KaI600-1662_14

-

?

E

*

*

*

2«

i

u-

-

as

»

*

"h

*

ve

Á

*

E

,a

*

-

"

r a

t

*

-X

£

&

i

E

i

—

*

-

m

w

*

Á

*

E.

o

r

*

*

E

Ed

E.

E

—

*

:

"

M

L.

i

---

H

L

**

t

32

M

"

"o

5

A

*

E

w

J

"

".

*

i

a -

^

À

a

"

f

*

w T

W«

P5

h

$«

gt

od

&

«"

"

$

*

"

*

"i

.M

d

*

hu

-

3

s m

wb

" À

.u.w.

5

ao

dBl

X

p

—

L

i

d

if

s

»-

-

MM

5

*

a

"

ais

s

^

5

*-

s

L

du

ia

»

d

i p a t m

*

-

i4.

h*

as

-

Ma,

gt

o

g^*

nl

« À

*

b

A

Ls

*

-

j

? I N

-*

«

..

E

-

L P

w ww

EN

;

w

ha

E

i

h m

d

P

al

N

s

w

L]

P

À

£

i

M

d

"

Wä&

-

*

aw

—

Y

E

d

Gu

.

*.

w

d

.

T

*

v

*

-

*

K

HW.

-

"

a.

"-

,

3.

^

^ at

*

R

d

Rn

"

d

E

[

H

LE

*

t

:

p

W

t m

d

*

k U m

«

X

i^

3

T

ET

—

^

.

W

*w s g

at

H

Es

d

d

w.w

*

*

h

L d

Y dptragy,

M i y

v

E

"-

"

«

, M

»

*

aj

r

g

M..

d

À.

*

i d

o

»

-

"

a.w)

b ab

"

d

"

*

d

fw

i

E

diurs

t

fewcm g

—

g

PT dl

m

&

*

*

n

Wa

o i

-

5

ER

*

d

*s

b

foh.,

*^

£.

--

h:

d

F.

came

» W.

"

.*

AC

gem

-

C n

P ^

P

"a

P

" n m

. LE

-

"$

Wesud C if

-

iX

L^5 20

i

B d

i?*

-

?

x

i as

u

t

m s

-

M

,.wn

A

-

s

ao

x

I

M

*

A

^s

—

I*

o .

L

P2

E

n

3

-

.m.w

E

du ^

.

lP af

,

r

o

I

ie

" ss

-

ái,

p3

t

d»

F

L!

P

m

;

-

^, s i,

i. n

P

-

i.

at

LNS a

EE

d

a

"-u*

aE

i wV

w

* a

n

W

-

Mw

d

«*

-

i

—

l-

Z

du

i

4

w

N

*

* u

Ed

*

FA

M ss

"

m w

x 4

o

d i

u Mu

L

a

&S:.v

-a

t

*

d

M

m

N

fäïv

w t

d t

"

k EL

r

t

..w

.

À g

Z*

du

:

* m

*l

4 E

-

-

M

d

^

LE

«t EL

poacosh ^

'

i

",

. s

"u

LP

;

*

d.

lo. ;

ag m

"

- w

t

et-

s

1

m

»" A

*

;

?

(.k

M

:j

L

b d

Mi

j P H

u

n

a

A.

^w

*

*

Jhr

F

^

hais i

As

T g d

& s

VM

an *

--

LE

Á

4

*fb

"n

j

u T.

- t

p

Á

* ul

-

Á R

s

M

J

*s

r

As

—

AU05

Ws

AU

iah

La

*

"

*

WW — N

w at

, m

d

"r

H

sx

m

4

z

,

ss

E

..

s

x

m

,.&w&,

(..ww

f

*

M.w.(

-

od

,.n..

a

RE

RE

t

À

—

E

AE

——

s

i

——

Emi

"

Es

t i

m a

u.l

i&

$

*

Y

Vs

wlb

U

?

x

w

3

L

m

3/1

d

*

*

«H.

N

^

W

A

s

i

i -

-

—

s.

*

-

s

-—

E

—

E«

j

À

EE aPn a r a a

z

i

ANNOTATIONVM HISTORICO - EXEGETICARVM

Tor

/f,;

W

IN HOSEAM

u

PaAaRS OCTIADESM

(b

a

CA»r

IX.

QG OMPLEC TENS

U

MA

ub

QVAM

lt

SVB DIVINLIS

AVSPICIIS

ij

li

RECTORE VNIVERSITATIS EBERHARDINO-CAROLINJE

MAGNIFICENTISSIITO

SERENISSIMO aAc POTENTISSIMO DVCE £T DOMINO

//

DOMINO

»

C N

Oro

GLE zrr TECCLE REGNANTE

DVCF:'— WIRTEMBER

REL. REL.

PR/ESIDE

LVDOVICO JOSEPHO UHLAND

THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD. rr DVC. STIP.

