KaI600-1772_7 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Rector Academiae Vitebergensis Christianvs Fridericvs Matthaei Philos. Doct. Graec. Litt. Professor Pvb. Ord. Collegior. Imperial. Ross. Assessor Academiae Elector. Mogvnt. Scientiar. Vtilivm Societatis Liberae Ross. Vniversit. Mosq. Academicae Principalis Hassiacae Et Latinae Ienensis Socivs Vniversitatisqve Caes. Mosq. Correspondens. Civibvs Academicis Sacra Pentecostalia Pie Celebranda Indicit. Descriptionis Libri Foederis Pars V. Complectens Reliqva, Qvae Decalogvm Attinent, Praesertim De Eivs Consilio Et Cvm Religione Christiana Conivnctione, 5 1o DX Pa x EE d a E Be GD ie o ii — * )M..—x u * & " a. B Bbesk d -— TEURU d a m "TA "^ pheum CH : . :5 L^ o g J5- "ii ""» -W" TU PT a i. d » W n Piio - 3 ii ia " * , - M — & nl — LE m 3 W. H D F T - p ii «wx,w rf.w?w:: q u * - n Is * —— "" E - s s y. - Av B.l /'.mr " L a 4 *e X mn , - H « - m . -cP - "- t - * M fm LE d r Pt - " L - — — 4 b« ss r* M m - - ET d — w " toos t - m H »M H.. MA ,W..A E d d- o^ B * E N« v $- - ""« -- ^ H. 9 » - v.- » u.m m se w J — VN w — ! L .. W » ap.»,: /i T a ; « — M ,M d N u a V ab &T « m A Ls - a. . QR TC w -— * L — 4 * -N M * *, -, * m a* l«cfAv v ** NI P*« $9 d — lm l .xw;'. ER ". ut - f M.N.H -- EM x Pa "—— À m t 49 * Y X K "X B -t g m Y^« at ha* -o C * ^ Y ; « s B X* w FA r pic T. ET d -^ UN : d f.J * )b - M.!M? ** tv "a. «** L .2 " 26 *f Jwo VE N N b LO à- "t v L .Nn . .w u r r v« m 24 » - ^ W 1 d. u N "m * "d - N ïa. W b - E ^ ^. s 4 lbf M m — p . f WP a^ ».Jul««.. m NM Y* H s tu, e x — - » d "* , * W -* Á " 399 * — -- .... ww b h » .y'eïffn«' - ». vf ET . t *s p "d N at ^s .W Pa wX ..Hu £ "w p . v ir- W. .7-;..:4/, & M W M. t at .w. u p d Secm /U&,. w x * x AX EL "ET 9r ..:of d -s wv -5 k | s .fïlx.- ..r s * i M ( *. . à - rf »"&w * m "d a* w * | » o La - 44!! ^ m um.-l s hod : * ^v w - * m ^* ". u€—— 47 & . Sc -- . d M.bax ** a h L E A. N * M A lw w..' H ab " .Anc- " p u EMN - d »,A a? & w "* clf.— — - ho , E^ "u M w* :' "— m A Y* w L x i af..),. M.« Mi d T* i 'M w o /ï - yt —W.HS ) MNeM UT « h. "E M wihd i T ..M W. - E. - » NM * L« -r'; A DO ha t» : A ; T j* "I^ F* M b Ls z » [ MM t &. 4.3-11 4... R? — H? * W ^nh » j P^ ,3i um R XA! -H. - w n N LE ii $s [2] N "fon- d* f . K É x -A * AA k* *« ] 2" ày j« h 4* e- E M I - w4, * H/u. i "* bPec* ww Yv w.. * at ;'.l (Wl $ "^s E d LT er., ) - [* F. I — A sst p n .4 "gt ^ a w« «* v* i "ib d " * -.H. i* E r* ;h u - X 'æl | ün. j £t w . »" - 4 w,. a. w WJ u^ À ; — À 7X ) "i. " ïn —— u r ^ T p m y,- - v W N r n d »ir Nart s. v f 4 -xxwiA , d r stf - i k awf' -P J ^ " T T M l.l.! Hn b« x Á i r n- 2 . f " — M*i .9 4 ii r A L£ -- | . s A',.. t a "A r i s x p «.J..). * P » w.- — $* LT L &* W ,. !1 [ a : m « i - um -X ; À i " K . - ^ L n X!'. E ïfn. i Q - $-l : - a H. m HM * M 'k. | - i " *« ape a n s À Fogw '&3& x j w W - p * 2 & » WH - m ,. Pt P 4»:«&&4 x " "- " H AU I v* $* ( " EX SE [ p . m a LP H g A hl m x* ss " at * — P & B- ^6 . m ^ ^ * $. —— m D« -€«4 o P. D d pt m pO Y z n d s^de 9* j .M.( -X a 3 a P s u^ oA.- *l ha - - T r & d - d .,H.. T a hd 47 — at — m*l La — , —— $ Jul * d. " " bt - — - »m f &« - K .. ,xwl - ^ iiíon, h. " — - — i. w.w.. — N A ** t r o EC 2* & m ( - p^ T u m F. — : ,Wæ QHuæ, H IAW. - a a a. - Jf C -- - ,Mw s p Pt E " P U [*a ia a od -* r i RT " —— xa H g. Ue" £ R *eom .'h " —— od "- -- — Á M« g M. p — g À As - A - & P -- - u- — / qo-— 2 ha N : " E ; --- "m Mp DP X aræs. - — T E oU - r d —-— - 6 m - "« , " * w "- .ru.v . "- Ü ATT - l'f'lu — "sl ..W. ^m s.n X atl . 2 — , - V. v " peus x k n p " "u y T. * $BO M i » * p xfhe - m * - .HQ — ao H * * n — M&W * re LE - $- .H in. hw — * "ó H. hr —* " M. N 4 Wf Ja — sf apeee * W ha »« m - Á *a m "—— - A. - d - ^m o " & a u m r p - *- ÀN 4 "m n &^. ; W " o d A. , - W .W Yast .M a t - afb -- ha d w M .H.ruly -»W ! s. " — d r P a 7* - » a E. m € . ** —— L M a " W— L: * u " Wa li.w d * » 4. - a " - - d. — T — N E "a D'l. "É* A " — P- - M. "4 U..Q [ m: Ain., b- » £ - LW "- - w m o * PC ao a, s d 0 o -—— « - CX » j b "L — m - w* a* — 48 u -T —l * m "bt :2 - e ao p p - O» " . A ^ H' — " " w N * -* &T t - — La sa;,i Xxl m "9 v o v ». EOE i » ,Jia bt - M ! - L d- — La — i X - :* — *s AH. L — 4 — x " : —6 E .W - & - / -— a "( z u r " - - a s Á f L r " *s o w s & " ^. hES w wU$ — o.«. Aw« & aF * N !d»hv - N s-, w * " T ^. o t M b h. M ", 1vw - "- 25 - g m & o —Àn — * . w - - -« o * -M- A [ T - « at .. * u ao - * —HM ul M i at * - : — L nuidi m - p M — —— E p " — i | Digitalisat vorhanden i Xs. -- E E ssl Hu«ur...c. ^ —— * x d- ls " jä* j RECTOR modo ACADEMIAE .VITE BERGENSIS H (f didis f CHRISTIANVS FRIDERICVS rant menif MATTHAEI 271 eqatt PHILOS. DOCT. GRAEC. LITT PROFESSOR PVB ORD COLLEGIOR A J IMPERIAL ROSS. ASSESSOR ACADEMIAE ELECTOR. MOGVNT Exod Deuto SCIENTIAR. VTILIVM SOCIETATIS LIBERAE ROSS, VNIVERSIT. [[], 4 N MOS(L ACADEMICAE PRINCIPALIS- HASSIACAE ET LATI. ljfaz NAE IENFNSIS SOCIVS VNIVER?ITATISQ/E CAES. L r pl MOSQ CORRESPONDENS. quae Qu um J CIVIBFS ACADEMICIS ,que SACRA. . PENIECOS5TALIA faiuf, T PIE CELEBRANDA , V » r INDICIT, of n n hu DESCRIPTIONIS LIBRI FOEDERIS ((08 PA4ARE F. inge COMPLECTENS RELIQVA, QVAE DECALOGVM ATTINENT, PRAESERTIM DEÉ J fs )POB EIVS CONSILIO ET CVM RELIGIONE CHRISTIANA CONIVNCTIONE, mml p P ! [01)32 [ q0j. T den pof N pro tis f f qm W pre t Ve] ( lul fjf?zä &ttit uili at uit 0 exr m uam fi"d'eïxilu Vobit dedimus,ï") CIVES CARISSIM r,-q'uum* Decalogi interpretationem abfolueramus: . de re/;uis, quae eundem attineant, vt , de gfatomm, quae docente WMoje compleBlatur , numero , de horum per duas tabular diffributione, de con- fíilio Decalogi , eiusdemque cum. religione chrifliana. coniun&ione, alio aos tempore , fauente Deo, expofituros e[e; . hac nos nunc libera- mus eo lubentius, quo minus per ea, quae alibi ) iam