KaI600-1734_6
author: Feuerlein, Conrad FriedrichandFeuerlein, Johann Konrad

o m

-

——

-

-

—

-

-

lo

E

«*

.

-

»

rA

.

.m

"

-

À

Hx

À

M—

r

-

—

--

*

-

-

"

.u

k

M

-

—

3

2

-

.

sa-

»

d

m

r

-

c.h

d

»

m

E

"

"3

m

-

Y

:

vel

M

5 1

-

-

^

—

^*

.W..

x

- Á

P d

v

-

-T

(

bus !

-

*

od

*

M

-

-

At

-

T

-

$

- ——

-

t j

Mr

— K

-

-

a

M

-

"^

—

T i

"od

W.,.

P

b

2

w

- o iL

—

n dN

r st

,

-t

—

^

À

-im

V

^

22

-

pb

i.

"s

-

o -

*

—

w

$

:

xio ^

—

W

vw-

s

E

«

n a

,

».

—

—

-

-

i

a p

--

-

hais !

"

-

-

a

-

*v

x

.H

ha

-

I

r

x*

— —

Lel

J

:

-

A:

.

xö..n

-

T

H.

M

-

N

-

.uM

—

-—Jj

"

**

-

»

-

-

t

P^

r

-

R

,

*s

—

»

€

r

--

. M

»-

c

i

MA

EM

1

À

-

F-4

"4

n

r

-

,

-

*

-

—

"-

-

-f

"

U«

m

-

-

s. "h«

2

»

xu,

»

.ow(

É

,m

-

»X

A Y

——

»

.-:

-^

F*

^

—

z

a

^

—

*

-

À

E

E

- h.

WH

- t

/ 4

*

Y^

s

4H

r

H.

.hw

«.w

xï/-(.l

-

J

-

-—

»

^

p

"

—

ET

JH.

v.-

-

--

«

E

^y

LN

VN

À

r

"

"4

H

-

-

Á

1*

À

-

d.

du

(*

»

»

P

"d

*

j

t

4

N

..,-

-

*

"

.M

h-

Í

FX

w

z

3

AE

ux

.

":

-

.x..x,möx

»

L

—

",

-

v

w

WWS

*

O

k

W'

E

F. i.

x

E

t

d

"

*

7

m*

"

&^

* X

-C,H

i

,*

a

^i

VNS À canat-

e

Y

$4*

t

-

b*

n

—

kl

lt

p d

—

x

X

N

al s Oa

"

Wa )

a.

MC

.M

"n

A

(X

E

A CS

À

M

n

*

i

À

E

d.

m d

M

"

T*.

ll

»-

2

m

b

-

2

w..x

w

.m

v

.

*a

L

E

y-

"À

—

m

A

M

-

s

t

m

w

a

"o

E* d

——

.

-

ll

Pa d

N

,

..,I.

.M

9X

a 9

-

"A

à

-

st

:.»p-

-

.

-

E

ha r

-

-r

»N

»- Y*

(

Wi«

»

A.

* o*

hs r P

—

—

j

*

Ti

"N UR,

.

—

"

"a

A L

ii

N

o

nE

o

n

n

^ x

*

x

-

ER

-

;

.*

» as

m

-

—

iv

r

.

s

TX

i d

d

.^.

—

——

Afm

£

A^

V

LE

w

v

&

M

x

A

..U

-

-—4.

wX

.r-/v

-

X

AX

4v

^

-

"R.

M

As

-

A

-

-

./u

2

s

À

-

s

u i

-

$i

. *s

N^ .

du

i

d

W

J

xv

í

[4

-

m

:

m ETE

d

v*

d

um

-

-

I*

T*

ao M us

w

P

x

P

"a

-

.,/.4

,

:

»-

T P

P«

x

—

s

E

as

* À

V

"

Y

MA "

EY W C

x*

R

nE

m

N

"E

v

d-

Hn

—

a w

W

E

L

uIl.M

. d

A

1

A u

W.

n

-

À.

A s

Y

T

u

w p

- T

. N

"

M;

N

3

a.

EM

m T

4 w nf

gt .

*

.

Pa

N M

-

.

La

x

W

X

«

E

r

$

L

A r

at

[

2

»

T s

:— »

-

*à

2 m

f^.

a

m

EM

..W

-

ER

h.

-

47 .

diiosnidn

as

Pa N

- W. V

.

m

d

—

»

LE EM E gt

*

A —ÀÀ

ÉÍ-

E

—

—

R RUE

-

-

-

——

EU

TE

d

T

*

s

—

m

um

-

—

EAC

M

IU

L

"

I

Y—

DN

as

:

"

-

-

ä

L sss ]

sss

j

"

e

^

| ; w

iz

;ä

li

-

—

T

TM

E

£m

-

s.

CONRADI FRIDERICI

FEUERLEIN

PHILOSOPH D. AEDIS B. MARIAE VIRGINIS PASTORIS,

ET LINGUAE SANCTAE IN AUDITORIO GXMNASII

AEGIDIANI NOR!BERGENS!S PROF, PUBL,

ORATiO INAUGLRALIS

NORIBERGA

. ORIENI ALI

SIVE DE

MERITIS NORIBERGENSIUM IN PHILOLO..

GIAM ORIENTALEM ET LINGUAM CUMPRIMIS

HEBR AE AM.

A

AE

z P Quj

EX MSCPTO

B. PARENTIS EDITA

ROGR AMMATE

IN VIT

ADA

g&TORI

A FILIO

]OHANNE CONRADO FEUERLEIN

] V D ET REIP NOR!B CONSILIARIO

SUOBAC[

IMPxNsis,JoH. JACos1 ENDERES

À R, $, cío I2 cc LXe

iC

$A

Dr

VIRO ILLUSTRI |

CONSULTISSIMO EXCELLENTISSIMOQUE.

DOMINO.

PAULO JACOBO

MARPERGER

DESCHÜBELSBERG &c.

ICTO, SACRAE CAESAREAE MAJESTATIS, UT ET ALIQUOT

SACRI ROM. IMPERII ORDINUM INCLUTI CIRCULI FRANCONICI, AC

INPRIMIS LIBERAE REIPUBLICAE NORIBERGENSIS A CONSILIIS, ET. PER

TRES ET TRIGINTA ANNOS AD SOLENNES EOSQUE JAM NORI-

BERGAE [o

ONGREGATOS LAUDATISSIMI ClRCULI)

CONVENTUS ABLEGATO

VIRO

DE GRAVISSIMIS, QUAE ORNAT, MUNERIBUS, ET DE RE

NORIBERGENSIUM PUBLICA ET LITTERARIA

JAM DUDUM MERITISSIMO

INQUE SINGULOS. DIES BENE ADHUC. MERENTI

rE

CENATI PATRONO

AC

^ COMPATRI

Suo

DEVOTA MENTE

NUNQUAM NON COLENDO

ET PROSEQUENDO

DEUM T.O.M

ENIXE IMPLORANS , UT

VIRUM ILLUSTREM

IN REI PUBLICAE NOR!BERGENS S, ACLITTERARIAE .

INCREMENTUM

FAMILIAF SPLENDOREM

CLIENTUM(LUE DEVOTORUM SOLATIUM

AC PRAESIDIUM

DIU ADHUC SALVUM SOSPITEMQOUE

CONSERVARE

NKESTOREISQUE ANNIS BEARE DIGNETUR

HANC

D PDPAEKLMEATIS

ORATIONEM INAUGURALEM

NUNC PRIMUM É MSCPTO EDITAM

IN PIAE MENTIS, GRATIANIMI ATQUE PERPETUAE

OBSERVANTIAE TÉSSERAM

svxoyx«: ULTERIOREM COMMEN DATIONEM

VETERUM FORMULA

DAT, DIGAT, DEDICAT

CULTOR OBSERVANTISSIMUS

EDIIOR,

d

SS

N

Em

///

.

A

XX

r

——

*

2

C

N

P.

st

L—S

AT

:»

esv

*ï&

QUP

N

VN

T

2 U ,-..,&

Y

N

27

a —

IN VIT A-

PROGRAMMA

ORIUM

Non' ornriem ferre omnia t"efïufem,

experientia fatis eft comprobDaturi.

ipfa tefte

Sua fibi vindicat Oriens ;

füa fibi Occidens.

s orbis litterat

1

i provincia

Nec quaevi

capit ominia.

A

Florent in aliis alíae fcientiarum partes.

iil

Velut támetr cornmmerciorum o

pe

na regione in alteram trans

feruntut:

mul;a ex u

fic & litterarum ftudia;

mutuis gentium inter fe commerciis,

ex uno faepius in alium translata locum.

Veteres nonnunquam migrarunt coloni ,

novis fübinde locum daturi.

Ali, loco nunquam mutato;

dolem.

mutarunt tamen mentem ftudiorumque in

Eadem & lingu

arum ratio eft.

L]

Atticam Grajorum puritatem atque

eleganti

:—uh

quis temere

extra Graeciam expe

&atfet ?

Exteri tamen, bar

bari olim Graecis exiftimati ,

Atticorum more & fcribere & loqui confvevere;

let.

T

ica ip

fa iamdudu

m qu

cum interim Attícifmus in Att

O»

3

,Römanöa läiïna qüondam vertiacula loqui defiffe,.

latinum vero fermonem inter alias q

uoque nation.e,sq effe intro-

, ductum,

imo adhuc introduci , quenaslatet?

.Quin Orientem ipfum in Occidente

quis paucis retro feculis quaef(iviffet?.

Et tamen linguarum Orientis cultura,

fi qua terrarum parte,

in ipfa certe Europa noftra efflorefcit,

Loquuntur id tot Bibliothecae orientales

l

ab Europaeis concinnatae.

Teftantur Hottingerus, Bartoloccius, Herbelotius, W olfus, alii,

Gaudemus, Colomefio interprete, cum Gallis

Gallia Orientali:

Gaudemus cum ltalis & Hifpanis

*

Orientali ejusdem Colomefii Ialia atque Hifpania;

?

At Germaniam Orientalem,

aeque ac promiffum laudati Colomefii fcriptum hoc nomine

infignitum,

praeter exiguum nonnullius prodromum;

nos Germano nati fanguine adhuc defideramus.

Neque tamen linguarum Orientis ftudium inter nos. &&

plane néglectum jacet:

integram quippe Bibliothecam Hebraeam,

celeberrimo auctore Germano,

quotidie fere. volvimus, reyolvimus,

Provinciarum Germaniae fingularum;, -

interque eas. Franconiae noftrae

conatus orientales recenfuiffe,

aud. vanum effet operae pretium:

€ujusmodi adhuc tentamen fruftra. o

utinam liceret fperare!

ptavimuS,I

Quid. autem obftat,

quo minus partem : pro. toto,

dum. alii. perfe&iora, moliantur,

fpeciming. ququm exiguo,.

non

non tamen pïaöc nullo,

-€ tenui noftra penu depromamus,

.enarraturi hoc confilio

— Noribergam Orientalem..

Cum enim

ublicae noftrae Proceru

Perilluftris Reip

Aufpiciis ,

lllu&riqmqüe Rei

tam Ecclefiafticae q

uam Liftcrariäc

— — Prafidis & Curatorum

|ii

Decreto,

Linguae Hebraicae in Auditorio,

quod Aegidianum vocant,

publice docendae munus

. 'gratiofe mihi fuerit demandatum ;

primordii Majorum more capiendi ergo,

Lt

orationem inauguralem habituro

^

cotíftitutum eft,

hoc ipfüm argumentum

qualicunque induftria perfcrutari,

adceoque

Merita. Noriberoenfitum in. Pbilologiam Orientalem,

éy Linguam cumprimis Hebraeam ,

ceterarum matrem ac fundamentum,

À

fi non ex merito,

| quantum enim

eít virium quod nobis deeft!

pro virili tamen

praedicare.

n magnis quippe voluiffe fat eft,

utque de(int vires,

ingenuam tamen voluntatem

fi non femper laudandam,

faltem haud plane improbandam effe;

benigna rei Arbitrorum aequitate nixu$

jpero non minus qvam confido.

90

Vos autem;

PERIL-

PERILLVSTRIS . REIPVBLIC/E NORLBERGEWSIS

- PATRES CONSCRIPTI,

DOMINI DOMINI

DVVMViRI TRIVMVIRI, SEPTEMVIRI,

Eccleüarum praefertim Retquc litterariae

- CVRATORES PERQVAM GRATIOSI,

Ó

CETERIQVE PATRLE PATRES PRVDEN TlSSlMl

Maecenates indulgentiffimi ;

Vos,

Maghifici chp Conüharn,

Ecclefiarum Antiftites Summe Reverendi,

Themidos Sacerdotes Coníulti(limi,

Hygieae Cuftodes Expcmcnmfizml ;

Vos, quotquot :

Munerum Sacrorum reverentia ,

D

Sæudiorumquc omnis generis doCtrina atque cultu

maxime confpicui ;

fua quisque officii honorumque dignitate,

Mufarum intereffe caftris. haud dedignaminis

Tu quoque

fvavdï ma ftudiofae juventutis corona,

fpes Patriae perdilecta;

^ut qualemcunque orationem

d. XVIH AMart. bora X.. antemeridiana

habendam

ptaefentia Veftra condecoretis,

benevolasque mihi aures praebeatis,

ea qua par eft

fübmiffione, obfervantia, humanitate ,

etiam atque etiam peto

CONRADUS FRIDFRiCUS FEUERLEIN,

N

Aedu a4 D. AMariae. Paftor, &5' Ling. Ebr.

