is D, Ioannes , quod Evangeliftae priores tacuerant, olue!th IHHUMC unus ipfe memoriae fempiternae literis aeternum vi&tu- ris proditurüs duo illa, quae in corpore Chrifti exanimi daneo evenisfe füis ipfe oculis viderat, et fibi ipfe fpe&tator haud fegniter inritantia, dem * tradiderat , animos Melium Ba non t 1z ):( non modo le&orum oculis non invidit, fed divina auctos D( ritate confirmavit , utrumque docens xera rZs TPAeAZ p & .Mofis et Prophetarum contigisíé.: Profecto utrumque Non opus efl magni casvs, fed Nvurwis ordo, Pergo, Quicrurifragium irrita molitione intentatum ex Mofe ( potius , quam ex Pfalmo XXXIIII. 20.) fimul fu latus perfosfum ex Zacharia demonfítravit: qui Iohan- £t nes eft Evangelifta : is , miraculum fanguinis et aquae AC ex aperto Chrifti latere egresforum tantopere contefta- " tus , putasfe, fortuito, fine confilio divino, &rep 75« TPA2 pla euz, id accidisfe, quaefo, num eft exiftimandus8 Haud sl utarim, Quot fuum fortita eventum in Novi Foede- ." ; ris tabulis ita extent , ut ipíà veterum vatum praedicta a1C nominatim nonadpellentur , non ignorant ftili eeezvevev. ) lo paullo adfuetiores. ::lU XI. O?QL fecun- De fluxu fanguinis et aquae ex latere Chrifti, fecun- »9 dum dum advocata ab Evangelifta lohanne Zachariae verba Zach, $0 XHL Il XII, 10. aperto , adeoque a D. Iohanne ipfo tantopere 51l adiuti, et ad fontem ipfüm tantum non conftituti, an » 0l cun&tabimur de eiusdem Zachariae verbis cogitare pro- » d€ ximis, XIII.:.? Illa tempeítate érit nnes mpo, fcatebra stü Jeu vena , non ea latens et abdita, fed omnibus patens et P apería domui Davidis et fesforibus feu habitatoribus ::Q( Hiérofolymorum m* nxor, peccato delendo et foedifati ? fJC purgandae. Qui de reatu peccati per. [uftificationem 19.. 1ollendo, deque peccati macula beneficio San&tificationis eluenda accipiunt , tantum abeft ut a nobis improben- gur : potius favere eis dico et ordinem Evangeliftae türi. iBiAOe «ipa xol Vdup, lidem vero et nobis faciles, fpe- uin ro, erunt , qui mutatum in priore epiftola ordinem , o QUe &AOqv di Üdevos xaÀ duumro:. x Ep v Udevrt hO yoY 5 4)N M of «3 ddazi xal và dipesi, quod et alios ante nos fecisfe gau- Inte foedetis dcmus, ad obedientiam Chrifti, qpa utrumque gratiae tl »:T 13 « igrätïae beneficium nobis promeruit , cum aCtivam tum AZ 1'p u asfivam retulerimus,. duo enim iíta recidunt ced—em:., et cgniunätisüxþ.a fcmper funt. XI]. Ifri Vt eamdem rem . co. ntinuemus , haud incommode ul .Paícha fuperaddere licebit : crurifragium in Chrifto , qui pa- integris dfl« fcha noftrum pro nobis immolatum I. Cor: V, 7. aeque; oslibus » Uac lob. XIX. Acin agno pafchali quotannis mactato abesfe , ritumque 36. fla- 'PA veteris Ecclefiae Mofaicae totum cesfare debuisíe. Per- placent haec do&tis(imi Belgarum Theologi ,, Tanta vir- ud d- ,,tus eft convenientiae ipter typum et antitypumi , ut »quod de typo praeceptum eft, directe ad antitypum jida »referri.posüt. Significavit autem Joannes quando hunc Wlfb' »locum 'oe» 8 evrpiü4reras evroo , IVoft confringefur ul- lum os ipfius , XIX. 36, adduxit , Pafchalem agnum , in eo, » quod integer asíari et comedi debuerit absque fratis CUf* » Osfibus , adumbras(e Chriftum crucifigendum , in quo ,,0sfa integra manerent, 'etbá Neque posfumus non Divi- )perc ,,Dam fapientiam hic (iummopere mirari. Cum enim ,n » ordinaria , quae maCtabantur , facrificia in partes fcin- to- », derentur , licet fisfae partes, fi Iudaeis fides , in altari ,;/6'0;7/1 , turíus ad integri animalis formam cofhponerentur : as« » Deus hoc voluit facrificitim extare animalis intepri as[andi ;fïbtlS » &i comedendi , ne 1n typis crucis Chrifti inter ipfa facri. »ficia quicquam defideraremus,, vrraixGa Obf, facr. II. ul xonem 230 . xI, XII. yions (obetr Quid fi (anguis et aqua ex latere Chrifti aperto fca- Leprae per:a- ;eliüae turientia rituum legalium per aquae ablutiones et fan- quam et guinis afperfiones fieri folitorum finem advenisfe quo- ?5: pr: que monuerunt. fangui- jetm f EZHAGEN ww xe vJ«p, Ut Figurae nem pur- Mofaicae vero corpore exhibito exivERvNT omnes: «quas gatio 5 DN [] Lev.XIV. (e gat* inter et fingularis illa, ad quam D. Iohannem potisfimurmn retes valde fufpicantur: petb äefpexïsfg magni nominis interp a 3 lepro- I4 :« leproforum per aquam et fanguinem pürgatio a Mofe DE tradita Levit. XIV. imif. et fin, et a magno Bocharto his »] explicata verbis. ,De huius purificationis ritu multa l ,habet infignía /Maimonides in Tra&atu De lepra ca- »l| »pite undecimo , quae non fünt huius loci, Tantóüm nJ ,Obiter obfervabo in illo ritu. omnia fuisfe myftica, yf p(1. Lepra peccatum fignificabat. (2. Aves mundae , » l 5 per quas leprofus purgabatur , Cbriflum purum ab omni 5l ,labe, qui a peccato nos purgat. (3. Avis mactata »| » Chrifli morientisfignum fuit, — (4. ut emisfa refürgen- 44 , tis, ct in coclum aftendentis., (5. Ideo