de ea- dem re monuimus Ífuoque loco monebimus denuo, dubitari poffit, quin diuino beneficio, cuius memoriam nos. hodie re- colimus, eiusdemque, Z/obir commendandi, commiffae nobis prouinciae, harum rerum diligentior diícuffio fatis apta fit. Decem cffata fuiffe, quae Deus ipfe de monte Sinai líraeli- tis feruanda praeciperet, et deinde duabus quoque tabulis in- fÍcriberet, Mofes bis clare docet, Deut. IV, 13. etX , 4. Idem quoad tabulas Exod. XXXIV, 28. traditur; hocque procul du- bio in cauffa fuit, cur nullus vnquam, quantum conftat, inter- pretum, ne Julianus quidem, tette Cyrillo Alexandrino lib.V, con- tra lulianum p. 154. tom. VI. opp. edit, Ioan. Auberti, de ea re vel dubitandum iudicatet ; guamuis-ingens effet omni tempore inter ludaeos non mimus, quam inter Chriflianos, circa ipfam fagulorum effatorum definitionem . fententiarum, diuerfitar.. — Quod enim Zidago; attiuet, videti quidem polfet Decalogi in decem praecepta di- uifio, quam fextur hebraicu: Exod. XX. et Deut. V. etiamnum íer- nat, omnium antiquiffima; eft enim ipfi codici hebraico anti- quitus illata;' et ia vtroque Talmude fig , ab 2 ga ; quibus nititur " D) Part. T. p. 15. 8) Part, IV, harum C?mment. p. 20, - 4 " ipfo Mofe regetuhtui-. O Sed ipfi Talmudiftae ^) longe --aïiäm de il tàti Decalogi in decem praecepta diuifione fententiam tanta fuis erfuaferunt vi, vt pauci effent, recentioribus potiffimum tem- rl poribus, qui eam deferere: x. Ab his autem non minus, quam pna ab illis, quantopere PAi/o *) et Jofephus f) difcrepent, $) in vul- qu'x $us notum eft. -C/zry*liam Aquid'cm' ad definiendum;, quomodo Qu Decalogus in décem praccepta difpefcendus fit, per ipam De- Jud calogi indolem , ^) nihil noui proferre poterant; confueuerunt ta- nad men, inde a primis religionits chri/Hanae temporibus , eodem , quo Tue du Nam primam ludaeorum daei, modo a je imuicem. difcrepare. , hunc u- fcgytenkktia-'m Teg?tulliaïnm j ) jam a.rlnpïez:;us: erat; poít x , gufmus ) 'c) -ADe" liae cï-ilnï:iï"c.un'.e?;.-q&,am. ï;x;:fh'e;us* Aqüoq;uä;hvapl,e&ebatiu-, vid»-.r þkärt.'y H, p. ;. etc. item Biblia Salomunis Nurfienfis hebraica, cum egregio Commenrario critico Mantuae 1740 et feqq. edità; quo in Commentario ad Ex. XX, et Deut. V. de vfu quóque exponitur, quem inde ab antiquiffimis temporibus inter ludaeos habuerit , et adhue: babeat, illa Decalogi diuifio.. : : ) His verfu grirao, Decalogi praeceptum primum, fequentibus quatuor fe- cundum ; vItimoqué c'lefcimuxï-l( continetur. VLd Buxtorf, Ditfert. de Decalo- go $6..66. etc. im. 7;5;1.- edit. Francof, 1691. Qm inde a p. 765, ..&) In libre de Decalogo p. agit quoque de coniundi one harum legum cum reliquis legibus Mefai&fis per- CR — m -- ——2 R RUA uam fubtiliter. E Axcbaeol, libr. HI, eap. 'V. $. 4. ét 5, edit. Hauercamp. i primus praefationis loco eft, , quatuor F feqüente*'sf duo ..£) His veifus Decalog . priora praecepta habent, vitimus non nifi vno praécepto conftat. "5 E(t enim Decalogus ita comparatus, vt, quod diuifionem eius per decem * praecepta attinety in tribus tantummodo 1locis de eo , quae vera fit fenten* tia ; dubitari poffit., Primo quaeritar; vtrum yerfus primus praeceptum pri- z. mum confíütuat, nec ne$ lecundo: vtrami quatuór verfus fequentes vno duntaxat, an duobus praeceptis conftent; tertio; vtrüm verfus vlumus du- | plex an fimplex officium ^praefcribat. « V. tom. V. p. m. 186r, edit, Rothom..:564. vbi. $),In lib. de.Pudicitia cap. nt, ita habent; Prima lex Doi — poft interdiffam alie- quae huc pertine aorum Deortutm fuper[Hitionem ipforumque idolorum fabricationem, | poft commendatam Sabbati venerationem , poft imperatam. in parentes fecun- -- 9 — 9 a——.9 5 ÜI .a a A w dam a Deo religionem , uullum aliud in talibus titulis firmandis- monendis- j* que fupevfiruxit praecep tum, quam, Non moechaberis. Quo in loco pro- um o o Ri a E. s M €ul dubio particu—la p*g/ï prior; Decalogi praeceyta diuidit, L2 ^ 5 nde gzg,/lz'nufï'ï*) tanto'eidem cäm-fuccefïu patrocinabatur , vt prinas [uis tandem inter Latinos.ferret, nec Lat/erus ) baberet, cur eam t refpueret quamquam hic paullo ante ) vim huius diuifionis um praecipuam.non curauerat, et intet P"ontitïcios. ") quoque erant, u- qui magis propterea, quod.communi vfu recepta effet, quam 3000 quod iure poffet pro omnium veriflima haberi, retinendam eam De: iudicarent. Secunda fententia paucos inter chriftianos fautores u r nacia eftj monumenta enim antíqua praeter Zufagum Zpofla- o [us tam, *) eiusque.aduerfarium Cyrillum Afexandrinum ; (fi hunc ex rdine Decal um eo, quod in 111-ius -1"ent:e-:ntia de o ogi nibil vituperat, u Cunm yzmm | -k)f De Auguftini f'eutentía vid. fiber Epiflol. cap. XY. tom. II p. m. 569, edit. Bafil. 1556. de Spir. et. Lit. tom. lHI, p.. 816. Enarrát.in P[alm. tom, I p5i entatio VL p. 209. de.decem Chordis tom, IX. p.925 etc. praelcitim vero Quav/f, YN, ef fuper. Exodum xom.1V. p. 147. vbi data opera de hac re ita differit : Quae- rituv, decem praecepta legis quemadmodum dinidenda fit : vérum quatuor poribus fint vfque ad praeceptum . de Sabbato, quae ad ipjum. Deuwm pertinent ; [exc autem reliqua, quorum primum:. Honora patrem t matrem, quae ad yor - hominem pertinent : au potius illa tria fint,, et ifla feptem. Qui enim di- Jecuo- cunt. illa.quatuor e[Je, feparant , quod ditfum efh . non erunt tibi düi alii raeter. me: .vt aliud praeceptum [it: . .Non facies tibi idolum &b céteva, h 165) Fnum auiem volunt effe: — Non concu- (is pe vbi figmenta colenda prolibentur. piíces vxorem proximi tui , e£ Non concupi/ces domum. proximi tui et omnid v/que in /änem. .Qui vero illa tria e[fe dicunt , et ifía feptam ; vnum volunt efft quisquid de vno cole ndo Deo praecipitur , ue aliquid aliud praeter il- ey dUi Haec autem: vítima praecepta. in duo diuidunt, vt jwmn pro Deo colatur, aliud [i&.praeceptum z. INon concupi/ces vxorem proximi tuis et aliud z decettt Non-concupi/ces domum proximi etc. — Decem tamen effe praecepta , ueu« (enten* iri ambigunt , quoniam hoc fcriptura Leflatur. — . Mihi tamen. videntur cou- m u es VU gruentius accipi £ria illa et ifla feptem, quoniam Trinitatem videntur illa,. Patet ex quae ad Deum pertineut , infinuave diligentius intuentitus, e£c. n dr his: - Auguftinum non primuni füiffe, qui ita flatueret; ) non prae- fra&e ita ftatuiffe ; 3) praetuliffe hanc fententiam propter congruentiam. h ibl praeceptorum , quae Deum attineant, eum Trinitate: de quo et;ia-m-in fe- 4 &t* uentibus et alibi agit explicatius. , P D In Catechifmo minori. « m Catechifmo maibü. : fngume &) De his vid, Buxtorf. Diff $. 