KaI600-1766_27 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dispvtatio Inavgvralis, qva Aqvas Svpracoelestes, Gen. cap. I. vers. 6 & 7. Nihil Alivd Qvam Aqvas Planetarvm Esse u ii d us RPE TACY r ERE NNINS : — z UE a — m m s utr d z , E : L aicd - a - T " - - ks -— -t . -s H - - " -— ii — — d AL J — - — - - d ! "-^. — EE i- l-- - * ww L - À, M » u- " T p w.f d * hen 2 x!..:,, », LT " Ms " PT ab L *bl w X i.f " u nu-. m P N "m z I ^ 'e. ; " Ws " Í H. - d - p ! 3 i b w U as s X u — " * ad * ha o E * Jj a Bitea, E " "" NG - » d UCUTPRSÁG E , - — hs d itl *l " L2 af w 4 hg " . r * Xj " Q d — - Lw a E - - v db E EY - * d — A 3* ( Al dr "- ^ r ha s m lf:. ) i "^ * - i - N & * p "i LE Ya ^ " * y- —— ,H,.r - — " - L^ E p " ET — l * » HU - L ^ £ s ^ - pa & " ( d ha Á P N p — - h * "€ N d - ww — "— »e " o t - p . at "9.f * x R. y " w - 3 ^. » " i. eS -^v v É "- - p P . v ia » n - "- * ^ y» —— i - at Jena - a. a « $a. r d — P " » - i s. & d m a. - " M » P - E E -- * d &i - i -— n — — P a — t k LE ] "» : E - " -- - i. hd - * J r * - . m " " - — w E N- EE m - s 23 ?5 - * A € " j H - i I & s & pass m " b P t€ N i ES E ^ 5 $ Es z at V w l A j IN * L ^ & fe g m C« E. w d - u PT - x MR EEE d ESSEED. as T *s : * ais . — . v 2 - DISPVTATIO INAVGVRALIS L qva (o) Em AQVAS SVPRACQE Ut LESIES. - Gen. cap. L. verf. 6. 65' 7. fac ün NIHIL ALIVD VAM J m AQVAS PLANETARVM haec ESSE, iplo efaC SVB PRJESIDIO lem $ M. GEORGII PAVLI Jm, Wt ROTENBECCITI, [efa Logices ac Polit. P. P. longé celeberrimi, eti on DOMINI €9 PATROXNI fu. atatem . d fufpiciendi , () PR. SVMMIS IN PHILOSOPHIA Can tri HONORIBVS . (il ARA rité confeqvendis, YXo non ad d. 21. J45. ANNO MDCCI. nnt publicé defendet pm [[9) HAN NES ESAIAS HÓOÓCHSTETTER. $d ndo chfïknburgo Noricus , SS. Theol. Stud. Í per nox Literis HENR1CI MEYERI, Univerfitatis Typograph: AuLTDonrl, |ux eu Quo L H "- VA FE ) &i ( Alitt ex fint n ftcci Cl nf Ile , fulen ; U v jiu o) 11 C lt ii Hlarti fnj? )^ 4hi, uf t; 1 Wg; d furgl Ál ) t ul qu &ey n l'trédej ff Oftifo, UM efmt, 1 didodididedeehdodo bbbb eododododobdodo d TPPPPPEEPPREEREERESRERRPPBRERRERRRT PROooOEMTIV M. AE d ib i Quas dari fapracolefler "vis efl qui ambigat O ? 4 aut ambigere po[fit , nifi ipfis Jacris literis a A 72, apert? reclamantibus : que verà &5 quales , E zi J:. ille fint , ned, dum certi effe poffumus ; fub . «* a AC NWNENE - X xQ [pefamen cverioris femper fententie multum PEEBSSS Em ia ae m r2 in iis invefligandis allaboramus, uti in alits quoque vebus , neque fruflra. Etenim multa olim expizcatu -»i'mp offibilia "videbantur , que bodie non íantum funt poffibilia , fed etiam facilia , neque £am abfconditum &5 inacce[fum quicquam aliquando babitum , quam que de vebus Paucis ceríe conffa- caeleflibus in aperta nunc luce fita funt. vet fine Aflronomorum aliorumque "vere curioforum laboribus faliem de ipfa Terre noftre fipura , magnitudine , fitu, G5c. de cau[is mirandorum in coelo phenomenorum nemini. uit po- £ius ob magnam operum dicvinorum partem extra nudum bo- sinis con[pedum ,. quafi ad (ingulos non pertinerenf , pofitatm aiq, in incerto alias perpeuo manfuram ( cui enim tot Lanta ] - flellarum corpora fine telefcopiorum auxilio unquam innotui ; fent ? ) *videtur esctare debere aliquos , qui illa propius a[pici- ant , ué Deum fu[piciant. '"Unde fimul pafet , induflriam men- £i«q, acumen bominibus data e[fe , quibus paulatim verum na- turalium cognitionem , i non adeo planam aíg, plenam , quam fepe ne quidem.de ipfis circum corpora noflra flantibus babe- $us , qualemcung, tamen,nec curiofam magis quàm ufilem , con- fequerentur, nea, efJe, cur vel ipfi nos conari &5 ulteriora inqui- vere definamus ,-vel alii cum Mufculo quaft definiant, quousq, bomines invvefligando progredi 65 debeant &5 po[fint, ac [i ter- minos, quos bíc Deum prejcripfiffe credunt, certó cognitos ba - berenf , non ransgrediendos. . Attamen ultró fatemur recon- 4 itiora BEC 4 294 d col ditiora illa non efe ejusmodi , u querendo penitus in-vefli " t0d0 Yi po[fint ; fed ubi nobis , in inferiori infelligentium ordine con- J flitutis , conjedduris &5 fuppofitionibus "valde agendum , qua- t p rum de «veri(imilitudine fuo cuid, arbitratu judicare liberum circaf tatti, ef[f. uare ton. [pero vitio dabitur, (i &5 nos mentem mo- j denig firam circa. aquas fupracacleffes , 44 ; 1 us itidem non tam fa-. $ 1 cilis tamg, planus patet acce[]us , quam ad. no[Iras , nonnibil bra co explicacverimus , aliis deinde vem accuratius dijudicandatm ve- hojus| linqueníes. — Cumg, nos illas queramus in corporibus planeti- effet,i cis , non in a£re , uti quidam "volunt , neg, fecundum alios fu- léconí pra flellas fixas &5 caelos omnés , quibus famen utrisg, parti- Rünch fedn bus de -vera, reali ac naturali aqua nobiscum , minimum quo- tione t ad maíeriam , con'venit , ideo nece[fJum erif , probare prius , quibu: dari tales ibi aquas , quibus deinde fequentia fuper[Irui quean. appue Hinc ordinis [ervandi ergó rem totam in duo difpefcamus ca- teceff dl N pita , quorum prius ed, quá fieri pofefl , clarifate oflendat , Planetis , uti Terre noflre, ineffe aquas ; pofferius , illas ipfas inequ aquas e[fe a , quas [qpmcælq/ie:- Progrediamur itag; fuccentue piam | rivant.e, DE s lorum ad t ple iqua "Carvr I, bis Quo aquz elementum etiam Planetis $1 detur probabiliffimé attribuitur. 