KaI600-1781_6_1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Rector Academiae Lipsiensis Ad Solemnia Instavratae Ecclesiae Sacra D. XXXI. Oct. A. R. S. MDCCLXXI. In Templo Academico Pie Concelebranda Invitat — - E $- i o - - N * | " — - vt " ..! . E i 4 "- Ls M n d t t^ N- * * E W m "X M.M ^ - A hA .A«. - , —— » oa.r — - A. EM M * a, - iK s. " | — LA — 4« - f "- I.K «w "u N " "a Pal La w.vf - "ab 4 * r« — u -X Hv ts W "—* " - s d - » P E d A: . i M .)OV..H " n - — n " - . ^ a ^ AE . — g- ov - JW i« t Ed a T$ E o - aM £ b — " ^ p DN — - y« "4 " ^. H ^ * -* [ - - n a m — o La ; d. m d ER - —— r M a - e "od r m r *- ^ Rgattei Lo — P Q.( ET d n C — —— i Mdes A at — * * i, À. Y — s *ra * u- ——Q€ p ts B. N - MH v* - m 4 - Wk d wX r i - v.t.wd X "—— Á n.,; m L s at Mx.. * o À « - E -— d a & a n - K $* * u ^ hoW » - u ?N- N - r esce » A ew " . R« P il A N - utamt d -t — -- m Wp. " Ls od Mi at "o^ E.* Mu — N a, at x L - Pa j *.1 r - " — d * p : — . , 5 P " (M. M. M,oþ - hn ^ vt ". a P m Hu u. s H * — f LE : C f LE - um P "- »^ t —^ w n * ia 2* at R v N & p . "a a^ t P p ? —— Ps "o & s - * ob ^ É^ T L - u. p *X v2 " A d N CT Ed , "w EM d ln..wc *- BA L - "^5. - Tt— EX s o * , - 'Q! H /$. d H * 2X ..-. u p m - m ^ a d - M Pa r p e- m Q h- l F» nt( V T —— - - d ? — ! *X Q L um B m - e» p ^ sb " : - f& * 7 s $. s LAMAN HEN K a w s -— - 1M w I ,.w !I. —* AM - 3 Pa* - i ! i ; t — * w v U asl i. LA - 4 «». iwæa-,. * A^ CR i .Hr W ag to. w l..,ufl.. L b r w* - EM zP 4w;& L - 2 d — a -- hn r -Möh be m " .,. EI - E* d * Ptlb — aiw * Mpf * -^ A. ^ b as N Y - -u M -9 a - j — - & o« u . o , w- o N . - A2X & - E , LR " WV R ET * r La —— * m.! v* H. LE ld V 71 bipo - 6 - * '» ; al v I - — — M 4 M e. A FE »X t LR s p d " dim t r —— * 9. d y(w — "T ». * . M..M t - o " þa.," m Á . P5 m "AL &t R — & P st ; s st * «* W w p2 ... —— d v &A wt 44. t * Giæh r X YX * r as Qu -- * V o ; " N . i A. M ? * x* v.w d M. L ^ .* Ü - "V '- HH —— : N » — Mx - * "w 1 * N - .....v(. — n iX 14 . * : m !9.5. » - M, » L* DA 3 d (.,4 * - z h —— - o L d -— "t iws d n oX X I gt M — - "" : *X ooqrm s j cw 2 N - x À s* "4X «X "- . s 3 »*" Y* ew Y VO T H / .J...- N w* Y^f — — p* i y^ LS 9- r A W. .) d t wC. £c- w ac i -9- "UA | — »...9-1 T* 8 m lru H hN d m E " T u * t , d .d;) Á À — . Q.itïc .-tu' " " ^s —2 m - vy A u " s —— R -u r p*ow La E , . M *Iw «tr vl» W. - X*5 " od * ï-'/ ^ - .dw &/f -- e^* ^ —^ YNO x 4 wu - 3 . 9d *v - N -—. N P o dis LE I h E w , f- i5 63 at 2 kP RCAT $u n w a A HM $: L La H L f —* " M:.r s at H w(. MM ;ï- - P LE .M w e AW —— — s 4 A&* $ . Fs d. "o a Phe IX w - 4 -i." Pe a m - à * r* m L L 5 Mi * * . H .Xxxï. "D) M. K ^ m j E- Ye. P* P dio, p ". p m . As ,* i d '— r | Pt " .- , V i d 'W 2 - d La . 2* " k * T v - F^ — - &i p 47X «H/. m MW ,Mu m WHV ey «« C t — MP . - 5 L du . w — nn.E Hurx. . ! m. £* ^ - ) "- h 'f p " -'.v $ — d- — Pb ns h fX — " 08 H » t - e€5 d M u : T w. y* N—, ) M m at Wc « AE N PSNsu — Ml T a s n. l, v* -Po )* ! us d .W - d — E r R - Ym r w y* Bdl — " - - —— X« v . " .,.4 * .xdw : p ".. — nm— A a t 778 v ao RLCUEC " : X ho ! t t .* — € A ml . t 4* 7 M Bres s a d- -—Á udp m n d M. re9 " m i 9 —— m g a m A Pa As P W P. a, t 35 f ..s " L d us M€—À b - m , ^5 lia -^ t —— - n ?7 , m p* €- Qu LL nb n - " : v n ^ NT L — .P-O!'i ", 2 'læv *s den o W - v 5 d. z — ww — — » E E d "- .k.qixäw-.x. tl p hr d É in * — E AA t — Ó i — " — L FX pf Lt - us -;! -T tll t "* at U g m " )æi *. - PL - "— ENNL a Mil * « b E - 2" P dine d m J* m * s * . py- " .. u . m od LA - st n xdu u " i r W. "- d..t HJ ^. ..a u.- æ at - . N a. a* — d - -- I LA m « .* .M b I . s 44 du - M .W D E xod d t ais ii r n at L r egbeog: od 4 x o o aiie - x g adedentbe r P V d. p el .( , wxmuäkmx...-: As od E " L — -—À— r — — UPs TM E p m m * -- A —— n " Ebsacd ii —— E €— AE : ;W- " - Digitalisat WWM las Mdv v* EY Z - h ^ " H. r M m lu- — SS irm m d ww j les . ÀÓ E i l- E W "3 nb nf ^ a Md L T - m d E L. I u P i. : — RECTOR ACADEMIAE LIPSIENSLS AD SOLEMNIA INSTAVRATAE ECCLESIAE 7B A C RA -D. YX GERSUGDTP.A.Rk. S. CEXISCECEXXE IN TEMPLO ACADEMICO PIE CONCELEBRANDA IN CIE T g EEE EL Specimen 1. prouidentiae ex. Libro Iobi eiusque aduerfitatibus N sb .ad V. k i ER ag Aþ'*-:a? m 2 vi ft [ Hs Q l h 1V f Il d dl j ; 2 d osa A n N XQ Nulla/'profe&o in te mapis confplcua apparet "admirabilis? pm« i FUU MC ï $ videntiae diuinae OECOHOH]H, quam in eximio; cuius prae— à 2 88 fens nos tempus admonet, bencficio, regendae tuendae- cue -et amplificandae verae religionis. Cuius quidem rei fiugt ulare ; ; quod documentum in hifforia Iobi olim me reperiffe mihi vifüs fum , in eoque pofitum effe vniuerfum eius Zibri argumentum exie ftimaui : Nf-*que nunc quidem ab eo alienam et penitus remotam hanc effe do&rinam ceníeo. Quod autem fieri plerumque folet, vt, qua femel imbuta mens eft opinic, vbique ante oculos nobis verfetur, vbi- que veritatis praeiïdn habere videatur: Idem mihi etiam in explicando hoc antíquiratis monumento olim contigilfe, ingenue nunc fareri non erubeico. Qua re fadum effe intelligo, vt totum Iobi eum amicis col- loquium ad caufam religionis traherem , ab his impugnatae, ab illo de- fenfae, etlocis quibusdam nimis copiofa fubiunde pam»phlafi, ingere- rem multa, quae ab huius prifcae aetatis hominum intelligentia ahena e(Te, et clariori noui foederis luci magis , quam veteris oeconomiae te- nebris, conuenire aliis viderentur. Qua quidem in re leuiter me er- rafie , et 'ihqmntïipcr, bono tamen animo , moduib exceffife ,' a viris intelligo. dOml I amice admonitus, et veritatis fenfu victus, Longe autem grauius peccare illos arbitror, qui fidem fere omnem in Mefliam futurum /ab antiquis ecclefiae pamar&lahs temporibus procul ab effe, eiusque nulla prorfus vefligia in hoc libro extare putant: Quod vix praefüumendum erat a tam pmbatae Deo pietatis cultore, qui non ex inftitito quidem, data tamen occafione, libere fatis et euidenter ad hunc caufse füae vindicem prouocat, cum alia fere nulla fpei et confolationis praefidia fibi relida effe fentiret. Hoc enim ex frequentius repétita huius voluminis, et vniuerfía fermonum Iobi omnium ferie probe me animaduertifle reor, cum integrum librum iterum iterumque 1 "cudlof'us perícrutarer, fepofito omni partium ftudio, et praeconceptae opinionis ümore remoto, adhibitis infuper et in confilium vocatis DoG. govsr- GAN TIetMÍCHAELIS alior umque inter pretatlombus, nec non AMIE? fimm jymi Obferuatt. Mifcell. in Lib. Iob. quae Amftelod. prodierunt an. MDCCLVIIL Parum igitur in his, quae Iobum fidei euangelicae teftem effe demon&rent, plura autem aliis in locis lubenter conccdo, in conftituendo xrpumsfaopo libri, et argumento priucipali. il M t t" umque eo omnino fpedare fatéor , vt huius maxime aetatis hominibus illufre aliquod exemplum, reliquis f fimul temporibus falu- bemmum ante, oculos poneretur, fimgularis JDei ef irreprefenfibilis pro- viden- 2 — v IV H .quue-:tjale *quidäiïi Vl uidentine "in Dbne .fapienterque rogundis. þimtwn. fatis: N eífe voluit füpremus rerum humanarum arbiter, vt ex hac eius cum vi- p ris probis fcelerisque puris agendi ratione quifque intelligeret, ad hor Bu conflitutam. effe vitam praefentem , vt ad explorandam probandamque ef d j a, non vero ad re- y exercitandam.- fidem. hominum et virtutem facerent omn munerandaim eam e£ praemil; ornandam , in meliori demum vita *), ad- € p hucïfütura expedandis, voig uev xA9 vmrouevuy eg'ya aryod8 0oEo wou f vipay oj ap9aociny Car801, his, quiin ftudio bonorum operum ftre- d nuo et patienter perfeuerante decus omne et ornamentum quaerunt, eo. X que fummam et incorruptam animi morumque- fanctitatem impetrare f contenduut Rom. II. 7.. quod ftilo Script. S. dicitur eyovmaw Xeisv &y H e9agsig Eph. VI. 24. aagexem ev 77 0incuatua a(pQaeciay , fiue.vt li alii legunt adiaQ9ogioy Tit. 1l 7. quod idem eft, ac ev o o(D2aeso l vou mveuuárec 1 Pet. IH. 4. Haec eit do&irina illa principulir, quae de- Y fcriptis hoc facro volumine rebus Iobi geítis et colloquiis illuftratur: f Faque omni quidem tempore multum omnino facit ad vitam rede tran- quilleque agendam ; huius vero aetatis hominibus tanto magis neceffa- ria fuit publica eiusmodi et folennis eius in illu(triori aliquo exemplo e viri infigniter iufti demonftratio, quanto rarior fine dubio et obfcurior h fuit his xeovoig e^yvoine A&. XVII. 30. ignorantiae temporibus eiusdem intelligentia. Nobis in tanta Euangelii luce verfantibus fatis illa qui- H dem cognita eft et explorata do&rina, poftquam Chriftus ipfe, vnige- O nitus Dei filius, fuo nobis exemplo illuftrauit veritatem eius et.com- probauit ;.. cum mala quaeque graui(iïma ; ipfamque mortem cruentam, ; infons pro nobis et omuis culpae expers füftineret: Quo ipfo infelicif- H fimae hominum forti, quae