geminas esfe 1;€l »Oportuit, quia non potuit una avis nobis utrumque nh , exhibere, G»riflum mortuum et redivivum, 6. Aut 41 Uuna avis humanam Chrifli naturam , morti obnoxiam: !)V »(7. altera divinam adumbravit , quae coeleftis eft, et st ,;immortalis. (8, Eodem pertinvisfe creditur afper- »l »gillum ex cedro , hysfopo , et cocco, quo leprofus ))IA »afpergebatur. Nam cedrus eft figura Cbrifli Ezecb. P. 5,XVlL.23. (9. Adeoque cedrus , qua nihil altius ; et l)f , hysfopus , qua nihil humilius , , Reg, IV.33. Coriffum 34 , Deum et hominem defignabant, ( 10 et coccus fan- J,llf »guini concolor mortis erat fymbolum. (11. Vt »avem , ita Chriffum mori necesfe fuit ; quia fine fangui- 3)q1 »ü » nis effufione nulla fit remisfio, Hebr.IX.22. — (12. Sed » hl ,una avis matctabatur ; quia G»riffus folum carne mor- »ti » tificatus eft, I, Pet. HLI. 18. (13. Avis ma£latae fanguis 0fo; »cum aqua mifcebatur : ita ex Chrifli latere in. cruce Vd ,utrumque fluxit, Job, XIX.34. et idem venisfe legitur fior »per aquam, et fanguinem , L. Job. V. 16. (leg. 6.) 0 »(14. Aqua debuit esfe viva, qualem promittit Cyriftus t , Iob, IV. 10. 11. et VIL 38. (15. Sanguinem cum aqua ,miftum vafe fi&tili excipiebat Sacerdos : ut hodieque » Crifli thefaurum habent fidi paftores in vafis GiCtilibus, 5,Ut cius virtutis praeftantia fitex Deo , et non ex nobis, 2. Cor, ) 1$ ofe »tCon IV. . (16. Sanguine mortui pasíeris vivus hig » pasfer afpergebatur , ut fignificetur Chriffus homo in lta »1pfa morte Deo fuisfe iun&tus. . Unde eft, quod Deus q » ipfe , id eft, homo ille, qui Deus erat, legitur Ecclefiati m »fuo fanguine acquifivisfe, Nam ut neque avis viva fine ( ,,mortua , neque mortua fine viva potuit leprofüm a l, slepra purgare: ita nec a Deo fine homine, nec ab ho- mni »mine fine Deo debuit fieri peccatorum purgatio. lata »(17. His peractis , aqua et fanguine leprofus fepties X »afperfüs mundabatur: et nos quoque aqua baptifmi esfe »et fanguine crucis mundamur a labe peccati. ( 18. que » Nec ftuftra haec afperfio fepties repetebatur. Quo- hüt »modo Aaaman leprofus iubetur lavari fepties o, Reg, am: 5 V4 Io. Et, oblata victima pro peccato Sacerdotis, La »fanguinis eius feptena fiebat afper(io, Levif, IV, &, Ut x ,€t pro peccato populi die Propitiationum , Levif. XVI. ofus 3314 Quia fcilicet feptem diebus Deus creavit coelum, w »€t terram, et confümmavit opus fuum , habetur ille (W ,numerus pro fymbolo perfectionis, Et feptena illa if » afperíio nos docet fic afpergi Chrifli fanguine , ut per fifi- » illum plene purgemur , et perfecte ferventur omnes, VM » qui per ipfum accedunt ad Deum, £febr. Vi 25.. Mul- u »,ta huiusmodi latent füb ceremoniarum cortice , quae .Se »hic obiter folum attingimus ; quia non fünt noftri in- mof »ftituti,, Hieroz. T. 1I. lib. I, cap. XXII. $. I. Typorum i Uis ofores, quo iure ipfi viderint , ex fuo quisque ingenio t vel addant vel demant fidem, neque ipfe fingulos inci- (uf fionum duodeviginti apices eodem calculo probo. adpro- j 6) bo tamen valde disputationis Bochartianae univer(ita- i: tem, et ut quaeque clariora fünt, quae plurima funt, j : nglm ---- ubi plura nitent ii carmine, nou ego paucis jeque Aïbusi Offendar maculis , quas aut incuria fudit, gobisï "ub bumana parum cavit natura - - - , Uf Ad 16 3« * iU XMH, L Aub a Ad ea, quae in D. lohanni s verfu noftro fequuntur OB. maxime Zvevéga , perquam difficilia ad intelligen dum, Koá và at li il AWVEU(M&/' 61 16 p oTo E dv Ó zrieÜpueb $p 4 aA ha, fetti- nantem me eít etiam quod moretur. Nempe fcripta jen DI thefi VII. non. putabam opus fore , de promifcuo in um ALAet EN ufü quidquam ut DI verfü fexto praepofition addam. de q X uo quae ad diturus heic fum , ex thefibus noftris XH. et XlILnunc demum mihi enafci , et füb (tili acumen venire per te, Le£tor humanisfime, animad- vertes. " jia , aequisfimo a me animo Repeto ante omr ferti , quibus in enallage r« y 7r€o-9€a'swv AUA Ct EN Vi'deb-i- fe, quin , quod ipfi gaudeant, tuf ázAdc permanendum €s * adducendo exemplo ipíe eos ! uvabo , L Petr. Ill 20. &« "éAÉyas ( T9TÉsw 0xT9 ) Moyei duse 9- à» (in arca Noachi ) cc&» AT TAATOZ. quo d non eodem tantum fenfu, fed vel feu eadem f(ermonis maxime eodem etiam &XAmepuo » dici. dueedOqeay EN YAATI poterat graeci proprietate , hoc confidenter , quotquot volunt. Permaneant ergo in Patior facillime : indigne imiinime fero. modo ne nobis lae vim indignen tur , follicitius etiam utriusque particu neque hoc tantum, fed pr aeterea in ver- penfitantibus; d " ? adarticuli poft bis, &T0O5 € g 0 &AO-Àv r üderes x64. GLIJoAUTOS s tionem d.z ab fentiam , qui articulus poft prae- Dig 'praepofi fimu pofitionem & in ver bis, 2x s» FOI Uder: /M'vov, aW e TQI iJani xal TOI dieari , manifefto adfit , fortasfis non fcru- Ttt pulofius, quam et par fit , et inftituto conveniat opeti, adtendentibus. Tame t&i enim non ignoro; articulo in- Uroe tifen terdum Graecos , hosq ue etiam Atticos, quafi quodam flabello deleétatos esfé , modo (idef garrulitatis et dicacitatis Dofta minus: non tamen nefcio e t hoc , ferio Graecisfantes, ne Atticisfantes dicam, proprietatem (enífus haud raro ex Bsf Ti articulo vel abfente vel pra e(ente perfpexisfe , quam; disfent nifi obfcu- de me nifi articuli eos cura tetig?