48 nondis !5(:0 iam citato, ffaec fuit? Ó vouog 9) Cuius fententia, traden:e Cyrillo Alex, xo ] agïy dew é a Mecewe Ouvjwussoc , 7 deucAoyog éxent o*u/ uike/«þe?g',äu CPoy;oc 0U £ 6 Cum iuoconfenüfre inea»re, rltclP) 'p.-'o';fïït' '-æ.coiläïgi ) folu m.2) | n azä Athanafium oftendunt. — Tertia autem ita fe probauit antiquis perti chriftianis doctoribus , vt plerique effent, non e graecis folum- fuit inodo, verüum ex Latinis quo que, qui fuam eam facerent; ad Gd Gregorius erud ;,ix,lo.s ngnaeu I,f).. ";Clcfmen.f äiexq?adrinu;, ')ïOrzgene:, t: JNazian- u E 0 yupfuþi;ae?gi- rysypæ(þ&w d"s au'-nyuc, p*ïwæ&:yäkæmf quy Byrolov, Ion oy vpev 3 lint, &c UT XUTS8 Qyoi 78 Ses yeypaQQQog. . dyo eita nupiog 0 Oeoc as , ósic xvi- yayoy c& && yye AryumTe. deuT&px usTX TETO, Ovx écovroy Goi Jeor éTepot quali: av us, Qu mowjceig cexuTQ &idwkoy' o TV c mixy TpooTidoiuw, EYyw Qeoc ca crodidovg Xpuxprixg TarEpwy &i TEMVX" — CeoG piuj, yap eiu xupiog Ó 2 Zapuir26. 0 v AqpNpg T0 Ovoux x vpis T&a Ocs É) norcug. o* mv Zu8- logo &y T0Y cx[Berwy. "Tiu& C& TOV T&TEDUX MOj TOV MijTEQu. OU MOLXSUGERC. dv QovsUGeig. QU MÀ Quu &veic.' óv xþeuödpg;ruþno*ezg. ! QUX äw:&u;quag TO T DHTIT TÀ34O100y 08. p)De eo dubit ari poteft propterea, quod Cyrillus ibidem ,.'qu.amquam'prae- quq ceptis quinto, fe xto et feptimo alium codicique hebraico conuenientiorem tri- buit erdinem , Iulianum tamen eo nomine non carp ? ito ; rerpr facrae feripturae tom. . p. m. 64. e dit, Parif.-. 1627. uïþi ita In Synopfi m | differit: 4 ! Comple &itur Exodus in aliis rxc £v TÀx£i Óexo- évroAos r&uTAC. o & TpuTV ,&yu citi uupioc 6 Oeoc 6s* ÓsvTEQNU, ÓV amonpoetg cexuTQ Cl ÀOv, Qu de vxvTOG Üttonog TQITT]V , 0U Apwy o 0veua xvgig TR Dca c& &i u- Dou TOi TETRQTV » g ? ddyri Tqv xjuepaty Twy oxB[Bxrey meummIV , TiMA TOV tetpre arar&pu C* wO TV & yTepx c8* ÉwTWV, € Qevsuceig éfdowyv, 8 woryevcerc NUW ó*ydo»/ » 8 nA6Nverg évomy, 8 Aysudouaprupycesg uuTx v2 m5uciy c& uxp- luy j TUpIOV Apeudy dexomiv, Su Ti JujwIceig Ti YUyouuo T8 'FMWW cs, 83 óc« TU TrÀXCI0V c8 éslV. b g[j ) irenaei lib. ll. adu. Haer. eap. XXIV. $. 4. p. m. 152. edit. Parif. Maffu. ex antiqua verfione, quae fola hunc in locam fapereft, baecfunt: — Zmquin- ue libris Legem popu lo Mofes tradidit. Vnaquqeque tabula, quam a;cepit ii a Deo, p vaecepta habebat quinque. 8. $) Strom. V L p. m. 687. edit. Colon. 168 r V VIII. in Exod. de Initio Decalogi - totn. II. A'p. r $6, edir; Parif. liti ?) In Homi Cuius loci fola quidem proffat antiqua latina verfio, dignus ta- hi pelarue. facit, defcribamus." Habet autem itàz : Ego ten men eft, quem, quatenus huc "m Dominus Deus tuus, q ut eduxi te ex teyrra Vegupi , de domo ferui- n tutis. Verum khic fermo non dum fernio mandati ef , fed, quis fit , qui man- pur | Primum ergo maudaium eft : Non eruni tibi diialii prae- DEU dat , oftendit. qer me. . Et poft lioc fequitur : INon fecies tibi idolum etc. vfque ad verha: $) In ui jeruant praecepta qmea. Haec omnuia fisul nonuulli putant effe cium J) n mandaisum. Q 4od fiita probatur , non complebitur decerm numerus inan- 8)l datoqrum. ü) Vi ,ce ES * Dd 7 u) ANaziansenur, * ) ad hos mero/' jur * ) praef'ertxm, et Hieronymus? ) iquis pertinent. Ad horum partes Caluinus*) quoque fe applicuit, lt fuitque ex huius affeclis Zoaunes Buxtorfus fiius omnium prae- t; d €ipuus, qui fortiter eandem contra aliter fentientes fingulari g0i ii qatdil" erudita difputatione tueri conaretur. Nec aequus harum re- rum arbiter hanc fententiarum difcrepantiam mxrabltur, aut ZA morofe vxtuperabxt eos, qui füam, quam aliorum, feruare- 1nds lmt I w:'q Habent enim fingulae fat fpecxofa fe tuendi pmeüdla, éTE0/ u E qualia funt contextur, au&oritas maiorum , vfu in vulgus iam rece- OEM ptus, hocque zpfum quod nulla harum partmm in interpretando. Deca- d Áogo adittit quicguam , quod veram eius vim mþmgat aut juüuertat xwmü Quum vero Zarum fententiarum non nif vna vera effe pofüit, fitque g*afü omnino optablle, vt, reperta illa, in vnum tandem coeant hac f prze quoque in re diueríe fennentes reperiri autem illa, in tanta in- pem ttl- terpretum difcordia, non nifi exploraudo poffit, quae ceteris maiorem vim ad. amml perfuafionem habeat; , 2on alienum ab hoc u ita TT 6 loco. erit, fi, quae. nolm gprobetur, nos quoque nuuc dicamus, ingenut. at Docuimus autem, quum priora quinque Decalogi commata in* éri u u 707 terpretabamur, ^) hinc ex fenfu commatis fecunch hinc e nexu commatum. quarti et quinti cum duobus antecedentlbus qua- xgvö' ( TR ) tuor haec commata tam aríte inuitem coniun&la, e[fe , vt rite non uifi pro. u Vno q?ato fm praeczpto lzaberz pojänt Docmmus porro á quum affü 1!'-1 [ M j j ao datorum. Et vbi iam erit Decalog: veritas ? — Eft ergo primum man- datum: Non erunt tibi dii alii praeter mes f[ecundum vero: . INon facies, tibi idolum, neque-v//am [inilitudinem etc. Quo ex loco, collato cum illo- t . Pa Augu[hm, colligendum videtur: praeter tertiam de Decalogl diuifione fen-- Ig gt tentiam , Origenis temporibus, inter Graecos faltem, non primam, fed fe- 4 J cundam, Auguftini autem aetate, inter. Latinos faltem , non fecundam, fed primam Hmm e. ) erm' u mi if 1 $») In Carminibus.de. rebus fuis p.m. 56, edit, Heruag. 