KaI600-1662_15 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Annotationvm Historico-Exegitarvm In Hoseam Pars Nona Cap. X. Complectens, 9 - ? E * * * 2« i u- - as » * "h * ve Á * E ,a * - " r a t * -X £ & i E i — * - m w * Á * E. o r * * E Ed E. E — * : " M L. i --- H L ** t 32 M " "o 5 A * E w J " ". * i a - ^ À a " f * w T W« P5 h $« gt od & «" " $ * " * "i .M d * hu - 3 s m wb " À .u.w. 5 ao dBl X p — L i d if s »- - MM 5 * a " ais s ^ 5 *- s L du ia » d i p a t m * - i4. h* as - Ma, gt o g^* nl « À * b A Ls * - j ? I N -* « .. E - L P w ww EN ; w ha E i h m d P al N s w L] P À £ i M d " Wä& - * aw — Y E d Gu . *. w d . T * v * - * K HW. - " a. "- , 3. ^ ^ at * R d Rn " d E [ H LE * t : p W t m d * k U m « X i^ 3 T ET — ^ . W *w s g at H Es d d w.w * * h L d Y dptragy, M i y v E "- " « , M » * aj r g M.. d À. * i d o » - " a.w) b ab " d " * d fw i E diurs t fewcm g — g PT dl m & * * n Wa o i - 5 ER * d *s b foh., *^ £. -- h: d F. came » W. " .* AC gem - C n P ^ P "a P " n m . LE - "$ Wesud C if - iX L^5 20 i B d i?* - ? x i as u t m s - M ,.wn A - s ao x I M * A ^s — I* o . L P2 E n 3 - .m.w E du ^ . lP af , r o I ie " ss - ái, p3 t d» F L! P m ; - ^, s i, i. n P - i. at LNS a EE d a "-u* aE i wV w * a n W - Mw d «* - i — l- Z du i 4 w N * * u Ed * FA M ss " m w x 4 o d i u Mu L a &S:.v -a t * d M m N fäïv w t d t " k EL r t ..w . À g Z* du : * m *l 4 E - - M d ^ LE «t EL poacosh ^ ' i ", . s "u LP ; * d. lo. ; ag m " - w t et- s 1 m »" A * ; ? (.k M :j L b d Mi j P H u n a A. ^w * * Jhr F ^ hais i As T g d & s VM an * -- LE Á 4 *fb "n j u T. - t p Á * ul - Á R s M J *s r As — AU05 Ws AU iah La * " * WW — N w at , m d "r H sx m 4 z , ss E .. s x m ,.&w&, (..ww f * M.w.( - od ,.n.. a RE RE t À — E AE —— s i —— Emi " Es t i m a u.l i& $ * Y Vs wlb U ? x w 3 L m 3/1 d * * «H. N ^ W A s i i - - — s. * - s -— E — E« j À EE aPn a r a a ANNOTATIONVM. HISTORICO - EXEGETICARVM IN HOSEAM PARS NONA C AX P. X. CO MP E ECTEIN'S. — QVAM SVB DIVINIS AVSPICIIS RECTORE FNIVERSITATIS EBERHARDINO - CAROLINZE MAGNIFICENTISSIMO SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DVCE £T DOMINO DOMINO CAROLO DVCE WVIRTEMBERGIJE mrr TECCUE REGNANTE REL. REL. PR/ESIDE LVDOVICO ïUSEPHO UHLAND THEOL. DOCT. ET PROF^ PVBL. ORD. gr DVC. STIP. THEOL. SVPERATTENDENTE DIEBVS SEPTEMBRIS 4. MDCCXCIIT. PVBLICE DEFENDENT IOH. CHRISTOPH. FRID. FINK, Regzofontanu:. IOH. IAC. EFFERENN , Aubingenfis. IONATH. HENRIC. FABER, Gaisburgenfir IOH. CHRISTOPH. ELSNER, Hoefingenfir. 'TTHEOPH. FRIDER. LANG, Roigheimenfis. EScasa CAROLVS CHRITIAN. CANZ, Marbacenfis. . EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOE. TVBINGAE LITTERIS DALZIANIS - : * ä l/ [ BOX apite X nova exhibetur concio eaque comminatorid, C in qua Propheta multiplicem Ifraelis culpam expo- nit, & poenam proxime inftantem denunciat. Duabus ila partibus . conflat quarum priorem Y. Y — 8. a go- fleriori v. 9 — 15. difünguit Apoftrophe v. 9 In prio- ri fermo maximam partem eft de J/raele in perfona ter- lia ; in pofterioi ad J/raelem in perfona f/ecunda vel fin- gulari vel plurali Edita. eft, uti frer praecedentes , (cf. 4Innot. nofirar ad Cap. VII. VIII. & IX.) fub ultimo Sa- mariae Rege, Zofeg, poftquam is a Salmana/fare, Af- Íyrnae Rege, contra datam ei fidem , defecerat , &. cum Rege Zegypti, Soo , foedus inierat. Cap VII, 11. coll., II. Reg. XVII, 4. MICHAELIS quidem concionem noftram femyore £n- £erregni primi , poft Geroboami 11. obitum, editam ftatuit &, pro tuenda fententia ad v. 3. 4. 7. 15. provocat, in Verfione German.: ad v. 3. notans: Er iff offenbar , dafi diefe Predigt in der Zeit des Interregni , nach. Jeroboamr des Zweyten Tode , gehalten ift — ad v..4. Aduch diefer À 2 4 dor; X ,Ut. Vers f[cheint in die Zeit der Ihterregni zu gehürem; man machte allerley — Bündniffe, Liguen, Confoederationen, und befchwor fie heilig , aber feinem . Eid hielt niemand — ad v. z. .Dafi difi in das Interregnum nach. Jeroboams Tod gehüre, fieht man ohne mein Erinnern. ad v. 15. Der Kónigs- Mord. fcheint in das lange Interregnum nach de- roboums Tod zu gehürem — — Sed ex ipfa verfuum ho- rum expofitione patebit, quod illi, vi contextus, plane hanc fententiam refutent, cum denunciata aítarium & /ta- tuarum idololatricarum deffru&fio v. 2. vituligue, qui Bethe- le colebatur, in Zlffyriam abduttio v. $. 6. €9 totius regni everfio v.7. 15. non evenerit, nifi pofl. defe&ionem ultimi Regis, Ho/zae, ab Affyriae Rege, Salmana/fare. Vm. BugscugRus duos Prophetae fermoner , di- verfo temypore editor, Capite noftro contineri ftatuit , & primum quidem v. 1 — 8. editum exifimat. temyore Jnterregni [ecundi o&fo amnorum poft. Pekachi mortem , al- terum vero regnante Hojea. Ita is namque im Vérfuch einer Erlaeuteruug des Propheten Hosea p.229: Die erften acht Verfe des X. Kapitels enthalten eine neue Rede — — —— . Es gab eine lange Va« canz des. Thronr von acht. Jahreu zwifchen Prhachr Er- mordung, und des Ho[ea wirklicher Succeffion in dem I[-- raelitifchen Künigreiche. — Waehrend diefex Va canz iff die Rede v. x — 8. geftellt. Pag. 241: Pom 9ten V'ers an geht wieder eing n eue Rede an — . Die vo« vige Rede war wihrend einer Vacanz des Throns. geftellt, fu. X 5 wie der dritte Vers diefes 'Kapitels lehret. — Hier lehrt der 14. Vers, dafi der Thron wieder befezt gt« wefen, und dafi Salmanaffer fchon in Zffyrien regiert habe, alr die gegemeürtige Rede geflellt worden. — Mithin muft fie unter dem lezten Künig , Hofea , geftellé [eyn. . Und da unfer Prophet fein. .Buch offenbar nach der Zeit- ordnung gefchrieben: fo müffen auch alle folgende Re- den unter diefem Kónig publicirt worden feyn. Sed etiam gro Interregno altero, poft Pekachi caedem , allegari v. 3. nequit, quia verfus 4. perfidiam Ho[eae initumque cum rege ZLegypti Soo foedus refpicit , & v. 7. aperte Sama- viam cum Rege [uo ex[cindendam praedicit; unde patet, quod etiam Concio v.1 — 8. regnante Hofea edita fuerit. Accedit, quod Vir Celeberrimus praecedentes inde a Ca- pite IV fermones non bene ad fingulos Reges adplica- verit. Statuit quippe, Sermonem Cap. IV. V, g. regnan- te adhuc jferoboamo II.. Vid. p.y10. Sermoner inde a Cap. V, 10. usque ad Cap. VIIL fub Zenahemo. | Vid. p. 158. p.174- p. 195. & Sermonem Cap. IX. regnante Pekacho, vid. p. 209. publicatos effe; cum nobis, ex vefligiis textuun hifloricit patere videatur, quod Sermo Capitis IV. duran- te Interregno poft eroboami 11. mortem ; Sermo Cap. V. VI, 1 — 3. fnb. Menahemo ; Sermo Cap. VI, 4 — rr. fub Pekacho; xeliqui vero omnes inde a Capite VII. usque ad finem /ub Hofea editi fint. Cf. Annot. noftras ad fingula ifta Capita praecedentia. Certe fub . Mena- áemo Sermo Capitis VII editus effe nequit, quia v. 11. 6 Hof.- At Propheta Ephraimo znitum cum Zegyptüs foedus "cxpro-l brat, quod /olur Hofeas contra ZAffyrium iniiffe legitur II. Reg. XVII , 4. Cap. X, r. Jfrael eff vitis multas propagines emittens, €? fru- &um aequat fibi. Sed , quo plures fru&us ha- bet , eo gplures aras exffruit; quo major eff ter- rae fertilitas , eo magis exornat flatuas (ido- lolatricas.) l/rael eft vitis multas propagines emittens,] — Yncipit Propheta novam concionem a beneficiis divinis, qui- bus Ifrael per fertilitatem terrae fuae gaudebat quidem, fed ad augendam ornandamque idololatriam turpiffime abutebatur. Difficultatem parit vocum initialium di- verfa interpretatio. Quia ufitatior eft verbi pp3 eva- cuandi fignificatus, Jes. XXIV, 1. Jerem. XIX, 7. LI, r. Nathum.II, 3. plures Interpretes eum noftro etiam loco CHALDAEUS verbum a&fivum retinendum putarunt. accepit fenfu paffivo , vertens: Vitis vaflata efl Ifrael; Ita etiam ABARBANEL; Ita LUTHERUs: Ifrael ift eim verwüfteter IWeinflok. G&OT1US innui exiftimat, fore, ut terra. fit cultoribus vacua. FRANCIsCUS JUNIUS vifem D vacuam Ifrael di&um vult, non quod fru&ibus non abun- daret , fed quod eor omnes fibi reponeret, ut iis in libidinzm fuam abuteretur , ut vacua fit vitir I/rael ratione boni ufus, P Wo/ X, & 4 Quia vero forma verbi ef a&iva; ALIX vitem in nomi- nativo vertunt, J/raelem vero in accufativo : Ita D g v- siUS: Jitir evacuat. J/raelem 3. e.. vacuum €9. amentem reddit, uti fupra Cap. IV, rx. vinum €9 muftum auferunt c0r; ALII, vitem in accufativo & Ifraelem in nominativo .vertunt: Z/rael evacuat vitem, lempore fc. vindemiae , dum racemorum uberem copiam colligit, €9. regonit fibi fru£&um vitis, quem poflea im altaribus: multiplicandis infumit. Ita RrvETUS, quem etiam fequitur TARNOVIUS, fupponens, quod 53 fit nomen foemininum atque cum participio mafculino pp'^ confirui nequeat, fed, rarius quidem, mafculinum eít, ut patet ex II. Reg. IV, 39. Plures fententias vide apud. eundem TARNOvIUM & SEBAST.ScMIDIUM ad h.l. Cum vero fingulae in- terpretationes, quae paticipium ppa in vaffandi & evacuandi fignificatu fumunt, fuis premantur difficultatibus , nec bene cum verbis fequentibus cohaereant: recentiores in- primis Interpretes a/ferum verbi Ppa3 figuificatum, quem Verfiones. antiguae exprimunt, rectius fecuti funt. LXX vertunt: AyiAo: tuxAZuUalaca IcgayA. Vurcar. Fits frondofa. Sv Rvs Vitir palmitum. SYMMACHUS wA- pavsau, frondibus exuberanr, ex fignificatione verbi pp3 Arabica, uti jam annotavit Jou. HENR. MICHAELIS in ] not. ad Bibl. Hal. quem fequuntur STRUENSEE, D a- THIUS & MOLDENHAUERUSs, & confirmavit Mt. / CHAELIS Gorffing. in Supplem. ad Lex. Hebr. p. 211. 212. ubi docet, quod primus verbi Pp3 fignificatus fz:? 8 WHor. X,7t. effudit , & alier , ex eo ortus, evacuavit. -Lingua , in- quit, Zfrabica habet primo quadriliterum verbum, fonum naturalem. exprimen: , bombum edidit am- phora, dum affatim ex ore angufliore effuit, vel per illud infunditur aqua, (unde Hebraeis pysp3 /agena — deinde variüi ufus triliterum ppa, multam effudit. pluviam coelum , €$ figurate multam [obolem peperit. femina , multiloguus fuit, q. d. effudit omnia. 