Prof. Publ.

p

P. P. Nonbergac A. R, S, cIo D5 cc XXXIX.

-

Oratio Inauguralis.

J

Antxqua gcncrls profapia, meritorum gïom,

virtuturhque laude Illustres

Perillusttes R.eipüblice Norib e rg ensis

MI,

Procetes

atque Domini Domini

Duume, TriumViri, Septcme

Splcndxdxsüml'

Domlm Scholarche rerumque cum aca-

demicarum

tum litteranarum Curatores

generosisfimi!

ceterique Patrie Patres amplisfimi

Domini ac Mazcenates

debxto fubmisfionis obfequio füspiciendi!

VIRI

Magmücx Reipubl. noftra: a Con(iliis fandtioribus,

!

dexteritate prudem'laquc excellentisfimi!

FIRI

"WIRU,

Summe Vencrand1 Confultlsfïml Expcmcntxsf imi

Maxime Plurimumque Rcvcrcndl Clamsfimx,

Do&xsfimt :

Ecclefiarum ; Thcmxdos, Hygiez, aliorumque munes

rum quorumcunquc

Sacerdotes, Custodces, Prafedti, Magnftm, Candidati,

merltorum, nobxlxtatls, induftria ac do&rina laude

Spc&ausüml !

Vosque

f

Mufarum Fautores : Amm A Cultores

X

decenti obfervantize benievolenticeque affe&tu prof'cqucndl'

[r

Auditores omnium ordinum honoratisfimi!

ft

Íe

K

f

lü

u

lir

&

a

t

Di

Iel

Q

lu

bir

W

$i-

vt

A d

N

,

a

DA N L

p

d

QT

Q,&ï"f

*

z

I*«

A

ll

E^

(

Y

ï""!r

?

AT

L

u-

—

j

:N

d

X

C w

P

4

»

st

n

7 d)

t

perii Romano - Get

manici civitas fum-

i qua unquam libera 1m

elluit, noftrafane

.

ma nominis celebritate

plerasque alias antec

ei gratiam

INoriberga.

Sive enim cunctis

fuit, eftque adhuc per D

e ordinem Regimi-

admirandum Perilluftris Reip.

fplendorem, fiv

five av

itam propriam

que Magnatum nobilt-

nis fapientisfimum;,

five Urbis magnitu

dinem adificiorumque

Á

tatem atque virtutem ,

ftru&uram, qu

in & terrarum domin

io fubd

itarum amplitudinem ;

ftoditge puritatem ;

feu commerciorum 11o-

feu religi

onis in ea cu

rte folertiaque füf-

rem rerumque gceren

darum varietatem mira a

us, attenta mente confidere

mus: ocel-

fultam, ut reliqua taccam

dictas modo ciyitates tantum , quati-

Tum iftum Germanie inter

tum inter ftellas luna minores, eminere,

easdemque longis poft fere-

df vero AMufarum Noribet-

linquere parafangis, q

uisignófat! Quo

m, cumprimis à

Reformationis tempo

re, habeamus ratio-

genfiu

nde c

ivitati noftrae, alteri

nem,

dici non poteft, quam egregium 1

tanquam He

liconi, decus accesferit atque ornamentum.

Noribergam loquimur,

dulcisfimam patriam, alma tamen

Palecotme noftra, pia illa ftudiorum matr

e, connotata; licet ipfa

flie inftar fefe habeat.

refpe&u | Noriberge, c

eu matris fuae,

gere, & natura rerum & morihomi-

Quodí alias filiam matri jun

m matrecomes

num haud eft inconveniens,

hanc quoque filiam cu

binari, dum de. noftra no

bis Noriberga fermo eft; i

n limine fta-

GlO:

tin p;æmonemus,

*

B2

f«

Glorientur afii de patrice fuze eruditis,

integros eorurm pertexant

indices , frequentes inftruant bibliothec

[s.]

ct

$, nohihifi civium fuorum

Qu

nomine infignitas; nobis in prafenti

fufficiat, intra pomoeria

pïc

inclutze Noriber

ga ejusque ditione permanere, eos

hi

fije5 ,

que jam prae-

fari JVoriberge

qui non tam Noriberga oriundi

» quam officio

"

apud nos defun&i,

do&trinae haud vulgaris

los

aude meritorumque [in-

gulari preflantia patriam noftram pr

ae altis colluftrarunt.

für

Quam p

romtum enim effat, fi praeter multos Reip. noftrae illu-

£

ftres quon

m Procere;, aliosqu

€ ex generofis ac gentisantiquitate

E

iÁnobilioribus Patritiorum Familii

$, in ipfa Republica literaria, uti

l

nunc, fic & olim, & doctrina &

B/lh

hominis celebritate prae ceteris in-

fignes,

v. gr. Pirkbeimeros , Pfinzingios,

Ebneros , Paumgartnero:,

The

Geuderos , Volkameros, Fureros ,

opt

Kresfios , Wlfevos , Harsdoerferos,

Ambojios , Scheurlios , Oelbafios , (

aliis non dictis codem inter Mu-

fent

Tarum ornamenta jure celebrandis) quorum nonnulli , etfi forte nil

fcripférint, quod tamen alii fcriberent, plene & abund

e fuppe-

Qua

ditarunt, quibus pro meritorum menfüra digne recenfz

ndis vel

N

intcgridiei fpatium non (ufficeret; fi, inquam, prater

hac Mu-

lx

farufm Noribergenfium quondam luminà & columina, ordinem

-

L

quatuor, quod ajunt, Facultatum fe

queremur, quam promtum

effet, virorum de re litteraria o

ftrj,

ptime meritorum, nomina atque

(

virtütes larga manu füppeditare

.

€hin

.. Quotusquisque enim eft noftrum, quem lateat, ecclefiis

lia

Noribergz,

adnormam verbi diviniducibus Luthero & Melanch-

Tutm

thohne reforrmatis, Theologos praefuigfe quaq

uaverfuüm celeberrimos,

ttfpo

'Salttem Ienceslaum Linkium,

"Andrtam Ofiandrum atque Ttum Die-

sdericum , fidos illos Lutheri n

oftri paraftatas nominasfe , eft Trium-

ürmqt

N

virós horurn teinporum dixisfe , multis aliis anteferendos,

ul1S

Botía

porro ignorat Culmannorum , "Hielingiorum, Diürnboferorum merita;

Tegri

etiam labis cujusdam heterodoxz nubeculis vix-obfeuranda, Sij

CDtes

praterea Befoldos , Besleros , Venatorios , Kaufmannos , Fabricios ,uno

plures, Schbraderos; Si denique Saubertos, Dilberros,

pecin

/HMarcios ,

Vil

Wulferos ,. l7tglenkios , Beerios, W'nclevos ,

pluresque eorum fimi-

les ( a quorum mentiorie vel cognationis j

ura me prohibent ) ad-

torhno

tel'gcm

vocemus, pra multis aliis praeftantiores allegavimus, quos infinu

ij 7/2? "

Quing

(fovisfe füo Noriberge nofirae þus erit haud planeinfima.

l

& Aca-

»

N

& Academia noftra Alforfitta

fuos fubinde aluit Dottores Tbrologos,

Íq

ue oras percrebuit, quorumque

n

uorum fama ad exterorum u

luiffe faseft: Jobannem puto

Tà

prz aliiscelebriorum , memo

L

riam reco

elium , J ac.

Schoppe

rum , Ge. Kemigium , Ge. Ritfe-

&

Picardum, Gt. -

L

4

h.

icio

yum , Cbriftianum

"Mattbie , Chrifto

p

Aitboferum , & prater nonaul-

.

Noribergam vocati

funt, quorumque

j

los eorum, qui

Altorfio

annum , Ltic,

fupra jat

»

n fa&ta mentio,

Jobannem cumprimis IFeinm

nbartum., Job. Conr. Durrium,

Job. Saubertum

&tium , Job.

lu-

Frid. R&

Chriflopb. Sontapium , Cbr.

Fabricium filium , tan

demque Abbat

a

Joh. Aich. Langiu

m,

Guji. Ge, Zelinerum, Job. Guil.

Ut

Megleiterum ,

t

yh*ss esfe novimus,

Alios enim

Baierum, quos omnes n

unc év 4

Altorfii

Xv

Noriberga non minus quam

f

Theologos adhuc vivos ;

optime merentes, nomin

asíe, ipfa eorum modeftia, imo & pree-

YOs,

Mi*

fentia, interdicurit,

uanta vero etiam Jcforum,

Noribergenfium non minus

- nil

odíi enim magnificum eorum

«uam Altorfinor

um celebritas! Qu

pe

ordinem perluftremus

, qui perillutri R

*

eip. noftra a confiliis cum

vd

majores proftant Scheurlii,

Mu

Jaude fuerunt, teftes omni

exceptione

KHerdefiati ,

Camerarii, Remi.,

Oelbafii.,

Würfbainii, Heberi, Ricb-

nem

Nec minus

J&orum Altor£i

tum

deri, Fezeri,

Pelieri, W^wlkeri, alii.

bem permeavit.

Quem

:docentium fama univerfut

p terrarum or

que

Hugonis Donelli, Scip. Gentilis, Conr.

e

nim unquam celeberrima

Rittersbufii, Andr. Dinneri, Gu

l.Ludwelli, aliorumque recentio-

efii

innumera undique -confilia atque

x3um nomina latuerunt? Quam

Ydv

refponfa ab inclt

l

ta ifla Facultat

e Altorfina fuerunt expetita, omni-

mos

aedicata?

mqu

e fere app

laufu .pasfim depr

ll»

Neque minor

Aefculapioru

m N

oribergenlium & Altorhinoruim

u

Qui

senim eftin orbe litterato.tam pe-

'gloriaundiquaque perfonat.

m pol-

lulS

regrinus,quem fugiantinterNor

ibergenfes,& gratia principu

tity

ut explurimis paucostantuna

lentes, & meritorum gloriainfignes,

, 5

fpeciminis loco attinga

mus. Camerarii ,

Befleri, Freberi., Fabricii,

ano

Volkameri , /Merklini , Locb

neri ,

Gakelii, beate jam defuncti; inter Al-

(055

tor&nos autem Taurelli ,

Scherbii, Soneri, Jungermanni, Brunones ,

(l

"Ut vivos adhuc, quendam noftros,,

tergemini Hofmanni , Baieri.

nta nomina! 1n praefenti.taceamus,

al

Heifferum & Scbulzium, at

qua

yfind

'kameri adhuc noftri ,:neque.fummi

Qua ctiam de caufa neque Po

: oäy—.

Q'ü

B3

M

r

Polyhiftoris Godofr. Tbomafii , ubique terrarum celeberrimi neque

aliorum indies magis inclarefcentium , uberior fieri poteft mentio,

Q

4

Denique Philofopborum, ZMathematicorum, Hifloricorum atque Pbi-

fl

lologorum ordo fua quoque fidera, eademque primae quod ajunt

en

magnitudinis, ex merito peculiari fibi vindicat. Ut ab alma P.

lag

lecome faciamus initium , quis noftratium ignorat celeberrimam il-

fhti

lam Altor&norum Philofophorum Trigam, P/il. Scherbium , Ern.

ff

Sonerum & /Mich. Piccartum , quorum fcripta philofophica potiora

Philofophie Altorfinm nomine in orbe litterato adhuc fuper-

biunt. Ecquis, fiad recentiora delabamur tempora, non miretur

lit&

L

Felvingeri fenioris folertiam & fcriptorum ejusdem copia & varie-

tate elucentem, Abdia praterca Trev lucubrationes Sturmiique

hl» I

labores phyfico - mathematicos lucernam egregie olentes, quos vix

dep

unius viri credidisfes? Quis non capiatur Reetenbeccii acumine lo-

Uor

gico? Quis non dele&tetur Omeifii nitore & elegantia, cum judi-

cio ejusdem philofophico fociata? Quis unquam in Mulleri fide

teml

atque dexteritate quippiam defideravit?

Toyt

Quis porro ad huncufque diem nonagnofcit Hiftoricorum me-

rita Altorfirorum, v. gr. Clapmarii, Ruperti, Aolleri, imo &noftri

verf

quondam Koleri; ut ceteros adhuc optime merentes Schwarzium

preefertim, & cui non dictus Hylas? praetermittamus. Quinimo

giar

quo

fi reliquorum, de elegantioribus quas vocant literis praeclare

Ti

meritorum, v. gr. Palentini Erytbrei , primi Altorfenfium Re&toris,

pia

imo& recentiorum , Z/icb. Virdunyi , Ge. /Matíb. Kanigii , laudati

Ciefet

jam ZZagni Dan. Omeifii, peculiarem faceremus mentionem, quis

ign

unquam dicendi finis effet? Quodfi autem Altorfio JVoribergam

frad

ipfum revertamur, neque heic plane filuere Philofophorum, Hi-

ftoricorum & Philologorum Mufee, quin & Mathematicorum.