1550.- j " ;7)[!6 X) In Comment. in Epift. ad Ephef, tom. IIl. p. m. $15. edit. Parif, 1642, «e 4v y) Ia Commenr. in Epift. ad Ephef, tom. IX. p. m. 190. edit. Francof, ] 2) In Inftit. cap. HL. $..14 etc, p. m. 123. ednt. Geneu. 4554. J (,Wm (j gt d) Vid. Part, Ill p.tr! ete, mrm?h ATE 8 *Y, 1 - Fal in eo eramus, ") vt vitimum Decalogi comma Viuterpi'fetändox reliq Occuparemus: aullo modo e loguendi vfu, hot vnum comma duo effata ban to/mjoieäi, £qgi po[ , ipfumque Lutherum in eorum numero fuife, qui $4 foc fentirent. " Quae fi recte fe habent; ipfa docet Decalogi in- Q doles; etribus fententiis, quas de modo, quo it deten ille praecepta cepta d?]lingumdm fit , protulimus, fo/äm* mediam fotum habere po[fe, quam- D2 uis haec ipía effet, quae o omnium- minime. m—ni teitipore-CHeiianis r tut queb : . Sed Decalogus non decem tahtummodö effatis, feu prae- tiae | ceptis, conftitit; eramt quogut daec per duas diflributa tabulasz fliani Quaeritur itaqué non immerito: guo£ prima ex Ais, quotque alterá part comple&leretur tabula. — Qua quidem in re mira £/] eatenus veterum Íetlit interpretum confenfio , quod nullum conftat vel negatfe, vel in du- tue . bium vocaffe, quod verbis alii difertis contenderant: pro du- pu plici obieo fu o praecepta illa per duas tabulas ita diftributa fuiffe , vt quae Deum , altera pofleriora , Quae hominem fpettarent, terpi grima priora, fu contineret. lta ex ludaeis P/ufo, et afii, laudati a Buxtorfio in fand anis Oripenes, Zmbrofius, dam citata Difputatione $. 38. e Chrifti fuhil Auguflinus et Hierompmas * ) iudicarunt ; eftque ex Matth. XXIT, quà 37— 40. coll. Rom. XIII, 9. perfpicuüm, ipfius Tefa Chr ifti Pazfl- du do&trínam cum communi illa ludaeorum non minus quan lique Qs, Cbrif janorum veterem fententia amice confpirare. . De eo autem, quot fingulis praecepta ta bulis adfcripta fuerint, multiplex u ( inter eosdem obtinuit diffenfio. « Fuerunt enim , qui exiftima- Ji Wt fent, fot vnam tabulam, quot allera, praecepta tenuiffe, ac gróinde Til praecepta ipj fa. per duas tabulas uon pro foía. obietli diuerfitate , verum pl . In hac fuerunt Ordin etiam pro ipfius numeri aequalitate difpofita fuiffe ómni tempore Zudari potiffimum fententia. Ita enim P/ilo fta- buriy dii. uerunt -»tuitl, ? 959 Ig[ep/m non 'videytur diïfgrepa.iïe; ?) ita ftat TO v a/mu: Itl du b) Vicä Part. W. . '-vx 8 etc, c,.) Vid, .llgca iam ,Fita??'. rum . d) Vid. iterum fup?ribra. " €y a T. 2ndo Talmzidz/ïae qüoq&e , Gu&lor Schemoth ra. lfa, ; Sofzæf,; Rabbi Bech &i; reliquique recentiores Iudaei, vtpote inter quos de folo Ram« ia m ban conftat, quod. éam improbaret , docente Buxtorfio cit, T. s $$.40—43.. E ehriflianis e contrario videtur. folus Zrenaeg; u cuni Iudaeis feciffe illis, reliquis autem perfuafüm fuiffe: praz- t uatt cepto: de honorandis parentibus. primam non . frnitam. effe dabulam , ed ab eodem incepife alteram... Quod an iis quoque Judaeis probares cetet tur, qui in diuidendo Decalogo in decem praecepta pránar fe- quebaritur fententiam, ne diuinare quidem licet propter hifto- ye riae filentium. Quamquam autem, praeter Irenaeum, Chri- bulais A UM salbanr sclud n ed. quod altera tabula de honore altrá garentibus habendo inceperit, ac proinde plura , quam prima, praccepta tht 2 Qu« tenuerit; ex iistamen, quae fupra difputauimus, apparet, pri- mae a//o; ttia , alteri feptem, a/or illi quatuor, huic fex praece- ") dü-'- pta tribuiffe, Quum vero, in communi folaque probabili in- d lr terpretum fententia: fai/fe primae tabulae non nift ea, quae Deum fpetarent, inftripta praecepta, illius de honore, parentibus prae- fio 1 ftando, cum antecedentibus, Deum attinentibus, coniunctione Jïofwf; nihil poffit cogitari coactius, in reliquis autem difcre ( pantiis, quid ceteris praeftet, iam demonflratum fit; facile ad c olligen- ul dum eft, quomodocunque Paulli locum Ephef; VI, 2. intelli- quam'* gas,ne dubitari quidem rite poffe, guin quatuor tantummo do prae- )e &0 cepta ad primam, fex vero reliqua ad alteram pertinuerint tabulam. . & tiplet Sicque fàtis inflructi fumus ad docendum * »qua in re ponendum gt "t verum Decalogi confilium, - Etenimex iis,quae iam excuffimus, t planuni eft: praefripfife I/raelitis illum: duglicis generis o jficia tali ueW ordine, v$ priora omnia, quid Deo , rtligua vero omnia, quid alíis gui- yetut buscunque, cum ipfis contunüzis , hominib us , ab lirdem fiagulir pracffan- jf dum effet, conflituerent, hancque fol am veram cauffam effe potuif- grunt fe, curiDeus ipfe duabus eum tabulis infcribere Y tj eoque ipfa. in duas veluti praecipuas partes difpefceret. . 1 am ; quum prio- 'a!nmf rum officiorum defcriptio doceret:- siji/ prius hii i yfis officiir an- | Iguiur- Ic - "o € o Íoia tiquiurque haberi ab I/raelitis pofft , jitm'mumqüefquo, Deus ab iisdem lfi'al grofequendus effet, fludium amoremque eje oportere, qui eos ád praee flanda illa compellat; / reliqua. vero, quod illis fübit&fa: erant , nec nifs qui lfme ipforum. faniles attiiebant, non maiorem erga hos amorem [ecum . ferre go[fet, quam quem. fibimetipfis deberent. finguli, praeffarique fibi ab du "n aliis vellent in loco conflituti fimilis in promtu eft ,. fJummam Decafogi idem voluiffe , quod Mofes Deut. V, 5. et Leuit. XIX, 18. voluit. fis. ti, Illic enim is veram vim amoris erga Drum his explicuit verbis: dpp :TNDTO22» qU237722) 3377 223 q7N mjm m 83 fici h. e.. nihil infit menti tuae , nifil tuae animae, nihilgue tuarum virium vid contentioni, quod amori , quo Toua, Deus tuus , a te profeguendus eff, ton confécres; hic vero amorem erga alios in eo pofuit: n2 1np :2 "g h.e. emorem praeftes tuo focio, quali teipfum profegues rir. 6u Quod v/timum praeceptum. quomodo intelligenduu effet, W propterea, quae iam diximus, non potuit verius planiusque de