KaI600-1733_14

X

r

d

E

P

EM

g

-

x

o

w

(

s

s

o

m

-*

E

i

As

UA

E

X

i

::'

J

H

P.

à

a-'

*Y

Á*

"

,,x"

LAA

P

EU

P

L

a

d

I

|4

s

P.

d (f.?

hd

vt

A

S

i

d

ha d

"

z

^de

Ls

sE

E

s

D Vs

5

4:')

d

;

J

A dl

a

A

ee

d

',:

;*

i

**

2

i

:

»3

rl

u

$*

g*

(f

X

$t

t

z

As

lu

idh

i

N

X

*

hr

vlf

".

$4

$s

w

*

-f

^

L^

Y

A.

AA d

Z

"

.

:

E

ia

q«

-

"

*s

Md

E

i

2

»

A

E

i

E

P

"

p

w

d

P

P

.

z

5

LE T

*

fs'æ.,

5

À

1

W

ao

d

u t

d

*

E

"'.'ï

E

É

i

Pt

4!?

äb./

-

at

?

a

A d

*

x

s

E

öæä' &;*

s

L

$-

),.

æ:

;5«

*

uf

PL

:

x

E

:

d

3 lw

at

*

2

:

sE

S

A Y

m

x

$x

a

Es

3.

1

a d.

l*":;-

as

?9/9

E

v2

s

p

g

3

E

2

RAU

AT.

r

j

L

d.

aUM

A.

:

^.

b

s

E

L

-

«

a

23

RUR

*

d.

AR

BV

p5

x

Ed

a

d

d

Á5

nd d

X

v

m

N

us

d

d

a

*

Ej

g

ïe

j

r

hu

p

x

As

if

ag

:

AE

*

*s

Xb

3

'.ä.-

J

4m

LP

t

Y

*

ts

d.

PA d

E

g

"drds

z.

qdoxmr

z

w

D

4

ds:/ïgy'ïj

j

j

»*

X

"

*

$. d

EC

At

n o

x

*

o

:

*

m

:

*

E

z -

a

34

-

U

/y

fs

-

u-

z

x

L du

n

$o

*

A

.l

*

)

Ls

J*

r

G

r

mb

*

La

*

M as

-

Ms

m

*s

N

E

ld

»

us

a r

4*

A

UF

od

.

*

ES

*

(X .5

g

x

& M

P

i

LY

.

ï—

-

n

x'«

*

*

u

k

z UT

a

zW

VAV

As

t5

2

o

g.

&

z

Y

$£Óx

E

r

*

z

L

u

i*

LA

io

igli

Cs

I*

X

h

"Á

;

*

2 j

:

*

zj

Lv

-

P

5

2

ss

a

a CaP

La

w ov

ia

LE

j d

5

ä?r

g

As

3X

x

z

E

i

P

R

3

*?

^

:

d^

*

UR

*.

a as

vv

-

:*

r orral

i

od

LEf

Vr

E

*5

ä;ï

5n

5

*

E

E

g:.

Y

^

xb

*

.

r"ï.;«;

:

E

&

.

f

3$

**

b

i

L

s

c

3

À

h

a

kf

J*

E

r

43

L.

*

s

35

t

.

r

-if:aü-

TE

ul

j-i

P

il

*

vl

D

i

E

x

AT

,wgt

i

-

*

*

A

U^

f

-

L

.t;ä"ä

A

O

x

rl

rf

at

*

P

de

*

"

daga.

hss

T

*

äü

d

d

z

ss

t

-

s

*

P

P a

A

a

a

L

UR

D

ii

L

i(

Mots

ï

xHA

4

*

A

a

st

LT

ei

hr

X

LE

-

-

at

st

«

P.

E

Mi us

-:.

E

E.

i

p

-

m P

&

^

G

z

E

n

u

.:*.d

i r

N-

As

X

&

ä,

*

2

l

T À

s

E

m

*

x*

i

J?-

E

g r

ia a

j

Eä

|

i

ä

:

15(

,J

pf

j

j

H

U

-

)&MX

CC

E

j E.

W

E.

|

Teien

NT

ES

5

odl r iM -

A

SS

N

z

w

v

Z

a

37

Y

SA

fx

.. -?

i

7

^

A2

:

n

/,',

&

&

2

Xg;

3

d

a

Xllï

»

7

i

7

N-j

d

;/:/I'

.

N

d

OA

/P

SS

NU

)' :

74

Z

ANN

//

Z

sS

í

/n

]

)

z

f

A

j

N

;?

|

T

j

7

,,l/

j

S

SSMÉS

l

22

7

vv

p

d

Z

h)

ä

ä

"

ii

— À

z

Z

xïæxx

lil

( A

lod

s

7

A

z

5

2

/0

E XXJ'/

s

—

7

SS

(

|

- (

E

;

(r

:

« 5

?

-

—

2

äl

vi

89

—

:

-

29 W

N

(

A

M

É SUN

?

^

o^

L.

224

(

ZA

C m

AA

,

z

(

i-';

xxoæ

z

A

w

EU J

'/$

t

kb

zj

m

Y

|

W

SS

N

W

$

7

£

e

9

auy

u

N

SS

u

V/

jer

ä.

NU

M

-

s

2

-

$

l'.

*

[ x

X

7

j

j

(

l;

h

Jl

S

xl

D)

U

"P

Q

[j

N

)

*

a

71]

N

SS

ANS

hi

l,.

n

"

as 4

Ü

-

-

v

T

!

"

l

AT .

Jj

,

f

x

E

"l

'l//&(

N

^

t

*

i

2

QX

hi

z

V,

LUf

D

i

N

77f

at

z

--

zs

*

m

7

7

SS

(

i

m

Z

AK

'/

W«

.

-

L

S

AV E.

v

k

-

Y Y

N

x 6

NSSNSN

—

^

A

f

' Y

-v

ï.'/

Pt 1

.A

RA nO

$^.

3

h

Ls

M d

$ts

D

:.*

d

2

»

a

EU

&

NT

LA

COLLEGII BIBLI I

[4

Vs

lt2

QUuO

j

Cut

pro

THESES

[qUC

Tant

VE

CREDENDORUM

'jalls

us

E SOLIS SCRIPTUR 7E SACRJE DICTIS

No

offe,

ele

EXEGESi THEOLOGICA ILLUSTRATIS, SOLIDE

lam

DEMONSTRANTUR.

lít

T

EXERCITATIO PRIJ A.

h

QuAM

A

m

Del

AUSPICE DEO

]

ril

u

S'UB PRZESIDIO

40

|po

CHR!STGPHORI REUCHLINI :

1f

jum

pe

SS. Theol. D. & Pro£, Publ. Ozd

101

pro.

Refpondendo defendet

Is

pre

M, JOHANNES I$AACUS ANDLERUS, Bebenh,

SS. Theol. Stud. inllluft. Stip. Tub.

du

pet

vt

fdel

Die

€' — Augufi

etty

Hótis locoque confuetis

Ius.

fuà

AORMDCCV[

tum

jl

[

TUBINGä,

Tvpls JoHANN, CONRADI R EIsil.

x r D

[

$ER d je-——- — 0

d

Md

—

E

äy«fu.

[o

de

x

N

P

; K—4€UJ5;

E N

RA

£hNSS

atf fe ts

$

2

R r

MC

ass

Ed

z

waw&

(

E

1

r

,

',THEOLOGI

P:OLEGQME-NA;

CApr.

l.

DE THEOLOGIA.

3

Tnussis

[.

Th&ölogia Chriflia

ua Ordinaria c&habitu; a€-

«quifitus.

(3) Ebraor.j. 14.

f

Ivus Apoftolus reprehendens Ebrzos, . quod licet diu

jam Chriftianifmum profeffi , ita ut Do&tores effe de-

beant, infantes tamen fint la&te nutriendi, nonomnem

9.

Ea

tamen perfe&tionis gradum ipfis negare videtur, eáque

"V

Z

4

propter, ut ad füblimiora folidumque cibum ferantur,

b

eos excitat, dicens: Perfecforum , (qui contradi-

E

*

2/& ftinguuntur ipfantibus & rudior bus, adeoque tales non

fïpidïct,

fed (e-undum quid & comparaté ;; quibus adhuc folidus cibus

proponigar, st ma jora indics incremepta c;piant) 44275 ( particula vel cot-

r'gentis eft , vel, i parcnthcü-in.,:liidatur, verf. 12. 13. 14. antithefin facit)

653 fülidws erbss . (fablimiora dogmata, aut profundior rra&andi Scriptu-

ras facr;zs modus, quorum capaces lunt, qui aliquos in Chriftianifmo fecerunt

profetus: ficut é contrario rudimenta Chriftianiimi catechetica, amcvioeies

*

T7T5$6 ;

2ex i« Elementa primó ex eloquiis Dei docenda lactis nomine veniunt;)

qui per babitum (2Jg lw $£, h. e. facilitatem longo ufü & crebris

exercitationibus comparatam) /enfie exercitatos (diu$nciea (ant alis

f-n(us corporis, quos Apoftotus per Mersphoram ad menteni & fpiritum ho»

minis Chr ftizni transfert, quibus habitum ?(lign.re citra abfurditatem licet:

qu:ndo neinpe labore ftudioque pio cum fedui2 Spiritus San&ti invocatiope

Éa&a fünt áà u vlyeia e9uuvae aA exercitati fenfas) babent^ ad — dijudi-

&ationem. bont Q mali (uontantum in viiá, fed vc] maximéein do&tli:t

Á

U.