THEOL. SVPERATTENDENTE h. t. FACVLT. THEOL. DECANO

DIEBVS

IVLII 4..WMDCCXCIT.

PVBLICE DEFENDENT

M. BENIAMIN THEODOR. FISCHER, . Nürtingenf.

M. IOH, PETR. CHRISTOPH. ROESLER , Z/ailfing.

M. IOH. FRID. IUNG, . Goeppingenfir.

M. AVGVST. ERN..PHIL. LANG, Borebling.

M. GEORG. LVD. ADE, Zwerenbergenr.

EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOFL.

TFBINGZE, znrrERIS. BALZIANIS.

ul

!

Tepracfent

intertia I

, amxï

lolatrico

Quàm qi

bic H

eisque e

hovae v

TY

fionem

teritum

dï&ae [

gràvift

,Jtlou

líraeli

u

[chr

I"N.

ud$ Caput IX. concioner comminatorias adverfus

D

Jfraelem continet , cum confueta culpae & poenae

repraefentatione. — Z/fera, v. 1. — 9. eft Prophietae , qui

in tertia perfona de Deo I/raelis v. 1. & [uo v. 8. loqui-

tur, atque ex mandato Domini fecuros in cultu fuo ido-

lolatrico Ifraelitas laetosque de frumenti in aeris copia,

quam vifulis & idolis fuis, tanquam datoribur tribue-

bant Hos. II, 7. ab ifta impia laetitia dehortatur v. x-

eisque eventuram egeftatem v.2. ejectionem e terra Je-

hovae v. 3. facrificiorum & feftorum dierum ceffationem

V. 4. 5. lis porro, qui, ad evitandam Affyriorum inva-

fionem , in Aegyptum aufugerint, futurum etiam ibi in-

teritum v. 6. denunciat; Imo proxime inftare tempus vin-

di&ae divinae, ob fummam in Deum Ifraelis injuriam &

graviffima fcelera, declarat. Zltera v. 1o — 17. eft ipfius

eJehovae , qui , poft mentionem favoris fui , populo

Ifraelitico, cum in deferto eum duceret, demonftrati, anti-

quam ejus íransgreffionem refricat , v. 10. & recentiora

[celera. w. 15. commemorat, fubjun&a goena v. 11 — 13.

A 2

A.

HOJ'. IX: T.

quam quidem Propheta, per interlocutionem v. I4. mi-

deii

tigatam optat; Dominus vero v. 15. 16. ita confirmat,

h

ut Propheta ipfe v. 17. eam approbet, & jufüiffimam effe

&ge

fateatur.

*Y

Edita eft utraque Concio, uti praecedens , (Cf. An-

notat. noftras ad Cap. VIII, x.) fub ultimo Rege, Hofea,

poft ejus defe&ionem ab Affyrio, quaefitumque ab Ae-

gyptus auxillum . Cap. VIII, 135.

IX,3. occafone, ut&

videtur, [argae me/fis & vindemiae, qua tam effufe lae-

tabantur Ifraelitae , ut praedictam C. VIII, t. hoftis Af-

fyrii invafionem , conjuncumque cum ea totius populi

interitum v. 8. minime curarent.

Tb BOR A o as 0 t ii

Cap. IX, r.

ÀVe laeteris Ifrael! ad exultationem Uusque , more

gentium , (fcortatus enim es recedendo a. .Deo

£uo, dilexiffà mercedem meretriciam,) de omni-

bus areis frumenti.

ANe laeteris I/rael ! ad exultationem usque, ] . Initium

Concionis facit Propheta per alloquium ad lfraelem,

i . populum X tribuum, cui laetitiam de frumenti co-

gïa, quia cultui fuo idololatrico eam adfcribebant; interdi-

Cit

Verbo n$vwn jungit ad majorem laetitiae gradum

exprimendum , b b ad. exultationem urque,. qua interna

animi laetitia per externos quoque corporis geftus & actus

LIonvX; n

5

, füje

demonftratur. * Ámant duo haec vocabula conjungi

mt,

Ps. XLV , 16. Jes. XVI, 1o. Joel. I, 16. Jer. XLVIII, 33.

dfe

&geminus plane noftro locus extat JobiIlL, 22. ad quem

* Verbum b Arabibus & Hebraeis, aeque ut «y4, proprie

Àn.

eft circeumire, gyrum agere , ovbe fe volvere, ex qua pri-

ofea,

maria notione zrip/ex nominis b* fignificatus derivatur,

Imo fignificat getatem , vitae pertiodum & quafi circula-

| AC-

tionem, & per Metonymiam aequales five coaevos , quo

, Utl

fenfü occurrit Dan. I, xo. w2 videat (Rex) valtus veftros

Jhe

M-

irifles prae pueris CA2 212 YUN. qui juxta. aetatem veftram,

i.e. coaevis veflris, uti LXX.. araca la muidagin la cuvipanan

puli

vuuoy. Hinc Verfio Arabica vocem *»*1 Gen.Vl,9. Ps.LXXIX,

13. Ps. CXII, 2. per

"i exprimit, IIde fignificat exu/tatio-

vem , quia homines prae laetitia faltare im orbem , choreas

ducere, tripudiare amant, qui fenfus in plerisque locis occur-

fi65

Hiltio habetcontrarium /ugeudi & doleudi fignificatum,

0

quia etiam prae dolore homines vertigine corripi, trepida-

ye & in pavorem iucidere folent.

