KaI600-1718_30

E

-

z.

idxwæ&XI

p 4

i

ET

—

—

TARCTEN

"S

i

—

CU ao

—

3

4

-

—

L^

—

N

"x

ES

u

x

D.

? .

"

a

P

A5

;

i

z

"

y2

J

|

i

"

$|

z

2

:*I

?

L

Z

n

E

P

«]

i1

Digitalisat

ï

d

vorhandgn

:

"s

l-

2

-

C

EEE

f

(s

x

i

LAN

am

3

UI

TT

NUs;

-

i

90

0. DB r

VATICINIUM

HOSE /E

NOVE VERSUM PARAPHRASI

NOTISQUE ILLUSTRATUM

Quod

PROSSIBE

JOHANNE CHRISTIANO

KLEMMIO,

SS. Theol. Do&ore Profciïore Oldmano

Ordinis füi h.t. Decano,

ac Supermtendente

d

Diem Martii, MDCCXLVI

Defendet

M. GEORGIUS FRIDER. LIESCHING, Murr.

SS. Theol Studiofus & Serenifs, St1pend1ar1us

93

e

TUBINGJZ

Literis CHRISTIANI GODOFREDI COTT4A

(

T

)eCd

m

VE

NSS

Z

W

e7

()

XS O IN

r7]

z

VOK

m wvl

(

li

"

T

/

Jl

gcfäæ

v

pemr v

H

7f

t

h

z

,

o Z

N

z2

OM

T;,f

KG

S

9

,

A

Ed

E

E

N

L

;

pR

4

*j

í

Y

Ltæ

ERN

(*

:

—

ss

s

—

2

(

fs

53

TA

SNI

2)

s

S

lä'

(

N

a

A

/

A EL

x

-

L

d

i

R

i

(,

E

þ

s

f

)

OE E.

«

E

2

S

»

J

^

S N

d

€

AX2

-

beri

J

*

N

x z

E

(

77

O

t

"i

//

/,

7 d

RI

R

z À

EE

/

N

z R

— N

M

r

E

T

»

CAPUT XII.

Rophetia denique ultima comple&itur capita poftrema duo-

decimum , decimum tertium & decimum quartum atque non

tantum Iíraelitarum degenerum , fed etiam Judzorum, pau-

lo meliorum , comple&itur accufationem , condemnatio-

nem & judicia divina cum emphaticis tamen & folatifluis

pro reliquiis ele&orum pollicitationibus evangelicis ; in Novo Tefta-

'extum ita vertimus & circum-

mento eventu egregie comprobatis,

fcribimus, * Y.1. Circumdederunt me cum mendacio Ephraimitzs

& cum dolo domus Ifrael: at Juda ha&enus dominatur cum Deo &

cum Sandtis fidelis eft. — Decem tribus apoftatice & domus przfer-

tim regia Ephraimitica inftituendo cultum falfum , mendacem, ido-

lolatricum me prophetam Dei imo Deum ipfum circum circa obíi-

dent, affligunt, abnegant, idque perverfi hi Ifraelitz faciunt dolofe

contra meliorem fcientiam & conícientiam, Ecclefiam . & Imperium

evertentes, tantum ut idolo Rationi Status, quam animo concepe-

rTunt, inferviant. Ex adverfüm vero Judai ftrictius di&i atque nec

à regno nec à Sacerdotio deficientes (unt, manentque vera Dei Eccle-

fia, populus & dominium Dei, fan&um Sacerdotium in communio-

ne )fan&orum & fidelitate perfeverans. y. 2 Ephraim paícit ven-

tum

* Analyfes horum capitum fpeciales dant $. Scripiys, YAN Yint, CoGcr]Use

MaRcxiys, TARNOVIUS Gc,

*

e

2

SoOoCS

tum & perfequitur Eurum; quotidie mendacium & vaftationem mule

tiplicabit: feedusque cum Affyria.pangent; oleumque in Zigyptum

deducetur. In a'c'rcïpifcantlur Ephraimitz, & rem nihili idemque a-

gunt,quod ageret, qui ventum tanquam pabulum hauriret, uti pro-

verbio dicitur vid. Jer. X1T. 22. qui quidem inflaretur, non autem

quicquam confequeretur virium , fic turgefcunt quidem vento Reli-

ionis fuz apoftaticz beatosque fe exiftimant, cum tamen prater

ventos nihil habeant folidi folatii,idemaue porro iis fit, quod, uti ite-

rum proverbio dicitur, qui Eurum celerrimum & perniciofum ven-

tum Perfequitur, nihil ejus confecuturus: fic fruftra funt idolola-

tz, quiin idolis fuis , quin etiam in auxiliis aliorum . idololatrarum

rxíertim Allyriorum conf. Cap. XIV. fuam fpem fiduciamque re-

ponunt, Indies de multiplicanda & extendenda fua idololatria falía

& mendace nec non perniciofa, vaftationem & animarum & bonorum

temporalium inducente & foliciti erant, & re ipía hzc mala inde à

jeroboamo primo foliti (antinferre , uti etiam in faderibus pangen-

dis cum Affyriis opem quzrere & in mittendis muneribus in JEgy-

pium auxilii gratia a&uofi effe conífueverunt, y. 3. Atque lis eft

Jehova cum Juda: & vifitaturus fuper Jacobo fecundum . vias ejus?