32 hm I0va | Uþlex eft mac;;?arum g.en u.s jn Planetis : :'anawmm aliud , hum aliud veró azzquarum : ille quidem ob nimiam fui par- »fett , vitatem non nifi oculo bene armato ; hz veró in Luná »n etiam nudo fünt obfervabiles , veteribus ideó non igno- » tz (quamvis Planetz Luná fuperiores, v.g. Jupiter, oculum iti- dem Tubofpecillo munitum fibi expofcant ad. maculas fuas tam »pel » qïi antiquas , quàm novas aliquantüm difcernendas , ceterüm plané teleíe inconfpicuas) Utraeque autem maximé à fe invicem differre de- us , [o D7 hifce: prehenduntur ratione magnitgdinis ; figura , fitus ; nec nonqu a * p o ad colorem nigr'oris* aut claritatis, viciffitudinem lucis & umbrs; Mfini- ! (0fl- modó in hanc, modo in illam plagam projectz ; aliaque acciden- T7 tia plura, precipue quoad librationem giobi lunaris apparentem circa fui centrum , five Tubum opticum convertas in Lunam ple« Derun nam, five in dich O : I f0- 9tomam , Iï.ve,q in corniculatam aut falcatam , ü'vg denique in gibbofam. m fi- $. IL. Sunt autem »wacu le ho;:).e n Luna nihil aliud, quäm'uvm--w ottilil brx corporum inter ipfos & folem interjectorum , omnemq; adeó 4ff t« hujus lucem, quá aliàs tota facies lunaris Soli obverfa large fruiturá yani« effet , intercipientium : unde, & ex immediaté fequentibus , faci- lé conftabit àttendenti varia macularum magnitudo nunc longior, ior l- nunc multàri decurtata , earumque varia deinde figura, quam af- puiti- fe&tant , pro vario acceffu vel receffu Solis, adeoque pro illumina- M quo- tione divería , necnon ipfius Lunz continuo librationis motu , ex pu, quibus circumftantiis & pluribus aliis etiam reliquas macularum qutatf. apparentias , qu feré fimul omnes inzqualem Lunz fuperficiem neceffario przfupponunt ; non difficulter explicari poffe certum 1j d- ftüdllf j eft. Neque veró hz interceptiones lucis folz argumento nobis funt inxqualitatis & afperitatis in fuperficie lunati, quz qualemcung; aiu jam , uti opacitas Eclipfibus totalibus hactenus probata, analo- icctnit- £iam cum Terra noftra prodit, fedipfiffima quoque obfervatio il- lorum anfractuum, qui in confinio partis fplendide & obícurz ex- tra plenilunia telefcopiis etiam non perfectiffimis, imó circa ipfa aliquando plenilunia, libratione id ferente, in lucentibus Luna limbis , fed tubis excellentioribus , fpectantur. '&. I11. Cümautem ex maculis Lunz novis nihil concludere 5 detur przter partium quarundam cum Terrz partibus fimilitudi- nem , zzacula vero Jovis nove infuper aliquid importent , fcopo no- ftro valde proficuum ; ideó de his pauca attuliffe non fupervaca- neum erit. Nempe Chrzf. Hugen. 1n Cofmotb. fuo L. 1. p. 23. re- j aïmö, » fert , apparere in Jove tralus quosdam reliquo difco obfeuriores , eosq, füipat » non eAdem femper formá permanentes , quod mubium proprium eff : n Lurd p maculas veró, que globo ejus immutabiliter inberere con[iciuntur, [a- 9g » pe longo tempore obtetlas manere., ntbibus videlicet 1llis interceptas um tl« » 8 quibus deinde rur[us emergant. Quz certe notatu digniflhima (ns tart telefcopiorum obfervatio fidem maximam facit pro aquis Joviali- ff plane T bus ; cum figna earundem habeamus minus fallibilia in maculis et 0. hifce novis & fpeciem & naturam wabzum reprafentantibus : nec enim n qua "OE ET. enim fatellitum , fuasordine vices in Eclipfando Jove fetvantium ; fepetct umbrz effe hz maculepoffunt; neque (quemadmodum in Luna) &fora eminentiorum aut profundiorum in ipfo corpore Joviali partium opició umbras, in oppofitam Soli plagam projiciendas ,[effe fpeciofius di- pareit xeris ; cum econtra novz hz macule tam inconftantes fint quàm T frequentes, & mox hanc, mox illam fine ordine f eju cidiorem , tum obícuriorem obtegant.. . partem , süm. lu- àquas. uid macule Tovis antique fint, partim ex prsced. $. (curità clarum eft , ubi cómparantibus nobis maculas novas cum nubibus, depreh antique cum zaribus mariumque finibus , unde ille exorirentut, busfub veniebant comparandz 5. partim clarius erit ex declaratione 45:z- &T quarum macularum in Luna , quas antiquitas olim jam aquas effe "Tertan credidit , uti Ga/Z/ew. de Pythagoreis , & pauló poft de feipfo idem itautm teítatus videtur his verbis : 444eó, wt fi quis veterem. Pytbagoreorum tepete fententiam exfuftitare velit , Lunam [cil. effe quafi tellurem alteram , lucidio ejus pars lucidior terrenam fuperficiem. , ob[curior ueró aquam magis «m né vepra[entet &ic. mibi autem dubium fuit nunquam;s terreffris globi 4 lone me&an ge con[petti, atq, à vadiss folaribus perfuft, terream fuperficiem clariorem, ob[curiorem veró agueam [efe.in confbetlum daturam : VX Keplerus1n kt, pr tis iil Differc. quadam palinodiam ingenué canens Galilzo herbam por- (0 Qu rigit, dicens : Hs argumentis plau? fatís fectfli : Do, maculas effe mae via, do, lucidas partes effe terram, | Et certó, fi rem ex vero zíli- quitqy facilis memus, aliter fe illa