mortis nomine in Scr. S. venire folet; me- delam parauit, xevrag^yc «s TOY Sayxroy, etin clara luce pofuit, fu- dl turae vitae felicitatem incorruptamque fanctitatem recuperandi viam et C rationem , in- euangelii docirina fatis expofitam , Quwricae gwnv oj t aQ9aeciay Q a Evoryyehug 2 Tim. L 10. Nouum igitur et inaudi- tum nihil effe poteft chriftianis homioibus, fi quando integerrimae pie-. h hac W tatis Chrifti imjtatores calamitatibus quibgscunque grauiiïïmwis in vita 1 *) Eius quidem mentio ab hutus libri fcopo eiusque hiftoria, quam poema- tis dramatici habitu indutam effe putat, aliena videtur A. An. Obf. mifc,, parum autem valet eius fenrentiae ratio, quod fcilicet pofita femel expe- Gatione vitae melioris, prouidentia in piorum praefentibus aerumnis haud ita magno negotio defendi poffit; ad hoc ipfum enim facere hunc lib-rum et conftitutum effe, ego quidem arbitror. " fOW d V let vxta affliguntur, vbi e*'ä?den;,' qua aoj uyec voy *rs?xeicotääg 4*4; miseoc YOV 'ä l- inceffit via, nobis paritet Qu aroDic SAnpewge eundum eft in regnum hiot Dei. MHuius enim ducis noftri exemplo eiusque doctrina fatis intrudii TE nouimus, folennem hunc efle Deo cum piis agendi morem ,. vt fallaci [f praefentis vitae felicitati plura femper mala admifceantur, quae fint fidei d- eorum virtutisque exercitia faluberrima et experimenta, quibus prae- ij parentur et apti magis- magisque efficiantur ad praemia futurae vitae " fempiterna, Haec omnia àutem inde a prifcis mundi temporibus ita £0 clare nondum innotuerunt antiquioris difciplinae alumnis, vbi Deus in- !s verfo potius, quam nunc folet ordine, fic agere cum homiaibus con- 8 fueuit, vt piis femper fere bene e(fet, improbis male, vt fceleratorum A malefa&ta fübito plerumque grauioribus plagis coercerét, piorum vero m virtutem perenniori felicitate communiffime ornaret; quo teneram ad- l- huc et imbecilliorem hominum fidem in hac iuuenili aetate, - praefentis [ vitae praemiis poenisque temporalibus, facilius quam minis et promif- j fionibus, in futuro demum feculo expecndis, ad pietatis ftudium ex- l- Citaret, eta vitiorum tam confuetudine, quam: contagione deterreret. lo Longe abíum a wan svn T o N 1 fententia, quáfi tota oeconomia gratiae et falutis per Mofen genti Ifraeliticae tradita, eum in modum a Deo ot 11 fuerit inftituta, vt praefentis tantum feculi bonorum pollicitationibus l* Xegerentur, nulla facta aeternitatis mentione , cuius intelligentiam fere Q« omnem fenfumque ab ipío antiquo reuelatae religionis fyftemate ab- n- fuifle Socinianl arbitrantur , quibus hic ipfe commentarius lobi fatis n aperte repugnat. Ex hac autem, de qua modo dixi, amfigua proui- j dentiae diuinae oetonomia, in conftituenda fecunda piorum et aduería Qo impiorum fortuna, id fine dubio euenire facile potuit, vt plurimorum anïmos fübito incederet tanta futürae vitae obliuio, et praefentis aefti- ]* 1 matio, vt praeter huius vitae vel praemia virtutis, vel vitiorum fuppli- cia, alia fere nulla expedtanda .effe putarent mulii, adeoque cuiusuis l. tam pietatem, quam improbiratem , ipíamque religionis veritatem, ex . his veluti fignis certiffimis aeftimandam e(fe, (bi randem perfuaderent, atque fic, vepuCovreg qrogimuoy ewoy euceQeuv 1 "Tim. Vi. 5., damni tantum vitandi er lucri caprandi cauía, non integro animo, religionem fe&arentur. Atque haec ita fe habere, ex hoc ipfo volumine Iobi in- teligimus, vbi peruerfae eiusmodi et perniciofae religioni opiniones, fan&i huius viri tam colloquiis , quam exemplo deftruuntur ,. in quo , Deus mutatum hoc, et ab antiquo vfu paulo reniotum prouidentiae fuae irreprehenfibilis regimen, veluci in fpeculo nobis exhibec illuftri. Eius igitur fummam , prolufionibus quibusdam, 'ad nuntianda feftorum facra À dierum L. vi Hj dieram 'in&itutivs, breuitet in'qonfpeäu ponere decreni, 'easque prae- lt anittam zouae huius libri verfioni et commentationi trititae , quam , fi viris WE do&is haec fe fpecimina probauerint, breui adornare et publici juris fa- f cere coníticui. (dea Poffet.ne vero nuda rerum, nunquam vere ge Pcar;um fíffio,,' illa- et rationibus, ab i firandis eiusmodi prouidentiae diuinae confiliis nouis, 1 E fentit quidem Il mwmrcsHarzris víu pritlino alienis ; inferuire? . Ita parobolae loco ha- J v6 b Praefat. ad P. l. germ. Verf. V. T , fub finem, vbi 4 rantur omnia; eoque do- benda effe cenfet, quae de lobo comrmoemo € vfum fuiffe ipfum Sal- cendi genere, quis neíciat, faepiffime omnino . - n 2 P H ei morumque dodrinas , fidis vatorem noftrum , qui grauiffimas f k eiusmodi rerum im Agi nibus propofuit; iisque do&trin um veritati quid nä; f At que fic pariter Deus in fidta illa rerum cum Iobo Q quaefa detrahitur? idem nobis ,d;cmoïnfhu re, quod in coníti- l géftarum imagine, poílet qu elit in pofterum ver- tuenda regendaque piorum et im piorum forte ità v j füri, vt vtrique eorum nec bona femper, nec mala euenianr omnia, id- Ti more fapere difcant et que eo quidem confilio, quo ex hoc fuo agendi f hoc praefente . fed futuro demum fe- intelligant omnes, quod nonin culo, virtutis fcelerumque expe Ganda fit remuneratio iuffa. Quod fi fü yero tale quid nunquam vere eueniffet, quod de Iobo commemoratur: N certe fatis credere Numquid haec omnia re &e fatis intelligere homines, exemplo nullo compro- potuiü'ent vnquam , ex nuda eorum fidtione, nt commenta, quae femper bata? Exemplorum profe&o vim non habe an poffibile fit, talia vere eue- eam in animo dubitationem reliuquunt : maginem . imitari? Numquid nire piis, aut fidae eiusmodi virtutis i g Deum, fi&itia Iobi calamitate igicut deceret fcrip.töres facros ipíumque malorum huius vitae pios admonere, quae nemini vn quam con rigitï'enc,? quam extiti(let, exempli Numquid fas effer, Iobi pietatem , fi talis nun iW u s patientia verae redem- loco al üs ita commeudare, vt commentitia e bula de pietatis eius diguitate, toris Chrifti patientiae Jac, V. 1 r., , vt fa verae . Noa hi et Danielis hiftoriae adiungatur Ezec h. XIV. .rfg, 20.? f Certe fi fabulae loco habendae effent res gef lae lobi, quidni pariter 1 eorum quoq V ie veritatem hiftoricam jn diicrimen vocare liceret , quae - i £, Chriftto memorantur ,. quo- I g his locis d Noacho et Daniele, ip oque ïï aj Quae vero de his rum iu focietate S criptura ponit Iobi exemplum ? mo facile in dubium extant in volumine facro confignara, prudens ne vocabit : andum.et pr o fabula ha- € lobi igitur izäjioïia quo iure dubit bendum t nefcio, quod eodem, quo illorum res.ge * ftae, J/lilo lifío- ti vO- $ maxime'temporibus, tan riro narratur? Quis vnquam, ex antiqui lumi- - uN YII t« jtis Iumïnis. 'v-i-d'fc parabolam P i qua omnía hiftoricae vetititis veffigia de- | fä' prehendimus, nihil autem quod ab ea alienum fit, nihil, quod fabulofae i[: fidioni, vel cum fpecie tantum aliqua. Ve;'i'tatis, tribuendum e(Te— vi- N la. deatur. 2 Quid quaefo dubium eft, quid improbabile, quid huius aetatis indoli aut. moribus repugnans, in liis omnibus, quae de Iobi patria; [18 opibus, liberis et famulitio, de vitae eius et religionis ratione, de hà- do pietatis gloria et celebritate, de afflidtionum eius grauitate er cum ami- ssl cis colloquiis, de Deo huius certaminis iudice eiusque fenrentia, de fine d malorum referuntur? — Quae fuat in his omnibus, quae fabulam redo- leant, aut commentitium quid fpirent *)? Numquid forte fictioni [utd fimile habeatur, quod de daemone, in congregatione filiorum Dei fimul ho lli- comparente, Iobique pietátem criminante c. T. 6- 12. IL. 1 - 6. legimus? a Ego quidem nihil in his video, quod vel indignum Deo fit, vel ab ia* dole mali genit alienum, fin ita rem vere geftam effe quis fibi perfuafe- il- ri. Neque vero multum his quoque refragarer, qui ad orientalium te; fe morem et parabolirum ** ) dicendi gemus hanc libri partem referunt. Quid? fi nihil aliud hoc emblemate fignificari contendant; quam quod in fd fz fuüo cum hominibus agendi more, malignorum etiam fpirituum ratio- jt^ mem habeat Deus, eorumque prauae fufpicionis , odii iniqui et crimi- nre nationum, quibus fuam erga pios lenitatem et clementiam, fuamque Q* eirga'ï improbos feueritatem infeftare folent opprobriis; quod eam ob per caufam, et ne quid iuftae offenfionis iis relinqueretur, nec aliqua-oc- u£- cafio, vel excufandae fuae perfidiae et iniquitatis, vel accufandae di- pud ttat,. Q vinae iuílitiae et aequirat;g ; quod inqugnx.,, iis non. tantum permi infz- "H 10[! &) Multa qüidem' proferunt , qüï vel fc'rï'pti;ö 1äff*än'ïïx'm' genus, fiue fara- 1m- bolae faciem referre putant;, vt WARBVRTONVS, fiue fabulae dra- smaticae, vt Aut. An. obf mifíc, qdam tamemn verae vetcuffimaeque de l'obo: ]i2 bifloriae fuperftru&am effé ambo fatentur, et fidem biflericam narrationti €eorum concedunt, quae C. L et IT.. continentur, reliqua vero omnia a. t c. IIl. ad finem c. XEL nilib aliud effe ftatuunt, nifi fi&tionem vatis 9ca- ae sz:0s& parabolicam: — Multa, inquam, proferunt, inprimis Aut. Obf. in diquiüinne Crit, g. XHI- XVIH. vbr q'uinque Vl*get rariones, cur com- Jo his munem deferat fententiam: Quarunmi autem vis tanta mihi vifa non eft, vt meum ab ea animum reuocarenc. jm .