Quae fignificatio duobus

5!0

faltim locis obtinet.— Alter extat Hos.X, 5. ubi, egregie mo-

7

nente Da'ruro ad Grassir Philol. Sacr. p. 899 , partim

ob relationem ad verbum 553* in praecedente membro cla-

rum eft, 19 533 eandem notionem tribuendam effe ; partim

j

ex re ipfa, de qua Propheta loquitur.

Alter locus eft

1

Ps. IL, 11. Colite S'ehovam reverenter, vysyyam sonn , £2 cum

tremore dolete. .|. Aloquitur divinns vates Reges & Princ pes,

qui fe Meffiae regi oppofaerant, eosque hortatur, ut fefe illi

qi

jl

fubmittant. In hoc contextu notio gaaudendi profeCto parum

apta eit, fed dolendi & Iugendi ob temerariam nimirum re-

na

fiffentiam, qua iram hujus Regis provocabant, aptiffima,.

lus

6

Hor. IX, x.

*

hitic

cl. ScHULTENSU Commentarium. LXX vertunt: p N xipg;

VIII,

M^ cupgaiyz, legentes 5 pro Lng, probante hanc puncta-

inter

tonem praealtera CAPPELLO; fed praeter rationem,

cum 5 mne foleat cum futuro confirui, voxque 5 fub-

b :

ftantivum fit, atque omnes etiam Codd. pro lectione con-

idol

fueta militen. BURKIUS mavult vertere : ne gaudeas

yerte

ad fimilitudinem , fícut populi ;: Sed fimilitudo fatis jam ex-

gm,

preffa eft per Caph, & nomen 5 Dan. L, 1o. ad quem 1o-

vicit

cum provocat , aeíaiem denotat, uti in nota docuimus;

vol

DEN

SEBASTIANUS SCHMIDIUS pariter voci b« fignificatum

fimilitudinis £. imaginir tribuit , vertens : me laeteris Juper

l

t

fimilitudine, 1. e. vel colle£ive, fuper omni idolo, vel

difiributive fuper vitulis, in quorum fimilitudine G ehovam

eid

colere volebant lfraelitae; fed quia vox 5- plane hoc

hi

fignificatu deflituitur, haec quoque expofitio per fe

dl

concidit,

Tu

more gentium ,] fc. profanarum, quae fibi in idolola-

lii

tria fua blandiuntur, de ea laetantur, & tempore inpri-

pec

mis meffis €9 vindemiae copiofae gaudium fuum per cho-

üt fs

reas, tripudia, convivia & ludos, in honorem idolorum

li (

directos, publice demonftrant.

4nigi

de omnibus areis frumenti,] i. e. de praefenti in areis

UPs

omnibus frumenti copia.

Poftremae hae voces obje&tum

liticu

five materiam indecentis laetitige , exprimunt , adeoque

impq

cum jnitialibus conjungendae funt, prout etiam conftru-

m0ny

&uo verbi mnbyn cum particula by requirere videtur ;

Vg

mediis verbis : /cortatur enim e$ — amafti mercedem mt-

fl'g()j

Hor. IX , x.

?

H!ï;

peiriciam , per parenthefin, quam amat Hofeas. Cap.

r

VIII, s. & quae rationem interdi&jae laetitiae exhibet ,

n,

interpofitis. — Zfrege nempe frumento plenae funt, de qui-

ubx

bus impenfe laetantur impii Pf. IV, g. & inprimis etiam

Ort.

idololatrae. Tta MARKI1Us, itemque STRUENSEE

€a$

vertens : Jfrael! da du am deinem. Gott Ehebruch. began-

[»d

gen , da du dir Hurenlohn belieben laffen: fo freue. dich

lo

nicht , wie fich andere Vilker freum über die Tennen

IUS,

voll Korn, quibus accedunt DATH1Us & Mor-

t

DENHAUERUS.

r

p

Jeortatus enim es recedendo a& Deo $uo ,| amafti mer-

yel

cedem meretriciam.] — Duae proftant horum verborum

I

expofitiones, quae poftremas quoque voces, /uüper omni-

[UH

bus areis frumenti, vel ad mercedem meretriciam , vel ejus

l

dile&ionem, | vel ad [cortationem referunt.