habere feré nequit: etenim radii folares non eádem ubique copiá à Luna reflectuntur , ad quam tamen zquabi- tque lqnarib liter omnes pervenire , negari non poteít: multi quippe imó in* lürie numeri introrfum penetrantes in certis Lunz regionibus abforben- tur, nec nifi modica illorum pars revibratur, 1ta ut Regiones illz CUlis h qu£c obícuriores tanquam minus illuminatze appareant , nec ejusdem cum vicinis partibus nature & fubftantiz, fed longe pellucidioris, 177 Luii efle poffint.. Sunt nempemagni Lunz tractus, in quibus radii So- lis fideliter remittuntur ; ita ut hos non poffimus ad Solis lumen um & ftatim & quaquaverfum reflectendum aptiores non judicare , & - Quasdà Datant per confequens etiam in fe opacioresac denfiores: nam quó ma- gis corpus eft opacum , tantó plures reflectere poteft & debet ra- fhüs, ( WA QU dios ; quó vero pellucidius, tantó etiam pauciores. Id quod con- firmari poteft exemplo feneftellarum & foraminum in parietibus Obfer, à Sole illuftratis, in quibus a&r rartor lumen introrfum ebibens tan- Yandss pariete (Ji tá ad nos claritate non reflectit . quantá Lumen a reliquo reper- teu" BR O tiutt ; repercutitur. Hinc eft quod nion fallamusaut fallamur , fi vitrum LUna) & foramina pellucidiora fuis vicinis partibus longe folidiotibus & riun IUs di- epaciotibus exiftimemus ; cüm illa obfcuriora quoque hisce ap- $ H pareant. - l quim $. F. Has proinde óbfcuriores Lunz regiones ( etiam in lumi- 1 u« ne ejus fecundario vifibiles) nihil eft, quód impediat, quó minus aquas effe crédamus; cüm id non tantüm Regionum illarum ob- Ced- 50 fcuritas , fed eadem ubique xquabilitas Tubopticis fatis hactenus bibus, deprehenfa (qua fola fubvertit hypothefin eorum, qui aquis lunari- entut, bus fubftituunt Terras minus candidas) omnisq; alia globi lunaris. £ Aihite cum Terra noítra analogia fuadere omninó videntur. Et faneipfam 4s effe "Iertàm noftram eádem Selenitz ; fi quis effet, apparituram facie, o jdem ita ut mária minus lumini$ à Sole recepti , terreas veró partes plus TU repercuffuras ; adeoq; illa obícuriora & fimul equabilia , has verà 4 g lucidiores fpectare poffet , maximecredibile eft. Silentio preter- ag eam neceffitatém taliurn áquarum velhumorum, fufficientem hu- j altte meétandi , irrigandi, & omnia fere alia officia, quz aliàs aqua fo« r etths let , preftandi virtutem habentium , ne exarefcat Luna , Soli mul- eru tis milliarium germanicorum myriadibus T'errá noftrá propior. Ta- 1pre ceo quoque ; quód, etfi aliunde maculas illas proficifci dicamus; y*e nie quicquid fuppofuerimus , res aut plané inexplicabilis, aut non tam o afli- facilis explicatu futura fit , quàm fi ex aquis omnià derivemus. es nf Neque veró quicquam eft , quod vel minima cum fpecie aquis qubie lunátibus opponi poffit , qu& tamen omnibus aliàs in hac quz- 0 ift* ftione phznomenis fatisfaciunt , nifi przz, quodin ipfis hisce ma- yrbett- culis hinc inde confperfa cernantur puncta quzdam lucidiora, cs il qu& cóntta morem aquarum radios largiüs reflectant. Sed Reffon- usdcm ionem petere facile poffumus ex ipfa Terra noftra, fi eam effemus& diott*s Lunaintuituri; nam & noflra ibidem maria non fub obfcura tan- ii $o* tum & fufca lucis fpecie apparitura, fed paffim etiam lucidiores yurmet n uasdam partes habitura eflent, quas Infulz 1pfis maribus quafi in- if * natantes cáufantur. Hinc eodem argumento concludere poffu- o fd« fnus, quód Oceani illi lunares Infulas i finufuo foveànt. — Secun- et It« gum quod majori cum fpecie urgeri potefl; hoc eft: in Luna nullas obfervatas effe nubes ; omnino tamen , fi maria ibi effent ; obfer- dca. gtibus vandas , nec perfpicillorum aciem effugituras ;; quandoqnuidem 15 a (Jovialium nubium inftar) nunc has nunc illas Lung regiones ob« ilunari ?ariefe te&tura vifuiq; Ano.üro fübducturg; nec perpetuam corpor rePCI' fereni- RE Ro fercnïtatäm reliécturz viderentur. . Verüm Reff. omnimodam aqua. apett rum lunarium cum noftris aquis fimilitudinem aut z ualitatem bríca nondum nos afferuiffe , haud interim diffitentes , liqui d x ut fint, tanti ad ufus quos przftare debent , requiri ; ut veró perfpicuz, ad pul- Cetef chritudinem. Nec minus obfervandum eft, naturam aquarum Jler ad fuos Planetas, in quibus funt; effe attemperatam , ita ut non ea- fa j dem in- Jove v. g. & Luna fit flatuenda, fed ut aqua ibi difficilius la 'ii in glaciem vertantur , hic minüs faciléin vapores abeant; Non de- nique neceffe, ut tanta nubium vaporumg; fpiffitudo in Luna, quz in fe ttos, T ferenam femper ejus faciem vel integram ve | ex parte faltem ocu- N —e lis noftris armatis fübtrahat ; ftatuatur ; cü m in ip fa Terra noftra t Copia obveniant Regiones ; quas nulla unquam pluvia, fed ros faltem aliam fimilisq; huic materia fubtilis, nearidz relinquantur, humectat, uti id de Peruvia maximé conflat, Quid? quod contingere interdum Veto ; ffhen e poteít, ut inter novas Lunz maculas nubes , quamvis non ita fre- Celefi quentes , cernamus, quas eminentiorum partium umbras eífe jue dicamus, füpra firus S. FI, Quod veró de Jove atquede Luna hactenus diximus, de ceteris etiam Planetis dici poffe credibile