fecundum opera ejus retribuet ei, Nempe id animi eft Jehovz ere

ga populum fuum Judaicum generatim , qui folet effe eorum, quiin

facta aliorum inquirunt, eaque vel accuíant vel excufant, vel abíol-

vunt vel.condemnant, ficque vifitationem inftituit cum gratiofam tum

iratam fuper Jacobo ejusque tota pofteritate & fuper omnibus ejus a«

gendi rati

onibus, ut ei fecundum opera fua omnia tam bona quam

Y.4. In utero fupplantavit fras

mala five bene five male retribuat.

trem füum & in xobore fuo princeps fuit in( Deum ) divinorum. Et

de

3,4. Angclus, qui cum Jacobo eft coll

uctatus & alias quoque in V. T. app4-

incrcatus ille ipfe Deus fuerit ?

puit: an creatus aliquis, an vero

á$nter interpretes & — Theolo.

o

€os adductum fuit in difputat;onem.

Prius

zos à

fferunt SrRRARIUS, VATABLUS, MENOCHIUS,

poft Chaldezum & Jud

Lueovicgs Dz Drxy, alii,

ambigit DRustus , accedunt etiam nonnulli ex. no-

S

$5082

3

de ipfo patriarcha quidem & flipite notum certumque eft, quod De-

us eum ita gratiofe vifitaverit jam in utero, cum ejus fpeciali ope

ad fidei fuz oftendendam vim fratrem Efavum fupplantaret, eidem

primogenituram divino nutuprariperet, Gen. X KV. & poftea majus

etiam & robu

ius in vita fua fidei fuz ederet fpecimen, cum ipío

1

Deo Angelo i

creato feu Dei filio fecunda divinarum perfonarum

concertando eidemque prevalendo. y.g. Et principatum tenebat fu-

per Angelum eique pravalebat flendo & deprecabatur eum: Bethe.

le inveniebat eum; ibique colloquebatur cum eo. Namque Angelum

fecderis, filium Dei in corpore ad tempus affumto, fecum colluctan-

tem non fuis quidem viribus; fed fide, fed fidei armis precibus, la.

chrymis itadevicit ; ut ei prevaluerit ex divina virtute & osconomia

atque adeo principatum obtinuerit ; uti luctze hujus À propheta ad-

ductz & circumftantiis fuis amplificatz edocet hiftoria Gen. XXXII.

24. feqq. atque etiam apparitiones & colloquia cum hoc Angelo ad

A25

tem-

fttis e.g. Carixrus, HacxspAwiUs. Sed pofterius preferendum effe do-

cent é Judeis R. MzNáHeM, JuiUs, PrscaArom, RiverTUS, AINSWORTHUS,

"TARNOoviUs,uterque SCHMIDIUS, LivELEUS , MARcKIUS, CoccsJUs, GEBHARDE

pluresquealii, Rationes horum (ünt, quiaquiin verfu feq. vocatur *]N513

hic Dcus dicitur, quia ab eo precatur Jacobus- 1713* benedicat, quia TN?211

cam jj Emphatico appellatur Angelus ille nempe Princeps Angelorum & Do-

minus, quia Jacobus ei tribuit honorem — divinum ( quem Angelus creatus

recipere noluiffet ) & opera Deo propria, nempe liberationem ab omni ma-

lo, quod à folo Deo pctendum docct Chriftus Matth. VI, 15, Sap. XVI. 26.

Inter mala autem przcipuum eít peccatum.

Vocatuz Jacobi redemtor, qui

uia

titulus eft Dei Ps, XIX. 15. Jes. XLIIL, r4. XLVII, 4, con£. LIX. 20,

Jacobus benedicere. filiis volebat benedi&ione non vulgari, fed prophetica &

patriarchali adeoque petiit benedi&tionem non verbalem ;(ed realem, quam fo»

lus conferre poteft, cujus idem eft dicere & facere. — Quia ita accipiunt Cv-

RILLUS LIII, Thefauti, ArHANAsiUs L.IV. contra Arianos & PRocoprus in

Gen.XLVII.16. Denique Deum appellari Angelum non eft infuüetum in

Scriptura, ut agnoverunt LXX. qui Eccl. V. 318713 1332 verterunt in con-

fpectu Dei & re&e, ut fequentia docent.

a«terum unde fuppleverit Hofeas,

qua: in hiftoria Jacobi fcripta non habentur, nim. ex divina infpiratione &

quem in hac profopographia fcopum habuetit Propheta,docent interpretes

CarviNUs, RiVETUS, ScHMrbur, Conferatur Coccsj]us &c, & ad veif, gcum

confer fis WockzNiyM contra. Synchys. p. 9 3;

4

$£ ((oCS

TMM ao

cempus in forma humana in Bethele etiam dc noftra pofterorum condi-

ditione habita conf,Gen. XIL g. XXVIII.19. X XXV.6.7.15.compa-

rente y.6. Quoad Jehovam (Deum)divinorum exercituum: Jehova me-

moriale ejus (erat). In iftis apparitionibus Deus triunus una cum cae-

leftibus fuis exercitibus fe huic Patriarche confpiciendum prebuit, &

monumentum memoriz perenne per erectionem Bethelis fuit atque

permanfit. Y 7.Itaque tu ad ( Deum ) tuum divinorum converteris:

pietatem & judicium conferva; atque fpera in (Deum) tuam divinoram

jugiter. Qua cum ita fint, ut tanta jam gratia affecti fitis in veftro

patriarcha Jacobo Vos quoque ejus pofteri, idem quod ipfe agatis,vera

fide & poenitentia ad Deum triunum, ut vos convertatis, par eft, di-

gnos poenitentia fru&tus proferte, nempe pietatem feu omne officio-

rum genus, in proximum effluens, idque propofito non tranfitorio, fed

perpetuo, non veftris , fed Dei viribus fpeque in Deum triunum u-

nice & perpetim collocata. y. 8. Quoad Mercatorem in manu ejus

lances dolofz, opprimere adamat.