doceri, quam quidem ex Matth. VII, 12. a Iefu fa&tum nouimus, hii uum ad explicandum eius fenfüm fuis mandaret ille: savra f éca. diy StNne, Va moidiow Upiy ol divdgormon, Bo xo] Uucic qroicrTe divroie: fülj quaecunque vobi. r volutritis graeftari àb aliis , iisdem vos w'cgy;æ prat- b Jfat'e eadem. ln Quod vero fingula praecepta Kattinöt; þriora qudiuor in hanc Ya fe habebant fententiam: 1) Jouam ab l/raeltis. Dei loco colen- lít dum effe , propterea quod illos ex dlegypto eduxerit. — Vidimus autem fit part. lll p. 10 etc. hoc ipfum beneficium luculenter demon- ban firaffe, louam fummum Numen effe. — Quare fenfüs huius t praecepti hic erat: Zouam ab l/raelitis fummi. Numinis loco vene- ah« randum e[RB. 9) Hunc [olum pro Deo habendum, mec. cum ulla re li ex. rebus, fub fenfus cadentibus, comparandum ab Ifraelitis eff£, 1i ve- fla lint de.eius in ipfos fauore bene fperare, nec tanti üiminis Qu poenas. ei dare louge certiffimas. Videatur de hoc praecepto luiffe: tyj [ iil ibid. p. 11 etc. . Inde enim cgnü,at, breuius idem hoc vo Zouam MO * Tt d fTouam - vnice, et 'z'pjiu: naturae conuenienter, : pro- fummo Numine ab prie I/raelitis habendum effe. 3) Sedulo cauendum effe ab hüc temeritate, t Hij quin [emper vim habent , ratumque iudicetur, quod per Touae uomen ab erti Ifraelitis confirmatum fuerit.. vid. part. IV. p. 1. — 4). Publito eiur- fli d) dem cultui. diem cuiuscunque hebdomadis jeptimum ab I/raelitis confe- tühgi crandum e[e, propterea quod Ioua diem hunc in fui, Condito- oluit. ris huius vniuerfi, cultum inde a condito mundo iam confecra- orbis rit, fitque idem tali modo, quo celebrandus ab Ifraelitis fit, AN) apprime aptus ad récolendam quoque memoriam fümmi bene- Jiæïtaäf ficii, quo idem Ioua fibi ab Vid. ib. P. 2. efc- - jAegyptiis lfraelixtas' vindicauerit. d lllf f/l, His ex praeceptis perfpic uum eft ,. Ioualn:völuifïeg, vt fpfe zM mente quidem, h. e. recte fentiendo de ipfius natura, Aacgue prat- ) egue'- cipue, uec tamen fola, fed. di&is quoque fattisque, ab Mraelitis cole- eflet, retur. De primo enim duo priora praecepta, de /eeundo tertium, isque de tertio quartum exponebant, ita tamen, vf in definitndis fmgu- imus, lis non omnium , fed eorum: tantummodo , quae cum i £, tum relata ad a fingularem populi. I/raefitici conditionem , prae ceteris. ad vem facerent, a. ratio haberetur. Nam zu primo Ípectabatur praefertim hoc, vt Pïlll' ab opinione Deorum plurium , et ab omnir generis idololatria, I/raeli- iae arcerentur ; quod et in fe primum eft, quod obferuare de- . haüc bet is, qui Deum rite colere vult, et plane neceffe fuit, vt Ifraelitis inculcaretur, quod hac ipía de. Deo fentiendi peraet- ol uteti fitate nihil folemnius erat illis temporibus. In' ficundo caue- Jm]ód* batur, ne quid fine vi euentuque ab T/raefitis per. Touae. conteftationeim 3ou confirmaretur. Quid enim tali abufu nominis diuini a cultuDei Ui* alienius nocentiusque cogitari poffit; fiue onines fpectes ho- mines , fiue praefertim Ifraelitas, inter quos huiusmodi conte- j r [ v* flationes, per ipfam religionis, cui addicti erànt, indolem, fre- quentiflimas fuiffe, in vulgus notum eft. In fíeriio deniï]ue ninis cultus Dei publicus commendabatur , idemque talis, | qui vuerfari deberet epto imis beneficiis, tam ouimibus homi vill: hint in reuocandis in mempriam fu B 2 nibus, [nan À * 12 nibur, quam /þecz'atz'm Tfraelitis, a. Joua impertitir , hint im humanitatis ha officiis , ii maxime tribuendis , qui feruitutis iugo premerentur , fiue ho- p mines e[fent , fiue etiam bruta animantia. Iam, fi rei exemplo do- qu cendum erat, quomodo factis quoque Ioua ab Ifraelitis coli gil Q 1or vellet; zon potuit ab. ipfo déligi, quod magis ad rem acc - j minodatq*igz/ | effet, hoc ipfo cultu fui publico. $ pri Reliqua praecepta de officiis erga a /iot hoc agebant ordi&-e. ", Incipiebant non a commuui, omuibus hominibus, fed a fimgulari, folis 4ttüt parentibus praeftando, officio. Quod quam con(ulto fieret, inde [ poteft perfpici, quod hoc non primum folummodo eft officio- rum omniuim, quibus natus homo erga alios obftrictus effe poflit; fed eft quoque ad reliqua officia fingularia, 'éxemplo u veluti illuftranda,. longe aptiffimum. — Quid enim quaefo eft, pro quod fummis infimi, quod: dominis ferui, quod ciues magi- d firatui, quod fuis difcipuli praeceptoribus, quod omnes, qui Vg aliorum curae fübfunt, iisdem, quorum fruuntur beneficiis, Jiin debent, quod vnum illud , quo quis parentibus deuinctus eft, Í ( non exprimat. Seguebantur nunc deinceps praecepta quatuor , qui- hon bus prüno homicidia I/raelitis, deinde adulteria, tum. furta , denique Vi Jfalfa teftimonia interdicebantur. / Quae oppido officia Iraelitis de- LE inandabant communia, erga omnes:a fingulis exercenda, eo fori quippe factura, vt vitae omnium, quibuscum verfandum Ifrae- tuer itis erat; ante omnia , deinde vt coniugiis, tum vt opibus, de- ffrin nique vt famae eorundem et exiflimationi, fua praeftaretur fe- j «uritas. Nec exiftimauerim , communium trga aliós oficiorum i praecipua cápita. pauci/Jimis verbis &t plenius et conciunius- explicari t po[?.. » Docet enim communis experientia, - a/terumy quicunque «t demum fuerit, fua-vita, pofl vitam coniuge, pefl coniugem opibus, pofl opes denique hac felicitate, vt bene audiat ab alüs, nilil habere carius, qun füni nihilque, quod fit. dignius, quo referrá reliqua quoque poffiat, quae iet, ipfium attinent..