&

-»(lfH- -

D

[

o at

nà, Namqueid ia do&trinà, de quà hic fermo eft; bonum dicitur Qïzaä ve-

ientie n

rum, id mslum quod fil(am eft; juxtaillud Apoftoli 1. Thc(T, V. 2:. Omnia

ve pura i

probate, 3oxid m , explorzte examine accurato, qu:le in di:ernendis me-

' ,operibus Ü

tallis zdhiberi folet, & quod bonum eít tenete;

Eit veró p: rticula z5 fi-

as candid

nalis: Eo enim Muma-id (acra, five diftendi & meditandi pium ftadium ten-

i deexal

dit, ut Chrifliani per habirum five Grmam ficilitatem . ut ££i interpreratue

(k (s e

—

Quintilianus, fenfus animi exercitatos hzben'es, follicit atque prudenter di-

pimum h

fcernete ex dotrina Evangelii & anilogia fidei, juxta quam omnia difcet-

um omi

nenda effz docet Apoftolus Rom, XLI. 6. inter bonum & malum, verum &

adids, f

falfam poffint ut bonum credantfaciantque, m«lum veró repudient stque fa-

cnf 1. C

giant ) Hinc Argamentran,

E. dum ag

Quicquid eft $£ pzr svavaeiae mentis comp: rita ia huac Ginem & ufüt,

in epto

ut adultiores in Chiiftian fino poffint discernere inter bonum & ma-

n alique

lum, verum & falfao; :llud eft habitus labote ac ftudio pio acquifitus.

av & at

. Atqui Theologis &c, Ergó.

tnerosqu

Maj. prob. quia (1,) nt omnis hibirus corporis laborer & exercitium

mus? Cur

ftequens poftulit: fic ctiam babitus animi in folidiori tei cogoitione confi-

mifetetut

ftens, & facilitasaccuraté pradenterqae judicandi ex crcbris actionibus nafci-

dandgm,.

tur, (2.) Exercitati fenfus fine exerc:tio «(Te 00 pollant: Lícec inaltifcium ali-

argumem

quem & doótum fioe fludio effc potl: Apoftolorum exeimplo contet, Ver-

(oulla

bum enim jvuvacer proprié deno:at exercitium kuctttorum ad viétoriam

ted: qu

afpirantium, qui in palz(ira educati oxsni zi cunctisque viribus dzcertare

& ctto,

folent. (3 ) 24jgxexns boni & mali accarsta; pridens, folida iatelligentiam

muttut,

analogiz fidei requirit; quz tneditatione pioque ttudio difcenda cfl, per quod

Spiritui San&to efficaciter operari placuit ; utpote, qui illuminat mentem no-

(1)

fltam pet verbum füum, & magis magisque & O?nmgrace víis a jileias Tf

tis pi d

x iet9eas, Tit. L. r. perficit fcduló ftrenuéque piam atque devotain Xcri-

átd (p:

prurz Sfmæ ig&imm, juxta Chrifti monitum foh, 3 9, urgentes,

1 gt Di

(b () ; "4(,-',' £. 3 Jacobus Apoftolus (üb initíam Epiftolz fü certa

metaph

tüt ügn

fidei puncta Pröponens,Pp&quam Y 2. 8 3. de tentationibus, Y 4. de fru-

quade|

&ibus patientize egerat, verf. . unde fapientia Chriftiana pcisnda fit; docet,

irrigans,

dicens: $i wer aliquis "veflrum. (fingulis (peciatim proponit confilium)

m

1

deffituizur | (naturá, deeft omnibus, nec adeó perfe&us quisquam eft inter

Chtiftianos, ut eidem in hác fapientiá non femper crefcendum fit.) Sapicm-

equünt

(us, Ge

fía (Chtiftiana, quz coeleftis& füperna eft, non autem terreff ris & munda-

eroe

" dma

&i quà opus cPc ad crucem re&té (ultinendam z ferendos veros ac finc

às q

- aní

-

N

L:U')f. W

| patientiz fructus, quzque adeo non in nudäïf&ientiää*confi&it, fed cafta cft fi-

Othaig

Ddis tme-

ve pura ab ombi immunditie, pacifica, ac tractabilis, conftans in fide, plena

[

nf

operibus mifericordiz aliisque fru&ibus, & (ine omni hypccrifi fincera at-

que candida, Cap, HHI. 15. 16.) pa/h;!g: 4 D€0O (pctitione, quæ'(ic vera at«

lüm ts

que de exauditione fine omni haíitatione in fide certa, verf. feq. 6.) qui dat ,

tpretatur

enter qi.

(& folus eam d^re poteft, conf. verf. 22.) mew*vis Czànv , omnibus:

1 diet.

primum hic habetur fiducialis orationis argumentum , à liberalitate diviná

tüm X

ttga omnes defum:um) | cuon fenplicitate (dmAàs , impliciter benigné ,.

candid&, fine omní ad proprium emolumentum aut retributionem refpectu,

&tqug fu :

Conf, 2, Cor. VIII. 2, cap.IX. 1 1. 13,. Adeoque in bác voce habetur fecun-

N uíont,

dum argumentum à donatione gratuità) e& sunimé exprabm: (àredi-

n&mg.,

Qeiv exprobrare, quod potuiffet & dcbuiffet aliter fieri, objcéto certo crimi-

quiütus,

ne aliquem increpare, — Deus, (àa dona daus petentibus , non exprobrat , ut

avari & invidi folent Syr. XX 15, qui defcctum cum aufteritate ob jiciunt

efcitiutm

miferosque repellunt : Cur v. gr, in creatione collatam noftra culpá ami(eti-

2177

mus? Cur non cit.is de cà impetrandá fucrimus folliciti? &c. verum illerum

OR

miferetur , corum indigentiz füccurrit,& quo plura dedit eó promtior eft ad

dandum, fi quis recté utatur, conf. Msttb, XIHI. 12.. Atque hoc tertium eft

dum 1

iet, Ver.

argumentum à commiferatione divioá non exprobrante) (j* dabitur i.

m

(nulla enim dubitandi ratio eft, earn datum iti omni petenti, modo rité &

l-cettire

rect? quis petierit. Id quod quartum fiftit atgumentum ab eventu exoptata

& ccrto, Conf. Luc. XI. 9. feq. Ubi rc&e orantibus Spiritus S, certà pro-

gemiam

muttitur,

xt quod

m DO«

(2J P ggl, É 123 D;vid hoc Pfilmo de verá bcatïm&ne agens homi-

|tas TR

nis pii ftudia pofitivé deftribit ver(. ». ejusque felicitatem exponit verf, 3.

in Xti-

$ed (pztticula t v5 conjuncz adverfotivé plerumqué capiumtur) 27 Je-

EUR

ge Domini, (Trvin eftà jyw ptojicere vel rem vel vetba, id eft, docere ;

Qecetta

metaphorà à guttis pluvie deductà, quia doctcina animís hominüm inftilla-

tur: fignificat in gencreomnem do&rinam & inftitutionem, in fpecie illam,

df

qua de Dei voluntate infttuit, xa* &oxsiy Evangelium corda inftar pluvia

[, dOCCfs

Yliad)

irrigans, conf, E(a. 1. 5. cap. XLIL 4. Jerem, XXXI. 55. Rom. III. 17.) Fa-

eftintet

duptas cjos. (Eri intima dclectatio, tenerrimus affe&tus, quali vulgo pro-

fequuatar homines gemmas pretiofillimas, EC, LiV, 12, aut Íponfam fpon-

lt

fus, Gen, XXXIV. 1 9. E. LXII. 4. defidetium quoque, conatus atque ftu-

mtde

dium citca res vel f;&: quaibet Cohel, LL . Ut ita oftendarur, pium de-

[ipjttob

licias querere non in. mundo, fed vctbo divino ad veram felicitatem viam

"

À 3

mog-

f

(4;) : (

Aidiu

»

"

——

if d

mbnütadte,hoþ illum amáre ut fponfäm, ut thefaurum Pt&tio(xüïmdm, hoc

net, u

eum cuflodite ac venerari, huic laborem ftudiumque füum impendere ) e$ 4s

Pctü'

dede ejsc. (yYario pro 7123 ad evitandam ambiguititem nomen ipfim

ag

loco affixi repetitut; tanquam rei cbarz & pretiofe, cujus vel folo nomine

(

delc&antar pii ) - »zedttabrtur. (v meditari fol-t, n3mn 90 genere mo-

d

tum rei fignificat, transl;tum ad animium »gitationem mentis & folli-'tame cu»

ram , unde quis ad oris quoque motum erarpit, con£, P(ilm. LXXVIL 1.