**) Hoc ita fatis omnino eleganter exponeré contendit Cél, x 1c H A E« h LISin Not, ad c. l. Iobi p: 2. vt ex eo conftet : 98ie obne alle 9Berle&ung be8jenigern 9Boblftanbe8, bem eine jebe moralifdye Grbicbtung beobacften // 04 i Tüin&, toenn fie 6on Gotf rebet, ber Zeufel un-tet,: ben Góbnen Gortes ex» mi' feheinen unb ""? anreben. Éónnetiy As - ido VM . 21, infidias ftruere hominibus, fed ia esiatpptfecfetti in conPc«icuenda plorum. fY páriter atque impioru m forte, vt, fi velint daemones, intelligere facile ^. ffe Dei iuftiffimi iudicis fanctitatem, in diftribuen- tem poflint, intemeratam e fnoi quae vel fpiritus expectant, dis bonis malisque huius et futurae vitae , ftot vel homines? .. Quid , fi quis ita de hac libri parte exiftimauerit, quid libr quaefo reprehendendum videatur? Vere enim ea eft huius orationis fà fententia, fiue prop rio illa, fiue figurato fenfu accipiatur, ex quo vtro- * Utl que pariter omnes i ntelligunt, quae fuerint clandeftinae malorum Iobi qu caufae et rationes, quae malae artes daemonis et infidiae, quae occulta Ino prouidentiae. diuinae in hoc negotio confilia, Quae cum ab initio la- t terent lobum eiusque aimicos, ad difceptandam vero et re&te iudicandam qui caufam illam, de qua lis inter eos exorta effer et contentio ; multum t omnixno valerent: Quid mirum? ífi in defcribendo hoc. commentario, P commemorationi grauiflimarum lobi calamitatum, abfconditae fimul ea- rundem origines , eodem. frilo hiflorico immifcerentur, quafi res ita vere .me:c Com effent geftae, vt tale cum Satana , in angelorum panegyri comparente, hae colloquium Deus inftitueret, quo libera illi poteftas concederetur in - bona *) eius omnia , ipfamque tandem corporis valetudinem graffandi, Vr | ius, quam folam intadam relinquere iubetur ét B! eXcepta tantum vita e feruare inuiolatam. Sic igitur ex paritate Jlili hifloriti,. quo aeque Z - Ya commemorantur, q uae Iobo immiffa funt mala, ac clandeftinae eorum, nón tuto fatis colligere liceret, quod Ornr vnde originem habent caufae, io accipienda fint omnia; idque ego quidem tueri non tem Jfenfu. aeque propr aufim. Neque vero ex €o, quod. par.s aliqua narrationit parabolae loco f habenda &t, hoc facile fequitur, - quod ideo infegra totius libri comme- pof -moratio fida fit rerum. nunquam geftarum imago ; idque ego quidem t tum, pia nim bellum, ab Achabo te"—u)ere fufcep gþrx&anter nego. Q ideo dl *) Ha&c funt ea, ad quae prz"mzmz data ei poteflas reftringitur i5 sb5 ibet huius vitae bonorum;,.in tua fit poteftate , wb» p^ 73 quixiquid h ge qv non-bx in eum ip fum modo iniicere manum ne aufis L. 12. inde vero , cum haec non duni fufficere daemon putaret, ad tuto fatis in- telligendam ex leuioribus eiusmodi experimentis, integram Iobi fidem et am, quia pe llem pro pelle, dare, difficile non fit, et quod pietatis conftanti La o t g - AE I u quifque habet , lubenter foleat impendere, pro vita feruanda 1I. 4, tum orporis valetudinem concelfa malo genio pot- demum ad ipfam infüper c N eftas extenditur v. $: 5273 32n fit igitur ille ipfe tuo nunc fubie&tus.arbi- Senat. p3 habet, quod in Regio eft tratui, *M, pro quo Cod. Regiom. faüperferiptum, cul etiam fauet govov uv LXX, parum autem differt ytrume egram feruato,, fiue cue quoad fenfum: veruntamen vitam modo eius int vt Sym, et Theodgt, vertunt: sx avr. IX ideo neget vere effe geftum, -quig 'eius 'nai'ratidni a Chron, XVIII. 19- l 22. fimilis immifcetur mali genii coram throno Dei apparitio, quam jle Á multi aeque parobolicae fi&lionir inftar habendam effe putant? — Par au- 2 tem efít ratio eorum quae de Iobo commemorantur. Immo quemad- ]^ modum alias mora£ae cuiusuis fabulae argumentum, avera plerumque hi- ui?l ftoria apud antiquos iam peti confüeuit: Sic pariter in hac ipía etiam hIH libri parte,. qua continetur illud Dei cum daemone colloquium, quod 10* fidum multis videtur, fubeít tamen a/igua, latens fub hoc fchemate, ob veritas hiflorira *) eorum, quae vere gefta funt , etiamfi non Aoc fp/o, jlta quo repraefentantur modo. Quis dubitet, tere inuidia exarfiffe dae- lt monem et iracundia, aduerfus Iobi pietatem eiusque perpetuam, qua lm ita tranquille fruebatur, felicitatem? Vre indignatus eft Deo, et ini- lum quum eíle putauit, quod tanti aeftimaret huius viri probitatem , tan- 10 taque eum et alios verae religionis cultores bonorum copia cumularet, e adeo vltra modum indies aucta, vt beneficiorum multitudine ,: veluti ete mercenarii pretio condudi, lucri magis cupiditate ad colendum Deum nte, compellerentur, quam fpontaneo commouerentur virtutis amore. — Z/zre rit haec opprobria, fi non verbis, certe animo, Deo . fecit fpiritus malignus, ndi, vere ita de [obo exiftimauit, vt dixiffe fertur I. 9- 1 1. numquid D2 I ät I gr. Sæesaw, gratis, fine mercedis ftudio adeo Deum veneratur? An- non j122 pro tuendo eo ipífo, '"2779323 et pro feruanda eius fami- )que W la, j9—7wWUN ?2 *"»2» vel adeo pro 'cuftodiendis bonis eiusdem ;uod omnibus, circumquaque veluti fepimentum Deus pofuit? Studiis au- non tem eius et confiliis 1'1' TT?Y2 adeo felices dedit rerum omnium ioco fücceffus, vt quaecunque poílidet bona, fummo cum impetu dilatare "u pofüt, N)N3 X"B per terram diffufa. At vero, fi manum, fiue vim idem tantum ei inferre, 12—Y0NC7 2223 y3| er vel tangere bona ei eri- EULT pienda vellet, certe palam fieret fubito, 7272* *p28—7^» N5—DN K |eo annon breui fludio verae religionis fit *.,*) valedidurus, P?:re optauit - haec 1N'l1 N D'* pe ) Hanc ipfe H'fatet.ur -Auf. Obf. mif&. .5. XX, in eo tropum vnice fitum effe dicens, quod humano more cum Numine fermones mifcens diabolus in- 154* ducatur; non autem ia €O, quod propria efficacia, naturalium caufarum m e' vim omnem füperante, lobum fibi permiffum vexaffe dicatur et infandis qüoj modis exercitum habuiffe. Sic enim allegorica faepe permifceri hiftorie ul €is, teftem excitat Spanhemium, )P/)C' **) Ea fine dubio, ex fententia daemonis, vis eft et poteftas huius di« atb Iu e &ionis nb q»3 bene, fiue potius vaJedicere , renuntiare Deo, quam merito fic interpretatur Cel. Michael, — Gott 9lbfcbieb geben ift bermutblid) t [iue fo vicl, dïävficf) $u anbern Eiöttem foenben.. Ille enim mos fuit omni tem- H ore P V haec:dáemon.et fperauit ,- vere haec eius confilia vidit Deus omni(cius, l eique vt manum Tobo inferret, et integerrimae eius fidei probitatisque in conítantis experimenta faceret, aeque vere permifit, ac ipfe ea fecit hi diabolus. Haec omnia, quae nec a maieftate Dei, nec a daemonis in- a genio abhorrent, vere geíla effe, quis neget? nec in his omnibus lo- Ci Ex his etenim caufae cum habere fidionem, quis eft quin intelligat? q clucent.et confilia prouidentiae diuinae, cur tot tantaque infonti Iobo [ mala immiferit, eum nimirum in finem, vt v2 quidem ex parte, ini- I qua illa daemonis aduerfus Deum eiusque cultores opprobriía eluderen- n tur, quafi nimia in /zos fenifate et manfuetudine, nimia vero 77 impios t Jeueritate vteretur, et ad conferuandum inter hbomines fidei virtutisque ü ftudium, continua opus haberet cultorum fuorum in hac vita felieitate ;. b altera vero ex paríe, vt homines fimul, non Iudaei tantum vt wARE v R* LU TOoNvs cenfet, iique quidem ex Babylonia demum reduces, ex hoc ]ïf: Iobi exemplo intelligerent, iuftum effe Deum et a partium ftudio alie- N num . in regunda piorum et impiorum forte, non ex fola Auius, fed ex i futurae inprimis vitae felicitate aeftimanda, vtque fenfim adíuefcerent al his prouidentiae viis, quae omni fere tempore offenfioni multis fuerunt li et: adhuc. effe folent; quibus mirum videtur et iniquum, quod mala at faepe piis, impiis bona cuenianr. Quid tandem;, fi quis facta effe haec dd omnia crediderit, non in panegyri angelorum, quo forre aliqui, quam- vis fine caufa, adhuc poffent offendi, fed in facris verorum Dei cultorum te)i a cotibur? Veniunt enim illi , prifcis iam diluuii temporibus, /fiorum i JDei nomine, quo a filiis hominum, fiue profanis facrorum contemtoribus fo diftinguuntur Gen. V. 2. 