KaI600-1803_7

4dc

um

—— —

Z

x

2 pE IEUS

*

*

1

h

*

e

»

EN

E

OU MEMNUNNRN ETE UMT RALTH T UTTTUETTT UUR

—

——

l-

—

E

I-——X

——

—À

e-

d

——

DA

ES

-

3or

?

»

3

PROLVSIO SVBITA

DE. VERBIS

AYZ£ENOH TOIZ

Ll Iog V. Verfu 6

qua fustmenda

CHRISTO AVSPICE

moderante Gymnafi Turicenfis h.t; Rectore

IOH, GASPARO HAGENRBRVCHIO

S THEOEOGIAXE PROFESSORE

Sodali adleto ab ACADEMIIS

Regia hterar. bumanior. P A R1S1ENSE.

Regia item fcientiar. Go TINGENSI

nec non Efrufra Cogn TONENSI

.et Columbaria FLORENTINA

gradum ad Examen Thcolomcum fibi famcnt

hi novem Sacri Minifterii CANDIDATI

lob. Cafparus MxvxEnvs

-Leonbardus & LggR-

/Martinus KILCHSPERGERVS

Cafparus WaEGELINvS Diet-

Rodolphus S TvMPri1vs-

fenhofienfis

lobannes HEgssivs

[obzmnes HARTMANNYVS :

David VOEGELINVS

Iob Melc/)zor BOESCHIVS

j

Tog-

gii.

AD DIES V ET III, KAL APRILEIS

ANNO MDCCLVII

H. LO S

TULRICIT

Ex OrriciNA GESNERIANA

li

W

Q

Q

10

Ap(

DI

fam

Cgr

f7f/5

F

p

I

820

Te

54

N

lI

lþ

il y

FR

"o

—/1:;.-

NS

N

7

vb

:

y

d s

At

|

N

,

W2

(

(f

Y

/ll'.

SS

NI

M

o

p

LUE

J

15

L

as

M

EX GE

A 281

8

,.,c

E

J X

z

—

—— —

^

E

l

1

a

TOTOCTRTRTE

AA

-

ecavd

MX

Wuuese v ov i

E

NS

'"'("'"Hu

DEnie WA R SUNNE G

— LCLLLEDLDID /—-

I.

VOD vivimus feculum iam dimidiatum ,

Seculum

ea eft cum irreligione , tüum morum in-

XIIXI

S ceptico»

temperie , ut, qui forte Guilielmi CAvz

literariam Scriptorum Eccle

f

4

j

icoruim bifloriam quomdam

copti«

continuaburit ; id haud im

merito Sce

cum»

ptico - Scopti-

cum adpellaturi esfe videantur.

Etfi enim ullo num-

quam tempore defuit in Ecclefia divinis Iefü Chrifti

meritis parta & adíerta

; ne in illa quidem virgine , &

Apoftolorum temp

oribus proxim

250 ,Ay7fpæzqog,

P ag-

V£jueves "]ày IIa']éga. , xc 2v iov , I. I

oh, II. 22. dolendum

tamen eft maxime, quae venena mala haud diu poft

egresfum & fecesfionem maiorum noftrorum ab urbis

£7]2Aéds Antichrifto , at

que adeo mox poft emendata

Fidei Chriítianae Sacra

; fpargi coepta funt, virus in-

primis ab infaufto So

cino praebitum , adhuc non

modo non defaeviisfe

; fed indies magis magisque

gangraenae inftar ferpere : quin totis viribus refacvi-

I€ , exorto etiam hominum genere

; qui fpiritu five

Sociniano , five forti

; ut ipfi aiunt , quo autem hoc

ipfi viderint, animati

teligionem omném füsque de-

A2

que

4

):(

que habent, & libertati, in qua fe ja&tant , procaci &

effreni ita.emancipati fünt, ut omnem , qua patere

poteft, feneftram ad nequitiam patefaciant. ^ Religio

enim quam crepant omnium, & communem , ab,ir-

religione quantillum diftat !

II.

Myfteriis

Scilicet hos Antichriftos Fidei Chriftianae Myfte-

fidei ini-

micum.,

ria, & íaluti aeternae confequendae , & pietati non

infucatae ingenerandae, a DEO TER OPTIMO

MAXIMO unice revelata, praefracte negare , cum-

que ratione íua prorfusin(anire, Quod fi enim difce-

rent, quae fupra rationem fint, in literis facris memo-

riae prodita; quamvis rationi impervia , coníra ratio-

nem tamen minime esífe ; DEVMque , quem folum

auttorem habere posfunt, eumdem & omnis rationis

g

auctorem , unice decere , Matth. XVI. 17. ejurato 4pev-

H

d«fuüo ves]», coelum ipfum non vituperarent, &

Q

agnito , quod verbum DEI eft, veroipío; Ioh. XV1I,

-

lc

t.

eeo/.caäxq: esfe defineren

III.

Myfteria

In myfteriis , quorum rationem ratio hominis

duo; Tri-

l

nitatisx &

nullius dedit , nullius eft.datura , quorum tamen

credendorum ratio eft maxima, duo fua fe füblimi-

K

tionis Fi-

Incarna-

lu

lii Dei:

tate commendant , ad obtinendam animarum falu-

«

tem creditu necesfaria : Trinitatis alterum, alterum

Incarnationis Filii Dei: quae ambo in facris paginis

u

fle

funt teftatiflima,

Quum vero non fit confilium no-

ftrum, hunc Chriftianae religionis campum patentis-

f

W

fimum iam vel ingredi, ne dicam emetiri, in quotot

la

ecedídex]o, , quales filios Novi Foederis omnes fore

9r

iam Efaias cecinit LIV. 13. fefe exercuerunt: quid hae

pagellae fibi quaerant, & quo aurigentur, pedetentim

dicam.

