KaI600-1746_11

$—

m

-

"I

t

——

i

-

a

L E

*

vH

d. a

..

——

*

-

—

—

—

«xd

r

ab m

Em

z

l ïelk

—

Hu.v.

W

R

EM

m

-

LE

-—

d*

—

k

&.

ES

"

,

-

V AA

7

p^

UE

"-

Fsv

sJ

—

-

"

4 « 4

-

—

h-

"

—

AH..

^m

-

1

)

:x

n

«

»e

a

—

P as

-

^m

ïn.

a

. m

WA

^

o

wv

—

"-

G

d- n

—

» g.

"

h MP

;

d.

"

"-

«l

-r

—

LE

—

d

-

»

&

.WW

-

EuE

o ZON

p

—

Wa

w».

Wtï

-

-

Ll 4

ia

-

.M

ET

-

-

-

W

4

;

y

4 i

—

v*€-—

——

y..r

Hc

ts

W "

Mu

-

m

-

*

vr

—

M

l

!..

-

—

a

o

a

w

- l

*

s

r

..

»tX

.M

j

d

bv f

Weua st

Cf*

L

-

W

- u

s

* d

—

"h.

^s

--

L

-

——5

,

2*

st

A d

b ss

j m t

-t

e*

4 w

1j

-

*

A.*

.'« »

-

(H

E!

xþþ-zr

A m

d

-t

al

;

-

gt

^

Pl

p

—

w s

*

p

".

Va p J

/&..»

^.

ntÀ

*

—

J

-

W

P AT

* -WW

€—

"

H

)M.-

—

E

a.

-

^

$

""

!

—

n

w^

DI

—

a

d

-

If-

ha.

d

"*

,.-'

r

--

E

t d

»

AR

?

-75

d

m d

"

Wa

w

-9

»

E

ub

p

TA

A -

"

*

Ox

L UR

*s

W

"

(4

P TMf i

— ÀÓ

-

A

"*

"-

h

-

»

P s

d

Ws

—

*

MH

"

W

-

?

v

E

A

» d

b

;

*

——2

b-M.

db

-—

*

—X

I

"

" s

a

a.

*

4

M

-

.

w

PU

w

t.n

o

*

Es

od

»*ec- W o

-

&

o

A

VP

odl

m

i

-X

w

LM ,

59

A m

Seow

z

— —

i

N

* at

m

p Éu

y^?

2

"

d It

L

"

MP y

d *

xÀ x

& «

LA

d

»1

*

* *

p

d o

&

p ss

t4-

*

t

.

—

lh. -

um d

. MO

"

a

..w

l

E

.

"L

E

s

*

I»u

3

m

d

"-

Ms

—

ia i

T urp

".

3

at

H

AL*

"^A—3-

x

s d

— 9

xj

M

p

A

*

UX u

.v.,nw

ul

*

-

4 L r

*

-

d d

hl -

?

M od

s d

- A^

yose

W

X

o m

f..qum

— d

d

L s

-

ü..

3

» .

v

hod

.u

d d

N

iF

--

—

2T5

M

r

W.

n,..w

-

-—

ao .

1

.

.«-W

»

"A

E.

-X .

v-.«

X

"

t r AL

9

À

Y

od

Bd

m

p-ll. La

w

w

"

-

m wh

a ?

.

M

P*

1

-C *

e

,.;..H.

- *

AC

.-v

!äw

p

UP i

E

*

.w-

—

d

TR

2

.l,'ri m

»

P

*

Kïlftlrf

—

-

Ó^ .

;

—

E

a

f

*

f

* /:px.. ..Hlx

;

M -

-t ,

!M

-

rhw

yL-

-

"

o

Wa

.!(H'-

l

t

z

h

o MR

i

:

IVAAAP

a

l

?

—

"n

N

r*

3

w.

-

4

»

" J

av

"-s

v ECA

"

"

p*

m

a

C r

s *

M

n

» a

*

- o

"" s

uf

d

*

"

17

w ^

£

—

Y

"

A

x

h. g

)l(

r

j

M

Wlo-'

. 5l t

-

— -

rE

*

»

:

N

.. -

À

w

À

P

s

d.

M

M

^

«H(ll/»«

L

-

C 9H

m2

"u w

9 wlb

y««i

f

-

F£

W.

-5

r us al

—

Ls

p

D:f

xX

*

b Y

-

H.

N

u d

-

* J

* T*

A

—

"r -a

um

»)

p

s

3

Vi ais

de PO N

—

Wu-l

-

"j

-

w,x

*

*«

» mu'tq

—

—

wt ts

-

i*

73^

j

-

&»t.

"

m

E

u.

^.

C t

"

»

^14

—

st

s

W.

E

lu

w

n'v.v

P d

t

z

J*

tl

;

&

—

.ui

, «-s

34

de

*.

w v ow

x

Á

.er

d-

a

N

^ xxu p

w-

i

H

»» t

-

..m w

m

$5

"

s

r

F

£

eogPm

.M

..01«.

,^v

W-

lh

i

HA

-m

a

o

«N s

H

u

ha

&

L

É

Y

)

vr -

M

N&

W

-

ex

--

£ u

|

L

-,

m

^. at

&

Y

W

at

T

/u,.

N

À.

AT

Vi

s

a x

Lb

t

-

Ms t

ha,

ej

AM

t

LIM

Wf

wos t

.