— Animi enim cura, quam alteri debemus, non ad n Sed quam vim commun)if:»,:fed/ ad fingularia pertinet Qfücia. [fe habitura 13 Vif -habitura erant praecepta illa ad emendandos. hömineïs,*c»f ad u lt profpiciendum communi aliorum non minus, quam cuiuscun- 0do- -que priuatae fàluti , £ /6/2 praue fata; mon vero -prauae Jimul. cur- s Coli giditates prohiberentur; : quutn inter omnes conftet, nas illorum n d. fontes effe; nec poffe quemquam ab illis rite cauere fibi, nii prius tutum fe-ab his praefliterit, " ddebatur itague illis biy at ditie, 4dmodum exyplitate , ratione habita: eorum ómnium , n uae :uon. folet ! J2 L Anodo inter homines , ./Z*d fo/elmt' qu qude uoque inter Tfraelitas, pmgfärtim järä L] fiCi0« 'gu'z'.eni cupzdztm A;fe' concupyl:af, guae fuit cfl;erz'a;,l - ; ele Qu-'avek cum ita Fehabent, L1£10n pötefï efïfeli 'La»d.;demoïa-fïlrïarin mplo dum difficilez prómd fuiffe omnir verae eligionir praeceptas quae 0 efl promulgando. Decalogo Deus ipfe I/raelitis ita traderet, vt in colligene m dlis iir explicaudisque, et rerum: ordinitque deletfu - admodum: concinno. qui vierttur, et vt omium fominum; ita ipfius quoque, cui proxime der ficiis JHinata e[Jent , populi rationem haberet guam . fapientiffrme. — Etenim, ; ell fi quis vellet prima omnis verae religionis praecepta in víum hominum colligere; ^non poffet non expendere ante omnia: | 71!/-, nqu vnum tantummodo fupremuri Numen effe , st effe poffe, a auo vt reliquae $ de- res conditae, ita omues: quoque pendeamt homines , hocque illarum fugus fos cum reliquis ita copulaffe, vt mifi illi idem his-praeftare fecum confli- j, €0 tuerínt , quod fibi ab hii ia quouis cafu' lotoque; fimili praeftari vellent, lfraef 4 de firma neque fimgulis neque outiibus contingere po[ft facuritar. « Sicque j pfima omui verae veligionis práecepta:in umore ponenda fünt; quae " Deur, perque Déuin veligui quoque liominer a jfingulit profzpeudi funt. i(an Amor autem , guo' Deus à nobis venerandus. efl; fummis fit; necetfe eft, h, e. ita comparatus, vt ipfius naturae refpondeat; is vero, wqulf quem . aliis debamus fingulis hominibus , non mdior. e[fe poteft , quam quo ; ferri erga nofmetipfor Jolrias.:. Yam;,'fi quis diftinQdte docere vel- TLUAP et, quaemam fmt praecipuaofficia, " quibus; amor erga Deum a nobis qullf (idd demonfirandus fit ;; facile apparet, non poffe non in vniuerfum virii effe quatuor: primum quidem: non nifi omnipotentem rerum con- ; T 3 ditorem It Ua * I4 * € * fecundum: hzmä vhicta i ditorem qro fumimo Numine habendum t[fe 5 nobis , et inuifibili ipfius naturae conuenienter, colendum e[fé ; - tertium;: oport s 1 debere vim habere longe maxima m, fi-quis per Deum, vero ditium n0- denique: colendum Déum non priua- ille « mine, quid affrmet; quartum. uoque e[fe ac . folemuiter. .Poffunt enim his lo £im folum, d publice q lÍrae maiora officia , mente , di&is, fallisque - Deo exhibenda, ne cogitari uidem. In-officiis autem, quae: amor erga alios mobis imponil, etit, Primum eft, rite defcribendis tria praefertim fpectanda funt. gontih mus a communibus, illisque in. exequendo. vim hs tir n vt fingularia diftingua maiorem itribuamus. Conftat enim inter omnes, quibuscunque ' dtdor in quauis manifefta pu- officiis praecipuis , feu fingularibus, ànimi unque fuerint , pofthabenda effe, etpa na mutua, communia, quaec Secundum eft 5 quum fingularia officia nec definiri poffint omnia, iudic forte ac confilio pleraque, nec bus c vendent enim a varia hominum artes magnopere a fe mutuo diícedunt 5 fum quoad potiores.fuas p in conjiituendo oj?cz'm:um fa mmario non opus eft , vt fingula. illa: exph- hia omnium ia expofueris, vt reliquis ex- ces, füd. fatis fuer i, Áprimum Quae Communia autem quod tuendas res alterius at- atf emplo e[fe poffit. oteft effe ftatuique pretium ; neceffe eff tinent, hisque varium p Iu, f: habeatur- huius diuerfitatir ratio, ne. vel COW vt in definiendis illis diligens omittatur harum rerum genus diuerfum. a reliquis, vel loco tll a Tertium eft: vt habeant quogue homi- onatur minus commodo.: Qu nocendi * dibidine caueant, vipote quae fons [olet fit, | fei, quo fibi ab alüs ium,, Haec enim fi obferuaueris, non com- e[fe praue fa&or um ommn in explicandis primis omnis. verae religionis h qmittes, vt quis raeceptis iure quid defideret.. Ita autem quum comparatus ( hi fit Decalogus, hocque cum veri-fpecie inficiari non poffit, qui ligioy in iudicando eo, quae líraelitas praecipue attinerent; feparare prim ( teft non intelligi: &abendum eum cfft a reliquis didicerit; ^ non po ∋ io primoru m praeceptorum omnis verae. religionis ,a Deo pro fummar Cpta Ifraelitarum perq uam- fapienter- conflitutó, -hocque ipfum hrif a. ipfo in vfum ndum - fi£. LI !] OIite z'dg[/e , n quo verü 3 t eius.conj!ium pone Hna'ec - .Is vuttt a tium: - Hoc autem fi fuerat Decalogi 'confilii;m; rec ipfa docet, oportui/e coniun&ionem e[f, quae: inter illum et réligionem chriflia- i 719' nam intercederet, longe arliffmam. Primo . enim, quum prima jnue ille omnis verae religionis praecepta complecte retur, eoque m his ipfo, quicquid Mofes vnquam et poft hunc pro phetae reliqui ogitái líraelitas docuerant, fuperftructum i lli effet5. neceffe omnino i'flpüflifl etat, vf is in conflituemda quogue religione chrifliana Jfundamenti foco: « &l poneretur , eoque - ui /o omnes. reliquos homines et copularet. cum I/raelie tis religiouir Vinculo, t fücris quoque illorum librir quam máxime ada ynque di&os redderet. — Deinde, quum idem inter homines, fententiis la pu animisque mirum quantum a fe inuicem diftrraCtos, de recta da enleo erga Deum feque mutuo agendi ratione fanctiffimum ipfius Dei ormnit, iudicium interponeret, hoc bus conftat nullum. omnin que ipfas prauas cupiditates,. a qui- u nec o naturaliter natum hominem pu- edunt; rum effe, aut fe ipfum pur d, gare poffe, non mitiori, quam praue ; nl facta, profcriberet fententi hocque a iudicio penderent omnia, ia quae praeftanda in falutem hominum a promiffo Chrifto effents rius dte aptiffimus quoque erat ad compellendos non religuos tantummodo homis uj nts, fed Iudacos quogue, nou omni verae religionis Jtnfu: deflitutos , vt AAE commune reconciliationis beneficium , quo Deus per Cl riflum pro pro- l loco mifis [uis omnes omnino homines ab ipfo: auer[os bear e, hacque