KaI600-1803_7a

4dc

um

—— —

Z

x

2 pE IEUS

*

*

1

h

*

e

»

EN

E

OU MEMNUNNRN ETE UMT RALTH T UTTTUETTT UUR

—

——

l-

—

E

I-——X

——

—À

e-

d

——

DA

ES

-

3or

?

»

3

SPECIMEN ALTERVM

.DE VERBIS

AYXNOHTOIX

)

I. IOH. V, verfu 6

n

quod

CHRISTO AVSPICE

poftridie Synodum autumnalem

IOH,-GASPAR HAGENBVCHIVS

$ THEOLOGIAE PROFESSOR

et

SODALIS adletus ab ACADEMIIS

Regia Jiterar. bumanior. P ARYSYENSK

Regia item fcientiar. Go T TINGENSI

nec non £frufría CORTONENSI

et Columbaria FLORENTINA

placide dlsqmrcndum publice proponit.

Refpondente

DIETERICO LOCHERO.

Ecclefiae Oetvilanae Paftote defgnato

"«:lumente

PETRO BOSSHARDO

$, T»eol, Studiofo

IPSIS KALENBIS NOVEMBRIBVS

ANNO A NATO SOTERE MDCCGLVIII

H n Oo.s

T FI C.EL

x orriciNA GESNERIAN A

FPWweP "B. ^ ifv

b

ph

ti0,

Qu

u

Ter

tia

bU(

N

C

my

fur

fl

Tior

iU

lUb

x

4 —*

xl

NI

AUPA

A

d-

".

L?-

s

US

ao

As

SS

SSN

£

——

5 w;

»

*

x

XX

j

?

(

d

A

itc Ht DtenfPertim;

'Iv/?!

-ä

(

a

(

S

m

9329

Ép

QNN

COGITA TION

ES

DE VERBIS

AYXE

NOHTOIZC

I IOH. V. veríu 6.

continuatae,

I

OGITANTI mihi, qui a docendis literis huma-

Religio

nioribus , gradum ad Mufas feveriores facienti-

Chriftia-

na eít

bus , ante hoc fere biennium tradendae fanttiori difci-

Myfteri-

plinae fim admotus , ecquaenam res ad hasce Exercita-

um Chri-

tiones bis quotannis, quoad DEO T. O,M. vitarn vires-

fti,

que largiente fuperero, ex officio facro de more confcri-

bendas ; fümendae potisfimum esfent ; in magna copia

rerum multa atque varia, codem tamen omnia tenden-

tia, haud temere in mentem quum venisfent: rationi-

bus fübduttis hanc fummam feci cogitationum mearum.

MysTERIVM Evangeli, Eph. Vl. 19. feu Religionem

Chriftianam , quae, quanta quanta , nil nifi ;mflerium fit,

myflerium , Ánquam , Chrifli Eph, l1. 4. longisfimo tempo-

rum adventum Chrifti praegresíforum decurfu quodam

filentii veloinvolutum , in umbrisque delitefcens , id eft

non clarisfime patens , nondum reapfe exhibitum , et

exorto demum Sole luftitiae merus claror , merum

iubar fa&tum , Matth. XI1I. 16, 17. Colosf; 1. 26, Tit.1. 2,3.

A2

toti-

4

):(-

totiqüe terrarum orbi , ad librorum Veteris Te&amenfï

vaticinorum fidem , deteCtum , vera et falutifera fide

|

credendum , omnique obfequio ornandum ; utpote a

D, Paulo amex4Avo MrxTHPIOY zeävo;; qutVíoig D'EGIyA -

|

m QpavepuoSéy]os dà vüv

5

P

:æf ']sxygaf(þa?v ït*go(pnlrmäv.ï::zT

ETITAVyNV TOV aE OE3 , &i5 UT ROV TrÍg UT , Gg TT VTA TÀ £O ys

vyvepicxérres , Rom. XVI. 25, 26. di&tam 5 qui et animo re-

cipiant, et verbis profiteantur : eorum permagni interes-

fe, ut duo Fidei Chriftianae Capita palmaria , MysTERIA

j

s£eupérae. dicta , Sacro-SanCtae TRINITATIS .alterum,

p

alterum Iefü Chrifti pEzHOMINIS, quorum neutrum

l;

üne (alutis aeternae dispendio. a nobis ignorati posfit ,

bi

teneant retineantque, nam absque iis esíet, pevs ho-

f

minis pgccatoris nullus es

fet: qui eft, quia cunisrvs eft, .

fer

L.

pt

Summa-

Hanc beatitatis proram atque puppim et Vete

fis e.t

f0

rium Ex- Novi Teftamenti or

dh

ercita-

acula divinitus oftendunt et defignant.

tionum

ad quae , qua decet diligenti induítria, animique pieta-

iU

e

priorum, te, inter fefe conferenda et examinanda nobilisfimo Be-

roeenfium ftudio nos acui verum eft ; fru&tusque ex fe-

il/!;z

ria facrarum literarum meditatione provenient laetisfi-

Vet

mi, uberrimi , divinis gratiae donis , et Spiritus San&i,

Adt:

operationes fuas verbo füo coniungentis , beneficiis us-

que augendi. Qui inprimis eloquiorum divinorumin-

terpretes cluent , Chriftique per, quem fuo fibi fangui-

fro;

ne ipfe comparavit gregem , pafcunt, id fibi negotii cre-

dant folum dari , Patrem coeleftem in nomine Filii fui

dïCa:

caftis(ime comprecati , vitaeque integritate facem prae-

Ints

lucentes , fidei fuae concreditis ut füadeant, utinam et

Eett

perfuadeant , quales esfe deceat, quotquotii velint esfe,

üm

quos lefus eos esíe voluerit , ad unarum ductum facra-

Ius

rum literarum. quibus intelligendis, ut nunc fünt tem-

pora, Hermeneuticae facrae pulcerrima opera danda,

in animumque inducendum eft , facrae exegefeos initia

Qs

et

Tour

) :*(

$

ntï

et fontes esfe Philologiam facram, genuiniä nixam phi-

de

lofophicae Grammatices principiis , quibus linguarum

r

defitarum ,vim rationemque referare, falfas interpreta-

"t

tiones quamvis fpecie quadam fua blandientes obturare,

"

ad verique ipfius penetralia pertingere detur.

Haec

n

hactenus. dicta benevolum lectorem facient certiorem,

KE

quid exercitationes tres exegeticae (vulgo fextuales vo-

ol

cabulo Lexicis latinis ignoto vocant , re&tius quidam

NÀ

fcripturarias voce latinisfima adfenfum Ecclefiafticum non

m,

pes(ime tradu£ta ) ad tria fanctisfimarum paginarum loca

Wil

1.loh. V. 6. A&or. XVIL. r1. et L. Tim, VI. 2. hoc intra

Tit,

biennium a. nobis editae fibi voluerint, In illa videlicet

ho-

myfterium oe«v9eszs , lefu Chri(ti Filii Dei , nos pro-

elt.

ferre , et ceteris interpretationibus , praefifcine dixerim,

praeferre ftuduis(e: in ifta veram animi nobilitatem Be-

f6 et

roeenfium , cór Aéyay ( re9. Ge&)) Evangelium , feu dotrinam

de lefa Chriflo ex D. Paulo auditam cum Fidei do&trina

at

(eta

Oeconomiae prioris componentium , exemplo füfficien-

tem laudare adgreflos ;; in hac fervorum erga heros

)2

ex [:

svepyecíay , ab iis, qui graeca Novi Teftamenti germanice

verterunt, quod ad vera Grammatices principia minus

.ns [«

n&ï !

adtendeyba.nt, minus perfp

ectam enodare incepisfe,

I1I.

i U$

m

Quanam dehinc via fimus incesfüri , quaeris ? Im-

Ea&dcm

continu-

ngul'

mo non qpacris,

qui priora noftra legifti, Ego equidem

andae,

t a

moro[a fine copitatione

l

j fot

dicam nil dubitans, fperans certe optime, quo coeperi-

mus pede nos pergere , telasque exorfas, bono cum Deo,

n

pertexere , aequis rerum arbitris vifüum iri haud abfur-

dum ; atque adeo placere , quod ipfi nobis conftitueri-

T2

factae

mus fpatium , intra id ut contineamur,

tem

inque fio currat pulvere nofler equus.

andày

Quae ergo ad eadem capita tria quam facillime, nifi fal-

pofterius , quod totum

p

Hxnur, reducenda fumturi fimus

&y

a

3

6

s«

w ydiaci Geod xérac, nondum folliciti, in explicandis tri-

bus locis, in quibus adhuc fuimus verfati, non fine ani-

mi lubentià porro verfaturi, ante omnia refumimus in

[

praefens locorum illorum trium primo ftatim loco me-

moratum, L. loh. V. 6.. fovrég igw 9 &A9d» di Vdaros xed

dipaTos , Vucoe o Xg:s—o/:. EX £V TO Udwri hóyoy , aM $v TO

Üdwri Xo4 TO cujwerti. xod và zyeüpo d 651 T0 þcaag'rugaöv,'gn TÓ

aryeUjud. écw 1 dÀ 9« quae verba fuperioris anni prolu-

j

^. fione fübita, adeoquelevi brachio adtingere inftituimus,

[

copiofius explicare non quivimus. quid? quod ne nunc

q

quidem poterimus. quasdam tantum cogitationes ; quo

Q

fefe ordine inter fcribendum dabunt , íumus prolaturi,

thtl

quae interpretationem noftram fi non confirmare , at

&d

faltem inluftrare , et eius non modo aufteritatem lenire,

lit

fed etiam novitatem, quam Sociniani et Neo- Ariani no-

qü

bis imputabunt , ab omni criminatione liberare videan-

l;

tur: qui id unum agimus , ut aflerium Chriffi magis

IN

magisque animo comprehendamus , ardenter precantes,

fu

ie o OEOXE veU KYTPIOT hc,bbäv "Iqo'eo Xg:s"oö, 6 wæT;)g Tíe d'é£us,

lt

Jé« cZu» HNETMA ceQías x aroxa AU us sy emwyvaet

En

&UTOD , Eph.- I. I7.