4b effundendo dici- iur evacuare. — Éx eadem mon evacuandi, /ed effun- dendi fignificatione figurate acceyta , expediendum HosEAE dictum: Jitis effundens. efl palmitibus foliisque luxurians, quod flatim ad lfralitas ita transfertur: Quo ditiores fimt, quo foecundiores agros aremt,, eo plures aras firuere , €9 guicrioges flatuere Deorum imagines. €? fru&um adaeguat fibi] ive fimilem fert vel facit fibi. C£. II. Sam. XXII, 34. Jes. XLVI, 5. LXX. o x«g- srog &uOwye» avlng , fru&ius abundanr in ea. . V ULG. fru- Sus adaequatus efl ei.. Ramorum multitudinem exaequat fru&uum foecunditas , five, uti DATHIUS vertit: fru&dus- que edit copiofos. Sed, quo plures fru&us habet (Vyael) , eo plurer ex- iruit arar; quo major efl terrae fertilitas , eo magis exor- nat ftatuas idololatricas. Sive voces 5*5 & 353 habeas pro nomimiburs, ut b ante y*B & ww* fit nota genitivi, uti Hos. IX, 6. Ps. CXXI, r. coll. Ps. CXX,r, CXXII, 5. : vel praepofitionir vim habeat, q. d. fecundum multitudinem, quae dJor. X, t 9 quae eft fru&ui ejus ; five pro 9nfimitivis, j?fcundum multi- glicari fru&um ipfiur, — fecundum bene. effe terrae ipfius ; fenfus idem emergit. Abundantiam fructuum non Deo tri- l buunt ingrati, fed Diis fuis, J7;tulis €9 Baalim, Hos. IT, 7.1e / quorum arir plura facriticia offerunt , & quorum /fimula- h cra magis exornant quafi his iltam fertilitatem acceptam haberent Ü Verbo fingulari n3*»n jungitur plurale 3zroi ls ob nomen Z/rael collec&tivum, quod ipfum verbum non modo inferre videtur quod erexernt ftatuas fed & quod erectas magis exornarint & honorarint II. Reg u IX, 30o. Jer. 11, 33 Elegans eft paronomafia in 3* & 30 !l & in conjugatis 34 & n»"n. sb &i2vn. De nomine m2y5 conf. dicta ad Hos. IIT, 4 v. 2 i Divifum efl cor eorum; munc ret peragentur.. Tyfe i 'li« . QJehova) diruet altm'm eomm, devaflabit fimu- - dacra £orum. T ( Divifum eft cor eorum,] Pxo duylici fignificatu veybi pon, dum & divifit & (aevir fuit , denotat, duplex etiam verbi hujus in noftro loco expofitio eft. . Plures divi Dd ) Alit 7) dendi notionem fervant, fed diver/ía ratione active veél cum PiscATORE vertunt impertitur ive Yi diftribuit animus . eorum fc. facrificia. idolis q. d. quid« T J5 gquid bonorum habent Ifraelitae, libenter. idolir. tribuunt v| cum Dnusio: J2ivifit cor eorum fcil. Deus ,. qui TU B qaae io Hor. X, a in medio verfu per pronomen s5 clare denotetur, qua- f tenus Is providentia fua arcana & fanctiffima animorum divifionem. permiferit , quae im extremis regmi Ifraclitici temporibus ex hiftoria motuum civilium €9 pugnantium con- filiorum | deprehendatur. palam — obtinuiffe. Sed . merito utramque expofitionem T ARNOYUS rejecit. 5) ALr11 rectius vertunt intranfitive five in fenfu re- ciproco. CHALDAEUS: Recefit a lege cor eorum. LXX: tutpicay XapÓiue aUlwy. VuLGATUS itemque Synus: Divifum eft cor eorum: quos antiquos Interpretes fequun- tur TARNOVIUS; atque e recentioribus //7en. B U R- SCHERUS: ihr Herz ifi getheilt (pon fteht hier paffive) S;e hüngen den Güzen an , und wollen es auch mit Gott halten. MicHAELIS 1in nota ad Verf. Germ: zfr Herz: gt getheilt, zwifchen. dem wahren Gott und den Gózen, Ich bin von den Jüdifchen Puncten abgegangen, nach NUW NY IT p T denen es heiffen müfste: hr Herz iff fchlüpfrig. .Difs haben fchon vor mir die faemtl. Alten und auch D. Lu. ther gethan, nur dafs diefer unbequem überfezt : Zhr Herz j getrennt. Accedit etiam MOLDENHAUERUS,pariter ftatuens, Fulg. & Syrum legiffe pþq , prout legitur Jes. XXXIII, j 23. Zach. XIV, 1. Pauciores alferum verbi p»n fignifi- catum : /aeuis fuit & fenfu morali blandur fuit, cf. Ps. LV, 22. praeferunt, quia fc. verbum hoc in Kal nun- quam -neutraliter occurrat. Ita Scumipius verüt: Z4b- Jfä blanditur cor eorum , ut nexus & fenfus hic fit: quando LL muulüplicant altaribus idololatricis dona fua , atque tur- t It Zr. X,2. je piffimae idololatriae magis magisque immerguntur, cof u tamen eorum iis abblanditur , quafi nullius peccatà vei effen£, ita ut notabilis circumflantia peccati illorun. addatur. l" Cui expofitioni etiam accedit BAR RDTI1US: pi"m in- i quiens, fenfu phufico efl lubricum effe, [enfu morali blan- dum effe, h.1. reciproce : fibi blandiri. JZr Herz: f[chmei- f« chelt fich mit füfen Hofmmgen : Bald werden fie fich be- trogen /ehen. " munc vero rei peragentur; ] i. e. brevi ex immittenda poena agnofcent, fe graviffime peccaffe, & reatum fuum j fentire debebunt. Lu THERUs: Iun wird fie ihre Schuld ! finden.. Cf. Cap. XIV, 1. Lev. IV, 13. V, 5. Ubi malos ( poenae opprimunt , tum demum fe peccaffe intelligunt. l Proinde mox declaratur poena £a/ionis per iftam culpam V. I. promerita. ls Ipfe Jehova diruet altaria eorum, devaflabit fimulae ll« era eorum.] ypfe Jehova, fuppleto nomine vel ex Cap. j IX, 17. vel nac' s£cx»v fuppleto nomine ex praedicato, uti f j infra Cap. XI, 2. N* enim fere nomen Dei. Verbum ]s E^» proprie denotat decervicavit , Exod, XIII, 13. Devt. XXI, 4. 6. ex fignif. rad. Arabicae refecuit ; tropice de- ) ftruxit. Habebant , inquit TA RN 0 vi1vs illa altaria quae- dam ornamenta [uperius impofita quafi capitella ,. quae * quoniam demuntur im deftru&ione altaris, ipfum caput €8 eervix. quafi prae[cindi videtur. Non placet MicHAELIS; [« B 2 12 HonoX,. $. qui in Verfione Germ. receptum quidem verbi B*y, tan- quam denominativi ab Ehy, cervix, ignificatum retinuerat: Jhre Zlltáre wird er zerflóren, und ihre Gózenbilder nieder- rti/fen ; fed, mutata fententia, novam tentavit verfionem in Supplem. ad Lex. Hebr. p.1971 : Vertunt quidem Hos.X, 2. tonna:5 m /atis unanimiter veteres. LXX suxacnav, Y VuLeaAT. depopulabitur, Sv us deftruet; fed haec N fignificatio ufu linguarum fororiarum non firmatur. CRAL- DAEUS quod habet, circumaget vel retro torquebit cervi- J cem ültarium ipforum, recentioresque , decervicabit alta- Dl Zaria ip[orum, non bene compofita phrafis. Ergo tente- znus ex Arab. &«y (didicit, novit, cognovit): jam rei agen« dur , ipfe novit altaria ipforum €9 vaftabit flatuas ipforum, i v. 3. W lVunc quidem dicunt : IVonne regem habemus? Sed ) quia eJehovam unon timuimus , ecquid Rex prae- ffabit nobis? L Ti Nunc quidem dicunt : Nonne Regem habemus ?] Bene 3am "'ARNOVIUS obfervavit, exhiberi in griori hoc hemi« füchio obje&ionem I/raelitarum ad comminationem praeceden- l tem de deftrueudis devaflandisque aris € fomulacris, ut fenfus fit ft: Nunc quidem dicunt: haec , quae tu minaris, ne contine d gant nobis, Rex nofler videbit, Ad quam objedtionem Pro- In pheta in pofteriori re/pondeat: quia Jehovam mon timui- P us ; ecquid Rex ille praeflabit nobir, — Eadem eft fenten- W o X2 13 (le tiab. M rcH AELIS in nof. ad Bibl. Hal: Nunc dum jugum t "ffyriacum. (fub Hofea ) exculferunt €9 Aeguptiis foedere ü qun&i funt, dicunt interrogative: Annon eft Rex nobis? n Íc. potens mumc €9 fui juris fa&us, fub eujus praefidio in Y gofterum tuti ab hoftibus erimus. Ita etiam DA THIUS, LP itemque MorpENHAUERUs: Die ]Zorte: Haben t wir nicht einen Koenig? /md ein. Eimwurf der M« lfraeliten, und ob man gleich durch diefen Kónig den Ka. 7 nig in Egypten ver[lehen kann, fo ifl doch folches anzunehmen la. nicht nüthig , dann es kanti die Meinung der Ifraeliten feyn: M JDas , was du bezeugeft , haben wir. micht zw befürchten. j Denn. wir find micht mehr , wie vor einigen Jfahren ohne Konig , fondern haben den H oseas zum Konig, welcher , IIl da er noch dazu mit dem Künig von Egypten in Alliance fieht , müchtig genug ifl , alle Fezinde von feinem Land ab- zuhalten. — Die folgende IP/orte fnd W orte der Pro. j pheten, welche zum Grunde haben, daft Menfchen ein d LLand micht be[chüzen kónmen , wenn Gott es. zu Grunde richten will. Jene :« Quia eJehovam non timutmur, ecquid. Rex. ille prae- flabit nobis? ] | ObjeGlioni lfraelitarum , ger énterrogatio- jet- nfui nem propofitae , qua magnam contra Affyrios fe exfpc- j étare dictitabant defenfionem ex ifto. Hofeae cum Rege Egypti foedere , per movam interrogationem refpondet [rQ« m Propheta, cujus fenfus hic eft: Deus folus falvare poteft ; jl quem quia graviffme offendimus non modo per idolag Y4 Horn X;5 &C latricum Vitulorum cultum, v.1.2. fed & pernova fcelera, v. 4. defelionem Hofeae ab /4//yrio contra confirmatam ei HV juramento fidem, initumnque cum Rege /legypti foedur ; nemo f hominum, ne Rex quidem ullus falvare nos poteft. cf. Hos. f AUH 9^to. Jeb. XXX,1.2.5 lii vero integrum ver- fum ita exponunt fol ut comminationi de everfione alta- [417777) 8/ïatuamm v. 2. Propheta fubjiciat etiam everfio- nem regni Non tantum mox everfurus eft Deus altaria li & ftatuas, fed totum etiam cum Rege regnum. h.f. /ox di etiam. dicent queruli : Nullum etiam Regem amplius habe- mus, & quid everfo cultu noftro , everfo regno, populo- u ft que in Captivitatem abducto, Rex prode/fe poterit? Ita e re- IÀ centioribus DAHRDTIUS, qui fo *5 ad miny v. 2. referens vertit: jja , bald follen fie fagen Iir haben auch keinem [ Künig mehr , € , i haberemus Regem, quid prodeffet no- [v bis Sed prior expofitio praeferenda videtur , propter qu tu fequentem verfum 4. qui de perjurio, ab Hoj:a in zfjþ— rium commi/fo, agere videtur. Qu C€u V. 4 PAQ Fi erba dederunt, pejerarunt, foedus pepigerunt ; D fe. ideo germinabit qoena , uti lolium in fulcis li agrorum. M Verba dederunt pejerarumt foedus pepigerunt; ] hu ScHMIDIUS exiftimat, novam hic Ineipere prophetiae [urc particulam in qua redarguantur peccata Ifraelitarum ftx / I Á :!of X, 4 J contra praeceptum inprimis nonum commiffa, nimirum d fraudes, perfidia in contractibus & judiciis , quibus pro- 110 anerita mox fubjiciatur poena. MaARkKIUS verba no- 0$, ftra in latitudine accipienda ftatuit, cumque nihil fan- (70 &ius eífe debeat foederibus, & quidem per victimas folenniter firmatis cum execratione fui, merito eorum lii« violationem , tanquam fummum perfidiae argumentum, f quod Dei iram provócat, hic notari judicat. MicHAE- iA LIS, quiex v. 3. argumentum pro hypothefi, editam 11 effe concionem noftram zempore Interregni poft. Jeroboa- j« $i Il. obitum , vepetiit , v. 4. eidem conjecturae favere ]o« ftatuit: Zuch diefer Vers [cheint in die Zeit des Inter- d regni nach Jeroboams Tod zu gehüren. — IMan machte al- n$, lerley Bündnife — Liguen , Confoederationen , und be- 1] f[chwwor fie heiligs aber. [einen Eid hielt niemand. Sed ne- o que nova hic incipit prophetiae particula, neque in lati- YeL tudine fumenda funt verba, neque is obtinet nexus, W. quem ftatuit M1CHAELIS. Intime potius cohaeret v. 4. cum 3. & nexu quidem hoc, quem bene jam perfpexit PiscATOR ; Aeprehenditur, illud perjurium«rga Salmanafa- rem , cui quidem (Hofzas & principes Ephraimi) jurarunt A f tributum ei quotannis daturum ,. fed perjuri fa&ti funt. ( II. Reg- XVII, 3. 