4udg

ütt

Praterquam enim quod plerique Seculi decimi fexti & fequentis

Polyhiftores, qui pluriesunavice allegari merentur, huc quoque

« aQ

Excit

esfent referendi; non posfumus, quin ex praclarisfimis quon-

dam Gymnafii bujus Profesforibus , iisque antiquioribus, Joacb. Came-

Dorro

varium, patrem, Eobanum Flesfum, /Micb. Rofingum , Job. Schoenerum

COmp.

65c.; ex recentioribus, prater Dilberrumaliosque , & fupra jam me-

Ü

moratos, & infra pluribus commemorandos , utrumque cumpri-

E

mis 44rnoldum, Bornmeiflerum, Efcbenbacbium , Sonmíagium janio-

rem,

o intercoelites receptos, huc referamus.

que

rem , .Apinum, jatm ver

[v

'sforum adhuc

ntio,

Quantum por

ro esfct,

quod diceremus, fi Prof

vivorüm atque

bene optimeque rem gerentium me

rita enumerare

pli

noftrum foret; verum e

nimvero fuperítitum , imo & ex parte pra-

junt

fentium, tnodeftia me

heictacere omnino jubet. Dignos tamen

LPj

unde immortalia eorum no-

laude viros Mufa ipfa vetat mori :

mil-

mina plane non attingere;

quam imperfe

&e nimis, cum ipía

Er,

deprzedicare malo.

1nodeftiae eorum offenfione ,

tiofa

cileque foret hiftoria , quam vocant,

-

Quam pronum ergo fa

litteràriae cultori, AVoriberg

am defcribere litíeralam, omni fcien-

(2

atam: quam pronum inquam,

ex facratiore

atit

tiarum genere illuftr

hic atque illic latitant

e Macenatum aliorumqueeruditorum penu

i(que

fuperque facerentad argumentum iftud, al-

osvix

depromere, qua fatis

tiore dignum meditatione ,

ulterius perfequendum.

[ lq-

'

[

Mihi tamen aliud agenti iftud in praefenti non licet, qui

ifdt

temporis brevitate , & fcopi femel praefixi limitibus, in amplisfi-

mur iftum campum diutius exfpatiari prohibeor.

nfte

Promiá me nunc di&urum de JVoriberga non litterata in uni-

aoftti

verfum, fed OrienfAli

tantum, feu de Noribergenfium in Philolo-

*

vrium

t meri

tis. Solushic fat fpatiofus erit campus, in

giam Orientale

nimo

quo mihi deam

bulare ad defatigationem ufque liceret; imo rem

vclare

nimis arduam, meisque humeris,

at quam tenuibus, longe im-

dulo metiri jamdudum didi-

toris,

parem

füfcepisfem, nifi meo me mo

ydati

cisfem.

Si non perficiam argumentum iftud, viro exercitatiore

conatus tamen omni,fi non laude,(altem venia haud erit de-

quis

dignum,

fraudandus. Ignofcite ergo,

Domini & Auditores, oratori fat

p

l

fü quippe Superiorum

P],

audaci, non tamen prorfus temerario, jus

5rum-

huc evocato: ignofcite balbutienti, rebusque, de quibus dicere

prout dignitas earundem poftularet.

yentis

eft aggresfus, haud ita pati ,

jqu

Excitabunt tamen Auditores ftu

dium , cum benignas mihi aures

of

orro concesferint.

Veftra igitur, Auditores, benevolentia meos

(unt-

compenfet d

efectus , quaeque finiftre forfan propofuero , Vefter ut

dexterius interpretetur

favor, eft quod enixe rogo.

n

mee,'

"Enarraturo tmihi ZVoribergenfes de Pbilologia Orientali bene meri-

triae &

p

f05, ante omania & heic pramonere opus eít non tam pa

Dativi-

Aunlo.

re

fio

nativitatis. quam officii rationem a nobts habert, eosqueadeo RBiue-

referri, qui five in ipfa Vrbe noftra, five in ditione Reipublicae,

UI

ii

cumprimis in Ácademia Altorfina, fixam fibi fédem, ad tempus

faleem;, quaefiverunt.. Neque tamen animus mihi eft, ultra Re-

et

formationis feculum, quod vocant, multum adícendere, et [u-

fit

deorium quondam, fuas fibi res Noriberga habentium, fata ube-

di

rius recenfere: amplior enim tunc campus nobis pateret, quanm

fi1

ut horula eidem perluftrando fufficeret.

Duobus faltem, quod

ln

ajunt, verbis attigisfe juvet, tantam olim Hebraeorum Noriber-

s

fis

gs& degentium fuiffe celebritatem, ut difficiliora Gemara loca vul-

go Noribergenfium nomine infignirentur, haud alia de caufa,

I(tu

quam quod digna eadem cenfuerunt, qua ab ipíis. Judais Nori-

m

bergenübus, quippe alios do&trina longe praecellentibus, expli-

fun

al

carentur: ut, qua de methodo difputandi Judaeorum quondam

Noribergenfium , &que ac Ratisbonenfium , hoc loco dici poffent ,

r

quippe a Collega S. Reverendo nt

er jam celebrata, quin & à

t

[6)

CI. Nagelio, Infpe&tore Altorfino

l

&isfime, ulterius dedu&ta ,

teg

in prafenti taceamus, Vnde non tantum, ipfo jam Wapenfeilio

Ipfi

judice, ífümma nominis eorum fama, verum etiam praeclaraingenit

a

perfpicacia do&trinaque praeftantia eft colligenda.

Aft quid opus

quo

eft, peífimorum Chriftiani nominis hoftium mentioni diutius

el

immorari, quandoquidem poft fuam ex urbe noftra expulfionem,

Pü

quod Maximiliano I. imperante fa&tum novimus, jamdudum effe

ufi

Noribergenfes defierunt.

Sufficiant paucisfima hinc inde fparfa

Qut.

reliquiarum monumenta, v.gr. in platea, quam Iudaeorum adhuc

tio ;

vocant, nec non in aedibus parochia Sebaldinz, alibique forfan

dicat

reperiunda, unde hoc quoque fenfu patefcit, Noribergam quon-

tur,

dam fuisfe Orientalem. Nonigitur mihi nunc mens eft huc delabi,

vt

eoque minus, quo pauciora adhuc prafto funt rerum iftarum,

Lfgk

ab zetate noftra tam longe remotarum, documenta; potius intra

ij

Reformationis, & qua fequuntur, temporum limites mea fe con-

Uyat

tinebit oratio, atque Noribergenfes, nonnifi Chriffiatc rum facra

in hg

amplexos, eorumque in linguas Orientis meríta, perluftrabit.

Neque celeberrimae noftrae Bibliofbece publice fcrinia pervolvere j

meum jam inftitutum poftulat: id enim partim alii jam cceperurit,

d'äa:zl;

partim aliis adhuc perficiendum füpereft. . Nec reliquarum urbis

noftrae

t

noftra bibliothecarum, v. gt.

celeberrimae illuisEbneriatie, it. Dil-

futnc

RAALAAIA,

Sebaldine, Petizeviane feu Laurentiane,

dboma-

'$

Lérriaue

l$

fiang aliarumque, cimelia orientem fapie

ntia perfícrutari , nobis

d.

eft conftitutum: quam varia enim liceret, fi temporis atque in-

[[«

ftituti ratio permitteret,

curiofa memoratuque cum maxime

Posfemus quoque,;

e.

digna, rerum iftarum cupidis apponere.

fi res tanti nonnullis momenti videretur,

aliqucrum JVoriberge

x

$4

.

quo pra multis aliis refe-

X

Éypi

P

resforum facere mentienem,

I

ryen

da esfent vafta illa Biblia Polyelotta , Elia Fluttero curante,

fpis-

fis admodum voluminibus edita. At praeterquam quod opus

j

!

iftud nunquam fuit abfolutum, urceusq

ue videtur exiisfe, cum

tanto omnium applaufu opu

s illud

t

amphora vix coepisfet inftitui;

Ji«

fumtuofisfimum haud fuit exceptum ;

quantum forte Auctor

Et quamvis eodem auctore , prae-

aliis ibique ipfi pollicebatur.

um

ter Jefaiam & Malachiam Prophetas,

eadem fere methodo feorfim

excufos, Novi Foederis libri non modo v

ariis linguis ex Occiden-

t

te petitis,

verum etianr orientalibus, &

Syriaca & Ebraica, ex

m

bfoluta; nec non lectiones

j

ilió

ipfius Hutteri verfione annuo fpacio a

niverfariae hebraea

nil

evangeliorum & epiftolarum

, quas vocant, an

tantum plerisque vifum

quoque lingua ederentur; non tamen

1US

eft opera hujus pretiu

m , ut de eo magnopere pos

femus gloriari.

Pii fuerint conatus,;

fuaque laude haud penitus*Wlefraudandi ;

ff

ufüstamen impenfis in.eo

s fattis longe eft inferior. Effet quo-

eff

me, anno

feculi a C. N. decimi fexti ter-

af

que Corani 4"rabici Epifo

tio & quadragefimo Nori

b. typis impresfa & Ludovico Palatino

hu

dicata, cui literee celeberrim

i illius Widmanfladii praefixee legun-

at

tur,' in praefenti alleganda, multaque forte alia, rem orientis

o

hilologicam nonparum illuftratura ; fcopus tamen nofter , Nori-

ab

b

ergenfium

meritis in philologiam orientalem quam maxime de-

yt

ftinatus, eo nobis progredi liaud permittit.

Quapropter dun-

nt

It

taxat viris ipfis, & Noriberga & Altorfii celebrioribus , eorumque

o*

AC

in hec ftudia meritis inhareamus.

bit,

Inter magnificos Reip. noftrze Cotfiliarios , Chriftopberus Her-

i

defianus ips quoque exteris innotuit ob orthodoxum, quem

yoca-

yib

jb5

"t

Votavit, Sl. Scri pturze &önfänfum, in quö ; Th&lbro Eberto ïüdï Ce$

non pauta, qua Hebraifmum fapiunt, continentur, Addimus

Í

Ge. Remum, doctisfimum illum Academiae Altorfinae Procancel-

laríum & Jétum. Noribergeníem ob duoSpicilegia facra, Theologo-

g

ü

rum J&orum &Philologorum monitis referta, qua in Salomonis

Proverbia & Ecclefiaften legit atque collegit, in quibus varia ad-

duxisfe perhibetur, qua fan&telingua cognitionem fepiufcule

M

u

iluftrant, frequentiusque ibi allegasfe Tremellium, Junium,

Drufium, aliosque orientalium linguarum doctores eo tempore

K

celeberrimos; optans fimul, ut non modoaliorum lucubratio-

K

nes cum fuis conferantur, verum etiun ad hebraice veritatis

Im

trutinam. adpendantur.

Quodá hifce jungamus Jitos Alforfi-

lat

$2105, de philologia Orientali praeclare meritos, huc revocandus

fii

erit praeftantisfimus ille FIugo Donellus, cui ipfe Janus Drufius

ler

(at quantus vir!) Alphabetum fuum hebraicum dedicavit, eum-

que ut linguarum

rientalium fautorem fingularem ibi com-

hi

at

inendavit, Nec plane reticere posfum ex eodem J&orum ordine

d

Cour. Rittersbufium , decus Mufarum Altorfinarum immortale,

If

qui, ficut ubivis gentium de quolibet fere bonatum litterarum

enere bene meritus celebratur, ita & in fuis ad Ifidorum Pelu-

lite

tef

Ü

-

otam & Salyjanum annotationibus varia immiftuit, quae lin-

uam hebraeari apprime illuftrant, Id quod etiam in paraphrafi

qu

ln

Plmorum comprobatum dedit, quippe qua miro felicisfimi

ii

ingenii acumine fontis potisfimuum hebrai fcopum asfecutus;

ideoque ab ipfo etiam Adami, in Jétorum Vitis, lingue hebraeze

fanf

CR

neutiquam hofþes fuisfe judicatur.

Cula

- Quodf táhtà in linguam hebraam merita inter hos eïuceht;

ünr

tüm

qui linguarum orientis ftudia non ex inftituto, quod ajunt, per-

lag

tractare confueverunt ; quid de iis dernum expectandum, qui plu-

rimum vicee temporis, fi non foli Philologiae, faltem Theologiee,

in T

a qua linguarum ftudium feparari plane nequit, impenderunt.

CXpr(

patit

Teítabuntur id.

bunt Altorfini,

Tbeologi . permulti —Noriþbergenfes, confir»maf

pir

E Theo-

cro funétis, mitto jamexve-

E Theologis, JVoriberge officio fa

"v)

nerando Antiftitum numero antiqui

ores, J/itum e.gr. Diebericutm s

1US

& patria & officio Noriber-

feu Theodortim ab aliis quncupatum ,

d

geníem,

Antiftitis nimirum Sebaldini qu

ondam munere macta-

20

fiu$ Lutheri noftri in Libri Genefeos & Prophetse

tum, qui ip

fii$

Michai explicatione .

adjutor fuisfe dicitur, quod fane citra fuffi-

al

m , faltem pro feculi captu, ne

cientem lingua fán&ba notitia

u

lt

concipi quidem poteít. Neq

u

e diutius immorari licet. Zdndr.