4. Ex frequentiore autem facri Codicis vfu lo fatis conftat, .quod //are coram Deo, idem fit, ac mipiffrare , facra jutere, . colere Deum et adorare. Quid impedit igitur, quo minus ita £l €à nfueue- accipiantur verba L. 6, II. 1. fa&qm eft die, quo conuenire co £'üi - verunt tit £iy pore plerisque gentilibus folennis, vt nullum Deorum cultum fe&aren- tur; hili eotüm , à quibus optimà quaeque &t copiofiffima huius vitae bona poffent expe&are; eumque malus genius Iobum pariter effe imita- N turum , et'a véra feligione défe&urum, fperauit. Eo certe ipfa eius coniux iam fuiffe propenfa videtur, quando eadem phrafi hoc marito fuadet confilium : $5feífeft bt noch immer bep. bert Dienfte beines. einigen Gottes? ] faae Gott. gute 9tadyt unb ftirb IL. 9. ex Vérf, Michael, fiue ex mea fene tentia: aut réligionem muta aliosque fe&are Deos, aut ad mortem te 2ccinge breüi fubsundam, qua nihil certius ab. hoc Deo tibi expectandum; Pauló Jeniori autem f»fu Iobus hae- vtitur phráfi, de liberis fuis-metuens ; ne forte Deo inter epulas valegixerint,, immemori pietatis animo, L. 5. - Pl XI iU *vkerunt filii Det, k'iïu.e verae religionis cuït.dräs,.rhlh'f".]')iff :ïjhhï vt. facra coram Deo facerent; quae vero, fimul eo veniens fatanas , modo que écit inuifibili, fumma cum indignatione adfpexit ,. et aduerfüs praefentem in his facrorum coetibus Deum, exacerbato animo ita criminatus eft prins : in- 110- cipem eorum et tutorem Iobum, vt non integra mente, fed turpis lu- cri tantum amore, facrorum adeo ftudiofum effe eum calumniaretur, ea- pfae que ratione poteftatem a Dco impetrare contenderec, immilfis ei tot 0bo lt calamitatibus , hoc verae religionis et faerorum ftudium , füfpedum Cl* Iobo eiusque fubditis. et inuidiofum efficiendi? Hunc enim cohfilio- rum finem eum videmus 'in ipfa eius coniuge primum obtinuiffe, quae piOf tam fubitanea rerum mariti conuerfione, tantaque malorum eius multi- wque tudine et grauitate commota,. facile dubitare coepit, quod Deo pro- TM betur religio eius fidesque in. promiffum Meffiam , et ftudium pietatis Yi* hoc conítans, cuius -pertaefa: fic. eum admonuit:. zumquid adhuc tamen tuae lie- firmiter. adhaereftas. veligioni , -etiamfi parum eam tibi.prodeife, vel ne ] ex Deo quidem probari, ex hac mifera tua forte fatis intelligas? age igifur, Aut renunfia Deo fuo . auf mortis te fubmitte difirimini , breui &ine dubio rent ab eo metuendae 1I. 9. Neque eft, quod multum miremur fatuae mu- tunt mià Jieris, quo nomine a marito reprehenditur, imprudentiam, cum fatis haec adhuc frequens fit, quae muüktorum animos infedit opinio, et do&orum ! adeo.in Romana «cclefia v li W TO rum communis eft'fententia: quod verae jan- religionis et beneuolentiae diuinae fignum fit certiffimum externa feli- u citas; cuius ex, magnitudine et perpetuirate, fiue ipíam religionis ve« of ribus ritatem, fiue eorum, qui eam profitentur, pietatis dignitatem aeftimare folent. $ *.-'fu Vtrumque. enim vel ipfi adeo coniunáiflimi lobo viri, qui longe quidem; prudentiores effe hac , eius coniuge.videntur; .vi tamen (tü eiusdem erroris abreptig. in füfpicionem primum, deinde in dubium vo- (s ia carunt, fandemque palam conuiciis impugnarunt et opprobriis, . Quo- jue rüm ab iuiuriis qua ratione Iobus fuae tam religionis, quam fidei veri- erunit tatem, fimulque prouidentiae diuinae iuftitiam vindic E auerit, ,ex-ih&ituta gius cum amicis difputatione intelligemus. - C 4refte De his corum colloquiis ego quidem lu benter co-ncädö » quod E ii iptà nunc extant , 0ra nere * ) yeïe þabi-;a non fint eo, quo fcr t om',.ïrv ge ; eil yadet f ubli- eté' þqu'ue'— vel maxime vrget Aut. Obf. Mif $. XIV. , nah-q-uod omnia fidta ] fefl' N *V) eífe fimpliciter credat, quae a. C. IIl ad X Li. memorantur; ipfe enim em te aperte faterur $. XXL. ad hiftoriam referend um effe, quod quatuor prae- gduti cipui ex amicis eum confolaturi inuiferint , cum eoque variis colloquiis rueu tauerint, ali3que fatta quam ,v?t:o citroque de prouidentiae confiliis difpu L pluza. P x1l ESE- lii fublimiori, quam fert vfus fermonum communis, et fere poetico, quam- vis parum certi adhuc conftet de antiquiffimorum temporum poe/ facra, lit lo quicquid de ea Britannus r o w r & aliique plures, ex coniectura magis, 1f quam explorata rei veritate fcripferint. Populari potius et tum tem- poris vfu recepto more fine dubio inter fe collocuti fuiffe videntur dif- [ fentientes, quorum tamen fermones, in hanc ftili elegantioris formam / Ia redados, quis quaefo facilius, quis rectius, in perpetuam rei memo- [U riam, Deo ita iubente, confignare potuit, quam Iobus ipfe, fuorum quos habuit fermonum optimus interpres, eorum autem, quae ex ami- corum ore percepit, bene gnarus et memor? — Vere igitur de hoc ipfo, l quod difceptatur, prouidentiae diuinae negotio, ea quae funt literis mandata, eiusdem fodales cum Iobo difputarunt, iisque Deus ipfe tan- dem decretoriam flatuit fententiam ; in quibus omnibus ego quidem ni- Ti d hil video, quod non fit fatis probabile et fibi inuicem confentaneum, aut fiáioni fimile videatur, vel in £0 « longa illa fummi Numinis oratiope, plena maieflatis. Vt Occa fionem amico huic certaminiþl dederüntvï querelae Iobi, non ei tam malorum impatientis, quam terrore, ob multitudinem eorum et Qu grauitatem prorfus fere infolitam , attoniti potius, et obítupefcentis g propter imperfcrutabiles eorum caufas; quibus indagandis feptiduano fe XQ It filentio implicauerat lL. 1 5. Quas eius lamentationes, qui nouit huf manae imbecillitatem mentis, dolorum magnitudine adeo perturbatae n et quafi extra fe pofitae, facilius excufabit et ignofcet viro, cuius de probitate haud infucata fatis aliunde iam conítat, «nec fieri poffe mira- bitur, vt animus, alias firmus fatis et conftans, in tam fübitanea et exi- tiofa rerum omnium conuerfione, terrore pexjculfus, ita facile fränga-— L: tur, plura, adagia et oracula nonnulla, ex vero prolata ore Tobi et amiöorumï, hiftoriae effe vindicanda $. XXIL XXIIL ; fed quod non eo, quo fcripta funt modo, di&a omnia et gefta, fed Zramatico potius poesate repraee fentata videantur, ea inprimis, quae ipfe quidem vel hiftoricae veritatis fidem excedere, vel orationis charaCterem habere putat, ad fcenam com- "pofitum , non ex vero du&um; eoque refert fubitaneam quae Iobo tri- *: buatur, animi fortis primum et infra&i, deinde abieQl nimis, exae- ftuantis, et fere defperabundi mutationem, eiusdem moerore iam con- fe&i et mifere decumbentis fermones adeo longos, exquifitos, et metri legibus adftri&os , hyperbolicam calamitatum fuarum exaggerationem, in- credibilem amicorum immanitatem, tandemque fenfentiam Dei iudicis 5j decretoriam. Qüae vero omnia, fi vere effent adeo improbabilia, vel contradi&toria, nec dramati qgidem apto et decenti fatis videntur effe ac- €ommodata, - XII M. tur. Mirum enim'profedo non eft, quod fiup&a&am tot malis info- litis, tam rependno impetu irruentibus, Iobi mentem adeo mifere do- i, lor confecerit, tacito fub pecore claufus, vt, poftquam diu fatis in 1gis, tem. indaganda eorum origine fluctuaflet, nihil autem, quod poflet leuare di- cruciatus mentemque fedare, deprehenderet, vt infelici forta[e fidere at J natum e[[ exiftimaret, eamque ob eaufam ita male leuiterque de fuae T0« natiuitatis tempore loqueretur, vt ipfe C. III. dixiffe fertur. , Non u opus eft difputare, an folum natiuitatis diem, annon ipfam fimul conce- ati ptionis no&em diris deuoverit v. 3 *). Quicquid fit, imprecationis i*pfo, tamen formulae illae: pereat nox illa diesque v. 4. tenebris fit inuo- jteris luta, ne talem vnquam de füpernis Deus redire finat. mü'ï'ïj""?zi : of 772:2, quin ne lux quidem füper ea radiec, ^2 YoY YEn—^N), m nj ne calis vnquam porro illucefcat, v. 5. foedam illam et abominabilem ") , Q efficiat caligo , inuoluant nebulae 3329 2977 [2 Un, ne amplius in confpe&dum veniat, terribilem reddant triftiflima fata diei D7* 322, lent vt pro infeliciffima habeatur quae vuquam illüxit, v. 6. occupet eam non caligo, ne vel anni diebus, vel menfibus annumeretur, fiue vt nun- (ti t quam redeat, v. 7. fterilis ***) fit ita, vt nunquam iubilatio ei contin- gat ex fobolis natiuitate oriunda, v. 8. execrentur eam, qui diris de- entis o fe vouere folentlu&ctuofas dies, et vel ipfum Leuiathanem fuo poffent eiu- it hu- latu excitare ; v. 9. obfcurentur ftellae eius, vefperascente alias die t utte comparentes 'iBWJ"DD'*D, expedet lucem, quae nunquam aduenia * - 3 vel U mirde *) Hoc enim fieri poteft, etiamfi nunquam fatis cognita illa fuerit, nec : exe tuto de ea dici vnquam poffit: 5433 n»n conceptus eff mafculus, quod aeque omnino ignoratur, ac ipfum conceptionis momentum, Quare n nulla fe veritatis fpecie commendat HO V BIGAN TIO0pinio, quod nox tuh intelligenda fit, in quam protrahi folebat diei matalis fefliuitas , quam otufthy v. 7. fignificari putat, nullamque video rationem fatis probabilem, cur $35 pro noh leyiffe Alexandr, ita facile fufpicetur, eamque vfitatàe prae- pl ferendam putet le&ioni, quam reliquae Verff, exprimunt, cui etiam eprae- graecum illud : $& ajee, non repugnat, [irdtii onit, vfed—tacite potius eandem fup- come 3* Hebr, smbusss ex bis vindicare, vnde z 0 v B1G. vertit : vendicent 50 tri fibi eam i. e, adfcribant fibi et propriam faciant tenebrae, quae vero, fi eyae quid vendicare fibi dicuntur, quid hoc eft aliud, quam obfcurare, et ca- j con ligine foedum efficere? quod reliquis etiam di&ionibus magis videtur effe eti confentaneum, 2 " ?