Paml

mol:

"Prov. XV. 28. Job.XXVl, 4. Ptov. VIII. 7. Adeoque boc loco non levis aut

évin

perfün&otia, (ed tollicita & accurata Verbi divini tradtatio indicatut, quà il-

lud & cuftoditur in corde, & interno mentis difcut(u n externuam tandem fer-

adco

monem erumpente, ponderatur, conf. Lac, Hl ) 9.) die ac nocde (provet-

tur)

bialis locutio, nocturná verfare manu, verfare diurná, quà :tliduum (tudium

fB]U'

& meditandi sffzctus, etiam ubi eff &us decft, indicari folet, idcmquc notat

)udu

atque aivmT X9) j« Gxaxev , Luc. XVlll, 1. adiuseios, 1. Thefll V,

pu

16.) Et erit tánquam l:gnum (dekcribitur hic (aama beati felicitass

fe$

dine

fub initium Pfilmi generztim indicsta, füb Metaphorà arboris ia Scripturá S,

fatis frequente, quz híc vel olea eft vel palma, quibascum aliàs comparane

fuá

tur pii, conf. Pfal. XCII. 13.Jer.XVI 8.) quod plantatum c31. (SNNZ

Ms

proprié transplantatum, ut de vertice cedri (urculus, Ezech. XVII, 2 3. atque

by

ita infert translationem ex naturzli milcria, infiionem ín Chri(tam & fum-

[

mam in hoc ftatu felicit:tem,conf. Rom, XL 17. Joh. XV, $) fec de-

at

curíes. aquarum (*355 by juxta rivos à fonte dedu&tos ac divifos, qui-

Jü

bus donorum Spiritus S. abundantia exprimitar, Gon£, Exi, XLIV, 3. cap.

&i

XLIX, 10. Ezech, XLVII, 1, 12. Zach. XiV. 8. fluentagratiz divinz, Vcibi

j

ac Sacramentorum, ex quibus perpetaus fübminiftratur fuccus inz(tu crucis

Y

ac tentationum, Conf. Joh.IV. 14.cap. Vll. 58.) quwod fruiium fuum

di

dabit im itmpore [4o (fidei && bonorum operum, fru&kus Spiritus, Joh,

'Ulü

XV, 5. Gal. V. 22.) ( folium ejue non deflaez. (pex divinam gratiama

m

perennem fervat ptobitatem: Defluunt. enim folia ob defecinm fucci) w

qu

omnhia quacunque fw'et » (opera qua quisque in vocatione fuá opera-

rR

tur) profperabuntur (non carnis, fzd 5piritus judxciq. Conf. Rom. ViiL

28.Jc. 1.2 $. 1. Tim. IV. 8.)

Conf. 1. Tim. [V. 1 ?. Ubi commen

dat Apo(ïolus Timotheo inter alía

adminicula mediaque muneris Epicopalis affiduam le&ionem Scr:pturz S. ,

u patet cx 2. Tim, [II. 15. necnon yí; &, hujus cap. Ubl nou miodó

innütti»

te

fed &

tum dicit ni A£jer vijs gfs;ac: quos cura la&c materno quafi imbibit,

alle-

-f ($.) ?-oa- j

ARNESS

Gd

rti-

, hOC

affzctatum efrc præci.at:,-m d-;;&rinam. Quod ad x'n&itutidn&rh Pïäïuli'r,;—am pe

T.

pet, uti app"rüt'cx 2, cap, Hl, ;0, Verbum av toAgSev , ob(;rvante Flacio.

(im

pet metaphoram fiznificat . tum totam doctrinam inde à primis elementis

dune

cegnolcete, tum otdine am diícere & omnes ejus partes inter fe connfaö":eie*'»g

m

'(;.) Ebraor. X | , , Crocem Gdelibus patienti animo tolerandam

! CL«

effe probat Apoftolus hoc capite inter alias rationesà minori ad majus, h. e. à

5

patribus carnis ad p:trem fpirituum inferendo, atque hoc veríu exceptioni de

$ aut

moleftia tentationum refpondet, dicens: . Owrmts autem . cafligatio ( fcil.

4l

divina) ad prefens ( ereie À awodv Ícil. xoug8, quod opponitur 7à àstatv»

ia*

adfoquc ad p[æf&ns tempus, quo ipfa CZ&ig&tiO in carne, cui ægf& fuit, fenti-

QWete

tu) sop videtur. ((fe gaudg (apparet, quafi non fit gaudii, quia cato,

die

cajus judicium ftaltitia eft, 1. Cor. Il 14. ex co tantum quod praffeas eft,

pout

judicat, Subintelligendum veró x,«eo« ehva Vel oomxn gaudii effctiva vel

i. Y,

potius yeiyua tes, de quà gandendum fit) fed. luch us (Ainus vredyua ;

"145

rcs, de quà dolendum,) po/feà vtrà reddit .(non meritorié , fed ex or-

3

dine Dei in(tituto, nec enim patientia opusve noftrum, fed caftig:stio Dei hunc

le

fructum dat, Conf, ;. Pet. 1, 6. 7.) fï'mf?wn ju/litid, (ftu&ua, qui eft

Y

juftitia, nun iriputita, quà juftificamur, fed inharens, que füb caftigationi-

ique

bus divinis, mottificato peccato auxilio Spiritus S, »crefcit;) päc:fmm (qui

[üm-

confciectias deamore Dci paterno etiam füb media caftigatione certas reddit,

dt-

atque fic easdem tranquillat) per. easa. (caftigationem divinam) — exerz?-

, quih

Z4£15 (quia fidcles tq. sthletss quosdam ipfo patientiz exercitio robuftiores

(f

& invictos reddit, conf. Rom. V.4. ubi patientia dicitur operari Sox4pqv, quà

l'aibi

juxta B. W clietum notatut ea par'entiz utilitas, quod certiores redditi de di-

niat

viná virtüte, qua in infizmitate perficitur 2.Cor, XII. 9. nos Deo noftro red-

um

dàmus, omnemque in eum curam devolvamus, Pf. L'V. 23. Gerti quod nos

J

ultra vircs nec tentaturus fit, 1. Cor, X, 13 , nec permiffürus, ut fuccumba-

Tl

muss Quin ctiam compati poffimus patientibus & coníelari ea confolatione,

"

L

quà nos Deus in medio mortis & i nferni füftentavit, alios, qux premuntut,

*

R"

«

»

2, Corinth, L. 4. )

Hinc Syllogifmusz

Vill

Quicquid or.tione, meditatione, & rentatione tanquam tribus mediis

compatztut, illud eft habitus pio labore, fludio atque exércitio acqui-

r al

fitus, Atqu: T heologia &c. Etgö.

z 5.9

Major ex terminis clara eft. Meditotio enim atque affidua lectio ftudium,

ilttle

tentatio exercitium, oratio denique pietatem involvit,

4E

hcologia Sapientia

; cB: nön tet-

Min. prob. ex locis adductis, Veta gaim T

3

te(iris

ie

Ro

Hüxsmé

1

-62 (6.) fég-

quoc'

tcfttis aut mundana, fzd fuperna & cocleftis, grariá intelle&um per Verbum

qit fi

gevelatum illuminante & vo'untitem in confenfüm traheute, Hanc cam pre-

MW

cibus à Deo obtineri doceat Jacobus, dubium nullum eft, quin primum com-

p(ül'ä

paranda verz Theologiz medium fit Orstio, Ille demum verus eft Theolo.

qu'r:* d

gus. quem Sapientía DEI Hypoftatica fapientem reddit, ut fru&us falutaris

jrri

do&trinz maturos proferat, & munere Theologi aut Epifcopi vel Do&toris in

LE

Ecclefià rité & ad falutem animarum füngatur: Ad hoc veró requiritur, affi-

Q

dua, follicita, non interrupta meditatio & tta&tatio Verbi divini interna pari-

ter & externa, tefte divino Pfalte, le&io Scripturz S, pia & indefeffa fecundüm

Apoftolum : Adeoquc alterum verz Theologiæ comp^randz medium eft pia

M«ditatio, Divina denique tentatio, ficut eft cujusque fidclis exercitatio, quá

experiendo diícit veritatem Verbi divini, atque in fide& pietate confirmatur:

Ira quoque Theologum in eà; quá pollere debet fidei peritiá robuftiorem red-

dit, ut ipsá expcrientià inflrru&tior reddatur ad docendum & confirmandum

M

alios: quare etiam Tentatio medium &

opea

quidem tertium eft vera Thcologriæ

tctdi

eqmparandæ-

Bof 1

Tnurs lI.'

PCT Q

Et quidem Pra&icus, ob praxin fidei, unde

..Pra-

M

)

xis operum emanat.