"p

imanto ,

"Maur. Helingo, aliisque eorum

ote

Ofiandro, Leonb, Cul

costaneis, qui, etfi n

on omnes fcriptis huc facientibus emer-

(0

1 dubio tamen litteris hifce haud levitgr

ttS

gere allaborarunt, procu

imbutos fuisfe, ex ipfa officiorum

, quibus ornati erant , gravi-

if fi

tate omnino conjiciendum.

Id vero nobis in praefenti e

ft con-

us

& recenriorum quidem

ftitutum, €

x venerando ifthoc ordine,;

J

f

remporum, Bigam quandam,

nimirum Job. Aich. Dilberrum &

um

audare,

Tametfi enim intet;

Job. Wüulferum, pre cateris coll

of

antiquiores ipfe quoque laudatus

Andr, Ofiander , Pattor quon-

N

Laurenianus, antea quam

hoc ofhicio infignitus erat;

dam

Ebraeas

tile,

in coenobio D. Auguftini feq

uacibus olim inhabitato,

um

literas non fine fructu publice

decuisfe perhibeatur , fueritque,

belu

teíte ipfius filio Luca Ofiandro ;

linguarum Chaldaice non minus

E

» [if

raeae peritisfimus , u

lla tamen meritorum ejusin hanc

quam Heb

Sic etiam

Wäü

linguam peculiarium p

ublica proftant monumenta2,

idfim

Salomon Schbvveiggeru

j, Paftor quon

dam Marianus, ex ipfa terra

firata fatis celebris, linguae praefertim Ara-

ub

fan&ta a fe olim perlu

r

bicae cognitionem, declarasfe videri posfet,

Corano in verna-

culam aife translato, cui fimul nervos incidere falutare duxit;

dummodo, quo coeptum erat conatu, eodem quoque abfolu-

xet

tum fuisfet opus, neque aliis jam esfet obfervatum, verfionem

d

illam non tam ex fonte textus arabici, quam potius rivulis vel

in Theodori Bibliandri Corano, vel in verfione Italica obviis,

qp ü

[pgjæa

expreffam fuiífe.

Id quod (ut obiter hac occafione moneam

ariter de Dav. Nerreteri ,

Paftoris quondam W'ehrdenfis & Su-

e

runt

ia

perintendentis tandem Stargardenfium generalis, verfione ger-

inds

C2

The?

/;

mänï'ca, qua Coranum iftur donate placuit , qüonï'a'm ex latina

u

translationeMaracciaratantum fuit dedu&a, eft judicandum. Ad-

n

C

dere majori jure posfem Jobatinem Fabricium, patrem , Paftorem

apud nos Marianum, ob egregiam ejus de Cecozelia gentium

o

Ini

Differtationem eruditionis orientalis plenisfimam, qua Dilher-

rianis quidem inferta legitur, at Fabricium iftum auttorem

qu

omnino agnofcit , quippe nomine ejus praefixo deinceps feorfim

tit

evulgata.

Verum enim vero ad laudatam potius infignium

Qu

quorundam Duum Virorum Bigam

properandum mihi eft,

(0

fon

fcil. Job. JMich. Dilberrum , àc Job. Wülferum,

Tür

Quod igitur ad mágnum noftrum Dilberrum, venerandi

fninifterii Noribergenfis aedisque Sebaldinzge quondam Antitti-

6u

ffq;

tem, attinct, eo magis illius jam facienda mentio, quoaequius

fior

éft, eundem hoc ipfo. commemorare lóco, ubi frequentes olim

Qu

léctiones habuit püblicas, qui& PerilluftriSenatui Noribergen(i,

Ard

fplendidisfimoque cumprimis Dominorum Scholarcharum Col-

lica:

legio tüm temporis auctor fuit, ur le&ionuminhocceauditorio

jté

denuo publice habendarum initium fieret; ipfeque Dilberrus,

Tfr

prouti jara. Gymnafii fuerat Dire&tor atque Beneficiariorum,

dl, :

quos vocant, Infpettot, ita &, anno fuperioris feculi fecundo

aL0

& quadragefimo, primus in acroaterio hoc inftaurato profesfor

tur

publicus denominaretur , téfte hoc ipfo, quod prze oculis noftris

m

appenfum eft, monumento, Et quid mirum , infignem iftum

polyhiftorem, hocce tunc munere primuni, eumque folum

[/ouu]

Que 1

fuisfe ornatumi, cum jam ante, quam huc venerat, in cele-

(ce

berrima Salana, pr&ter Eloquentiam, Hiftoriani, Poeticamque

DO

ártem, ipfam non modo Theologiam publice fuerit profesfus,

Quial

verüm & linguarum orientis, quibus ateneris exinie innutritus

Aüjt

erat, docendarum facultatem ibidem impetrarit, lectionibus-

& [«

que pratet álias hebraicis, chaldaicis, fyriacis, fümmo cum

auditorum ffequentisfimorum applaufu habitis, maximam fa-

Adia:

Cfedi

1nam fit confecütu$, Frat ergo dignisfimus, cui praeter Theo-

logiam atque Philofóphiam, Linguas etiam orientales docendi

1j fu

munus hoc quoque loco comumitteretur; quam proinde Spar-

tm

d

tam tam dextre, tamque folide & fedulo exornavit, ut celebe

"

rata ejus memoria ad hunc ufque diem inter noftros haud defi-

ciat, neque unquam fit intermoritura. Sic & fama ejus apud

exteros quoscunque jamdudum percrebuerat, & quidem ex

[«

merito, Tanta enim pollebat, ut in reliquis divine lhumana-

n

que fapientize partibus, ita & linguis praecipue orientalibus no-

titia, ut unus fere, faltem princeps haberetur in oris noftris,

m

quem difcendi cupiditate ardentes prae ceteris oraculi inftar

l

confuülerent. Quoad Icarus ejus Academicus, Atrium lingua

fanctae , Ápparatus ejusdem philologicus, Dialogi, porro Electo-

ium libri, itemique Grammatica ejus Syriaca, imo & Eclogee

i

ejus Syriac ex N. T. depromtee, cum utroque Difputationum

hi

fnaximie philologicarum Tomo, noftrorum teruntur manibus,

1US

fiomen Dilberriannum voinime omnium oblitterabitut.

Ipfe

jm

quoque divus Leopoldus, gloriofe memoriae, cum Serenisfimo

wft,

Archiduce Leopoldo Guilielmo, bibliothecam Reip. noftrae pub-

IO

b

lícam augufta fua prafentia dignatus, hujus Dilberri (cujus

xt;:)

prafentia famámi neutiquam — minuebat, quin haudfparum

h

firmabat) eraditione, promtitudine ad qué&fita refponden-

Iffly

di, dicendique facultate, adeo depaftebatur, ut, cum a lau-

ndo

dato viro Codices hebraei & rabbinici manu exarati produceren-

sf

of

tur, variaque hinc inde obviae veftigio explicarentur, clementis-

itt$

AL

fimus C« (ir prout nonnullismemoris fuit proditum ad Archidu-

tum

cem converfíus diceret: Quidfi & nostalia edoceremur! Cum-

lat

que idem ille Dilberrus, coram Augufto hocvere Magno, exco-

de

dice quódam ebrazo & prornte legeret, & lecta (ibi probe intelle&ta

que

ipfo fa&o demonftraret, lmperatoer ad füos: Ecquid vos, in-

J

U$y

juiebat , feitis? Quo fa&to nofter fübmisfe, fat tameningenue as-

eruit: Haec non esfe difficilia, fe etenim fex horarum fpacio,

1tus

QUs*

& le&iónem hujus linguae exattam & fcriptionem poffe edocere.

cui

Adttantibus ifta miratis denuo regéBfit: Sibi id fxpius experto

j l*

credi omnino posíe.

Tantum valuit! Dilherrus in refocillan-

Quin imo tan-

heo*

dis füummorum Auguüorum mentibus.

gendl

topere in orbe literato Dilherrus nofter eminuit, ut Geor-

ptt*

C 3

gius

n

gius Richterus, jetus ille celeberrimus optimusque ingenio-

rum perfcrutator, haud immerito fcripfisfe videatur: Superbit

Gallia füo Salmafio, Italia Thomafino , Belgium Heinfio; quidni

ä

Germania, & in hac Ger

manis ocellus ( noftra :aimi-rum Nori-

berga) Dilherro:

£

Alterum a Dilherro de iteris.orientalibus prseclare merirum.

i

advocamus Job. Wülferum, virum;fi quis alius, in hoc ftudio-

)

&

rum genere prafiantisfmmum ; 4magni parentis filium ad-

huc raajorem.

Depradicent alii itinera ejus, pancis Iheo-

[1

[

ogorum & Philologorum frequentata, extollant mirum ejus

penes eruditorum principes accesfum, obítupefcant ad curias

Epifcoporum, Archiepifcoporum, Patriarcharum, Ecclefiae

li

üt

Romana Purpuratorum ipfiusque Summi Pontificis .a Wulfero

noftro cum fru&u vifitatas; habebunt nos fibi quidem adfti-

Hs

hi

pulantes, nunc autem ad hoc tantum attentos, quod in cultis-

fima rerum orientalium cognitione pauci fuerint cum ipfo com-

tis

dth

parandi — Et ipfe fuir Gymnafii hujus Profesfor; at, quod do-

7

lendum fere, non tam linguarum orientalium , quibus prae ce-

teris a prima ftatim juventute imbutus fuerat, quam aliarum

(Jdo

Qun

fatisque egregiarum artium ac fcientiarum,

Haec tamen in pra-

fenti non agens, in meritis ejus circa Orientem litteratum

!uj

fy

commemorandis tantum fuübfifto. Quemadmodumenim adhuc

juvenis in Athenao Altorfino orationem fermone hebraeo ipfe

ptor

auGor recitavit, de caufis Judaorum exilii inftriptam, unde

proy

jam ex ungue leonem ominati licuit; quin & duce Chriftiano

0ne

de Pomis, Judao quondam Lufitano, tunc vero, ut videbatur,

Ut

lor

Chrifti facris addicto, ad Gemaram ufque interpretandam eft

rogresfus: ita gemino in lucem edito Tra&atu ( altero Scheka-

tetu

lum

im di&o verfionemque partis cujusdam Talmudice complexo,

altero vero Theriaca Judaiga infignito, ftriptaque amoebea Ju-

at

dai cujusdam R. Salomonis Zevi, & alius ex Judaifmo converfi,

di&i Brenzii, continente) tantam fibi apud exteros famam con-

&iliavit, ut omnibus fere, cumprimis Jenenfibus atque Helm-

Dily

isfi-

(5 q]

ftadienfibus admirationi :csfft,- dignusque Frifcbmufbo , clar

100

mmn

o

mo ifit fenenffum Philologo; deripta.ad Iagenfellium..mofteuim

bit

epiftola, cenferetur, qui in juventute publice docenda ipfüm

i

quoque Danzium, tunc temporis dignitatem Adjun&ti ambien-

N

tem, at quantum virum? posíet antevertere, dummodo grae-

cis juxta & hebraicis collegiis, ut loqui amant, juventutis fibi

applaufüm compararet, eoque fini Jenam fe conferre volupe

n

Ào«

ipfiforez, Imo & Ffermanro Conringio , celeberrimo illi Helm-

ftadienfium polyhiftori adeo ad. palatum erat JPulferi noftri

a

Theriaca, quam vocarat, Judaica ad examen revocata, ut Sau-

£0

berto genero fuo refcriberet: Ea fe delectari, praefertim quia juve-

2

nis ille, fe judice, fupra zetatem fapiat, merito igitur in maxima

rías

habendus expectatione.

In alia ad Heldium noftrum epiftola,

elig

eidem. Conritipio Jobannes nofter audit Senioris JFulferi filius ra-

fero

illi

risfimi exempli : neque enim fe nosfe, inquit, quenquam juye-

nem paris ebraicarum rerum peritiz, induftriae, & aequi conftan-

JIts-

o

tisqe judicii. Simul ac nactus fuerit librum ejus, non fine fümma

delectatione habuisfe illum fe fubinde jam lectorem. Hac de

]do

JFülfero noftro Conringius. Quid ergo mirum, inter remotiores

T.

quoque exteros famam ejus emanasfe, ünde & ipfe Dartolocius ,

arum

cum eo quondam collocutus, in Bibliotheca fiia Rabinica, co-

1præ'

rupto licet Iu/feri nomine more exteris perfrequente, expres-

atumi

fam ejus mentioncm facere non dubitavit. Vtplures ejuslibros

dhuc

promisfos atque latentes, v, gr. Commentarium Abarbanelis de

oipe

prophetiis redemtionem futuram attinentibus, latinitateanoftro

u

eill

donatum ; it, Codicem talmudicum Me

&S)AA

a, pariter latine ver-

(ario

fum notisque illuffratum; porro Abbreviaturas Buxtorfii au-

patub

€iores, nec non Tr. talmudicum Sanhedrin, & Bavze Kamae

n e

textum Gemaricum ab ipfo, cum nondum vigefimum atatis an-

hekt

num egiffet, translatum, aliaque plura, filentio przetereamus.

3?]6!0)

Tantum valuit unius W'ulferi nofirisin orientalibus eruditio.

j u

Accedat .utri

(111

M

e jam landato totius miniftrerii Antiftiti,

pveti

m con.