eft, precipué , fi ex mente Copernicanorum loquamur , quibus terra noftra inter Pla- fC n ia ad- netas reponitur , tantog; hinc major inter hos & illam ana mittitur. Enimvero telefcopiorum obfervationibus certi ( mi fu- mus, globofa effeomnium corpora, itidemut Telluris, & à Sole q fplendorem fimiliter eos mutuari ; nec non in hoc quoq; ei fimiles effe , quód in feipfis circa proprios volvantur axes: cum itaque in hisce omnibus & pluribus forte aliis (nam omnia in omnibus et- Np iam Tubofpecillis haCtenus optimís vel ob nimiam eorum à Terra (ldg diftantiam, vel ob nimiamà Sole communicatam lucem obfervari W cen nequeunt) tanta fit Telluris & Planetarum , primariorum impr. » Ts fimilitudo,quis fimilem his dignitatem, ornatumatque cultum de- negabit ? aut quis rationem in contrarium excogitabit ? Utiflellas Ttate Colloc: igitur fixas cum Sole, fic Planetas cum Tellure haud finiftré come Inus, parabis. Adeoq; non obftante, quód Planetas alios nunquam ob- fervaffe eodem modo , quo terram, datum fit, ex fimilitudine ta- Tiente eiïe br men mutuá à Terra ad Planetas reliquos, fine metu extremxa falla- cix, concludere aufim, Etfané ficui tn diffe&ti canis corpore vifce- Ts tan ra oftenderentur, cornempe; ftomachus , pulmones, inteftina, ve- D'üneq at nz, .artgriæ. ,nervi &c, etiamfi nullius alius animalis corpus deinde aper- UM Cs Tiongii 598( | 9. . )294 QUi aþertum COnfpexiä'c*t; vi x tamen dubitaret, quin fimilis .-f-qïüædam fa« m fint, brica ac partium varietas, non jam dicam in aliis canibus, :de.quibus tantüm non infallibiliter cercus effé potfet, fed in bove , equo; porco, ]ul* Atutm ceterisq; befliis ineffet: neque etiam multüm me judice falleret aut í J d falleretur. - $. F IL Probabiliffimé itaque ; hon tafneä demonítrativé , quod (ilius nde hac in vita vix poterit, evictum fic putetri : in omnibus Planetis , uti in Terranoflra, (Sole excepto , fi Tychonicos fpe&tes; fi Copernica- Tuira nos, Planetarum ille numero jam exemtus eft) magnam aquarum , li- LOQU- VC cet quoad accidentia plurima , vix veró quoad fpeciem diverfarum, copiam detineri , quàm maculz ille Jovis & Lunz fatis arguunt , ad altem aliam rem , quàm 44445 declarandam , rectiüs non applicabiles: has a uti tOUID) veró aquas cum fupra Coelum , non athereum quidem , aéreum ta- men effe vix quisquam fit negaturus, hoc faltem feníu aquas fupra- a fte EQ .N,c cceleftes dici omninó poffe. Num veró per easdem Planetarum aquas, füpracceleftes illas , quarum in Sacra S. mentionem fieri aliquoties le- gimus, intelligere vel poffimus vel debeamus, de eo1n fe T Hecapucadun Á ex renunceftconfüitutum, Eftoigiturfinemora - 1 " (ad jmifü» fles à9t tur , quid per aquas fuptäcmle fimiles ,- *04&0* (ignifica intelligendum veniat. ,a que i jus ee ly"N -pliæfämine tribus veluti verbis p';ätiiïim.äs- hac de materia f: enten- ' tias (funt enim harum quamplurimz , (ed vix digüuz omnes , qux Tertà in cenfum veniant) adduximus, hic aliquantum hinc inde fub exa- forvatt menrevocandas. A4f/iquippeaquas hasce ad omnes Cocdlorum extre- i o mitates ablegant ; 4// veró easdem nobis vicinas retinent & in aére iftells écollocant 5 4/z; deniq; mediá híc ingredi viá poffunt , quam nos teri- àcorte mus. Priores equidem fuis non deitituuntur rationibus , quibus, mentem füam firmare conantur ; quia tamen nobis conftitutüm eft m o line t éffe breviffimis, ideoque hisce adducendis fuperfedebimus 5 ratio- $ f 3113' nes tantüm in contrarium, quz hypothefin ipforum non admittant, nuncin medium ; i p;odu&uri , noftramque deindg vfcnït.entiam fic con- * 1 Yv firmaturi. Ó etiam de firmamento inultïmi'disquïritur,j & jindt apcr' cujusnam illud fit fubftantiz ; utrum folid an fluidz , quzritur ; nec IT!- non( alia plura circa hànc de aquis fuprac*æleüibusrquæüionem; Jqua * V1$ v BC iO. D5 tiott vis cítra omxn-em'f'æpä ne ceffitatem , obfervari foleant gt;*has- veró ea« utih dem hic premat ratio , nempe ftudium brevitatis ; hinc nieque de hifcé fir negotiuni noftrum fume ) mus , fed quid nobis viïdeat.u;,"itatimffub- affen jiciemus. ecnd - S. III. Duo nempe, 'ipfi's Sacris Líteris p-ræeuh*tibuä,noä cred ímus Tum rmamenta , re&tiüs expan/a ; quorum alterum erbereum audit ; aéreum. ne f alterum ; illud prímo; hoc fecundo creationis die creatum ; utrumq; eclorum nomine venit ; ethereum Y. 16. 17. cap. t. Gerr. jaéreumve- d p di ter r Y. 20. Neq; rarum hoc eft in Scripturis, quód aér dicatur Coelum; nam paffim legimus de volucribus Coelt; de phenomenís Coeli,in aére queu ponar utplurimüm generari folitis, & id genus fimilibus, quzin hoc occur- Vst, runt elemento.. De xthere frequentiora extant loca , in quibus Coe- Dotiti lum manifefté appellatur , neq; fpero quis hoc inficias ibit , fi vel pri- mum hoc Genefeos caput accuratiüs infpexerit. Utautem ne duplex I6,q 1 illud firmamentum five expanfum , conceffo etíam duplici Coslo , no- inhu l « ftrum dicatur figmentum , provocabimus etíam átque etiam ; uti ab initio hujus $, ad allegatos jam verf. np. 17. & 20. d.c. illius cum 3bipf tefut; verf. 16. verba funtex Tremeliofequentia : Fezir euím Dens duo zlla In« ninaria