W-:

:Wf/.w

LE

$

. d

( -

ve

n-

Y

La

.'IH

* 9

A t

4/

"s

--

r

À

U MV

-

—

*2 4

x

—(

&

E

i

ï-mx,h

^

l

AA U

iV

N

A w

* .

^

Vr

CM

-

M

X

d-

m

M)

M

w

*

H

li

-

v *

vom

ha

Wi

l

i

l

—2

ln

ENS

w

——

m

'fxm

"(

A

—.,rsWZ AE

M

&

-

-

$41

- J

$N

—

*

n

M

x

o*

H

i . a.

.

*

"

W^

(

at

EX

——

b df Y

P.

A

r

AL

À

-

tl

»^

; -É

m

*b

-

— d

d

V

V.

l

2

*

Pa "78

at

EVA

x

-

«f

E

H

N

m .

w*

»*

n d

*

w d

T

m

&A

&^

TU Va

h à m

*s

RV

LU.

M T

VCR NNEE

* n

E

-

-

CA

*

*1

LR

hd

A

4

a

*

"

XX

——

:

wb

a ld

-R

-

l».v

3

d

n

1^.

hs

Y

x*

g

E A

—

d

h w

»

-

A

»t

X*

-

D

& t*

M^ P ht

—

D

TA u

I

-

* d

u D

a*

u3

TT

- -

N

W

*

Tb

-

À. sl

--

Y

A

j

"A at

R.

-

--

k i

v *94.

H

^

g s

X

Es

M

33

*s

b w

W

p

«X

vX

X

hi

um i

TM

X

*

&

T

3 VE

Vl

Mw

7

a

Pl

u W.

T

hERE

L

W-

E

*

, R

1

'KA .

k

B ls.

f

h-

^

a

B

X« VU N

M N

n

*

p*

d

M

4*

3

m

»

/oH.

H

a

Y*

" .

v

d

. t

j

IT

.H

--

-

YX C

ol 7

EW

j

x C

Y *

TA

HH

sw

P.

A

Afv

4

Mu sl*

-./&,.»

U. o

W

—

Es

.Vvv

"UR

Y

u

WE

ESXDIN

lod

nl

L 9

.rH

,m4.

.MH

ha

—

"4

b d

wl iW a

LE

o NI d

m.

&x*

"i.

$t

*

x)

-

j

3W

N i,

À

al m

It

-./

j*

;-.waq

À

-

;

b

R

- u

»"

* ij ol

",

y

a d

b

"

OA

X

[

^

^i

"EE T

- VP

w*

p.s

A

*y

APV

-

z

N A

N

W

w

C ES

.

-

":

;

w.

N

fs.

N

h

**

Bll

o

r2

m s

N.u

k

Á

]u

v

g.

a

hl 1

kuvä

d o^

|

.

u MY

*oy

»A.

.v./?

x

.6!1

E

d

a

.A

s ptm

W

Vr du

x .

j

n

u M w

hao

"

-s

*

-

as

E

Raf

.

[ o

—

V d

-

"i

y-

w

Es

*

W..

AE UE

» $.

N

«H.W

^

x

a,

x

TC hd.

44

i s. d

—E

m t

s

x&. i

-

^. W

3^*

-

V LA F

R P i

- o D m

m/l

7

hat

Y

44

-—

m -

pb

-

M R

t

AA

* P

w -

—

iE a a

—

i ,

L

P ami &ï-/

* w

7-

pl

E

M

"as

"

-

d

P

v

T

t

B.a ^

-

m PNSSPS

.

Á

m as

n p N

a

—

WA

M

1

-

T

.Liv.huiï. -

anbdbeedten

: s

d

u a.

r—

asl

"-

r

ES

i^

.Hr

wper

-

ILirt

P —

tceretgenit

——

——

: d

h

P

z

r

ia z

—

—

a h

Ro

i

bt

ais

N

d

k x

——

——

—

Dc o r o RÉ o hi

r d

n-r

— m

weriem

E

-

B2

M

-—

"

E

W

L'

«

E

-

—

l«

^;

pm

——

R.

-

*

*

d

TUb

RA

E

EY

$*

':.!!

N

DISQERT äTIO

ED.ZTIONIBUS PRINCIPIBUS

N T GRJECI

4 ILlSTENS

MR M

NEM XI

x 3.

CONSPECTUS

|PHILC

LOGI/E

O.U L NU

us

QUAM

D EO

VOLENTE

VENERANDI ORDINIS THEOL.

AUSPICIIS

V

EX INSTITUTSO

dis

FREYIO - GRYN/EANO

PUBLICE PROPONIYFE

n

JAC. CHRISTOPH. BECKIUS

S. Iu. D

ET PRoFE

COf«

EJUSDEMQUE INSTITUTI LECTOR

qu

DEFENDET

D

JOH. FRIDERICUS MIVILLE

A. L

M. & S. M. C

d

I4. Óóepz

D7

H.1. 03

B 4 $l!L E .E

Typs, Jog. Ruporrur: Im- Hos & Firrz

OCEGEUENENT

CO —

L m udo u ia

E.

10

3

M

:1

ö*«ä(

u

J

TR

S

(f

^

^

gM/K

N EASE

* UER

*

«

rA

Z ETAR

?

u7

7)

AE

"

N

w

// z

ä'f'//

NN

N

8b

NS

;?*'—t

(5,

EU

?Q

N

i

A.