Tantum equidem abeft, ut vosad

exemplum pietatis Jacobi componatis, ut etiam prafertim, qui mere

caturam exercent, contra pracepta divina lances dolofas mendaces-

que in manus affumere proximosque íuos maxime pauperes defrau-

dare nulli dubitent atque adeo iniquitatibus fuis & rapinis religionis

Íus focios opprimere & peffundare operofe & animofe annitantur,

y 9. Attamen dicet Ephraim; profecto ditatus fum ; inveni mihi o-

pes: quoad omnia opera.mea non invenient mihi iniquitatet , qua

peccatum (fit). — Hac tamen ingenti malitia & proximorum oppres-

fione non obftante dicere & affirmare hypocritice folent & audent

perverfi maxime Ephraimitz , fe benedicente Deo opibus accumula-

tos eífe certiffime , imo laboribus fuis & induftria acquifiviffe fibi di-

vities, neque in his omnibus fuis operibus quicquam inventum iri

iniqui, quod contra fe effec , quodque veri nominis foret peccatum.

Y. 10*

y5 8,9.- Dïäcu!tatem nc:.ius in hisce exponunt Pórus, S.ScHwiDiUS, TARKO-

viy$, MAÁRcxiys &c, coní, VW ocksNiUS contra Enall, p. 181. feq.

B.

|

$)oCÉS

M

y.10. Contra ego Jehova ( Deus ) tuus divinorum inde à terra -

gypi: ufque habitere te faciam in tentoriis fecundum dies conftituti.

5

Quanquam autem contraria merearis omnia: attamen ego lehov&

j

Deus tuus trinus fum ; inde ufque à liberatione ex tenebris Zgyptiacis

maximeDeus tuus füi teque in populum & Ecclefiam affum & ne nunc

quidem ac in pofterum ceffabo, quoad reliquum femen ele&um te in

tentoriis juftorum habitare facere íeu regno gratie mez in N. T.

comparando cum feftivitatibus letis V.'T. . y. rr. Et loquar ad pro-

phetas ; atque ego. vifionem multiplico : atque per manum prophe-

:arum . affimilabo.

Atque hzc precipua N. T. erunt beneficia,ut ver-

bum meum immediatz revelationis per filium meum infpiraturus &

per alloquia daturus fim Apoftolis ; Prophetis & Doctoribus, ut vifio-

nesfim multiplicaturus Joel. IT. 26. 27. ut mediantibus prophetis &

prafertim meo filio fimilitudinibus, parabolis &c. regnum meum

fim do&urus.

Y. 12. Nonne Gilead Aven( eft)? profe&o vanitas

funt; in Gilgale tauros facrificant : etiam fíacrificia eorum funt ficut

Omnine res itafe habet, ut Giliadi-

acervi; fuperfulcis agrorum,

tz eo ufque in idololatria fua procefferint, ut & ipfi ipfum Aven,

ipfa iniquitas fint & ipfum BethAven, quod olim eras Bethel, mali-

tia zquent; Profe&o utriusque & Cileadis & Bethelis incolz ipfa va-

nitas, vaniffimi & perditiffimi funt ; etiam Gilgalitz boves idololatri-

cos immolant atque adeo precipue urbes Gilead, Bethel, & Gilgal

vid Cap, IV. 15. XVI. 8. aliis peffimum przunt exemplum, imo

adeo multiplicant idololatriam, ut tot fint eorum altaria idololatri-

ca, quot funt acervi in fülcis àgrorum conf. Cap.IV. 1. X. r.

v. 13. Fugiebat equidem acobus in terram Syrie : & fervie-

*

L

bat lírael propter fcminam

& propter foeminam cuftodivit,

Equidem ex hiftoria Patriarche fofephi noyimus , quod propter

A 3

juro-

Quzin Y. 9. & 1o. habentur, GRoriUs intäfiigicintcrrogative. Adhuc federe te

faciam h. e. facerem ? Poft tot flagitia tua patererne te domi tranquille vivere?