-sfet , non vi fiUS; ):( 17 rius, hütmquam pervidiisent. — Feramur itaque cogitan- Iuf tes , annon D. lIohanni Ar rAATOx KAI AIMATOX (ine "E articulo ftribenti in mente füerit os aquam et fangui- et- nem, quem ;« AIA fignificatum , ex libris graecis non ipta ignotum , ex uho proferimus marmore graeco, apud o i SMETIVM avrózri , XCVL 1s, et ex Setio apud GnvrERVM; 1 ut DLXXXI, $, fic extante, fibus XV, t füb Romae , in hortis S. Pauli , 44 viam Oflienfom , inlam AIA cum mu rio marm. elegantisf. litera pulchra. genitivo ; OB , ln dcbi- TIBEPIOI KAAY AIQ inarmore graeco. jeaftts KOTIPEINAI ) 8f MENEKPATEI IATPOI !j 95»' T KAIZAPON KAI IAIAZ d vd AOPIKHC ÉNAPTOTEZX nois IATPIKHZ KTIZTHI EN BIBAIOIE PNg9 AIQN olunts ETEIMHOH rnO TON EN ; nObïs AOPTIMON IOAEQN vHoixz MAZIN ENTEAEZI O LCTNOPIMOt 4 VI (1 TO HPOQON av TOl EAYTON AIPEZIAPXHI MJlt Smetiu.fo uipo Dignisfimus titulus , qui a quodam sv dwuerzedyeoy, l praö- fimul et QueAey£rroy , integro commentario digne inlu« VH ftretut. Nos ex nobilis(imo Menecratis huius , lohanni p at Apoftolo facile evyyod»s , elogio ob feptimae lineae finem urgemus paucisfima , ad inftitutum noftrum unice per- tinentia, A! QN E'ret,m;'gn (ide& 31144477/'9'71) VzÓ TV ?:;/Ao;vf,wæv (ide& äAAa'yf,uæv) dEÓAEtoy xþn(bfa'lwæwy (ex editione Gruteri mou fl €S)ne pofteriore fubftantivum hoc cum damno. fenfus integri NUA pes(ime excidit, quod in priore, unde « xeípevovexfcripfi- 1nus , et in Smetio optime aderat) évreAézs — Praecesfit am» qu de medicis medici Menecratis Bu8Aíus eve , ideft libris cen- ob fa. tum j U « 18 ):( fe £um quinqu&ginta fex , ( videantur Corfini Notae Graeco- € rüm pag. 61. VOC. TNZT. contra Margarinum ) A1 oN, f ideft quorum librorum cauí[a honoratus eft eorum auctor , ipfe Menecrates. In linea enim feptima Qu pr extrema. cà AION inter fe iungi copularique posfe, uafi non Z; à», ideft Zv érexo, aut. ov xæfg:v , OB QVOS bh Du libros , fed alius a Menecrate homo , cui nomen fuerit Qu proprium Aiox, ideft piow feu pio aliquis, fignificaretur, tamquam aueóreroy Mufae lapidariae omnes vetant, pi Td pipuloque ditfferunt. Eft adeoque vituperanda magna Eduardi wor:rggNI incuria, qua Tomo If. Parte IT. Am- Col T&) ftelaedameníis Gruteri editionis in capite XXIII, feu No- minum Propriorum Cognominumque tam virorum CIar Tatt quam mulierum, pag. CCXCIÍV. col. b. voce Aío» put- TPl t purae Scaligeranae fine ullo indicio panniculum fordi- 440 disfíimum intexuit, additis de füo numeris DLXXXI, 9. u quos Scaligeri manum non ftripfisfe nemini poteít con- ftare, nifi evoluta Scaligero - Gruteriana editione. TC XVI. 6 Ài v3uros Coniecturae noftrae, D. Iohannis verba, Ar TAATOE THIA i CLiphDn KAI AIMATOZ articulo omisfo , generatim fignificare J T65. QULATT quoque posfe , lefüm Chriftum venisfe os Z4quam eí Sauguinem , ideft adventum eius in carne necesfarium ipfa | at omnino fuisfe, ut tota Mofaica et TAPOGEOAOTIA ct AIMATOOGEO AOTIA perficeretur confümmareturque; quan- JlAg tum praefidii fit vel in duobus D. Pauli ad Hebraeos lcfis epiftolae capitibus IX. et X. aeftiment, quorum £vyévae , Den illius Beroeenfium fimilis , ciyængve:v Ta6 -ygæcþaäg » & E6l dmi Zu0ra 2ruc, AGkOr, XVIL 11. haud faftidit, pTOV XVII. 464 Ui $x P TO uae ftatim D. Iohannes , causfa certe gravi com- ldem | YOWT RÓe motus, adponit , EX ;v TOI Üdur; pvey , N €v TOI vdari Dobis »er » CCt, xcÀ TOI diuari , €a et in Prolufione et füpra hoc in Spe- um cimirre nos tangere meminimus. luvat tamen addere, M DE: fecun- 19 !9 t fecundum ea , quae huius Speciminis $. XIIII. dici funt h «oepta, articulum apud utrumque fübflantivum verfus n fexu initio fuppresífum , mox deinde eodem veríu medio M cum utroque expresfum , expresfüm autem ter , quod prius fübftantivum bis quoque recurrebat , ab rituali- 0 0$ bus Mofis ad ipíam humanam Iefu Chrifti naturam ma- fit nu veluti nos ducere videri , eiusque obedientiam totam, üly qua aclivam et qua pasfivam , olim diu per figuras de- pictam re iam vera praeftitam docere, Habebat Vetus [l Teftamentum c»;ay tantum , nondum .« eZpe se?. Xeiscü, fa Debebat Novum habere zvrz» zv éxéve m- Colosf. IL 17, 0. TÀ» Toeypeerey , Hebt. X, 1. Tunc enim lefus in provin- üm ciam 7r€33 xgo'mv euuvíay I, Tim. L. 9. et Tit. L.2. fibia Deo ute Patre decretam, a feque, Filio Dei, promtisfima volun- [ tate füummoque ftudio füsceptam , «v v2 zAggdpiemi TY »9' 3400 E):ph, I.10. ingresfus eít.. A &T epx ópuevog & TÓy X* on Gjuoy , Aéye. Ovriay xeu "rposQpopay Sx. nOAqcas, ZOMA d$ xac- qeríea , Hebr, X. s. et quae ibidem fequuntur verfibus 6,7,8, 9. unde Gal.IV. 455, "ose dà $A9« 4à wAägæpæ 102 TOU xg'o/vau, gfæm'e—e:)xsv 0 GsÓe TÓV Uioy mwTOU QEVejeEVoV €x, yue aX 06 » *y VOpuEYoy UTO VOJAOV. . 