äh

ENCS

r

33

f

L

s

N

N

&

" iE

v

"4

-

Y

Wt

&

——

25

D

£

;

K

C

cx

Meiimmen

Yv

—

/

//?'*zj

,

27

V CONS

EU

K

D

& u

—

L £L

p

X

e

nij

/

* —

A

T

Ó

«

—

u

z

(

i

N

T ass

—

—

X

m

EX

4

CREITIGCOBO5SUCRUE

CapruT VIL

DE

N. T. Grecíi Eitzïo'nz'us ,rifacijziäzuo

EEE

I,

P

vENAM fint editiones principes V. T. hebraice, Capite

V. didum eft, Capite VI. de Codd. Míctis N. T.

grecis egimus.,

Nunc ergo res poftulat, ut de ejus Edziori-

þzu Principibus, feu primis & antiquiflimis, agamus.

2. Ex his enim natz tandem illae funt , quibus nunc

utimur,

Esedem etiam funt, ex quibus ortz funt verfiones

iernaculz, quibus folis non modo populus chriítianus uti

poteft , fed etiam ex docdoribus multi ita confidunt, ut de

conformitate verfionum cum 'Textu originali fecuri vivant,

Sad de hac re alias dicendum erit.

À.2

3. Prima

452 ( 4-.*.) N

3

5

Prima omnium Editionum N,. T. greci'illa e

i

ft, quz

Conplutenfis. dicitur..

Eft urbs Hifpaniz, non, ut nonnemo

per errorem dixit, Lufitànie, Acaidemia feu ftudiorum Uni-

verfitate illuftris, quam Latini Compluzum, Hifpani 4/cala de

Henares dicunt. In ea utbe. Francifeus. Ximenes de Cifueros , Ec-

clefiae Rom. Cardinalis, & Archiep. Toletanus, apud Keges

tic

1120

Hifpaniz gratia florentifimus, exemplo nuaquam fa

laudato,

ac principibus ac opulentis omnibus imitando, S Litteras fic

illuftrare conftituit, ut primus omnium Textus Originales V.

& N. T. una cum Verfionibus quibusdam in lucem produceret,

Quamvis enim nullo ipfius hoc, fed eruditorum labore effe-

&um fit, pihil tamen ab his in ifto geuere effici potuilfet , nifi

ipfe fumtus eam ad rem haud mediocres fuppeditaffet.

4 Índe prodiit preclarum, & rarifimum opus Polyelor.

zorttm Complutenftum. quo inter alia Kujuuo publica noftra Bi-

bliotheca füperbit, ex Buxtorfianis reliquiis comparatum ; fed,

ä

nefcio quo malo. fato, tertia parte feu volumine aliquantulum

ll

mutilatum. Nos id utcunque reftaurare ftuduimus.

$. Horum Bibliorum quinta pars, quz N. T. continet,

(

À, 1514. uno volumine in folio lucem adfpexit, duabus co-

e

lumnis, altera grecum , altera latinum textum exhibente,

d

Grecarum litterarum typi tal

es funt, quales efTe folent in Codd,

Míctis XIV & XV Szculi.

g

. Utque linez graca latinus peni-

lr

tus refponderent ,

circellis quibusdam additis effe&tum- eft,

hi

Spiritus & accentus haud fünt additi ( prztet acutum aliquan-

do notatum ) quamvis in Codd. plerisque inde a VII Szculo

reperiantur.

L

Etiam voces grecz latinis re

Ífpondéntes cum la-

tel

tinis pariter literulis notatz funt.

6. E(t autem vere

prima hzec N. T.'græcf editio A. ut

dixi, XIV. Seculi XVl. excufa; quamvis ea non ante Eraf-

l,

dc

mianam p;imam anni decimi fexti , imo nec ante fccunc?æn,

in

fat

-9-2

5

) $é-

in hominum manus pervenerit. Fuit enim hujus Operis Biblici,

neício quibus de caufíis diltributio cohibita, ad annum usque

I$22, quo tempore jam binz Editiones Erafimianz per orbem

volitabant, utadeo Erafizo noftro maturius hoc beneticium Ec-

clefiae chriftianz tam falutare acceptum ferre debeamus.

7. Cujus fit hzec Compluteufis editio auctoritatis in genuina

le&ione ftatuenda, non difficulter judicari poteft.

Nihil eft

Eruditis notius, quam principes omnium editiones Librorum

Veterum Codicibus Mícr. aquiparari.

Hinc & Rob. Stepha-

nus in Editione fplendidiffima N. T. grzci À. 1550. ubi XVI.

f

quibus ufus eft, Codices recenfet, Complutenfi editioni primum

concedit locum. Certum enim eít, editores primos Libroruax

veterum , typographis exprimendum dediffe Codicem aliquem

Unde factum

Sec. XIV. aut poft initia Seculi XV. exaratum.

eft, ut ipfa quoque fzpius fphalmata eorum Codicum exhi-

beant ; prout in Romanis, Venetis, Florentinis vet. Aucto-

dn;

rum latinorum grecorumque editionibus videre etft.

8. Nec tamen mentiri crediderim Editores Compïuteäfes,

cum dicunt, Íe in caftigando textu vetuftiffimis ufos eíTe ex-

e

00

emplis; (quod & R. Stephanus in praf. fuz edit. A. 1550.

(&,

adferit. ) Qanamvis euim non vetuftiffimos tradiderint typo-

i,

graphis, tamen folebant ex vetuítioribus pracaffizare eos, qvos

t

tradebant.