& ego loquerer Ifraeli per Prophetas vifionem mulüiplicarem & per prophe-

tas uterer fimilitudinibus?. Quodnon improbamus,

12. De connexione & reliquis liujus. verfus difficultatibus: confer interptetes

Íepe cjtatos apud Poryw, $.ScHMIDIUM, MARCKIUM Gc,

6

So(8

furorem fratris fui Efavi maluerit fugere in agrum Syriacum ad f

deiíux íocios & duram íervitutem íervire , tum propter uxores

tum cuftodiendo greges ad benedictionem ]Jehove fidemque in

Meffiam ei promiífum confervandam, quam cidem cum fratre im-

pieatüi & idololatrie involvi. Gen. XXX. v. 13. Ideo per

Prophetam afcendere fecit Jehova Iíraelem ex Zgypto:

& per

Prophetam cuftoditus eft. Quare hanc Pietatem ita in pofteris Ja-

cobi remuneratus eft Deus, ut eos in JEgypto afllidione preffos

Íumma atque inexhaufta per Prophetarum maximum Mofen poten-

tiffime & miraculis intervenientibus ftrpendis eduxerit atque liberave-

rit, utita Ifrael ceu peculiaris Dei populus &Ecclefia à ProphetaMef-

fia Mofis antitypo fuerit cuftoditus & coníervatus, v. 14. lrritavit

l(rael amaritudinibus: ideo fanguines ejus fuper eo relinquet; &

opprobium ejus retribuet ei ( Dominus) dominorum ejus. Contra

vero lírael degener decem tribus irritarunt Deum amariffime idolo-

latria & íceleribus aliis ab eo .deficiendo turpiffime , quare cxdes;

excidium , panolethriam ejus fine ulla gratia inulta reliquere con-

ftituit, imo inferre, ut jus talionis in eo exerceat dando ei (ecundum

peífima fua opera, eumque per captivitatem , exilium & difperfio-

nem inter omnes gentes ponendo in extremum opprobrium tanquam

totius humani generis dedecus , quod in impletione ad hunc diem

uíque perdurat,

CAPUT XIII.

Um loqueretur Ephraim tremorem ( rem tremendam ) tulit ipfe

C

inIífraele: & reus effet in Baale tum morietur. Ex eo tempo-

re, quo Ephraimitz praíertim domus regia rem tremendam edixit

& precepit, ut cultus vitulinus contra cultum à Deo inftitutum in to-

to regno adoptaretuz,hujus idololatriz culpam & pcenam tulit in po-

pulo

yY.15. Alio-tum füper hoc vetfü diffiliore cogiatjones vide fis apud Poryw &

-

ieliquos (epe laudatos,

51

T

B rE

pulo IHfraelitico, quem peccare fecit, imo cum enormiore adhuc reatu

fe conftringeret,cultum Baaliticum etiam fufcipiendo, plane morti,

exitioque tum temporali tum eterno addicetur regnoque & Ecclefia

excidet. y.2, Atque nunc addent peccare & facient fibi conflatile

ex a*rgento' fuo in intelligentia íua idola ; opus fabrorum tota ( eft )

ipfa (vitula) ipfis illi. dicentes C funt ): facerdotes quique vitu-

los ofculabuntur.

'mo pergere nunc & in peccando continuare

folent atque generis varii conflatilia ex argento fuo confeda &

idoela ex ingenio profecta adinvenire, prafertim vitula tota quanta

quanta nihil aliud eft, quam opus fabrorum, res nihili, Nihilomi-

nus ipfis his facrificulis perverfi Ephraimite pracipiunt, cuique Sa-

cerdotum id incumbere officii , ut vitulos idololatricos oículari debe-

ant & colere. v. 3. Propterea erunt ficut nubes matutina; & ficut

ros mane vadens: ficut gluma turbine abaéta & velut fumus ? fpecu,

Propter hzc enormia fcelera excidium Ecclefie & Reipublicæ Ifraes

liticz erit celerrimum , totale & confümmatum & ficut eorum hy-

pocrifïs eft ut n

ubes matutina & ros illico diffluens Cap. VI. 4. fic

tam cito

tam plene diffluent & peribunt,ut nubes matutina nonpere

m

anens , utros mane diffluens , ut gluma celerrime à turbine abacta,

ut fumus & fpecuexiens & ftatim evanefcens, . Y.4. NamqueegoJe-

hova ( Deus) tuus divinorum inde à terra ZEgypti(fum): atque (Deum)

divinorum przter me non agnofcebas & Salvatorem prater me nul-

]um.

Etenim tua defectio, idololatria & apoftafia à Deo tuo eo eft

ífias imo Deus tuus trinus inde

turpior & pejor , quo magis ego Me

præfertim à

ex quo te ex anguftiis /Egyptiacis liberatum in peculium

meum affumfi, ut Deus tuus omnibus cum fpi

ritualibus tum tempo-

ralibus beneficiisteaffeci , quo etiam factum eft,ut me pro Deo Tuo

unicoagnoveris & coluer

is & preter me nullpm Salvatorem credides

ferto: in terra ficcitatum. — Viciffim

ris. v. $. Ego agnovi te in de

fl«

ego Meflias te in deferto , in terra maxime ficca, in qua quadragi

ta

y.1. z. Circa verfus hos idem obfervandum cf& , quod modo ad verfum ulixmum

capitis prjoris monuimus,

£*

8

$&»ooCcm

fa annos es commoratus , üt meos, ut meam Ecclefiam. & rempubli:

cam agnovi, dilexi , tuitus fum. — v. 6. Cum pafcuum eis ( fuit)

tum íaturabantur: faturacdi funt tum efferebatur cor eorum.

Pro-

pterea oblivifcuntur mei. Bonis temporalibus, paícuis , facultatibus,,

neceffitatibus eos ad. fatietatem ufque beavi, fed his ipfts bonis ad lu-

xuriam & fuüperbiam funt abufi. — Quo fit , ut mei. oblivifcantur, in-

creduli, infideles, impiifa&dti, Y.7. Atero eis ut Leo; ficut par-

dus fuper via Affyriz.