VUS,

(2) o p XxXx 3. S. Johannes Evangelium füum concludens finem fa-

tot»

Yeni

fceptz fcriptionis indicat, dicens: EZec (awvzx fcil, sijs€ 2 cum manif-fta fic

inter figna fcripta & non fcripta oppofitio. Intc ligenda autern non ea tantum,,

fenti

quz polt refarre&ionem coram difcipulis patravetat , f:d etiam reliqua ante

&i

relürre&ionem, eo fine, ut credamus, J«tum effz Chriftum filium Dei, edita,

u

& quidem cum omnibus illis verbis & ciccumftancis cam quibus fcripta fünt,

C

ut fignorum nomine veniant omnia verba & fa&t EÉvangelio Johanais com-

atel

prehenfa, pra fappofais tribus religuis Evangeliis, qua ipfe fupplere. voluit,

qu

nec non fcriptis Vet, Teftamenti, qua toties citavit) ferzp£a . fumt , ((cil, &

tüse

T2 iO Ma v&Ta ) Mf credalis; (fya, claré finem fcriptionis 1ndicat. Illi au-

i

Chri

tem quibus fcripta funt omnes omninó homines, quia enim neminem nomie

nàt, etiam neminem excludit: omnces audientes & legentes, & qui audite ac

&ppr

legere debent) quod. Jefus. fit Chrifius , Filiss DEI (piimum fc, pun-

iMer

€atoj

étnm credendum ) (j £ credentes vitam. babeatis ! [ (piritualem &

ben

aternam, Alterum hoc cft punctam credendum] z5 240mine . ejus , (tan-

2607€,

&iqu

qqam *!'ifæ illias caufa, Ut adeà notante S.Schmidio Emphafts ht in ybo?

D

25

'QD-GQ

vy

d

.)nu

G

P

]

bum

quod includit ci:stiöneiïï, que Dei eft, &

acceptionem, qua iuominis,-cjuæ—

"a

que fit fide in nomen [efu Chrfli, unde etiam hoc habet, quod credere pos-

ffle

fi, quia Jefüs Chriftus Filius Dei eft. conf 2, Tim. H : $« 16. ubi finis Scri-

oh.

pturz dicitur, fapientia fidei ín Jefüm Chriftum ad falurem zternam, utilis-

r

qu* dicitur Scriptura non ad yvämv tantum, fed etiam AaeuaAias, EAC 0

ls i

imutóoOuni, & 70435Gav, ita ut homo Dei,Theologus reddstur don Q* gt

« £pjov à5a w S. Minifterii,

af-

De quo loco infra plutibus.)

Qu'cunqae habitus omnia qua docet có r«fctt, idque per fe intendit, ut

Xti-

dim

homo peccator per fidem in Jefüm Chriftum Deo reconcilietur, & re-

lpu

conc;liatus deinceps à peccatis abftineat, fan&éque vivat & in fide ac

q

fan&imonia perfeverans Deo famrno fuo Bono & hic pro vitz przfcatis

At

ftatu & inalterà vità plené ac perfe&te fruatur: ille

Ktocus eft Pta&icus.

ted.

Átqui Theologiz habitus&c, — E

LA

:

M j Prob, quia habitus pra&icusque illeeft ; cujus obje&tum res

efHüB

qu

d

operationem noflram cadens, cujus -onclufiones aliquid agen:um vel omit-

ndum vel aliquem »gendi modum aut medium prafcribunt, cujus á&us

nob in nudà ver:cstis cognitione confiftunt; fed in eo fant Occupati, ut finem

per certà media in fubj:ctum inttoducant

d«

; qui denique «d praxin dire&asfcft

illamque per fe intendit.

Min. Prob:ex textu. Hibetur enim in illo (

1) Finis Thcologïæ obje&ti-

i

vus, Deus, Suromum bominis Bonum,circa quem Theologia ita verf.tur, ut

2ht

tota fit in. oftendenda ratione atque modo, quomodo ad ejus fruitionem per-

vehite oporteat, & omnes circa eum Occupatos actus, v., gr. cognitionetr es-

üifly

fentiz attributorum, períonarum & operum divinorum ultimo ad praxin fi-

]

dei & pietatis referat, (2) Finis ejus formalis nitimus, vita (cil. zternz, qua

1

ut bonum hominis abfoluté perfectum atque fümmum à Deo per fidem in

jl

Chriftum obtinendum in Theologia prcponitur, (5.) Finisintermedius tum

ff«

externus, cujas notitiam haurimus ex Scripturz S, piá le&ione & tr:ctatione,

Vi

qua idco in iiteras relata eft; cujus affenfus non nudé L'hcoreticus, fzd practi»

,

cus eft Evangelium de Chritto non modo ut zugàv Acjov, íed etiam t

t 7317:7775

l-

Savooxis d£wv , quoniam vitam atcrnam per peccatum amiffam d

enuóg íim

n

Chrifto Jefu of «t & coufett, refpiciens; cujus denique fidacia in individuali

£^

T

apprehenfione & applicatione nominis J«íu Chrifti (alvifici confiftens forma-

l

lll

liter praxis quedam eft:cum interaus, operatio Theologi circa hominem pec-

&

3

RE

€atorem convertendum, qua ad exempium Johannis Evangelium íuum (cri-

at

bentis, unicé eo tendit, ut homo per fidem in Chriftum Deo reconcilietur,

&que ad vitam ateimam deducatur, (4) Subjectum per vocabulum vjés ia«

Iü

d

d

——

$

F

1

*

Dd

hdigicztum fant homines , ad vitam zternam primó creati & D

D [;eä

nis turp

pati , ül

fidema in nemen Jefu Chrifti reconciliandi , de quorum creatione, lapfu, im-

hss

potentia viriuns naturalium & reftitutione quicquid traditur,ideó traditur, ut

de viribus fuis defperent, mediis gratiz re&é utantur, ad Chrifti nomen con-

VIll :.

fügiant, & teconciliati Deo novis gratiz viribus concupifcentias catpis Ccoet-

veligi

Vl.29

Geant atque moitificent (4) Obje&um, credenda, quz (cil. (alucem adepturis

ereditu neceffatia, quorum (ümma eft, Jcfam efíe Chriftum, Filum Dei, at-

quod &

que in ejus tintum nomine credentes obtinere vitam zternam: & agenda, in

vam d

mediis

(andkimonia vitz fidem in Chriftum perpetuo comitante, qua aliquo modo

eft propter. finem ultimemm, licet non fit propter eurn, ut ejus confquendi

PIiOHf[

cauía & medium, (6,) Principia, Caufas & Media coníequendz vitz aternz,

petmm

nempe Gratiam Dei, Filium füum nobis donantis, Chrifti Mediatoris nomea

qüæ h

falvificum five Metitam, Verbum eo fine (ctiptum , ut fidem inanimis ho-

ii ä;a"n

minum accendat , & Sacramenta, quz verbi fant figilla, denique ex parte

tloneir

culum

noftri Gidem, cujus duplex cft éteyee, interna una, quá nomen Jefu Chrifti

falvificum apprehendit, externa altera, quà fru&tus bonorum operum produ-

Qi

cit, Denique (7.) A&us ejus formales in informatione ad &idem & vitam z«

ternam confiítentes: nempe miferis przdicare Evangelium, folari eo praco-

- Bio ttíftes, colligare contrita corda & captivis liberationem vin&isque apere

yt

tionem przftare Eía. LXI. 2, Gognitiunem dare falutis, Luc. L. 77, aperire o-

locur

,culos hominum fpiritualitet coecorum , eosdemque convertere à tenebris ad

da i

Lucem, ut con(cquantur remiífionem peccatorum & lixteditatem vitz xtet--

n AG, XXVI, 17.38. . Ecquanquam hac ornia de Scriprura S, dicat Jo-

N

hannes, tecté tamen ad Theologiam ttansferuntur. Nam idem utriusque ob-

je&um & finiseft, — Eadem docet Theologia quz Scriptura $. & quidem eo

fine, quo Deo revelante in literas relsta (ünt: Et quod Theologiz ptinzipium,

^

L

revelatio in Verbo facta per Íc inccndzïtd , ad iiipd ipfa Thgologia per ie di-

(

[

1

rigitur.

ttu,.

(b) fac. 1.'22.)4 Hortatar verf. przced. Apoftolus, ut in;c'ognitiom'

dit

vetbi depolitis malitiz fordibus, magis magisque cteícamus, adje&á ratione

fc

yetà

'ab utili, quod falvaturus fit animas noftras fermo infimis. Quibus prudentem

fabjicit cautelam, tunc (cil, Verbum nos falvate, (iquidem non auditores tan»

Chri

tum fed etiam fa&ores ejüs fimus. — E/fore, inquit, fo&lores Ferbi ey

hon

208 modo auditoves,

(A*yQ- bic eft Acy O* ris d eas , per quem

teta.