Dilberro nimirum atque W'ulfero, Ge. Jerem. Flofmantus , Anti-

ftes quondam Laurentianus, fimulque Ebraez Linguae & affi-

1&0101'

dafïsü

nium Profesfor in hoc Gymnafo mritisfimus, Auteces-

for

fti

fneus in lhac ipía Profesfione etiam poft fata' deveneran-

dus. Quis enim eft noftrum, qui nefCiat infignemejus operam,

f

Tiai

accuratae rerum orientalium notitiae a prima ftatim juventute

navatam? quem lateant fcripta ejus edecumata, huc apprime fa-

lud

(2

cientia: videlicet, de Proces(u criminali Synedrii Magni adver-

fus Salvatorem noftrum , ad ipfas Judaeorum leges examinato ; it.

0b

fple

Disfertatio de quaftione an Chriftusultimum pafcha fuum antici-

Ttern

paric; nec non Oratio ejusinauguralis, cum fcilicetmunusProfes-

fs

foris linguarum aufpicaretur , de Judaeorum adverfus praecipuos

Tius.

ctiam V. T. fan&tos injuriis.

Omnia in iis clegantia, perfpicua;

folida, quinle&tu relectuque dignisfima. Cujus fummaindocen-

T108

fecul

do fidei non tantum Altorfii, cum privatas intra fores ebraica

doceret, fed & in publico hocce auditorio fatis probatae, olim

Catu

I]Obi:

meminisfe, plurimos

juvat beati viriauditorcs, maxi mam partema

adhuc füuperflites,

aliis

iaftit

Sufficiant ex venerando Antiftitum ordine Viri ifti fatis celeb-

rati; quibustamen folis in praefenti adductis, cuivisreliquorum ,

fofiq

Detq

caeteroquin haud minus p

raclare mctiporum » hil omnino .dc--

tlor;

tractum efto,

ïianu

Antiftites ecclefiarum, in phïïologïam'or'ïentaïcm prae cete-

enti

ris bene meritos, excipiant nonnulli Gymnafii noftri Profesfores,

tia, |

qui pariter Noribergae orientalis cives prae multis aliis posfunt

nti

exiftimari. Jobasnem primo Poden[leinium hucrefero; quem non-

diaf

nulli, at :mera forfan conje&tura dut&ti, ipfimm illum notisfi-

Btnfej

mum ebraeae lingua in Germania poft Reucblinum reftauratorem

tefcit

fuisfe exiftimant; quamtamen controverfiam in praefenti meam

It r

non facio.

Podenfleinius inquamille, ad linguam ebraicampub-

lice in Gymnafio docendam a primo ftatim ejus fundati tem-

pore vocatus, isque ab 4ndr. Ofiandro, commilitone quondam

] ob.Mn;

Ujus.

amicisfimo commendatus, fpartam iftam fibi creditam tanta

dexteritate tantoque auditorum applaufu ornavit ut deeo me-

r (

moriae -proditum eft , acroaterium hujus temporis Aegidia-

num commode non cepisfe illius auditores, idque fuisfe

ümo, !

in caufa, ut docendi locus ipfi in coenobio, quod Augu-

Viïiaql

ftinianorum vocabatur, affignaretur. |Quin idem ilchPo/len-

n

fleinius , juxta cum aliis contemporancis ; iis Gymnafii hujus or-

namentis fuit annumeratus, quorum auctoritate fummam il-

u

d*

lud nominis famam confequebatur , ita ut ipfe b. Lutherus nofter

ea de caufa affirmare non dubitaret, Noribergam noftram, vel

d.

It

ob fcholam iftam bene conftitutam, tanto fulgere in Germania

fplendore, quanto Sol pra luna ftellisque reliquis, At mature

d.

N

iterum exceffisfe hic sive Boden[leinius sive Boyfchenfleinius nonnul-

lis dicitur. Referri.huc quoque meretur Georgius Faber , Diaco-

Jo$

]ds

nus quondam Laurentianus tandemque Difpoiitor, & ipfe apud

nos Profesfor ebraez Linguse publicus, quem anno füperioris

Jl

Ka

feculi fexto & vigefimo inftitutionum hujus Lingua grammati-

carumLibros quatuor in auditorum gratiamNoribergze evulgaffe,

Wl

en

nobis compertum eft, &, fi quibusdam fidem habemus, quodab

aliis tamen in. dubium vocatum, lectionis pra:terea hebraicae

inftitutionem Onolsbaci prius emiferat, anoftris tamen oculis

d.

nondum ufürpatam,

Sed ad recentiora potius tempora pro-

n

perandum, atque inter Gymnafii hujus Profesfores comme-

de

morandus Cbriflopborus ile 4rnoldus, Diaconus fimul Ma-

rianus, & Polyhiftor füi temporis plane eximius, ficut excel-

ete-

lenti varize eruditionis appatatu, patrum noftrorum, memo-

0s

ria, nulli fecundus, ita orientalium quoque linguarum cal-

funt

lentisfimus, quod, prater epiftolam , Conr. Fronmulleri Sche-

diafinati infra dicendo praemisfam , exalia ejus do&tisfima ad a*

notte

j

f

genfeilitim epiftola, tra&tatui ejus Sota di&to inferta, abunde fatis pa-

teícit. Hanc enim epiftolam bonz frugis plenisfimam legisfe,

rem

&

yeam

imo relegisfe, poenitebit neminem.

m

Magno huic Arnoldo fuccedat aliud Profesforum par nobile ,

m

Job. nimirum £ieldius & Job. Georg. Fuchfius , uterque Gymnafü

)

dam

hujus quondam & Re&or, & Ebraice Lingua in eodem Profes-

mtü

for. Quod enim ad /oh. Heldium attinet, ipío commemorante,

, me-

linguae hujus profeffio, jamanno priorisfeculiquarto & fexage-

idite

fimo, vivo adhuc Dilherro , ei fuit decreta; hoc autem defundto,

yife

variaque Profesfionum, quas vocant; mutatione fatta; Syriacae

yg"

quo:

fin*

*

quoque lingue docendz munus as

fignatum.

Tnclaruit ille,

I

prater hiftoricam, de Gymnafii hujus Aegidiani origine, in-

fi

cremento, decremento, translatione duplici pariter ac propaga-

ti

tione, enarrationem ; Oratione fua aufpicali de Judaorum

tc

Synagogis atque Scholis, Paucis multa fünt di&ta publico cujus-

fii

dam elogio, quo de Heldio noftro pradicantur:

«

Ri

Sedulitas, Virtus, Pietas, Do&rina Fidesque,

b

Gymnafii Splendor, Pieridumque decus.

Ti

h

Excepit Heldium, at longo poft intervallo, in linguze facrae

non minus profesfione, quam Re&oris officio, Job. Ge. Fucb[ius ,

&

In

znultorum noftratium & meus olim praceptor in haclingua me-

ritisfimus, quieodem fere, quo Reétoris hujusgymnafii munus

k

cum Laurentiano permutaret, tempore, dignitate Profesforis

dà

mactatus, füam in docendo fidem atque induítriam neutiquam

I

pasfüs eft defiderari. Quin & habita oratione inaugurali de eo,

QU

quod beati etiam coeli cives ebraica lingua in futuro avo fint

p

collocuturi, fuam

th

declaravit.

m hoc argum;nto peritiam haud vulgarem

Q

fàn

Alius adhuc Philologorum celebriorum campus ex reliquo

K

Theologorum Noribergenfium ordine nobis fefe aperiret, nifi

imox ad Altorfinos iter esfetmaturandum.

Vt alios enim tacea-

4

K

mus, ex plurimum reverendo Diaconorum ordine mentionem

facere. posfemus Jufli Refnevi , Diaconi quondam Senioris Se-

110

lib

baldini, de cujus folida in litteris. orientalibus notitia, folia

uadam MsSta, in fthedis reverendi Nepotis Collegae mei di-

Caf

lectiffimi obvia, fatis fuperque teftantur; unde etiam conftat,

hU

Co

preter alios, celeberrimum quoque Jagenfeilium noftrum Rocf-

neri hujus quondam in hebraicis fuisfe auditorem. . Nec non

Qu

tib

huc referri deberet Paulus Barthius, Diaconus itidem Sebaldinus;

in literis. cumprimis orientalibus, prze multis füo tempore,

phi

&

quam maxime verfatus, cujus operam, linguae praefertim Ara-

bicee datam, teftantur nonnulla haud exigui momenti monu-

?

Qui

menta, qua in Bibliotheca noítra publica adhuc asferyantur,

Ipfius

ten

ieur Verfo Evangeliorum Acto-

Z

Ipfiu

s enim manu defriptaibileg

;!

i

m latina ejusdem transla-

n

rumque Apo

ftolicorum Arabica, ct

Addimus

]

:

jifce, ex pecu

liari ejus meri-

d.

tione j

unctim appofita.

i

to, Job. AMartinum

Schmidium ,

Diaconum nuper demum Maria-

virum certe «

vyMizlubv, qui , fi quisalius , re-

"

num , »v»sv dyiois ,

nu fovebat, fed

conditos linguarum thefaur

os non modo in fi

e fuis inftillare probe norat. . Forte

etiam iníra findonem hinc ind

rodiret,

beati faltem modeftia prohib

uit, ne palam in apricump

binde lucem affunderet.

Referre

nominique fuo clariorem fu

huc quoque 1

iceret Job. Car,

Beleimium, Diaconum quondam

1X

brevi abhinese vivorum numero exemtum, à

tque

lf

Sebaldinum,

in linguarum Orienti

s ftudio haud mediocriter exercitatum.

né-

Disf. quadam Altorfina,

de divortio Ju-

QUS

Id quod non modo ex

ermisío;

dais à Deo nuünquam praecept

o, neque etiam legaliterp

yri

dhuc juvaret, fi promisfis, jam-

m

juv

at cognofcere; fed magis a

A&Gis Franconia recenfitis ,

ejus Literatori atque Inter-

80,

que in

Perfico atque Turcico, me-

(iat

preti,

Arabico non minus, quam

thodo

Danziana accommodatis

D

3

in lucem exire contigisfet.

m

d eveniat,a

d Bibliothecam illam promis-

Quare antea, quam i

&fio.

fam & latentem nova

datur ex hac quoque parte acce

Hersbruccenfibus Paulus /Martinus

quo

Addi hifce meretur ex Diaconis

j

f

Alberti, ob Lexicon ejus heb

raicum ,

f. Portam Linguse fancdtae

fatis celebris,

Quanquam enim

(

Noribergae

. Lipf. editam,

nem

nonhifi col

le&anea ex aliorum fcrip

tis continet, varius tamen

ter multa ad grammati-

! SC'

libri hujus esfe poteft ufüs, cum, pr&

liA

cam artem fpe&tantia, plurima etia

mf

ealia ex optimis philolo-

antiquitates ipfiusque facri

j di«

gorum conge

fta, quibus Judeorum

Antea veros

(at

Cod

icis explicatio illuftrari q

ueufit, C

omplecatur.

liceat hifce duos, in vicinia No-

tf*

uam Altorfium petamus,;

aftica clarisfimos, addere

f0

ditione ecclefi

ribergae noftree ejusque

liis commemoratu longe dignisfimos;

iUS

philologos; pr

a multis a

Conradum Fronmullerüm ,

paftorem. quondam

ott»

& quidem primo

.

rito

heic facienda mentio;

Atà

Poppenreutenfe

m, cujus pro me

duabus epiftolis,

de diverfis Rabbinorum fen-

onu-

qui

ppe editis a fe

dicunt; jisque bebraico

)ntufn

tent

üs, in quibus fibi invicem contra

CI-

u

fermone fcriptis, una exploratoria,

alters refponforia ad R,

Henoch ben Levi exaratis, rantum f

ibi applaufum comparavit,

ut a füpra laudato Chrifloph. . ,Ay;

10140 , íagacisfimo ingeniorum

|

judice, in epiftola commendatiti

a opufculo ip

fi praemisfà, haud

(

immerito Kimchii

noftri encomio ma&

rum proinde Rabbinorum

aretur, dottisfimo-

i)

&mulus in hoc ftudiorum

genere

exitimatus,

Alter eft,

quem e vicinia n

?

venit, vir quidam de Orientis litteratura

oftra appellare con-

long

€ meritisfimus,

b

nulli certe poftponendus, videlicet

Adamus n

dreas. Cnolleus,

n

non quidem patria, quippe Bremenfis, officio

tamen Noriber-

d

genfis, ecclefieque Furthenfis olim i:Biaconus,

defideratiffimus

fane, & ob praematuram, eheu! morte

a

dus.

m nunquam fatis lugen-

n

Vir ifte plane egregius,

fi quis alius,

diuturniore frui

9«

luce dignus fuisfet, non ob alia mod

&^

O0, qu

ibus abundabat,

fit

ingenii folertieeque dona,

fed inprimis ob

preclaras litera-

rum Oorientis dapes,

quas rerum iftarum cu

C0!

pidis apparare

partim coeperat, partim ulterius continuare ni

tebatur, Pra.

ter enim recenfiones libr

orum rabbinicorum plen

l]i

lores, quos,

titulo fru&tuum arboris fcienti& boni & mali,

Relationibus

Xl

quas vocant innocuis, inde ab anno hu

Vo

jus feculi duodecimo

inferuit; (unde, JPolfo Hamburgenü

judice,

non folum

que

adaquata argumenti,

fingulis libris traCtati, idea

eCori na-

alii

fcitur, fed alia prater

€a, ad hodiernam rei litterar

iae Judao-

que

rum conditionem fpeCtantia, hinc inde adferuntu

r

reter

tuoy

hafce, inquam, recenfiones bon

& frugis plenisfimas,

plura

Datt

in MStis reliquit, obftetrice . cu

jusdam editoris ope d

filitr

fima, v. c. Schedia(fmata bina de

ignis.