Verum ifthec inulta non finam , íed gra-

viffime puniam, Maximam & fzvillimam adverfus eos iram atque

vindi&am exercebo, qualis effe folet Leonis & pardi in via Affyria-

ca prada inhiantis & omnia difcerpentis, fic eos penitus dilacerabo

& fünditus perdam.

Y. $. Occurram iis uti urfus orbus & dilace-

gabo pericardium cordis eorum; & devorabo eosibidem ut leo ; be-

ftia agri difcindet eos. — Obvius iis ero nihil minus cogitantibus &

expectantibus atque eadem celeritate eadem Ííxvitia erga eos agam ,

qua agere folet urfus catulis fuis orbatus atque ipfa etiam interiora,

precipua, praftantiffima difperdam & ibidem, ubi eos deprehendero

uti immanis leo totos devorabo penitusque tollam; id faciam ut be-

ftia agri immaniffimus quisque hoftis eos difcindat prorfusque rum-

pat& auferat y.9. Exiium tuum (es ) Ifrael , quia in me ( eft )

auxilium tuum,

Ipfemet infortunii tui faber eso! Ifrael, dum

te ipfo confidebas, rejecto Deo tuo, cum tamen penes me íolum

Y. IO. Ubi

fit , auxilio tibi prafto effe & pro exitio dare falutem,

( et ) Rex tüuus? ubinam eft? ut. falvet te contra omnes inimicos

tuos? & judices tui? de quibus dixifti; da mihi Regem & Principes,

Quod enim ,Regem petendo tibimet ipfi füeris exitio, ipfa nunc do-

cet experientia nullibi quippe comparet rex tuus, qui te regionem-

que tuam ab hoftium ómnium infultibus poffit confervare, non pra-

fto funt magnates ; judices, in quos fiduciam tuam collocafti , dixi-

ftique cum magno impetu: da nobis Samuel tuque Jeroboam fecun-

dum morem gentilium Regem cumque eo Primores & populi prin-

cipes 1 Sam. VIIL $. Y.11. Dabo cibi Regem in ira mea & aufe.

h

ran

X)oCS

—

9

ram in excandefcentia mea, — Refpondi quidem petitioni tuz regem-

que more gentium tibi dari permifi, non tamen gratie mez id erat

indicium, fed ire potius & indagationis cum turpi hoc facto me

ipfum Saulem eligendo muloque magis poftea Jeroboamos eo-

rumque fequaces rejeceritis, — Quare etiam ira adhuc majore nunc

Regem, Principes, regnum iterum auferam , perdam , delebo,

Y.12, Colligata eft iniquitas Ephraimi ; reconditum peccatum ejus.

Nec eft , quod opineris, me oblitum effe, uti reliquorum tuoram fce-

lerum,ita prafertim inftituti 3 te regni primo mundani, deinde etiam

idololatrici, quin potius veluti in fafciculo colligata eft apud me

omnis hzc tua iniquitas & impietas & reconditum omne peccatum

tuum, ut meníura impleta dem tibi fecundum tua opera.

Y.1r3. Do-

lores parturientis obyenient ei: ipfe filius infi

piens(eft); quia tempo-

renon perftabit in partu filiorum.

Equidem angores conícientiz

aliquando in fuis tribulationibus confe

quentur Iíraelitz , fed ad veram

tamen non pervenient fapientiam,

verum filii immorigeri, ftulti & in-

fideles permanebunt;quia tempore

A

Novi Teftamenti non folent in partu

filiorum perftare five ad regenera

tionem ipíam per fpiritum meum

)

eniti

In y.10. & 11. non, uti Fanatici vellent, Deus

j

tuum imperium & officium improbat ,

ipfum chüm & Magiftra-

quod alias à fe efle in Sctiptura te-

flatur, fed peffimum illum regnandi m

odum, quem lfraelitz de.

genetes ipfi-

met adinveniebant, ad modüm gentiliu

m cum i

dololattia conjun

gebant & con-

tra Deum tuebantur con£. füpra Cap, VIIL 4,

evolve etiam ad Y, 10. Wocxz-

NIUM contra Enall, p 139. feq, & contra $ync

h. p. 94.

Y« 12. Senfüm bene ita exprimit Rivzrus :

Etfi Ephraim ipfe peccati fui non re.

cordatur , putatque me, quia conniveo

P

ejus oblitum effe; ego tamen fatis

recordor , velut qui debitum , quod exi

bus libris, ne memoria excidat.

Bere. decrevit, confignat. memoriali-

Y. 13. Vatietates circa literam exponunt Porus,

Mancxius &c, ldem ScusuiiUs verba pofteri

"TTARNoviUs, $, SCHMIDIUS ,

Orà vertit: quia tempus non

ftat in utero filiorum,(ine commodo fenfu ,

VarABLUSs male addit texrui: alio-

qui tempore parvo ftetiffet in vulva fi

liorum,

Cocczjus :

fubfiftit in partitudine filiorum,

nam tempus nor

ex affumta bypothefi,

JUntrus & TREMELLIUS:

hàám tanto tempore non mancret in ore matticis

» inferunt itaque prater rem

aliquid textui,

Y, 14« Hacc de liberatione non temporali ,

fed (piriuali & zterna cffc capienda,

-

authcg-

S)oCS

fo

emtu.-. v.