Vetó

Deus fecundum gratiofam voluntsten: (n2m r:gencrot Y( 13. Acy r Ea Qv-

1Q^, pet vetbi miniftrerium implantatus, à 3usaue Q* «àcwy. porens & «fit-

P.tr.

tio.-

Comi

Cax falvare, verf. 2 1,in quotauquam in Ipccuio videmus namr.fli; coxru;

&

D ass

: lsag,(g.) C ag

TRUE

rrfuspet

nis carpita

dincnx, cum peftimis ejus fructibus, nec non mediþa di.vinitus ordi-

'rul im-

nstà , ut per illa ab eadem liberemur. yf. 2 3. feq. 'O v Q- TÉAe O viis &AdG-

m

I (Ofe

9«ejac , h. e, Evangelium, conf. Rom. L. 16. Gal.1l, 27. Joh. Vill. 56. Rom,

J COl«

V1 2, Hujus relatum cum fit fides, mísn quoque non alia, quam fidei in-

telligitut & 24755 eft , qui operatur &gyov v O«8, cum ctedit in eum; Joh.

deptut

VI. 2 9. Fs&tor operis, quod Lex perfecta libertatis ad falutem unicé requirit,

Dei at

quod eft credere in Jefüm Chriflum. A&, XVl. 3o. ; 1:qui non tantam nati-

enda, i

o modg

vam füam cortuptionem ex verbo perfpicit , de eà deponenda ferio cogitat ,

mediisque redt? utitur, Chriftum apprehendens, fidei fru&us ferens, corru-

kquendi

ptionem natüralem magis xnsgfsquc cottigens,inquc fidei & pietatïs»üudio

; ætfmæ,

5Q0mc8

permanens & perfeverans, Yf 25. Qui denique beatus eft & «5 aeiioer uT,

quz non poteft e(f*, nifi f 'ei Joh. [II. 1 $. non tamen mortuz Jac. IL. 1 7. íed

(is ho»

0i djazrue Cospyepdone, Gil V. 6, viv imquefe oftendenus per lingux refrzna-

ty parte

tionem, chacitatis excrcitium &

*

Chrilt

cultum yYrf, 26.27.

pur.tatis üudiqm, vgruanuclüciöc fincerum

s

prodti-

Quicquid ficit aon tantum Auditorem Ver

biïiEvan'g.elic»i, [ed etiam fa&o-

d ævl

rem per tidem in Je(um Chr.ftam veram & vivam, illud eft pra&ticum

j ?W.W'

ob praxin fidei. unde praxisoperam emanat.— Atqui Theol, &c, E.

u apeï.-

Ma;orex Terminis conílat, ' Minor ex Textu: quie eni.n ad füperiorem

pcfitco-

locum diéa (ant, nullo

woris d

*

negotio etiam ;d pfæ[cngem—appþhcati, ex coque de-

da i poffunt,

itz zlete

THEsxs HtUÜ.

:

dicat J

INon tamen folis humanis viribus para

bilis, fcd

que Qb-

dem eo

. fupernaturalis & eze59-.

: ;ig'xum:

ul Üi«

(3) M At ;J . V L. a. 'Ed.idcr'at bri.*:vcm Fidei Gonfe!ïiofzcm Pe-

trüs, quz totam fa'utis noftre fammam in fe continet, cui refpondens JESUS

gni:iono'

dixit: Beazus 65, $22102 Bar- dona, (fcil, non repudisc Peui Confe(fionem,

rationt

fed con&rmat, & quia ex animo confeffus eft, be tam eurn pronunciat, non

entent

veró illum folum, fed quotquot vetá Bde agnofcunt & confitentur Jelum effe

yes ane

Chriftum Filiusa D) quii Caro C Sanguis (pet carnem & [anguinem hic

u h ö'

non notatur homo fimpliciter, quafi Chr:ftus antum oftendere vo'uiffet, cae-

tera que Apoftoli d'xerantde Chrifto ja&ar , effe commenta bomipum, i'lad

xr que

? w

vcró, quod per Petrum profitebantur, eff- ipfitlimam veritatem, nunc à Deo

P.tre velut in anteccffam revelitàm, brevi per Spicitüm revelandam, ut hic

s&lf&

'

-,

at

commentatur Grotius: quia quandocubque Caro & Spiritus Dco, Spiritut S.

c.jus- *

-55 (10.) æ«»ä»

—

[ oossti

ejusque revelstioni opponitur, homiriis cotrapta natura per illa intcilizitur ;

hat q'u

& de catero quoque &líum eft, veritatem illam , nifi ad humanz Chriíti

(101,

naturz individuum reftringatur, tuac demum velat in anteceffum fui(fe reve-

opas!

um u

latim) pop revelavit Tibi (cevelatio catnis & fanguinis eft, quam natura fibi

reli&a (ine Spiritas di&amine affzquitur) fed Pater meus (tevelitio Patris

piam !

illa eft, quam pet Spiritum S. hibemus, quz Petro nec foli con£, Gal. L 12, 165

ex i

nec primo contigit, per Matth. II 1 7. Luc, 1. 3 g. Joh. 1. $0. Luc. ll; 26.50;

fetior!

Matth, XIV, 35. Joh.VI. 69.) qui efl in ciclis (noninclutüs,fed (apra omnia

ap )

qiny

Majeftate, potentía, opere; ut à nemine in terra impeiri ullo jure poffit;)

" Quicquid natura humana fibi reli&a non ind«gare poteft aut apprehende-

qu &

Comn

te, fed ex Patris coeleftis per Spiritum S. factá revelatione uaicé hauti-

tur, illud e(t fapernaturale & 6:4720755 .Atqui Theol E.

d k

Major ex Terminis clara eft, Carnis enim & Sanguinisnomine quicquid

9B

in hobis eft naturalium virium removetur, vecig; fimul caufa revelatio nem-

fran

pc Dei per Spititum S. indicatur, — bi vircs abícondita in Chtifto cceleftis

lia

fapienciz myfteria percip:endi humanz menti penitus denegantar, & viciflim

Ia

afferítur, omnes bumanos fen(us deficere,

d

3

onec oculus apcriat Deus, qui ejus

if

glortam in Chrifto cernnc, conf. Joh, VI. 4$. 2.Cot. lVf 4. loi etiam fuper-

[

natutali divinz opetationi itibunn'ar omnia,

Fürm

Minor ptobatur , quia uude füaim habaerunt Theologiam Apoftoli, inde

gmï

habent omnes Theolog;, licet ia modo h:bendi vel imm:diato vel mediato

füs

intercedat differentia, Ui5a enime elt totius Theologix uttobique famma, np.

h

Jefüm eff&Chriftum Filium Dci, Revelat Pater Fiium fuam per Spiritam Sau-

&um, qui ptopterea dicitüt, zveUua evQiae x9) 2orXaAxu vpsws &» dÓnyvaa et

evrs, Eph.l. 17. Sed is utitut rminifterio Verbi, uude & Apoltuli dicaotor mi-

niftri Spiritus, 2. Cor. lII 6. & Paulus dicit: Vifum eft Dco, ut tevelaret Fi-

h

lium faum mihi, ut przdicarem inter Gentes, Gal. l. :6. — Non igitur Deus

revelavit Filium faum five Paulo f. Petto, at foli Éruantur ejas coguitióne, fcd

ut ab íe cognitum pradicarentaliis. interim Paulus ant Á pollo aut alius A-

jqu

poftolorü vel DoGtorü nihil eft, fed; qui incrementum dat,Deüs. 1 .Cor.. iL 7«

ü'tas

[]'

tet

(b) /ac. "N 7 O'CCUPatuSEE in eo Apoftolus, ut dehortetur à gra-

t

viffimoetrore,qs,Deus tentetad malá homines,quem dum plurimis argumene

Eu

tis refatat, hoc ipfo ver(i quartum repctit à rei immurabilitate, propter quam

impoffibile omninó fit, ut peccatum ab ipfo ejusque tentatione proficifcatur,

Fi

Verba ita habent: Qysze datum optzinum dr omne donum perfecium,

m.

C

(ire & Migspa has ditingauns Irerpreesquod i engionem p

-£52 (11.) $$- !