Hoc & ipfe Erafinus fecit, & fe feciffe, ipfo adhi-

d.

bito illo vocabulo, profitetur.

Quid vero illud fit, quod

tl«

magni nominis Critici ajunt, gracum hujus Compl, editionis

textum ad Latinum effe reficdtum, id fateor me haud fatis in-

ylo

li

telligere.

9. Adferunt quidem ejus rei nonnulla argumenta. Sed

Y. ea petuntur ex convenientia textus graci cum latino, un-

J

äraf-

de intelligitur potius, interpretem recte vertiffe. 2. nulla ade(t

ratio , cur grecus textus ad latinum refidtus credatur.

lila

äam,

À

^

enim

n

2

«903.(/6 ) COR

enim quz allegantur loca, nihil prorfus ad eas res faciunt , it

quibus graeca Ecclefia a Latina di(fentit.

si polt Concilium

Florentinum , quod fub Eugenio IV. P. habitum eít, & Unio-

nem Gracorum cum Latinis, tentatam potius paullo ante me-

i

dium Szculi XV. quam confediam , hoc fcelus vel Latini vel

Grzci perpetraffent, ut textum gracum latino accommodarent,

cur non in illis id peregerunt, qua confenfui utriusque Eccle-

fie videbantur obítare ?

t

1o. Duo funt precipue loca, in quibus confentire dicun-

Nec ullus un-

tur Editionis Compluzenfis textus graci & latini.

quam fuit in ea re , de qua agitur, inter grecam & Roma-

nam Ecclefiam diffenfus. Ett r Joh. V. 7. infigne Teftimonium

95. Trinitatis; & in Ep. Jude v. 4. expreffio Divinitatis D. N.

li

] C. Et Johannis quidem illam zo^2vSovus]o fenteittiam ad-

Ti

didiffe ex Latina. interpretatione illa vetere & JVwlgat4 , quo-

li

modo probari poteít ?

», Non vidimus Codicem Mfícr. grz-

f&

cum , qui eam fententiam habeat,,! At videre potuerunt Com-

plutenfes editores,

Quis enim Criticorum noítrorum vidit

Codices in Hifpania latentes , ut fciat, quid habeant, quid

ü

non habeant?

Dein vidit certe talem Def. Erafmus in Britannia,

h

ut ipfe teítatur in adnotatione ad h. l. Edit. 3.

Àn ergo Eraf-

Ka

mum fraudis accufabimus, quod ille nunc abfconditus codex

latet?

Nam de Raviano feu Berolinenfi nihil dicam , qui nulla

TU)

fide dignus eft, prout ex ejus hiftoria in Introduct. J. D. Mi-

I'OUII

chaélis in. N. T. part. l. p. 467 &c. con(tat.

Habet quoque

Y

locum illum Hieronymus in Prologo ad VII. Epp. Canon.

£X

Eumque Prol

ogum cur »o9oy credamqs , hulla hactenus ratio

N

adlata eft.

1I, Sed dicunt, fententiam illam ex latina verfione in

d

Complutenfem grecum textum effe translatam.

Ego vero

£0

primum quaro, unde habeat Latinus? — Num ille arítiquus In-

tui

terpres finxit?

Annuon potius ex graco antiquiore habuit ?

d

An

L.

u3 (72 $6

Án addidit alius Latino textui? Quis? Quando? Deïn ^

ex Latina in grecam linguam translata eft ea fententia , cur

non per omnia convenit Verfio cum textu originali? Ut qui-

libet judicare poflit , apponam fententiam, prout in utroqne

legitur:

O7: Tot£ig £)0W 0i ,u.czg'rugouy(]eg £y

Quoniam tres funt, qui tefti-

T&) OUpOMO) , O 7FOVTYO 304 0 Aetyog

monium dant in coclo: pater,

4toL TO Cy 0V w*vzulu.æ, 3604 O0LTOtIG

verbum & fpiritus fanctus, &

hi tres unum funt.

£ig TO €V €IC'l,

I

Differentiz effentiales funt :

Particula xe poft z«z;o, nec

in hoc loco, nec in formula Baptiftni Matth. X XVIII. 19.

otiofa, fed Perfonarum diftinctionem indicans, a verfione Ja-

tina abeft.

2. Eig TO € &ici , exprimitur per amum funt.

Quod

non unum ex altero transfumtum , fed ex diverfis Codicibus

natum intelligitur.

3. Hi fres, & o vesic conveniunt quidem

fenfu , non tamen verbis: Nam addendum eflet gracis su7og.

:1

t

12. Sic & alter ille locus, prout in Greco Complut. legi-

id

tur, fortius adferit Chrifti Divinitatem, quam, ut legitur in

Id

latino textu. Jud. v. 4.

qu

Ka TOV ju0y0V Go , X2 Oeczro TT

Et folum dominatorem & Do-

1

minum noítrum Jefum Chri-

Ía

voy Kupioy Tjv Iucou» Xpigo» au-

JIOUIJ-EWF.,

ftum negantes.

Vocem Osv, Deum, non habet Latinus.

Graecus ergo non

J

ex latino, fed aliunde, ex Cod. nimirum grzco, defumfit.

ol

LO

Nequaquam ergo ex latino refictus eft.

13. Ut vero ifte Complut. Codex tmagis innotefcat, notan-

dum quoque eft, ordinem Librorum S. non eundem effe, cum

jn

eto

€o qui nunc ufitatus eft. 'Nam poft IV Evangeliftas, fequun-

tur XIV Epp. Pauli; tàm Actus Apoftolorum ; dein VlI Epp.