All,

):(

I1lI.

De adorando Sacro - fanctae Triados myfteriolocus Tiniratis

eft palmarius I. Ioh. V.7. "o

T« ']geïg ä:a':/v et /Aa&p']j)gäv'k;*gv LIoh,V.7,

75 o'iigawc;, " II]50, 6 Aéyes , xei ]5 &yicy YIyeUjum., xcA

&]oi 21 Teeis &v s. Teftimonium hoc lohanneum fiquod

aliud, immo magis quam ullum aliud, omnibus di-

vinae veritatis characteribus confpiciendum , Myfte-

rium fümmum breviffime fimul & clariffime ita pan-

)

dit & edocet, ut mirum non fit , hoftes Trinitatis, quos

vixalio telo confosfiores facere posfis, omnem lapi-

;

dem movisfe , ne illud agnofterent. Impugnant y»-

la

cióTr]a huius verfus: in manu exaratis eum codicibus

graecis non legi. quod eorum , Criticen eeA/f'ecay

pesfime exercentium, xezzdóye]oy quam non ipfos iu-

Jl

Vet , viri xe/1/«2]2]e adhibendo fanioris Critices ca-

none de omis(is ob zuo£z]u]e intermediis abunde evi-

k

cerunt ; Ioanne CLERicOo, Artis criticae fcriptore

I

haud pesfimo, fruftra repugnante.

Ante, quam de verfü fexzö, cui explicando opellam

Incarna-

J

hanc qualemcunque dicavimus , dicere incipiam, in

tionis So-

teris, L

2

enere dico, ut veríu feptimo Trinitatis myfterium

Ioh.v. 8.

"

l

[s

gi omnibus manifeftisime patet , fic veríu ftatim

lu

ottavo, xej leeis &urav. o ,u.a.g-r?e?wsg fy 7;1' yä': 1à zveÜpe ,

um

xei ]6 ö'a"æg » Xc4 o djem. Xo 0i Q6ig & TÓ £V &TIy , TYy-

tniS

flerium eceSedss relatum esfe mihi quidem videri,

no»

quod fi cordatis & piis le&oribus quoque perfuafero,

n

vel me indicente perfpicient, quam divine Divus Jo-

hannes myfterium utrumque, cum Trinitatis, tum

jtot

j

&ycepXa us oU Adycv, arCtiílime conjunxerit.

h£

m

Cur autem mihi perfuaf&rim, myfterium hoc al-

ut & I

3

[1[[0

6

)«

terum verfu octavo commemoratum effe, ex iis pa-

tebit, quae ad verfum fextum , *ov]2s &ew à &A92y di

Ud«]eg xe eaua]os 5 InacUe JXQI«W/;. 2x & ]2 od« uá*

yoy, «XX & TÀ Ud«]. xc. "] diser]r, xed TÓ TYyEÜjuA. ii ]o

hu ]ugovv , d], ]à mveÜpju d. éeu - A ei, iam commenta-

tum imus, Faxit DEVS T, O. M, 5« Wægmmnf)ämv &i

xepdías njv, cuu)dudyév]o» & evyeimm » u & m ]

aA ov Ti arAugocpopíae "a awémeme & emíyvacuw "]e0. u-

3

ey oU OU xes ra']pog xos 18 xg:s*,ä. 8 g us A ]es o Og

o'æugaï "fs eedpíae xed ]6 yyactug awäxgvcpa:. Colosf, II. 2;

à

f

js verfus

Sextum hunc verfum , atque adeo & octavum,

dvcvósles,

in numero dv»of]ar, a quibus tamen nil periculi per-

»

fpicuitati Sacrae Scripturae metuendum , femper ha-

»

bitos esífe, vel ex fententiarum differitate omnibus

^

poteft conftare. quot enim fere interpretes fuerunt ;

»|

tot fere prodierunt varietates interpretationum : qui-

y»

$

busenumerandis aut producendis, quippe pasfim ob-

viis, fuperfedemus: unam adferre contenti , auctori

)

»

vero eam tribuere ut posfimus

VIII,

5l

,(

Sententia

»Sententias aliorum plerasque fub examen voca-

Maerten-

» vit J Laur. /Mosbemius disf, de tribus in terra tefti-

»p

"TM

D

, bus Helmft. 1725. 4. ad quem ablegatum velimlecto-

,rem, lpfeinterim Moshemius per SPIRITVM ef-

»l

pI

»fetla Spiritus S. pofl largam illius fuper Apoftolos effufio-

,nem , die Pentecoflali fattam , in admirando linguarum

»(Q

» dono, propagatione Exvangelii fubita, innumerisque feve

Q)S

, füraculis fe exferentia ;. per AQV AM, tanquam Symbo-

h ;e

»lum Baplifmi, facrum bunc. vegenerationis fontem , edi-

xl

, tamque ibidem ab adultis fidei Chrifliane profesfionem ;

P

pro

DI

C0€-

" pec SANGVINEM 4enique Sanguinem /Martyruim ,

):(

»

, Coelefli veritate [ponte occumbentium , illoque eandem ob-

i

fignantium , intelligi (p, 24. $. XX.) exiftimat,, Haec

Io, Chriftoph, W or.rrus Curar, philol. & criticar. ad

i

I. IOh. Va 8- Po 3140

VIIHI.

dl

Eft vero haec interpretatio non MosukMrr , fed

Iudiciura

Henr. Richardi MagRTENSII, Sacrar, literar. culto-

Moshe«

LA

lnii;

ris, cuius tei fidem nobis facit epiftola MosuEwisz

praefidis, MaERTENSIO difputationis auótori in-

"

p

fcripta, neque temperare mihi posfum , quo minus

ex ea haec adferam , quae iudicium celeberrimi Prae-

h

fidis de univerfo hoc argumento exponunt. , Pia,

u

» ifiquit , eft & ingeniofa interpretatio TVA di&ti , quod

, enucleare voluifti, neque multum ab eorum rece-

M

us

» dit opinionibus , quos inter primi ordinis Theolo-

» 053 noftra colit ecclefia.