4. lta etiam DarHius itemque MOLDENHAUERUs: ZIm 4ten l/ers wird darauf gefe- hen, dafi Hofeas zwar dem Zlffyrifchen. Kónig redlich ver- 3j fprochen hat , ilime unterworfen und. zinsbar zu [eyn:. die- tIde Jir [etiner Zufage aber micht nachgekommen ifü , [onderm, ia 16 JMof. X mit dem. Kónig von Egypten ein Bitndnifi gegen den Aff- rifchen Kóuig gemacht , und darauf den verfprochenen Tri- but nicht weiter. entrichtet hat , welche Bundsbrüchigkeit des Hofeas wm fo übler gewefen , da dergleichen von ihm , als einem Kónig des Volks Gotter um fo weniger hütte ge- fchehen follen. Verba ipfa non uno modo exponunt. LXX priora ver- ba immediate conjungunt cum ultimis v. praeced. o ds fda- ciAeus 11 mromosi vpav, NaMeov enuala cpopactis Nysudtie ; diu- Svcelai duv Rex autem quid faciet nobis, loguens verba, occafiones mendaces ? difponet teflamentum, i. e. uti 'THEO- DORETVS exponit: AVullum, dicent, a Rege fubfidium affz-- culi fumus, ac, cum par effet, Deo confidere — hominis Jiducia nixi fuimus, mendacia loquentir , /peciofas occafiones fingentis, munc cum his, munc cum illis foedera [ancientis. BaunprIUs exiftimat , eos legiffe &yp mniby, quia moy Chaldaeis eft caufa , occafio, megopacis. Sic & SyRUS: LLocuti funt verba rationum falfarum. V v 1.6. Loquimini verba vifionis inutili.. BAHRD T1US: Sufpicor , vocem vifionis ortam e[fe e varia lettione lev LXX. — For[an ali- qui libri pro vreopuonis habuerunt ogeeeis. . .Nifi omnino pro vifionis refcribendug gutes rationis. Lurnurnvus: $i fchiweuren vergeblich und machten eimen Bund. SCHMIDIUS vocem nmYx pro nomine plurali habet , & execrationer va« mitatir pro praedicato propofitionis; n«2 m"» vero pro fubjeclo , fubaudito verbo fubftantivo, vertens: Nontan- tun verba vanitatis quocunque leviori modo loquuntur , u de dof.. X, « 127 [ fij« alefraudent ali05; fed in graviffimo megotio foederum, quan- lN« do foedus aliquod. cum magnis execrationibus €. fan&is ju- j vamentis pangunt , execrationes iftae nihil aliud funt, quam n, execrationes mendaces, quas temere €9. fine pudore irans- )g!. grediuntur, Quo fenfu etiam DA TH1Us vertit: //erba dant, in pangendis foederibur pejerant. Sed, quia Ho- Y« feas a Salmana//are Affyriae Kege, vi armorum ad /ubje- 15 Gionem & tributum annuum ei praeftandam coa&us fuit, J lL. Reg. XVII, 3. non videtur vi fa&a fubjeftio commode a, fotdus dici poffe. Quia porro idem Hof[eas, deficiens ab 8O Affyrio, foedus iniit cumRege Aegypti, Deo quidem ma- xime improbatum , quod vero non violavit Hofeas: ver- mni ba textus, pejerarunt, foedur inierunt, non poffunt vertiz 77 in pangendis federibus pejerant. Duplex enim fcelus ex- i. primunt. Pejerarunt contra confirmatam juramento fidem 1 n*ä ab Affyrio deficientes; foedus inierunt cum Rege Aegypti idololatrico. ] TP gt ideo germinabit poena , ut lolium in fulcis agrorum.] od Vocem VN* non plures modo e recentioribus Inter- J a(z'- pretes vertunt cicüfam, Íed ipfe etiam OrAvs CEr- m)f/ü sus T. II. Hierobotanici p. 46—52. Negat hunc fignifi- j Sie catum IMICHAELIS, vertitque fofium temulentum , fo- 1p1U lanum * Quaeritur vero inprimis de fenfu verborum " 0 X)XO * In SSupplem. ad Lex. Hebr. ubi ita. UN") Zomen veneni yndilte ex regno vegetabili e[fe, €9 vere herbam venenatam /re- r," guenti[June in agris na[centem, ex Hos, X, 4« mauifeftum , C D7 778 i 18 Hos. X, 4. DBw UN"*5 m»*. Sunt, qui o * verbo n*5 praefixum nón confecutive, fed copulative fumunt, atque continuari cul- qam judicum exiftimant, qui judicium in venenum €9 fru- é&um juflitiae in abfimthium convertant. Amos. VI, 12. Ita ScHMIDIUS itemque MicuaErIs: Und das Recht wüchst wie .Lolch auf den AAker - Furchen. — — IMit. diefem duf dem Jker wach[enden Gift weïdmr die Gerichts- ztemque ex Devter. XXIX , 17. ubi ex radice füccrefcere dicitur. — Sed non fequitur: Cicuta & cicutaria funt her- bae venenatae: ideo etiam UN" cicuta s plura enim dan- tur herbarum venenatarum genera. Plane nego , UN^ ci cutam ve/ cicutariam e/fe po[fe: illa in paludibus najcitur, haec. im umbro[is locis && gaulo humidioribus ; — nun- quam , ut Hofeae locus habet , in fuleis agrorum. -Cicuta ubi nafcitur , frumentum provenire mequit ; ubi frumen- tum crefcit, cicutae vel cicutariae matale folum mot eft. Ergo cicuta & cicutaria plaue repudianda , 2 quaerenda alia fallax herba veneni , agris propria. Mirum, non omui- bus, 10$ CErsro, lolium flatim temulentum 2z mentem ve- miffe, cujus folum maturale agri, quodque ib inter triticum nafcitur.. Fenenatum e[fe nou medici folum , fed €? in qui- busdam regionibus oeconomi €?. patres familias [ciunt, — Devter. XXXII, 32. wm* ad alia etiam im vegetabilibus fouria €9 noxia transfertur , uvaeque fpuriae & noxiae WN"^2339 vocantur. Solani óaccas intelligi guto. — Quis dubitet , quin COWb E vitis Sodomorum /oc ipfo in loco folanum fit, ejusque uvae folani baccae /eu Bel- Jadonnae, r "i JHorn X, $ 19 on Stihle verglichen, auf. denem Ungerechtigkeit für Gerech- l tigkeit gehandhabet wird. — Sed, quia v. feq. non de poe- Jl ua perfidiae agitur ; Propheta vero culpae fubjicere poc- lo nam Íolet v.2. 11. 14. plures lo * ante mb . confecutive & vocem Dbv per poenam divinam juftiffime infligendam *lhr m exponunL CHALDAEUS: Zdducam /uper eos judicium ?ltr- anendaciorum fuorum. 'T HEODORETUS: Tavize 1ge raga- yopixg ciotroano 9066 dixag. Asaleker vyag m lo xpiua g Ita cum GRoTIOo & MaARKIO e recen- eyeeste. [e tioribus /em. BunscuEeRus, DamcHivus & Mor- t DENHAUERUS, ut fenfus fit: ideo progerminabit. poe- At na in fulcis agrornm ; voce "w pofita pro Yv , uti !d 77 Devt. XX?(II, 13. Ps. VIII, 8. XCVI, 12. — n W V. B. IeTt De vitulo Bethaven timebunt habitatores Samariae, if ii imo lugebit fuper eo populus ejus , €9 facrifi- i culi ejus trepidabunt fuper eo; ob gloriam 1 fuam abdu£&tum. Dd De vitulo Bethaven timebunt. habitatores Samariae , ] j Quod v. 2. de cultu idololatrico evertendo, & v. 4. de ibus goena perjurii, in flatu civili luenda, Propheta praedixe- at rat: id v. 5. 6. itemque v. 7. 8. uberius & fpecialius de- clarat. De Bethaven i. e. Bethele vide di&a ad Cap. vfo j IV. 15. De vitulo, ibi a Jeroboamo L. conftituto & a populo culto cf. Cap. VHI, 5. 6. coll. I. Reg. XII, 28. C 2 29 o w 29. 32. II. Reg. X, 29. XVII, 16. Quia alias Scriptura de vitulis Jjeroboami femper in genere mafczulino loqui- tur I. Reg. 28. Hos. XIII, 2. atque umur tantum Betfiele collocatus fuit: quaeritur, cur uno hoc loco vox mb in plurali feminino occurrat, eaque conftru&a cum affixo fingulari & mafculino, populur e us , facrificuli eju s? Ob- fervant Interpretes, quod mumero plurali defignetur. illu- firis 8 in praecipuo pretio habitus vitulus, .Bethele ere&tus, quomodo pluralit nyosn de fumma Dei fapientia Pxov. IX, 1. nwora de ingenti beflia, Elephanto, Jobi XL,15.16. ufurpetur, atque verbis & affixis fingularibus jungatur. SCHMIDIO vero poft DRusIUM videtur Propheta contemtus caufa, & cum quadam indignatione, feminino genere & plurali mumero uti: feminino quidem genere ob idoli infirmitatem , (quae peculiaris huic fexui, Jes. III, 12. Nah.IL1:3.) &quia contra Z1//jrios nimis fe impotentem vitulus Bethelis exhibiturus fit ; plurali vero numero , per mimeün nominis Elohim , quia, Ífi vellent Ifraelitae vitulum effe Elohim, debuerint etiam in plurali appellare nyoxp, non tantum 53y in fimgulari. Quod vituli in Dan mentio non fit, probabiliter ideo factum eft, quia is jam a Tiglathpilefare ,. in bello contra Pekachum, abductus fuit. -De vitulo foc futurum erat , u£ timerent Samaritani , me fcilicet ab hofle | abduceretur. LXX verbum *«5 in peregrinandi fignificatu fumunt: 'Te poxw Ts omm cv ?ragoikzcEciy 0i Xxlonavlee Xmpapuy, i, €. uti T HEODO- KETUS interpretatur: /ZZ/lidebunt jdolo, auxilium ab eo o X* 2Y fd expetenter. CuarLDAEUSsin fignificatu colendi ; prop« We terea, quod coluerunt vitulor in Bethil; V vya: Faccas il Ill Bethaven coluerunt. habitatores Samariae, ut 1ta defcriba- " L) j tur culpa ; cui fignificatui accedit BAHRDTIUS. M Xo CRAELIS peregrinandi fignificatum alio fenfu . fumit, b- vertens. Zu den Külbern Bethavens. werden die . Ein- [j« wohner Samariens wallfahrten. Denn das Kalb geht, da ll jfein. V'olk trauret , und feine Priefler um ihre. Gottheit her- ll umtanzen , von unr weg in eim fremdes Land. in nota: ó. Jch weifi micht. gewifl , wie difi zu verftehen ift: Ob die NO Eimwohner Samariens fo aberglüubifch [zyn werden , IVall- età faührten zu . dem nach Affyrien. verfchenkten güldenen Gott I anzu[lellen? oder: ob die Meinung ifl: die Eimeohner Sa- ob mariens werden diefen Gottesbildern in das Elend nachfol- u gen, und eben fo gut. nach. Affyrien weggeführt. werden, als die