**) Hebr. 4:553, sgasros habet Sym. oe3uw Sept. ov Cod. Alex. atque fidicis fic pariter Houbigant. dolore plena, quoniam illi n3:3 opponitur, hila- j " zitas, quafi vero illa fterilitati, quae eft frequentior huius vocabuli pot- ffe €ítàas, non aeque bege poffet opponi, ac dol?ri. AIV vel ne auro.ramv quidem adfpiciat diei renafcentis "agv 5*:':1323!:: Illae à omnes, inguam, jmprecatiomir -formulaz , '€o neuuäuam ,fpecïänt, vt f nunquam Ííe conceptum eíTe et genicum optaret; quod fateor, vix vn- E quam optare poffe pium, quo fibi aeterni boni ipem omnem praeciíam f íciat, nifi dolorum violentia fiue ratione eum prorfus exuerit, fiue li mentis tamen impotem fecerit: Hoc potius in votis habuiffe mihi Iobus videtur, vt nunquam redirec, nec mortalium cuiquam amplius contin- geret triftis eiusmodi et infaufti ominis, quo nafceretur dies. In quo quamuis parum inefle videatur, quod reprehendi poflet, in eo tamen, g fuo nimium indulgens dolori, peccauit, quod inde a v. 1 1. adeo de- ] teflatur aerumnofae vitae, in quam nafcendo ingreffus eft molefüas, vt d longe magis fibi profuturum fuiffe credat, fi ab ineunte flatim aetate. 0i praematura *) morte fuiflet extip&tus , antequam tot mala experiretur, q quorum nullam iatelligat, cur ad ferenda ea natus fit, rationem. :Num- fi quid enim decet ita cum Deo expoftulare v. 20. quare aerumnofo lu- tioi cem dare placuit et vitam his, qui in animi moerore fpiritum trahnnt? MÓ Ícií V. 2I. qui mortem € zi A edant, quae non aduenit ex voto, eamque de- **) fü Qderatius appetunt quam t,hef;urps? y. 22. qui vehementer gaudent ad dlite &à *) Sic enim v. I4. inquit, cum regibus quiefcerem et tetrarwh praefe&ïs; Ije i.e€. aeque bene ac ili, qui ninn rwas , collapforum fcilicet arcium -Tliem aut ciuitatum inffaurarunt, vt habet Chal. Syr. et Arab.,. spez;z Sym. ru- EEE dera collapforum aedificiorum, quod inique ad v. t15. trahit et ftrufturas tis ( Neque adeo longe haec mihi pe- vertit MON TEFALCON. in Hex. Iobc tita sut nimis coa&a videntur, vt Houbig. opus fit mutatione textus in para ni"an iunéiuras, i. €. aedes aedibus adiun&tas, in quibus laxe habitent: Mn quod longe durius effe puto et minus confentaneum. or2tioni, vbi de AUHL placida morte, non raptorum, fed magnatum fermo eft, qui vel monu- mentorunr fplendore, vel diuitiarum copia, perpetuam gloriae fuae virtu- vfed tisque memoriam poft fe relinquunt. Nec eft cur alii nio5 legere ma- phag. lint fine Codd. et Verff, autoritate, quod fíine aliqua textus .mutatione lirma Voc. tr35n fubiicit Cel. Michael, et bmna ex v. I5» de fepulcris fic commode interprecatur :' :Die fíd) a GSrünmme en ber Ctábte ein prácbtiacs ïmmo Grabmal Bauen. —— bíe ibre Gobten- Odufer m it Gilber .fïillcn r qugg fuic confuetudo in fepultura veterum. " nauditam e [fe f(ät;fïiath Houbig, putat, et f;lfo **) Laetari ad gaudium, 1 defendi ex Hof, IX. L,, v bi tamen haec ipía phrafis : 5u-5N neun-oe f vix alio fenfu poteft accipi, quam eo, quem Alex. babent: 4 xemt, w y sujpasov , Cum frequens fit in Codice facro copulatio zs nn»w cum 5*3, ti quod hic etiam sspxzeac interpretantur, qui.vltra modum gaudio exul- tant; quae fententia fere expeditior, vel aeque tamen clara mihi effe vi- detur, quam quae ex mutatione zs ?5 in b cogitur: qui fupra tumulo !'EF cio u ïä) | laetantur, in quo feyulwc»ru.m repetiant, quamque Cel. Michael., nef: 2 lj Xy a À ad exultationem vfque, qui laetantur vbi confpexerint fepulcrum, quo Vt fpexatae admoneantur quietis? v, 25. ' Viro inquam, cur vitam dedit, Vn- ( cui abfconditum eft iter fuum, quod eius caufa Deus veluti fpinis ob- u E. fepfit, Sym.. ome(þgagsv, vt nullum ei confilium, leuamen nullum re- 3 us linquatur. Quod autem fieri plerumque folet, vt 1mquls eiusmodi piorum If hominum, de calamitatum fuarum grauitate quetimoniis, facile offen- 10 dantur alii, et occafionem nancifcantur, fiue religionis eorum veritatem, eDy je- eiusque do&rinarum vim et efficaciam, fiue ipfam cultorum eius fidem v píetatisque integritatem ; fiue tandem diuinae prouidenriae iuftitiam in dubium vocandi : Idem hic Iobi amicis contigiffe videmus. Bene at omnino illos ab initio de integerrima Iobi probitate fenfiffe, palam fatis tuf, ex eo conítat, quod condolendi eius et confolandi caufa, quam primum ]me lle fama aduerfitatum eius ad eos perueniffet, de fuo quisque commora- W ? tionis loco ad eum conuenerunt, easque fuüblata voce complorarunt, ;et fciflis vettibus, quod iacto verfus coelum puluere, grauiffimi lu&us figuis, d fua omnes capita confperferunt If. 11. 12. Praeterea hoc ipíe fatetur i. antefienanus eorum Eliphas T'hemanites, eandemque ob caufam mirari M fe dicit, qua fieri poffit ratione, vt vir tantae pietatis tamque celebra- (his tae virtutis, fuum in aduerfis animum adeo facile defpondeat. Quare, cuuftt memonto, ait IV. 3. pufhnc.e virtutis gloriae, quod ipfe olim verita- , [l* Jutas tis cognitione inftituere alios quamplures; et manus remiffas confilio roborare et folatio confueuifti. j pe Aæ Sermones tui v. 4. infigniter com- ys 1 parati erant ad erigendos in afflidionibus vacillantes , Sym. c(Qa- tent? Atvrae, titübantes, et genua nutantia do&trinae praefidiis confirmáfti. hi d Nunc véero, v. 5..cum ad temet ipfum calamitas *) peruenit, taedio qonue qittlle ffedium et defatigatum viribus te demonftras, cum vix te attigerit Annon fatis e n plaga, terrore perculfus, animum iam abiicere coepitti. firma eft v 6. religio tua, jnone vt in ea pofita fit fiducia tua, fpes tua, ris fie immo **) firmxtas viarum tuarum atque robur, fiue vniuerfae felicitatis M Wg ^ tuae le f lllo an ex eadem !e&noms mutatione , fusdet: Syie bet (»*yzfeü(dmf& entgegen - jaudysen (nemlich ber Sobfen, bie f' fon al$ ibree atcid)en. anfeben) unb tfäf" üdz freuen, toen fíc eín Gob autreffen. p /.Cum de ea fermo fuerit v. 3. 4 , hoc, quod in textu deeft, fubftaa- " EMäi um Hnl tiuum facilius poteft intellizi, quam nny, vt vult Houbig., in nomen mutari, ex mw malo afficere , qmd nunquam in hebr Codice víitatum 9 gillt reperitur, euamü Syr, &nnr 0'3PT€1H0, et gaaec ara ei refpondere vi« ii deatur, cu d gf V*) ]Ita fi vertamus, nec transpofitione verborurn opus eft, qua qmpn ad finem verfus ponatur, pxaemxfïo sqz03 moy, quafi genuind haec effet ver- a borum. t XVI à P tuae prae fidium certum? — Offenditur igitur Eliphas tam fubifänea abie- Ilpi IK &ae menti is debilitate, eoque ipfum putat Iobum vel fuae diffidere re- ligioni et pietati, vel füfpectam efficere vim eius et efficaciam, qua, fi firma fatis eflet, poffet nunc maxime et deberet in tanta malorum gra- fl fiil vitate fuftentari, Quod verum quidem eft, praefidium falutis omne et fibi in aduerfis folatium in- verae religionis ftudio effe ponendum: neuti- quam vero eam ob caufam, ad quam Eliphas prouocat, eamque per- qu et petua arbitratur experientia fatis confirmari v. 7- 11. Scilicet quod l Di nunquam innocens in P iac vita perire, et auxilio deftitutus malis fuc- ad cumbere, minquam improbus quifque perpetua frui poffit profperitate, fOJ falua Dei iuftitia, qua femper ex fuis pii miferiis eripiantur; impii vero; fi vel leonum robur haberent et ferocitatem , certo tamen penitus de- C0l M " leantur. Eft quidem hoc commune fere miniftrorum ecclefiae folatium, DI quo auditorum aures demulcere et miferos haud raro fellere folent, m H N ipfi que fall untur: Quo autem iure id fiat,' quo nitantur fundamento, ?r Dedi quid eo efficiant, quae pariant incommoda religioni et offendicula, quae ex eo finiftra nafcantur de aliis iudicia, videant iph, et ex hoc telhl Miti ipfo Eliphafi exemplo intelligant prudentiores, quam facile in peruer- Wte fam fententiam variosque abufus trahi poffint, quae bona piis, mala D impiis in hac vita ex facris literis nuntiantur, . Ex his enim, nifi debita, quae vbique fübeft, füb conditione accipiantur, iuftaque cum cautione quam dete in confolandis piis et terrendis impiis adhibeantur, oriri plerumque fo- pay ler, commuue illud quam plurimis praeiudicium, quafi praemia pios, V'itor fupplicia improbos de&cere ia hac vita nunquam poífent. Quo ipfo delufus Eliphas, cum in hac tanta miferia adeo lamentantem videret Io- dj bum emnique fpe fua et fiducia, quam in fua hactenus religione po- fuerat, nunc penitus fruftratum crederet, et omnibus felicitàtis fuae y praefidiis putaret effe deftitutum; mirum profe&o non eft, quod ita fa- H gram cilþ fufpicarur, fiue veram non efle eius religionem, fiue inte non l D borum feries, fiue ex feribarum errore mutata, fiue ex occultiori métri li fi