14. E manu inferni redimam eos; & morte liberabo eos:

ubi excidium tauminferne? poenitudo abícon-

ubi peftes tuz: mors ?

detur ab oculis meis.

Ego enim Meffias tempore Novi Teftamenti

erío-

regene

rationis filios € Ppteüate -inferni five loci damnationis p

luto vero

pretio obedientia mea activa & paffiva pro iis Pa-

e morte omni, quz peccati eft confequens tem-

t pracftita redimam ,

nec non eo, qui mortis habet poteftatem

órali; fpirituali & xterna,

diabolo,

eos in libertatem filiorum Dei vindicabo, ut pxana occinere

: nonne quicquid peftilentiz, quicquid malorum mundo intu-

queanc

lifti mors peccati mea morte

eft devicum & fublatum? nonnne quic-

quid poteftatis habebas diabole cum tuis fociis, quicquid peenarum

& damnationis in inferno cruciatibus meis , quos fenfi, infernalibus

íuftuli, contra vero vitam fpiritualem & falutem zternam compara-

vi? & ita quidem comparavi, ut hoc meum decretum hacmea con-

*

fo

latio fit plane immutabilis & poenitere coram. me neícia: id quod

ipfe, Dco fitlaus, docuit in N.T. eventus, ad quem letus provocare

potuit Paulus 1. Cor, XV. j4.feqq. p.15. Quia quoad ipfum 5 inter

fratres transcurret ; veniet Eurus ventus Jehove & deferto afcendens

& exarefcet fons ejus & exficcabitur fcaturigo ejus ; ille diripiet the-

fautum omnis vafis defiderii.

Jam quod ipfum 'attinet Ephraimum

five Ifrael

itas degeneres & apoftatas, horum beneficiorum non erunt

compotes ,

(ed inter fratres fuos Judaos & fideles ex gentibus veluti fe-

rus

avthentice nosedocet Paulus: 1 Cor. XV. 54. 5 $, ex quo etiam apparet , quod

hzc promiffio

prophetica fir impleta , neque vel in deftru&ione AntiChrifti,

uti Coccejus ve

llet, quarenda, vel de Ephraimo damnato atque aliquando re-

inferno penitus abolendis atque adeo contra zterni-

ftituendo, morteque &

nitatem poenarum infernalium ,

quod multis ad hunc locum facir D. DrrrR-

sENIUS, Qua uti & capiti fequenti adfperfa revicit D. GEBHARDI , fit inferenda:

minimum nihil certi hac dere ex textu poffe affirmari, palam eft,

s. Expofitionum loci difficilis varietatem iterum vide fis apud Criticos Angli-

ya

canos, PoruM, MaRcxiUM, TARNOVIUM , $, ScuwrDIUM & reliquos , qui-.

bus excutiendis nón immorabimur, neque etiam verfiones examinabimus.

N")B idem effe ac 143 à pluribus male fupponitur,

non probatur. conf,

edocet hiftoriá.

Critica noftra $, Patt.II, p, 329.. Impletionem N. T.

pS

$ooC0

If

rüs onager transcurrent, difpetgentur, exules vägäbunt ft. Veuiet

enim Eurus conf. cap. XII.2. rigida Allyrioram gens & deferto fen

meridie magno impetu ingruens à Jehova excita ad exequenda eus

judicia , eo- effedu,ut veluti fons exíiccus & fcaturigo arefacta plene

atque fanditus evertatut Ecclefia.&z Respublica Ifraclitica, utque qua-

vis bona optima & defideratilfima tum temporalia. opes, facultates,

füpelleiles, thefauros abfconditos rapturi fint hoftes, tum etiam o-

mne bonum fpirituale externum ecclefiafticum fit ceffaturum,

CAPUT XIV.

P Efolabitur Samatia ; quiä tebellavit adverfus (Deum) f'uu:h divi-

norum: gladio cadent 5 infantes eorum allidentur ; & (quoad)

gravidas ejus difcindentur. Imo. vero , ut paucis rem complectar ,

defolabitur tandem Samaria una cum omnibus complicibus, ut re-

belionis fue & defe&ionis à vero Deo fuo triuno, qui non crea-

tionis tantum, fed etiam peculiaris ele&tionis jure eorum erat dominus,

contra vero turpiffimi in idololatriam prolapíus , jüftas dent. paenas eas-

que graviffimas, univeríales & internecinas, adultis gladio interfici-

endis, infantibus fzviffimo mortis generelapidibus allidendis & ipfis

factibus in uteris delitefcentibus , una cum matribus fine mifericor-

dia difcindendis, evertendis, verbo tota Ecclefia & Republica tollen-

dis, id quod effe&ui datum effe, fequentium temporum liiftoria edo-

cuit.

Y. 2. Convertere Ifrael ; ufque ad Jehovam (Deum ) tuum di-

vinorum: quia impegifti in iniquitate tua. — Etfi vero a&tum jam fit

cum fortuna tua exteriore o! Ifrael! non tamen tibi przfertim in po-

fteris tuis Novi Teftamenti omnis fpes igtcrioris converfionis decollat,

fed

Y. I. Enallagen in verbis hujus verfus ultimis elidit WocxzNtUs contra. Enalla-

£as p.I9I. Irmpletionem autem hujus judicii recte fir effert HirznoNvwus:

qua omnia Samariz contigiffe credendum eft, tempore captivitatis & angue

Ítiz , quando fuam patriam perdiderunt & qui evafere. gladium, in fetvitutem

perpetuam füntabduai.