güldene Külber vorangegangen find. Sed, quia al- d taria & fimulacra deftruenda díixerat Propheta , v. 2. & 8. pEï & vitulus in Zffyriam abducendus erat , ne. porro. obje- (a€ &um cultus effe poffet, cf. Cap. VIII, 6. inque ipfo v. M noftro cultores vituli fftuntur, ut. graviffime /ugentes de lt abducendo vítulo: verbum * cum 5 conftru&um , ti- mendi fignificatum habere debet, Job. XIX, 29. uti JIE, ex additis quoque verbis 63 & *»» clarum eft. Quare n cum DRusio, Ggaov10, ScuwiD10 etam IMaAR- ) XIUs alique vertunt: De vitulo vel ob vitulum y timebunt f. pavebunt. Samariae incolae, jd (0 23 J]ot n X U. imo lugebit populur ejur] - praeteritum 538 ponitur ob certitudinem rei pro futuro. q. d. Non tantum £ime- bunt Samariae incolae , ne capiatur ab hofle vitulur , fed, quod plus eft, de eo capto €$ abdu&lo totur lugebit popu- lus Particulam *5 vertimus per immo, quem fignifica- tum vide probatum a Norpro in Conc. gartic. edit, Jymyii p. 369. Dicitur vero populus Ifraeliticus cultui vituli deditus, ejur poyulus , uti Moabitae dicuntur popu- lus Chamofi Num. XXI, 22. €9 [aerificuli ejus trepidabunt fuper co;] — Nomen t2'w55 ter faltim occurrit, II. Reg. XXIII, 5. Zephan. I, 4 & noftro loco, denotatque /acerdotes idolorum, qui vi verbi Q55 doluit, triflis fuit, five a /qualorefic dicti fuerunt, five a triflitia, quam vultu aliqui prae fe ferunt fuperftitiofi Orientis facrificuli. Co NRADUS IkEN1Us in Differt. de ï: Cemarim, quae duodecima eft earum , qnae a. 1749. Lugdun. Natav. junctim prodierunt, /aerificulos ita di- G&os fuiffe putat a /acero magorum. ignicolarum cingulo, cujus frequens mentio fit in Libro Perfico Sadder Zoroa« firis, * THowA HYyDE edita. Convenit fic Chald. Qp & wwop cingulum , baltheus , a rad. Qp accinxit, 2 &p permutatis. Sed mavult MicnHAELIS vocabu- lum .Hebraicum ex Syriaca , quam ex Perfica lingua re- petere; maxime cum jam n Zorea occuirat . cujus tem- pore ignicolarum religiones remotas ac peregrinas jam ab J/raelitis receptar aliunde non conftat, licet ferius u- Hor. X, 8. 23 tür daeos fui temporis Ezechiel hujus fuperftitionis reos agat. Wif« Supyl. ad Lex. Hebr. p.1197. 98. Multi Interpretes verbum i, Y?"w in fignificatu exultandi fumunt, atque ellipfin rela- tivi *u8 ftatuuut, ipfumque futurum vel ut praefens velut 9]3!5' dC graeteritum vertunt, ut fenfus fit: €9 facrificuli ejus, qui dit ha&tenus exultabant fuper £o, Jugebunt fuper eo. Ita G R 0- Jtui T1Us: 9? facerdoter de eo laetabantur, nempe quia pro J aureis vitulis fuppofuerunt geneos deaurator. * ScRuM1- DIUS- vero: €9 /acerdotes, (qui) /uper eo exultant. BanupTIUS: ad verbaü y»» vop fubaudi qww , & ad verba tma3- by repete J52 e membro priori, W voce ?"25, absque omni Codicum & Verf. auctoritate , l4 ett in t2-325 mutata. MricHaAELIS Goetting. ver- tit yt Da fene Priefler um ihre Gottheit | herumtan- tiol zen, & in nota: JDie Meynung ift: das güldene Kalb zw Bethaven , das irgend ein. niedriger Mann, der die Hülfe d L | d) * Refpicit GRoTIUs £raditionem Hebraeorum fabulofam, in Se- ylo, ((l* der Olam, quam Hxegonxvwvs ita narrat: $7 /uxit populus fiper vitulo,quare editui ejus fuper eo exultarunt?2 Tradunt m?d. Hebr aei , vitulos aureos a facerdotibus furto e[fe fublatos,, rit. &? pro his aemeos 69 deauratos repofitos. Quum igitur bu lugeret populus tempore mece[fitatis €9 amgu[üiae , etiums m vitulos aureos inter munera caetera. A[fyriis Regibus, €8 Ti maxime Regi Salmana[faro , ab Ifraele Rege effe dire&os z aeditui exultabant , quod fraus eorum mequaqum po[[e& T. argui vel deprehendi. ïu— 24 Z X g | von Afjyim bey den bürgerlichen Unruhen fuchte, dem Kónig von Affyrien zum Ge[chenk fchikte , wird lm' a/"'ïememem Klagen und. IW'einen der Stadt und anderer. I/raeliten weggeführt. Blofi die Priefler , dicfer "bf[chaum niedertrüchtiger Betrüger, begleiten es mit feyer- lichen. Tünzen und. Freudengefsngen bey. feimer . Iegfüh- vung. Sed contra omnem probabilitatem fupponit, 1) po- tuiffe vitulum aureum , ab homine privato, indiguante toto populo, ad Affyrium mitti 2) fa&um id effe tem- pore 1nterregnt , cum tamen textus clare doceat, miften- dum ef/[e vitulum Regi ultor qui perjurium ab Hosea gerpetratum vindicet , v. 6. & qui v.14. Salman , i. e. Sal- «uanafür nominatur Cum vero verbum 5«, uti ad Cap. IX , 1 monuimus Arabibus & Hebraeis deno- tet orbe fe voluere, gyrare f[e, circumagi , idque non modo prae [aetitia fed etiam prae terrore fiat; ita ut tum exultare gaudio & tripudiare , tum vertigine corrigi &trepidarefignificet: (quem fignificatum ipfe etiam IViicHAELIS in Supplem. ad .Lex. p. 283 D94. F* Ps.IL, 11 comprobat,) illud. in noftro loco, ubi verba vw» & b5w praecedunt & ratio . [luffur additur quiü migravit ab ipfo gloria , omnino cum plaribus e recentioribus vertendum lugebunt f. prae dolore trepidabunt DorprnLEiNIUs: Sacrificuli il- lius .dolent decus [uum abdu&ium ; D A TH1vSs: pavidi lu- gebunt cum [acrificulis, dolentibus vehemeuter illud abdu- &um decus fuum. Glo« Hor. X, 4. 25 ob gloriam fuam , quod migraverit ab ipfo.] fc. populo, vituli cultore, Verbum mb ponitur in praeterito ob cer- l titudinem eventus. To voy fuper eo , clarius exponitur. " Ideo fc. fiftuntur timenter de vitulo & Íugentes de eo cul- l tores ejus, quia migraturus erat ipfisque auferendus vifu- il Íus , de quo, tanquam Deo fuo, ha&enus gloriabantur hi ipfi Ju liraelitae, qui jam in deferto mutarunt gloriam fuam in fimi- te litudinem bovis Ps. CVI, 20. coll. Jerem. II, 11. . Captá / €? ablatá a Philiftaeis arcá foederis. 1. Sam. IV , 21. 22. [« uxor Penehafi moribunda filiolo recens nato nomen im- W pofuit, Jcabod, dicens, migravit gloria ab l/raele, quia. ! capta eft arca. Propheta fore, inquit, ut populus Ifrae- al liticus, migrante in exilium vitulo , 1dolo fug, lugeat glo- no riam [uam ablatam. qXX v. 6. 'ont um dpfe etiam in Affgriam abducetur , munus Regi ul- u £ori. Pudor Ephraimum apprehendet , atque j IJraelem confilit fui pudebit. 1004 lyp[e etiam (vitulus) in ZAffyriam abducetur , munus f Regi ultori;] In particula 23 fubeft emphafis. . Zpfemet g etiam , non populus modo, abducetur in Z1f/yriam , non prm ut ibi in pretio habeatur tanquam ce£zcua, fed ut Regi T. [l« Zffyrio tangquam aurea . graeda in poffeffionem cedat. Nominatur is jjarib, vel a loco, ubi habitabat. Ita L u- hii qHERUS: dem Künig zujareb itemque M1CHAELIS: Glo 26 Hor. ,. 6. Der Künig von Affyrien wird vielleicht von eimer damaligen Refidenz oder. .Luftfchlofi ,. das wwir. nicht mehr. kennen, fo genannt; vel quia nomine hoc Reges majores appellaban- tur a minoribus, qui fe in fidem clientelamgue eorum :de- derant ; lta GRo T1Us: Regi defenfori.€2 prote&ori ; vel potius, quia Affyrius u/turus erat defe&tionem Hofzae initum- 1 que cum Adegypto foedus, Regi ultori. Ita C HALDAEUS; Regi , qui ultionem [umet , itemque HiER ONY MUs. Ei vero, pro munere abducendus dicitur vitulus aureus , non fane ab Ephraemitis , in quorum fummam ignominiam L haec abductio deaftri fiebat, fed a ducibus & militibus Affyriacis. IMoris.enim tum erat , ut devuitorum populo« rum Dii vilori, quafi Deorum quoque debellatori , in prae- dam cederent, Cf. Jes. KXXVI, 18 —20., XLVI, 1. Je- rem. XLVIII, 7. XLIX, 3. J"Punc.pudor Ephraimum. apprehendet ] : Ttà' vocem miws.per pudorem vertunt CHALDAEUS , Sygus,, Vur- GATA & Interpretum etiam. recentiorum, plerique, * * MicHAELIS vocem aL A&ycusyyy TAU2 vertit faccum , in Suppl..ad Lex. Hebr. p. 253. INomen , ait, fafpeitum , cujus loco 1ualim mutatis . vocalibus mY/3, hoc anno., Beth, fi radicale exiflimes , u£. Interpretum plerique & gunttorum au&or, noli ad vadicem. w3 relatum pudorem vertere. Praeiverunt quidem ita ex Veteribus Chaldaeus, Suyrus, ulgata, quos fi myers legerunt, non reprehendo, (quanquam haec leBáo iu uallo hucusque codice reperta; ) at » IHor. X,2. ? / i.e. Ephraimum pudebit ituli, qui auxilium praeftare b son potuit, ipfe vi ab hofte captus & ignominiofe cum h reliquis captivis, quafi in triumpho , abdud&us. Hunc li« Ephraimi pudorem fuper vitulo abdu&o comparat jfere- jl siia; cum pudore //Toabi fuper abducendo Moabitarum i idolo, Camojo. Pofiquam enim Cap. XLVIII, 7. prae- $ dixerat:. Tu quoque capieris, migrabitque Camofus in exi- E lium , una. cum fuis facerdotibur €9 principibus , v. 13. pu- [/ debit, inquit , ZMoabitas Camofi , quemadmodum. guduit Jfraelitas. Bethelis , fiduciae fuae. N atque lfraelem confilii fui pudebit.] fc. quod ab Af. « fyriis defecerit, atque contra eos auxilium ab Aegytiis (* petierit. Ex eventu enim intelliget, peffimum fuiffe iftud k confilium, atque totius regni interitum accelera(fe. To /Mem in 3nyy$ caufam & objectum pudoris notat. v "d n üt- Exfþindetw Samariae Rex ejus , eritque ficut cre- mium fuper aqua. Ex[cindetur Samariae Rex ejur,] Participium. 5*5 Duo no- iil in fuituro fumendum eífe, dubium non eft. jf at mywsS cum Nan per leges grammaticas pudor effe me- n0, quit; quodque comminifcuntur Nun mominum. epentheti- E cum , uulla linguarum Orientalium analogia, uullo certo ? flabilitur exemplo Hebraico. .Ergo potius faccum verte- 5 Ils rem, hoc fenfü: faccum capiet /ugems Ephraimus 69 gudefiet, ) D a [ 28 Hor. X, a. mina, Samaria, Rex ejus , funt,'qui per afyndeton pofita ftatuunt, & copulative jungunt; coll.Jes. XXXVIII, 14. | Hab.Ill, 11. vel cum CHaLDAEO vertunt: Samaria cum Rege fuo; Alii Samariam habent pro nominativo abfoluto: Samariam quod attinet. Simpliciffimum videtur, &i cum Coccz70 aliisqueftatuas, quod nomen Regis mafculi- f num regat participium mafculinum m«3, & Samaria , per ellipfin praepofitionis, notet fedem Regis, atque ver- tas: ex/cindetur Samariae Rex ejurs..