Zlü fc. cum

TaEMELLIO & PiscaTOmE ipfum objefum laetitiae in-

n

terdiiae his verbis denotari exiftimant , & particulam *2

Jl«

per conjunctivam , quod , reddunt , h. f. .me laeteris —

10«

de hoc, quod [cortatus fir, £. quod defeceris a zyehova Deo

m

£uo €$ tranfieris ad cultum vitulorum €9 Baalim, €$ quod

dmaveris mercedem meretriciam in ommibus areir frumen-

e5

&i , 1.e. palam €9 absque pudore ; Sed licet populus Ifrae-

liticus in fcortatione fua idololatrica gaudium, reperiret

3mpudentiffime ;

magis tamen convenit Ífcopo fer-

u

monis, fi ftatuas ,

verbis noftris rafionem contineri ,

]4

vi cujus Propheta Ifraelem a gaudio dehortetur,

ltü

[j

[4

ergo particulam. *5 per cauffalem , enim, vertunt; i'ta? u

8

"Hos. AC

in verbis , quae fequuntur, ratio detur interdi&ae laetitiat;

Ita Dnusius, /en. BunscugRus & Mrcnasis Goetting.

ll

t

vertens: Freue dich micht , wie amdere Folker , . Ifrael!

Di

denn du hafi dich. hurerifch von. JJehova. deinem. Gott

abgewandt , und Ge[chenke auf állen Fruchttennen. ge-

ü

nommen. & in nota: Den lfraeliten follen ihre - Sünden,

d

Jonderlich ihre dbgotterey: nicht'fo frey wund. ungeftraft

b

hingehen , als den Heiden ,. eben defwegen , weil fie das

Volk Gottes. find ,

das fich Gott unter' andern. Volkern

eriühlt, um fich ihme geoffenbahrt hatte. — fn den Wor-

[/]

[

it: Gefchenke auf allen Erücht-Tennen ge-

nommen, fl as Bild von einer unzüchtigen Frauenr-

p

Per[on genommen , die auf die Drófchi- Tenne lauft , und

Ü

da für Gejchenke Preiff ifl. —.Die Sache felbft if , daft die

J/raeliten. das. veiche Korn. der Drofch-Tennen für Ge-

bi

fchenke ihrer Güzen amfthen und fie dafür verehren.

$

S. Cap. II, 5 — 9. Explicat ergo Vir beatus areas fru-

Y

menti de loco [cortationis idololatricae ,

ibique acceytae

iU

mercedis meretriciae ;

cum nobis, quia ha&enus ipfum

]

obje&um laetitiae [peciale expreffum non erat, commodiox

j

videatur ultimorum verborum cum initialibus: conjun-

€tio: JVe laeterir de frumenti in areis copid, cui conjunctio-

[

zi etiam favent, quae mox v. feq. dicuntur.

fu

N. 2.

ts

a

"Area €$ torcular non pafcet eos, €? muftum men-

&atur gis.

J

[

ZArea

AHofi 1X; *

9

at

4dyea. £2 torcular non pa[cet eor,] | Nova. additur ra-

ifif.

tio, cur /aetari lfrael de frumentt, itemque olei €9 mufli

copia non debeat. — /drea , colle&ive fumta , fubftituitur

Gol

areis omnibus v.1.. quae fupponitur, per Metonymiam con-

tinentis pro contento, frumento plena, unde paflio exfpe-

N

ileti,

&ari poffe videbatur. Jungitur areaetorcular, de quo aeque

dicitur, fore, ut.non pafcat Ifraelitas. Unde patet, quod

Wif

jb d

nominata una frugum Ípecie v.1. religuae includantur.

[)7]

Quia vero non uvae tantum, fed o/ivae quoque calcabantur

fit-

in torcularibur, Joel. II 24. & mufli mox fingularir men-

tio fit, bene ub torculari olei copia fubintelligitur , quae

n ge

57

T

pariter ad paflionem facit. cf. II. Reg. VI

$0 T A

IMale

LXX pro Oyy legerunt oyY, ,

Refch ,. quod omnes

, W

Codd.exhibent, confundentes cum *, & Jod futuri ver-

i

j G-

bi ny" habentes pro radicali verbi yv, dum vertunt

In conftiructione obfer-

i

2x &yyw uUlzg, n0n cognovit £05.

vanda eft mulatio per[onae,

Prophetis familiariffima.,

j frie

Cum enim verfu primo Propheta loqui coeperit in perfona

qqipitt

ftcunda. de . Ifraele ,

jàm de eodem, collective fumto,

; ipfum

modiox

pergit zn £ertia , mon pafcet eos.

€9 muflum mentietur. eis. ]. propter negatum & fub-

onju.

tractum ejus ufum, dum hoftes copiam omnem vel con-

n

fument vel perdent, populumque, uti mox fequitur , in

captivitatem abducent.