Ego quidem , etíi multis

At,

ye

»alüs eam meliorem esfe cenfeam , fuisque fatear

»praefidiis inniti , haud confidenter adíeveraverim,

»

»nil fibi voluisfe aliud divinum virum :

*

id tamen

'or

,nullo modo impedit, quo minus laborem TVVM

»utiliffdcmum & valde commendandum cenfeam.

» Quo fi nihil aliud praeftitiffes, occafionem tamen

6s

» praebuiffes aliis altius hanc rem. meditandi & diffi-

Mi

Q

»cili fimul eos labore levaffes , aliorum congerendi

»fententias & expofitiones, Meum fi requiris iudi-

[f

!itü

» cium, ingenue quidem profiteor, nondum certi alí-

» quid de fénfu oraculi huius me conftitutum- habere,

riill

foit

»»atis eft , fimpliciter & candide ignorantiam füuam

», teftari , quam probare aliquid , cuiusindubitatanon

mþO

»in promptu habeas argumenta, Multa quidem ani-

i

»mo volvi & cogitatione, verum nullum eorum ita

Vfl s

redide«

[j

» mihi attiit , ut melius eo nihil dari posfe.c

2) rim'

(

$

£C

»,rim.

ld praéclare intelligo verba haec fan&i ho-

minis: Fic eft qui cum aqua cvenit 65 [anguine , noncum

» 4qua folum &5c. clavem effe fententiae , quam expli-

» Ca8: fed an duo haec, aqua & fanguis, proprie, an

ORTA o TEQU — n

, Vero ut imagines rerum aliarum , hic fpectanda fint,

,& quarum rerum, fi pofterius verum fint (leg. fit),

,imagines haberi debeant ; id vero, quz mea forte

» €ft infcitia, nondum exploratum mihi prorfus vide-

,tur. Nullius interpretationem fperno , id quod ho-

Dminis arrogantis effet : TVAM veri valde fimilem

. €(fe duco , quamvis unice veram pronuntiare nolim,

ää

, Liberum femper fuit in civitate Dei ab ipfis chriftia-

,nae religionis initiis de obfcuris erusmodi locis dis-

fentire cum aliis, liberum id eft hodie, apud omnes,

, qui Romana fàcra deferuerunt , modo nihil afferatur

»Vel chriftianae veritatis fundamentis , vel pietati

» contrarium. ,,

X

ex Áugu-

Moshemiana haec hal-ld fultum abfünt a D.

ftinocon-

firmatum.

AucUusTINIÍénfü: qui fuae Oraculi hujus Johannei

E|

explicationi, a Maertenfio $. X, p. 12. 13. adlatae & ex-

cusfae, hac verba , in calce demum disfertationis

Qu

Maertenfianae $. XXIV. p.28. adducta, fübiunxerit,

qt

digna & hic a nobis poni ex operum AucusTINI

editione per Monachos Ordinis S. Benedicti, e Con-

gregatione S. Mauri , Tomo VIII. Parif. 1694. fol.

la

€ontra Maximinum Arianum libro II. cap. XXII, $.3.

N

extr. pag. 726. E. F,

» 91 quo autem alio-modo tanti

i

» facramenti ifta profunditas ; quae in-epiftola Johan-

(«

»nis legitur, exponi.& intelligi poteft fecundum ca-

[al

»tholicam fidem , quae nec confundit nec feparat

adí

» rinitatcm , necabnuit tres perfonas , nec di

vegfas

ü

39 CI'C-*

):(

9

0-

» credit esfe fübftantias , nulla ratione refpuendum eft,

li:rl

» Quod enim ad exercendas mentes fidelium in Scri-

li-

» pturis fan&tis ob(cure ponitur , gratulandum eft , fi

N

,,multis modis, non tamen infipienter exponitur,

lb

Hoc effatum Johannis , f:;tebor enim, me a longo

»

Nunc o«

rte

iam tempore ufque torquebat , qui quae ei intelligen-

bis Ícri«

do animo meo fatisfacerent, neque apud alios me in-

bendo-

(e

rum Oc-

10-

veniffe memineram, neque ipfe mihi invenire quibam.

caíio0 4

Liceat ergo nunc in medium proferre, quod hisce de-

em

(t],

mum diebus , quibus argumentum confcribendae

disfertationi huic tandem circumfpicere debui , mihi

:

ld-

d-

nec opinanti fefe dedit.

Ipfa Profesfionis Theologi-

cae mihi Kalendis Decembribus decretae primordia

068

hoc anno ceperam ab loco Theologiae gravisíimo , de

iif

PERSONA IESV CHRISTI, alumnis difciplina no-

(at

ftrae xaddVvap exponendo ; quum mihi 76 opeAcysué-

Yue péyes ]üe sume[Déveee Mu spioy, od qpavepeoS 6v ]os &v eapxi

I. Tim. III. 16. feu 17v 7e9. Aéys &vcdoxemm , Yoh.I. 144

XD-

animo meditanti venerabundo , in mentem non te-

nnea

x

mere, puto , venit loci Iohannei , cuius intelligendi

cupiditate iam dixi olim me nequicquam flagravisfe,

ynis

It

quod in quo adquiefterem antea non occurrisfet.

XII.

TINE

Eorum ergo , qu& nuper.mecum coepi cogitare,

& Sum-

Jofl*

hanc fümmam habe.