— LXX. transtulerunt a&ive: amepenis Xapapsim [acihta mvloe ,. grojecit Samaria [ Regem fuum, | Sequitur eos HiEgRONYMUs: fransire fecit Y Samaria Regem fuum ; conjiciente DRUsIO & poft eum CAPPELLO, quod mbw legerint cum. Refch pro np«s cum Jaleth ; Sic foret notata culpa rebellionis Samariae adverfus Regem , cujus vero culpae Samaria adverfus ultimum Regem Zlo/ram rea facta non eft, cum movem Samariae regnaverit annos , &, capta Samaria Salmana/- ü far eum vin&um in carcerem miferit. 1. Reg. XVII, 4. 6. D) Retinendus ergo eft fignificatus paffivus in Niphal, qui vero varie exponitur. R. Saromo vertit: filere fa&ur eft 0i Rex Samariae. — ABARBANEL: fimilis faEur ef.. D. Kiw- CHI: eXcifus efi, quem recte plures interpretes fequuntur. ANovam , pofthabita accentuatione . eXpofitionem dedit fg MuicHAELIs, vertens: Lafit unr Samarien. mit etwas ver- gleichen! [eim. Konig iff wie ein Schiff, dar ohne Maft und q. Ruder auf der See herumtreibt, & in nota addens : da ? difi in das Interregnum nach Jeroboams Tod gehóre , fiet p JJOf. A. 0 29 i(a man ohme mein. Erimnern: Konige flanden auf, und wur« b den wieder abge[ezt 5 in ihrer kurzen unruhigen Regierung D] waren frewie ein Schiff ohue Maft und Ruder auf dem wilden Q JMeer. Sed a) cum /mpothefi : quod concio noftra edita um fit tempore Znterregni , repugnet ordo vaticiniorum Ho- ]l« feae, & totus inprimis Capitis X contextus, v.2. 5. t 8. 14. 15. B) durior non fit conftru&io : .Exfcindetur f. tre excifus erit Samariae Rex; ) duriffima potius fit, Regis, J quem per tres annos jSamariae oppugnaverat, & inclu- 10 fum temuera£ Salmanaffar, cum fra&ta vento nave compa- n ratio; nobis haec expofitio improbanda videtur. m eritque ficu£ cremium fuper aqua.] LXX & Tuso- » j DOTION vertunt: eg Qgwyavov &mi Trgoctems vdalog, quod HikRONYMUS in Commentario interpretatur cremium. Qs Svnus feflucam. T HEODORETUS fimile fic adplicat: I) i &ila diducxei, omwe 1 Xuuageinc 0. Bacikcuc , Qevyays diasy vro fiaxim vdalsg Qspousvs, Qeadog yevgcélos. ABARBANEL ,b & Krwcni vertunt: ficu£ cortex arborum, qui fuper aquis qm celeriter praeternatat. Eundem fenfum recte praeferunt J erecentioribus DOEDERLEINIUS in not. ad Grotium: 1 ryp funt fragmina ligni; DA TH1USs: u ligni fragmina i fuper agua , provocans in nota ad SCHULTENSIUM, dit qui in Znimadv. philol. ad h. l. docuit, &wp non effe, )u quod vulgo dicitur fpumare , efferve/cere, fed frangere, nd rumpere, Hinc fubftantivum &sp. proprie fragmina cre- T mia ligni effe, quae ab aqua facile auferuntur. IMor- ii 39 Hor. X, 3. DENHAUERUS: Der Künig, auf welchen gefehen wird , if Hofeas, welcher von dem Salmanaffer ins Gefüngnifi gelegt, und ohne Zweifel gelódtet worden ifl und die Ver- gleichung mit einem Stükchen Holz auf dem I/af- Jer geht darauf', daff ein folches von dem Waffer fo [chnell fortgeführt wird , daf) man nichts mehr von demfelben fieht. y. 8. ,Et deffruentur. loca ifla excelfa. Aven, peccatum Jfraelitarum. Cardui €9 fpinae fuccrefcent in £eorim | aris. Tunc montibus dicent : tegite nos! €9 collibus: cadite in nos! Et defiruentur. loca ifla. excelfa Zven, peccatum Tfrae- litarum.] Sunt, qui per my me3 intelligunt. excel/a DBethelis, wy pofito pro ny nm5, coll. 5; fed nihil obftat, quo minus ny mo3 appellative fumantur, pro omnibus illis locis elatioribus, ubi, in honorem Vitulorum & Baalim, lucos facros habebant, &;dolololatricos cultus exercebant. Haec exceelfa, per appofitionem, dicuntur peccatum Ifrae- litarum, i. e. in quibus extruendis & frequentandis prae- cipue & univerfaliter idololatriam exercebant, vel: quae fuerant occafio peccandi toti Ifraeli. Cardui & f[oinae. fucerefcent in eorum ariz.] Tta fumma devaftatio & cultus omnis ceffatio defcribitur, *i. Cap. IX, 6. Ubi facrificiorum ignis fumabat ; ibi nul- ^ Hor. X, g. 5 i [ nulla; amplius offerentur facrificia; fed fpinae & tribuli 10 provenient. 7uj ^yf- Tunc montibur dicent: tegite nos! € collibus: cadite 77 in nos!] i.e. tunc tanta eos opprimet afflicüio , ut defpe- jl f. rabundi mortem, etiam miferrimam, [ibi praeoptent prae vi- ta, ne obruti montibus mifereque contufi mala futura videre BAHRDTIUS cogantur, vel praefentia videant amplius. 1 male invocationem Deaflfrorum hiyperbolice exprimi putat: O montes collesve faeri excipite nos, cingite, oyerite nos, [ n & fulmina ;jovae in nos irruant! ini Zlltera pars Capitis noftri v 9 — 15. exhibet ipfa ver- ba Jehovae ad lIfraelem ,. cui poenam, per fcelera per- f« petrata promeritam , ipfe denunciat. Inferitur medio ii loco, v. 12. paraenefis. )&aty v. g. - ?llif llll y Inde a diebus Gibeae ]oeccajiz'; lfrael ! ibi flete- jant runt; [ezd mon apprehendet eos im Gibea bellum frtt- adverfus filios iniquitatis. pfä(' quac Inde a diebus Gibeae peccafti , Ifrael !] — Verfus $. 10. L . admodum difficiles effe, omnes Interpretes faten- tür, quare in vertendis illis valde laborant. Diffentiunt [ta mox.circa voces initiales mnyzan "D. lii praefixum YUs AMMem habent pro moía , qua termimur iemporir, a quo, jl figni- 22 Hor. X, o. fignificatur, vertuntque : /nde a diebus Gibeae ; & per dies Gileae intelligunt nefandum illud fcelus, a Gibeo- nitis adverfus Jevitam fu/ceptum & in pellice ejus perge- tratum. Jud. XIX, 25. feqq. in cujus fceleris communio- nem omnis Ifrael, i.e. reliquae tribus pervenerint. Nem- pe a) ex Scu M1Dr11 fententia, quod non ferio Ifraeli- tas tam atrox crimen affecerit, £) ex aliorum mente, quod eodem tempore inventam a JMichaea idololatridm , Jud. XVII, 3. feq. & a Danitis in urbe fua. conftitutam , publice & impune permiferint. Jud. XVIII, 3o. 31. Ita HirRoNYmMUs: Éx eo die, quo uxorem Levitae turpi- Ler atque crudeliter interfecit Benjamin in urbe Gabea, pec- eavit mihi omnis I/rael; mon quia ultus eft injuriam €9 fce- lur fanguine vindicavit ; [zd quia dolore maritali profilivit ad pugnam , €3 facrilegium in. Deum fuum noluit vindica- ve, £o, quod in domo IMichae Ephod €9 Theraphim , quae gero idolis adorabantur, neglexerit. G Ro T1Us: Non no- vum eft, quod fcelera, quamvis magna, confyiciantur in go- fieris ;facobi , adparuit id pridem in Gibea. Morp&x- HAUERUSs: J/on der Zeit an,da die Sache mit Gibea vor- gefallen, habt ihr Ifraeliten fortdaurend. (ita voces tv vQ5y vertit) gefündigt — Dann zu der Zeit , alr die Sa- che mit . den. Gibeoniten vorgefallen , haben die Daniter dar dem Iicha abgenommene Gózenbild in der Stadt Dan ofentlich hingeftellt , und verehrt, Jud. XVIIL, 30. und bey diefem Güzendienft find die Ifraeliten geblieben, -mnd haben endlich dafelbft eim Gózenkalb aufgeftellt. li prae: L4 Hor X,.9 33 j praefixum Zlfem volunt effe Mem comparationir, verten- (« dum per prae. Ita ABENEZRA , ABARBANEL, RivE- " TUs, & erecentioribus DoEDERLEINIUS in nofg ad an- Il« notat. GRoi: Noftra conjettura [enfum affeguitur Iunc: /m dMMagis jam atque graviur peccavit. lfrael , quam olim in ieli Gibea. ltaque graviores luet poenas. — /Alii Gibeae nomen. i, appellative . reddunt. LXX /ecunda perfona in tertiam mutata vertunt: AQ' o fxvor, vadlev logayA , l. C. uti f , 0 "THEODORETUS vérba exponit: e£ s l»e (Qavoig x roig. &v I(r! avl fwpoig svdialeiBenv sryamnauv, quam expofitionem mv fequitur DaTHiUs, vertens: Semper quidem Ifraelitae in ptt collibus peccarunt, ibi facra fecerunt; & in nota: myza f non videtur. effe nomen proprium, fed appellativum — In i antecedenti ver[u Propheta jam idololatriam n locis excel- It [is reprehenderat : jam hyperbolice dicit : ex quo coller exi« QW ftunt , in eisr peccaftis , o Ifraelitae! Sed ob Gibeae €$ pec- cati ibi commiffi celebritatem & gravitatem , de qua etiam y 110« fermo Cap. IX, 9. praeferenda omnino propria vocis ) notio eft, qua urbem in tribu Benjamin, non collem denotat, Di* ptur ibi fleterunt;] fc. lfraelitae. "Tranfit oratio a per- 3- fona fecunda in tertiam , qualis mutatio frequentiffima eft, 1] M anittf & hic propterea commoda, quia ad auditorem vel lecto- t rem fermo dirigitur. Verba ipfa diverfimode exponunt (], 49. Interpretes. HigRoNYMUs, LUTHERUS & e recentioribus Fen. BuRscHERUS vertunt: JZbi in. errore idololatrico TA ingue [ecura geccandi gertinacia perfeverarunt. ScRwiD1Us ) E e Pmci [] 34 Hor. X, 9 itemque b, MicHaAELIs in nof. ad Bibl. Hal. ibi cum- Gati funt orta [c. inter. £os contentione de principatu Jud. XX, 18. RivETUs: ibi fleterunt, five pugnarunt contra filios iniquitatis, €9 licet bir caefi fugatique fuerint Jieterunt tamen, € tandem vidlores evaferunt GROTrIUS indulgentiam divinam denotari verbis. noftris ftatuit Jllo tamen tempore , quia erant , qui [celera puniebant , man- fit populus in terra. [ua, mon fa&i funt captivi — ultimo grotlio vi&lores fuerunt. BAHRDTIUS: quanquam tum ipfir vi&'oriam demum largirer ; quae ultimae expofmo- aes prioribus praeferendae videntur. fed mon. apprehendet illos bellum , quale in Gibea ad- verfus iflos fcelerator erat.] BuRK1USs haec verba cum praecedentibus hoc fenfu. conjungit: ibi fleterunt Ifraeli- iae, mulla vera poenitentia interveniente non attingebat £05, 1. €. non percellebat animum eorum bellum in Gibea quod adver/[us filios iniguitatir geflum fuerat , ut de emenda- tione fufcipienda. [erium inirent confilium. Coujungit etiam MicHAELIS, fed nomen myoy vertit fraudulentiam & per filios fraudulentiae intelligit, non Benjaminitas, fed Ephrai- mitas, qui in ifto. bello fraudulenter egerint , ut fenfus Bellum.| non. affequebatur. Gibeam , 3. e.. expugnari Gibea. vincique. .Benjaminitae mon. poterant ob filior frau- dulentiae, 1.e. ob Ephraemitas fraudulenter bellum gerenter. Ct. Supplem. ad. Lex. Hebr. ad vocem mby, coll. nota ad Verfionem. Germ. Jud. XX, 19 — 25. & ad nofirum Hor. X. 35 Hofeae locum. — Sed pofleriur noftrum hemiftichium non 1 éonjungendum cum priori videtur tanquam ejus declarati- i vum. Eftpotius in oppofitione fumendum, ut minetur Deus, 1if, futurum effe , ut graviur puniantur Ifraelitae, |quam olim j;, in bello Gibeonitico, coníra fceleratos gefto Ita bene ob: lit fervato futuro verbi &xen LurHERUS Zber es.