MÉPSuc D

jur

hac ejus effectum notet, 'Aga'yov veró G éAeoy hï& permutantur, adeoque

tri(l

W.

noa , ut vilt Grotius , illud notat dationem , qux nos bonos faciat; hoc veró

Dl

opus, quod ncs perficiat ad vitam aternam: fed potius utroque indicatar, De-

um uc in operando & largiendo, ita& tn opere donoque ipfo bonum effe, nus-

an

piam veró nec atione, nec opete malum) defarfum eff (&vaf v compoficim

4 16;

ex 9ey sb, à , i. e, aliunde non à nobis ipfis, & ava füpta, füperne, uon ex in-

6.3 0i

fetioribus terrz pattibus, fed coslitus, Conf, Jac. IIT. 1 5. 1 7. Johan. HII. 3. 3 1.

imila

. Cap. X!X. 11.) defcendens 4 Patre Luminum (Deo Triuno, qui Pater Lu-

t)

e

minum, à quo prima Lux, à quooriginem babet, quicquid eft fancli & boni

»

endge

qui eft fons & author luminum illorum, quz peccatis opponuntur , & illis

adti-

'coinmodé fetviunt, hoceft; omnium illorum donorum, quz menti illuftran-

dz & voluntsti in maclius fle&tendz ullo modo fünt accommoda, conf, Job. I,

cqui&-

jtm-

.9.Eph. I 18. P.X XVI 10,Joh. VilI 12, Pf. XXILL 4.) Aþudqugm 205 e/]

frantmutziio (utpote, qui Lux eft immutabilis & a

Na« 7 quz nul-

lts

]am fplendoris immutationem nullum lucis defe&um admittit, Conf, Mal,

ii

qus

TII &. Num.XXIII, r 9. quique adco fsmpcr (üi fimilis eft, unde perpetuusbe-

niefaciendi ténor fequitur.) zec 'w'g:z'äima'inis obumbratio (4e»n3* Sznex-

xg'c(-

acy.s. Nop modo ne minima quidem in eo g«j converfio lucis & tencbra«

inde

tum reperitur, (ed ne quidem 3z»exíacua veo75$ nullum mutationis vefti-

. gium,nulla caliginis viciffitudo, & ne quidem minima ejus fufpicio. Ut pror-

dato

. us impoffibile fit aliquid tene

,7 n?r

ijramm peccati in igfo.c(ï'c incipere , aut e?:

N

ipío venire.)

Quicquid

defupcf eft à Patre Luminum illud

b

: eft ö'eo'väoïag. Atqui

qii'a

»S(JIJ.!I

; ThCQL : Eo

*

'Ma

xR

j. ex terminis clara, cum & xd (

éebelov, quod DEUS nobis ;onfcrc

mediaté,

üs

Min. prob. quia à quo

Tomne bondm eft, ab illo etiam eft Tk»olcgia, Cüe

"

' jus 35e5s fise largitio ptotul dubic bona eft, quandu per Verbum mentes no-

d-

ftras iliumipat; quzque ipfa Óapataa: v£Aeov te&t? vocstur, tanquam s esdío

Jl.

m

e» wev xæmxa/.cgdn. Jàc- M. 1g. & cognitio veritatis, quz fecandum pieta-

temeft, Tit, 1,7.— Finiscerté Theologiz eft, ut peccati tenebras pell;t, men-

gü-

Idf

.tem illuítzet, voluatatem in melius muttt, quin igitur Lumcn ficà Patre Lu-

minum dcfcendf:ns nullum effe dubium poteft, -

quam:

atuf-

Turs, IV.

fb

D

.tioncm Ver.-

Qucm fcil. confcr; :

eus per revela

wp!am

Z

hac

B

98 Qn) de- -

P ss

vius n

bi: quod unicum Thcologiæ* coguöfcenäi

aute V

omnis «

priacipium eft.

cfcicntä

dun, (

(a) [. 7/75 d [ dj« Paulas 'I:he(ïäloz;ïcenüs füos vzriisargumentis

charitat

ad. conítantiam in fide profzdumque excitaturus, - inter alia b, l. id. agit

Commemoratione converfionis ipforun , dicens : J4dreo. ( nos gmt!zu

IPPI'OP!

agimis DEO fine intermiffione (budat eos cum gratultione ac grotia-

Cütans.

fum.a&ione, quod promto animo predictionem Evangelii füfcepetint ,

ludwf

Qu

re&tiffiméque de-ea udicarint, creden:cs fe non hominum , fed .DEI

przdicationem (üfcepiffe , ad-oque ex propria confeffione & experientia

ll

(

eos convincit, quod Chribiaoa "Religio vera fit & falutaris. )

2,,0.

num cum acctpif] 415 À mobis verbum auditus, Del , (xiyQ^ dxois

T£ O:B , h, e, Verbuin per euditum acceptum, . quod Apo(toii «udiecart

|

à Dco, Sicut EG. Ltli. 1. Propher«ram prcconiüm zuditusipforam, & Roa.

M:

X. 16.a'x94 illorum dicitur, — Ut aleó genitiv, 78 O:7 non tam objectum ,

Ym

quàm p'incipium notet, Verbum quod a Dco eft). Accepiffís illud mon uf

alios :

verbum bomiuum , fCd fiut $1 verà verburm Dei (accipere Verbum

przdicatum non ut hominum , fed ut Dii firmonem nihil aliud cft, quam

ugte

tales,

credere primam vetitatern revelantem, ut loquitur Toh, Muíxus, five Deum

hum

effe, qui per Apoftolos loqueretur. Eizzi non potett, fiulac hr« fententia in

nobis obtinuit, cum Dco fiohis effé uegotium, quando audimus Verbum E«

m

v:ngelii, quin obfequendi religio animos noítros fübeat, Qood apud ple-

qu;m

VOA

rosque Verbum Dei nulloia pretio fit, inde contingit, quia cum Deo fici ne-

M

gotium effe non reputint, ) gua, operatur 12 vobis (pronomen ; non ad

Deum, fed Adjoy 7& G&8 referendum, de cujus fcil, virtute & cfficacia fetmo

d

eft. Verbum &ieyéira] Grotius dicit (ono paffivum, (enfa activum, Theophy-

tinft

g

Ja&tus p:ffivé accipit. — Potior (ententia eotum, qui a&tive capiunt, cum Deo

ft, V

pro efficacia Evangelii gratias agat Paulus , non quatenus extecnis fignis &

miraculis confirmatum eft, fed qu:tenus operatione icterna fidem, fpem;

Vr

conftantiam, patientiam cum aliis fru&ibus Spiritus gignit. Adeoque non ine

quix

Vater

telligitar &dpyer à verbo fejuncta; fed ipfi conjundkitlima atque fupernatu-

ralis & divina, qua illuminat intelle&tum, trahit voluntatem, & d« fcmetipfa

illi

teftando de Divinitate füua fide divina certum reddit animum hominis. Pro-

bat igitur ab effz&u fuiffe Dei fermonem , quem tradiderat: nam hominum

alo-

«

do&riqg nihil tale poffa; Non autem negligenda funt; que obfervat C

ii

vius

'dii 111

-R52 (1) $e0-

,

5

5

n

viuuis.,knc-x:pe (.x) j';ui egefat (erino tamen n pïilæiï:i;ïi dmt;

g

:

t, qilia pergit

dicit, vobiscum; fed in vobis, ut

/äïgetc Verbum Dei, nec ccílat, ( 9 ) non

omnis «fficacia fit Des, ac divine gratiz laus w bustur) qu; credidiff;s (quod

crelentium mentionem facit, ur rarfas Qalovius, non exclufivé tucelligen-

Qmentiy

dum, (ed approptíativé vel pacificatvé ,. quod illos ad quos f.ribit judicio

d agit

charitatis Pro*—.rcdent:bus habeat , ac tales etf* velit, illisque hanc gr«tizm

gmm

approptiec: quim aemini denegatam vult Deus, eo fiae Verbum pradicate

gfafige

curans , quod vivum,& cflicax eít ad convercendss animas, ut onines pcr il-

petint,

lud convcrtantur, )

i .D8l

lationezf:,,,tanqua;n

etientia

. Quicunque hab tus in veritatem primam ejusque reve

in vim motivam füpernstaralem & rationem aflenticnd: ultimam re-

du

-- folvitur , & ita fucceflive pec præivio's—aöäus acquiritur , ille eft ácquifr-

* dignf

tus quidem, non tamen naturalis, (ed fupernatutalis ac 5730 9- pét

Vliertt

divinam revelitionem collatus, — Àc

qq'i Habitus*Ti-zcoiögiæ quäli's pet

20

fc cft & efle debet&c, — E:gó,

dhm,

Major ex terminis eft; Namq; vetitas revelans qua

fal:'s (.-u-pcfnatmalis efts

n tf

. illumíin:tio intelle&us, tra&tus voluntatis actus funt füpernatarales: Nec per

;tbum

alios actüs acquiri poteft.habitus Theologiz , quim eos in quos pet Íc &

| quam

füapte natuta movet prima veritas revelans, nempe per a&us in fe füpernatu-

Deum

riles,.. Ut adco fupern.taralis habitus fit Theologia & 9:673»1 ", talis, qui

onta if

humano ingenio ac fludio, citra fapernaturalem SpiritusSancti gatiam pae

um E«

.

.tàáti nequit5. coaceffus nobis & collatus per. Verbum revclatum , quo tan-

ud plc-

quam inftrumento illuminat 5

piritus S. intellectum atque movet ttahitque

[ioi ht«

volunta:em noftram,

n d

Minor ex textu conftat.