1y&.TOUS UzrQ va'//.a'/ ääæyogæ/a-y, ia (ute )u «jv vicOseíay dmeA«(Ompuew, qua fini lefus nofter vel fub ipfa legationis feu minifterii fui publici aufpicia ad Io- iurm hannem Baptiftam , "ovre y4e., inquit , seézer . égiy zi A« JIAHPOZAI IIAZAN .AIKAIOETNHN , Matth, IIl 1«. Vtut uatte Iceíus Chriftus venit & «2 /2«c«, agenda vita purisfima, 4608 gt fine macula omni, neque quidquam mali umquam in fe admittens., quin ipfos hoítes maledicentisfimos aufus :'; gxal provocare , Tí; s£ uj eA&ysei t wsg) aï,ua-g*r[æg; Ioh.VIII. 46. utut fuerit, uno ut dicam verbo. , NON- PECCATOR: idem tamen ut peccator, quandoquidem srowsoa pro corf nobis ng: 1vsri1T1AE OMN1 Omnia fpoponderat , ut cir- 1)afi cumcidi , fic.et baptizari debuit , voluit. Venit autem rope TAATI KAI 72 AIMATI , feu,, EE £ TO TAATI pu6yov , -a2 & d) igero C2a ut ecufte 20 2« ut D. Paulus brevi dixit, yecpevee xkooz pexii Sayd- T0 , Daydvs dé ZTAYPOT, Phil. Il. , non fantctisámus mo- N do, et innocentis(imus in omnt vita füa :^ fed etiam di- risfimam crucis mortem pro nobis pasfus , quafi nos fuis- ( fet, qui eramus nocentisfimi.. L. Petr. IH. 21 --- 2«, H XVIIL rl Iefa Chri- Donum exiftimare maius esfe, quam aram ipfam ; &X fü perfo- na duar. quae facri&icium fibi impofitum fanctificet , ftultorum eft, p naturar, atque caecorum » ex effato Chrifti , Matth, XXIIL 19, f inc Zyx»óss D. Paulus , Chriftum Z;z nrNEYMATOX AIO- NIOY, per sPigiTVM a£TERNVM, lemetipfum obtulisfe Qi tel immaculatum Deo, Hebr.1X. 14. HyeUpum hoc zidwoy eft Iefa Chrifti praeftantior Natura, feu Deitas eius , qua lul ceu in ara fanctificavit Naturam füam humanam , ceu grposdpopdy TOU cquerrog curov , Hebr. X. 10. * Congruenter huic fententiae T^eodorum sszaw fecutus Erafmus a scumipivs ad locum Paulinum priorem pag. 1321. b. $K exír. De fignificatis , inquit , vocis ItNEYMA , vide ad Luc, t 24. 31. SeipJum Deo , infimita efficacitate Deitatis , in affumpta h bumanitate obtulit, «à tweüua enim . bic pro pgvrars accipi- Yi £ur 5 u ad Luc. 24. 37. pluribus oftenfum, Quo femelite- ali [ rumqueablegamur,ad Luc.sxiv,37. diligentia Schmidii non Qun 1nodo recenfüm egit pag.637 -- 640, fed etiam Synopfin vel dedit p. 641. fignificatorum vocis neoua. — Cumprimis de u illa INEYMATOZ fignificatione , et Flacio Illyrico et Sui- gna cero noftrati , ut in Prolufionis pagina 1«. monuimus, tor, inobfervata , qua vzesarixes feu pertonaliter de Filio Dei 1ia accipiatur , pluribus p. 638. b. fim. 639. a, inif. tradidit & do€trina Schmidii: ita tamen, ut lóhanneum niebpa L Ioh. Ore V.6. et 8. eodem non retulerit ; fed, quae pro vera ob- lm tinebat opinio , ad tertiam SS, Trinitatis Perfonam, Io- a(]eo hanni verfu intermedio feu 4. o &y;c» Tisüpo dictam, id quod, quamvis ab inclytisftimorum Theologorum cho- 9n Dita ro , cui adfürgere et adplaudere lIubentes vellemus, fuüb- inde decantatum ; neque ipfi celeberrimo gz1DEcGER O xl']m ) : 2i d Corp. Theol. loc, H. $. XII. feu Tomi I. pag.28. et Med, 10* Med. 2:3. p.7. improbatum , ne alios addam, quos di magnopere colo; cur nobis improbabile videatur, no- DUIS itra quadamtenus Prolufio aperuit. in qua, quod quem- quam adhuc tentasfe non reperimus , z2 aveüpa in no- ftro Iohannis loco de Deitate, feu Natura Chrifti divina am , exponere füscepimus, Necdum misíae poenitet vocis. n eft poenitebit autem femper, et mea fponte afciam cruribus meis inlidam , ubi primum fedulus literarum facrarum [ 19, AIQ fcrutator in medium adtulerit certiorem fuaque perfpi- cuitate magis commendabilem verborum 4vevojcoy. in- [isfe "T terpretationem. quam nobis non invideri in calce Pro- ^ , qua lufionis iam optatum optamus denuo, AVIIHI, , (tü entet Idem scuwipivs, et ante eum szza, ad verba Ev- TIyébpect, j jj angeliftae Ioh. VI. 63. TO riNETMA &i $ ('aemaot , 4 cdol Deitas x esAe ££ , ut eoxe humanam , fic rnINETMA divi- Chrifti ub ^ Ioh. V. (i LHCo nam Chrifti naturam interpretati funt : ;neque eorum J 6;0 i haec interpretatio ab nexu et fcopo univerfàe orationis qcopfe videtur abhorrere, lefüm fuam hominis Gserdosms prae 30 IU* ]i aliis «iAavOoamose vmepex5r illis docuisfe verbis. Quae- li of cunque enim praecesferunt de carne Chrifti comedenda, yoplin vel etiam bipertito de edenda eius carne , et bibendo mis d eius fanguine; quod veríü 57. a Chrifto de fe toto ma- et Sut gna tpqdea dicitur, ? veXyav ME , qui wE cveftitur: auüdi- Jifmus, torum Capernaitarum , quorum aures a myfterio Mes- jio Dd fiae , adeoque et a myftico fenfu verborum Chrifti , veri qadii et cocleftis animarum paftus, quo vera fide, illo animae [An [ If ore, alimur toti, totae abhorrebant 5 mens laeva , Ie- 'efd 