Extenfio autem GoctsJr ad expugnationem Conftan-

tinopolitanam cum czde virorum , puerorum & mulierum etiam gravidarum

eum reliqua applicatione hiftorica videtur efle nimia.

x2

*!äf:io(ïä

ízd. & tui officii eft, ad Deum tuum vera fide & poenitentia reverti &

romitto tibi hanc converfionis gratiam femper tibi praftofore, dum-

modo ab infidelitate & peccatis tuis difcedens non nifiad Deum tuum

triunum confugias , in eum credas , penitentiam agas, eum invoces

omnemque in eum fiduciam colloces , memor quod impegeris & cor-

ruerisin tua impietate & propter tua fcelera. y.3. Affumite vobiscum

verba; utconvertamini ad Jehovam : Dicite de ipfo, omnem auferet

*

iniquitatem & eme bonum & retribuemus j

uvencos fru&us labiorum

noftrorum.

Veftra facite hac verba adhortatoria, promiíloria , con-

Íolatoria, ut ad verum Jehovam fide & paenitentia convertamini: ac-

cedat ad contritionem cotdis confeffio oris, dicite de ipío, confite-

mini peccata veftra omnia, precamini , ut omnem veftram iniquita«

tem, infidelitatem , impietatem vobis condonet, remittat, auferat: Er

«volle euch eure Sinden vergeben.

Accipe quisque à Deo verum bonum,

eme, acquire peccatorum remiffionem & falutem, neque bonum

emitte propofitum , fed promitte, propter tanta beneficia tribuemus

Deo facrificia fpiritualia , juvencos, h. e. fru&uslabiorum gratiaruma-

&ion»cm & verbis & re factam. — Y« 4. AlTyria non fervabit nos, fu-

per

y

Verfionum & expofitionum varietatem etiam hic brevitatis, ftudio non re-

Ad

petemus,

conferri autem poflant Porus, S. ScaMrpius, MaRckrus &c.

ultima autem verba:

ji'n3v o'158 n252023! aliquid venit apnotan-

dum. Cum enim non LXX. tantum , fed etiam ex iis Apoftolus Ebr. XIII.

1j. xwpmiv xeiMtoy verterint , videri poffet , vel textum Hofeanum efle corru-

tum, vel LXX,. interpretes atque una cum ipfis Apoftolum à vera le&ione

abetraffe & pro D''3) juvencos legiíle 33 fru&um, oinninofolutionem me-

rerur dubium, — Ad quod vel plane non refpondent interpretes, ipíe etiam

SunzNBusius , vel infufficienter : non verba, fed fenfum referre Apoftolum.,

Nam cum in textu legatur 1218 U. D'18,, quz. conftructio regulis gram-

matica adverfa, neceflario requirit ellipfin vocis in ftatu confltructo 118 , que

fru&um fignificat ; eo pofitu 433 )3U 113 D'15 juvencos fru&tum labio-

rum noflrorum, patet, ipía etiam verba Apoftolum retuliffe atque adeo

nihil vel corruptionis , vel disharmoniz inter textum V. T. & N. hiccompa-

re, Nonmale Gnorius , quanquam hunc hebraifmum. non obfervans : Eft

inquit , locutio «A« $Qu aii,

Non poffumus in hoc exilio tibi offerre bo-

ves in facrum 2

uxæg:;fna'ufcd probobus offoremus pia verba gratias fuppli-

citer agentia,

S)oCHU

r

per equo non equitabimusä; neque dicemus amplius Dii noftri opeta

manuum noftrarum. . Qiiïa in te mifericordiam confequetur pupillus,

Atque ita perfpiciemus, quod in humanis auxiliis nihil fit folatii "

quod Aflyrii , ad quos confugimus, opem nobis ferre nequeant, quod

male- egerimus, fuper equis /Egyptiis equitando inque iis confiden.,

do, neque, amplius profitebimur, quod manuum noftrarum opera fint

Dii noftri, fed hanc infaniam & craffam idololatriam miffam facie-

mus. Eo quod certi fumus , quod in folo Deo Meffia quisque pu-

pillus & pupilli inftar, omni auxilio humano deflitutus , omnem mi-

fericordiam , confolationem & falutem queat confequi, y.;.

Sanae

bo averfionem eorum ; dilig

ameos libenter: quia avetía eft iramea

i me. Ego folus is fum Meffias,

qui peccata eorum , quibus fe à

Deo íuo averterunt & adidola conve

rterunt, fanguine & morte mea

ablaturus, eos fpiritualiter fanaturus & vitam atque falutem iis meri.

turus fum. — Rationes fünt, quia fummo libentiffinioque amore us-

que ad mortem crucis eos diligo atque ira mea cum omnibus effedii-

bus pornís, judiciis , condemnatione praftita per me fatisfaclione eff

& confpectu meo füblata, remiffa , abolita.