| folí ün fie nicht: des Streits zu. Gibea gleichen ergreiffen, [o wider n die Bofzn Leute gefchah; item R1vgTUS: jam non ap* i]7] grehendet eos praelium contra filior iniquitatis , Gibeonitas, Q i. e. in bello, quod jam ab Z4ffyrio pgaratur ,. I/raelitis nots par erit fucceffus , mon flabunt in acie, aut vincent — quin gotius cadent prorfus ; & e recentioribus BuRscHERUSs: Qi« Es foll fie aber nicht ein Krieg ergreifen, wie der bey Gi« n bea — Sie follen izo hürter daran mü//en , die ganze Na. i tion foll aufgerieben werden. lal V. IO, uda- Efl in defiderio meo , ut ligem eos; Ideo congre- At gabuntur contra eos populi, cum alligabo eos ptïf gropter duo peccata fua. f(lle Eft in defiderio meo, ut ligem eos;] Ingens in his Yb an quoque verbis diffenfus Interpretum. LXX juxta Lectio- d nem Cod. Alexandr. ultima verba verfus praeced. cum int- "m tialibus v. 16. conjungunt, vertentes: ereAejioeyyag &i lexya adixixe X98, maudsucs av]ag Hinc HovBicANTIUS od €onjecit legendum effe nx5 Eandem lectionem prae« J B2 36 Hos. X, 16. : fert etiam DATHIUS, vertens : Sed þeniam ego contra iftos qeccatores , eorque. cafligabo. Fatetur quidem in nota, non neceffarium effe , ut recepta verfuum diftintio defera- tur; fed exiftimat, tunc //av ante t«b abelfe debere, f "N3. legatur. MücHaELis in. Bibl. Orient. 'Tom. XIX. p. 184. fufpicatus eft, n« aratrum, per Vav [criptum, Hos. X, 10. occurrere , ibique, aliter divifis vocibus, le- gendum effe ooN vmwa, aratris fuis . alligabit illor, quam,. fufpicionem in ipfam etiam Verfionem recepit: F'lker: wer- I:Seinen P/lugfcharen wird er fie vorfgannen. den fich um fie ver[ammlen, und fie vor ihre Pflüge fpan- gen, addens in nota: Zduch in dem lezten IPort folge ich nicht , wie andere der Lefeart des Randes , fonderu des J'exter , von der man abgieng , weil man fie nicht verftand, Sed à) cum omnes Codd. legant *nw23 & tefte pg Ros- SI ne unus quidem exhibeat *7x5; B VurcATA eandem lecionem fequatur:. juxta defiderium meum ä corripiam £05; y) monente DRvusIO in plerisque aliis Codd. Graecis fequatur «l« lzv emi9vuiav u s, quod ve- rum eft interpretamentum Ts *nyN2, iftaque verba etiam THEODORETUS exhibeat: denique d) //av.verbo a*5« praefixum non redundet, uti Gen.IlL, s. XVIL 14. XIX, 15. Hos- XI, z. fed h.l. finale fit: Lectio confueta eo magis retinenda videtur, quia bonum & facilem fenfum exhi- bet, five futurum verbi *bw contra&iore forma ; ne aleph iterato occurrat, pofitum ftatuas, & cum GROTIO vwertas: 2m auimo mühi efi, ut vinciam eos , íc. ut fiant a i i€' Hof X;1e 37 ) eaptivi; fivecum ScungoEDEnoO, in Znflitut. ad fundamenta Ling. Hebr. Reg. 72. p. 62. illud a verbo *es, (quod (j« eundem fignificatum cum verbo *5* habet,) derives, ut lt in futuro Kal fit *bw pro *bw, & cum DRUSIO ver- tas: tenet me defiderium cafligandi eos... NlyCHAELIS vero l conjectura, dum non pun&£a modo inutat, fed ipfas etiam; le confonantes divellit , atque Vav verbo E3"bN adimit, idque nomini *ww3 adjicit: omnino dura eft & violenta. J Accedit,quod ns, quando vomerem five aratrum denotat, in ! '- pïurzüi habeat E w cum Zeri 1 Sam. XIII, 21. vel :D'ij.t n cum Chirek brevi. Jes. II, 4. idi Ideo congregabuntur contra eos populi , cum alligabo j illos propter duplex-illud peccatum eorum.] . 'Yo ante sb ij, non eft copulativum , fed illativum ; & populi contra Verbum £398N3 0$ líraelitas congregandi funt Z/fyrii. MkncEeRus & "lTanNovius vertunt, quum ligavero €of5 TA BanunDTIUS: quando in vincula eos conje£urus fum. . Ven. 1 BURSCHERUS : Il/ührend der Zeit , und. in dem A&u, da Jis fie fich z dhren. zweyfachen. Miffethaten verbinden. — Ma- vé hjor eft diffenfus circa ultimam vocem, ob variam lectio- jarm nem, cum textus habeat &5n*y ; margo. vero Conwyy. N Qui le&ionem fexfur fequuntur, vertunt: ?n duobus . fül- I5 £eis eorum. Ita AsENEsRA, KimcHri, ScHMiDIUS & g MianXIUs, qui refpici ad /igationem boum arantium fta- y tuunt, & vocem n*y idem notare volunt, ac m3yb /ul- ia cum. Ps. CXXIX, 3. Quod vero de duobur praecife. fulcir i dicitur, ad geminaim Judae & Iíraelis terram captivitatis,. j 38 Hos X,1o in quam abducendi erant, referunt. MiCHAELIS, pariter lectionem textus fequens, vocem myy vertit vomerem , €4 Vomere pro aratro pofito, hunc fenfum facit: €3 praeli- gabunt illos diobus aratris fuir. — Duo autem memorantur aratra, quod. duoilli boves, Ifraelitae €? udaei, jungun- iur. Verfur. [equens , de bobus arantibus. €. occantibus agens , interpretationem fuadet. . Supplem. ad Lex.. Hebr, p.1895. Addit in mota ad Verf. Germ. .Hier , v. 10. geht ein neues Bild an, in dem die Unterjochung der zehen Stamme vorgeflellt wird ,. alr weun ein. Rind unter. dar eJoch gebracht, und zum Pflügen oder Eggen gexungen, wird. .Das Bild hat mit dem vorhergehenden einen ziem« lich klaren Zufammenhang ,. oóder ift vielmehr daraus ent« flanden. .Der. Prophet hatte in der erften. Helfte des Capi« tl von dem güldenen Kalb oder Rind zu Bethel ge- redet. — — diff erweket. bey ihm den Gedanken, fich die líraeliten felbf] als ein. Rind vorzuflellen , das dem gül- denen Rind n die Dienflbarkeit nachfolgen und gezwun- gen werden foll , das Joch zu tragen. Sed &) cum Ephrai- mitaequidem ob cultum vitulorum cum vitula v. 11. com- parari queant, neutiqam vero jJudaei; $) textus de Ephraimitis cum vitulo in captivitatem Affyriacam abducene dis agat, in quam jJudaei abducti non fuerunt; 4) /eBio« nem quoque marginis, erwny, tefle de Roffi plures MSC. Codices etiam n textu fervent, eandemque antiquiores Verfiones exprimant, LXX : sv luig. duciv. ediizig ev]es VurG. cum Syno propter duas iniquitates fuas; re Iors . E a itctl cifime GnoTiUs & e recentioribus /7e. BURSCHERUS, Dacruivs, BAHRDTIUS aliique eam praeferunt, & duplex tl peccatum vel deduobur vitulir aureis, ab I/fraelitico populo I cultis; vel, cum BunRscHERO de defetfione ab ZAffyrio, & con- Md jun&ione cum Rege Adegypti exponunt. V. II. ïäzu Àf Jphraim vitulae fimilis efl, quae lubenter triturat. I0. ed ego frausii fuper collum ejus pulcrum. Tradam F J / ohraimum veé£tori , m*abz; eJuda , li occabit s jacob. Ephraim vitulae fimilis eft , qnae lubenter. triturat;] E 7 Ephraim, vitulorum cultui deditus, commode ipfe com- 2 paratur cum vifula, diciturque vitula edotla f. a/fuefata, Duo adjectiva participialia , fubin- J amansque triturare. telleda copula , ad verbum infinitivum w35 referenda P funt. Veteres ad írituram utebantur bobus & vitulis, (it qui libere per ftratos in area culmos difcurrebant, & 0 li grana ungulis fuis excutiebant. Ita fine jugo €9. fine lo- T yo triturantes vefcebantur frugibus ad fatietatem usque, vetitumque erat, iis os obligare. Devt. XXV, 4. unde Jl« etiam tempore triturae maxime pinguefcebant ; quum [ t contrario 7n aratione jugo copulati erant, atque ad mo- d leftum laborem coaci.: IVlale GRo T1Us verba vertit: 10« KEphraim. vitula docilis 1. e. vifa eft mihi (Deo,) bene edo- j ceri pof/e; diligebam trituram, 1. e. amabam rurir proven- €5 ium, qui efl in tritura. Nam dividit arcte conjuncta, & Ju participium femininun *nanN cum Jod paragogico, (e 49 Hor X,tr. plane ad vuitulam xeferendum , refcsgt ä.d ipfum Deuin; cui, quo fenfu dileio triturae tribuatur, mon exponit. DoEpzERLE!NIUS in wof. ad GROTIUM. verba, guae lu- benter triturat, exponit:. guae alior poyulos faepe: oppref- ft Sed cum fub.Hofea, jugum Affyriacum. excutiente, concio noftra edita fit, malim 1a libenter triturare , in oppofitione ad moleftam arationem , ita exponere , ut fenfus fit: Ephraim /ibenter trifurat, i. e. mavult, fine jugo effe €9 liberiur vivere; regnum habere independens, atque a tributo A//yrio praeftlando liberum. 1 Sed ego transii fuper pulerum collum ejus.] CHAL- DAEUS hunc transitum ad benignitatem Dei . trahit, vertens : Ef ego liberavi eos e fervitute Aegypti, fuftuli jugum durum a cervicibus eorum , collocavi domum Ifrael in robore terrae /1moraeorum fubjugatorum coram eir; he- veditare feci domum Juda poffe[fionem , quam juraveraue patri eorum . acobo. Dmusius indulgentiam Dei erga Ifraelem defcribi exiftimat : Cum effet. collo pingui, non habui eum propterea durius aut inclementius, fed indulfi &i , licet arare nollet. 