0» fum in forma adeo defpe&ta divinam posfidere naturam, iffly ? adeo non intellexit, ut vi&tum ftomacho füo naufeabun- do non ferendum , nedum concoquendum , crediderint la. ü m ao parari fcrupofüm , coenam faxis afperiorem , ad quam (b U$; cum calceatis fibi dentibus veniendum cesfet, qui fi ad C 3 Mes- EGGERO Mesfiam , illum vitae panem , efurientes et fitientes iufi» & hi tiam expleturum Icf. LV. 1 2. Matth. V. é. adtendere operae putasfent, carnalibus omisfis alia omnia Zidexczi j K sV 6sco Verf. 45. fenfisfent , et Chrifti Deitatem vim vi- vifücandi omnem habentem Ioh. V. 21. agnovisfent: qua non agnita caro Chrifti , feu humahitas eius extra unionem cum Spiritu Chrifti aeterno, Capernaitice fum- TC Tolle enim Deitatem Chrifti, ta non profit quidquam. di unicum vitae noftrae fontem: caro eius, hominis con- d temtisfimi ac defpeCtisfimi , quanti pretii , quanti meriti fü foret? Verba certe Chrifti vers. $1. quibus panem a fe fc dandum ipfe interpretatur ca&wrM fuam , quam & 0 Inc mundi vita esfet parvnavs, mere facrificalia esfe celeber- rimus r A w1v s lucide tradit , fic definens p. 262. 35 Sd- del flb , Cerdos eft'idem., qui hoftia: Epo; et quidem proxime nmere Deus, pas »fecundum divinam naturam , neque tame ob » fed SediSpumes , qui debebat esfe ex bominibus , Heb. V. f , 1. ut esfet nofter oxu, emidmrop Hebr.Mf. 16 , 17, Tota tu »€rgo perfona Chrifti requirebatur ad Pofliam, quamvis fin »proprie materiam eius conftitueret humanitas, Tota n »iidem perfona Chrifti requirebatur ad Sacerdofem, Pt » quamvis, quae obibat illud Sacerdotium, potisfimum fl0 »€sfet Deitas,, Idem rawrz cur ab eorum fententia , TOY qui verfüm 6;. de ecavOeazc , fecu utraque Chrifti natu- fim 1a acceperunt disces(ionem faceret, TO IINETMA tertiam ha d potius quam fecundam Deitatis perfonam interpretatus, ipotisfimam causfam habuit , quod a Iefü aeque genera- Nio Ia'i'u liter verfu 63. ; «4e£ dicatur, ac Iudaei oblatrantes ver- fils fu $2. v)» edexe dixerint : omisfo utrobique genitivo flam pronominis perfonalis. — Quis autem nefcit ellipfin pro- nominum primitivorum longe frequentisfimam? Velin defg olt hac cum Capernaitis disputatione c qemio pov, Ct o m eam evincunt. Verfio Lampiana p. 288. ad verfüs 63, ptitm H()Ml articulum neutrum digne adtendit : at eadem ibidem, et Cmc( ):€ 23 l et fuperius p. 26;. verfüu «2. eumdem articulum foemi- jid ninum THN , ex nexu cum verf, «1, &t 53. pronominis 401 durixe0 virtutem manifeíto exferentem , ne quidem VL : refpexit. j XX, ia Coniecturam noftram , in verbis D. Iohannis, «j GC CE [o Iffl TO IINEYMA ts4 76 jexprUgoU , 61 TO IINETMA £eu z a As dera, th, Vo 60 (ti divinam Chrifti naturam voce roy nNEYMATOx videri on : defignatam in Prolufione ita propofuimus, ut non omi- Yi ife ferimus , quibus ea rationibus niti posfe videatur. Non- ne exiis etiam , quae modo de Ioh. VI, 63. dicebamus, & O momentum aliquod ad fententiam noftram accedere vi- Dete :S/:' debitur? lohannes enim cum in Evangelio, tum in Epi- ftolis, eodem fcribendi genere quam qui maxime ufus ime pasfim obfervatur, ut et in Prolufionis $. XIIT, ec XIIII, QU obfervatum eft, primam inprimis epiítolam veluti Mu- a fivum esf& opus, ex tesfellis mere Evangelicis mire ftra- [otà tum. Velim quoque adtendi fexti cum quinti verfus mViS fine iuncturam beneficio vocabuli orroz, quod prono- Totà men licet s£yx2 fuffixum fibi habeat mruzorz o xrr- JHl zroz, Fji.--.nempe lefus Chriffus : fimul tamen redire jut nos iubet ad extrema quinti verfus , ór; "IyeoUs £s O TIOX A(B ) TOY OEOY,id eft Patri ac./.wz'mo;. evroOco; feu Deus ipüs.- fatt fimus et ipfe. quod r11:1 pe1 fignificatum non in Scho- rtiartt la demum Nicaeenfi, neque in Locis Communibus poft- 2tUSy Nicaénis demum traditum ; fed ex Sacris et Prophe- ner tarum et Apoftolorum Pandeéctis unice hauftum , lIohan- SVCf' nisque Evangelio fignatisfíime confirmatum eft, Perfo- itivo nam itaque lIefu Chrifti Filii Dei lohannes veríu noftro l pïO' dei"criptw.xrus, tamquam Tó s-e,;:z?æ,wæ T/Q 6 Xg:fïa"v Ts Eu vdin Colosf, IT. «. et Palladium Chriftianitatis, commemorat qut ;?e primutm cz» cZexa TOY YIOY TOY ANGPOJIOY , CAYHeII F1LI11 us 6^ HowiNiS , id eft humanam Iefu Chrifti naturam , in €ruce tandem facrificatam , feu eius per aquam et fan- »1demc; guincm, ( 24 ) guinem , id eft in.caa& && humana et humili adventum: f at fecundo fiatim loco divinam Tovy viov TOY e£ov; ringrobEDS, Daturam feu Deitatem .eius, nomine Tor INEYMATOZX 700 /.wzefug:?vrog ári TO IINEYMA g 9. a2oiOea. I fl nam quae D. Tohannes de issv ngonowixs feu Imma- nucle fcripfit verfu primo, r« '1acc0s &s ? Xeigóe, poftea Q L verfu quinto , zi "IyroUs ecw 6 vió; oU Ocov , ea verfu fexto noftra quidem opinione coniunttim occurrunt , fic co- pulata nominibus , OYTOX (2 wóe veU OscU ) LHEOYZ ( ew» f ] 740 voU xécju2 , L loh. IV.14.) o xrixroz (4s eft Mesfias, Filius