CO

IIT.

tto

I. Ioh. V.

L

Inüghis inprimis eft in prima D, Iohannis Epiftola

Itetr

1-14.ar- QUE

nti capitis pars prior, a verfu ftatim primo ad quar-

ut Hercult

XX

Gisfime

tumdecimum ufque producta et connexa ,

?0y

cohae-

facilius clavam extorferis , quam catenae huic Apofto-

rent,

faty

licae vel unum annulum eximas, Ita omnia atque fin-

M

gula rotundisfime coeunt , fuisque connexionibus ita

4ADy

apta funt,ut ex fide in Iefum Chriftum originem haben-

tia in eadem in Filium Dei terminentur,

'/Tegæ

Weauq

Nexus

Fide non hiftorica , non otiofa; fed praóctica, fed

Vgje

fexti ver- mundi victrice, verfibus quinque prioribus luculentis-

fus cam

61

fime commendata , verfu fexto ipíum fidei falutiferae

prioribus,

fiahy,

obie&um , ut Philofophorum fcholae loquuntur , ipfam

Ocah

Iefu

TMRU

7

l

Iefu Chrifti, Filii Dei, períonam ab utraque natura, et

Y-

humana'et divina; graphice depingit, verbis paullo an-

if

te exfcriptis, quae fingillatim ponderentur dignisfimis.,

v

u

V.

T0

*Ovrág i& O EAGQN 'J*; Üdwres xel duperee "IqcER

*EAS-» de

T0

o'xPizrOz, Hic eflirtE Qvi vENIT per aquam ei

Mesfia

lu

uitiem, nimirum ZJefus ii 1 E cHR IS TY s. Mediatorium

feu Chri-

w

[o

&00

us

ium Chrifti , totum falutis opus perfectisfime exe-

jja

cuti , in mentem haec legentis non venire non poteft,

o

Quid frequentius quam Filium Dei éveegxo9érro , bomi-

gtl

nem factum , dici vewissg, (ine additione ulla, et cum

additione vzwisss in mundum?. Loca omnibusfacrarum

T

dites

literarum non rudibus ultro fefe dantia dare parco. ne-

no-

que defünt vel pfimi ordinis Exegetae, qui, quod Ioh.

eane

I. 9. legitur , ^Hv «ó qpàe r0 «A«9uvov, 9 QpuviCis myros d-

agis

Deusroy EPXOMENON & 7v xóeucr , a noftratibus fic ver-

C5

fum , Sya$ tvat ba$ waóre iecbt, wueldbes einen jeben 9ten(chen,

bet in bie 9Belt fommt , erleucbtet, ita accipere malint , ut

poäi)ä:

vaa*ö

EPXOMENON noh accufativus ad w*aa'vrz'al/y&gwmv in con-

cordia adpofitus , fed nominandi cafüs fit , genere neu-

tro cum sv v Qs 4Ax9wiy efferendus,

Notisimum

item eft Mesfiae nomen , o ErxoMENoz , Matth. Xl 3.

»IRO

H

XXI. 9. O0 EPXOMENOZ &s và» xócpey , Ioh. Vl, 14.. O é&x

quar

Óv uóruey EPXOMENOZ , Ioh, XL. 27. cet. quae ex Prophe-

ercul

ofto

tarum oraculis Gen. XLIX. ro. .Píalm. XL, g. CXVIll.26.

€Malach, II 1. cet, repetenda funt.

Vnde et H EAETZIE,

f

fitV

ADVENTVsS, in Verbis Stephani mox lapidandi ; Tíve v&»

spodyray wx bdieLuy 0. mavípeg Ujudy ; Mcl eUréxTenny TOUg

ybet

Qfeoxæfæy-yef?uæwæ; "épi Tj€ EAEYXEOZ Tó0 duxduv, $ vüy

UjLEis 7rpod óvau Xeut Qpoveie. *yeytviide, Quem propbetarum pa-

) fed

lents

tres veftri non vexarunt ?. quin trucidarunt eos , qui praenun-

/

tiabunf ApvewTvM iufht illius.

Mferae

» CUl5 U05 aninc proditores et

a

occifores fuiflis, A&or. VIT. $,.

p

d

VI.

:

[

VE

O As de.

Iel

Iofephus de bello Iudaico lib. V. cap. VI. $. 3. p.399.

1

x* lo- edit. Haverc. Hierofolymitanos ab exercitu Titi obfesfos,

ephi,

et ingentibus balliftarum Romanarum lapidibus petitos,

dl

fi

refert fpeculatores in turribus conftituisfe , qui quoties

faxa albicantia ex caftris Romanis ftridore terrifico ad-

Vi

IX

volantia viderent, füos praemonerent, 77 z«eveío yAdcen

Bo vreg , O. T1OE EPXETAI , p4íria ludaeorum /ingua cla-

Iu

p

mándo, yixivs veurr. De quoclamoreé Caveum;Script.

Ecclef. hift.lit. T. IT. p.m. 11. et12. Wagneriana quoque

Ia

&il

fuppeditantem, iam adduxit Hudfonus , Relandianaitem

Havercampus: addimus, quae ? z4»» Io. Bapt orrivs

Inc

habet in Spicilegio ex Iofepho ad N. T. illuftrationem,

pol

eura Havercampi Lugduni Batavor. 1741. edito , p..48.

fpi

ad Amqeoe dvroy. Matth; XXI. 44.

u , inquit , £alis

Qu

lapis inpellevetur , clamabant Iudaei vios soxeves , filius venit,

£n

r

de proieclione et impulfione . per. machinas ingentium lapidum.

Vide plura in voce viàs &5 in IVotis ad lofepbum Germanicum.

qu

To

In nota orrraNA ad lofephum germanice verfüm pag.

163. col. a. lin. 1, pro & e$ bie aefcbtiebene Codices nicbt

Val

geben legendum esfe mitgdben, in eorum gratiam mone-

mus,quibus otium eft orr1: lofephum evolvendi. nos

enim de iudiciali riz11 ad ze»2eSoío» Hierofolymorum

qui

Domini-

ApvreNTv , aeque ac de diebus Dominicis apvsxrvs

Ti

«ae Ad-

in Chriftianorum Faftis ; monente /Jofpiniano de Feftis

ventus.

Tüm

Chriftianor. p. 1$1. 132, ab apvewrv Domini ín carnem

füy

nomen fortitis, non a&turi ad verba Stephani et lohan-

Ofle

nis citis revertimur quadrigis.

O

VII.

i

Obfiä

T?ER d-

ADpvENTVM Stephano dictum ivsri ! illius, occisr

apt

quam . -

tamen, D, Ioannes fignificaturus ApveN1sse eum dicit

€t IN a-*

üm

per AQVAM €t SANGVINEM,; AT Üdarot xe4 &'gueros, Prae-

BH*T

gua.

pofitionem 2;4 cum genitivo poft verba ra cizxp1 , in-

(Cle

ditio-

primis etiam poft vex1px €t gvNDI verba , con

nem

'Wnlgj

9

y:t

nem íeu flatíum notare pasfim obfervatum eft; tuncque

refpondere et 3 Hebraeorum et »ea Latinorum , eodem

)

$,

modo occurrentium ; vel dativum etiam graecorum ab

$»,íeu Latinorum ablativum ab 1x aut cvw five fuppres-

05

ies

fis five expresfis, de quo Sanctium Min.IV. 6. p. 686.

vide, rectum. unde Apoftolus mox mox eamdem omni-

il

(

no rem non otiofe iteraturus, fed priori, Aovaz, alte-

(li-

rum, SaNGviNEM necesfario comitem ire debuisíe in-

culcaturus, mutata tantum praepofitione cvevipeue €Xa-

ipt

qu

I'fc'LViC ) 8X 'EN 'rg; Va ,u.o'vav, & "EN 1(43 üder. xc4 TÀ

U

euper, n qua praepofitionis enallage » qui altius quiþ!

TIVS

indagare nolunt, fubfiftant.

Liceat vero nobis et prae-

em,

pofitionis Z; mutatae in £» hanc fübfuisfe causíam füe

.Ab

fpicari, ut divinus ftriptor in memoriam nobis reduceret;

ulij

qua capitis IV. verfü 3, ufus erat phrafi , « 'EN eagi

em'f;

£AgAv9ére.. Doctorum, qui utriusque praepofitionis A1A

et EN ufus perpenderunt , neminem promiícuum utrius-

dutt.

jtifh

que ufum ex noftro Iohannisloco adtulisfe miror: quod

non dubito eos praeterituros non fuisfe, nifi difficultas

u

nidt

verborum YAATOZ xoj AIMATOZ remoram iniecisfet,

VIIt,

ont-

B

Miror autem magis, fuisfe, qui non paucif'ueruht,

Aqua et

Sanguis.

yrum

qui opinarentur per AQVAM €t SANGVINEM ambo Novi

AE

Teftamenti Sacramenta , quae , ne feptenarium nume-

Feftis

rum , cuius numeri myfteria et laudes innumeri fere,

Fa

fuccesfu maxime impari , adnumeravere , nobis Baby-

hat

lone, feptem montium urbe, egresfis opus esfe exiftimes,

omnem Foederis Gratiae non modo fignificandi fed et

obfignandi vim habeant , a D. Iohanne defignata esfe,

Baptifmum et S. Coenam.

uid enim 2 Iefüm Chri-

)CCISI

1 Clidt

ftum «venisfe per &kQv AM fignificabitne., Sacramentum

BAPTISMI eum et corpore füo füscepisfe, et ceu caput

pre

) , It

Ecclefiae corpori fuo myltico praefcripfisfe? eumdem

-Ondilio-

?enisk ptr SANGVINEM, i. €, pro fuis dirisfima qua

eque

)

per-

16

perpesfüum , S. cogNaM iis conftituisfe ceu pasfionum

[

T

füarum memoriam ? Haec in fe vérisfima, at huc ad-

plicita, nonne horridula funt et fübdura verborum ve-

[

le

füsfe per &kQVAM e£ SANGVINEM, addo cum lohanne,

neque per illam tantum fed per utrumque , interpretamenta?

fic

Vt

Mihi quidem certe videntur alieniora esfe ab epiftolico

Iohannis ftilo.