1ta & RiveTUS: Collo pingui Ephraimi denotatur profper . illius. flatus, mon affitus €9 exulceratus a jugo ; q. d. externam illi profperitatem €9 opulentiam indulfi; non duriter tra&iavi gro-meritis , fed. ei peperci, ne premeretur jugo fervitutis , pro qua fententia urget, quod fo *3y ufurpetur-de indulgentia Dei, qua non pu- nit, fed connivet. Sed five cum Chaldaeo vertas :: ab- fluli jugum durum a 'cervicibus eorum; five cum Dnvsto & Heli . RI &t & RivETO: cum e[fet collo pz'ng-ui , non fhabui propterea durius: utrique interpretationi repugnat & ftempus editi vaticini, & /flatur , qui tum erat, ipfus/ Ephraimi. Ephraim inde a tempore Menahemi premebatur jugo Ziffyriaco; fub Pekacho valde imminutus erat, tribu- bus Transjordanenfibus cum Galilaea in. captivitatem ab- du&is ; ll. Reg. XV, 29. & fub Rege ultimo, /ofea de- nuo ad ferendum jugum per Salmonaffarem cogebatur. Quando ergo franfii//? Deus fuver collum pulerum Ephrai- hi dicitur : .omnino talis notatur £renfitus, quo collum impofito jugo premitur. ha N 1cHAELIS, DATHIUS, Ven. STAgupr1iINUS, & M OLDENHAUERUS, qui vero praeteritum*nmay in futuro exprimunt, vertuntque : icfiwill i ihm das och über [einen [chünen Hals werfen. Nobis 1o y voci *3N praemiffum adver/ativum eft, & in verbo *n5y, * ob adjectum Athnachum, praeteritum retinendum vide- tur, quo, quid jam fecerit Deus, denotatur, cum nulla xatio cogat, ut praeteritum pro fufuro accipiamus. Ita HirROoNYMUs: Épo tranfivi fuper pulchritudinem colli ejus. Verbum tranfivi, maxime quando de Deo dicitur, femper plagas €9 adverfa. fignificat. Quia ergo Ephraim vitula diligit aream terere ; ego, inquit, — tumentes cervicum toror jugo impofito edomui. PiscaTOn: EÉgo impofito jugo coegi eum arare, i. e. curavi eum bona ex parte ex- gilari per Regem Affyriae , impofito [c. gravi jugo per tri- butum annuum , Phuli praeffitum; €9 graviori adhuc fub Tiglathpilefare, ger abdu&ionem tribuum Transjor- H Y 42 Hos. X, 12. danenþuin in captivitatem Affyriacam. .. E. recentioribus. etiam /en. BuRSsCHERUS fignificatum praeteriti fer- vat, licet fenfum paulo aliter infle&at: * Jch habe aber s chon angefangen, ihnen die Unbündigkeit zw vertreiben Sund mit ihnen , wie tmit einer Kuh umzugehen, die. gerne v drifchet , weil fie dabey gute Maft hat , wild ifl , die man s aber durch. Stretcheln , und swenun man ihr. über den von sder guten Maft. [chón gewordenen Hals führet, kürre zu » machen pflegt, wenn man fie gerne wieder in den P/lug s fpannen will. Unter dem Pekach haben fie wieder zu » drefchen verfucht ; ich habe fie aber. [chon wieder gedul- etig gemacht , da ich ihnen den. Tiglathpilefer über. den » Hals ge[chikt , und fie wieder unter das Affyrifche Joch o gebracht habe. . Nunmehro foll. Salmanaffer kommen , und v ihnen das ; Joch renovirem, und fie follen daran fort zie- shen müffn , bifi fie fich den volligen Untergang über s den. Hals. bringen. Veslori tradam . ÉEphraimum, arabit. Juda, occabit acob.] LXXvertunt: emifideo Epeuiu, magusiomnoopat Igdav , evig;ucci avl Lexto(3. — A /cendam in. Ephraimum , re- ticebo ;Judam, roborabitur fibi Jacob, quae verba ita ex- ponit THEoDponETUSs: /ehar Ephraimo , €9 commo- de ferre docebo. Tunc autem reticebo ;Judam. Afyriis enim. eum non tradam, [ed Sennacheribi copias confumam , quoniam roboratur eo ;Jacobus. (Nunc enim jjacobi virtu- tem J'uda oflendit,) ideogue a me curatur.. Sed fignificatio fileudi in verbo w"nn, cui TW occaö,zjt jungitur, huec - 2 Hor. X, Y^ 4 $ fiom quadrat, neque prima, fed tertia perfona, w«m, hic legitur, & verbum *w^, cum pundo in finiftro cornu occübit - denotat. Redius vertit HiERONYMUS: €9 a[cendam fuper Ephraimum : arabit ;judas, confringet fibi fulcos Jacob ; & in Comment. addit : Portante. jugum Ephraimo confregit fibi fulcos :jacob. ScHmDtUS inter- rogative legit haec verba Dei, ut idem valeant, ac fi ad- effet * interrogativum, h: f--Num equitare facerem Ephrai- mum ? araret Juda? occaret ipfi Jacob? quae interrogatio- nes vehementer negent, quafi diceret:: Nullo modo id fiet. Eidem jJacobi nomen h.1l. de JJuda ufurpari videtur ideo, quod indignum fit, eum, qui ex Jacobo natus eft non minus, quam Ephraimus, fervire. Ephraimo; cui expo- fitioni accedit etiam . IVlicnaEris in not. ad Bibl. Hal. Si vero haec non placeat, fenfus loci difficilioris hic vi- detur. Jam quidem Eyphraimo jugum: fervitutis Zffyria- cae impofui, idque fub H o sea, renovavi, 1. Reg.XVIL3, fed quia! Ephraim illud. excuffit 5 Affgrium. equitare. fa- ciam [uper eun, i.e. tradam. Ephraimum | Aflyrio, qui ilum, e patria eje&um , duriori fervitute in. captivitate qremat, (im Affyrien. folle Eyhraim Sclavendienfte thun ;) arante quidem pariter fub jugo Affyriaco Juda, fed tamen $n patrio folo' manente ; occante reliquo ;Jacobi populo, in captivitatem non abdu&o. Mentio fit etiam ; Judae, ob mali extenfionem etiam ad regnum Judae , cujus im- pium Regem .chazum '"liglathpilefer. Affyriae Rex , (guiem ad opem contra Pekachum , Samariae, & Rezinum, F2 A 44 Horn X , 608 Dama/ci Regem, ferendam, miffir templi € urbis thefauriy follicitaverat,) poft vi&toriam de Syris & Ephraemitis re. portatam /ub jugum vafalli mifit ; Hiskiae, fub Salmanaffare, par.ter ferendum, eique, cum illud excutere conatus erat, a Senacheribo denuo impofitum, ita, ut imperata trecenta argenti & auri triginta talenta folvere debuerit , qua ac- cepta pecunia Senacheribus ne contentus quidem fuit, fed redux ex Aegypto omnem Judaeam valtavit, ipfamque Hierofolymam ea conditione fibi tradi voluit, ut inco- las in Affyriam deportaret. II. Reg. XVIIL 7.13.16—31. Non reticenda tamen. /en. BuRSCHERI fententia eft, qui tria futura ita interpretatur : Nunmehr foll Sallmanaffer Ephraim das jfoch renoviren, und fie follen daran zie- hen müffen , bif fie fich den. volligen Untergang über. den Hals bringen. . Juda hingegen foll das meifte dabey g£- winnen, de[fem beede. Stümme bey diefer. Gelegenheit. fich wieder erholen — wund am Ende den ganzen übrigen Nu- zen gewinnen follen. — . Hiskias gelangete, da die ze- hen Staemme r Schik/al [chon erfahren hatten, und ihr. Konigreich vollig umgeflürzt, war , wieder zu £iner er- flaunenrwürdigen IMacht , und [eit dem behaupteten. auch die Koónige jjuda, fonderlich Hiskias und Josia eint Gewalt über die Zurükgebliebenen. der. &ehen. Stimme, II. Chron. XXX, 1. 5. 6. 10. XXXI, 1 — 6. XXXIV, 6. 5594 ADOXIV,, 145,.18; Quam expofitionem. Ledtori. dijudicandam relinquimus. Is X TA 45 v I2 - Serite vobis ad juflitiam, €9 metetis pro ratione pielatis; novate vobis novale. Tempus enim eft, ut quaeratis zjehovam, donec veniat C9 depluat vobis jufitiam. SSerite vobir ad juflitiam ,: €? metetis pro ratione pie- tatir; novate vobis novale.] Inferitur paraenefis ad poe- nitentiam feriam , atque ab arando & occando concinne admonitio procedit ad ferendum, qui labor inter aratío- nem. & occationem intermedius eft. — Dirigitur fermo ad Ephraemitar , quos , Hoseae fubditos, Hiskiar, poft- quam primo regni fur anno, cultum publicum in Judz;*e regno reftituerat , ad facra communia invitaverat, quo- rum etiam non pauci morem gerebant , quanquam major pars in cultu vitulorum idololatrico obftinata permanfe- rat Idem jam agit ipfe Deus per Prophetam , ferio ad poenitentiam melioremque inftituendam vitam eos admo- nent, ante invafionem Salmanaffaris alteram, qua Sama-- mariam: cum regno Ephraimi deleturus erat. Serite , inquit , vobis ad Give juxta juflitiam ;5 i. e- femina emit- tite talia, e quibus pletas eveniat; emendate vitam im melius. To t555 non plane abundat, fed eft Dativus commodi ; €9 meletis pro ratione pietatir. " Imperativus WNp po fitus eft pro futuro ; fenfusque : tuncreportabitis mer- cedem, quam Deus pro gratia fua dabit vobis. INlycyakrs z Lafit die ZAlus[aat der Gerechtigkeit gemiff /eyn, fo wird die 46 Bor. X,T9. Erndte nach dem Zusferuch. der Gütz feyn, ^ Novate volir navnle. Tropus de(umitur a terra, per aratiüm a fpinis & herbis , quae quiefcenti ncreverant, lberanda, utad novam fementem accipiendam & ferendas fruges apta redd:stur MicnHAErL1s: FMachet den Zker uhrbar; dar Folk, unter. dem Lafter im Schwange gehen, wird als ein: verwildetes mit Dornen und Heken. oder. Unkraut. bewach- Jtnes Lond . vorgefielli. . Eadem phrafis occurrit' Jerem. IV, 3. ubi additur: €9 me feminate in [yinas. . Per epita- fin ergo additur fo innovate novale ad praecedens /erite. LXX, qui locum citatum Jeremiae recte reddiderunt : y£eca]s savioig tetopadla, x jua o7réignle &T axavOaig, noftrum locum minus bene vertunt: Qulsale eavloie Qug 'yrtcttos, intelligentes, ac fi effet a **3 /ucere , & pro ny^ legentes SYRUS: accendite vobis lucernam. ny" cognitio. Tempus enim eff , ut quaeratir. Jehovam,] Ratio praecedenti admonitioni fubjicitur ve! hoc fenfu , ut ta- cita fubfit comminatio : nif; nunc quaefiveritir JJehovam , aliud vobis tempus quaerendi non erit; vel hoc, ut infit excitatio ad [pem , . quod omnino adhuc quaeri Dominus gueat, mec timere. debeant, fe nimis [ero eum quaefituros e/t.. Quod tropice dictum erat; jam propríis magis ver- bir exponitur. — Quaeritur Dominus per humilem agni- tionem peccatorum & per implorationem gratiae, cum féria vitae emendat . jione conjunctam. Cf C?p. III, 5 " 17, '1,5-. 5 ä .Hof. z 1;; 47 donec ueniat €9 depluat vobis juflitiam.]. i. e. donec URAU OE CUR FR M 2291 C25 Jehova vobis iterum propitius fit & irriget vos fuis be- neficiis. PoteftTo p* poetice pofitum effe pro p«y2, benevole , large , i. e. donec vobis demittat pluviam lar- gam. Eleganter £ropo ab agro defumto inhaeret fermo , cujus cultura pluviae defcenfu opus. habet , qua, fi de- ftitueretur, ager fru&us ferre optatos non poffet. Senfus ipfe duplici modo exponi poteft. J/7el hoc , ut ipfa converfio fiftatur tanquam domum gratiae, coelitus dandum, eadem ratione, qua Dominus , /ementi pluviam fuo tempore con- cedens , facit, ut. [uccrefcere laeta feges queat.. cf. Y Cor. II, 6. z. vel hoc, donec jjehova vobis gratiam €9 remi[- fionem. yeccatorum. largiatur. V. Í3. Araffis improbitatem , meffuflis . iniquitatem , comediflis. frucfum mendacit. Quia confifus. es in via tua €C9 in multitudine fortium LUOTMM : Zlraftis improbitatem , mef'uiflis iniquitatem , comedi- flis fru&um. imendacit.] — draftis ponitur pro feminaflir, per Synecdochen, qua fpecies pro fpecie ponitur, uti piures Interpretes e recentioribus, IMicHaEris, DATHIUS aliique vertunt. dirare. quidem & [eminare , non funt idem proprie; fed 1earare, h. l. & pracparationem ad [atios b 48 Hor, 2X ,:83K Wem, €8 ipfam fationem: comprehendit, uti v.12. o femis TY nare arationem- & aliós ante meffem labores includit. Per- git fermo in £ropo ab agricultura fumto, & per anti. u V0 thefin oftendit, qualem fe Ephraimus badctenus gefferit. Per yer improbitatem non modo notantur pravae actiones & confilia, cum cultu Vitulorum idololatrico conjuncta, i itemque peccata contra proximum in genere perpetrata; fed Á iftae quoque iniquitates, quas in politia contra regnum Ju. fed dae commiferant Ephraemitae, e. gr. dum Pekachur foederé dl fibijunxit Rezinum, Damafci Regem, eo confilio,ut domunm xp & regnum Davidicum perderet atque deleret. Jes.VIl, 5. 