AMentiri ergo h. l. dicitur Ifraeli-

tis muflum, dum quidem illud habebant, fed eo frui non

mv

poterunt... BAHRDTIUS pro vysn legendum putat 3nv

oleum , quia in omnibus locis, ubi frugum €9. proventuum

B

hn

io

Tlor. TX ,22

Jpecies. enumerantur ,. mentio. fiat frumenti, vini €2 olei;

prom

cumque in priori membro frumentum €9 vinum Propheta

fiden

commemoraverit ,

non dubitat , quin in fecundo ter-

alien

oleum fc. laudaverit.

tiam [peciem,

Sed 19 fallitur,

Ya

quod in ommibur locir repetatur etiam olei mentio;

25-

nam Hos. II, 11. frumentum & muflum, absque olzo me-

pem

moratur: 2d» fub Zorculari egregie oleum, quod ad paftio-

vitul

nem réfertur , intelligi poteft, uti etiam IMIOLDENHAUE-

I

RUS notavit, vertens: J/as die Kelter gewührt. Oel,

&c

weil des IMoftes oder. des. IVeins. gleich. darauf.. befonders

Tneu

gedacht wird. Lectio ma . in Confuetis exemplaribus ty-

Ilis T

pis impreffis pro 23 defenditur quidem per Enallagen

10 fr

generis & numeri a ScumipDio & Manxr0, quia Scriptu-

tum

ra de populo, modo in fingulari, modo in plurali, modo

etiam in ma/culino , modo in fzminino loquitur , & in fe-

Cot«

minino quidem, quando congregatio populi, vel popu-

Tian

lus inftar fornicantis adulterae fpectatur, cf. Hos. II, 19.

Quoi

Sed, quià plures Codd. quos pE Rossi ad h. l. allegat,

buer

& Veteres Verfiones t5 exhibent, quod & fuffixum prae-

Qlos

cedens poftulat, pofterior le&io praeferenda videtur.

ban

N 13.

Leg

ÀVon habitabunt amplius im terra QJehovae. Re-

fün

dierunt. Ephraimitae in. Zlegyptum. (auxilium

ïdOh

ibi quaerentes,) fed im Affyria cibo immundo

vefcentur.

ANon habitabunt amplius in terra Jehovae.] "Tera

hy,

Jehovae eft terra Canzj.an, quam Jehova pofteris Jacobi

oj IX5

II

0itly

promifit, & Cananaeis, duce Jofua, ereptam , actu pof-

Jl

fidendam dedit

ex qua vero, deficientes a Jehova &

f«

alienos Deos fecuti

ejiciendi erant, uti IMofes jam mi-

lu

natus erat, imo fore, ut ejiciantur, praedixit, Devt. IV

Dtio ;

25—27. VIIT, 19.20. Ifraelitae vero fe porro in eadem

me

permanfuros effe credebant ,

quia dudum jam 1ntroducto

qfio

vitulorum cultu,

tamen ex 111a eje&i non erant.

AUE

Redierunt Ejälll/ aimitae in Zegyptum, ] fpreto Deo fuo

)el,

& contra fidem Affyriis datam

foedus cum Aegyptiis

JE)

ineuntes

Hos. VII, 17. VIII

13. ut eorum ope Affy-

3

ris refifterent, in terra fua manerent, & bonis illius por-

gun

ro fruerentur

quod vero novum fcelus ejectionem eo-

gtu

rum e terra Jehova maturabat

Locutio

»ado

fed in Affyria. cibo immundo vefcentur. ]

t

concifa, virtute duobus membris refpondens

In Affy-

pu

riam abducentur

ibique comedent immunda ; pro eo,

10

quod hactenus frumentum , oleum & vinum abunde ha-

nit,

buerunt, cibisque mundi ufi funt, cibos edere immun-

r

dos in Affyria cogentur, a quibus in terra fua abhorre-

bant. w5b pollutur, immundus cibus dicitur omnis victus,

Lege divina impurus, vel ex fpecie fua, vel ex circum-

"

ftantia aliqua loci aut rei geftae, vel ex oblatione etiam

idolis facta. C£, Ezech. IV, 14.

n

o

V. 4

j

JVon libabunt zehovae vinum , meque placerent

pi

& libamina ipforum. — Sacrificia eorum forená

B2

I2

Hor. IX, 4.

opfis "ficut. panis . lu£uum ,

quem comedentes

qu

atqut

golluuntur.

Panis eorum erit ad vitam eorum

mina

Juftentandam , non veniet in domum qyehovae.

To8

JNon libabunt JJehovae vinum, meque placerent ei] fc.li-

diti

0/'/1/11"1;

bamina ipforum.

Pergit Propheta in defcriptione miferi

ftatus Ifraelitarum in exilio Affyriaco , & poftquam v. 3.