Multo minus aliae commentationes,

ft

quas commemorare longum esfet, posfunt placere , ab

&t

cratione lohannis longius etiam aberrantes ; quaedam

s

et duritatem tantam prodentes , ut per audaces dithy-

(0I

rambos nova verba devolvisfe nofter 'Ez;scAeyesepos estet

us

dicendus,

VIIIL,

Sanguis

U»

Quanto fimplicius hoc fcribendi genus , et D. To-

& aqua

hanne dignius eft, Iefüm Chriftum in carne evenisfe , et

fslu

ex latere

«uenisfe eumdem in aqua et fanguine , enmdem in fenfum

D,

Chrifti

perfosfo,

videri diéta esfe? generalius illud, hoc fpecialius. ut fae-

tef

pe folet enuntiatum unum dilatata alibi oratione efferrí

epx*

vel bipertita vel tripertita. Loquuntur id, qui de Syn-

lon

ecdoche praecipiunt omnes. Quam autem ob rem

Ali()

D. Iohannes adventum Chrifti in carne heic maluerit per

al

lqu

aquaim et [anguinem efferre , causíam oportet habuerit gra-

)Pf'ei

visfimam , eamque , nifi omnia nos fallunt, ex duplici

Tteey

fanguinis et aquae, ex perfosfo Chrifti in cruce penden-

Qu

tis latere prorumpentium, rivo unice hauriendam, Ioh.,

P

XIX. 34, 35.

Redi , amabo te , ad Prolufionis noítrae

eumqu

$. XV -- XVIUIL

Íbi enim dicta non repetituri addímus

M yri

potius , quod ad illa confirmanda momenti haud parvi

ll »,

esfe videatur. lohannem Evangcliftam , quanta potuit

,'7 472

maxima adíeveratione, quod fibi omnino credi voluerit,

ii

ufum , opinamur legentium animis penitus infinuare

Untyg j

voluisfe, uti crurifragium , quamvis Chrifto neci dando

tl p

4am paratum, in eo tamen tunc morti iam dato omis-

UVenis

m la-

.ävï::m ; ita fanguinem et aquam, ex perfosfo eiusde

tere

u'adlde

)(

r

tere egrestt , planisime fignificasfe , ritualem Veteria

Teflamenti legem , cuius cerimoniae Mesfiae venturi

If«

depi&tae figurationes erant, fub Mesfia antiquandam, in

Iefu Chrifti morteadterminum füum pervenisfe, Quam

le,

tl

nobis viam Apoftolus Chrifti , aSpiritu Chriftiinomnem

C0

veritatem duéctus, ipfe veluti praeivit, impedito cruri-

0.

fragio ex agni pafchalis hiftoria Mofaica Exod. X11. 46.

2

et Num. IX, 12. aeque, ac permisfioni lateris fanctisfimi

am

perfodiendi ex vaticina oratione Zachariae XIL 1o. fidem

hy

concilians divinam,

7E*y€v270 LlAP raQT« i& H IPAOH zAq-

st

q495 , Ioh, x1x.. 34.

X.

us du UzÉp. TV cipoetgTiy mpAQVS MTO Telg TPA»

Kecs vàs

$AZ, L. Cor. XV. 3. Veritatem hanc religionis Chriftianae

ypu(þa'; "

o

U

faluberrimam , morte Chriíti peccata noftra esfe expiata,

(um

D, Paulus niti docuit Corinthios Veteris Teítamenti

t fae

teftimoniis zuserdzos , vaAavridatis , dmedeirixois , in ipfa

f

epiftola haud enumeratis , quae Corinthii ex Paulo fuo,

Syt*

longo eaordine faepisfime perfecuto , multum ac faepius

s

audiverant: ex Paulo, inquam, fuo , qui in epiftolis fuis

aliquoties Evangelium Chrifti Evangelium Pauli dixit,

J pCf

g

ipfe (& explicans xerd co iveyyéuly MOT , 3l 19 jofvypes

li

"Iceo. XPizror, Rom, XIV.25. ne libri his titulis fcripti,

p (

ndelt

qui nobis perierint , Pauli et Chrifti inepte intelligantur,

,,10n

oli

D. Paulo autem Iefüm Chriftum , xe« veíroy icaupaiuEpty

yolirit

eumque cruci. adfixum , difciplinae fuae alumnis iv sedrois,

(ímmUs

in primis , tradere femper cur

a antiquisfima fuit, I. Cor,

Il. 2. A&ot. XXVl.22, 23. Pariter o peSuris , 3 à Inecüg

] paer

! tult

«ydro,, 6 rapetde mroós v savodi tU Vprod, loh XIX.25,26.

eft is D, Ioannes , quod Evangeliftae priores tacuerant,

olue!th

IHHUMC

unus ipfe memoriae fempiternae literis aeternum vi&tu-

ris proditurüs duo illa, quae in corpore Chrifti exanimi

daneo

evenisfe füis ipfe oculis viderat, et fibi ipfe fpe&tator

haud fegniter inritantia,

dem *

tradiderat , animos Melium

Ba

non

t

1z

):(

non modo le&orum oculis non invidit, fed divina auctos

D(

ritate confirmavit , utrumque docens xera rZs TPAeAZ

p

&

.Mofis et Prophetarum contigisíé.: Profecto utrumque

Non opus efl magni casvs, fed Nvurwis ordo,

Pergo, Quicrurifragium irrita molitione intentatum

ex Mofe ( potius , quam ex Pfalmo XXXIIII. 20.) fimul

fu

latus perfosfum ex Zacharia demonfítravit: qui Iohan-

£t

nes eft Evangelifta : is , miraculum fanguinis et aquae

AC

ex aperto Chrifti latere egresforum tantopere contefta-

"

tus , putasfe, fortuito, fine confilio divino, &rep 75« TPA2

pla

euz, id accidisfe, quaefo, num eft exiftimandus8 Haud

sl

utarim, Quot fuum fortita eventum in Novi Foede-

." ;

ris tabulis ita extent , ut ipíà veterum vatum praedicta

a1C

nominatim nonadpellentur , non ignorant ftili eeezvevev.

) lo

paullo adfuetiores.

::lU

XI.

O?QL

fecun-

De fluxu fanguinis et aquae ex latere Chrifti, fecun-

»9

dum

dum advocata ab Evangelifta lohanne Zachariae verba

Zach,

$0

XHL Il

XII, 10. aperto , adeoque a D. Iohanne ipfo tantopere

51l

adiuti, et ad fontem ipfüm tantum non conftituti, an

» 0l

cun&tabimur de eiusdem Zachariae verbis cogitare pro-

» d€

ximis, XIII.:.? Illa tempeítate érit nnes mpo, fcatebra

stü

Jeu vena , non ea latens et abdita, fed omnibus patens et

P

apería domui Davidis et fesforibus feu habitatoribus

::Q(

Hiérofolymorum m* nxor, peccato delendo et foedifati

? fJC

purgandae. Qui de reatu peccati per. [uftificationem

19..

1ollendo, deque peccati macula beneficio San&tificationis

eluenda accipiunt , tantum abeft ut a nobis improben-

gur : potius favere eis dico et ordinem Evangeliftae

türi.

iBiAOe «ipa xol Vdup, lidem vero et nobis faciles, fpe-

uin

ro, erunt , qui mutatum in priore epiftola ordinem , o

QUe

&AOqv di Üdevos xaÀ duumro:. x Ep v Udevrt hO yoY 5 4)N

M

of

«3 ddazi xal và dipesi, quod et alios ante nos fecisfe gau-

Inte

foedetis

dcmus, ad obedientiam Chrifti, qpa utrumque

gratiae

tl

»:T

13

«

igrätïae beneficium nobis promeruit , cum aCtivam tum

AZ

1'p

u

asfivam retulerimus,. duo enim iíta recidunt ced—em:.,

et cgniunätisüxþ.a fcmper funt.

XI].

Ifri

Vt eamdem rem . co.

ntinuemus , haud incommode

ul

.Paícha

fuperaddere licebit : crurifragium in Chrifto , qui pa-

integris

dfl«

fcha noftrum pro nobis immolatum I. Cor: V, 7. aeque;

oslibus »

Uac

lob. XIX.

Acin agno pafchali quotannis mactato abesfe , ritumque

36.

fla-

'PA

veteris Ecclefiae Mofaicae totum cesfare debuisíe. Per-

placent haec do&tis(imi Belgarum Theologi ,, Tanta vir-

ud

d-

,,tus eft convenientiae ipter typum et antitypumi , ut

»quod de typo praeceptum eft, directe ad antitypum

jida

»referri.posüt. Significavit autem Joannes quando hunc

Wlfb'

»locum 'oe» 8 evrpiü4reras evroo , IVoft confringefur ul-

lum os ipfius , XIX. 36, adduxit , Pafchalem agnum , in eo,

» quod integer asíari et comedi debuerit absque fratis

CUf*

» Osfibus , adumbras(e Chriftum crucifigendum , in quo

,,0sfa integra manerent,

'etbá

Neque posfumus non Divi-

)perc

,,Dam fapientiam hic (iummopere mirari.

Cum enim

,n

» ordinaria , quae maCtabantur , facrificia in partes fcin-

to-

», derentur , licet fisfae partes, fi Iudaeis fides , in altari

,;/6'0;7/1

, turíus ad integri animalis formam cofhponerentur :

as«

» Deus hoc voluit facrificitim extare animalis intepri as[andi

;fïbtlS

» &i comedendi , ne 1n typis crucis Chrifti inter ipfa facri.