magna, luminare agajus ad prafetfuram diei & luminare minis parfic Cum y 4d prefetTur am notlis, atq,flellas. — Et éallotauit ea Deus in expan[o celi &tc. Hujus nempe 0. verf. verba funt : Poffea dixiz Deus, alamd? progisuun- V I)O!]p zo aqua reptilia auimalía && dolucres valanto. fuper tevram , fuperfiesem t verfus expan[i celorum &c.. Ex quo utroque verfu utrumque expanfum concluditur, erberewz citra omnem, controverfiíam ;5 nam corpora fenfan um v illa coeleftia exprefsé dicuntur in expanío conftituta : aéreun. vero non quidem finc oirini exceptione, fed tamen itidem fi recté attende- Ciem, itio rimus , fatisperfpicué. . Cümenim volatilia fuper terrá fint producta, non hac intentione , ut eií, quemadmodum cetera involucria , perpe- rjb ddext tuó inhereant , fed ut verfus aérem evolent, ideó etiam Deus , ut eó. volitent , quó pertineant , verbis iftis voluit: wolamto volatilia ,. qua. quod. fuper Terra fint , wrfm* faperficiem expan[i calorum h. e.. volanto vo« $1 latilia à T'erra ver/u« aérem » 27 440 deinde quaquaverfüm volitent &. ata ff permaneant. . Utiitaque Deus ea , quz die quarto creavit , fic etiam, Doryj, 1 quz die quinto , quoó pertineant , indicavit.. fquuä $. IV. Nequeveró eft,quod quis urgeatfign ificationem vocabuliï CXpan Qeatu Ebrei 77 4/, quod fignificet plerumque, imó feré femper , fupra» fager &c. ergo aves , quodtanten manifeítz experientiz contrarium CUR foret, debere ex noftra hypothefi volitare füper a&ris fuperficie. Nam. Xript fica- Dtimo 1) negari non poteít ,.xjom candem effrey ubiq; hujus vocabuli figni * . tiOs sR :n DN - ü tionem, fed (zpé etiam idem effe ac juxta , verfut 24 ) fecundum &ce. uti hic quoq; Tremelius vocábulum hoc interpretatus eft, non per i Ub Jf'uper , fed per verfis; & plura alia adhuc diverfz fignificationis loca afferri poflunt. . 2) Deinde conceffo , hic vocabulum illud expli- 1lus candum effe per fuper ; concefío etiam unicum tantüm effe coclo- rum expanfum , quorfum quzío & ubi tunc. volarent aves?. non- a 1 ne fi per füperficiem expanfi intellexeris fuperficiem , aéris fuperfi- ciei proximam , in zthere ? vel fi neque hanc, fuper omnes mun- We« di terminos? 3) Ft fi nonaliter, quàm per faper explicari poffet, ne- üti que ullam (quod tamen utrumque non eft , & tentüm ex liberalitate Ate ponamus ) adverfantibus vim faceret ; haud iniqué interpretaturus Cüf« - effet , qui diceret , Scripturam fefe (quemadmodum in przced. verf.) notitie illi, quz per oculos habetur, accommodare: nam oculus fz- |pri pe; quicquid fublime & pendulum eft in aére , ut aves altiis volantes, pl in hujus fuperficie effe.& volitare nti videt, fic judicat. Nequeporró ff« eft , ut quis dicat (ex prxjudicio unius ejusdemq; expanfi, nondum ytiab ab ipfo probati , alteroq; expanfo, quod à nobis afferitur , nondum Curm refutato) quód non exprefse verfus aérem , fed in genere verfus (u- J h perficiem expanfi evolare jufferit Deus aves. Nam Deus bic avibus lo- TR cum voluit indicatum , non magis 440 aut 2uorfum , quàm sb voli- [i &t tent, quippe & verfus fuperficiem aéris & in aére illz volitant Ergó n non poteft non per expanfum hicintelligi aér, per quem etiam opti- st mé hoc explicatur & intelligitur , nec qüid pratereà eft, quod hunc nfüni fenfum evertere poffit. Quid ? quód fi verfus faciem expanfi Coclo- rpora rum volare , e(t volare veríus extremam Coelorum omnium fuperfi- .VerO ciem , primó non conflaret , ubi volare deberent aves: deinde etiam endee rationi minüs concinné hoc videretur dictum , non aliter ac fi quis luds INoribergam veríus heic Altdorfi iter faciens, diceretur vel juberetut érpee adextrema Terrz progredi (quo tamen nondum adhuc exprimeretur, u o quod de avibus dicitur) quod certé de Deo vix prefumendum. , qlü :.S- F. . Non veró alterum hoc expanfum aéreum inde folum con- 0 YO* flat, féd etiam ex verfu 6. & 7. ejusd. cap.1. Gen. ubi verba fic fonant: e Deinde dixit Deus : efto expanfum inter aquas &c. G v .7. fecit ergo Deus boc etiam expaufum Gc. quorum verborum claritate ducti jam in $. 1II. diximus,; expanfum aresm effe. fecundo die , atbereum vero primo jamjam lcabüll ereatum. ' Etenim cüm in principio Deus condiderit Coelum & Ter- ram ; Coclum veró fine dubio omnibus fit expanfum atque ab ipía MM) t (uti Scriptura in eod. hoc cap. nempe v. 16. fic vocetur , quis expanfum Nam primo die creatum ibit inficias? cumque denova, novi expanfi crea- B a tione; gf Qor H BR i O0 tíone, fecundo die facta , fiat;mentío; etiam alcerum hióc expanfün &i apa non eít inficiabile; hoc veró ut difcrimen utriusque expanfi ferve- tur ; recté appellitatur aZrewz , alterum veró erbereum. / Et certé fi trum veit ipfum vocabulum Y'p?