hominis) x« ro rmNETMA (iseitFilius Dei , Ieho- L va, ipíe Deus fummus.) quare verfum fextum fatis com- l mode , ut puto, cómpofueris cum verbis , quae haud procul Bethlehemo notte iila fauftisfima , qua, ut ex tenebrarum aeternarum poteftate liberati accipienda vioS'ecío, liberi Dei, lucisque filit feremus , e£ANePOTIOZ lux vera in mundum venit, ab Angelo Domini eximio eximie proclamata funt, Luc, Il 11.. "oz; éré 9s oprv es- pepgev OTHP (ywr; "ICeUg ) $6 $s; XPIXTOX (NH'WD: Mecciae ) Nomina duo Kwvpig KYPIOX (nmyp, 6 Gcog feu 72 Hyeupsa.) D. et ocà; in N. T. eadem vi ac poteftate , qua Hebraicum Qüt mm, promifcue legi ex Specimine ERNEsTIanO in dispu- füi tatione ad A&tor, XVIL. 11. $. XXVL. pag. 35. iam expo- 7Ij fuimus , leé&toremque ibi adiuturi loca quaedam opera- Il rum Lipfienfium vitio corrupta reformavimus, nil mi- tür nus veriti, quam ne vitio id nobis a quoquam vertere- pet tur, aut malam ab ullo lectore gratiam iniremus. Nunc Dto et TO IINEYMA eidem nomini rergeyeeupdro m aequi- al pollere quum cogito, ín mentem venit regauparixar Ti Qsa)wyg,uelvæv viri itidem xgrrutwrælrz' , celeberrimi Gottin- g genfium do&oris Io. Matthiae eeswen:, de. laude Dei Tj per fiptem cuocales e&. II Spiritibus Apocalypticis , docen- ag tium , literas vocales, quae confonarum , inflar corpo- Opo rum habentium ; veluti fpi.ritps vel animae fint , etiam ZTYEU , li 2$ ayev pioreos dittas esfe ; graecorumque vocales feptem [qua- Y, OT rum tertià H, s» 77 per "EvxA&d4v , Archonta ET UVUJACY Olympiadis XCIV. anno 2, ante natum Soterem 403, ddy Teappiarrixi vocalis jr« esfe iusfà , nihilominus afpiratio- W« nem feu fpiritum quoque notare perrexit: diphthongus- ( que graeca ov , et Hebraeorum 1 , feu Latinorum V XO icoduyeu2cw ] IEHOOYA referre nomen IEHOVA; a, ità €0- ut Graecorum heptagrammaton idem fuerit Hebraeo- qus rum tetragrammato , in venerabilis Aharonis lamina iäSf frontali magnificentisfime confpicuo. unde qua luce «2 ho- izre myeüperra, Apoc.T. $, MI. 1. V. 6, illuftrentur, fciendi u ftudiofos ne pigeat adire Commentarios Societatis Re- aud iae Scientiatum Gottingenfis Tom. L. p, LXXVIII, UO 104 XXVH-II. praefationis ; €t p. 245 --- 260. XXI. f02 mio. iE al o i ERE Alterum verfus no&'riv mää,ææ poft Z« in Verfione TO WYibicot L Vulgata verfüm esfe, quomiam cnuisrvs eff cveritas, dixi- olim ver- 7l ) fum Chri- mus in Prolufionis paragrapho XXili. quod autem in eo ftus, dpn extremo coniecimus , magis explicate dicendum vide- cum tur, nimirum videri , quum prius in margine Cbriflus pu- fuisfet adlitum a quodam , verba D. Iohannis , xai «2 trveUpocl 6g't T0 juetprupoUy &i TÓ VEUj . $g ] A9 , de Chri- x9e efa fto, vero Deo, feu eius Deitate esfe accipienda, moni- n turo ; hanc glosfam poftmodo a librario , s? zveua re- tete petitum minus intelligente , loco pofteriore , ubi pro Nuft pronomine reciproco de mote repofitum esfe idem füb- æqUF ftantivum non cogitabat, in textum ipfuüm temere ad- u misfam , atque ita altetum « zveipa contta codicum graecorum omnium fidem rmale extrufum esfe. Libra- ottit j Di rum latinum , qui primus elosfema Chriffus intrufit, yette aetati antiqui monitoris illius Latini fere fupparem fuisfe oportet ; ita hoc interpretamentum codices Bibliorum orpo etiarm Latinorum füperftites vetuftisfimos aliquot abhincfecula mf". jiam 26 y:« iam infedit, cuius generis et membraneus eft, in Biblio- theca Canoónicorum Turicenfium Carolina vifendus: ek quo fpecimen, quod de toto codice indicet, a do&ta et amica manu accuratisfime tranfumtum , inque aes inci- fum ,curiofüulis Le&orum oculis luítrandum fübiecimus, de quo etíi nunc praeftetfilere, quam pauca dicere: pro- digii tamen fimile videtur, pulcerrimi codicis Calligra- EE phum tanta lippitudinelippivisfe , ut Hieronymiani pro- logi paullo ante , in capite Epiftolarum Catholicarum, manu íua exarati immemor , in prima lohannis epiflula illum praecipue locum de Vhitate Trinitatis , feu capitis quin- ti verfum feptimum, excluderettotum. . Aat Prologum Hieronymi. prorfus omittere , aut d lineam veritatis a Prologo clarisfime oftenfam , patris verbique ac piritus g l £eflimonium in locum füum , unde exciderat , reftituere debuisfet : nifi hallucinatione puetili aut alios ludere, h aut ipfe potins ludibrium omnibus debere voluit. Ver- f fum iítum feptimum librariorum negligentia praeteri- tum, et ab Hieronytno fide optima reprenfum, diu ante f Hieronymi tempora in vetuítisfimis Novi Teftamenti .codicibus le&um iam fuisíe a Patribus Synodo Nicaena ( Autique antiquioribus ,. Belgica srarvvw , ut vocant, [ .Biblia pulcre notant : atin Biblia Germanica Falckey- Qu -fiana, et Mangoldtiana; corrupte translatum eft, Giefet do Sfer8 oerbe ton biclen 9lfteu unb anfefenlicben Qebreen ,- veclche L4 au bet Sicianern Seiten gelebt Daben , sum 25oweigtbumb bec . in SOreyeinig£eit angesoge. ro