»ficia quicquam defideraremus,, vrraixGa Obf, facr. II.

ul

xonem

230 . xI,

XII.

yions

(obetr

Quid fi (anguis et aqua ex latere Chrifti aperto fca-

Leprae

per:a-

;eliüae

turientia rituum legalium per aquae ablutiones et fan-

quam et

guinis afperfiones fieri folitorum finem advenisfe quo-

?5: pr:

que monuerunt.

fangui-

jetm f

EZHAGEN ww xe vJ«p, Ut Figurae

nem pur-

Mofaicae vero corpore exhibito exivERvNT omnes: «quas

gatio 5

DN []

Lev.XIV.

(e gat*

inter et fingularis illa, ad quam D. Iohannem potisfimurmn

retes valde fufpicantur:

petb

äefpexïsfg magni nominis interp

a

3

lepro-

I4

:«

leproforum per aquam et fanguinem pürgatio a Mofe

DE

tradita Levit. XIV. imif. et fin, et a magno Bocharto his

»]

explicata verbis.

,De huius purificationis ritu multa

l

,habet infignía /Maimonides in Tra&atu De lepra ca-

»l|

»pite undecimo , quae non fünt huius loci, Tantóüm

nJ

,Obiter obfervabo in illo ritu. omnia fuisfe myftica,

yf

p(1. Lepra peccatum fignificabat.

(2. Aves mundae ,

» l

5 per quas leprofus purgabatur , Cbriflum purum ab omni

5l

,labe, qui a peccato nos purgat.

(3. Avis mactata

»|

» Chrifli morientisfignum fuit, — (4. ut emisfa refürgen-

44

, tis, ct in coclum aftendentis.,

(5. Ideo geminas esfe

1;€l

»Oportuit, quia non potuit una avis nobis utrumque

nh

, exhibere, G»riflum mortuum et redivivum,

6. Aut

41

Uuna avis humanam Chrifli naturam , morti obnoxiam:

!)V

»(7. altera divinam adumbravit , quae coeleftis eft, et

st

,;immortalis.

(8, Eodem pertinvisfe creditur afper-

»l

»gillum ex cedro , hysfopo , et cocco, quo leprofus

))IA

»afpergebatur. Nam cedrus eft figura Cbrifli Ezecb.

P.

5,XVlL.23. (9. Adeoque cedrus , qua nihil altius ; et

l)f

, hysfopus , qua nihil humilius , , Reg, IV.33. Coriffum

34

, Deum et hominem defignabant, ( 10 et coccus fan-

J,llf

»guini concolor mortis erat fymbolum.

(11. Vt

»avem , ita Chriffum mori necesfe fuit ; quia fine fangui-

3)q1

»ü

» nis effufione nulla fit remisfio, Hebr.IX.22. — (12. Sed

» hl

,una avis matctabatur ; quia G»riffus folum carne mor-

»ti

» tificatus eft, I, Pet. HLI. 18.

(13. Avis ma£latae fanguis

0fo;

»cum aqua mifcebatur : ita ex Chrifli latere in. cruce

Vd

,utrumque fluxit, Job, XIX.34. et idem venisfe legitur

fior

»per aquam, et fanguinem , L. Job. V. 16. (leg. 6.)

0

»(14. Aqua debuit esfe viva, qualem promittit Cyriftus

t

, Iob, IV. 10. 11. et VIL 38.

(15. Sanguinem cum aqua

,miftum vafe fi&tili excipiebat Sacerdos : ut hodieque

» Crifli thefaurum habent fidi paftores in vafis GiCtilibus,

5,Ut cius virtutis praeftantia fitex Deo , et non ex nobis,

2. Cor,

)

1$

ofe

»tCon IV. .

(16. Sanguine mortui pasíeris vivus

hig

» pasfer afpergebatur , ut fignificetur Chriffus homo in

lta

»1pfa morte Deo fuisfe iun&tus. . Unde eft, quod Deus

q

» ipfe , id eft, homo ille, qui Deus erat, legitur Ecclefiati

m

»fuo fanguine acquifivisfe,

Nam ut neque avis viva fine

(

,,mortua , neque mortua fine viva potuit leprofüm a

l,

slepra purgare: ita nec a Deo fine homine, nec ab ho-

mni

»mine fine Deo debuit fieri peccatorum purgatio.

lata

»(17. His peractis , aqua et fanguine leprofus fepties

X

»afperfüs mundabatur: et nos quoque aqua baptifmi

esfe

»et fanguine crucis mundamur a labe peccati.

( 18.

que

» Nec ftuftra haec afperfio fepties repetebatur. Quo-

hüt

»modo Aaaman leprofus iubetur lavari fepties o, Reg,

am:

5 V4 Io.

Et, oblata victima pro peccato Sacerdotis,

La

»fanguinis eius feptena fiebat afper(io, Levif, IV, &, Ut

x

,€t pro peccato populi die Propitiationum , Levif. XVI.

ofus

3314

Quia fcilicet feptem diebus Deus creavit coelum,

w

»€t terram, et confümmavit opus fuum , habetur ille

(W

,numerus

pro fymbolo perfectionis,

Et feptena illa

if

» afperíio

nos docet fic afpergi Chrifli fanguine , ut per

fifi-

» illum plene purgemur , et perfecte ferventur omnes,

VM

» qui per ipfum accedunt ad Deum, £febr. Vi 25.. Mul-

u

»,ta huiusmodi latent füb ceremoniarum cortice , quae

.Se

»hic obiter folum attingimus ; quia non fünt noftri in-

mof

»ftituti,, Hieroz. T. 1I. lib. I, cap. XXII. $. I. Typorum

i Uis

ofores, quo iure ipfi viderint , ex fuo quisque ingenio

t

vel addant vel demant fidem, neque ipfe fingulos inci-

(uf

fionum duodeviginti apices eodem calculo probo. adpro-

j

6)

bo tamen valde disputationis Bochartianae univer(ita-

i:

tem, et ut quaeque clariora fünt, quae plurima funt,

j

:

nglm

---- ubi plura nitent ii carmine, nou ego paucis

jeque

Aïbusi

Offendar maculis , quas aut incuria fudit,

gobisï

"ub bumana parum cavit natura - - -

, Uf

Ad

16

3«

*

iU

XMH,

L

Aub a

Ad ea, quae in D. lohanni

s verfu noftro fequuntur

OB.

maxime Zvevéga , perquam difficilia ad intelligen

dum, Koá và

at

li

il

AWVEU(M&/' 61 16 p oTo

E dv Ó zrieÜpueb $p 4 aA ha, fetti-

nantem me eít etiam quod moretur.

Nempe fcripta

jen

DI

thefi VII. non. putabam opus fore , de promifcuo in

um ALAet EN ufü quidquam ut

DI

verfü fexto praepofition

addam. de q

X

uo quae ad

diturus heic fum , ex thefibus

noftris XH.

et XlILnunc demum mihi enafci ,

et füb

(tili acumen venire per te, Le£tor humanisfime, animad-

vertes.

"

jia , aequisfimo a me animo

Repeto ante omr

ferti , quibus in enallage r«

y 7r€o-9€a'swv AUA Ct EN Vi'deb-i-

fe, quin , quod ipfi gaudeant,

tuf ázAdc permanendum €s

*

adducendo exemplo ipíe eos !

uvabo , L Petr. Ill 20. &«

"éAÉyas ( T9TÉsw 0xT9 ) Moyei duse 9-

à» (in arca Noachi )

cc&» AT TAATOZ. quo

d non eodem tantum fenfu, fed vel

feu eadem f(ermonis

maxime eodem etiam &XAmepuo »

dici.

dueedOqeay EN YAATI poterat

graeci proprietate ,

hoc confidenter , quotquot volunt.

Permaneant ergo in

Patior facillime

: indigne imiinime fero.

modo ne nobis

lae vim

indignen

tur , follicitius etiam utriusque particu

neque hoc tantum, fed pr

aeterea in ver-

penfitantibus;

d

"

?

adarticuli poft

bis,

&T0O5 €

g 0 &AO-Àv r üderes x64. GLIJoAUTOS s

tionem d.z ab

fentiam , qui articulus poft prae-

Dig

'praepofi

fimu

pofitionem & in ver

bis, 2x s» FOI Uder: /M'vov, aW e TQI

iJani xal TOI dieari , manifefto adfit ,

fortasfis non fcru-

Ttt

pulofius, quam et par

fit , et inftituto conveniat opeti,

adtendentibus.

Tame

t&i enim non ignoro; articulo in-

Uroe

tifen

terdum Graecos , hosq

ue etiam Atticos, quafi quodam

flabello deleétatos esfé , modo

(idef

garrulitatis et dicacitatis

Dofta

minus: non tamen nefcio e

t hoc , ferio Graecisfantes, ne

Atticisfantes dicam, proprietatem

(enífus haud raro ex

Bsf

Ti

articulo vel abfente vel pra

e(ente perfpexisfe , quam;

disfent nifi obfcu-

de me

nifi articuli eos cura tetig?-sfet , non vi

fiUS;

):(

17

rius, hütmquam pervidiisent. — Feramur itaque cogitan-

Iuf

tes , annon D. lIohanni Ar rAATOx KAI AIMATOX (ine

"E

articulo ftribenti in mente füerit os aquam et fangui-

et-

nem, quem ;« AIA fignificatum , ex libris graecis non

ipta

ignotum , ex uho proferimus marmore graeco, apud

o i

SMETIVM avrózri , XCVL 1s, et ex Setio apud GnvrERVM;

1 ut

DLXXXI, $, fic extante,

fibus

XV,

t füb

Romae , in hortis S. Pauli , 44 viam Oflienfom , inlam

AIA cum

mu

rio

marm. elegantisf. litera pulchra.

genitivo ;

OB , ln

dcbi-

TIBEPIOI KAAY AIQ

inarmore

graeco.

jeaftts

KOTIPEINAI

) 8f

MENEKPATEI

IATPOI

!j 95»' T

KAIZAPON KAI

IAIAZ

d vd

AOPIKHC ÉNAPTOTEZX

nois

IATPIKHZ

KTIZTHI

EN

BIBAIOIE PNg9 AIQN

olunts

ETEIMHOH rnO TON EN

; nObïs

AOPTIMON IOAEQN vHoixz

MAZIN ENTEAEZI

O

LCTNOPIMOt

4 VI (1

TO HPOQON

av

TOl EAYTON AIPEZIAPXHI

MJlt Smetiu.fo

uipo

Dignisfimus titulus , qui a quodam sv dwuerzedyeoy,

l praö-

fimul et QueAey£rroy , integro commentario digne inlu«

VH

ftretut.