- Raki4 ; quod nihil aliud eft, quàm Cceli in la- tio & tum díductio & expánfio, intueamur; certiffimi vero etiam fimus, nori tantum ztherem , fed aérem quog; fcripturis effe & dici Coelum, at tüm utrumque in latitudinem didu&tum ; rurfus quemadmodum duplex Coelum , longe lateque feden bebimus. -d,iiatatum, fic quoque dpple:; expanfum ha- i deMi S. VL Gemino fic expanfo argumentis norn ad&ö "äontelrknhehdis fit, k evicto, nunc progrediamur ulterius (erat eriim hoc neceffatió pra- rume terim. mittendum) , oftenfuri , quodnam horum expanforum fit , quod di- ftinguat inter aquas & aquas|, h.e. quod interje&tum inter aquas fe- tint; fifi ve paret inferiores à fuperioribus, & liasab illis. . Fallor ? n pracedenti $. in quo expanfum aéreum (athereo per di vinam eamque omnipo- nonda tentem creatoris manum ex intervallo unius diei ante jam exiften- fiomm te ) intelligi debere affirmatum ivimus; id fatis indicatum? Ut nihil primy fuperfit, quàm rationes quasdam adducere , quz eizillos, quorum Ofnnes fubfün certé haud pauci funt, feriant, qui aquas illas ab inferioribus expan- fo intermedio feparatas , atque füperiores ideo vel fupracoeleftes di- pror &tas, fuperna Ceelorum occupare, & in extremitate hujus Univerfi , Ut (nam Coclum five expanfum , ultra quod aquas fuas reponunt, ipfis fientyc eft; quicquid inter partem Mundi fupremam tanquam corticem aqua- & rumnt primevarum , quibus fpiritus incubabat , & inter infimam , Itnm quam globum & Terra & aqua conftantem dicimus, interjacet) effe aC Te afferunt , 4 eos , quibus hz aquz fuperiores nihil aliud funt, quàm Quis qu nubes in aére pendule , adeoque à noftris fatis difcriminate, neque eflium saró in S. literis aquz dictz ; rationibus tamen , quibus hypothefin effede fuam finguli prop u- nant , hic neglectis, noftrá verö'tmqggm p;ob;- tüm fim biliffimá hisce breviffimée fubjecta. ; pa(um S. VII. Neproindedicam, quód hyþothefïs e'ofüni , qui aqüäs Yelui v hasce fupra Coclum zthereum ( five vero illas fupponant fluidas; Digny quod equidem de rmatüura aquarum eft, five folidas & quafi cryftalli- Opacjtat nas, orbem uriiverfunt, ut cortex nucleum, includentes, quales quo- eoet 4nodocunque concipiant plurimi; ipfe tamen imaginari nec dum po- bUS TUb( tui-) collocan£, per hactenus dicta fic concutiatur, ut nullo alio eam impugnandi opus haberemus argumento (cüm enim expanfum lUSrgfph aéreum fecundo die creatum afferuerimus , athereum veró primo, Qbfeer nec de hac., fed de illo Deus d-ixerig, ut dividat aquas, qua funt fupra At a 1n- EC 13. )SsK d & infra illud ; quis falvo incorruptoque textu fibi perfüadeat , per Ve- expanfum zthereum aquas iftas ab invicem dividi ?: quis Deum u« ( trumq; aliàs expanforum in fignum divifionis aquarum conftituere, v vel idem expanfum denuó creare debuiffe non animadvertat? ) Silen« tio etiam przteream confufionem naturalis in univerfo ordinis,quam TUS, um, alii tantopere urgent , eó quód aquam ceu corpus valdé grave ac tan- tüm non graviffimum , extra omnes Coelos h. e. fupremo ubique loco plex 1 fedem habere non poffe exiftimant. Sedillud faltem dicam , quód de Mundi termino nemini fàtis conftet aut conítare hucusq; potue. ais rit, ideoq; Doctiffimorum nonnulli (cui fententiz ob argumento- rum ex utraq; parte gravitatem fe primüm addicant, nefcii) illum in- pree terim indefinitum , donec meliora & certiora edocerentur , exclama- (d- j fe rint; neque adeó aquz coeleftes fuprà omnes Coelos locari poffint, s nifi vel Mundum habere fines , vel aquas ipías rurfus, quod tamen denti tipo« nondum haéctenus audivi, in infinitum exporrectas adfítruant. Nam fete fiomnibus omninó finibus caret Mundus , & fubtilis etherís materia nihil primum creata eft fine terminis, quó fuperiores hafce aquas , fupra orum omnes ipfis Coelos locandas, locabunt? $i veró Mundus temeré jam fubfumitur finitus , fine przvia, quód facilé mihi perfuadere poffum, IPZQ' s d probatione,adeó non difficultatibus omnibus libera eft hzc hypothe- fis, ut pluribus potiüs prematur : quarum unius atque alterius nunc yjvetit mentionem faciamus. , pl 2$ FELI.- Scilicet, cüm Coelum tot tantisque ornatum fit Solibus, aque & immensá ftellarum fixarum fine numero luce gaudeat, non aliter ffid(f , ac Terra noftra luce folius tarnitum Solis fecandum excellentíam talis, )er quis quzfo negabit aliquam refplendefcentiam aquarum fupracce- quäm leftium ( quales quales illz fingantur , fi tantummodo aqua funt , utí neque effe debent ; cüm.ex immenfía aquarum congerie h& fuperiores tan- xhdn tum fintab inferioribus, quz aliàs quoque non forent aquz , per ex- proba- panfum feparatz , non transmutatz ) à tot corporibus lucidis unitá veluti virtute illuminatarum , fore confpiciendam ? Nam aqua licet 4q05 magnz aliàs fit pelluciditatis, eft tamen etiam magnaz; fi non rnajoris; luidas opacitatis, que multum luminis aliunde recepti reflectit & reflectere debet. Jam veró per totretró annorum decades etiam Obfervatori- T (]UO' bus Tubofpecillo excellentiori inftructis , eo in coelum ex inftituto ym po uafi directo, nihil unquam refplendere, imó ne indicium quidem ul- jjo edf lius refplendefcentiz (fi aquz tamen ibi forent) omnino obfervandz; 4nfum obíervatum eft. Quod certé fufficiens aquarum fupra Coelos negan- erimo darum argumentum ; ridiculum contra effugium e[t, fi quis mino- y fopa 3 rem &in E as 3 xem aquarum illarum copiam , vel tantam earundem à ftellis fixis, qus fere ininfinitum lumen fuum projiciunt per xtherem fine mul- tnr;fe tiplici radiorum fuorum valde aliàs inde debilitatorum refractione, &iqu