Samaritanifino bifront

esidt

El

1l

de mari eneo libr

um Philologico-Mathematico-Theoloo;

tem

cum;

porro Tra&atum de menfüris hebraeorum; nec non de

Geo-

um

metria Talmudica, praterea de Algebra Hebreorum &

C. ut

Jam

plures tractatuum hebraorum in verna

latorum taceamus.

cqlam ab ipfo trans.

tata,

atabi

Pronumsiam" esfet, e Furthenfï vico, cuivl

UT

audatum Cnol.

leum ceu eccelefie miniftrum inferviisfe perce

Vici-

iCer

pimus? in

Tj i

num

[

debitaque ve-

Ü

num Poppenreutz pagum denuo me conferre,

nerando quondam Zeltaero noftro, jam inter coelites verfanti,

quem & noftri quondam

l

jufta hoc quoque loco perfokerc,

Gymnafii Profesforem,

& Ecclefie. tandem Poppenreutenfis

e

Paftorem fuisfe, Philologum vero noftrorum temporum nulli

i

pane inferiorem, omnes novimus.

Quoniam vero plurima

m líorfnam qmerita . cele-

1

illius, eaque potiora in J4rademia

brantur, non posfumus, quin data hac occatione , e Noribergae

$j

p

nofirie yicinia, Áltorfium, elegantisfimam ilam Mufarum fe-

idemque via non quidem philofophica,

i

dem, exípatiemur, ib

us

attamen philologica, fi ita loqui fas fit, quarta faltem horulae

Quid enim obftat, quo minus Noriber-

!

parte deambulare.

i

gee orientali ipfa quoqu

e Palzcome orientalis annectatur, me-

at

ritaque philologorum i

bi quondam celeberrimorum | paucis

fd«

conQdercntug.

C

Non igitur animus nobis eft, ulterius fermocinari de Bi-

&

bli: tbeca LAcademica , opibus quondam munificentisfimi J'oh. Jodoci

105,

Schmidtmaieri , it. Bibliotheca W'agenfeilii orientali, aliquot centum

bus

Voluminibus conftante atque ab heredibus jufto pretio, magnam-

jmo

que, parte

m munifico DNN. Curatorum adjumento cóemta,

u

aliisque acce

ffionibus in immenfum aucta, quin Orientis quo-

fl*

que cimeliis q

uam maxime conípicua, v. gr. evangeliis qua-

lo

tuor, antiqua

Syriaca lingua & litera in Codice maximam

ao

partem membranace

o confcriptis;. it. libello antiquo Oratio-

lura

it. Codice R. Lippmannmi "MWizzachon,

num lingua Abysfinia;

gn'x's-

alisque &c, altioris eni

m haec esíent indaginis, quam ut

, Itl

lli fpacio comprehendi poffent.

Nec conftitu-

temporis tanti

um;

tum mihi eft, de £ypograpbi

4 hujus Academie orientali , impenfis

bmidtmaieri , tempore Hackfpanii exci-

Ge0*

ja

m laudati Generoüffimi $:

, Ut

tata ;

faleem quoad typos rabbinicos, itemque fyriacos atque

in imodum locupletata, cujus fpe imina e va-

fafts*

arabicos infignem

rüis fcriptis FJackfpanianis eeq

ue ac Wagenfeilianis elucent , copiofe

ut in univerfüm omnes ab Acade-

dicere. Neque id jam ago;

^üol-

fque tempus Philologi, & officio

mia ifta condita ad prafens H

-

&

l Vid'

num

"

& hïerïtïs praeftantes, proliäïus cnumerentür: quantum enïfn

«

cem

p

oris etiam huc requireretur? In potioribus tantum horum

ll

liccat -fubü&cre.

Miffo igitur, ex Profefforum l

ingue fatithe ordiinc » Ge. Pfalero,

di

cujus fides ac diligentia monumento, in facra Altorfinorum xde

ipfi pofito, palam depraedicantur; miffo praterea Edone Filde-

Iu

rico 4 Varel , nobili quidem Frifio, Altorfii tamen cum Theologia

f

Orientis quoque litteras publice profeffo, cujus officium tam

IX

fedulo tantaque affiduitate adminiftratum dicitur, ut nil in ipfo

fuerit unquam defideratum: miffis in

u

iam hifce, optandum

Vit

1

dit

eífet, ut hic pofterior füccefforem non.

abuiffet hominem, a

cujus commemoratione potius abftinendum videtur , quam men-

a

tio ejus, faltem honorifica, h. l. facienda.

fic

Julium puto. Conra-

do

dum Otfonem , patria quidem Viennenfem, at cum, Judaus an-

tea, Chrifto nomen fe dediffe ftrenue . mentiretur, Deique

füt:

non minus, quam hominum fidem turpiter fefelliffet, ali-

gen

quandiu inter Linguae Ebraee Profeffores receptum, donec an-

Vén

bl

no feculi füperioris tertio, cum vix per quadriennium ftipendia

meruiffet, turpis hypocrita turpiorque apoftata ad vomitum,

£s

VoC

quod ajunt, rediit. Au&tor quidem fuit fcripti cujusdam, Ju-

dais, ut videbatur, oppofiti, rubroque inícripti; Gali Rafia

itg

fen

(feu, quod alii ex Danielis loco- Chaldaico defümtum, potius

A Nbä .h. e. Revclatorem arcanorum, pronunciari malunt;)

tend

ftofq

at mendaci ifto fcripto homo verfipellis Ecclefiae non minus

t

Chriftto addictze, quam fus ipfius famse, peílime confuluit:

thec

quippe delufis mira arte Chriftianis id potius demeruit, uta

N

b. Iagenfeilio noftro, in Tr. Sota, furis, trifuris, imo furciferi

Hf (/)

elogio afficeretur. Tàlem, ceteroquinebraice haudindoctum,

fiofir

hominem inter reliqua Palaecomes noftre fidera removeamus.

Inera

Hic niger eft, ut vel ex imagine ejus ari incifa apparet, hunc

tu ftudiofe caveto! Effet alias,

uod de grammatica ejus he-

l0

Q

;

f

Tet

braica, methodice digefta, Altor

i ab ipfo edita; it. de dictiona.

er-

iendi

rio ejus radicali, ediquidem gæpfto ; atncutiquam adfinem p

C0f (

u-

du&o, dicere poffemus;

at ob turpem au&oris fugam ',.patr*cs.

infalutatis datam , indigna

nis atque ipfis quoque Nutritoribus

3

funt omnia, qua ulterius commemorentur.

- Alios habemus, Domini & Auditores, digniores longe; im

J,

le

digni

sfimos Altorfina cathedra philologos. Apoftate illi proxi-

me ft

iccesfit. DanielsSchvventerus , vir non magis mathematica-

-

a

rum fcientiarum cultura, quam linguarum orientalium peritia,

fuo tempore c

bratus, cujus etiam principibus placuisfe viris

m

non ultimalaus erat..

Quemadmodum enim alacris valde ingenii

o

vir fuiffe dicitur, ad facetias ufque, fale tamen fapientum con-

ul

ditus: ita, cum in locum fugitivi Ottonis linguas ebraicam,

chald. atque fyriacam publice docere juberetu

r,miracumprimis

[

Neque in fcriben-

facundia Mufaárum Otrientis filios erudic^at.

Id

do jufta deftitutus erat dexteritate, cujus fert

eftes adhibemus

Afl«

arum pr

imam de vera &

fat idoneos , Difputationum ejus hebraic

jut

onunciatione ; nec non

jl

í-

genuina confonantium hebraicorum pr

alteram de pronuncia-

ventilationem grammaticam geminam,

at

tione vocalis fyriace , Sekopho di&tze , alt

eram, anSyri diphthon-

ydia

onunciatio quarundam

gos agnofcan

t? cui accesfit genuina pr

Jf

votalium penes

Hebraos. Neque non huc fp

ectat Manipulus

Hifce addi me-

J

lingue fancte,

f. Lexicon hebrao -latinum.

afía

rentur ineditorum ejus celebri

ora, quo inftar omnium refe-

de quibus prolixa auctoris epi-

Itjus

renda Colloquia ejus hebraica;

ftola, ad J'ob. AMeelfi

ibrerum, Abbatem quo

ndam Heilsbronnen-

E

ht

acceffi

fem perfcripta,

onibus abnepotis ad Almelovenii biblio-

U5

m & latentem inferta legitur.

wit:

thecam promisfa

Schvventero fatis celebri

jungatur multo adhué celebrior

yt4

Vinarienfis, at officii ratione,

stl

Theodoricus Hackfpanius, patria

noftris quoque Altorfinis,

adeoqu

e & Noribergenfibus, annu-

urthy

ptisque undiquaque celeberrimus,

mus

merandus, vir do&trina fcri

fuoque tempore nu

lli fecundus.

Inter fingularia ejus fata re-

hye

s Judaert

H

m eliciendis, imo & excu-

ferenda eft mira in arcani

; n

tiendis , fclicitas, cujus egregium in

Tractatu R. Lipmanni, Nizza-

1ofie

mirum eundem librum,

cbon dicto, ediderat

fpecimen, cqm'ni

i pcr-

pia

d

ipa qüadam fraude, faltem innoxia, nobïsque'Chrifcuvm coleh,-

p

tibus quam maxime fàlutari, Juda&o cuidam Schnattachienfi,

d

quem cum fociis nonnullis Altorfinis inviferat, clam furripuis-

0

íct, nactusque interim ejus defcribendi copiam, bona iterum,

["

quin optima, reítituisfct fide, Hic ipfe enim Trattatus Lipman-

niauus ab Ffack[panio editus, doGiflimeque fimul refutatus, nunc

d

tanto majus Chriftianorum rebus incrementum affert, quanto

peftilentiusantea venenum, inter Judaosclam oceultatum , füb-

ipf

inde evomuerat.

fid

Neque tamen hoc folo opefte ( cui & alium

tüi

Tr. de Vía libroram Rabbinicorum acceffisfe conftat) ingen-

2

tem nominis famam fibi acquifivit: funt:enim longe plura, ea-

Cof

que plane exafciata, quae ad hunc ufque diem manu triviffe

ftà

induftria, atque in. fuccum fanguinemque convertiffe, e re eft

Philologoruim.

Ecquis-enim de le&ione Notarum ejus philolo-

tus

folo

gicarum, terno volumine conftantium, fàacrorum praeterea

Mifcellaneorum, Sylloges item Difputationum philologicarum

& theologicarum, cum Theologiae talmudicae fpecimine (ut

f

ceterorum ej. librorum phalangem fàtis copiofam nunc prae-

ità8

tereamus) nou doctior unquam recesfit? Quem füz operae,

tton

le&ioni - £Zackfpaniorum impeníae, unquam poenituit?

uis

ver(i

etiam, quamvis nonnullarum au&oris hypothefton fingulari-

&«

tate, Calixti paene aemula, impeditus, ab ipforum HackJpanii

Íctut

Operum le&ione, cum fru&tu profequenda, fe plane abfterreri

pateretur? Vixit ergo, vivitque adhuc Zackfpanius in libris

3

d ]

fuis; magis fane, quam in liberis, quanquam fi/ium reliquerat

caeteroquin. haud incelebrem, quippe variis non modo fatis,

bcrga

Iem

verum etiam hebraicarum litterarum do&rina fat innotuit,

imo & manufctriptos quosdam 'in Libros facros commentarios

ttten

t]a, [

haud fpernendos, preloque jam paratos ab heredibus asfer-

vari, faltem asfervatos olim fuiffe, ex beati Zeltneri relatione

Ug (

Quads

edoéti fümus. Quin plurima etiam ackfpanüi fenioris MSta,

partim apud venerandum JFulferum fuo tempore cuftodita,

0 Ta

Ott

partim ab FJackfpanio filio asfervata, una cum nonnullis Rab-

binicis quantivis precii, incendio quodam ferali periisfe , Zeel-

Otjs

Nec

txercit

fübrero in accesfionibus ad Almelovenium. perhibentur,

pos-

rj &

posfum, quin eadem occafione digniffimum quendam Fackfpanii

difcipulum fubjiciam , Sebaldum Snellium , Alumnorum deinde &

p

Oeconomiz , quam vocant, Infpectorem, ipfiusque magni J/a-

genfeilii, cum adhuc inter Alumnos csfet , praeceptorem, qui cor-

C

ore quidem infirmus, robore tamen:linguarum hoc magis vale-

at, quo plura folidioris do&ringe fpecimina paffim exhibuit:

ipfi quoque jam 4iclo Wagenfeilio, in Praefatione ad Corre&io-

n

nes, Iractatui Sota additas, quam maxime laudatus. Loquun-

j

tur difcipuli:hujus Hackfpaniani merita , patticulae quaedam A/iz-

l4

zacbon Lipmatmisni, latine ab eo translatae ; cumprimis doctisfimus

contra Zibarbanelem tràftatus, quo argumenta ejus fidei Chri-

Je

i

ftiánae oppofita, erudite examinantur folideque refutantur. Quan-

tus nofter fuerit FJackfpanius, & non alivnde conftaret, ex hoe,

(*

r

(d

folo ejus difcipulo liceret cognofcere.

he datus eft Cbri-:

n

Hia-kfpanio fuccesfor in linguarum ptofesfio

t

flophorus /Molitor ,'vir,

uti eloquentize, quam fimul prefitebatur,

lia, per expofi--

[r

ita & linguarum Orient. peritisimus. Praeterenima

P

tionem literalem in Canticum Salomonis, exlibro Michlal Jophi

l$

verfione donatam, itemque fciagraphiam minifterii fenfuum im

i

Sacra Scriptura Veteris Teftamenti e confecutiohis accentuum

3

f

fcrutinio, fatis fuperque inclaruit.