Íefus Chriftus, qua DEvS Pa-

Ina,

ol

tri, qui IINETMA eft, Ioh. [V.24. qua HOMO, at fine

P

peccati Jabe omni , nobis , qui anima & corpore

ta,nti

conftamus , éuedcvoc , qui naturam humanam in uni-

haft*

tatem perfonae Filii Dei ita adíamfit, ut duae naturze,

j

adfumens feu divina, & adfumta feu humana, in una

xtat

Chrifti perfona modo myfterii plenisfimo fint 4»epe-

«cgfas

yei»

) qe

Io

):(

yai , uftitae: annon eft à "riq 72 eex , Filius Dei, L Ioh,

fi

V. s. feu fecunda Trinitatis per(ona , cuius officium

H

mediatorium e veftigio defcripturus Iohannes verfü

ftatim fexto dicit , veniffe eum per aquam & fanguis

!

nem , quibus humana eius fignificetur natura, teítane

W

te Spirifu, feu ipà Deitate Chrifti , divinam eum prae-

terea naturam habere, qui omnino DEVS fit verisfi-

L

W

mus: fefum adeoque noftrum ita esfe ecdySouzoy, ut

utraque natura , utriusque fervata proprietate , & 2j

V

t

2

zreécwoy , i unam per[onam concurrerint. Habes rudi-

menta & velutincunabula;quaratione myfterium oca-

TüU

fur

deías Soteris in ]. ]oh. V.

X

6; & 8, indagare coeperim.

Lj

lnt

Inter Io-

Nonnullas dehinc fubiun&urus obfervationes ,

hannis

J

Evange-

quas praefens (criptio videtur defiderare , ante omnia

Íco

lium , &

imoneo , tantum efle inter Iohannis Evangelium &

tefl

Epifto-

lam pri-

primam eius epiftolam confenfüm , concentumque;

Wi

ut, fi alterautra ftriptura vdwuueg esfet , feu. fublato

TV

mam ,

Ul

fcriptoris nomine circumferretur , quotquot utram-

que penficulate legisfent , eumdem utriusque aucto-

UA

rem esfe, fine haefitationeulla agnituri esfent omnes;

u

ui utramvis recle norit, ambas noverit.

de i

UO

AVon ia disfimili funt aroumento : 65 tamen

Disfimili oratione fant faclae. ac [lilo.

Eäs

j

Cxtt

XIHI,

mirus

MA

Inter fe, quaefo , compara , quae de 4éya ocz,

concene

TOS 1 !

tus,

qui ede£ eyéve]o , vr)wfggg' x4elos xe: aA«Osíug , initiO

tür:

Evangelii füi memoriae pofteris prodidit fohannes

M

cap. l. r- 19. & quae tj TOU AOTOY T& Cwsg initio

6 r

epiftolae fuae I. Ioh. L 1. 2, 3. Deindeconfer, amabo,

ln

quae utroque in libro verfus finem pofita funt gemi-

Obie

na

1l

na itidem gemella , ut auctor idem totus confimilis

h.

Jm

fit fui. illic , Tæö']of; gþä yéygem']as , la. miseuon]e , du a

tü

"Meeoe &iv & Xg;,—äg 9 vViog "oU OsoU , xex iya, ris ov ]eg. ('uoiy

£xv]e & ]2 evépor]; ev]e9. Ioh, XX. extr. hic "o2 22,

J

Afle

$i o Vide ve0 Gecü qx& , xo]. d'édwxey quiv. dudvouay iv vyi-

WU CXGjuEV TOV GL O Óv Yenk $mque) $v TO. AO WO , $V T Vicd

(

tsfi

«v]8 'Iyroü Xpio . 8']6e $uv 6 aAnOuyog Osóg xod « Cun aim-

wes. I. Ioh, V. 20. collato etiam verfu 13. T«« éyea-

" Jy'ïv T6ic THigEÜECAV &)6. TO älya,u,a TOU UI00 TOU QtoU. iyob

i

üdi«

udn]e 9. Cv éxe]e i viov , ol Vree Ti eUm]e $u và vepuon

qoU UVi00 oU Occ0, Scopus tandem , ut eiusdem rei pos-

£aj

I

funt esfe diverfi fines, neque tamen hi contrarii , fed

inter fe optime confpirantes , I. loh. l. 4. x av«

'yeaa'(þa[,æv (p», Wa Xægaä vpay $ TeTMpuuévy , nonne

,

T

Ícopus quoque 'EvayyeAev , fulilil xa/] soyziv laetiffmi,

tefte nonmodo pranuntio Solis juftitiae , Joanne Ba-

1«

ptifta, Ioh. [Il.29.. ]« Zv 4 xees « u mem2uou']au, (ed

qUé

maxime Chri&q ,ipfo Ioh. XV. 11. e)]e AsA4Aqxe

Jlató.

rattle

UpP. Wa y xepei v tj sv UpiV putÍvm s x2 v xjepe. Upuy TAV

&97. quod gaudium fuüummum tantum abeft, ut per

d-

SARLw $v 72 xócjue contaminetur : potius ex victoria

[165»

de mundo cumulus etiam gaudiorum accedit. T«974

AA d 2apeo, U UA , Myab. $) $jo01 E/gämv &xuW]e & T xomquto 9 Av

££e]e. AA Duorei]e, (äya) VEVÍGH 40 Täv/za'a'þcoy. Ioh, XVI,

extt. "Avry égly 9 víxn 0 vaxqcaec TOV X uV , v TÍsIG vJADV,

I. Ioh. V. 4. unde , quia vzeguxapeey du vo0 eyazq0av-

Tes 1146 , Rom, VIIL 37, haec Iohannis noftri fequi-

05(2 [

tur interroggtio, verfu $. Tíg 94 0 ViXey TOV :co/a'/uov, &

nitio

pul o 7igsÜny 0i Iqco0g 691 0 v:0e T0U Gcc0 ; Videlicet fide-

s

les mundi vitores fieri per fidem in vi&torem mundi,

nitio

Filium Dei , Iefüm Chriftum: quem tamquam fidei

1ab0)

obiectum verfu noftro 6, defcribere, eiusque esevdeíav

B2

doce-

o

fid

12

E

docere, operae Iohannes putavit.. Alia multa, immo

l

plurima, taceo : iniis & hoc , lefum in Evangelio

pl

Iohann's difcipulos fuos de iisdem fere & officiis &

Tl

beneficis monere , de quibus fideles , qui credunt,

d

lefum esfe Chriftum , Iefüm esfe Filium Dei, I. Ioh.