lege, quod vtrumque durum eft fufpicari fine grauiffima caufa; nec cri- tica Houbig. manu indigemus, qua^in mm quod tamen omnes habent Wi Veiff. ideo expungit, quia duplicis membzi feriem intercipit, quod ita [ conftituendum eífe arbitratur: nonne religio tua fiducia tua erat? fpes l tua morum probitas tuorum? — Quid fi quatuor effent membra, de quibus le H quaeftio inflituitur: wbm adeone nihil eft religio, tua; fiducia tua, fpes tui, immo perfe&io viarum? — Cui fauere videtur Scholion illud , quod alt lu Verf Aqu, et Theod, adiun&tum habet Cod. Regius: uarzam daena. qUXNe- gitiioy, E XXVIÉ le« non effä fidem eius et þietatem, j 4 o ut enim ea eft huiys 'Q,r-a,;iggïis fc- ries, aut aliam ego quidem.nullam intelligo. - » Ü - Quis vero fit eius cum fubíequente, a d quod prono;:aït:,k .gfaäulcg [* nexus , id nondum fatis ab interpretum quoquam in aprico pofitum- e mihi effe videtur, — Sir ita, vt plerique omnes fere exiftimant , et ipfe i fibi Eliphas'perfuafit, diuinum illud effe , eamque continere fententiam, [2 quam Cel. «1cHaELISex v. 17- 19. expofuit, veram omnino illam od et Deo dignam: Scilicet. mortalium 'neminem adeo effe iuftum coram i Deo, vtiure aliquo eum reprehendere vnquam poflit ; fi quando vel [v adueríam'fibi, vel improhis fecundam impertiatur fortunam ; fiquidem 10 folus ipfe vtriusque inter mortales diftributionem ita bene fapienterque (e- conflituerit, vt angelis quidem aliquam .eius rei curam-crediderit, IIll pow N2 W2 tantam potius in his quoque, vel fapientiffimis hl alias prouidentiae legatis , imprudentiam *) deprehenderit Y2N 9522 - moyuc-. 5 It0, n2n7h pWP^, quae nullo modo par fit, vel fatis intelligendo tantum, Ü dj nedum bene gerendo huie negotio, quod cum angelorum fuperet in- - 106 telligentiam, quanto minus miferis de eo iudicare fas fit mortalibus., x Mirifice, fateor, ea mihi arrider fententia, quae verborum non tantum T poteftari et ftructurae confentanea, fed etiam arx eft ec caput principale, bitdy ex quo omnes tandem dirimuntur, tam querelae Tobi et dubitationes, olie quam'-.eius cum amicis contentiones. Quare lubenter in eam conce- .Joe dere, illam vero reuocare vellem huius loci interpretationem , quam ig 08 pm-aphrafï& olim mea adítruxi, guwod ícilicet & malo genio profetia haec videstur orafio, mifi fequentes adhuc obftent diffentiendi, . Vel tamen 19(0 lo dgbitan.di rationes, quas virorum docorum chamini fubmitto. . Primo E* m enim fuae * Sym., vertit op«aiórarA et BaTAIOTH TA Sept, H0ADY Ti gx Afab. E "h verrïauï.t, 1ft- ideoque vi huius quidem vocis non repugnat Verf Houbiganti $ in angelis orta eff mutabilitas. Abhorrer autem a pote(tate vocabuli tau, gram - quod in noi illa quidem di&ione, vbi fil//os pouere vxores dicuntur Efdr. X. 44., idem eft ac parere, ficut phra(is illa latina, vbi oua ponere aues dic linae: Extra hunc vfüm autem modumque loquendi, untur et gal- "at quis prudens fibi facile p.erxfü,adebit » quod vocab, pogere, iu f& habea t parieudi fignificatio. c ctt nem? -Singularem eiusmodi vocabulorum vfum ol jjent fervare quidem decer bonum interpretem , nunquam vero tales lcquendi formulas , fiue ad )6 E ipfam vocis poteftatem referre. fiue ad alias trahere lic fpes et longe diflimi« les; in quo multos tamen fatis frequenter videmus aequ € hallucinari, ac qUi bus Houbigant eui-phmfxs illa: ponere: i ali quo mutabilitatem , fimilis videtur fpes " alteri: pomere filios ;. vnde mutata infuper . di&tione a&iua in pafliuam, mi. hil aliud ea fignificari purat, nifi hoc .orta eft in illis mutabiiitas : «* :v-qgam interpretandi rationem mihä parum proþari, ingenue fateor. - xvIn U enim ab more illo díuino, quo alias viris fan&is apparuit Deus fuamque n vol untatem reuelauit, abhorrere mihi videtur modu; * ) i//e, quo adeo HU furtim ad Eliphafüm defertur clandeffinum hoc oratulum v. 12., vt vix lll pauxillum.aliquid de eo furripuerit auris, vix aliquam oculus percepe- rit efligiem fpiritus, paulisper quidem gradum fiítentis; at tamen fur- Til tiuo veluti greffu pertranfeuntis F v. rs. 16. ; quod fraudatoris V plerumque et malae caufae folet eíffe indicium, ^ Deinde nec fatis de- I centet de humana forte, et diuino eam regundi more, fpiritus ille pro- [ nuntiare mihi videtur, ex ipfa Michaelis interpretatione v. 19-21., vbi tl par um ait, Deo curae eflfe cordique miferam nimis breuemque morta- tiít lium vitam, adeo, vt perinde habere videatur vel ipfas fupremi eorum ) in- D fati **) rationes, — Praeterea nec hoc verae o Vr—n ! diuinorun dolj (»l" [ I *) Contrariu m fehtentic Cel'.*Michaelis Annott, p. 14. fbie Qïefcf)rkiöuttg beó [rio aettlidyen Geficbt8 ift fcon. SRerftoblen unb unertoartet (an. vtrumque h l idem fit, alii iudicent) toatb. ba8 Drafel gebórt: (ein Gicball eiíte oor bent 4 Yti t $bre corbep , ( quid profit vero oraculum, non fatis diftin&e perceprum? an tale Deum decet?) nnb faum toarb er eom bemfeiben i. ftiller buntler fOï l um alies filentium ne&is faciat potius ad tanto facilius Stadt bemerft (c fonum qu emque vel leuiffimum percipiendum.) Parum refert, an ymv deuis aurae fonmm cum Vulg, et Sym. vertamus, an panzillum aliquid ex Verff. Chald. Syr. et Arab, — Vbinam xenuiori fonu perceptum, cui fauent vero fic vnquam agere Deus in theophaniis , patriarchali aetate alias fre- quentioribus,:confuüeuit? Tudi cet igitur aequus quisque rerum diuina- od p. 2. ipfe Mi« rum arbiter, an infit in hac vifionis diuinae pi&ura, qu toenn fie. 6on Goff rebet, chael. requirit: eine jebe moralifcbe Grbicbfumg , mu& obne 93erlet . ung be8 SGoblflanbe8 fepm. Parum igitur me moret, de modo vi fionis Aut. Obf. Mifc. dicit, quod facrum quendam ä quod horrore m incutere et diuinae maieflatis fenfu percellere aptus fit, et cum seuelationibus, quas patriarchae in fomnis identidem acceperunt, miram 1 adfnitatem prae fe ferat: Vtrumque enim ftabili nulla confirmatum ra- l tione, p ari a me iure necatur, quo ab eo affirmatut, **) Ita enim fuse Verf. fententiam ipfe explicauit p. 25. fie finb im ibrem l em linalüd! ausgefe&t , unb fterben fo, baf e8 fbeint, bie ganjen €eber b Gottbeit befünt mere fícb nicbt um ibren €ob , unb balte ifu für eítte Seio niafeit, bie ibrer Slufficot unb tirtfeil8 nicbt toürbig fep , et p. 26. Srübet nicbt fo auSgetbeilt, baff 5b uttb lanaes &eben finb nid)t nad) 9erbienften, . ber gafterbafffe ( faene tamen, quamuis non femper ) fráb tvegaerafft toirb, unb ber Gottedfürcbtige ein bobe8 9([ter. erretebt. Syie Sxenftben fterben obne baf eine vicbterfic)e Geredbtigteit obne trtbeil unb SXecbt, ba8 ift,- n ibnen bíe Ctunbe be8 Gobe8 nad) ibren $Serfen. beft mf ( quod tamen iis nuntiatur et noh raro fieri folet Píal. LV. 34, Prou. X. 27.) Sjieft iff ber 5 omo iam dixit Ecclef. VII. 16.) - táglicben Crfabrung aemág (de quo Sal sb toirb Dier (o oorgeftelt, al8 fepn toir 9 enfcben. bief gt oerácotich, unb R Em 22 unfet P. XIX Que doli'faiti.s- videtut eífe cojnfentaneum; quod fu;)', in quem editum eft, fine deftituitür, eiusque fententia, quae tamen facere debet ad diri- deo VX mendam caufam illam ,. de qua lis oritur ct dubitatio, eft adeo dubiae )pe. iuterpretationis, vt nec ipfe eam recte intelligat Eliphafus, nec ad hunc. finem ca vtatur, in-quem erat reuelata, "Tribuit quidem hoc Cel, eius füt- LOTTS interpres praeiudiciorum huius viri efficaciae: Ita vero nihil facit ad ) de' vfum, cui tamen inferuire in hoc negotio vel maxime debebat. | Immo po- ne fatis quidem apta videtur, fiue ad tranquillandum Iobi animum, fiue ad componendum ejus cum amicis certamen,. talis huius oraculi fen- vbi Qrtae tentia , quae Deum i'epraefentat adeo humanae fortis incuriofum, vt )num nulla prorfus habita, piorum et impiorum ratione, cafu quemque for- tuito abripi ex.hac vita patiatur. Parum fane hoc refpondet fummi iu- l Itl* li dicis fententiae, qua Deus ipfe tsndem hanc caufam *) definiuit;. Bene do autem conuenit cum iniquiffimis mali genii confiliis, quibus aut Iobi re- j N ligionem fidemque, aut ipfam prouidentiae diuinae vel fapientiam, ve] mque juflitiam, et benignitatem, adeo fufpectam efficere Eliphafo contendit, p ii ytum vtfiue Deum non eífe iuftum, fiue Iobi pietatem parum ei probari, ex vt forte eius miferrima fufpicetu—ro En dolofam, quae eo fpedlat oratio- us 2 nem: ) ye unft ob eime biel ju gerüge Ciadbe, aI8 baf ber Sücjfer ber 2helt ffe uid et bunant toilrbígte ,. nad) einem. geredbten Vrtbeil8 «Ciprud)e früben Sob unb langeg geben. ausiutbeilen. Ita vidctur omnino, atque fic quidem de Deo fen- j fr&* tiunt plerumque fatis imprudenter iniqui eius prouidentiae cenfores, qui o« quam mereantur pii et impir vitam, vellongiorem, vel breuiorem, ex »fe Mi' folis hominum operibus et ftatu externo aeftimare folent, nulla habita t animacum , quam ignorsnt, et confiliorum Dei, quibus earum faluti Qouets profpicit ,' ratione. Numquid vero legatum Dei ita de eo ftatuere, aut endam ipfum Deum tale quid oraculo confirmare decet, quafi parum curare vi- et u tàm hominum mortemque , et fere nihili aeftimare videatur , nullumque eum in his, quae cafu iis eueniant, veftigium infit diuinae vel fapientiae, yel "n g iuflitiae et bonitatis? Numquid vel fingere decet oraculum eiusmodi indignum Deo, quo adeo fufpe&um efficitur vniuerfum prouidentiae ]u q eius negotium? yf, D *) Contra fentit Cel, Michael. p. 15. ein. febr ricbtiger Gebaufe unb. eine& ( UV Orafeli totivbíg, toeil ec ia ber SDat bie&ofung be8 gangen Stveifel8. entbált, swi)&' unb eben ba8 (agt,. t0a8 Gotf i ben Ie&ten Gapifeln fagen toirb. (vbi tale jj, t quid nunquam dixiffe Deum videbimus.) 