]n

Singulis libris pramiffi

jt!

Cagon. feu Catholicæ", & Apocalypfis.

unt

-52 ( 8 ) £6-»

funt Prologi ï*ïieronymï , prout in latinis Bibliis extant.

Se-

tj

Wi

quitur folium 1. graeca quedam & latina catmina continens :

PA

porto folia 6. in quibus Prologi variorum greci leguntur.

dic

Tum incipiunt Interpretationes hebreorum & chaldgorum,

Pott has intro-

n

grecorumque nominum totius N, T. fol. 1o.

]oi

dudio quam breviffima ad gracas litteras fol. z.

Tandenm Di-

Ti

Gionarium grzco.-latinum f. 37.

Paginis non funt adícripti

pumeri, nec, quos vocaht typographi, cuítodes.

lnfcriptio

in fine Apocalypfeos addita, qua fequitur:

boi

hh

» Ad perpetuam laudem & gloriam Dei & Domini no-

?5

ftri Jefu Chrifti hoc facrofandtum Opus Novi Tefta-

Yi

Cu

39

menti & libri vite, grecis latinisq: characteribus no-

33

viter imprefIum atque ftudiofilme emendatum felici

m

7

ludi

39

fine abfolutam eft, in hac praclariffima Complutenfi

33

univerfitate: de mandato & fumtibus ReverendifTimi in

Non

addi

35

Chrifto patris, & illuftriffimi Domini Domini fratris,

29

Fraucifci Ximenes de Cifíneros, tituli fancte DBalbine,

Quoi

TiCat

33

fancte Romane Ecclefie presbyteri Cardinalis, hifpanie

35

Archiepifcopi Toletani & hifpaniarum primatis ac re-

funt

b

$5

gnorum Caftelle Archicancellarii: induftria & folertia

H

99

honorabilis viri Arnaldi Guilielmi de Brocatrio artis im-

39

prefforie magiftri A, 1514. M, Jan. d. X.

l

penfo

14. DBiennio poft hanc fecuta eft prima Erafii ; fed una

EARTT

& M

cum fecunda citius per orbem vulgata, quam Complutenfis

vlli hominai in his oris innotefceret.

Fuit ergo annus XVÍ

lf

ell ll

seculi XVI. cum prima editio Erafmi Bafilee apud Froben.,

in fol. lucem adfpiceret.

Qua fide Erafmus in hoc opere ver-

Vatc

Wt

fatus fit, addita textui graco latina [nterpretatione, in multis

emendata, nec non adnotationibus , ad hoc przcipue compa-

lüm ;

ratis, ut Verfionis fuz latinz a Veteri differentiam defendat,

hgy

zftimari ex iie poteft, qua ipfe cum in prafatione tum in Apo-

1UC [

logia commemorat.

Nemo temere illum fraudis aut negligen-

1 Joh

E

Vitiff

4bi C ) M

tig àccufaverit.

Codices fecutus eft, nt ipfe dit, (Greces /ari-

orque , veteres fnnul €9 emendatos ;; porro & Patrum allegatio-

pes & Commertarios confuluit.

Quinam Ífint ex noftris Co-

dicibus Mfctis ab eo adhibiti , didtum eít in füperiore fectione,

Laboris fui in hac editione focium ipfe commendat Erafmus

Jobaunem noftrum | Qecolampadium , quem fuo merito infigaem

Theologum trium linguarum peritum Jaudat.

1s. Latine lingue, inquit Erafmus, Codices duos exhi-

buit Jobaunues Coletus &c. adeo prifcis litterarum typis, ut mi-

"

hi ab integro difcenda lectio fuerit,

Tertium prabuit illuflris

Virago, Margaretha , Caroli Ce(aris Amita &c. (quem tureum

Codicem vocat5) accefferunt aliquot Codd. Brugis , & unus Cor-

fendoncenfis , prater eos, quos nobis illuftriffimi fratres 4mer-

éachiani communicarunt.

Hi funt Bafilienfes, & ni fallor grzci,

]

Non tamen ex voto prorfus omnia procefílerunt,

Sic enim

n

addit: Arbitrabar Baf/lee haberi emendata exemplaria.

Ea fpes

5

quoniam fefellit, ( nam latebant adhuc in Monatterio Domi-

IEQ

nicanorum fepulta, qua poítea demum in publicam translata

It

funt Bibliothecam ) coactus füum przcaftigare Codices, quibus

[2

ufüri erant Typographi.

C Vid. Sed. praeced. $. 12. )

tlà

i

16. Quod ad Tempus attinet ab Erafmo huic labori im-

penfum, memorat ipfe Epift. 29. L. 8. edit. Londin. ejus rei

initium factum eífe circa Calend. Octobris 1513. finis adlatus

flà

eít M. Febr. 1516. Quod vero Ep. 7. L. 1. dicit, intra Men-

d

fes fere V. ad finem perdu&um fuiífe opus, id detypographis

u

eft intelligendum.

Suppetebànt ipfi tria exempla Codicum

D.

Evangeliorum, & alter A&orum & Epiftolarum Apoftolica-

ig

rum.

Eum fuppeditabat Monafterium Pradicatorum Bafilien-

jluis

fium , Apocalypfeos Exemplar Joh. Reuchlinus.