V.r.&$.in prima Iohannis epiftola divine monen-

tur, unde Apoftoli huius eeAy«s do&ctrinam totam

f

T5 Aóyev totam practicam esfe intelligimus , ex my[fe-

rio Filii Dei limpidisfime profluentem.

hi

E

IX

Sanguis

Sic de aqua & fanguine ab Iohanne commemortratis

écaqua ex

In

latere

ea & verborum & fententiae eft adfinitas , ut res ipfa

u

clamare videatur , quae I. Ioh. V. 6. legantur, com-

Chrifti,

poni non modo posíe fed debere cum Ioh. XVIIII.

ho

34»3$9. AXX eig TOY speruray Aóyxu duroU Tdy TAÀEUDAy

ul

&wuEe , xe2 iuO-Ue eEAOe) du xel z')ia"æg. Xl 0 ID u-

ex

,uæg-ru/gnze, xo4 ehANOuyQ euTOU £guy 2 ,uæewgïæ. ;cfïxsïva; 0i-

f

&) ori &O A&vyei , iv v^£ie 7rigéueire. Quuae Evange-

h

lifta non modo hiftorice tradidit , fed ,ceu rem prorfus

l

fingularem , dedito ftudio omni nobis adfeveratione

—R

M

adfirmavit, facile nobis fidem faciunt , illam ex latere

Chrifti perfosfo fluxionem continuo fübfecutam , eam-

que non permixtam, fed discretam , fanguinis S aquae,

fhoi

myfterio non carere: unde ipfe Iohannes, in epiítola

fua digitum eodem aperte intendens, Filium Dei

h

OUI.L

venisfe fcribit per aquam & fanguinem : quae ut Qwe-

üif

xà; humanam Chrifti naturam teftata funt , fic uvss-

wü

x2 fumenda quoque esfe, vix erunt, qui non exifti-

&l

ment. An, ut fznguis paílivam , fic aqua activam Chri-

fim

fti obedientiam fignificaverunt ? De utraque pleni

ei,

Theologorum loculi , a nobis non compilandi,

X I.

Con|

Chriftus

Z'ü&;

venit pet

Ioh, XIX. 34. fanguis aquae, praefigitur: quia haec

Iefü

):€

13

Iefu in cruceiam exanimati, & poft fata demumlatus aquam&

angui-

perfosfi, e&inarexxvría cumulo pasfionum antegresfa-

nem,.

ä

rum tunc acceflit, ut morti & fanguini Chrifti re-

demtionem noftram deberi teítatum effet: ne tamen

l

a morte ejus cruenta vitam eius anteactam feiungere-

le

mus , fanguinis rivo comes fluxit rivus aqua,

hri-

n

ftum jepopiy déAs Aefdórra , fumta [ervi forma , Phil. IT.

15 8. & yevopuevoy UTO VÓJ4OV , l('gi fubjettum , Gal. IV. 4.

fanctiffima quoque vità legi & iuftitiae divinae pro

nobis fatisfecisfe teftantis, quod ut efficeretur , puriffi-

M

mam vitae Iefu puritatem nulla ullius peccati labe-

cula collutulari adfpergive decuit, Hebr, VII, 26 27.

-

I. Ioh. V. 6. aqua fanguini praemittitur, quia Tefus

l.

homo natus non modo verus , fed & fanctus atque

[]

iuftus, vita füa omni ad legis divinae normam prius

jf

exaCta , mortem tandem diriffimam patiens, animam

!

füam innocentisfimus & fan&iffimus pro nobis pro-

[d

fudit. 'o v;és veU aZVS'gafwx gx. 4AO diaxevuO3yai, AAX

us

duaxovücea , xex doüvaa vtv Npvyiv curoü Au/-rgov dyri TO2 GVS

Matth. X X. 28.

né

! [e

XVIT,

non per

l*

Ex noftra aque & [anguinis interpretatione fponte

aquam

lh

fluit , quid [ohannis fibi verba velint, ezezwys1/e95 fu:

modo 2

fed per

yà

peraddita , 4 &v 2 üder; mévov , &X &v 12 Udai. 1 1

Yi

e;per., Puta, Chrifti , nil umquam delinquentis , fari-

& fan-

aquam

"L

&iffimam vitam viventis , & omnia legis explentis,

guinem,

obedientiae colophonem imponere debuisfe mortem

UFf'

eius cruentam, ceu a&tum vitae lefu longe nobilis-

[ü-

fimum , yevopévou 7«x02. péxpi Saydirou, Daydivou dà cav-

Il'ij

eov , Phil. II 8. absque quo fuiffet, falus noftra non

eni

conftitiffet, £rpeze yyap vóy doyoryóv v« mwrnplus "]u du

qad nj ruy reAeuoOayas, Hebr.Il. 9, 10.