Qu enim eft operatio ,Vcrbi- prædica'ci eadem

(fetmo

eft & fcripti, cum omnis inter utrumque differentia in connotatis tantum ex-

tophy

-trinfecis confiftat,

Hzc autem ejus opetatio eft, ut citra malitiofam repue

4

mDeo

- gnantiam five le&um; five auditum ita illuminet mentem hominis;ut certus

:fit, Verbum illud non humanum, fed divinum effe, hancque fidem deiuceps

gnis &

ulterius confervet, confirmct, ob(ignct & foccuaodam reddat. 1lli autem actus,

! .f-pfm;

yfilie

quibas veriras prima lntellcc&um per (üam revel;tionem illumioat & volun-

; tatem trahit in confenfüm, deince

[Datt

ps iterati gignunt babitum ejusdem cum

neupfa

iliis naturz, h. e, (ü Exermtuulem,

, [Ifo-

(b Efa. V ll. z0. Scopus Pl"o[.)hetæþex antecedentibus clarus

mipum.

;Cgfo'

.eft, nempé reprehendere eos, qui alieho utuntur ptintipio, Remotis fcil. mo-

n Popalo [íta.litico t, t, ufitatos ,

viU$

.dis zllþgicimis ; qqfatum, rcccn(&; quatuor i

cum

B3.

-eag (14.) Sét-

s

m d

m

fierscn

cum -m&htioncm facit (ä)»pythoniüamm (b)divinatoram (& ) mudlitantiu

five Magoram (4) & quattó meditantium five Sophiftorum, i. e. corrupto-

yit ateti

gum Scripturz Sacrz, Legitimum prafcribit dicens: 44 Legem (à qua fcil.

Judai defciverant, Legem fcil. Dei univerfam, omnem revclationem divinam

facris litetis confignatam) (j« ad toffimonium ( quod tyyymxás cum Lege

conjungitur, aut przcisé teftimonium denotit, quod JESU Nozareno perhi-

Cogü

bent omnes Prophetz, AGtor. X.45.

Eft autem Sermo Ellipticus, quate ex

antecedentibus fapplendum verbum tg*Y1, quztere, hoc fenfu: Jehova Deus

populi hujus quaratur in Lege & in Teftimonio, in tota Scriptura Sacra, ubi

(4)

etiam invenitur. Conf, Johan. V. 3 9.) Quod (i non dixtrint fesundum

tam d.

vtrbum boc (illi fcil; de quibus ver( przcedenti. Excluduntur hic omnia

aan (

alia ptincipia) 2207 erás ei, (9opülo.huic) Aur0rA, (pax & fclicitas— exopta-

fáfiquau

ta: Si alifld 'admitter";t pr'incigiqm erunt infeliciffimi.) -

genete f

Ubicunque Deus fe tanturm fub graviffima comminatione quzrendum

falubris

.e(fe dicit, illud eft unicum Theol

divitm

in Scripturá Sacrà &c, — Ergó.

ogia cognofcendi principium. Atq-ui

t

Ítigo(

. Ma) prob: quia Theologia eft fermo de Deo, cognitio »Dei ; -cuviUSQ cogni-

tionis non aliud principium effe pote(t; quàrs illud, ubi Deum & quarere &c

eft il

invenirelicet;^ Gomminatio adjedta omnes & Doóctores & Auditores fetit,

puri

d)j

quotquot fcil, Verbo Dei negle&o falía principia fe&antur & vim exclufivz

evidentiffimé continet, Lex enim & teftimonium h. e, Scriptuta $. Cano-

büs do

&d alut

nica per eam omnibus aliis principiis & mediis c'ogho(cendi divinam veri«

—

tatem opponitur, qualia (ant Authoritas Ecclcfiz, Infallibilitas Papz , ratto-

fl t

nis naturalis fibi telidtze jedicium, voluntas & arbitrium hamanum &c,. At-

p X:

que vi oppofitorum principii dignitas foli Verbo Dei tribuitur. — Qui Ver«

mmp

bum negligit Lucetü veritatis non videbit, cognitionemque falutis ad remis-

-

tut v, o

fionem peccatorum non confequetur: lgitur, qui veritatis cceleftis Luce il-

la doé

luftcati velit, nonnifi Legem & Teftimon:um coníülere debet,- Arque fic

fe&gxoï

4idemus notas &;requifl'ta' genuini ptincipii Scriptura S. convenire. Ett enim

- fumma

(à) dvréezns Q-, quia Verbam Dei Iíraclis ver(;. 1 9. (5) Clara, quia Deus in

"-

Q

illà refponder (e quareüntibus, (c) Vera» propter authorem Deum , qui ipfa

veritas, Et(4) eam veritatem per fe ipíam demonflrat, fidemque gignit divi-

M:

nam, quz omnem dubitationem tollit, omnemq

lr

?c fuperat fcient»igm huma-

nam, Exeài enim cft Áurora.

Mi

otant ,

Myay

: Miuor-ga.tet, quia Lex & Tsüiggqïpxg giiyäigam .r.cyqþxigp'cgyn

literis

Ra2 (5.) Saä-

d

*-—

tiüm,

htcr $ conüonatam, illam Scr:ptutam, in quá Chriftus fcrutati jabet, in quä

Kl'lipto

vita aterna, qua teftatur de Chrifto,

qu (l

ivinam

T utrs

V.

m Lege

) petti-

Con&at autem duobus Cap:t:bus ered cnd1s &

lte er

a Deus

X agendls, fidc ac chantatc.

ctà, ubi

() 2. T i:m !!

dun

Monet h.l. Apoffolus Timotheum , dt pue

Qfmnia

tam dodcirinam illibité cuftodiat & purc Ecclefiis cuftodiendam tràdat, For-

CXOPI&-

gmazn. (uroio ts delinestionem non rudem, &d tim claram & illuftrem ,

tanquam, fi penicillo & coloribus fit expofits: five id, quod incetto a&ionum

genere eít intuendum) Jabe fanorum verbarumo (végeanvivran Meyur (ani&

'endür

falubtis Verbi comp!cx:ve famti ; quatmus & voces phrafcsque & fenfum

Arqui

divinum comple& tur.

Adeoque intelligit ideam dodtrinz , que & in fefe

rc&é (e habet, & fimilia fibi, h. e. re&ta Cm:queg gnit , quxcunque ex prz-

COgn«

Ícripto & tenore ejus proferuntur) que à me audifft (que um rans non

tete &

eft alla,quam quz in Epiftolis Pauli contmerur,acque adto nonmf jin Scri-

sftity

pturà S, expreffa habetur, utpote quz divinitus tr:dita & «'ivinà fide credenda

duíva

x

eit ) 2» fíde elr dileélione in 3efu Chriffo (titiquam illis capitibus, in-qui-

Cino

bus docirina illa occupatur & ad quz revocatut: de iis fcil. quz credenda funt

D Vetl»

ad falutem , & fecandum voluntatem Dei'asgenda, — Quanquam enim nofi-

, atto

nulli hzc verba cum immediaté antecedentibus conne&ant, alii, ad «eer-

( At

zwn licetreferentes, modut eandem habeüdi iis indicari velint; Re&ius ta-

ll Vct.

men plerique de Obje&o: mtcll:gunt, ficuti. Partlcula £» alibi quoque accipi-

| te(rie

tur v. g. Rom,Xl, 2. Ut ita oftendat Apoftolus, in quibus rebus occupetut

axeid

illa doctrina, fcil. in fide pnmum & deinde in dile&tione, non quahcunquc

fed propter Chriftum. — Sive in fide ac dile&ione conüüete hujus dodtring

qu lic

lLenim

fummam, fcopum dtque fructum.

)dts m

Quicquid eft mezizung fanorum verborum illud contínet crcdcnda &

lll! i

agenda, Atqui Theologia Chriftiana vera &c. Ergo.,

i divi-

Maj patet, quoniam duo ifta fanorum verborum capita exptefsé recenfen—

hurmie

tur, fides, qux crcdcnda, charitas, quz agenda notat,

Min. prob: quia Thcologia Chriftiana nihil aliud eft, quàm uya.cvwmv

otant y

Aoyuv in Sctiptura $, contentorum methodica delineatio.

literis

(b) Q s.

E

&

Ts

* | 8. 3 (16- ). g *ä x

L ss

) 'T3;5L I; S"ifflm'lä hæc 'Vä'ätba' iriiCtiþtïoagm .E'pi&olæ ad ,;;lgti.nm?T

emphaticam & auguftam, ut demonftratá functionis fuz dignitate authorita..

f

tem fibi & attentionem apud Titum pariter & Cretenfes comparáret, Pag.

Lu, Ser vis DEl, Apoflola autem Jefu Chrif: juxta fidem (xoÀ. v«l

citca hic figaificat, ut vult Balduinus, vel fcopum minifterii Evangelii often-

dit , ut idem fit atque eyg2s quomodo explicant Oliander & C3lovius, vel

otius in coníueta fignificatione fümitur, jüxta, fecundum , quz Flacii fen-

tentia.eft, con£. Rom, X. 2, 1. Timoth. I, rz, Ut ita habilitatem perfonz

fuüz ad munus divinitas mandatum demonftret, quia diving veritaiis eà, quà

decebat tantam DEI Legatum,notitià inftru&tus fit) electorum DEI (b. €.

non hypocriticam, fed falvificam, qualis eft ele&orum Dei, . Hzc enim prz-

cipaum cle&orum thuiütum eft, utin quà Dcus illos elegit. 2. Theffil If

133 i agmtiaüfm ( Bdryyenig verbale nomen cu:i notitia affcctum fimul

connot:t, eaque propter de fideli & falutiferà agnitione ufürpatur. Marc, VIT,

33. Coloff. 1. 6, conf. Ephef. L. 17. Philip. l. 9. 2. Petr, L. 2. j, quam majoti

men(urá Minifiris Verbi largiri Dcus'folet) V;rzza£is (Evangelicae, quz &£o-

1

ita vocari folet, in oppofitione cum ad umbras & ceremohias Veteris

PAU

'Teftamenti. Joh. 1.:16, t

um ad bumnz cationis van:tatem. Gal, II 1. Col.