2u

Prodeat nuncilluftre illud cceli Altorfini, ejusque orientalis, fi-

[1s

dus Joh. Chriflophorüs W'zgenfeilitis, ummum & Palaecomes & Nori-

at

berga noftrae, quae & patria ipfi fuit, ornamentum. Eo májo-

[5,

rém aliorum admirationem in fe convertit, quo ratiore in-

u

ter eruditos exemplo , cüm jurisutriusque, imo & publici pruden-

108

tia, etíam linguarum Orientis ftudium plane eximium in fefe.

(*

uno combinavit. Praterquam enim, quod integra fere Europa .

ne

quadamque ipfius Africe parte peragrata, (ocietatibus non mo-

d

do Taurinenfium, quos vocant; Inculcorum , fed &, qui Patavii

e

florent, Recuperatorum , adfcriptus erat; tantam fane polyhi-

)

ftoris fine pari, & philologi cumprimis, in facris fummopere

jl-

exercitati , laudem impetravit, utdici non poffit, quanta eum ex-

Vet

téri &ftimatione, quantaque veneratione fint profecuti. Quam

-

s

ï&&ru&imxätxm enim antiquitatum hebraicarum promtuarium;

in Tractatu ejus Sotadi&to, feu Libro mifchnico de Vxore adulterii

fufpe&ta, experientiffimus ifte' promus condus fuppeditavit.

Quanta fide & dexteritate Tela ignea Satanaz, alio fcripto hujus

nominis celebratiffimo , conquifivit, magnamque eorum partem

fimul refutando. extinxit.

Huic enim debemus,. quod tela R.

Jfaaci Abramide in Chiffük Emuna, it, auctoris . Nizzachon ve-

teris, paffim antehac evibrata ,.nnc facilius nobis innoteftcunt,

adeoque pravifa minus nocent: huic , quod tela, tum carminis

Lipmanniani, quam peffimi libri, Toldos Jefchu nuncupati ; foli-

dà ejusdem repreffione, obtufa jacent; adeoque; etiamfíi iterum

iterumque evibranda; tanto facilius a nobis eludiqueunt. "Vt

alia complura ingenii ejusmonumenta; y. gr. fchediafina de LXX.

hebdomatibus Danielis, multasque Differtationes Orientem

fpectantes, preetereamus.

Dignus ergo erat, ut qui maxime,

quem ipfe Magnus Galliarum Ludovicus ter repetita vice amplit-

fimo maé&taret congiario.

Quoad igitur Noriberga dignoícere

:f

valebit, quantumra diftent lupinis, nunquam oblivioni tradet,

maágnum literarum orientalium ftatorem , Iagenfeiliam.

Effet nunc, quod digniffimum ejusdem fücce(forem: Guff.

2

Georg. Zelinerim , cheu quondam noftrum; ftatim fübjiceremus ;

nifi prius, quam id ágamus, alii nonnulli Altorfinorum Theolo-

gi, fimulque Philologi pra ceterisinfigniores, etfilínguas orien-

tis non ex inftituto, quod ajunt, profeffi , paucis faltem attin-

endi nobis effent.

Chriflopborum puto Crinefium, Theologum,

alia poft officia alibi cum laude adminifirata, tapdem AI-

torfinum , qui variis fuo tempore fcriptis in lucem editis infi-

gnem nominis famam na&us eft. Non enim modo, prater alias

Orientis linguas, Syriacam, duce AMartino Troffio, apprime edo-

&us erat ; fed & multa ad eam ulteríius excolendam fcripta eyul-

gavit, v. gr. Gymnafium Syriacum, feuGrammaticam, inter primas

Syriacas numerandam; nec non Lexicon Syriacum, charactere

licet hebraco, e Novo Teftamento & Rituali cujusdam Severi dicti ,

Patriatchae quondam Alexandrini, $yro colle&tum , jamque olim,

priusquam Altorfium vocatus erat; Wittebergae cditum. — E4-

"Em o L M L o T n EEE T N

em

m

!y

detm fer

e methodo Gymnafium quoque Chaldaicum , exhibe

il

Chaldaifmi hagiographici

Grammaticam & Lexicon, imo &

t, perfectas, ex fragmentis Chaldai-

ltb

- KConcordantias, quas vocan

J$

cis Efrae & Danielis , aliisque

D

Scripturee Veteris Testamenti locis ,

rgai

nlucem edi cvravit.

Vtejusdem Crinefii

f

confcriptas, Noribe

Difputationes de C

.

onfu

*

fione linguarum , nec non Exetcitationes

unctas volumine, it. varia adhuc in MSto

ejus hebraicas uno

lt

telicta, v. gr. L

exicon ejusdem

Syriacum & Syro quidem chàa-

8

ractere fcriptum ,

idque in Bibliotheca noftra pu

blicaaffervatum;

Zelinero tefte, omnino referens, imo &

li

manumque Crinefii ,

If

Translationem Aug. Confesfionis i

t iftam lingaam, eodem irn-

Wt

terprete, concinnatam, aliaque plura taceamus.

h

Saubertus, magni parentis filius

Crinefium excipiat D. Joh.

gt

haud longe minor, imo; q

.

uoa

d linguarum orientis ftudium,

,

Potiora qui

dem ejus in Orientem merita in al-

omnino major.

i

$a praecipue Julia inno

tuerunt, u

bi, jam anno aetatis tertio ac

at

vicefimo nondum impleto,

linguarum iftarum publice docen-

lely

darum officio , eoqu

eordinar

io mactatus, praeter varia, ut cum ip»

a, Serenisfimi Ducis zd4ugufli aufpiciis,

fo loquar, philologemat

i

Sacrae Veteris Teftamenti

Scriptura partem fatis amplam , ex eb-

$;

txo idiomate in germani

cum denuo translatam; typis imprimi

Principis do&tisfimi analyfin, opushoc

Jo

curavit ; etfi, poft beatam

d

in celeberrima Bibliothec

a Guelferbytana mancipatum quafi la-

tamen. me ipfu

m olim infpexisfe, variorumque in

i

teat; quod

Nec non varia 10

fl s

.eo perlu&ratoru

m adhuc meminisfe, juvat.

M

hac Academia Jud

aorum fcripta, a fe latinitate donata; item-

nf

que Disfertationem

de ftudii lingua hebraeee in Theologo utili-

llms

tate atque necesfitate ,

quin plura alia, ibidem emifit, Nonpos-

ceu dignisfimum Noriberga orien-

00

füm tamen, quin & ipfum,

u-

talis civem, ex merito hei

€ commemorem, cum non modGo

fis;

fed & poftremis vitze annis Palaéco-

Es

atria. fuerit Noribergen

tre

men noftram, tanquam

Theologus ejusdem primarius, ornavit.

]

inguarum ftudiis etiam hoc in loco na-

n

Operam ejus infignem

a-

lii

gico-philologica; f. difquifitionum ac

B

yatam,. Paleftra theolo

es

detm

N

demicarum Tomus fin

gularis, tiec noti Opera ejusdem pofthu-

ma, Obftetricante Job. Fabricio in ]

:

ucem edita, íatis füper-

que comprobant,

Vnde quam fctite ex Otientis fpoliis divi-

num fanétuarium decorare noverit, fole clarius patecit.

Prater modo di&um Job. Fabricium, Jobannis filium, &

Theolo

u

m primo Altorfinum, poft Helmftadieníem, tandem-

b

que Ab

atem, vel ex fola Operum Sauberti pofthumorum edi-

tione non exiguam nominis famam confecutum ; itemque C/ri-

fioph. W'egleiterum, vcl ex do&tisimo fchediafinate de Serpente

&entatore Ífatis cognitum, huc inprimis referendus Cbriffo-

ä

fà

phorus Soníagius, vir, fi quis alius, in Orientalium linguarum

cultura quam maxime verfatus , prouti , praeter complturces eías

fi

[

Difertationes academicas, quibus, ex linguarum modo dit&ta-

rum ufu, lucem fübinde foneratus eft, notisfimo de titulis

Q

fin

Píalmorum commentario teftatum fecit, Neque heic plane re-

ticendus ob. /Michbael Langius , uti aliarum, ita hebraeze cumpri-

pl

mis lingua, imo & arabice peritisfimus.

Praeter enim defen-

Q

fam, Wagenfeilio praefide, at fe ipfo au&tore elaboratam; de cha-

We

ractere primavo Bibliorum hebraicorum , lucubrationem, plu-

qu

resque disfertationes, peculiaria ejus fcripta de Tabulis Moham-

Qui

tnedicis, it. de Alcorano, aliaque, quanta fuerit in Viro- hoc

bt

praclare. merito linguarum notitia, vel me tacente, abunde

r

profitentur.

&

th

At hifce mísfis, ís nunc, quetm pra reliquis commemorare

jam füpra oportuisfet, prodeat, meaque orationi colophonem

Irtig

Tnet

imponat celeberrimus nofter Gufl. Georgius Zelinerus , Yheclogiae

non tantum, fed & Linguarum OO. Profesfor quondam in Al-

libo

Data

torfinis longe meritisfimus, &, quod de Z/elanchthene olim di-

xerunt refpectu Germanorum, communis fere Noribergenfium,

Itl

ipfe 1

meusque etiam in hifte prafertim fàcris Praceptor, in ipfis

adhuc cineribus devenerandus. O quam vellem, ut dighior

fion

ine atque eloquentior tanti viri praclara in Palacomen non mo-

Ono

COf

do, fed Noribergam quoque noftram meríita, ex merito deprz-

&on

dicaret. — Exteri Gerte;' imo lapides clamarent, fi noftratium

he-

]«

nemo; data praefertim occafione, enumerare vellet, qua fae-

[«

fint atque adhuc fint tanti viri/laudes omnino immortales.

1-

Quanta enim ejus eruditio in omni fere litterarum, a Fheologo

& Philologounquamrequifitarum . genere: quantacjus non vano

verborum fttepitu, fed ipíis probata fpeciminibus polyhiftoria:

quanta hujus doétoris nunquam defesía, neque unquam defati-

la

l-

ganda induftria, qui inter ipfos quoque morborum dolores,

vel cubando, fuos quondam docere haud recufavit.

Quam

[]e

te

copiofa fcriptorum ejus, omnigenam do£trinam fpirantium,

moles, orbem tamen eruditum neutiquam onerans (quod ab aliis

10,

im

fzepe factum conftat) fed quam maxime exornans. . Quoad enim

ftudiis, iisque orientalibus, operam dabunt litterati viri, do-

0s

h.

ctarum ex Ebraa gente feminarum hiftoria nunquam evilefcet,

Jis

Quanta disfertationum ejus, ut aliarum bone frugis plenis-

fimarum , ita cumprimis philologiam orientis illuftrantium co-

i2

pia, quantumque ex iis. Altorfio orientali accedit ornamentum.

tj

"!

Quantum nomen ejus jamdudum celebratisfimum cepit incre-

mentum , per operam ipfi quoque facro Codiciimpenfam. Lo-

"

quuntur:hoc Altorfina non modo Bibliorum, germanicorum

lt

quidem, at ex fonte facro egregie illu(tratorum, editio; fed

ffl»

Ípfa quoque Biblia Vinarienfia feu Erneftina, quae olim diceban-

j

tur, quamvis ab impresfionis loco Noribergenfia nuncupanda,

nde

ex nova. b.. Zeltneri noftri accesfione fa&ta nunc. quodammodo

Z«ltneriana dici nieruere.