]i

T

dixerat, fore, ut ibi cibum immundum comedant , jam

duplex trifte adjunctum addit, fore, ut neque /acrificia ibi

ii

offerre v. 4. neque fefla celebrare queant v. 5. ScHMIDIUS

fatu

quidem ftatuit, quod Propheta redarguat /aerificia Ifrae-

firo,

tenti

litarum in cultu vitulorum oblata, cum adhuc in terra Jeho-

trodi

vae degebant, nexumque hunc facit: Dixi, quod in Affyria

immundum comefturi fint. . Licet enim yutent , fe JJehovae fi-

)7

bafe vinum €3. offerre facrificia, revera tamen jfehovae nec

a

libant,nec faerificant. Sacrificia eorum ipfis reputantur ficu£

]1

guanis lugentium, quem, qui comedunt, contaminantur. — Fu-

&fa;

tura libabunt, grata erunt, pro praefentibus ftant, €9 notant,

piofa

quod-tempore Hofeae jam fa&um ; mimivum in cultu vitulo-

N

TWm ;

nec ignotum , quod Hebraei futurir pro praefenti-

quo

bus utantur. — n captivitate mon habuerunt illa facrifi-

Tra

cia aut libamiua. Sed durior videtur futurorum vy3y^ 325*

gl

quae inter mera futura, praecedentia aeque ac fubfe-

&gl

quentia ponuntur , per prae/[entia expofitio. Excepta Ver-

toül

fione LXX, quae in Aorifto vertit: x eo7éicav 1m xvgito

1]

eiov xai zx, zduvav «wle , reliquae Verfiones antiquae ,

D

Chald. & l/ulg. fignificatum temporis futuri exprimunt,

tir(

Hos. IX, 4.

13

lmtoy

qui & a plerisque recentioribus Interpretibus retinetur,

IT A

atque optimum quoque fenfum, praemiffis ab Hofea com-

minationibus plane convenientem, admittit. Cap.II, 13.

J//h

poenae loco dixerat Dominus: Ceffare faciam omnia gau-

fl

diaejur, etiam fefla ejur, novilunia ejus €9 Subbatha ejus, €9

miferi

omnia tempyora flatuta ejus ; Cap. WL 4.. Hultos dies fedebunt

(v d.

Ifraelitae — fme facrificio €9 fine flatua, fme Eyhod €9 fine

Teraphim , ad quae loca cf. ZInnot. noftrar.

Quod ergo

,j

ibi jam praedicum erat de futuro l/raelitarum in exilio

a

DIUS

flatu " miferrimo ,

id repetit Propheta in textu mo-

firo,. & füb novo quodam fchemate proponit.

Sen«

Jfrat-

jtlo-

tentia ergo haec eft: Omiferunt Ifraelitae , inde ab in-

firia

trodu&o per. Jeroboamum 1. Vitulorum cultu, quibus

Baalim cultus acceffit, /ibamina t2 facrificia Dro. grata

122

offerre, dum ea Vitulis fuis & Baalim offerebant; m exi-

TAU

lio ne poterunt quidem offerre , fi vel voluerint , cum libare

3b

- i

& facrificia Jehovae offerre extra terram Jehovae, in folo

jti

profano nequeant, facerdotio infuper deltituti, atque ob

cibos, quibus utentur,

immundos,

ipfi polluti.

Ita

itup«

quoque MOoLDENHAUERUS:

ey den. I/raeliten war 'das

y?;ï/i-

Trank-Opfer von. I/ein im. Gcbrauch , und ob fie daffélbe

itij*

gleich den Külbern und Baalim gebracht: [o haben fie doch

r

geglaubt , dafl es von ihnen dem jJehova gebracht werde,

ibfe-

Vr

weil fie, ihrer IMeinung mach , unter dem Bilde der. Kalber

und der Baalim llim verehret haben; Solche Trank- Opfer.

ng(o

aber haben fie nicht in Affyrien gebracht , weilen fie dafelbft

3 ,

als Gefangene keinen I'ein , und auch nicht ihre Külber und.

jits

14

Hot M X a.

Baalim, am welche fie gewühnet, gehabt ; und hiemit hat Gott

ttrj

firo

den I/raeliten zu erkennen gegeben , dafi fie, da fie jext vom

Dienft der Külber und Baalim nicht laffen wollten , in folche

20€

Umflünde kommen würden , daff fie die Külber und .Baalim

nicht würden verehren kónnen , wenn /fe folches gle'ch gerne

[

thun wollten , und Jollte demnach in. einem fremden Land

fetm

dar von ihmen unterlaffen werden ,. was ffe jext in ihrem

anim.

Lande auf feinen Befehl nicht'unterlaffen wollen.

Vetta

Aegue placerent £i;] quemadmodum non placuerunt

Ti

libamina hadenus in vitulorum eultu oblata; cf. C. VIII,

ftde

13. Ita verbum yosy» Interpretes plerique omnes vertunt.

immy

Lvupovicvs px Dizv praefert primum verbi 5 fignifi-

&t (

catum, rmü/cui, ut idem denotet ,

quod *b5 mifcuit,

t

Ps. CII, ro.