a

XVIII

ss

lu

14

XVIIL

Chrifti

Pfeudoprophetarum, uj oucAeydyroy rày "Icovy Xei-

f

dycdi pnais

«ày & cagü tv ero., I, Ioh. IV. 5, Docetarum inpri-

&

ab Ánti-

chrifto

fnis , vjv oU Aóyeu &iavO'eu10: imaginariam modo íta-

[

negata ;

tüentium, & Filium Dei corpus humanum verum ex

I. Ioh.

Maria femper- virgine adíaumtum arctisfimo vinculo

IV, 5.

fibi univisfe negantium, errorem quid fortius repres-

b

fit , quam quod Iohannes teftis. & Zvrézzz;, qui fuis

(

ipfe oculis viderit, & «£/zise;, cuius verum fit tefti-

fit

monium , & Oeózyevees , qui luce Spiritus San&ti col-

luftratus noverit , fe vera dicere , ut fide non hiftori-

^lí

€a tantum fed falutifera credamus, in Evangelio fuo

ii

memoriae literis prodidit, de fanguine & aqua ex Chri-

&t

fti corpore, anima iam casfo , egresfis? In prima vero

bu

epiftola non idem «zAaàs narraturus , aut hiítorice

àb.

tantum repetiturus , maluit fcribere, venisfe Filium

qu

Dei, Iefum Chriftum , per aquam & fanguinem , neque

XQ

per aquam tolum , fed per aquam & fanguinem, cum hu-

dà

manae eius naturae , ex anima & corpore vere con-

&s|

ftantis, veritatem , tum vero praeterea obedientiam

D

eius, ut coniecimus, legi divinae praeftitam , morte-

litat

que crucis obfignatam , conteftaturus.

XVIIII.

ilite

Otc

Ibeoog&

Quae Filii Dei obedientia, cum activa tum pas-

l- !Oh- vo

6,. & 8.

fiva, quia opus fuit eseZuxóy , adventui Iefu Chrifti

divi

non eft

per aquam & fanguinem nexu continuo fuübtexuit

Sp- San«

Mu

Iohannes, Kaj 7à zveüpd $51 T0 |eemprupetv , üri TÀ qyeU j d

Tüita

&us,

£9 4 dA(Oeia.

Mox aütem inferius verfu octavo in

enumerandis tribus in terra teftibus Spiritum primo

Din

65f

ftatim loco , fecundo aquam, tertio fanguinem pofuit,

unde nos nunc duo haec quafi in antecesfum fumi-

10(,'1

dum

C(is

mus, prius eft ,. mevua veríü fe'xto aliter accipien

non

Qm .

H

)Q

I5

[

non esfe, ac verfü octavo. pofterius, meoua verfuum

fexti & octavi , tefítium trium in terta primum, non

js

esíe v? duv IDeüju , qui tertius fit trium in coelo

teítium, adeoque tertia fanctisfimae Triados perfona.

21

lo

*

miedpera dari D. Pauli tempeftate , A&tor. XXIII.

fed Deis

$. negabant , negant & noftri temporis Sadducaei.

tas Chri-

uf$

LY

li

qui ,ut& reliqui Hysuluæ-roluaäxa:, geniis fuis a nobis

nunc relinquuntur.

ol

Et Flacius Illyricus in Clavi Scripturae voce Spi-

fi

u0

rifus , & Suicerusin Thefauro Ecclefiaftico , vere The-

fauro, voce IwuUpe , nil minus quam parci fünt in

ii«

ero

enumerandis & admetiendis vocis huius fignificati-

bus. quos non auxerim illo, quo rebpa I, Ioh. V. 8,

iC

ab Ánonymo quodamlego explicari Iohannem ipfum,

if

quafi (triptor aliquis , ipíe fe nominaturus, fe zveiua

u

vocaverit: v, Maertens g. XIX, p. 23. neque Limbor-

u

j

of

chiano , z« &v QwAexz mvepiara , . Petr. IIL, 19. non

esíe homines Noachi aequales antediluvianos ; fed

fatm

homines ethnicos , Apoftolis cvyxpércv; , Ob incredu-

(

litatem damnationi certae iam tunc deftinatos , non

aliter ac fi iam tunc damnati revera fuiffent : Lim-

borch Theol, lib. III. cap. XIII $. 29. p. 224.

r

At voce Ieüpa interdum Chrifti divinitatem , feij

ii

(l

divinam zeü Aoror naturam fignificari neque a Flacio,

:xuïï

neque a Suicero obfervatum animadvertes, forte &

xgg,l/:æ

miraberis. quo quidem fignificatu verfibus , quibus

1 ff

diximus Iohannis, fexto & octavo ro rniNETMA dictum

jmo

esfé , noftra fert opinio. cui firmandae , ab reliquis

Ofui'f-

locis Novi Foederis omnibus , in quibus aut gignendi

um

Ccafus a voce svevpa re&us , aut epitheton aliquod

jom

cum voce zyevue concordans füperadditur , manum

gon

hunc

16

)2

[/

nunc abstinentes ,. duo tantummodo exempla in me-

dium producimus, in quibus ro rINETMA nude quo-

I

que pofitum eodem quo nos volumus feníü, oc-

curtit,

XXI.

l

ut & I.

Petr. IIT.