9fleim e8 toirb fo borgeftelit, al W babe Glipbad ba8 Drafef, bas ibnr toobL gar íin 2Ibficbt auf íob8 lnfdlle ch geaeben feon mocbte (quafi vero haec illi mala fine iufta aliqua caufa con« ] (ft $tj Ü tigifent, parum ea curante Deo) aué 9Inbánglidyfeit an feine Sorurtbeile i jmeü f nicbt oerftanben. — r fübrt e& an, unb bleibt bep feinem tbeologifd)en &as j &e: Demn Gered)ten. gebe e8 in biefem £eben, enttocber beftánbig, ober bod) -— ii 16 æpn €nbe guf. RA m - XX £0f nem: mumquid iuftus a Deó "habeatur homo, aut Vin;ïocens vir quif- (et quam a (fuo creatore v. 17.? En quam parum fidat intimioribus adeo ce fuis (in regimine mundi) miniftris, immo fuos etiam angelos (coelorum incolas et terrarum praefectos, fcilícet ex antiquiffimarum gentium opi- qu nione) arguit imprudentiae v. 28., quanto igitur magis fic aget cum fOrF N hominibus, qui in domiciliis habitant ex luto conditis, quorum puluere conflar fundamentum, &v *yzivo; & Oeuehioc habet Aq. et Sym,, qui C(:ü velut a tinea corroduntur *) v. 19. .. Ab ortu folis ad occafum vfque in- Q3 di dies faepe continuo malorum impetu contunduntur, tandemque in per- petuum pereunt, üemine aduertente **) v. 2c. An non quidquid in V. iis optimum eft et praeftantiffimum 83 D'", clade faepius aufertur 38 funefta v. 21.? "l'andemque morienuum us eft ^D2022 w? idque Or fine confilio plerumque et ratione iufta v. 22. His omnibus, quibus fu Deum inique arguit daemon, tacite fimul et dolofe malorum Iobi fine dubio admonere voluit Eliphafum ***), quo ex his fütpicarécur, fiue parum Deo probari religionem Iobi fidemque, fiue nihil prorfus eum mortalium indolem fortemque curare. Atque fic etiam intellexir Eli- ] phas huius oraculi fententiám , idque in limine íam fuae orationis, fa- M tis quidem adhuc modefte, haud tamen obícure prodidit, fenfim autem fenfimque liberius et audacius, maiorií cum indignationé. et fermonis: acerbitate demonftrauit; in quo reli imitatores. quos etiam fuae habet iniquitatis Satis igitur proterue íam incipit C. V. fuam TIobo miferíam eXpro- brare, quod nulla ei copia relicta effet, fiue ad hominum, fiue ad an- lum ) gele;um, quos fen&orum fine duþio nomine V. I intellexit, auxi confu- *) Hebr. p:5:553 quod Houbigant. inique "ïn fingular. convertit, et 5** legere iubet, idque eam quidem ob caufam , quia Deus fit, qui eos con- terat; quafi hoc nemo intelligeret , quando Plural, neutraliter explicatur ex vfu linguae. **) ewurs 9535 fubintell. 2 * vt phrafis illa occurrit Iud. XIX. 40. Efa. XLL h 20. 22. Yob. XXHl. 6., quo autem facros fcriptores truncari pütat Hou- bigant, ideoque av accipit hic etiam, vt fupra iam monui. pro generares et fic vertit: uembne eoram progenuc ranute in .femggternum interibunt; quid fentiat, alii augurentur. ***)-Idem mihi pariter licebit, quod ipfe fufpicatur Michael, baf ibm bíf . Dtatel toobl gar i 9f6ficbt auf $íob8 Iinfálle qeacben fepn mecbte p. 15. 1) Siue fuam, fan&orum aliquo exemplo , caufam tuendi, vt Houbig:nt, opinatur, ideoque *»i» verrit: aufcultabit tibi, vt in tuam eat fenren- tiam«. In quo illi faciltus adftipularer, quam in eo, quod interrogationem ä 57b imperatiue explicat: conuerte te ad vnum aliquem ex fan&is. | L - XXI quif confugiendi: Idque, quod de fe nemo facile, de aliis quisque luben- ter iudicare folec, (ignum effe improbitatis eius et poenae Dei iuftae $ qdeg lorüm certiflimum , ex eo fufpicatur, quod improborum fors ea fit communis, quam in (e nunc ipfe experiatur, vt azgrifudine animi, fua nunquam 7 opi- et aemulatione , t Cum forte. contenti wæ: qua aliorum muldent felicitati iluere PNID, ftultorum more, fuam fibi permcxem parare non tantum et ac- ce-uare foleant ipfi v. 2.; fed iuftae etiam Dei vindidtae fe reos effi- , Qu ciant, qua femper clade funefta et ineuitabili Beceffario in hac vita fun- C lfj« ditus eüertantur. Atque hoc putat adeo eífe certum, . et irreuocabili | petre Wi 1nt D ei confilio conftitutum, vfuque perpetuo comprobatum omni tempore V. ^ fertut 3 $., Vt quotiescunque impium viderit in felicitatis flore radices agentem, fuübitaneum ipfius eiusdemque familiae *) et bonorum **) jdque omnium interitum, breui ""*) imminentem, 'infallibili femper augurio uibus fuerit T) ominatus. Hunc enim a Deo conftitutum efle putat ordi- i (ne nem fiüe C.3 um ") Hebr, 3 domicilium, a2 quo parum abludit, quod Vula Aqu. et Cod tHi- Al habent DON2, decm, pulchritudo, svmzpezaw, ob fcnptzoms fimilitue f dinem. ürer **) Quae duplm nomine v. 5. veniunt, $wx5, quod non meffem tanturn, forii$ fed armenta eriam, et quae ad pperer ftem pertinent, bona ruralia j comprehendit, et n5»mn quod reliquas ficultates comple&xtur, easque latrones ait, auide exhaurient, illa vero praedo famelicus deuorabit, 75:t3 innp* tc:x5 immo mediis ex armis, fiue in confpectu protegentium cu- xpm- ftodum auferet ea, vt Iobo contigiffe conftat ex C. I. 14. 15.» vpc; evorie ] af æp&naaumz «vro: habet Sym . .et Cod Alex., avroc in Sing Aqu , qui '7:-2'3 fiue n^w pro 5« legiffe, etjx vt n3x pro caffoditione et protz&mne acce« m4) jf« piffe videntur. Haec puto, facilius admirti, aur max» pro Partic. Pih, eX jv háberi, bw autem prope, i con[peciu verti poffe, quam Houbig. violenta toleretur verborum truncatio ; quà hoc. efficit : Y^ L t:r'm't "o eorum manipulos armati ra ipuerunt, Quo aurem iure I1l. Mlchael D5 corie pro t&ho corbes 'ïCClplat fíe toerben fie in $tórbe fammlen, et verba fe- jcatut quentia fic vertat: eín ftunmter S5oben toirb gíerig ibr 9Slut fóludemn , dif- quirant alii, cum nullam ipfe eius rei rationem dederit, XLU 4*^*) [ta intelligo p&n& v. 3., quod tamen non opu: eft temeraria interpune Hot &ione ab. hoc v. auellere, et addito * cum -v. 4. fic copulare, vt tecxt arty Houbigant. et de repente filii eius a falure longe abfuerunt. qnd 1) Sic verto Sig v. 3. xerwpaezusy vt habet Aqu. et Cod, Alex. «wv l*(X quamuis Vatic. vertat: 5594 abfumta eft habitatio , quafi legvfï'enr p2 1j aut 33 effoffus , perforatus : Qod qmdem temere nunquam praef'umen- 5 ganty dum eft, re&:us tamen fufpicari licet variam le&ionem, quam hoc ad- mittere, quod vir quidam do&us ait: soris effe apud. Indaeos, libere agere nrer onert in vertendo textu [ocro , fed in. textu originali l'tteras et amces veserari ete wem[; verba. uou We//lga"t; duf nount mtell:gere. In eo enim.nulla mihi poixta I £ XxII nem rerum Immutabilem v.6. 7. vt nunqügm fponte;velutïex puluer& wgaï nafcatur pracfentis vitae miferia, et velut ex agro progerminet hominum znd moleftia; fed. vt ftudio quisque fuo.et Jabore, fuam fibi fortem paret, Quïf son autem auium *) more libere volando, fuum fibi vitum rapiat, vbi- Oi cunque inuenerit. Idque quidem.in fe verum omnino effe, nemo fa- ade ci le dubitabit; Neque tamen eam ob caufam quaecunque huius vitae Tut vel bona hominibus, vel mala eueniunt, fiue pietati eorum, fiue im- YV ti femper tribuere decet, aeque minus ac foli hominum induflriae J5 piet? vindicare fas eft, . quae ex terra nafcuntur omnia. Hoc potius Deum prodit vbique praeientem. et fua efficacem prouidentia, quae naturae fiet: ordine non.regitur, fed eundem ipía.fuo regit confilio, quod huius tut, vitae bona non vbique virtutem comitantur; ficut nec operae hominum hátt femper refpondet terrae prouentus; fed contrario faepius ordine, fem- abel per tamen iuftis de.caufis, omnia eueniunt, eum in finem, vc fide Deum þiet; obfequiofa colere eiusque regimini res fuas omnes committere difcant W mortales,et melioris vitae admoneantur,futuro demum feculo expectandae. ma Quare bene quidem.agit Eliphas, quod Iobi caufa Deum coníulere et p 4n auxilium vocare decreuit v. 8., eiusque mirifice tam fapientiam lau- m dat, quam potentiam infinitam , qua hoc vniuerfum non þominum ar. Qu bitrio , fed fuo ipfius confilio regi demonítrat, ita, vt humiles faepe et vità afflidos erigat, fraudulenta vero improborum confilia peruertat, -quo tüm tefcere list ex fua miferia eripi"ntur **) egeni; Erotcruorum autem obmu Cogae. hu n decens verbi Dei venetratio, fi apices et litteras ier pofita videtur, vel paru: cextus originalis, quae non raro funt vitia fcribarum, vt verbum Dei fu- o mus, facile autem leuiterque verfemur in fingendo ver« Pef&itiofe cola qu borum feufu, quae mon iutelligimus ,. aut nolumus intelligere , vt e; c, Alex- andrini Deut. XXXIH. 