Nos ex nobilis(imo Menecratis huius , lohanni

p at

Apoftolo facile evyyod»s , elogio ob feptimae lineae finem

urgemus paucisfima , ad inftitutum noftrum unice per-

tinentia, A! QN E'ret,m;'gn (ide& 31144477/'9'71) VzÓ TV ?:;/Ao;vf,wæv

(ide& äAAa'yf,uæv) dEÓAEtoy xþn(bfa'lwæwy (ex editione Gruteri

mou

fl

€S)ne

pofteriore fubftantivum hoc cum damno. fenfus integri

NUA

pes(ime excidit, quod in priore, unde « xeípevovexfcripfi-

1nus , et in Smetio optime aderat) évreAézs — Praecesfit

am»

qu

de medicis medici Menecratis Bu8Aíus eve , ideft libris cen-

ob

fa.

tum

j

U

«

18

):(

fe

£um quinqu&ginta fex , ( videantur Corfini Notae Graeco-

€

rüm pag. 61. VOC. TNZT. contra Margarinum ) A1 oN,

f

ideft quorum librorum cauí[a honoratus eft eorum

auctor , ipfe Menecrates.

In linea enim feptima

Qu

pr

extrema. cà AION inter fe iungi copularique posfe,

uafi non Z; à», ideft Zv érexo, aut. ov xæfg:v , OB QVOS

bh

Du

libros , fed alius a Menecrate homo , cui nomen fuerit

Qu

proprium Aiox, ideft piow feu pio aliquis, fignificaretur,

tamquam aueóreroy Mufae lapidariae omnes vetant,

pi

Td

pipuloque ditfferunt.

Eft adeoque vituperanda magna

Eduardi wor:rggNI incuria, qua Tomo If. Parte IT. Am-

Col

T&)

ftelaedameníis Gruteri editionis in capite XXIII, feu No-

minum Propriorum Cognominumque tam virorum

CIar

Tatt

quam mulierum, pag. CCXCIÍV. col. b. voce Aío» put-

TPl

t

purae Scaligeranae fine ullo indicio panniculum fordi-

440

disfíimum intexuit, additis de füo numeris DLXXXI, 9.

u

quos Scaligeri manum non ftripfisfe nemini poteít con-

ftare, nifi evoluta Scaligero - Gruteriana editione.

TC

XVI.

6

Ài v3uros

Coniecturae noftrae, D. Iohannis verba, Ar TAATOE

THIA

i CLiphDn

KAI AIMATOZ articulo omisfo , generatim fignificare

J

T65.

QULATT

quoque posfe , lefüm Chriftum venisfe os Z4quam eí

Sauguinem , ideft adventum eius in carne necesfarium

ipfa |

at

omnino fuisfe, ut tota Mofaica et TAPOGEOAOTIA ct

AIMATOOGEO AOTIA perficeretur confümmareturque; quan-

JlAg

tum praefidii fit vel in duobus D. Pauli ad Hebraeos

lcfis

epiftolae capitibus IX. et X. aeftiment, quorum £vyévae ,

Den

illius Beroeenfium fimilis , ciyængve:v Ta6 -ygæcþaäg » & E6l

dmi

Zu0ra 2ruc, AGkOr, XVIL 11. haud faftidit,

pTOV

XVII.

464 Ui

$x P TO

uae ftatim D. Iohannes , causfa certe gravi com-

ldem |

YOWT RÓe

motus, adponit , EX ;v TOI Üdur; pvey , N €v TOI vdari

Dobis

»er » CCt,

xcÀ TOI diuari , €a et in Prolufione et füpra hoc in Spe-

um

cimirre nos tangere meminimus. luvat tamen addere,

M DE:

fecun-

19

!9 t

fecundum ea , quae huius Speciminis $. XIIII. dici funt

h

«oepta, articulum apud utrumque fübflantivum verfus

n

fexu initio fuppresífum , mox deinde eodem veríu medio

M

cum utroque expresfum , expresfüm autem ter , quod

prius fübftantivum bis quoque recurrebat , ab rituali-

0

0$

bus Mofis ad ipíam humanam Iefu Chrifti naturam ma-

fit

nu veluti nos ducere videri , eiusque obedientiam totam,

üly

qua aclivam et qua pasfivam , olim diu per figuras de-

pictam re iam vera praeftitam docere, Habebat Vetus

[l

Teftamentum c»;ay tantum , nondum .« eZpe se?. Xeiscü,

fa

Debebat Novum habere zvrz» zv éxéve

m-

Colosf. IL 17,

0.

TÀ» Toeypeerey , Hebt. X, 1.

Tunc enim lefus in provin-

üm

ciam 7r€33 xgo'mv euuvíay I, Tim. L. 9. et Tit. L.2. fibia Deo

ute

Patre decretam, a feque, Filio Dei, promtisfima volun-

[

tate füummoque ftudio füsceptam , «v v2 zAggdpiemi TY

»9'

3400 E):ph, I.10. ingresfus eít.. A &T epx ópuevog & TÓy X*

on

Gjuoy , Aéye. Ovriay xeu "rposQpopay Sx. nOAqcas, ZOMA d$ xac-

qeríea , Hebr, X. s. et quae ibidem fequuntur verfibus

6,7,8, 9. unde Gal.IV. 455, "ose dà $A9« 4à wAägæpæ

102

TOU xg'o/vau, gfæm'e—e:)xsv 0 GsÓe TÓV Uioy mwTOU QEVejeEVoV €x, yue

aX 06 » *y VOpuEYoy UTO VOJAOV. . 1y&.TOUS UzrQ va'//.a'/ ääæyogæ/a-y, ia

(ute

)u

«jv vicOseíay dmeA«(Ompuew, qua fini lefus nofter vel fub

ipfa legationis feu minifterii fui publici aufpicia ad Io-

iurm

hannem Baptiftam , "ovre y4e., inquit , seézer . égiy zi

A«

JIAHPOZAI IIAZAN .AIKAIOETNHN , Matth, IIl 1«.

Vtut

uatte

Iceíus Chriftus venit & «2 /2«c«, agenda vita purisfima,

4608

gt

fine macula omni, neque quidquam mali umquam in fe

admittens., quin ipfos hoítes maledicentisfimos aufus

:'; gxal

provocare , Tí; s£ uj eA&ysei t wsg) aï,ua-g*r[æg; Ioh.VIII.

46. utut fuerit, uno ut dicam verbo. , NON- PECCATOR:

idem tamen ut peccator, quandoquidem srowsoa pro

corf

nobis ng: 1vsri1T1AE OMN1 Omnia fpoponderat , ut cir-

1)afi

cumcidi , fic.et baptizari debuit , voluit.

Venit autem

rope

TAATI KAI 72 AIMATI , feu,,

EE £ TO TAATI pu6yov , -a2 & d)

igero

C2a

ut

ecufte

20

2«

ut D. Paulus brevi dixit, yecpevee xkooz pexii Sayd-

T0 , Daydvs dé ZTAYPOT, Phil. Il. , non fantctisámus mo-

N

do, et innocentis(imus in omnt vita füa :^ fed etiam di-

risfimam crucis mortem pro nobis pasfus , quafi nos fuis-

(

fet, qui eramus nocentisfimi.. L. Petr. IH. 21 --- 2«,

H

XVIIL

rl

Iefa Chri-

Donum exiftimare maius esfe, quam aram ipfam ;

&X

fü perfo-

na duar.

quae facri&icium fibi impofitum fanctificet , ftultorum eft,

p

naturar,

atque caecorum » ex effato Chrifti , Matth, XXIIL 19,

f

inc Zyx»óss D. Paulus , Chriftum Z;z nrNEYMATOX AIO-

NIOY, per sPigiTVM a£TERNVM, lemetipfum obtulisfe

Qi

tel

immaculatum Deo, Hebr.1X. 14.

HyeUpum hoc zidwoy eft

Iefa Chrifti praeftantior Natura, feu Deitas eius , qua

lul

ceu in ara fanctificavit Naturam füam humanam , ceu

grposdpopdy TOU cquerrog curov , Hebr. X. 10. * Congruenter

huic fententiae T^eodorum sszaw fecutus Erafmus

a

scumipivs ad locum Paulinum priorem pag. 1321. b.

$K

exír. De fignificatis , inquit , vocis ItNEYMA , vide ad Luc,

t

24. 31. SeipJum Deo , infimita efficacitate Deitatis , in affumpta

h

bumanitate obtulit, «à tweüua enim . bic pro pgvrars accipi-

Yi

£ur 5 u ad Luc. 24. 37. pluribus oftenfum, Quo femelite-

ali

[

rumqueablegamur,ad Luc.sxiv,37. diligentia Schmidii non

Qun

1nodo recenfüm egit pag.637 -- 640, fed etiam Synopfin

vel

dedit p. 641. fignificatorum vocis neoua. — Cumprimis de

u

illa INEYMATOZ fignificatione , et Flacio Illyrico et Sui-

gna

cero noftrati , ut in Prolufionis pagina 1«. monuimus,

tor,

inobfervata , qua vzesarixes feu pertonaliter de Filio Dei

1ia

accipiatur , pluribus p. 638. b. fim. 639. a, inif. tradidit

&

do€trina Schmidii: ita tamen, ut lóhanneum niebpa L Ioh.