?(g;s'-a*g' D LTA 7rsgï aäþcægzxäv cme -s , d'ínasog Jwggx adíxoav.

iya qjode z'eaa*æ'yz/-yy TQ OtQ , Dayeru D eig ju£y EAPKI » Qu

18, & l,

qomOeig dé g IINEYMATI, & & (IINETMATI ) x vois $

Tim. IIL

4

16,

QvAaxn 7:y.r;u',u,aaauc mregeuO sig exdpuEev , ezreiO-qaauoí mot6 , 018

dmaL ifedéyevo « oU Gto0 juexpoDvuÍa &v wqépeus NOIE

q

Q

L Petr. IIL 18, 19, 2o. Ka äþcaAoyau/Ae/ng 'u.gfyæ igi TÓ

&

vijc tuce[deíag us tjpiov, Geóg écpavepai O ey ZAPKI , 6d ia

J

& IINETMATI , x, T. A. l, Tim. II extr, — Nifi iniquis &

]

e

temporis & loci fpatiis, quae nunc non ignorant , qut

l

me norunt, vetarer , de utroque exemplo plura dis-

V

ferere ferret animus : fed inpraefentiarum fatis ha-

[

bere debeo, brevisfime monere , utrumque Apofto-

N

lum , vocabulis xarKr & IINEYMATI ita coniunctis

lï

ufos , illo humanam , hoc divinam Chrifti naturam

l

ivisfe defignatum, uti planisfüme & Iobannes Apo-

A

ftolus adventui Filii Dei per aquam & fanguinem , quo-

$

cum «zà £AqAvOéya, &v ZAPKI füuperius $. XVIIIT. iam

X

contulimus , ro mnwNETMA fübiunxit, lefu Chrifti,

&

vÀ iADÓyres x vQ Üden iv , RAX i À Uduri Xeá

0i

74 dipari, Opus hoc $eavdpióy magis etiam confirma-

turus.

Chriítus enim Mediator fecundum utramque

naturam officio hoc fuo ita perfun&tus eft, ut in eo

praeftando fuas utraque natura partes obierit , natura

divina fymbolam füam non minus conferente , quam

TQ

humana füam. quod redemtionis noftrae opus esa»-

Yer

duxiy , & apotelefma, de quo fufe Theologorum libri

dU(

ptaeceperunt , ipfum religionis Chriftanae funda-

meti-

r

mentum cluet. eEMEAION 'ya:'g dN Q,UJE)g dévara, 96-

k«

yen 7T0,

g&. Óy xeusyoy , OZ. EZTIN 1HZOTZ XMETOZ, I Cor,

0«

II 11.

XXII. -

-

TO HNETMA , quam Chrifti intelleximus Deita-

Chrüiftus

eft ipfa

"n

tem, $sj Tó ueprugeür , ór; TO. TINETMA ssw 75 &AOua,

veritas,

Poteft z coniunctio causfalis accipi , Deitatem Chri-

7

j V

fti teftimonium dare eius per aquam & fanguinem

adventui , idque certisfimum , longeque verisfimum,

0f6

'/JE,

quia Spiritus Chrifti aeternus eft ipía veritas , id eft,

quia Filius Dei eft DEVS verisfimus & e«pev24«. quo

j f0

tefte teftis certior, veriorque nullus datur. Poteft zz;

.)«971

declarative intelligi , quid 72 r(veoue teftetur , quo fenfu

;X

ér. fequente indicandi modo Graecis nimis adama-

qm

tum , a Latinis omisfa coniun&tione quod per infiniti-

(

vum efferri confuevit. ita Spiritus Chrifti aeternus

há-

teftatur , hunc Spiritum Chrifti aeternum esfe ipfis-

fto

fumam veritatem. quo modo esZ»2eoze; nofter de fe

Ydis

ipfe teftatur, 'Eyd & 4 edóc, xaà H AAHOEIA, xat n Can

(ratm

loh. XIIIL. 6. & coram Pilato , 'Eyd eig v8ve yeyéryuuas

)po

xaj ig ToUTo &A ÀAuO'a eis TOv xácquey, a, pagrupnao Ti aA

wuo-

Deía. Ilds 0 Qv éx tÀg eAnOeiae, axoder jueU v5j Qorzis. Ioh.

1at

Fitl»

l

XVIIL. 37. Vnde dicitur 'o ,.A,u»;v, e ,u-æ/g'rug O Ti 0s Xcd

eAnuDuvós, « woy) us xrícen: oU OU. Apoc. IlI. 14.

m

:051'015 £51y 0 ei)ay&:väg Oeós xoq' ;; Cw;; euayo;. l. loh, V. 20.

r

gque

XXLI.

n &

atum

Erant & alia, quae dicenda esfent, cumprimis de

Spiritus

7Q pogrweei), item 5piritum teftari , fe (Spiritum? esfe

teftatur,

quam

Spiritum

od

veritatem : fed quia longius abduceremur , puta ad

esfe verie

eu ad

tatem,

Ji

r

duo etiam verfüs , feptimum & o&tavum , f

teftes

d*

nae

18

AX

teftes tres in coelo , totidemque in terra, de quibus

hac quidem fcriptione agere non decrevimus, malu-

mus €a nunc omittere: non tamen omisfuri , quum

TO IINETMA verfu noftro fexto bis occurrat (qui

repetendorum eorumdem fubítantivorum modus ,

loco pronominum , fcriptoribus quoque aliis , quin

ipfi Iohanni noftro etiam alibi, vel L, Ioh. I. 2. pla-

cuit) in editione Maftrichtii Wetfteniana varietatem

lecionis hanc adnotari, pro pofteriore TO. IINETMA

exhibere o xrizroz Petrum Fagiardum , Velefium

Marchionem ; codicibus fedecim graecis ufüm, — Sed

Hifpani huius Marchionis lectiones variantes viris

criticam do&tis dudum fünt vifaàe ex MSS. ad verfio-

nem tantum Vulgatam recenfitis hauítae. quid? quod

t

nonnullis acutioribus nonnifi ex Latina eas verfione

p

ipfe confecisfe eft vifüs. quod de loci noftri durroypa-

qía facillime locum habet.. Graeci enim codices juz

C

eds» agnofcunt TO IINEYMA , ubi Latina vetus ha-

b

Q

et CHRISTVS, Fuisfe ex veteribus , qui pro zveü-

p pofteriori Giriffi nomen pofuerint , quum W or-

r1v$ Cur.ad I. loh. V. 6.. dixisfet p. 293. fic finit:

, Hoc enim exftat in /7ule. Interprete & Patribus ali-

fi

» quot Latinis.