via. fe- cum non minur, quam cum ipfir z'nuicem, W fnt* cogz'un'ger? vel(et.gztam ariifji- füt; lubente( amp/ebïerentur; j cont | Neque tamen z';.ylz res jö/;cmr.nbdo höc «docetä | þd f:uz't -quaal piritus que haec dottrina in fcitis praecipuis, quae Tefus eiutque /Apoffoli de r« »iïlf, qm figione chriffiana huiusque confilio [uis praeftri bferant.. Etenim quod fopartte priur attinet, conftat ex Matth. V, 18, lefum ipfum, poftquam nin tj animaduerterat, ipfius difcipulos in ha c opinione effe, vt prae- m ]u cepta prorfus noua futura effent, ; ab illo tamquam promiffo Chriflo ipfis tradenda ; grauiffimis conteflatum verbis effe: y pf aex Nolite exiflimare, veniffe þze, vt legem aut prophetay fouam,, non veui Ht« vi þ; N 16 Quáe conteflatio, fi comparatur cum de f Utiþ]ud'm; fed vt zmpfeam mox fequentibus.in de acom.1 85 hoc faltim.voluit:.e' &on.vts lifu J / Laegiie o rinae addilos.a. fermantlis iis liberan nifje 0 c.onj—lz'g; vt fibi phui ri, quag Mofes ct- propheta e Tfraelitis praeceperints -veniffe- potius ea. ipfn remitti ipfis. ab illis. praeceptis poffa confilio, vt fuos doceret , nihul. D] mamdiu praefens vita duret , cui regundae illa praefiripta fuerint, ne (de . velit multo maiori cura ipfa poffe qu empiam ipfi vite addifam effe , nifi ge vita exprimere. i la, et: docere quoque ita. alios; quam quidem facium Pal Iudaeorum do&oribus. Vtque intelligerent eius,di« adhuc fuerit a veli fcipuli, gua e lex et. prophetae Ifraclitis ita praeceperint, vt àb his pet. hánc vitam- nihil ipfis remitti poffit ; exp/icabat mox deinceps non uifi Decalogi praecepta ca', quae minus Te Ge.a Tudacorum do&oribus ac- cdin cepta , obferuata ,' qopulogue explicata : füerant, docebatque , quomodo toni; verius ad mentem primi au&oris a reguic cotleflis ciuibus y: h. e. ab ipfius foti 1 da, eb ex ertenda; et- alüs quogue tradenda . e[fent. a[faclis, et intelligen Chvi» Matth. XIX , 16 etc. eundem ,. interrogatum à Conflat porro ex. bus juodam- dite iuuene: qui bus poffit benefactis aeternam falu- qui tem . confequi, nil prius habuiffe , guod ad conþqumdam tántam . Gonftat deni- tuf. yetm j?zru andum. ei commendaret , .quam ADecalogum.. feue que ex. Matth. XXII, 34 ete. - quid idem Pharifaeorum cuidam; pyes ui ab initio aftute et fimulanter, quafi ipfe ignoraret hoc, illius, illi legis diuinae praecepto explorare v ellet fenten- de praecipuo hien tiam, refponder et, nimirum hoc: praecipuum quidem. praecepto quod amorem erga Deum grae[cribat talem, cus f hr ruim omnium hoc e[fe , il fu cinnid, quat fimt h ominis , fubiici oporteat ; neque-tamen obliuifcéndum fetj) non minorem vim hábere alterum , quod mandet. I/raelitis amorem. ef . Gen erga proxz'mum , illi þmilem, quo fe ipfos profegui foleant; Duo enime a quibus omnia , quae AMofes et prophetae docuerint, tént y jaéc praecepta effe ; p parhquám a* fuis fandament ; i, pendeant, Quumque ille, docente approbaffet hanc íententiam, et affir- dOce Marco cap. Xll, :32. 33- jiaffet-tandem. plane ingen ue, recte fe habere illam propterea; Qp lto. praeftent. praeceptis omnibus ple de lu quod pra?cepta duo ifta mu ääæ u Uf Cunt de facrificiis; relatum apud eundem Marcum legimus.com. 34. EU RHefumn illi, quam prope abfit a-regno Dei, dec/amää; . Ita enim . efus itlrte glaniffune veram cau[fam. exylicuit, cur feruari vellet ab dis quoque, qui potiu& tü u pl ipfius difciplinae fe. tradituri efent, Mofis a prophetarum do&rinam eam , quae Decalogo contineretur. Ita Paullum quoque et, Zacobum irint, n de Decalogo docuiffe, ex Rom, XIII, r8etc. et lac.1l,8 etc. lon- ara qy ge eft certiffimum. —Videatur quoque 1 Tim.I, 8—10. vbi n faiut eis i« Paullus modum praefcribit, qui habendus a doctore fit , qui vti ) lis pet veliþ Decalogo ad formàndos chriftianos hon?i*zläs.. o non - Pofteriur, quod ad- intelligend—am"D—ecalbgi cum feligioüe orittt at* chriftiana coniunctionem fupra diximus rzm zpfam fecum terre: : zwmüdü contuliffe nimirum illum plurimum , vt, intellela vera. eius vi, Tudaei j ab 1])/515 non minur guam reliqui hominer ad ample&énda divina. bencficia, per yn t]pnt Chriftum ipfis tribuenda, compellerentur , Yefüs etiam iisdem, qui- patum d bus yrius, declarauitlocis. 'In primo enim docuit, monnifi eum, m Jalt« qui ita, vt ipfe expofuerat, de Detalogo fentiret, ipfum . vite' ampl&ti m t go[r. n fecundo vero iuueni illi, qui perquam confidenter at (gt dct. feuerauerat, fe feruaffe per totam vitam omnia, quae práeci- l cuidamy peret Decalogus, eoque ipfo perfpicue oftenderat, f& veram 10C, iltius illius vim non intelligere, roganti denuo: quid ipíi ad perfectio- at fentells nem deeffet, hoc dedit confilium: f vellet perfiti , ipfius difciplinde ag ft traderet , venditis prius, et in vfum pauperum difiributir , opibus, guas ta[mh al in fua poteflate haberet, quasque per iniuriam illorum temporum jj m retinere non poterat, Íi lefum aperte profiteri vellet. — In tertío j amr denique Pharifaeo illi, propterea quod fuerat in hac fen- Duo (l tentia, Decalogi praecepía ür, quae agant de facrificüis , praeflare ! domffintf plurimum, (quod e us erat longe veriffimum,. quod res ipía 7 . docete doceret, illis haec fuperftructa effe, ) affirmauit, prope illum ab fit« aupleGtendo ipfo abeffe. — Qaam diligens autem Paul/us fuerit in , et à pmgteï?aæ plerisque, quas fcripfit, epiftolis, vt demonffraret vim, quam ha- beat [ex. Mofaica, et praefertim Decalogur, ad permouendos quoscunque' homines 18 "X e yv homines , vt Chriftum ampliflantur, quod uemo, nifi huius-ope, illius graeceptis fati:facere po[fit, ita notum eft, vt argumentis confir- mare ne opus quidem fit. 'Hanc vero Zoannir Zpoftoli quoque do&trinam fuiffe, ex prioris epiPco-lqae II, 1. 