Ore

V.6. et 8. eodem non retulerit ; fed, quae pro vera ob-

lm

tinebat opinio , ad tertiam SS, Trinitatis Perfonam, Io-

a(]eo

hanni verfu intermedio feu 4. o &y;c» Tisüpo dictam, id

quod, quamvis ab inclytisftimorum Theologorum cho-

9n

Dita

ro , cui adfürgere et adplaudere lIubentes vellemus, fuüb-

inde decantatum ; neque ipfi celeberrimo gz1DEcGER O

xl']m

) :

2i

d

Corp. Theol. loc, H. $. XII. feu Tomi I. pag.28. et Med,

10*

Med. 2:3. p.7. improbatum , ne alios addam, quos

di

magnopere colo; cur nobis improbabile videatur, no-

DUIS

itra quadamtenus Prolufio aperuit. in qua, quod quem-

quam adhuc tentasfe non reperimus , z2 aveüpa in no-

ftro Iohannis loco de Deitate, feu Natura Chrifti divina

am ,

exponere füscepimus,

Necdum misíae poenitet vocis.

n eft

poenitebit autem femper, et mea fponte afciam cruribus

meis inlidam , ubi primum fedulus literarum facrarum

[ 19,

AIQ

fcrutator in medium adtulerit certiorem fuaque perfpi-

cuitate magis commendabilem verborum 4vevojcoy. in-

[isfe

"T

terpretationem. quam nobis non invideri in calce Pro-

^

, qua

lufionis iam optatum optamus denuo,

AVIIHI,

, (tü

entet

Idem scuwipivs, et ante eum szza, ad verba Ev-

TIyébpect,

j

jj

angeliftae Ioh. VI. 63. TO riNETMA &i $ ('aemaot , 4 cdol

Deitas

x esAe ££ , ut eoxe humanam , fic rnINETMA divi-

Chrifti

ub ^

Ioh. V.

(i LHCo

nam Chrifti naturam interpretati funt : ;neque eorum

J

6;0

i

haec interpretatio ab nexu et fcopo univerfàe orationis

qcopfe

videtur abhorrere, lefüm fuam hominis Gserdosms prae

30 IU*

]i

aliis «iAavOoamose vmepex5r illis docuisfe verbis. Quae-

li of

cunque enim praecesferunt de carne Chrifti comedenda,

yoplin

vel etiam bipertito de edenda eius carne , et bibendo

mis d

eius fanguine; quod veríü 57. a Chrifto de fe toto ma-

et Sut

gna tpqdea dicitur, ? veXyav ME , qui wE cveftitur: auüdi-

Jifmus,

torum Capernaitarum , quorum aures a myfterio Mes-

jio Dd

fiae , adeoque et a myftico fenfu verborum Chrifti , veri

qadii

et cocleftis animarum paftus, quo vera fide, illo animae

[An

[ If

ore, alimur toti, totae abhorrebant 5 mens laeva , Ie-

'efd 0»

fum in forma adeo defpe&ta divinam posfidere naturam,

iffly ?

adeo non intellexit, ut vi&tum ftomacho füo naufeabun-

do non ferendum , nedum concoquendum , crediderint

la. ü

m ao

parari fcrupofüm , coenam faxis afperiorem , ad quam

(b

U$;

cum calceatis fibi dentibus veniendum cesfet, qui fi ad

C 3

Mes-

EGGERO

Mesfiam , illum vitae panem , efurientes et fitientes iufi»

&

hi

tiam expleturum Icf. LV. 1 2. Matth. V. é. adtendere

operae putasfent, carnalibus omisfis alia omnia Zidexczi

j

K

sV 6sco Verf. 45. fenfisfent , et Chrifti Deitatem vim vi-

vifücandi omnem habentem Ioh. V. 21. agnovisfent:

qua non agnita caro Chrifti , feu humahitas eius extra

unionem cum Spiritu Chrifti aeterno, Capernaitice fum-

TC

Tolle enim Deitatem Chrifti,

ta non profit quidquam.

di

unicum vitae noftrae fontem: caro eius, hominis con-

d

temtisfimi ac defpeCtisfimi , quanti pretii , quanti meriti

fü

foret? Verba certe Chrifti vers. $1. quibus panem a fe

fc

dandum ipfe interpretatur ca&wrM fuam , quam & 0

Inc

mundi vita esfet parvnavs, mere facrificalia esfe celeber-

rimus r A w1v s lucide tradit , fic definens p. 262.

35 Sd-

del

flb

, Cerdos eft'idem., qui hoftia: Epo; et quidem proxime

nmere Deus,

pas

»fecundum divinam naturam , neque tame

ob

» fed SediSpumes , qui debebat esfe ex bominibus , Heb. V.

f

, 1. ut esfet nofter oxu, emidmrop Hebr.Mf. 16 , 17, Tota

tu

»€rgo perfona Chrifti requirebatur ad Pofliam, quamvis

fin

»proprie materiam eius conftitueret humanitas, Tota

n

»iidem perfona Chrifti requirebatur ad Sacerdofem,

Pt

» quamvis, quae obibat illud Sacerdotium, potisfimum

fl0

»€sfet Deitas,, Idem rawrz cur ab eorum fententia ,

TOY

qui verfüm 6;. de ecavOeazc , fecu utraque Chrifti natu-

fim

1a acceperunt disces(ionem faceret, TO IINETMA tertiam

ha d

potius quam fecundam Deitatis perfonam interpretatus,

ipotisfimam causfam habuit , quod a Iefü aeque genera-

Nio

Ia'i'u

liter verfu 63. ; «4e£ dicatur, ac Iudaei oblatrantes ver-

fils

fu $2. v)» edexe dixerint : omisfo utrobique genitivo

flam

pronominis perfonalis. — Quis autem nefcit ellipfin pro-

nominum primitivorum longe frequentisfimam? Velin

defg

olt

hac cum Capernaitis disputatione c qemio pov, Ct o m

eam evincunt. Verfio Lampiana p. 288. ad verfüs 63,

ptitm

H()Ml

articulum neutrum digne adtendit : at eadem ibidem,

et

Cmc(

):€

23

l

et fuperius p. 26;. verfüu «2. eumdem articulum foemi-

jid

ninum THN , ex nexu cum verf, «1, &t 53. pronominis

401

durixe0 virtutem manifeíto exferentem , ne quidem

VL

:

refpexit.

j

XX,

ia

Coniecturam noftram , in verbis D. Iohannis, «j

GC CE [o

Iffl

TO IINEYMA ts4 76 jexprUgoU , 61 TO IINETMA £eu z a As dera,

th, Vo 60

(ti

divinam Chrifti naturam voce roy nNEYMATOx videri

on

:

defignatam in Prolufione ita propofuimus, ut non omi-

Yi

ife

ferimus , quibus ea rationibus niti posfe videatur. Non-

ne exiis etiam , quae modo de Ioh. VI, 63. dicebamus,

& O

momentum aliquod ad fententiam noftram accedere vi-

Dete

:S/:'

debitur? lohannes enim cum in Evangelio, tum in Epi-

ftolis, eodem fcribendi genere quam qui maxime ufus

ime

pasfim obfervatur, ut et in Prolufionis $. XIIT, ec XIIII,

QU

obfervatum eft, primam inprimis epiítolam veluti Mu-

a

fivum esf& opus, ex tesfellis mere Evangelicis mire ftra-

[otà

tum.

Velim quoque adtendi fexti cum quinti verfus

mViS

fine iuncturam beneficio vocabuli orroz, quod prono-

Totà

men licet s£yx2 fuffixum fibi habeat mruzorz o xrr-

JHl

zroz, Fji.--.nempe lefus Chriffus : fimul tamen redire

jut

nos iubet ad extrema quinti verfus , ór; "IyeoUs £s O TIOX

A(B )

TOY OEOY,id eft Patri ac./.wz'mo;. evroOco; feu Deus ipüs.-

fatt

fimus et ipfe. quod r11:1 pe1 fignificatum non in Scho-

rtiartt

la demum Nicaeenfi, neque in Locis Communibus poft-

2tUSy

Nicaénis demum traditum ; fed ex Sacris et Prophe-

ner

tarum et Apoftolorum Pandeéctis unice hauftum , lIohan-

SVCf'

nisque Evangelio fignatisfíime confirmatum eft, Perfo-

itivo

nam itaque lIefu Chrifti Filii Dei lohannes veríu noftro

l pïO'

dei"criptw.xrus, tamquam Tó s-e,;:z?æ,wæ T/Q 6 Xg:fïa"v Ts Eu

vdin

Colosf, IT. «. et Palladium Chriftianitatis, commemorat

qut ;?e

primutm cz» cZexa TOY YIOY TOY ANGPOJIOY , CAYHeII F1LI11

us 6^

HowiNiS , id eft humanam Iefu Chrifti naturam , in

€ruce tandem facrificatam , feu eius per aquam et fan-

»1demc;

guincm,

(

24

)

guinem , id eft in.caa& && humana et humili adventum:

f

at fecundo fiatim loco divinam Tovy viov TOY e£ov;

ringrobEDS, Daturam feu Deitatem .eius, nomine Tor

INEYMATOZX 700 /.wzefug:?vrog ári TO IINEYMA g 9. a2oiOea.

I

fl

nam quae D. Tohannes de issv ngonowixs feu Imma-

nucle fcripfit verfu primo, r« '1acc0s &s ? Xeigóe, poftea

Q

L

verfu quinto , zi "IyroUs ecw 6 vió; oU Ocov , ea verfu fexto

noftra quidem opinione coniunttim occurrunt , fic co-

pulata nominibus , OYTOX (2 wóe veU OscU ) LHEOYZ ( ew»

f

]

740 voU xécju2 , L loh. IV.14.) o xrixroz (4s eft Mesfias,

Filius hominis) x« ro rmNETMA (iseitFilius Dei , Ieho-

L

va, ipíe Deus fummus.) quare verfum fextum fatis com-

l

mode , ut puto, cómpofueris cum verbis , quae haud

procul Bethlehemo notte iila fauftisfima , qua, ut ex

tenebrarum aeternarum poteftate liberati accipienda

vioS'ecío, liberi Dei, lucisque filit feremus , e£ANePOTIOZ

lux vera in mundum venit, ab Angelo Domini eximio

eximie proclamata funt, Luc, Il 11.. "oz; éré 9s oprv es-

pepgev OTHP (ywr; "ICeUg ) $6 $s; XPIXTOX (NH'WD: Mecciae )

Nomina duo Kwvpig

KYPIOX (nmyp, 6 Gcog feu 72 Hyeupsa.)