Neque tamen illi efficere debebant,

»ut B. Luiberus , invitis coddic. (leg. codicc.) Graecis

f

,omnibus , Crifli nomen reciperet ; quod contra

» Emferum re&e monet Raitbius in Vindiciis verf. Ger-

p

, man. p. 6oo. feq.,, Nobis finituris adferendum hoc

eft vifum , ut etiam cogitetur, annon in Ecclefia La-

3

fio

tina iam olim verba Iohannis, a nobis de Deitate Chri-

fti explicata, modo forte eodem , quo nos volumus ,

teí

t

fint intelletta; &, quum prius in margine ob vocem

fü

Spiritus adfcriptum esfet interpretamentum Chriflus,

annon

ut

LE

):(

19

us

annon hoc

U-

poftea glosfäma in téxtum ipfum ir-

repferit,

t

XXIIII.

Ut

Quam bene, quamve male, quod egimus, ceci-

Epilogus;

B,

derit , quodve pretium fententiae noftrae fit (tatuen-

Jf

dum, pii & candidi lectoris erit iudicare,

h

Subeunt , quae in Eunucho Terentiana , IIT, I

um

extr. his verbis laudanti ,

MÀ

Bene dixti : ac mibi ifluc non in mentem venerat ;

laudatus refpondit,

;;

Ridiculum : non enim cogitaras : ceterum

?

f(

ldem boc tute melius quanto invenisfes - -

i0-

Fruftra enim eft BEx TL g1vs, poft fuam interroga-

d

tiunculam. ,,fi iZem eft, quomodo elius?,, (tatim

ofit

pergens, ,, Repono,

ldem boc auí melius tufe invenisfes - -

"

i

Codicum omnium concentui disíonat fuo ,;n

genio

ho

confifum cor Critici Britanni, Enimvero fàti

S ego,

n

qui norim , quam curta mihi fit fupellex

intelligo, fi

'OL'

Theologorum alii a me di&tum in ment

em venisfet,

nit *

eum idem hoc, quod ipfe cogitasfet ,

longe melius

j ;'1'/1"

fuisíe inventurum,

verbisque ornaturum,

IfiCs

Noftram fi probaverit Le&or divinationem , in

fds

|

memoriam revocamus antiquisfimum veríum vice

proverbii , Gellio tefte, celebratum,

r

Gf*

HoN4x: xoi J(7Tup0s a,n)g Jé4 Ào Xorpioy ETE

Si improbaverit, idem nos pati, quod pasfi fint ante

| hoc

aLa

nos maximi viri , qui in explicando trium in terra

Chtt

teftium argumento lacertos fruftra movisfe exiftiman-

TU5

tur, aequisfimo patimur animo ; & nihil nos pro-

movisfe aegre minime ferentes , id unum optamus,

yen

am(j,

ut fi fedulo literarum (acrarum fcrutatori melior in-

non

z

ter-

20

D

e det, eam nobis ne invideat. Dignis-

terpretatio feft

.

S

fimum enim e

ft comma Iohannis fextum , cuius fen-

fus verus füua fe perfpicuitate le&toribus commendans

adhuc inventus non eft, ut aperiatur : quod clavis

loco fit cum ad comma feptimum confervandum ;

tum ad o&avum referandum. duo enim commata;

fextum & octavum, nifi oppido fallar , adeo funt con-

nexa, ut alterum alterius explicatione ftare necesfe fit,

—

GR

N

pEN

N

2

l0

M

U Q

-

—

M

222

20)

L

ZA Z

«

SS

»

f

E7 7

£

W

——

ZA

—

—ANE

fs

E

—

P ZA

SASW

Xxxx

m

£

N

Uj

j

f

m

—

4&*

ASSSENS

NSNS

SN

$7268

N

ä

D

EE

Qxx

«

*

—

jifï

S

)

X

3

3

2

z

[

s

ï:

/

ä

s

EU

NNS

W

uN

N

N

R

SI

XX

zX

*

--

w

-

£

-

$t

iC

L d

m,b

ia

IN

N

j

Mv

Éw

3

iE

us

"C

w

A

"

ó

-

—

——

IT ucrowcae s

o

MT a

ii u m

L r

i.

—

A aerca E

—

——

r i

—

m RRE TE ERN —

r E N

i i i t

.,w

&

PROLVSIO SVBITA

GA

D:iE. V.ERBIS

E

AYZNOH TOIZ

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

L Ion. V, verfü 6

g

t

qua. fustmenda

E

-

CHRISTO AVSPICE

H

C

FH

—]

ä

ä

moderante Gymnafi Turicenfis h.t. Rectore

IOH. GASPARO HAGENBVCHIO

S. THEOLOGIAE PROFESSORE

Sodali adleto ab ACADEMIIS

&

Regia lerar. bumanior, P AR1S1ENSE

E

Regia item fcientiar. Go r vixNGEWSI

d

nec non £Zfrufra CoRTONENSI

.et Columbaria FLORENTINA

e

gradum ad Examen Thcolomcum fibi facient

hi novem Sacri Minifterii CAND[DATI

lob. Cafparus Mvvv ERvs

Leonhardus: 4 LggR

i

"Hartinus K CHSPERGERVYS

Cafparus W AEGELINvs Dief-

Rodolphus S Tv Mrr1vs-

fenhofienfis

lohannes Hgssivs

lobannes H5RTMANNVS :

Tog—s

David V ogGELINVS

[E

Iob. /Melchior Bosscuvs

i

gii.

AD DIES V, ET IIIl, KAL. APRILEIS

ANNO MDCCLVII

H. EU S

TELC O RICY

Ex OrriciNA GESNERIANA

4 ^ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com