Prov. IX, 5. unde /ibamen 055 dicitur Jes.

]raec

LXV, r1. collato porro loco Prov. XXIII, 3o- ubi D&

YaN

5555 fe mutuo declarant. Urget, quod fiatus poypuli in

77

exilium. a&i potius ceffationem. libaminum. €$ mixtionum

Ti &

ponat, quam JDei displicentiam in fa&is, & quod ad zdem

fateli

fubje&um, absque ellipfi aut numeri germutatione , fic refea

rantur duo illa verba: "p x5» 355 w5, uti omnino de-

atque

Sucj;

€eat ob immediatam connexionem.

Hunc ergo fenfum

tOriu

ftatuit: In futuro exilii flatu Jfraelitae

vinum , ad Libamie«

Dir

na adhiberi folitum , non libabunt J- effundent in S'ehovae

fonorem; neque adeo mi[cebunt feu garabunt ei , ut in ho«

D

morem ejus effunderetur ,' cujus rei ratio futura fit manfio

lunti

in terra peregrina, paupertas €2 vini defe&uss inprimir au-

Vitt,

lem gaudii cum lu&u permutatio , ad quam Jequentes. hujus

i C

HoR. X2 .

15

fat Cott

]

verfus. voces planiffime ducant. Quae expofitio loco no-

J 0H

firo egregie convenire videtur, cui etiam M ARKIUS &

POCOKIUs accedunt-

hi Jf

! Daalm

Sacrificia eorum forent ipfis ficut panis lugentium , quem

d gene

comedentes polluuntur.] A Libaminibus ad /acrificia pergit

] Land

fermo, per quae intelliguntur oblationes omnis generis ex

ii r

animalibus & frugibus, quas Ifraelitae fecundum legem, in

terra Jehovae offerre tenebantur, & quae hactenus eorum

aCUeTUm

facrificia dicuntur ; quae vero forent in terra Affyriaca per-

^ WIIL,

inde ac panis lugentium, quem comedunt lugentes, dum

vertunt.

immundi funt; qui ergo panis ipfe quoque immundus

Sunt e re-

fgnit-

eft,. Cf. Devt. XXIV, 14. Jerem. XIII, 5.7.

wicutt,

centioribus ,

qui nomen tOmvns: Sacrificia eorum ad

Jtur Jes.

praecedens verbum *3*y*, neglecta accentatione referunt.

bin&

Ita IMicuaELIs: Opfer von ihnen werden ihm nicht ange-

populi i

nehm [eiyi: fie find wie eine. Trauer - Mahlzeit; DaATBIUS:

jdiomn

nec ei eorum Sacrificia placerent, perinde enim ac epulae

(ad d

funebres erunt ; aliique. Sed illud a verbo sa*y* fejungunt

fic rele«

atque alterum verfus membrum ab eo incipiut, LXX. A;

nino de

Suciat avlv g aglog mevSse avloig. & VULGAT. Sacw-jïciav

fenfum

eorum , quafi panis lugentium , quos re&e fequuntur DE

Tibam

Digv, Mankius, STRUENSEE & BURSHERUS.

,þ/ouaz

Panis eorum. erit ad. animam. eorum] 3. e- cibur, quo*

t in h

aluntur, ipforum vitze quomodumque fuftentandae infer-

t //,?7/7/i0

viet, anima metonymice, utíaepe, pro vita pofita,

Ita

jir du

jam CYRILLUs: ecorlai o« wéloi avloy ogguoimor uahoy loje ss

p p

16

THor. U X o4.

spac aov , TgTeciy &ic Élemeiv avlois..— Conjundio *5 hicnon

€0

eft, caufalis, fed illativa.

mon deveniet in Templum jJehovae.]. '"Tantum ha-

di

bebunt cibum , quo fe alant, non de quo aliquid. offe-

aV

rant in domum Dei. Poteft fub fac intelligi vel Templum

a

Hierofolymitanum cum G Ro r10: Nifil ejus mittere ad

I

Templnm yoterunt , guod antehac , cum facere poffent, omi-

À

ferunt.. Nimis longe ab iis aberit Templum; V el alia guaevis

domus, . quam ad ejus imitationem inde ab introducto vi-

L

tulorum cultu eXfiruxerant, &nomine Domus Dei appella-

bant. cf. Amos.VII, 13.16.cum MorpENHAUERO: Durch

das Haufl des Herrn werden die Behültniffe gemeynt , wel-

che die l/raeliten vor Gottes - Háufer. gehalten haben , und

daher if die Meimung: In Affyrien werdet ihr nicht Jolche

Gottes - Hüufer bauen, als ihr in eurem Land auf aerichtet

to

habt, und auch nicht in denfelben opfern.