8.. pro fs lfracl ,/ quod in textu legerunt, . bono confilia i2 verfione fua pofuiffe putantur eyygev 3es, idque Aegyptiorum * 1 n gratiam, quia perinde fit, dicasne, Deum praedeterminaffe habitationes gentium cum refpe&u ad Ifraelitas,, vt hia Numipum mediorum culto- ribus excipiantur, an, intuendo rem. ab alia parte, afferas, cuilibet angelo uominatim. partem, tellaris attributamn e[fe , ,ai praefit ,. vbi etiam redle coli u l po[fit, excepta tàmen terta Canaan, Quod an perinde fit habendum, id- eoque /audi Alexandr., non potius 770 vertendum, alii iudicent. p *) kat ! 4 *$n-Gr, accipiunt omnes , Sept. Aqu. sym. nec non Vulg. Syr, et Àr. quibus etiam Houbig. et Michael, adftipulantur , in eoque acquie- ífco, et entiquis temporibus eam fuiffe huius vocis potefatem, fufpicari ^ jubentius, quam priftinam tueri volo interpretationem: f//i; irae velitando v arroganter extollere foleut; quae nimis omnino dura eíle videtur. 4* Plana fünt verba v. I5. eripit ex gladio, ex ore eorum (sladio fimili, i. e. ex dellinato iis interitu) immo ex poteflate praeualentis miferum ope — ab Ls l. o l XXIII Wre eogatur audacia v. 9 - 16 Atque fic omnino bene quxdcm femper fpe- B randum eft piis, nunquam defperandum rebus in adueríis v. 17. 18, |partt, Quis autem finem malorum tam gloriofum, tantamque iis bonorum. t; Vbi- omnium affluentiam promittere aufit, quorum fpem Tobo, fi pius fuerit, mo fj« $ itie ádeo certam Ehphas facere conatur et indubitatam v. 19-27., qmm Deus ipfe, genti quidem Ifraeliticae, vt piis omnibus generatim Leu. Jue 1f« XXVI. et Deut. XXVIIL nulli vnquam vero femt, vel integerrimae ple- lultie taus cultori, Deun Quam fi fint haec 1mprudenter di&a, quantopere 1ehglom noceant et daturae pietati, quae fallacibus eiusmodi pollicitationibus facil&"fufpecta effici- | huius tur, prudens quifque intelligit, qui quae euangelicae inprimis fidei Qura natura fit et indoles, probe confiderauerit Tota enim illa, . tantum fettl- abeft, vt huius vitae bonorum fpe et promiffionibus ad turpis lucri, ex Deum pietate faciendi, et quaeftus cupiditatem chriftianorum animos alliciat ; diícant vt p()tlllS immoderatum omnem terrenae fC licitatis 'mlmem ex eorum andae . mentibus euellere ec funditus extirpare contendat ; vt fpcm omnem Jete et propuae dxgnltatxs et opmlonem meriti adimat eorum þletatl vt prae- m lau« mia illi promlttat, non corporis, fed animi, non quae fenfibus, fed um at quae mente percipiuntur, non quae praefentis, fed quae futurae demum ape vitae felicitatem fpe&ant; vt íui ipfius et mundi abnegationem,. patien- ^ qHO tiam et humilitatem ,. manfuetudinem et animi in aduerfis fortitudinem vlate iis commendet, quo in odiis, contumeliis et perfecutionibus ,: alusque w(t&n hulus vitae calamitatibus, quae funt exercitia fidei et pietatis experi- menta, tanto facilius perfeuerare conftanter et vincere poffint feliciter, ; //ftfl (/4 Dei f 9g waoi egovribou I4c8 ngcx, quos ducem fequi nullaque alia, quam 1&0 VOl« qua ipfe mce[ïit via, ad victoriam confequendam et coronam conten- c Al dere , bono trorurt ope deftitutum; in quibus . tamen rzendri quaerit, fiue potius modum in fcirpo, Houbigant. ideo textum reprehendens, quod in duplici hoc mem- 3 culto* bro parxa paribus non refpondeant, fed ii priori defit Subie&um. Quare " ;(10 hunc ita fupplendum eífe putat defe&um vt abie&to n ex voce s5 ec at n 7 p in Bns mutato, haec tandem fententia efficiatur : eripit ex vaflatore um 1* ducem, ex manuu poteutis pauperem. - Numquid vero hefcit, quod tamen ignorare non decet interpretem, rarum nihil effe, nec ab vfu linguae, ] s&f; vbiuis obuio alienum, vt duplex membrnm ad vnum faepe fubiecusi refe- nfquxe' ratur, vel obiecfum , vtrique conueniens, quod hic e(t Ta2x mifer, fiue il- uf,)iCJl! lud in priori, fiue in pofteriori membro fuetit nominatum? Longe igi- ng][//lïl Ü tur re&tius Ill. Michael. 1dem fuble&mn in vtroque membro, eiusdem in- T. doli conuenienter ita exprimit: er errettet ben lebertounbenen aus8. ibreint o fimul sRadjen, unb ben 2lrrmen au8 ber anb be8 9dotiaem; quamuis 238 non muemm tantum gladxo vicum, fed etiam enfe pet:mm ügmficare poflit. opv );(XIVI dere deeterz—riuic xeu)angelicae religionis indoli parum profe&o conue- niens foret mos ílle prouidentiae Dei perpetuus, quem lobi tuenrur amici, piis bene femper, impiis male faciendiin hac vita. Cuius quidem de confiliis longe re&ius fenfilTe Iobum, ex eius colloquiis, fütura pro- lufione explicandis, intelligemus: Mirum autem non eft, quod nec ipfe £idelis ille Meffianae religionis cultor, ita clare ea perfpecta habuit et ex- plorata, vt nos in hac ranta, qua fruimur, Euangeliiluce. Quae cum nobis eX fingulari prouidentiae diuinae gratia per inftauratae religionis verae beneficium illuxerit, cuius memoriae facra d. XXXI. Oà. folemni EC ritu pie celebrabimus, tanto maiori merito gratae mentis amore, gau- dio et veneratione hanc tantam Dei clementiam laudamus et decente pietatis ftudio colimus; quanto infigniora funt admirandae eiu; prouiden- £iae vefligia, quae ex hor toto faluberrimae reformationis negotio elucent. Dicet de his facunde et eleganter orator pius et doGus, "Vir Iuuenis bonae indolis optimaeque fpei, Clariffimus Dn. M. CHRISTIANVS " GOTTHELF EHRENHAYV SS Gelenauienf. Quem vt beneuole audiant, eiusque orationem hor. XII. intemplo Academico habendam, et huius fimul diei feftiuitatem fua ornent praefentia, 11 1 v $s T RISSIMOS ! COMITES, VTRIVSQVE REIPVELICAE PROCERES GRAVIS-* SIMOS, NEC NON GENEROSISSIMOS ATQVE NOBILISSI- MOS &ACADEMIAE CIVES humaniflime decen;erque inuitamus. P.P. Liptiae d. xxx. Odt. A. R. S. CIOIDCCLXXL LIPSIAE EX OFEICINA LANGENHEMIA, N N à " "7) 7) w M T (:ï ^ MY at N m DA h 1 e | E^ j R : M | l; ä j u W ' u ( SS ZZAN N 48 j j E M e N x m s — c g " ï g ia . d n s —— at L As N Q« æm. i x Eu i L ii as n . d d M N b u M»m—— 8 t ^ F. a — 2 EEE LR —— —— T — À " g ^ -l ur * n " n Vg m " : k - - lls d du *f R o ii "4 M — 3 — D. um g " — * * - A A & ] * sss .m.. — KT b.u p b a - - - M $ HH., s — A..». rf - L: d. " * * u A wths od —— - - : Mi & E ha " F. A * . Mi t " - L Y* — W DN »- fu n . É 5 "i Nep Bd e, d *j " sw * " diod * r.:.; À » - e£ i ER - — s. w& r - v El L2 * — " LT ul As ] &.. *nn. - . »" Y [ 4mw-4» L m H W. ;-v.. » hn ". 4 — "E p . E pYw . P« ; $ a...w? R N & À -- * " f "i [ acge' h T. i W..i LP - - M«.- /.Mx! t * r d "v " w " L' w bt ! d * ? K t d- — ! - M * n E H »* * At b L2 yt E 4 o : ? c | a -- - . P £ r 412* dR n - & - —— i.: N um ,-N $OR VX L. $F ^ & v 2« — À w« A - x A — "& , T. -l.! o PU m — W. &* -* " » t * - p uynä i E 4 l.ehh, g r ..) YO. LE M.x Is —— f o* * lsss m . 4 o p hu E f ^ « X P. m M »- " Wise at .M. Ihh M. m At hm nrrxm P i E " L * - du " d *n. "* —— v G- UP AE g N ^ "o * x.ïlw -eN Á — ïv , * * a ^r&s aM ass —— l»nu - » « y*re o .f in, ha gt c!,w, w * ha . n — P * *s * .Qxb» Av "« Ms - " o ^ .W — - )käJyr d * h Y s t p^c "— A^ s Lal .Q,pn, W a m T - ln w 1 & um M um T ; h- t " n - Y d — Y - x — - Á - o r " ce u t * mv)a ii nw*! Pj » * u & ul EN 4 n g - st a d M & EM $5 À - ^ $s "- a a x,j v Pa x ? - - L — " i -— r — "4 4 " — kv ? , Cs - x - s* 0' u e 7- -—— xux, st 4 "o 1 " -d.; gt " L .u...- d t — Y t —— & ww - — - z * E ln 4! d j "- i m Y M Nere l us -X« - h aM ips d "3 - — i a —— - p il f u- — v Ts prt JQ [* $ " - WES 37 u um — - — —— .w» - TU $- " ,. Y M Rs *s * — — p W É k A u - "od at df . p at g d ).1 - "« .. — hus m , b m r* X ^ E p - w db m "Á tlxblA " a bao, ^6 . — n al 7 N Mï 9 t » p stl d n*^. VK M.x Mi a MCU m idipes. 8008 P ais m . — m : s x - d , — s *v Á at "- r di ao Paate N af - w a. —— n r d : [* a ^s ao y m pw— aIU Mi a " asl "u p —— r — - - s 1 W m - V. i vt ho ao * - & L a X - /i x w AC . p m "m Ü m R "m " tl d ..Qþ K g m | m d N — uw.. [ — A Wa « 90 - £t ÀÓ A m wo€w m r2 r h ag i ha 3 - z as d u ÀN — - . ^ " Y "- !d A N od dicndii D P RE þæ'k[.x "* 1 ( AR d db u)Pïb.. E " r TW w w — TT Es m.» Mfæw.—ï(r Wu x - - iM 4 w x * LX . £L A — —R & "- —— - w. " du t Z h] | 20 cm ONPEG | Y T X S W RECTOR R 19 18 ACADEMIAE LIPSIENSIS VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset l45 17 AD SOLEMNIA Balance Q O 16 EEN INSTAVRA'I AE ECCLESIAE Focus 15 N m A C R À M D, XXXI OCT A R 3 Pal CIOIOCCLXXI L S | 40 IN TEMPLO ACADEMICO K ss PIE CONCELEBRANDA J g l IN VIT A T. H P d G i Specimen 1. prouidentiae ex. Libro Iobi eiusque aduerfitatibus - - N 6 a G L ad V. 5 äf L 4 3 2 1 M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com