Cumque finis opus quodcunque;

4ft

imo & plurimaunius ejusdemque auctoris opera, coronare exifti«

vem

metur, Zeltríeri quoque opera fine füo, nimirum novisfimo ejus

g?æ

labore biblico, füo tempore prodituro, omnino fuisfe coro-

| Al'

pata, nemo forte in dubrum vocare, nedum inficiari, fuftine-

'di«

bit. Sit tibi igitur, beate Zelfnere, hoc quoque loco; quem

ufty

ipfe tua olim induftria egregie orniafti, gratia jure tuo perfoluta,

('pfïS

non modo ab auditore, qui ad tuos quoque pedes confedifTe

honorihaud poftremo fibi ducit, fedab unoquoquenoftrum, quos

nior

n0-

coram quondam inftituifti, fcriptisque aetatem ferentibus do-

TE

etiores reddidifti, quibus non profuifti tantum;, fed quos infigni

fuftt

E $

étiam

fie

ctiam voluptate perfudifti, quotiescunque ipfis contigit, & ab

1

ore tuo pendere, & calamo tuo, gratiflima rerum copia exube-

rante, üuberius iníftitui,

Semper. honos, nomenque tuum,

Á

laudesque manebunt. . Mancbunt fructus folertie tuae, mane-

bit grata difcipulorum & mea, quantum potero & quoad fpira-

P

0, tui recordatio,

Dignisfimum hunc, & quacunque noftra

g

laude. digniorem, virum Mufà jamdudum vetuit mori, . Cele-

ü

brent alii candorem ejus theologicum , fidem paftoralem , dexte-

ti

ritatem in docendo, acumen in philofophando, memoriam in

It

hiftoriarum evolutione plane ftupendam; fi paucis multa come

&

fi

ple&i licet, non fuco quodam oratorio, a me quam longitfime

remoto, fed rei veritate permotus, asfeverare aufim, mecumque

x

fatebuntur omnes, fuiffe Zelfnerum noftrum , du

k

4

m viveret, Bi-

liothecam vivam, Mufeum ambulans.

te:

Ignotcite, Domini & Auditores, jufto forte prolixiori in com-

gt

memoranda hatctenus Noriberga orientali; neque enim breviori

tif

e

effe mihi licuit, ob ingentia tot tantorumque virorum meri-

ta Hinc eo major nunc mihi injungitur neceffitas; vela con-

hj

if

trahendi, quo magis ipía aliorum per Dei gratiam adhuc vivo-

rum, neque tamen minus de re orientali optime meritorum,

Qüi

gti

praefertim etiam. Re&oris hodie Laurentiani praeftantiffimi , pri-

mi quondam mei in facris hifce praceptoris, nulla unquam

Uf

oblivione ftpeliendi, modeftia, me expreffa eorum men-

tione prohibet,

uin potius ad Vos jam mea fe convertit oratio, quibus id

fiit

debeo, cujus caufa hunc confcendere locum & ego jusfus füm;

dul

ad Vos, inquam , Illuftres Patrize Patres, Maecenates optimi ; ad

lis,

Vos cumprimis, Ecclefiarum rerumque litterariarum . DN.

(em

Ephore fplendidi(fime, ceterique DNN. Curatores benigniffimi.

firo

Vobis, quas poffunt ingenui mufarum cultores, maximas debe-

mus gratias, quod philologia orientalis mufas intra pomoeria

Glil

Veftra, Veftramque ditionem,; filere. nondum permififtis; fed

fer

induftrios carum alumnos benevolentiffimi adhuc nutritis , pro-

rum

flit

movetis,ornatis, Vobis & ego debeo; uti ftudiorum meo

Un

qua-

1

db

qualiumcunque- in Gymnaüo,Acgidiaää quondam initium &

X

incrementum, nec non ulteriorem in Academiis progreffum,

Il

ubi me fümmo favore Veftro; imo & munificentia , fuiftis pro-

d

fecuti: ita' & illud ipfum, quod me huc evocavit, officium,

fd«

Profefíoris nimirum in auditorio hocce publici, quo me, indi-

a

gnum fane, ornare; mihique Linguam;ab ipío Spiritu S. in an-

de

tiquiore verbi divini codice fan&tificatam, docendi munus gra-

JUM

tiofe conferre , haud gravati eftis.

Sitvobis, grataprecor mente,

i

regimen . ex omni parte felix fauftumque:. finc nunquam nom

r

fortunati confiliorum fucceffus : fint Veftris Aufpiciis Respublica

Mme

noftra fübinde. florens, pacata, omnique profperitatis genere

beata.

Sit maneatque Romanorum in fecundis eemulus Senatus

iQUF

:Bþ

Populusque Noribergen(is. Confervet vos, Domini & Maecena-

tes, Deus T. O. M.certiífimos mufarum noftrarum Atlantes. Per-

ome

ire modo, quod cum laude facitis ; ulterius , ut velipfius erudi-

tifimt DN. Ephori- noítri exemplo, fole hoc meridiano clarius

TM

Qeti«

elucet, iisdem praeffe, inftar divi illius, quem poeta finxerunt,

Apollinis, cujus viva jam exemplariauno plurain fplendidisfimo

cotte

vivo

iftoConfesfü deprehendimus,füfpicimus, veneramur, Sitis porro

cum Apolline ifto, nonfi&i, fed verisfimi mufarum Noriber-

rurfl

genfium .praefides ac ornamenta, ut. porro cuilibet Veftrum

p

unusquisque noftrum acclamare posfit :

uam

m

O & prafidium ,& dulce decus meum!

: 'Vobis praeterea, Dominí & Auditores, gratias ago, quas pos-

fum , maximas; :quod tam benevolas mihi aures concedere non

D W

dubitaftis, Pergite ulterius in amplisfimo , quo adhue decurri-

] fpm j

tís, ftadio aliam poftaliam referre palmam: favete mufis , orien-

51*

b

tem verfus nonnihil languefcentibus, hinc & favore & amore Ve-

ftro haud parum fovendis atque excitandis,

if

gdSbC'

Denique ad te, humaniffima juvenum, ftudiis etiam orien-

talibus deditorum, coronà me converto.

Quemadmodum, o

xodria

jjsr i

mei, mihi ifta recitanti attente.aufcultafiís : 1ta nec porro defi-

ftite, veftris inliac mufarum fede preceptoribus, proutinuniver-

$ apm'

ef-

fum omnibus, fic & mihi in po&'ïum, frequentes fedulique ad

fe.

qua-

Ü

r

p d

fs Habebis me ebr

aica Vos publice docentem, diebus Yovis

atque Veneris, quos vocant, horanona.

Initiumeritle&tionum,

inlibrum quendam Biblicum ex voto plurimorum ipforum com-

militonum eligendum, fcriis pafchalibus , quas Deus felices fau-

fiasque effe jubcát, pie celebratis. Spondeo fidem atque indu-

ftriam pro virili; cumque docentium ftudia ab auditoribus quam

maxime foleant excitari,fore ut non temere prafentiamihi ve-

(ira defitis, fpero. Pergite interea, quo jam coepiftis, doctrinae

folertiaeque tramite , progredi ulterius: pergite, inquam, impe-

ratorium illud, Plus ultra, eref;bus licet baud parum inferio-

ribus, pro-fuo tamen quisque ingeniiimcdulo, amulari, Ne-

]1D

que unquam vobis deerunt Macenates, firmiffimi poftt Deum

ftudiorum veftrorum fuftentatores. Vovete modo & precami-

ni, ut Supremus Linguarum Auétor, etiam inter vos, lingua-

IX

rum ftudia fanctificet, frequentesque. earum cultores excitan-

do;, nunquam permittat Noribergam definere effe orientalem. :

Tu vero, o Alpha atque Omega noftrum, Summe rerum

emnium noftrarum Arbiter, cujus in manu & conatus & ccepta

noftra yerfantur, qui mea puerís duxifti, meque plane indigngm

per varias officiorum femitas ad hunc ufque locum, etiam non

cogitantem deduxifti; tu, inquam, propitius efto laboribus no-

ftris, ut-ftudiofze juventuti fint profuturi. Qui pronam aliisinfér-

viendi mentem dedifti, da quoque promtam perficiendi faculta-

tem , ut ftudia noftra qualiacunque foli-Tuo honoti facra, per-

maneant, donec novis aliquando linguis Tua, cum ipfis angelo-

rum lingamis, elo

gia melius d m prafenti ; præftamipsque

eloquemur,

, Di.xi..

«9^ (0) 98

"

$

--

s

I METEPERTTA

Es

B

E

-

*v

[

W

i

E

E

*

E

"W

— À

r

m

T

z

T

-

À

— —

-

s

—

r m d EE EEE

peaerir r ciicua

TT

V

$—

—

——

P

R—

—

—

—

—

— —

—

n

—

N ——

:

Em

BI

Vr

ÁÁ

n

ER p

"

—— Ea

-

-—

"

o

.WIA."I a

» -

xJ *

"

*

-

À

Yv

TX

—

D

*

À

*

—

-

ET

"P

xf

M

—

»* uricn.

^

-

1..

LAMUE X

-

)

d

*

^

"desr r

A

)

N

-l

v Ws i

T 4

VWEN

3

T

k-

l

ZA

*-

]

]

-

P

tr-

ye

i

aol

i

"4

b

M

-

i

X

-

T

.w

A -

f

M

j*l

E

E

b«.

« r

MC

À

h

6 m

-

-

"

—

w—

v

..w

X

.,.1

1

N

A

X

/

"

M

X

(W.

)

.W

H»

*

m

.u.

.H

FW

.W.H.

—

r

E

-—

"

"

Éu

W o

M e

W

x—w

"

—

-

X

$

a

Mp

m

*

AH

.u

W^

- y

)

"

f

W

u.,-

m

-

i.

N

L

m

« u

n

P

Y

S

s

k N

u

^

w

*s

Pers

-

—

«

.

MIH.

x

A.!

lh

NY

N

A

-

:

m

&*

t

E

--

À

d

".

E.

-

H

*

»

i

r u

n

-

p

WE a

Y Y

M

44*

at

M

,,J.l

.*

x

o Y

,.w.v

H

AX À

«

N

Ed

K

a i

1

dR

»

—

: /w.) "

-

P

N

A

--

-

g

—

»^

-

4

w

y* w

m

à wz).

--

COR

x y

COW H

*

-

W

-

a

«t

..T:A.ar/

;

.

«

«

LE

ES

R

x

aw

H

""

-

E

":

W

Ax

x

m

T5

L1S

d

d.

W

W

»

-

j1

I.n--

^

í

w* x

h

ke

wnx

hu- * rE

PU XX

x

: w,

2

]

j

-

RY

N-

Ri

E.

M.

i

w

YX

i

J*

A

^.

ER

IX

y-

*

x

A

Y

*

MAX

N

DÓ

-

X

SON

*

—« Á

—

:

-

-

-

AE L N

;

*X

£

N LL

--

AT

AO

M

2

M

»

"d UW

d-

"

w

*«

E

4»"

^^

-

:

-

P

A

cu

i

&w4

M

t.xr.

MA

—

t

v

-

Á

--

—

h

.

A

w

E

^T

*

x ",

-

"

"

a

"

A

t

:

?F

i

Mw

d

AUA

.^

Y

n

A

hs

"v

44

.;,

x

M,

w

k

e

M

-

-

-

^A

-

A w

p

^«

:

E.

CT

* X

uN

v*

r

r

IN

T

iC

m

.þ

t

Y

*

-

y

1*

.4

M

V

£X

EU

mi.

Y

,/,.

d

E

p

v

Y

"—

W

-

Y

MVK

L

—

—

(

—

Á

AU. f

"—

M

À

v

EN

m

,N

p*

"Y

-

.

T

^£

$ u

:

A

-

r

7

i ib

A

s

-

-

,

Y

E

—

X

u DÀ

W »

d

m

-

W

h,

-

E

J

--

, 2urtE

v

Y

—

-T

MRee

"iL

m/

nl

x

-

»»

-

a

,Mv

g

t

E

L

.

n o p

-

.w

"

x

"

-

Pt

—

—

N«

T

T

p

--

"

v

- À.

tm

M

t

À

t

-

-5

^

"D

—

w

— M^

—

".

m

a

m

d.

""

—

.

M

-

* -

-

T-

S

2

-

H

E

w

;

-

»

"X

»-

"

$

à

M N

As

)

4

M

-

x

as

1

b Ls

-

A

-

——

P

-

"

—

"t

"

»-

—

-

r

*

P

.

.H)

——

us

-

^

--

-

..1

WR

at

-

—

P

Y

W

-

"

* z

-

.

-

1

*

R

-

"

*

-

*

j

» *

.

U«

;

CONRADI FRIDERICI

FEUERLEIN

PHILOSOPH. D. AEDiS B. MARIAE VIRGINIS PASTORIS,

ET LINGUAE SANCTAE IN AUDITORIO GYMNASII

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

AEGIDIANI NORIBERGENSIS PROF, PUBL,

l

5

17

ORATiIO INAUGURALIS

[

16

"

Focous O Balancee Q

E

NORIBERGA

[

N

.ORIENITALI

l

M

SIVE DE

[

0

es

MERITIS NORIBERGENSIUM IN PHILOLO-

GIAM ORIENTALEM ET LINGUAM CUMPRIMIS

HEBR AE AM.

[

Q 2

-

Ls

Va W W5

AS

[

EX MSCPTO

l

B. PARENT!S EDITA

E W

ROGRAMMATE

Es

6

INVITATORIO

ADAUC'I À

5

A FILIO

[

4

.JOHAN

NE CONRADO FEUERLEIN

3

]. V. D ET REIP NOR!B CONSILIARIO

pau

ECC

DXX

As

2

SUOBAC[

4di» ^ Conyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

IMPxNsisS,JoH. JACoB1 ENDERES

1

À R, $, cío I2 cc LXe