Ex his in-

p

telligitur, qualis bzc 1. Editio Érafmi fuerit, de qua hoc ad-

Bdütæ

huc notandum eít, quod fententia de tribus Teftibus in coelo,

por

x Joh. V. 7. non expreffa fit; quod in fuisCodd. eam non in-

pete

veniffet Erafmus.

17,

$

u

98 (9 190 ) cOw

17. Hanc Erafmi editionem fecuti fünt Veneti editores A.

1518. fed ita, ut complura loca non modo ex fua opinione,

fed & ex Codd. Míctis mutarent.

Junctum ibi fuit N. T. Ve-

teri ex Verf, LX X . Interpretum, & excufum in folio,

I8. Secunda Erafmi editio Baf. A. 1519. typis Froben. ex-

cufa eft, & majore (tudio elaborata, quam prior.

Sed etiam

hzc caret tribus Teftibus in cocdlo, 1 Joh. V. 7. cumque hanc

Editionem recudendam daret Henricus Gerbelius Hagenos in

cedibus Thomz Anfelmi Badenfis, A. 1521. in 4 minore, qua

oCtava forma videri poflit, eandem etíam fententiam omifit.

Ec Lutherus, cum primum N. T, teutonice translatum ede-

ret, hacque, ut ferunt, editione uteretur, fimiliter omifit.

Eít aütem in Bibliotheca Freyiana, qua noítris quoque curis

commiífa eít, exemplum Gerbeliane editionis, quod A4brofri

Blaureri fuit.

lile celebris vir eleganti, qua utebatur manu, &

fumma rerum capita, & figuras quasdam calamo appinxit le-

pidas; & 1 Joh. V. 7. adnotavit: Hicinu latinis adduutur nomnulla:

verficulum omiffum notans.

diees ob FM

TSBVd

I9. Teriia Editio Erafmi ceteris eft elaboratior, tum quod

ad Textum, tum quod ad Annotationes attinet.

Ea in lucem

prodiit À. 1522. in eadem Bafilienfi officina Froben. f. fine

Capp. diftindione , duabus Columnis, quarum quz ad fini-

ftram eft, grecum, qua ad dextram, latinum continet tex-

tum.

Premiífe Littere Leonis X. & Erafmi ad Leonem, prz-

ä

fationes & Apologie, quibus non tam Editionem (uam grz-

I

Porro dubi-

cam, quam latinam mafcule Erafmus defendit.

1

tari non poteft, quin Erafmus interea temporis complura ex-

l

Sed de his nihil traditur, uni-

empla Mfta confulere potuerit.

cum fi excipias, de quo mox dicetur.

20. Addidit in hac editione Erafmus celebrem illam Per-

E

ceopam 1 Joh. V. 7. non ex Complutenfi, quamvis eam con-

fulere

$ (

II

) fé-

À

fulere poterat; fed ut ipfe in adnotatione ad h. l. dicit ex Cod.

b

Britannico ( Mícto ).

Inventus efl, inquit, pag. 617. apud An-

]e.

glos Codex unus gracus &c

Et hoc eft fane, quod male habet

nonnullos; inprimis, quod ab eo tempore fententia hzc in

X

Omnes editiones &

£.

^

veifiones tranfüt.

Sed, quid? Eítne ali-

C

quid in illa fententia , quod a veritate Evangelica abludat?

Lt

Ersfmone adfeveranti, fe in Codice inveniffe, non credemus ?

anü

id et, mendacem dicemus?

Credemusne, Latinum veterem

d

Interpretem ex fe finxiffe, non ex Codice greco , quo uteba-

QU

tur, tranítuliffe eam fententiam.

"

yit,

edes

21. V. Cl Joh. Albertus Bengelius, religiofus pariter &

Jifit,

accuratus Criticus, Brianuicum iftum Codicem Erafmi, non

oris

e(fe füfpicatur nifi ex Complutenfi defumtum , Eraímo, qui

Sed non

of

Complutemfem tum nondum viderat, indicatum,

obfervavit Bengelius, Britannicum illum Codicem grecum

V&

itle

prorfus a Complutenfi differre,

Sic enim ille habet refæzentg

Erafmo: Ov rege &iv o p i]vpouyres ev v ovpawe , 7rerup, Aoyoc

,'m;//l ,

3404 7TYEUpLeb OMyiOV , XC OUTOL OL TO£IG €y EIC'W.

'Ter omittitur articu-

Porro Bengelius

lus, femel xa;, & pro «s o sv, fcribitur e.

ait, a Burneto infpectum fuiffe Cod. Vatic. & Rhod. quibus

qud

1Ce

ufi fuot Complutenfes; eosque non habere r Joh. V, 7. id

de Vatic, verum eft, de Rhod. non item.

Nam hunc non

-fine

fini-

dicit Burnetus a fe vifüm, in Epift. de itinere fuo, quz data

eít Tiguro. X Cal. Sept. 1685. ubi de ifto loco agit.

Porro

(2

velim & hoc ab Eruditis expendi, quod Robertus Stephanus

Q

in duabus fplendidis editionibus minoribus À. 1546. 1549. &

|pree

dübie

in omnium fplendidiffima grandiore A. 1550. habet illam fen-

Non autem habet ex Com-

( &X«

tentiam, prouti vulgo legitur.

plutenfi, quia ad marginem notatum, illam non « ac, fed

^ uni-

Nec habet ab Eraímo , quia & ab hoc

&c To €) &ciw , legete.