D.

et ocà; in N. T. eadem vi ac poteftate , qua Hebraicum

Qüt

mm, promifcue legi ex Specimine ERNEsTIanO in dispu-

füi

tatione ad A&tor, XVIL. 11. $. XXVL. pag. 35. iam expo-

7Ij

fuimus , leé&toremque ibi adiuturi loca quaedam opera-

Il

rum Lipfienfium vitio corrupta reformavimus, nil mi-

tür

nus veriti, quam ne vitio id nobis a quoquam vertere-

pet

tur, aut malam ab ullo lectore gratiam iniremus. Nunc

Dto

et TO IINEYMA eidem nomini rergeyeeupdro m aequi-

al

pollere quum cogito, ín mentem venit regauparixar

Ti

Qsa)wyg,uelvæv viri itidem xgrrutwrælrz' , celeberrimi Gottin-

g

genfium do&oris Io. Matthiae eeswen:, de. laude Dei

Tj

per fiptem cuocales e&. II Spiritibus Apocalypticis , docen-

ag

tium , literas vocales, quae confonarum , inflar corpo-

Opo

rum habentium ; veluti fpi.ritps vel animae fint ,

etiam

ZTYEU ,

li

2$

ayev pioreos dittas esfe ; graecorumque vocales feptem [qua-

Y,

OT

rum tertià H, s» 77 per "EvxA&d4v , Archonta ET UVUJACY

Olympiadis XCIV. anno 2, ante natum Soterem 403,

ddy

Teappiarrixi vocalis jr« esfe iusfà , nihilominus afpiratio-

W«

nem feu fpiritum quoque notare perrexit: diphthongus-

(

que graeca ov , et Hebraeorum 1 , feu Latinorum V

XO

icoduyeu2cw ] IEHOOYA referre nomen IEHOVA; a, ità

€0-

ut Graecorum heptagrammaton idem fuerit Hebraeo-

qus

rum tetragrammato , in venerabilis Aharonis lamina

iäSf

frontali magnificentisfime confpicuo. unde qua luce «2

ho-

izre myeüperra, Apoc.T. $, MI. 1. V. 6, illuftrentur, fciendi

u

ftudiofos ne pigeat adire Commentarios Societatis Re-

aud

iae Scientiatum Gottingenfis Tom. L. p, LXXVIII,

UO

104

XXVH-II. praefationis ; €t p. 245 --- 260.

XXI.

f02

mio.

iE al o i ERE

Alterum verfus no&'riv mää,ææ poft Z« in Verfione

TO WYibicot

L

Vulgata verfüm esfe, quomiam cnuisrvs eff cveritas, dixi-

olim ver-

7l )

fum Chri-

mus in Prolufionis paragrapho XXili. quod autem in eo

ftus,

dpn

extremo coniecimus , magis explicate dicendum vide-

cum

tur, nimirum videri , quum prius in margine Cbriflus

pu-

fuisfet adlitum a quodam , verba D. Iohannis , xai «2

trveUpocl 6g't T0 juetprupoUy &i TÓ VEUj . $g ] A9 , de Chri-

x9e

efa

fto, vero Deo, feu eius Deitate esfe accipienda, moni-

n

turo ; hanc glosfam poftmodo a librario , s? zveua re-

tete

petitum minus intelligente , loco pofteriore , ubi pro

Nuft

pronomine reciproco de mote repofitum esfe idem füb-

æqUF

ftantivum non cogitabat, in textum ipfuüm temere ad-

u

misfam , atque ita altetum « zveipa contta codicum

graecorum omnium fidem rmale extrufum esfe.

Libra-

ottit

j Di

rum latinum , qui primus elosfema Chriffus intrufit,

yette

aetati antiqui monitoris illius Latini fere fupparem fuisfe

oportet ; ita hoc interpretamentum codices Bibliorum

orpo

etiarm

Latinorum füperftites vetuftisfimos aliquot abhincfecula

mf".

jiam

26

y:«

iam infedit, cuius generis et membraneus eft, in Biblio-

theca Canoónicorum Turicenfium Carolina vifendus: ek

quo fpecimen, quod de toto codice indicet, a do&ta et

amica manu accuratisfime tranfumtum , inque aes inci-

fum ,curiofüulis Le&orum oculis luítrandum fübiecimus,

de quo etíi nunc praeftetfilere, quam pauca dicere: pro-

digii tamen fimile videtur, pulcerrimi codicis Calligra-

EE

phum tanta lippitudinelippivisfe , ut Hieronymiani pro-

logi paullo ante , in capite Epiftolarum Catholicarum,

manu íua exarati immemor , in prima lohannis epiflula

illum praecipue locum de Vhitate Trinitatis , feu capitis quin-

ti verfum feptimum, excluderettotum. . Aat Prologum

Hieronymi. prorfus omittere , aut d lineam veritatis a

Prologo clarisfime oftenfam , patris verbique ac piritus

g

l

£eflimonium in locum füum , unde exciderat , reftituere

debuisfet : nifi hallucinatione puetili aut alios ludere,

h

aut ipfe potins ludibrium omnibus debere voluit. Ver-

f

fum iítum feptimum librariorum negligentia praeteri-

tum, et ab Hieronytno fide optima reprenfum, diu ante

f

Hieronymi tempora in vetuítisfimis Novi Teftamenti

.codicibus le&um iam fuisíe a Patribus Synodo Nicaena

(

Autique antiquioribus ,. Belgica srarvvw , ut vocant,

[

.Biblia pulcre notant : atin Biblia Germanica Falckey-

Qu

-fiana, et Mangoldtiana; corrupte translatum eft, Giefet

do

Sfer8 oerbe ton biclen 9lfteu unb anfefenlicben Qebreen ,- veclche

L4

au bet Sicianern Seiten gelebt Daben , sum 25oweigtbumb bec .

in

SOreyeinig£eit angesoge.

ro praepofitione zv Belgae et

10f

acutius et verius vOOR,

Sed haec hactenus, nam ad

ü

L.Ioh, V. veríüm fextum , ubi codex Carolinus Cbriffum

ln

pro Spiritu ingesfit; non ad feptimum verfüm , quem

flagitio omittit ,.commentor.

N

Qarolina membrana cum

XXII.

" Àvrixpneos

Plantario Chrifti , feminis mulieris , femper obiacet

jam tem

H.

pore [o-

f-S-f-:fmïvnærïum Satanae»ei,: feminis anguigi. . Matth, XVÍ

tius

bannis,

7*

i

27

(

7. l. Cor. XI.19. Sic quum '5 Adyes elo£ $yévero , Yoh.T, 14«

1

feu Chriftus psvsuowo quum advenisfet , D. lohannis

e

aetate.multos jam '"Avriypízsz fuisfe legimus I, Ioh.1L.18.

(«

qui errores gravisfimos peftilentisfimosque fevisfe , et

US,

Domini lefu Chrifti Perfonam duarum naturarum im-

(o-

piis aufis oppugnasfe noti lunt. quibus D. lohannes ver-

fu noftro defcribenda utraque eiusdem Perfonae natura

i

)U

fortis(ime repugnans , cum abfurdam 2xscw, Chriftum

i,

hominem qarraesixzs tantum. adparuisfe , tum peud àw-

f

por ydci , nihil fani in divinis Kientem , et doctrinam

jifi

de vera Chrifti divinitate non agnofcentem , divina ma-

;um

nu elifit, quae 2« & evióspo, dicta expandi non eft opus.

la

Campum enim patentisfimum de haerefibus feculo poft

rifii

C. N, primo et fecundo exortis homines Ecclefiafticae

t

hiftoriae do&trinis ornatisfimi et patrum noftrorum et

ere,

noftra memoria non modo ingresfi, fed etiam emenfi

Vet-

funt. Ipfa volumina virorum eruditisfimorum quibus

Xetl-

evolvere non vacat, legant quaein compendium redacta

p

funt Tomo V. pag.315. feqq. Inftitutionum Theologiae

nentt

Polemicae plurimum Rev. srarrea: Helv. Bernatis,

cuius ibi Zppendix de Flaerefibus primorum Ecclefiae Chri-

Al

aC

flianae faeculorum fiti reprimendae par eft. Haud parum

quoque ad rem faciunt noftram , quae S. Theologiae

key

gt

doctor celeberrimus avavsavs nofter, ip2 xexepioué-

v $us , priore anni huius, quem vivimus , Synodo

wl

U

in difputatione de officio docloris Chrifliani in vefutandis ev-

:

roribus $. V1L. et VIHI. pag.9--- 12. adverfum errores de

ï

fu.

Perfona lefu Chvifli notatos a lobanne cum in- E-vangelio ipfius,

*,yijtu'm

tum in eiusdem Epiflolis , more Go , ideft perfpicua et di-

uem

iyuci-da expofitione enarravit,

ntot

GX NIIE

jpiact

Sed tempus eft facere finem Speciminis noftri alte-

Epilogus

XHT.

€ verius

rius; in quo idem patior, quod jn Prolufione $.X

fexti nexu

2

pas

28

):(

cum po-

þasfus fum.. Erant enim et nunc, quae copiofius di-

fteriori»

Use

cenda esfíent , cumprimis de verbo Marrvrzix , item

Spiritum rzsragí, íe (Spiritum ) esíe vkniTATEM.