diffantiam fingat, quantam ftellz luce fua emetiri non poffint. adirti $. IX. Etiam ipfum aquarum harum fundamentum, cui inniti quod er fuam naturam debent; cim propriis terminis non contineantur potits & fubfiftant , hactenus nondum explicatum eít, quod tamen omninó tatarq etiam explicari deberet. Si enim in extima folum Coelorum zthe- $. rexque fubftantie fuperficie ponantur ; fübfiftere illas non poffe qui- fét qua pluvia vis perfpiciet, qui etherem aquá leviorem novit. Quodfi enim ne a&r quidem nofler firmum fatis fundamentum, ob defe&tum minoris TArÜ CO gravitatis , effe poteft aquis in füblimi detinendis , fed ut hz delabi quàm pothnt, ifle cedere cogitur : quantó minüs idem credibile de xthe- expaní re , quiaére noftro Jongé fubtilior? nequeulla in medium afferri po- - tumol : tefl probabilitas alicujus corticis vel cruíftz, Univerfum hoc includen- tiorum tis, fuper qua aquz hz fluant : imó potiiis plures tunc occurrerent fed etía zei explicandz ditficultates , atqueà Sc ylla quafi ia Charybdim quis cipue f prolaberetur. . Ceterum fi totnm Coclum deberet effe difterminatio etiam f aquarum fuperiorum & inferiorum , dubitarem , utrum de illis (chüm Tient,i nobis fint ignotiffimz, neque fpes feré ulla acquirendz alicujus de iftá üvís, p! fcientiz) &que atquede noflzis Deum laudare poffemus aquis ; qui ta« SX men tantasà VirisSanctis, Davide v. g. & tribus pueris in Canfíco fuo; effc (e reportavit laudes ; tanta Mlis credam, í m gloriam, nt non pauca de his innotuiífe efï þ/r IIUHC lo $. X. Brevibus nunc etiam quid de hypothefi eorum , quorum Tut(is w equidem prioribus non pauciores funt; qui per fuperiores aquas nu- aliquam bes intelligi putant ; nobisvideatur, expediamus. Si fatendum, quod my de | res eft , itapreillà hec mihi femper arrifit, ut etiam longé pratulerim: lYidere verüm examine accuratiüs inflituto.,, neq ue hanc omninó fatis facere, unt abn multisq; premi dubiis deprehendi,, quz aliud fuadent. Etprimó qui- Íitty funt dem, quo miniüss veriorem credam, hoc impedit; quód nubes ille non Tatsty fint aquz formaliter tales, quales ab inferioribus feparatas effe dicit Bt / /74 Scriptura , fed tantummodó materia ad formam aquz recipiendam proxima; non obítante, quód paffim tamen aquz dicantur : ubi Spi- ritusS. condefcendit hominibus, pluvias ex nubibus liquefactis & in liierigg aquarum guttas refolutis oriundas fuag; gravitate delapfas , ejusdem Dinfüy in Coelo fubftantiz effe exiftimantibus , qua apertis quafi Caeli catara- ud D. &tis delabi ipfis videntur.. Accedit, quod nubes fecundo creationis die erens m Cont nondum extiterint,ita nempe pluviis fo;cundæ,ut aqua dici mer tur:; ( É WE rv 288f iXiS, s tur'; fed die demum ultirm 0 quo vapores é Terra afcendiffe docemür & aquas pluviales , conftituta priüs nubis triole & hac dein liquefacta, ) adirrigandas Terras generaffe. ^ Inió vix ac ne vix quidem effet ali- initd quod difcrimen aquarum hárum omnino difcríminandarum , cum UE potiüs ob perpetuam vaporum in pluvias & pluviarum in vapores mu« nino tatarum viciflitudinem fibi maximé effene conjunct&: $. XL, Et/quzfo cüm expanfunm fit perpetao fejungens aquas; íri« æthc- i« ter quasinterjaceat;ubi prodit fe hoc expanfi officium, fi delapfis aquis pluvialibus Coclum fudum & ferenum eft ; & à vaporibus, quod non f n6 noris raró contingit, puriffimum? nonne potius turic aquarum conjunctio; quàm disjunctio ? Coeló itaque fereno nunquam dici poteft ; quod Jelabt xthee expanfum dividat aquas : neque etiam nubilo & pluviofo , non tan- tum ob jam dictam aquarum inferiorum cum fuperioribus & fupe- li po» riorum cum inferioribus permixtionem fnultis vicibus repetitam $ idef. eretit fed etiam quod nubes fxpius fere fint contiguz, quam feparatz , prz- cipue fi loca eminentíora intuemur; qüuorum certe culmina , quod | quis inato etiam huc aliquid confert , ultra nubes crafliores frequenter promi- nent , ita ut in illis conftituti multoties tuti fteterint ab imbribus & (cüm d pluvíis, quz circa medium montis fui decidebant. S. XIL. Porró in textu extat; aquas inferiores fub firmamenta quia eíIc feparatas ab aquis, quz funt fupra firmamentum, ita ut ei, quod -0 fUO; eít /4pr2, opponatur id, quod eft zz/7z, non quod jzxra, uti quidam otullie hunc Íocum mínus firme interpretatum volunt. Ideoque vel exinde ruríus patet, nubes híc intelligi non poffe : Deus enim altero die non jorufmi aliquarn faltem a&ris portionem , fed oznem aérem & íntegrum crea- jas niüe vit; de quo deinde 7oro , non de aliqua ejus parte, dixit ; quod aquas ,qu dividere debeat. Quemadmodum itaq; per aquas inferiores, qua jlerift: fünt ab infra refpectu expanfi, intelligunturaquz ille , quz izf»a to- ficef C.! £um íunt expanfum 5 fic peraquas fuperiores , quz funt , ut retineam 'XXQ qm- Ebraismum , 4 fupra expanfum, intelligi etiam neceffe eft illas , quee ]le nont funt fapra totum expanfum. Neque valet, quod quidam ex 5yp fe dicit aeal pluvias exiftiment deducendas tanquam aquas fupracceleftes : jendat eüm nihil aliud illo vocabulo indigitetur ; quàm quód aqua hzc ab jpiopi inferiori , ut prefixum B vult, five ab infra fit feparata , & fupra ex- j &t panfum, quod 59 4/ involvit, locata. Neque quicquam evincit il- :jUSdem lud Davidis Pfal..104. v. 3. 