Y.6. Ero Ifraeli ut rosz

effringet utlilium: percutiet radices fuas veluti Libanus, y. . Ibuné

rami ejus , eritque ficut olivagloria ejus: & odor ejus utLibani, Fe-

liciffimus ctum Ecclefiz ad me Meffiam converíz erit ftatus; id Ifrael£

fpirituali praftabo , quod rosterrz, qui uti femina, herbas, aeros re.

ereat, crefcere facit, erigit &c. fic fpiritualiter eum recreabo, ad.

juvabo , corroborabo, fccundabo, ut in multitudinem effringat uti.

lilium , ut multiplicetur veluti percuffz radices arborum Libani at

que

aque radicetur, ut rami ejus augmenta fidei, charitatis ,.

reliquarum-

que virtutum chriftianarum indies indiesque creícant lati

usque fe ex..

potrigant, atque ut oliva pulcbra, decora; gloriofa eft , fic etiam decus &

gloria ejus fe manifeftabit & bonus odor Jefu Chrifti & fanctitatis aby

eo fpargetur,uti eum fpatgunt arbores Libani y. 8.. Convertentur

Íedentes in umbra éjus; vivent tritico & germinabunt ut vinea:

miemoria ejus ut vinum Libani, Tempore 1fllo- Meffiano ad Ifra-

élens

y ; fcqq. Impleta hæ? effe ,. non dcmüm i&)plcnda- €o

ntra D:Paiþ'*zzi-sxnmx argwe

menta evicit D GssHARDI ; qui conferengi ad h.1,

7 GE

ngndaccmE

LRASG 3

s

elem fpititualem fefe eiíam a

5

ggregabunt conve:fi genules feden-

]

tis

tes in umbra Meffiz, ejus nimirum 9ra

-U .

protedionis & falu-

tis þer verbum gratiæ & Sacramenta , Participes' omnium beneficio-

rum Meffianorum, vivent fpiritvaliter triico omnis generis frudi-

bus fidei, charitatis ; fpei &c. eruntque in forente & fpiritaaliter

vernante ftatu Ecclefiz & memoria eorum facrifcialis quafi erit

ficat vinum Libaai feu optimum olim in facrificiis libatum ; przdica-

bitur fides eorum in univerfo orbe Rom.I. 8.

y.9. Ephraim quid

mihi amplius idola? ego exaudio '& cantabo eum, ego ut abietem

virentem ; à me fru&us tuus inventus e(t. — Dicet ejusmodi converfus

gentlis o! Ephraim converfe, in cujus fpiritualem veni commu-

nionem, nihil amplius rei & commercii mihi effe poteft cum ido-

lis & priftina mea idololatria, quz enim communio inter lucem & te-

nebras ? 2 Cor. VI. 14. quin potius dicit ad me Meffias meus, ego

exaudio te, quod idola non poffunt, dicitde me, ego decantabo eum,

K

ego eum ceu abietem virentem, ut'Eccle/fïam in flore conftitutam cele

brabo, namque fru&us vere tuz convetfionis, fidei & pietatis mihi prz-

fto funt,— Y. 10. Quis fapiens ut intelligat hec? intelligens , utagno-

Ícat ea? quia rectz viz Jehova & jufti ibunt in iis; & impii impin-

Sa-

gent in eas.

Claudo nunc ego propheia hoc epiphonemate.

iens eft, qui hec intelligit, fed pauci fapiunt, ut ea intelligant ,

intelledu gaudet divino & fpirituali, qui hac pradice agnofcit&

experitur , fed pauci funt, qui ad hanc experientiam fpiritualem

pertingunt, nam omnes viz, agendi rationes, oeconomiz przfertim

jehovz filii funt re&z, ordinatz, juftz, & in fe & juftos facientes

& jufti s fa&i ambulant in iis, totumque vitz fue fpiritualis cur-

ífum ad eas componunt. Ex adverfüm vero pravaricatores, qui ni-

hil aliad. cogitant & intendunt, quam pravaricari,peccare & qui cor-

riginefciunt, foaculpa in vias Jehovz optimas offendunt & ex mee

dicina fibi peffime petniciem contrahunt,

S.

D.

G.

y. $. De umbra Meffiz hzc dici, agnofcit Ghaldaus ejusque fequaces Rabbini ve .

WOXRTORQUT O.

«)55otioQe

ä

gew—

UE

Ea

-

AUR

Es

o n

TYipuema iF N r nE

x

-

T

z

-

m

OY

—

p

-

x

i

i

MT 3-

s

s

:

PT r

uN

5

E

D

d

2

2)

22

:

2

|

4

|

i

p

2

4

;

A

:

Z

E

z

.W

L

W

7

W

z

(

zl

z|

E

*d

,

TEX

E^

d

--«

d

z

u

ER CSANEA a. a g MT

—

—

-u RR

—

d

TT

EE

W

m

i

efy*

N

— Ó —

d ——

——

——

—

aE

e

T

Xmüa

m

ICc»--

—

——

——

—

—

-i

04X F£

VATICINIU

2

HOSE/E

NOVE VERSUM PARAPHRASI |

NOTISQUE ILLUSTRATUM.

E

Quod

PRSSIBE

JOHANNE CHRISTIANO

KLEMMIO,

SS. Theol. Do&ore , Profeffore Oidmarlo

ac Supermtendente

Ordinis füi h.t. Decano,

d

Diem Martii, MDCCXLFI

Defendet

M. GEORGIUS FRIDER. LIESCHING, Murr.

www.yxymaster.com

SS. Theol. Studiofus & Sereniís, Stipendiarius,

93

$6t*

ä

*IUBINGJE

Literis CHRISTIANI GODOFREDI COTT4E