ä

Quod fi autem primum quae dignisfima fünt conferri

f(

t

oracula lefaiana, Mesfiam fore «y, resrew populorum,

LV.4. pw "w ,. Deum vgsATATIS , LXV.16. fecundum

p

quae oracula Chriftus Deus homo fattus r zsrarvs eít,

ft

omnia Dei ve&acissima promisía esíe AurN in s&

1PSO4 ca4 y4&o emayysAMaa Gko0 , & durg ( TÀ ToU OtoU vid

A40c9 Xog ) TÓ NAY. xod & «vrQ v) AMHN , li, Cor. L

f

20. deinde quot Mesfiae characteres fint, fünt autem

V

complures, tot quoque teftes esfe , Iefüm Nazarenum

fi

€síe r&HovaM iuftitiam noflram, pgvM NosiscvM: de-

q

nique, quae in Evangelio Iohannis, uíque fimillimi fibi,

di

€ rzsrivoni0 Filii Dei, resr1s aeterni, et pgi vgn1,

t

longa ferie narrata occurrunt , in medium fi adducere-

mus: non modo iufto fieremus prolixiores, fed abdu-

(

ceremur ad duo veríus, feptimum et octavum , feu ad

f

tefles tres in coclo , totidemque in terra, de quibus ne

f

hac quidem fcriptione agere decrevimus. Velfictamen,

y

qnia füupra $. 1lII. D. Iohannis verba L. Ioh.V. 1 --- 14.

[r]

arctisfime cohaerere diximus, nexumQque fexti verfüscum

i

prioribus indicavimus , eiusdem cum pofterioribus con-

£0j

nexum ante , quam definam, mihi puto adtingendum:

y

quod ipfüm ad commendandam fexti ver(us interpreta-

E

tionem noftram multum conferre videatur.

Misfis igi-

Id

tuür longioribus £zeeyezíz«; amplificationibusque , quas,

Mp

fj licuisíet, addere etiam liberet , fimpliciter, ut fentio,

Qu

quaedam epilogi loco , obfervationibus tamen quibus-

VK

dam, fed brevisfimis , forte adfperfis , €eloquar , meliora

j

do&uris libentisfime obfecundaturus , gratesque gratas

acturus.,

Myfterium pEmoviNis , feu de Iefu Chrifti

erg

ET

Perfona duarum.naturarum ,. in facris libris teftatisfi-

de

n erra,

mïgum, per Evangelii praeconium EN THI PHr, £

t(

mni-

I

29

j

omnibus populis clarisfime patefattum et illuftrátum ;

1nodo autem fuo , feu qua ratione ambae naturae in una

hypoftafi fint unitae, omni rationi humanae , quae ne

í

T0 z2& Qquidem animae noftrae cum corpore unitae in

Il

tantis aevi huius quod degimus tenebris explicet , inex-

m

plicabile: at x rOt orrANOt, £ coelo , ipfo intuitu fidei

(

füccesfuro , omaino intelligibile, L. Cor, XIIL. 12. L. Ioh.

$t

HI. 2,

Hoc , inquam , Chriftianorum Paradoxum de

x

u

Chrifto , verfu noftro- fexto expofitum , quia Sacro-

l,

fanttae Triados myfterio unice nititur perítatque , et

/IT]

verfus feptimi per ?x inchoandi et verfus octavi per. x

n

füperaddendi necesfitatem D. Iohanni adtulit.

Vnitate

qe

enim Trinitatis , feu Patris et Filii et Spiritus Sancti una

dbi,

divinitatis fubftantia [.omnibus in univerfo cerrarum

orbe nomen Chrifto daturis creditu necesfaria Matthi

Mj

Je

XXVIII 19.] veríu feptimo comprobata; alterum my-

Qu

flerium, fed tamen fecundum , de una duarum natura-

yad

rum in Ie(u Chrifto perfona, cum mnredpurec , feu divinae;

J

tum UZare; xei &ere , Ífeu humanae, cuius duae partes

(

verae corpus et anima funt Hebr. IÍ. 14, firmisfimo ftat

I)

talo verfus octavi, in cujus exitu divine additum eft,

at

tres teftes, naturam Chriíti praeftantiorem, et duabus

on-

conftantem partibus infirmiorem, EIZ TO EN era;, fn tfta

m

perfona , feu [ut. P. Martyr comm. in I, ad Corinth, eya:

[

EIZ m«rfoz Cet. contulit, p. 3414.] unam per[onam esfe ,

ideft nobis obtigisfe Soterem Mediatoremque pgvuso-

| lg]'

03;

MINEM. quem D. lohannis tempore Antichrifti iam fuere

qui discerperent , lefum et Chriftum impie dividentes.

uo,

bus-

vide laudatos mihi Duoviros , srAPFERVM À. c. p. 347

$. CXXXH. et LAvaTERVM l. c, p. XI. lin. antep. Fruftra

liora

as

ergo Guil. WuisroN , nexum verfüs fexti et octavi ad-

misfo feptimo nullum esfe. Item idem fruftra, fexteftes,

mfh

cigli«

dequibus, fi veríus feptimus admitteretur , fermo inftitui

fe recafuros, Nam vert-

ts

debcrc;, revera. ad quinque es

füs

ml

3

$o

)x

e

(

fus feptitmi teftis sv 72 seavó medius, o Aoroz, eft Deus

filiusextra humanae naturae in tempore demum factam

1

uniohem: verfüs autem otlavi teftis e 77 y7 primus eft

Deus filius ; non ezA2s o Aéyeg feu vó zyeüpe, Spiriäw

Chrilii aeternus extra unionem hycpoivï-aticam, fed divi-

ä

ha natura TeU iU oU Occ0 , $) 9 Vi o Ocóg , Deus pa-

ter, i» ecy e r o A TÉTAUV £ÀdAncty qpays Hebr.f. 1.

t

Vnde etiam Apoftolus , defcripto in ver(u fexto Fidei,

vi&tricis mundi , obiecto , lefuü Chrifto Filio Dei, victore

mundi eia»9ezzo loh. XVI.33. confirmatoque eodem in

verfibus feptimo et octavo tribus coeli tettimoniis Dei

Triunius de Deo Filio in terram defcenfüro, homineque

futuro ; tribus item terrae teftimoniis Iefu eseSoszs

deícab Olympo in terram degresfo, homine quippe

fatos duplex hoc teftimonium; teftium in coclotrium,

totidemque in terra, non fextuplicaturus, nedum tan-

tum quintuplicaturus, ad Oeconomicam falutis pecca-

tori in Chrifto paratae rationem, libris facris folemnis-

fimam , inque Evangelio fuo toties reperiendam , ad

unum Dei Patris de Deo Filio teftimonium, quo verfus

fextt MAPTTPEIN eum ducebat, reduxit verfibus nono

t€t decimo. ^pEvs enim unus tceftis, teftibus omnibus

iuratis, omnibusque exceptionibus longisfime maior,

quem z4vesey Néurec)a; Hebr. Vl 13 -- 19. graviaque

inprimis funt media decimi verfus verba, Dei Patris

teftimonio fidem non adhibentes «Le/sui mémennuévas dvvév,

quae putent fibi di&ta, quotquot Chrifti divinitatem ne-

gando aut interpolando aut tergiverfando Dcum Pa-

trem mendacii arguunt , quafi huius de filio füo tefti-

monium fub exceptionibus, nefciunt quibus , tantum

valeret. - Fidei verae, Chrifto ipfi nos unientis, actus

formalis eft ipfa teftimonii Patris de Filio receptio.

unde etiam vere credentes in nomen Filii Dei habere

þac teftimonium $ $zvroic, iníra fe, in ipfa conjcienti

4 fua,

icutri-

Y

31

U$

dicuntur verfu 10. habere item vitam aeterniam , quae

in Filio Dei fit, verf, 11 --- 14. Ita praclare D. Iohannes

Chriftum »Ro nobis verf; 6 --- to. et Chriftum 1N nobis

verf 10--. 14, coniunxit, confociavitque, Eft namque

?[5

do&trina Chrifti , myfterio Patris et Chrifti innixa, non

t

minus practica, quam dogmatica: neque magis dogma-

h

tica, quam

pra&dica : dogmatica tamen v.antc quanm

a,

;pra-&ica.

Jf

um

/£

ue

m

"r

—

E

FE

V ia

E?

u-

J

:

S

A

S

ff

27

À

-

NS

ä

a

ES

B

s

X

SN

p

Ug

(*

:

g

EAC

SS

NS

j

nis*

p/

1d

s

rfüs

yi

i uf

itl

-—E

onü

n

bus

Qf v

u

15

a

TP

jf

p

«t*

Wg.- 7. lin, penult, lege tiabd(zt,

yuftt

(tu$

t10-

Xbele

[ fllar

(

*

--

w

-

£

-

$t

iC

L d

m,b

ia

IN

N

j

Mv

Éw

3

iE

us

"C

w

A

"

ó

-

—

——

IT ucrowcae s

o

MT a

ii u m

L r

i.

—

A aerca E

—

——

r i

—

m RRE TE ERN —

r E N

i i i t

.,w

—Z

SPECIMEN ALTERVM

.DE VERBIS.

AYXNOHTOIZ

R

19

Ü

I. IOH. V, verfu 6

18

"

quod

E

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

17

CHRISTO AVSPICE

O Baancee Q

16

poftridie Synodum autumnalem

IOH, GASPAR HAGENBVCHIVS

15

$; THEOLOGIAE PROFESSOR

Focus

E

et

N

SODALIS adlectus ab ACADEMIIS

Regia Jiterar. humanior. PARYSIENSI

Regia item fcientiar. Go'T TINGENSI

E

nec non Efrüfría CORTONENSI

ir

et Columbaria FILORENTINA

x

placide disquirendum publice proponit.

Refpondente

z

DIETERICO LOCHERO

Ecclefiae Oetvilanae Paftoíe defignato.

J"Adfumente

com

PETRO BOSSHARDO

$. T^eol, Studiofo

m

IPSIS KALENBIS NOVEMBRIBVS

GmbH www.

ANNO A NATO soTERE MDCCLVIII

ä

H Ro s

T $V ICcC.I

xx orriciNA GESNERIANA,

æ/ Copyright 4/1999 Yx