6; NY) JMeffuiftis, iniquitatem, i.e. dignos iffir fceleribus fru&us imr jam acceyiflis. Ita Prefachur dignam ifto fcelere, contra fer domum Davidicum fufcepto, poenam dedit, dum ejus i; regnum T'iglathpilefer mifere attenuavit, &, praeter terram qu tribus Ephraimi & vicinam. dimidiam trjbus. IManaffis d nihil fere ipfi reliquit, atque incolas Gileaditidis & pa Galileae, tractusque Naphthalenfis, in captivitatem Af- &t lyriacam abduxit. Il Reg. XV, 29. . Meffis ergo iniguie nol fati, nn»wy , quae vox cum He paragogico ter faltim cu legitur Ps. CXXV, 3. : Ezech. XXVIII, 15. . & noftro toil loco, metonymice ponitur pro reportatione poenac. Ad- ditur : comediflir. fru&fum mendacii ,^ per epitafin. ad * meffuiflt, q.d. Ita in iniquitatibus iflis vana non modo fpes erat de commodis inde hauriendis , fed eventus ïceleruxm veftrorum fuere tales, qui majora vobis mala ',-eontmhebant.ï lta Dausius, DaATHIUS, BAHRD- i TIUS, Fhor X,43: 49 ii« TTIUS, quibus etiam MOLDENHAUERUS accedit: Pa Biflher habt ihr. Ungerechtigkeit veichlich aurge[üet; aber ant auch davo das eingeerndtes ,. deffen Gegentheil ihr euch S Jerit vorgeftelit. ones Quia confifus es. in via tua €8 in multitudine fortium a, iuorum:] 'Franfit fermo a perfona fecunda in plurali ad yfed fecundam in fimgulari , nec ratio datur praecedentium, du fed recentiffina culpa defeilionir Hofeae ab /4ffyrio, & fidu- deré ciae in viribur propriis & confoederati Regir Adegyti pofitae J exprobratur , cui jungitur poena v. 14. Bene jam HikRo- 50 NYMUS poflerius hoc hemiftichium feparavit a priori, & Vs immediate cum v. 14. conjungendum ftatuit; idem ob. Ontra fervavit LurHERUS: JZeil du dich dann verlüffeft auf dein IVz[m und die Menge deimer Helden : quem . fequitue us Tratm quoque. DATHIUS, verfum t4. cum noftris verbis in: nallts choans, & in nota addens : Quoniam /ententia €9 com* /;& garatio in. antecedentibus. abfoluta eft : equidem . guto re- &ius cum hir verbis novum verfum. incipere. Senfus L nobis hic videtur: Quià praeter priora tua fcelera iü ij jl cultu religionir publico aeque ac in ftatu politico com- oro muiffa, nuperrime demum, pe[fimo confílio, * perjurio quoque Àd * LXX Cod. Alex. pro 9233 legerunt ]232*5, vertentes av1oie 1äd «puaciy cx, curribus tuis , licet Codex Vaticanus habeat nod? av loig auacizuaci cx. DaTHIUs praeferendam exiftimat Ts iftam leCtionem vertitque : Quoniam curribus tuwis confidis. mü]r Sed, quia non modo Cod. MSS. fed etiam Verfiones an- titiquifae CxiALDAEX, Svnr & Vurc, pro confueta le- 1 G 03; &Gione 56 Hor Xj commifjo , ab Afyrio defecifli ; initogue cum Rege Aegypti Joedere. [atis te virium, ad tuendam rebellionem iflam , in multitudine militum tuorum habere exiftimafti : V 14. ideo confurget tumultus in populis tuis , omnesque munitiones . tuae va/iabunmr ; ficuti. vaflavit Schalman Betharbelem in bello z/fo, ubi mater cum filiis collifa eft. ideo confurget tumultur in populir tuir, ] Praefixum » in verbo tCauNp eft omnino aredolikoy , uti etiam Lu- THERUS vertit: wweil du dich — fo foll. fich ein Getümmet erheben. Praeteritüm &wp, cum m epenthetico vel refiduo ex matribus lectionis, vertendum in futuro Confurget vel orietur nxu Zumultus bellicus irruentium hoftium five inva- fio hoftilis n populir tuis , i.e. adverfur tuos poyulor quibur tu, Ephraim , confidebas v. V. £3. In v. 16. mentio facta erat populorum abfolute, & notabantur genter exterae,. Ephraimum infeltaturae. Noftro loco populi Ephraimi, i.e, X ä tribuum, Regi Samariae fubjectarum, innuuntur; copíae inprimis militares , quas Hofeas, pro defenfione fua ad. verfus Affyrium alebat omnesque smunitiones tuae vaflabuntur,] . Verbum fin- &ione militant, & verfioni LXX hoc quoque obftat , quod Ephraimitae curribus militaribus ufi non funt ; plane le&io textus Hebraei retinenda videtur, Hof X5 r4. Si &ülare *U» jungitur nomini plurali :rw:m-";: diftributi- ve, i.e. unaguaeque munitionum tuarum vaflabitur. quemadmodum Schalman vaftavit Betharbelem $n bello, ubi mater cum filüs collifa eft.] ad verbum: fecundum va- flationem Schalmanis Betharbelem. Similis phrafis extat Jes. XII, 19. Jerem. II, 4o. Exemplum additur dirae vaflationis ifts temporibus noti/fimae & recenti/Timae. In V'erfionibus antiquis mira eft le&ionum varietar; cf. IIAR- KIUM & BAunpTIUM ad h.l. Hine & Interpretesin iis ver tendis, & inprimis, quis per Sa/manem intelligatur ? & quae- nam fuerit Betharbel?. valde laborant. B. HILLERUS in peculiari Commentatione de [enfu vaticinii noftri, quae &jus Syntagm. Hermenevt. p. 275 — 269. inferta eft, no- men tD5v vertit per retributionem , five talionem, & Betf- arbelem habet pro loco in tribu Zfafchar , ut fenfus fit: juxta vaftationem talionis Beth Zrbel i.e. vaflatione non di/- mili ei, quae fa&a eft in talionem [celerum domus Irbeliticae JBahejae fc. Ifafcharitae 1. Reg. XV, 27. coll. XVI, 1—7 tempore, quo bellum gerebatur, matre cum filiis collifa. Sed prolixe HILLERI expofitionem, tecto quidem ejus nomine, xefutavit //en. BURSCHERUS in annot. ad h.1. Per Salima- nem omnino intelligendus videtur Sa/manaffer, qui vel de- curtato nomine Saíman dicitur, vel, quia additamentum: Eftr , tanquam titulum honoris poff vi&toriar ab eo repor- tatas demum obtinuit. Per Betharbelem vero urbr, vel vi- eus Galileae notatur, L. IMacc. IX, 2. cujus etiam JosEPHUS aliquoties meminit Antiq. Jud. XIV,15. 4. de Bello judai- G 2 52 Hor Xits. z- c0 I, 16. 2. Conf. Licuroor in Cent. Chärograp/z. Müat« thaeo praemi//a Vol. Il. Operum p. 221. Hic Salmanaf- far, in prima contra Ephraimi Regem, Hofcam, expe- ditione, qua fibi eum fubjecit & tributarium fecit. II Reg. ä | XVII, 3. crudeliffime faeviit in. Betharbelem ,| eamque 3 diruit, quae crudelitas , a Propheta moftro, qui coaevur erat, memoratur , licet poftea in Libro Hiftor. non ex- preffe recenfeatur. Ita LivELEJUs , RivETUS, ScHnmr- DIUS, //en. BURsCHERUS & IMIOLDENHAUERUS. V. 5. Sic faciet vobis, o Bethelitae ! propter f[ummam vefiram impietatem. — .Rex — Ifraelis in aurora ex[cindetur. Sic faciet vobis, o Bethelitae!] fc. idem Salman five Salmanaffer; vel, verbo mwey imper/onaliter fumto , fic 7 fitt five eveniet vobis. Alii Bethelem metonymice intel« ligunt. de vitulo ibi culto €$ idololatria ibi exercita, quae, cum e//et praecipuum I/raelis crimen, illi cribuitur, non efficienter, fed merítorie, omnis denunciata vaftatio. Rex Ifraelis in aurora ex[cindetur.] non quidem in ipfis régni fui initiis, uti DATHIUS exponit, nàm novem annor regnavii; fed , vel uti ScHMIDIUS interpretatur; in E aurora ex/cindetur , i.e. ficut nubes matutina aurorae exftin- guitur , ut ejus nihil quidquam ampliur adpareat ; vel , uti MOoLDENHAUERUS: Gar bald, heifst im Grundtext früfe; Bene 7rm. SraEuDLINUS: mit der Morgenróthe flerbe der Künig l/raelz, — Certe tempus excidii notatur. Conf. Exod,- XIV, 24. JEOENIONIaES N IRTUAVIE As — — — —— — —— EEE — AA * — Es m us o z * - A. g Fa Ml v T u - - -^ »1 p É - st ; PT s At a al v N J 1 at F u " Mi - r » d n si Pt s d d E o x ab d. L u d Z y AHÉEARS, U Pf "us & &* X 4 ,i-f&.&el w ïäï&? m AC - ET "h P w »* — ï&æ&æwxx W w .Qü« ^ bf t P W KA& M&f P * " x A as Z - Ls v - ul WE t m " x* AA m af ^ Y a uæ wn P5 A * alb - u ot , s Eo UR a LOm La s m* P » t »| m .. a— " m , d ag É at v L u Pt 5 " D. iæ&æ lm Flw. , wf,. * Y* * 8».2?« A s m -- r y bt p p* p JADSUMP d r " " alb g u m ul » as . » - " u h! P R. m "dims Mu i A g t M A. v o Wi FO Ll k LT a d i d T r ag al ^ r d w N u a P d " -N " — " , - A E EÉ * Lí M.. d * m E P d —— " HU t^. at —— " S x MÉ r Éw FyFÓo. W t ^* 3 LA m 4 jees "4 . ^ 4 * L d Q &f AT ^s " ww * o * i a - $s. a du o P "us X p . X P f " h. J » Es ÀN r d H m AL p n a VrX odb i tv P t g- m n A væw.x o* " ET a hd LU « n w y- ais L -- ä»m iiuner P a — gt - (Nwt, s k r d - "o p $54 TR 4 - MO jewp $ d w ^ * M w , -^. L $M La * p m d m od m T n h7 3- ab m * * 4 Ts "z j E m iec v " *. * w R uwe - - s " Pa a d L "E M n T Ax—v.&« L "d , i* d U " Fu« du m; ^ ag — £ '2] " p wl p Ts gt KWJR ha 9.« L ——2 *s £ t s — N PAU I W " * P r - o at ; - "r P : 4 m * [2 JW * M — .H ** vv W $^ a í y' -- * Rï ) w ed d- M t*x " 3 v " La 5 dl s J m zK - E gt at -t "^ - s*X " .w ts — - y u n a ant, u kdr.a &vv »- " Wuä du - 4M, a d- -— 4 .le M onr : A€ A^ à- x dl £ * ; - - t ZT s & * w » W $- ial P ^ : od - ", o » ssl L P. £ E d - m T * w a —— À &W& $- Wk * »&m,æ - - 5 — * E &tl L at d m p d - g v«(t d s ^ F E * » $ u Q-W.nnä * n.v d s ; x d " d v & É W a " ? od a tm i » E t t :* dio " hl E j - E L DELS d n T a, — H.f u p ^ a i We s — &H ii * x m * s " * W d » idE * i r Ls - - m - W & usl LR - w F3 * . As * ..v » ?5 a — -d W L d W &WMH m ao - " p "m m * " cue * . wed d W " É - M hr " f - W * ,f "- M a o L * F zM of LE $-5 5 s d r Mr "i "i d d 2 " um " " E -X " * * v A * u — " x* * a w i * * * $ & | ] xX 73 ANNOTATIONVM. BisTORICO- ExEGETICARVM. | Ml tr 19 IN HOSEAM PARS NONAÀA C A. X. CO MP LEEBECTSTISEIN S. E VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset —Ig 17 m d Balance Q QVAM SVB DIVINIS AVSPICIIS 16 i RECTORE FNIVERSITATIS EBERHARDINO -CAROLINJE 15 MAGNIFICENTISSIMO ä HEN SERENISSIMO aAc POTENTISSIMO DVCE zr DOMINO DOMINO CAROLO uj DVCE W'IRTEMBERGI]E rr TECCUE REGNANTE REL. REL. as PRZESIDE - LVDOVICO ïUöEPHO UHLAND THEOL. DOCT. ET PROF^PVBL. ORD. rgr DVC. STIP. THEOL. SVPERATTENDENTE DIEBVS SEPTEMBRIS A. MDCCXCIII PVBLICE DEFENDENT IOH. CHRISTOPH. FRID. FINK, Regzofontanu!. IOH. IAC. EFFERENN, Tubingenfi. IONATH. HENRIC. FABER, Gaisburgenfis. IOH. CHRISTOPH. ELSNER, Hovefingenfir. TP 'THEOPH. FRIDER. LANG, Roigheimenfir ä ESSasa CAROLVS CHRITIAN. CANZ, Marbacenfir EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEQE LITTERIS DALZIANIS TVBINGAE * '&W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com ^