L.5 quam Apoftolus A&or. XX, 27. I1acw lu 2A«v O& 3pprllat, quz-

que nil aliud quàm vera 9eoAoyia cft, ambitu füo fidem & quicquid ad no-

títiam ac praxin divinam ípe&tat comprehendeos ) qwa e5? fecundum pit-

Zatem (articu!us TÓÉ cmphaticus efl, ac veritatem , de quà Paulas loquie

tur, diftinguit ab aliis, atque indicatur, eam habere hoc (irzgulazc,.quod cum

ietate ar&kiffimo nexu coptlata éam includit, "Evedesoa veró vi otiginis &

ufüs Scripturz S.vcrum Dei cultum notat, cujus cum vcritate ibtimum nexum

particula xa,mà indicat, ut fenfas (it:: Veritatem non alió fpe&sre, quàm ut

Deus rité colatür, ut, qei ad agnitionem veritatis afpirat, cultam Dei negli-

gere non poffit, atque um xïuaxfmä in veritate ptoficiat, f1 incrementuin fen-

tiat pietatis;)

Quicquid docet fiducialem agnitionem vetitstis per pietatem operofam,

- illud docet credenda & agenda. Atqqi Theologia Chriftiana. E,

Major ex Terminis clira,

. Min. ex iextu, Id enim docer Theologus Chriftiapus, quod docuit Apo-

&olus: Apoftolicaque do&trina vera demam Theologia eft, .

wre-

U^

m l

"—

-

" il

7

Iw

r

L

us

—

i daeum.

&

9

Qu

R

ag

s

T

t

es

t

Bd

EX

a

*s

*

s

ii Y

s

d

-

D

kw

" :»

ia

E

AU

ER

d-

-

A

as

À

m

RAT

:

03*

I

N

B

N o

2-!"

*

queqe

Lt

AM

3.

LA

d

*

d

*

.

*

*

La

p

has

EE

d«f

.

v u

z

t

POK A

i^

P

Qs

äæ

-

*

d

$AE

um

Md

3

$

h

*

—T-ät

A

E

s

ï&*-

us

p

*

rír):

ag

)

*

5

nE

^

H

z

X

Zs

*

s

;

g:'

PT s

*

t

a

n

g

d

;

23

:

Ms

o

5

u

l

MT

-

E

"

d

Y

PA

-t

,

d

Y

AE

o

o

d-

P UE

Hs

X

»

o

cudr

E

K CH

PUAT E

PU

VU

it

H

vt

a

s

À

K-M

$

£

a d

A

o

d

k

»uct

.

d

a

(f

P

us

at

LA

;4

x

2

C

A*

:

zi

AE

J'!;'Q-

As

"(l:u

ia

2

K

R

i

*

*s

E

T

Ms

d

*

AE

[

x

t::'

E

Mp

m

um

g

$.

;

r

z

N;ä)'l&

D ï'*;)

dv

m

E

ä***'af

z

d

u

A

aA RUA

"d

Ls

ä*;lf!.,

A RE

b

X

a.

...ü-

ia

-

$o

CR

t&u

f!

"f

Y*

35

2m

M

A

X

i

j*

MX

N s.

5

;

A

UOE d

vt

i

$

'"l

M

j UA

*

s

P

x

2

(ib

*5

»

3

L

4 MIDS

Pl

AT MA

a

d

A

i

T

L

.

4*

Ya

E.

du

T.

6

[uS

DA

*

-

UM

$s

y

$

vl

-

j5

d

m

Z

d

g

h

P

x

?-

(s

"s

;

us

x*w

&L

RA

fv

*

UE

z

m

;

W

L t

d

b

$

3

pE

s

Vi

La

J

h

Il

5

t

du

2

X*

AA

N

:

T

*

,-&cx;

i

IU

j

A

x

s

X

p

p

?

/ j

(33

$.

23

2'.

1N .*L

V

*

es

:

,:

A

5

æ&

ij

RI'F-

g 9

3

3

:

C

d

a

ii

N

z

y:

x

&

T.

s

.

Ya

r

M

3

/i

M

TP

2)

?

*X

E

P;f'.

*

d

*

P od

ï

x Mi

N E

2

*

M a

&

x

Vr

H

"

i

r

d

N

25!' E:

p

P.

hs

,

TC

*ï»

d*

34

$E.

riun

a

2

iE

*

.,,!

du

$x

dub

,

87 g

EO

*X

3

4

Kai AAE

væ»

"s

N

ste

P

i

Mi

Es

m

**

wj

i

R

;g*t P

Ty

5

v

Dd

j

"

TP

*w.

^.

m n

P

k:

a

x

E^

tG

-*

r

£

U d

Aer.

AE

b

T. ME

$É

*

-

«

r

VE

H

^

$

LA

Y as

AF *

xæe

(V

H

*

j

E

L

.

,:ä

P

M.

i

2

*

A E

A

:

" us

2

aT

ä

3.

*

qf(

Mu

t

Ls

A^g

a

As

F

)

P.

*

? a

A

.-4»&' »&

:

i

k

wg-

M.

^g

m

14

«*A

I«

24

d

AX

x

M

d

*

t

i

L

$ 3.

A d

*

s

m

]

£

E

g

2

i

-*

x

A

ht

3y.

Pa

z

ER

r od

k&ï.

v

s

d

£

.q

d

P ia

p

ïæä

z?.*

24

Bu

ao

s

-

ïa:

-

E

il

A

:Q'!

j- d

n

&x*

*

*

d

-

äg'.

e

i

EY

X

49

As

$u

*

D

.

$ ARA

f*

D

E

x

'.;ï!:

A À

As

u

i

$s

iC

i

*

M

A

*

4

£

N

»U o

N

s

h

d

JM.

A

"

P

M

li^

;

3

sh,

X

A^

2

AV

Lv

n

*

*

*

Ms

d

*«

LA 053,

d

s

L g

E 3l

$4

*

^à

"

"

EE

HN3

ii

n

d

^.

A

us

*

"i

L

d

*

M

u

[

Fa

ob

gl

*

h

i

-

"

M

Á«

M

Q'x

9

"

&

^

P

g

-.&æl

A

"w

^.

5

W

H

E R

*

r'-'þ,

k2

»;i'

;

EL

?

v

Y*

j

T

w*

i*

-:

L

*

*

É

P

i

É

:

us

.

d

*

V

T"

L vvl

r

E

i

N

'?

*

M at

M

i

o

h

E

as

*i

Ti

L

as

*f Tu

WE

*A»'

z

i

:;

OE

C

T

T

EOY

]

A

a

st

p

)

u

AUR

U

*

s

É

M

,3

wïhf h

d

,L

i

514

d

Md

xR

9

M

5

s

^ d

AE

4

a

É

a

a

Ed

d

Ü

b rl d

d

i*

r

m

M n

Wi

s d

E

i

AE E

st d

L

A

sv

E

d*

5

"n

6;

"P

,ö

d

z

Á f*f

Ui

E

iif a

LUE

3*

* s.

$s

i

i.

UcY

w

i

iv

-

s

—

ag

d

A

z

DÀ

"3.

EL

QUW

x

K n

OE

EE

C

—

"3

aE

224

wft

x

lii

DUM

iA

Ms

[

s

E

A

a

2

3

i

z

—— — — L

ss

T E

LA

&

A—

COLLEGH BllLIF I

W

QuO

19

THESES

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

d

CREDENDORUM

ä

ä

16

E SOLIS SCRIPTUR 7E SACR/E DICTIS

ä

EXEGESi THEOLOGICGA ILLUSTRATIS, SOLIDE

ä

DEMONSTRANTUR.

EXE.RCITATIO PR1244.

L

Bd

QuAM

AUSPICE DEO

e

SUB PR4ESIDIO

—

x

CHRISTOPHORI REUCHLIN! ,

e

ä

SS. Theol. D. &Prof. Publ. Ord

Re[pondendo defendet

M, JOHANNES 1$AACUS ANDLERUS, Bebenh

SS. Theol. Stud. in illuft. Stip. Tub

n

JDie

€ — Augufi

m

Hótis Jocoque confuetis

E

À, O. R. M. D, CC. VI

;;;

TUBING ,

Tvpis JoHuANN, CONRADI REIsiI-

a/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com