2. luculenter ap- paret, Videtis itaque ex his, civeS CARISSIMI, guanti a nobis CH quoque. hábendus fit. Decalogur, non. tam propterea, quod folus fuerat, quem Deus ipfe Ifraelitis quam folemniffime promul- gauerat , tabulisque ipfe infcripferat, quam, (quod ipforum il- lorum euentuum princeps cauffa fuerat,) propter argumenti, quo reliquis, quae Deus. Ifraelitis. praeftribi iufferat, praeftabat , grauita- PHILOS, tem, duplexque vinculum, quo totam oecouomiam velerem cum noua co7 gularet. firmiffime. Hoc vero vt intelligamus, zaf'itutioni nor de- IMPERT bemus,. quam ab Apoftolis ; et per hor ab ipfo Iefa Chriflo de hac re ac- SQXW epimus. Hanc autem vt acciperemus , repetendum vnice eft. a. be- Quae MO tefício , cuiut memoriam hodiernis nor reflauramus folemnibus. fi penes 7o;, vt confidimus, conftitutum fuerit, ita celebrare, 1 vt ad rite intelligendam et exercendam chriflianam , quam proftemini, religionem fru&us inde, in dies maiores capiatis; merito fperamus, oj ea quoque , quae huius rei cauffa, per horum folemnium opportuni- latem, F'obit tommendauimus , ferena fronte accepturor et in vfus t« Jiros . conuerfuros effe quam lubentiffime. P.P. inA " facris APei»xt»ecoP:. A. C, ci219 CC X CH. cad. Viteb. ipifzä ,VITEBERGAEN DüRRI m'r'r:»ms cngiwi.: causwm - - v ER á z ( T r » " " $* r m—m— pwe M ,F r D v "" r j — - N wee F ii - T H.e : ; L E i a — li. eM i . MA — ——-————— — d " i m« cdi p a ii u D IU - x As N * rf hi!xdääï PT n UE Ty^ w TU p Y — CUT t VeNT x P. P $ izu d an/ VETTS adiciis .. " I E d w "" "- C TE N ^ E Atl J.ævnwl m d * WT E? ' TPBRWT 1 i d dudinis41 14f - 9. « ii " V v T »T " xæb.oLn ,» L ld * a z M.— z z "T ..Dm.r d — p — * h — — - . " 7p ^ — ys * "v TT T *y" x M x LA N Á - p v » x ESN . - J w : » Tu€ g - m »* AA a — L* ——Zts u M 7- m - 4 Irfwd f.w., 4 r A — —— -* v ( h. ,* iM at.l .r/» R i "— — —— - — i^ x - £ w M. rA MC gt t x.... ^ »HAJ l, R L 2 M "- * 5«/.. Ls —— J.ï - ^* ". L .. - - "- : n u F Ilv- m "s. w t UV«.P.».WI.,- -* U w T :..I.l!/.. 7- -^L !Mv m X t N n d -* *-. * Y 3 "^ , - - " k N od — j — m-— DX d- w .u—æ MO 1 C^. t^ -b..-»læ *« — — — o -— — 5 -- , vt ,l,.» A* L w - . "w s W . n A. h. — P H E m Ms 1 as r " l ik.:xttn — ^ at H/»lx'l'i ,.t A.- * Q.r. F-A) - n a, m ^ - V/. ^ W - U.. X Væ// b ", as -— — . n - 9 a s N f - k "d * "t i 5 a t - - —— Á w s a -v.fuh.l?/ d A - .'l,hlg - — —..haf, A E EN — p "o* .f«fitl» * À d "- )U * d e':l » .* J ii W "as ! u 43 EH L m nl flilv/ AR '..o,r E - — I(t.v.w: ; £t - L -— 2 N -— — -* W.l a VN -l«h v a** — - TAE r Á - 3 . — D Pa — v Á f — ^. m i* . N 46 —* — W; o» n d al o, J*. À. "s, 8 » * — - us AE p - ij * " N "d u - L * -- - - u E -em, — d. $— h, i o CL : u -N bt Mo $. x v 4M re « ViX n u* L W — s. -- - * l — .-(L'- 2 i« * d 1 d u- C m b n "( ; ) w F J i o at* d* y» - M B M "J f,.(. B ^ Ouf "d. . w P. .! 3 o l.. " — M - * uU l nl h P y t 7- ia Aàc . * —— k H h $ EN LE KE N T . - ul ! M Ü mw wl 4 - d n E - ^. w W pH .W ". * x - iif »e* d H;,r. Ml -, ^ RT .w'i M a m F ; dje 4 a.u. u dl r r P - m *- ...-n "A. - »" V aa, o us ub p o —— »-— w - 9 * nl "u E w "—— PRnggoiPe. - — i. r* t -— 2 i d i h— ptt 7- wb s i " - "r P RE A - i o E s h;. U.W 4.»3 ? M Ja DT " ml . a. — 2 x, Af at - " " , N Y n r d d. M i -..U.. , " N ..W d. w ,W "$ j - n a e » É — ejf v — ex. - : ER "z :l d* ** m — e w Á 4- H u as b,..o cw qH -— P ^ , rd M, E * - QUP $ - ..;. * t - — d - z r " i M'w $. " W..:. ^* th. r U .w M : a. i - * As od ais . m "- ,M s - i M -— .M É * !41. m j 1. m r-w , *s l"* * r a - sapitt 78 *& M "- P d H P^. x m..., ; Sen d 1. .W .f'xl' . $À H.c * .I..H W ag m - od Íx Ms * E -w) b F t ^* a - d — * M R Ü "E T E : LE ,.,,.. ) 9À - ,nm E - .H " d —— - x ES Mw w, « . & 1 ..M ïhu i M, !Hw -- * .y... H * tG M H H.. W As - i a d f e- ^^ Wuw- b d n N ! - " d n m E« .w , ia -- ^i * H ? 0*! »t - 9^ Á s w J5 * p Ls .:rr ; /a - W í ^ Veded - u W & s ...y O.$ - * 1 25 4 r p»ï - - *s . P P .. 1 k. B LE j at i &t ^ -»M m C E M.v.lu - " » 1 » a ..ouæ.xr - " ..Nw r ha, m »* ^ n i - 7 Y i " zi Mf s. La s RUP c;*qi : ain, n ** "a y4 — 4 " yeem ,.,— A tÀAX . : iT - $w &.. W. -* : a -Ó ^ * 22 $ . M; r &OR EE b LE a & R .ISJ.A. .. 3 x W, £* s óael * j w: * [ ,:. UA P * $ r 2 "* s* & lw L 4 2 i. "d eóá e.,vf (4 & i J ^| & M..w hd : fx( * »f N d " ^ N;h!,.a Ls .7».! wl * — f M i W f* M H AX M M&, r* & * u« - M E " 5 $* On i P j p R« M * $ X . ; AX " w» E H .Mæ; r. "4 L f u RT a u .a—..w:.m. d X P "n - & » i Lb M i ! E El WI - "s & . i .v. - D! * $ i RE * x * M ER ; at P ". E * "N MM. "NI as v-4 Ea 64 W L : 1 A n - .tþ;; - X ;A A -X *b L k » E Y LA d E U4 L m, i* Ü v th H ,. "L ". « N I "P s E W&.a * NI .F $ -- e& ..! ; X 3X y 4 l * i B : W 7 Ày — h. ...» " W k d — E W -*, LA - iN E « h E Pa ^ - " 1 aM d x u * A& . H 1* E »A/ i s p4 | .mt Ào W X v N 4 & - ki * ) !m VP Li M - E W &* ..m- íá " * l i f E W R " : à í * À. " [ " 1 $w tJ * .ww " a., u d E ^W à W:.b.. W E L ET s .MW D n .M M. kKy*tj WY J X J E — $ 093 ; 4 LES j »- * M M * /« W .,w " ' * 4 O p ( m k H W 3 * d a v - ! à E] ! ? E 1 H * 4 E " w 4 w* r X m " , I»r .N. ,H. W W L M - " M f! "- $ æ- ; æv té ^ - pt F 2 H & v ,^ n.Xw E L v* A 1 d «ï..x.! od & 4 m RECTOR f ACADEMIAE VITEBERGENSIS [ o dis "n e CHRISTIANVS FRIDERICVS VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset p " hf um 7, MATTHAEI. ä ä X o ä p TM PHILOS. DOCT. GRAEC. LITT PROFESSOR PVB ORD COLLEGIOR IMPERIAL. ROSS. ASSESSOR ACADEMIAE ELECTOR. MOGVNT E ä D od ut, SCIENTIAR VTILIVM SOCIETATIS LIBERAE ROSS, VNIVERSIT. -- Eu I n MOS(L ACADEM[CAE PRINCIPALIS- HASSIACAE ET LATI. m [ NAE IENFNSIS SOCIVS VNIVERQITATISOEE CAES. ^if e oll MOS(L CORRESPON DENS. —2 lo J/^ E n CIVIBVS ACADEMICIS B e uac SACRA PENTESOSTALIA! lfs ! PIE CELEBRANDA M n INDICIT, il ne Bs 7 DESCRIPTIONIS LIBRI FOEDERIS js PARS F. ge E n COMPLECTENS RELIQVA, QVAE DECALOGVM ATTINENT, PRAESERTIM DE d EIVS CONSILIO ET CVM RELIGIONE CHRISTIANA CONIVNCTIONE, nid 1 Wöj Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com