Nam latinis hic ufus

non €it,

differt. Ergo ex alio , eoque græcot

; pet

) 007

22. Addo

Jete

"O X

12 ) $6R

25. Addo duas obfetvationes:

1. Omiffiones facilius in multiplicandis fibrorum ex-

emplis eveniunt, quam additiones.

Eít itaque probabilius,

L1

fententiam 1 Joh. V. 7. aliquando omiffam, quam additam effe;

2. In Oriente Seculo IV. dominabantur fuüb Conftantio

& Valente Ariani, Per hos ex gracis Codd, tolli illa fententia

potuit.

3. In Occidente Sec. V. dominabatur eadem Seda, fub

Gothis in Italia, Hifpania: fub Vandalis in Africa.

Per hos

ex mu.l;is latinis Codd. eadem aboleri potuit.

[

Sed nunc plura addere noh poffumus, nifi hoc, quod Co-

rollarii loco fit :

», Deum eífe unum, Patrem, & Filium, & Spiritum fan-

; &um. Chri&um eífe Deum verum, eumque fuo fanguine

, omnium fidelium peccata expia(fe. ^ Ei fit Gloria in /Eter-

» Aunm.

Ámen,

VY

TANTUMDM.

SS

JAC

?

AA

us

L

LU75 tT

:

vd'—-

AL

Iy

-

La

^

LA

A

DT

D

E

PT

E.

L

&

p

e

o

hd

Mu u

—

25

-

RE

us

——

i

—— ——

—

TU cevwor

i m ieim,

TA C

*

3

p

EU

-—

MAm

á

p

z

——

——

cowietea

—

f

at

s

- ,iumw uïü:ü

M

——

XI

— ..'12,13 —E€

lcl.x. ii g t n o

E

w

*

H

!

i tl

" QLI.&

w

" d

has d

d. p

-X

hr

"m

w o

n

W La s

P r a

?

/.&.t

"

1£ . X.

w x

*s

*

m

"hs

v

h

o

—

b*

d

-

Glh»

d

^

4

**

"w

M .-r.p

X w t

RI

v*

"

(&»"(l

; a.

MR

- ia

ï*&»

* »

d

v-

&t

Pa

x

" u s

um .

"EV

1

t

— 4 208 2

1(0-.&—

y*.

——

L

w "d

d

i i

"

W

Y

i,

*- o*

;*

x».

pe n

rjet m ag —

T$

Xf o

ET

Pj

vt

o

F

D u

*

m od

um J

afb um

-

R..D

^. iC i

"m

- V

H

**

v

wt.

w

-

3)

ib

H..

m t

.

-

l*

od

M

a

d

"ais

m

st

.w'

À.

s

fu.

W

,

$.

E

-

^

-

V

vXX

d- m

t

- w CC

-

3

-

47

s a

-*

W

N

!

i

Y^

-

t

t

—

"- hua.

Á-——

-

t

d

p y

"

d

o ) *

v.x,

u

T

'V»

p

m u Vs

$-

c uurt»

R est? atl

wlb

d

Wx

VN

i

LA f * H'r:lb'

*

M o

H.l

259*

o r

-t E

d r

4 -

uNhM, f

p

Re

h-

dÀ

-

x

d-

—

"

,,/æ

«

MA

W« $

:

"

Ls

--

as C

d

»ws.

.H

M

N

mb t

$À

N

A

9 n i

À

w J

.,

"m d

——

st

TC Ug

m a

E

A r

j*

RR

C st

Ls

p .

Pa

—

d um À

—

—ÜÀ

t m s

-

*s

Mde

EN

M

4

—

Á

A —

m

",

pn

—

Er1ti

s

——

fïwï

-

(

n

d

-—

E

L2

L u

l J. Y

A^

3

í

p

A. M

y?*

Cs ii b

:

.H-H

-

.

x

"PL

P.

—

u

k

ia

w X

"s

h-

a *

m

b

j

3

7

——

«v

Fa

-

H.a

v

j

.WW

d

sov

—f

J T*

—

Y —^

—

d

-

b us

^C

L

Al

N WE

*

Q2 o

«

-

o-.f

É^

^

j

,

r

H,«

et

h*

n

——

h

P

-

.J—

vt

o m

FO

,

.^

—

kP«

-- d s

I-

»i

ü

A

t

Z

"

d-

IwLy

M

X t

o nl

—

4

p.1

EM

" W.,&

!

m

Y

x

oul«ä.

*

M CTA

$

L R

.

b o

i

n

um

k

pOUX

Ys

z

-

H

1

bná j

p

AA

* y

*

E

—

LP

*-

I

X

u

,

"w m

-

r

"

a

:WM

W

z

.

o V*

*

H

L ES

wl,

j

uw

4

*

—

La

m

o WE

———(

Pa

PF-

RY

r

n

H.w

CX

i

^

t

sJ

3 *

.H-

À

"r

æ»

É*

um R

(

AH

æ,M

v..w

LE

T^v

i

X

.H

(

X

p

1

hp

J?n

mes,

leHvafu

a

"

*

UR

»

»

AT

..

w t

w V

-

d

X

H.N.q.

*

4

Y^

ln d

p

"d

,F

t

V

..Ww.æ

N

-

2

"

w,

-

M

Vi u

—

Q2EUUA

EC

94

^. p

X

H

«'.