praepofitione zv Belgae et 10f acutius et verius vOOR, Sed haec hactenus, nam ad ü L.Ioh, V. veríüm fextum , ubi codex Carolinus Cbriffum ln pro Spiritu ingesfit; non ad feptimum verfüm , quem flagitio omittit ,.commentor. N Qarolina membrana cum XXII. " Àvrixpneos Plantario Chrifti , feminis mulieris , femper obiacet jam tem H. pore [o- f-S-f-:fmïvnærïum Satanae»ei,: feminis anguigi. . Matth, XVÍ tius bannis, 7* i 27 ( 7. l. Cor. XI.19. Sic quum '5 Adyes elo£ $yévero , Yoh.T, 14« 1 feu Chriftus psvsuowo quum advenisfet , D. lohannis e aetate.multos jam '"Avriypízsz fuisfe legimus I, Ioh.1L.18. (« qui errores gravisfimos peftilentisfimosque fevisfe , et US, Domini lefu Chrifti Perfonam duarum naturarum im- (o- piis aufis oppugnasfe noti lunt. quibus D. lohannes ver- fu noftro defcribenda utraque eiusdem Perfonae natura i )U fortis(ime repugnans , cum abfurdam 2xscw, Chriftum i, hominem qarraesixzs tantum. adparuisfe , tum peud àw- f por ydci , nihil fani in divinis Kientem , et doctrinam jifi de vera Chrifti divinitate non agnofcentem , divina ma- ;um nu elifit, quae 2« & evióspo, dicta expandi non eft opus. la Campum enim patentisfimum de haerefibus feculo poft rifii C. N, primo et fecundo exortis homines Ecclefiafticae t hiftoriae do&trinis ornatisfimi et patrum noftrorum et ere, noftra memoria non modo ingresfi, fed etiam emenfi Vet- funt. Ipfa volumina virorum eruditisfimorum quibus Xetl- evolvere non vacat, legant quaein compendium redacta p funt Tomo V. pag.315. feqq. Inftitutionum Theologiae nentt Polemicae plurimum Rev. srarrea: Helv. Bernatis, cuius ibi Zppendix de Flaerefibus primorum Ecclefiae Chri- Al aC flianae faeculorum fiti reprimendae par eft. Haud parum quoque ad rem faciunt noftram , quae S. Theologiae key gt doctor celeberrimus avavsavs nofter, ip2 xexepioué- v $us , priore anni huius, quem vivimus , Synodo wl U in difputatione de officio docloris Chrifliani in vefutandis ev- : roribus $. V1L. et VIHI. pag.9--- 12. adverfum errores de ï fu. Perfona lefu Chvifli notatos a lobanne cum in- E-vangelio ipfius, *,yijtu'm tum in eiusdem Epiflolis , more Go , ideft perfpicua et di- uem iyuci-da expofitione enarravit, ntot GX NIIE jpiact Sed tempus eft facere finem Speciminis noftri alte- Epilogus XHT. € verius rius; in quo idem patior, quod jn Prolufione $.X fexti nexu 2 pas 28 ):( cum po- þasfus fum.. Erant enim et nunc, quae copiofius di- fteriori» Use cenda esfíent , cumprimis de verbo Marrvrzix , item Spiritum rzsragí, íe (Spiritum ) esíe vkniTATEM. ä Quod fi autem primum quae dignisfima fünt conferri f( t oracula lefaiana, Mesfiam fore «y, resrew populorum, LV.4. pw "w ,. Deum vgsATATIS , LXV.16. fecundum p quae oracula Chriftus Deus homo fattus r zsrarvs eít, ft omnia Dei ve&acissima promisía esíe AurN in s& 1PSO4 ca4 y4&o emayysAMaa Gko0 , & durg ( TÀ ToU OtoU vid A40c9 Xog ) TÓ NAY. xod & «vrQ v) AMHN , li, Cor. L f 20. deinde quot Mesfiae characteres fint, fünt autem V complures, tot quoque teftes esfe , Iefüm Nazarenum fi €síe r&HovaM iuftitiam noflram, pgvM NosiscvM: de- q nique, quae in Evangelio Iohannis, uíque fimillimi fibi, di € rzsrivoni0 Filii Dei, resr1s aeterni, et pgi vgn1, t longa ferie narrata occurrunt , in medium fi adducere- mus: non modo iufto fieremus prolixiores, fed abdu- ( ceremur ad duo veríus, feptimum et octavum , feu ad f tefles tres in coclo , totidemque in terra, de quibus ne f hac quidem fcriptione agere decrevimus. Velfictamen, y qnia füupra $. 1lII. D. Iohannis verba L. Ioh.V. 1 --- 14. [r] arctisfime cohaerere diximus, nexumQque fexti verfüscum i prioribus indicavimus , eiusdem cum pofterioribus con- £0j nexum ante , quam definam, mihi puto adtingendum: y quod ipfüm ad commendandam fexti ver(us interpreta- E tionem noftram multum conferre videatur. Misfis igi- Id tuür longioribus £zeeyezíz«; amplificationibusque , quas, Mp fj licuisíet, addere etiam liberet , fimpliciter, ut fentio, Qu quaedam epilogi loco , obfervationibus tamen quibus- VK dam, fed brevisfimis , forte adfperfis , €eloquar , meliora j do&uris libentisfime obfecundaturus , gratesque gratas acturus., Myfterium pEmoviNis , feu de Iefu Chrifti erg ET Perfona duarum.naturarum ,. in facris libris teftatisfi- de n erra, mïgum, per Evangelii praeconium EN THI PHr, £ t( mni- I 29 j omnibus populis clarisfime patefattum et illuftrátum ; 1nodo autem fuo , feu qua ratione ambae naturae in una hypoftafi fint unitae, omni rationi humanae , quae ne í T0 z2& Qquidem animae noftrae cum corpore unitae in Il tantis aevi huius quod degimus tenebris explicet , inex- m plicabile: at x rOt orrANOt, £ coelo , ipfo intuitu fidei ( füccesfuro , omaino intelligibile, L. Cor, XIIL. 12. L. Ioh. $t HI. 2, Hoc , inquam , Chriftianorum Paradoxum de x u Chrifto , verfu noftro- fexto expofitum , quia Sacro- l, fanttae Triados myfterio unice nititur perítatque , et /IT] verfus feptimi per ?x inchoandi et verfus octavi per. x n füperaddendi necesfitatem D. Iohanni adtulit. Vnitate qe enim Trinitatis , feu Patris et Filii et Spiritus Sancti una dbi, divinitatis fubftantia [.omnibus in univerfo cerrarum orbe nomen Chrifto daturis creditu necesfaria Matthi Mj Je XXVIII 19.] veríu feptimo comprobata; alterum my- Qu flerium, fed tamen fecundum , de una duarum natura- yad rum in Ie(u Chrifto perfona, cum mnredpurec , feu divinae; J tum UZare; xei &ere , Ífeu humanae, cuius duae partes ( verae corpus et anima funt Hebr. IÍ. 14, firmisfimo ftat I) talo verfus octavi, in cujus exitu divine additum eft, at tres teftes, naturam Chriíti praeftantiorem, et duabus on- conftantem partibus infirmiorem, EIZ TO EN era;, fn tfta m perfona , feu [ut. P. Martyr comm. in I, ad Corinth, eya: [ EIZ m«rfoz Cet. contulit, p. 3414.] unam per[onam esfe , ideft nobis obtigisfe Soterem Mediatoremque pgvuso- | lg]' 03; MINEM. quem D. lohannis tempore Antichrifti iam fuere qui discerperent , lefum et Chriftum impie dividentes. uo, bus- vide laudatos mihi Duoviros , srAPFERVM À. c. p. 347 $. CXXXH. et LAvaTERVM l. c, p. XI. lin. antep. Fruftra liora as ergo Guil. WuisroN , nexum verfüs fexti et octavi ad- misfo feptimo nullum esfe. Item idem fruftra, fexteftes, mfh cigli« dequibus, fi veríus feptimus admitteretur , fermo inftitui fe recafuros, Nam vert- ts debcrc;, revera. ad quinque es füs ml 3 $o )x e ( fus feptitmi teftis sv 72 seavó medius, o Aoroz, eft Deus filiusextra humanae naturae in tempore demum factam 1 uniohem: verfüs autem otlavi teftis e 77 y7 primus eft Deus filius ; non ezA2s o Aéyeg feu vó zyeüpe, Spiriäw Chrilii aeternus extra unionem hycpoivï-aticam, fed divi- ä ha natura TeU iU oU Occ0 , $) 9 Vi o Ocóg , Deus pa- ter, i» ecy e r o A TÉTAUV £ÀdAncty qpays Hebr.f. 1. t Vnde etiam Apoftolus , defcripto in ver(u fexto Fidei, vi&tricis mundi , obiecto , lefuü Chrifto Filio Dei, victore mundi eia»9ezzo loh. XVI.33. confirmatoque eodem in verfibus feptimo et octavo tribus coeli tettimoniis Dei Triunius de Deo Filio in terram defcenfüro, homineque futuro ; tribus item terrae teftimoniis Iefu eseSoszs deícab Olympo in terram degresfo, homine quippe fatos duplex hoc teftimonium; teftium in coclotrium, totidemque in terra, non fextuplicaturus, nedum tan- tum quintuplicaturus, ad Oeconomicam falutis pecca- tori in Chrifto paratae rationem, libris facris folemnis- fimam , inque Evangelio fuo toties reperiendam , ad unum Dei Patris de Deo Filio teftimonium, quo verfus fextt MAPTTPEIN eum ducebat, reduxit verfibus nono t€t decimo. ^pEvs enim unus tceftis, teftibus omnibus iuratis, omnibusque exceptionibus longisfime maior, quem z4vesey Néurec)a; Hebr. Vl 13 -- 19. graviaque inprimis funt media decimi verfus verba, Dei Patris teftimonio fidem non adhibentes «Le/sui mémennuévas dvvév, quae putent fibi di&ta, quotquot Chrifti divinitatem ne- gando aut interpolando aut tergiverfando Dcum Pa- trem mendacii arguunt , quafi huius de filio füo tefti- monium fub exceptionibus, nefciunt quibus , tantum valeret. - Fidei verae, Chrifto ipfi nos unientis, actus formalis eft ipfa teftimonii Patris de Filio receptio. unde etiam vere credentes in nomen Filii Dei habere þac teftimonium $ $zvroic, iníra fe, in ipfa conjcienti 4 fua, icutri- Y 31 U$ dicuntur verfu 10. habere item vitam aeterniam , quae in Filio Dei fit, verf, 11 --- 14. Ita praclare D. Iohannes Chriftum »Ro nobis verf; 6 --- to. et Chriftum 1N nobis verf 10--. 14, coniunxit, confociavitque, Eft namque ?[5 do&trina Chrifti , myfterio Patris et Chrifti innixa, non t minus practica, quam dogmatica: neque magis dogma- h tica, quam pra&dica : dogmatica tamen v.antc quanm a, ;pra-&ica. Jf um /£ ue m "r — E FE V ia E? u- J : S A S ff 27 À - NS ä a ES B s X SN p Ug (* : g EAC SS NS j nis* p/ 1d s rfüs yi i uf itl -—E onü n bus Qf v u 15 a TP jf p «t* Wg.- 7. lin, penult, lege tiabd(zt, yuftt (tu$ t10- Xbele [ fllar ( * -- w - £ - $t iC L d m,b ia IN N j Mv Éw 3 iE us "C w A " ó - — —— IT ucrowcae s o MT a ii u m L r i. — A aerca E — —— r i — m RRE TE ERN — r E N i i i t .,w —Z SPECIMEN ALTERVM .DE VERBIS. AYXNOHTOIZ R 19 Ü I. IOH. V, verfu 6 18 " quod E VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset 17 CHRISTO AVSPICE O Baancee Q 16 poftridie Synodum autumnalem IOH, GASPAR HAGENBVCHIVS 15 $; THEOLOGIAE PROFESSOR Focus E et N SODALIS adlectus ab ACADEMIIS Regia Jiterar. humanior. PARYSIENSI Regia item fcientiar. Go'T TINGENSI E nec non Efrüfría CORTONENSI ir et Columbaria FILORENTINA x placide disquirendum publice proponit. Refpondente z DIETERICO LOCHERO Ecclefiae Oetvilanae Paftoíe defignato. J"Adfumente com PETRO BOSSHARDO $. T^eol, Studiofo m IPSIS KALENBIS NOVEMBRIBVS GmbH www. ANNO A NATO soTERE MDCCLVIII ä H Ro s T $V ICcC.I xx orriciNA GESNERIANA, æ/ Copyright 4/1999 Yx