4402 contignat in aquis canacula fua &c. | caame cum contignatio nori debeat effe ita vagabanda & erronea, uti nu- bes & pluviz, fed firma & fixa: Unde etiam conttat ; Spiritum S. r Ccomm. uf WE i€ 29 communem hic & vulgarem fententiam retinuiffe , cm vulgus plu- vias é lagena quafi Cocli delabi credat. $. XIII. Cüm itaq; ut tandem inftituti rationem ne excedamus; & rem brevibus nunc comprehendamus , in prior? capite monítrave- rimus , aquas dari fupra Coelum aéreum , nempe quz in Planetarum corporibus coritinentur , adeoque fupracoeleíles 5. in.hoc veró pofferi- ori , aquas , non nubes, ab aquis fuiffe feparatas ($. X.) , nequeetiam infrà expanfum inferiüs in aére locatas aut locandas, fed fuprà illud ($. XII.), quis non facillimé perípiciet, aquas illas Planetarum (cüm nullz aliz fnprà ccelum aéreum aquz, prxter Planeticas;fint repertz aut reperiundax) per hasaquas fuperiores intelligi poffeac tantüm non debere ? Nam & fingulis harum aquarum conditionibus , quz inno- tefcere poffunt , fatisfaciunt ; neque etiam mens noflra ullam patitur vim , fi huic fententiz affentiatur. $. XIV. Quodfiveró infuper, quz Pfaltes hymno fuo 148. ca- nit, intimius & accuratius confideraverimus , habebimus certé fuffra- £ium ejus non coactum fed fpontaneum , quod nobis noíIrzque fen« tentie multüm favet. Cüm enim omnescreaturas, ut in Dei laudem erumperent , adhortatoriis quafi verbis petierit, aquarum etiam fu- periorum , que Deum laudarent , mentionem fecit, non quidem ab initio, quod procul dubio factum effet , fi ille füprema & extima oc« cuparent (quamvis neque tum quidem nobis contradixiffet , fed fal- tem decentem creationis operum divinorum ordinem fecundum dies fervaffe dicendus foret ) fed poftquam Solem , Lunam ceterasq; flellas premifit, illas his fubjecit, & ulteriori defcenfu ad ea tandem pervenit,; quz circa Terram noflrám & in Aére contingunt: unde prono veluti alveo fluit, quód aquas inferiores càm fuper ipía Terra, tum imbres & plüvias h, e. aquas in Aére, aquis fuperioribus voluerit contradiítinctas. Non tamen hzc argumenti loco, fed illuftrationis faltem gratia, & ut babeamus, quibus commodé finiamus, pro hypo- p thefi noftra adduxiffe nobis lubuit. Quapropter conjecturis noftris circa hanc materiam , ftylo minus quidem terío , perfpicuo tamen, expofitis , aliorumq; opinionibus ob allatas in hoc cap. rationesan- tepofitis , ita ut nihil ab illis tanta cum fpecie regeri poffe arbitremur, nihi] reliquum eft, quam ut & nos DEO omnem retribuamus gloriam. ! FTNUI -483:(0): Bbf - — — " oman a —* - — - — g - — 7 vll g EM "N- B& E 4 [* i P d - -a a u 2 iineide x UV s E v u P * ;" E s EE [ E ". u la. * zK 3 F * Es F li ii ia - ia M - - *s —— a " — —— Z — — — " MSUSNEN Tj —— — — v — M GUNAENaa n lww a x — ^ - - u D Es - * m Mdan t V us Va A EUTTE GE n aE M o Y ii eh r RR N " L. ..W ,.y * s * - — p u ais r a — —— —— —— E Y g t6V Y* ii gt à FUTE- £R — ii du r a T T : — s " t od — ii L. Tvw t ; o -. e "— t DX o 1 É - m p t * AJ. Neté ——* -- E - s. 2 É d t D g AL -J.A punit a i 2 — x P tss E h:. « - D.O»B. * - TA o * , m Á e "o ..lvd at - " À hE. a . . C ARA as QU * -7* — "OR x ,4A d - * o €— m u.: . n d eM. "- (,g..uo»4 »» rwa a E P " M w C« -lp. I L - - — .-/.. - "" g a , s — — * & Hs us d - M " b s o . ....,l, u - — o* ov v* 3/ o il.Atl y* m FM. - — at $À C0 dee ao ,!..f... ^ W ,a AW a x yNS * r OM 2 m A T R — d aca , v v a -- * "W A* LA A dT « - *tüns " z - - * E O $ 2 -* "E -- Sibes. $- W a w — b i. r d i E AC 7- " —| Ht $ $a * N t gt E *indi "ia b - Dd - u kæx.» H EM 4 n* A um .U. .2 d xïl d i — * [ a, hn kl YU zw!wv. | 3 kl M. - " pen ha^ d " L ^ £ - : Wt "- Pa - .. l 1 m d E d $. P | d " p X o d W " w I—x&. ..sx.'). ^v- j " M J À ,. h -9 E d 2 £E. " 9 ad's W.' x - EyT o us us at "i qges F * &L AC 14 & L. al "r '.—J H ^ — - . A ab d atl uresidlc n d P X —r a baipn d i P & * « a P. ,4.'&.. * n - a hs h 9« ii — EA pf M F. - » 5 9d d- M d ^ * Á "- Wx H " - p . p m — P r -« M — £- - 9tl ,d s v enpai. » p " - * " L p d. g s. " — *a, s - E r W a [ P 3 on - du * A. o * £ Mi .W. g " " — - v " — F * a. " " — , "r Es m " ps ^s x "- d. x -w. " - m ts Hs 2 ^& - —— UR n t € P a " Beue a In..l ".. - * 4 - IN - - : 3 sí * t a — - J » s " v ». V. "E a. * " * " Z Y I ] X DISPV FATIO INAVGVR ALIS ] qva W (o) 19 a $t A 'VAS SVPRACQE 18 LESIES, VierFarbSelector Standard* - E kala Offset - Gen. cap. L verf. 6. 65 7. B p NIHIL ALIVD QVAM e Un em AQVAS PLAN ETARVM & [at ESSE, lo SVB PRAZESIDIO E o o N M. GEORGII PAVLI S YX m ROTENBECCIL It Logices ac Polit. P. P. longé celeberrimi, Y et g idi on DOMINI t€ PATROXNI fu. atatem . fufpiciendi , J tr PRO SVMMIS IN PHILOSOPHIA 8 (l n A HONORIBVS (Q rité confeqvendis, 7 o ad d. 21. J»». ANNo MDCCI. 6 !u nl publicé defendet Jdo IOHANNES ESAIAS HÓCHSTETTER. 5 M Wexffenburgo Noricus , SS. Theol. Stud. 4 10X pef ALTDORFI, Wi Literis HENRICI MEYERI, Univerfitatis Typographi. 3 luX Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com m E