^

$

r

-*

Y 4

Á ON * OMN

F*

*

x d

xif»

UMNHMEN

L

:

ii

Q

z

FY

-H,

i

M lr

-X

"

—

i,

4 4 ^A

NU

w

—* 23 N

T

» t

j

-

m d d

E

"

)

-

P n

d

y N.A&a *

uN a

ha d

W w

Pa r

A

EY

yweH

»

l

P

Z REN

hus

E

d

ea

h

gich

^

^

uw

» C en

:

!

:w

T

M.u

m i

W

a d

H

——

1

T«*

-

M/,

ia r

24

V

M-

d

)

-

-

w

-

EM

-

a

*

'.

!*

» 0

o

& s

1

?

4

E.

aA

i

u»w

m n

-

& *

);L«A.

d.

-.V

i

-

X

^

;wd;

^WW

T

-.»»

x,,,u

m

a

X w

1

Av

1164«..3! -

5

p

w

n

P

N-

.wu

A

v

M.

i

JKL,.&

R

YX

*

&*

1

RAT

^W

NY L À

F d

n 5

*«*

"w

»

o

*

w ^

...../Anw

j

"-

.H

",

P

Mul ^ h

*

A

2

. ^

E

Y

* K

d

[

"A CC

x

Ww

- ^

M

-

"g

i

4»

AC

- n

x

v

W

* d

e-

i3e—4

; M

LU

E

X

rï.a *

W

&.w

W.

i i

V

E

—

.Aa.r-

^

Á LX

*

" l

M

—

k N NI

&

W.&

]

a

r

p

*

-- i

^

»

d

j

?

LA

-..

,.v

As

XX r«

-

"T

*«*

N a

--

P

&»

04

i

M *

--

;

/Jl

a

-5

W

o

2

-

LE.

- —

9^

a

H

— n

«M)

WO t n

l-..æ.

* i.

»U

..m

-

*v

-

w n

Y

EM

d

l,

RTW

€1

:&. *

..

w a

w

[*

r P

$

64.&:.

- "-

i N

o

"

"s.

^*

ol "i.

-

À

u

hn

rl.

ES

.U

aA

s

e.—

)7

* t

2"

. s

* iM

X N

N

n

d.

j o5

-

w

aM

b

m

ba

uN

X

N

*l

L

1 *

-

"—

^

hs.

z.

.

€x

"of

"

M

*

N

H

L

73

*4

—

hu

"u *

A «

at

;Arl

" h z

s

-

L

"

4

m

-*

-

a

&

E

w*

"d

z

-

-

-

—

P

"t

m

Y

s

f.ysb. *

g.

P ESAR

p

———À

a

-

"

u

À

at

. d

»

& d

wf

N

$

&

—

r l

*

m

M m

.W

,h

"4 X

-

.*

—

r

b

w 2

d-

.

À

w,/,f

./m

N

"r

*

-

hi

ww

,

:

UX

E

F X

—

:

-.H

-—

j

M

at

—

s

p

4 o5

i^

.H.

9

s

-^

..

.W

N

fk.»v

u-

x

x

*

7s

m

n i

—

-

f

Y

W

-

a

&

1

a ERE E.

L

4

",

*

-

Ip«

I

d

as

—

d

»

db ;f..;xæf«vh!'

—

-

-

E i

"-

t

U

E

ET

u

".

-

M,

^«

L

at

i. P

-

o

^

i

À

i

ss m

:

——

4

Nr. &

"

-

.

d.

m T

-

d

Wï

--

EM

*

Y5

b*

A^.

—

x

*

w

—

— À (

"

—

*

—

Á

E

—— &

^

m

-

i

ETA

.My

y

. d

M

.^

-

-

*

-

...«H«

^.

E

Hsj

A

v

-

*

$-

"-

"

v

-»

-

s

*

n:DU

El

-

LY

3

E

:

a

-

—

-

i —

n

«

à

dH.

-

g

-

M

——

m

WM

m

-

r

E

d-

*

hs.

-

v

*

s

s.»ici

...

L

& d

——

h. m

I

C

"

U

m

v

*«

pl

M»

P

—

*

.M

a

-

-

m

E i

at

-

Á

"r

U

-

p

i a*

-

À

a

—

a

n

-

W

*

--

b

a

^

-

a

"

a

n

H.

»

p

E

h

—

N

À

—

Ms

-

W.

r

b

-

-

—

^

-

d n

a

SUngP»

"À

—

-

d

"

o

—

g

-

$.

-

N

*

v

y-

.

/J.

nl

r

$4

.

-

hd

"

*

— —

-

"

as

d od

»

p

a

-m

-

Y

lts

-

y»

-—.

—;

Z

Y

DISSERT *äTIO

X

EDZTIONIBUS PRINCIPIBUS

W

N T. GR AECI

19

SIST,ENS

ECTIONEM

XM .

xX

T

CONSPECIUS

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

[-—

17

PHILLOGI/E

O Baance Q

16

SACR A&

Focus

15

QUAM

E

DEO VOLENTE

FENERANDI ORDINIS THEOL.

AUSPICIIS

EAMXAUINSTITUTO

FREYIO - GRYN/EANO

eS

PUBLICE PROPONIT

JAC.CHFE

ä

ISTOPH. BECKIUS,

e

S. THu.

D. £r Pnor.

BJUSDEMQUE INSTITUTI LECTOR

DEFENDET

JOH. FRIDERICUS

MIVILLE

Á

L

S.M.C

rj

14. Sepz

177 $.

H 1 08

E

nadslrLuE.

Typis, Jogm Rvpboreur: Im. Hos & Firis

ï&ä Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com