Q

9. 8.

Ili$

Quid facietis im die Jolennis eonventus , in die

m

, 58/102/03 Jacro2] Valde emphatica eft Apoftrophe

G

tic

ad Ifraelitas, qua illis a/ferum trifie adjun&um abdudctionis

DT

in exilium Affyriacum denunciat, fc. abolitionem omnium

ut

feflorum, quae laeti celebrare folebant. Hactenus, inquit,

foe

dum vobis in terra Jehovae verfari licuit , in ftatis & fo-

hO«

lennibus Feftis, Sabbathis, Neomeniis, laeti convenire, &

Vin

a laboribus vacare potuiftis; qui dies Fefti dicunturex opi-

Ide

Lïfone Ifraelitarum cJ^hovae facri ; quia, quamvis Vitulos

[e101

Qj

£05 LX,w.

f

hicnon

colebant, exiftimabant, fe colere Jehovam. cf. Exod.

XXXI, 5. Sed, quid ejecti ex patria, redeuntibus iftis

m ha-

diebus feftis facietis ?. Praeteritae felicitatis. recordatio

i ofie

augebit trifütiam & calamitatem veftram. Ablatum tum

iplum

a vobis erit omne gaudium. Converfa erunt fefta veftra

t al

in ludum , & cantica veftra in naenias.

Hos: II, x5.

il, llj«

Amos. VIII, 1o.

guntuit

v26.

udo Y

ppella

Ecce! abeunt quidam prae vaffatione; Sed. /gy-

Durid

ptus colliget eos, IMemphüs fepeliet eos ;; Defide-

n

rium argenti eorum urtica po[fdebit ; Spinae

t, u

Jüccrefcent in. habitaculis eoruin.

if

Ecce! abeunt quidam prae vaflatione; ] — 'Te Ecce! foa

;erichtzt

non caret emphafi.

Innuit rem omnino notabilom , at-

que, quam vana fint hominum , qui fubtrahere fe poe-

nis divinis conantur, confilia , quamqme irrita ifta Do-

minus reddat , evidenti exemplo probat.

Praedixerat

i dit

Cap. VIII, r, 8. Propheta vaflationem terrae Ephraimi-

glhophc

ticae per Affyrios, & conjundam cum ea populi in Affj-

jdions

riam abdu&iionem , Capite noftro v. 3. Hanc calamitatem

o

ut evitarent nonnulli, aufugerunt in Zdegyptum , tum

lhquitv

foedere Ephraimo jun&am; quibus vero jam teflatur,

,& b

hoc aufugium ipfis non profuturum , fed fuga elapfos

gic, *

vindicam divinam etiam in Aegypto perfecuturam effe,

ex OPi'

Idem confilium poftea inierunt quoque Judaei fub Iebu-

Viulos

cadnezare, fed eventu pariter infelici, Jerem. XLII, 14 - 17.

Q

Ct

18

Hor. IX, 6.

ZIegyptum intrabimus , ne bellum videzamus &c.. DamIUS

"

('ït*":

SCHULTENSIUM fecutus vertit. Heu ! füme peribunt, quia

Mad

"v non folum vaflationem, fed etiam famem fignificet,

Sa:

& ';ï'an etiam de morte dicatur. Sed recte opponit BAngp-

ligm

TIUS. Aliud eft abire fimpliciter, ut germanicum Jcheiden,

abfcheiden , aliud. abire grae voftatione : wegen der allge-

l,

1

mieinen. Noth ausweichen.

£yti

Sed. Zleguptus colliget eos, €9. Memphis fepeliet eos; ]

Qs

1. e. ifta in Aegyptum fuga non proderit eis, ut in patriam,

lp

uti quidem fperant, & ad priftinas fedes redeant; Per-

fude

manebunt ibiexules usque ad mortem, absque reditu in

fih

terram fuam, ab Aflyriis interim vaftatam, atque ita "eguy-

yyo

u5 £05 colliget , fc. ad fepulturam , uti ex membro fequenti

qua

patet: & Moyf, (pro quaJefai. XIX, r3. ut videtur, ANoph di-

bit

/I.M

citur, ut em & Nun alternent.) quam LXX. & Vulg. vertunt

Memphis, /epelieteor ; Metropoli vel pro univerfa regio-

hn

ne pofita, vel defumta denominatione a potiori, quia ad

h

Mletropólin Aegypti inprimis aufugerant exules Hraelitae.

Plures in unico hoc verfu errores in)diüinäionc vocum

toni

Cili

& le&ione cumulant LXX, vertentes: Aia dero d& "TogE-

vovlas &x laNarmogiag Aryumla, w endeLeloa al Msj Qie, xai

ve1

Saje avlss Mexpae. lo apyvpiov. avleoy eA&S90g xNMngovouwcti

tel

ev]o , axxy9at &v loig ewzvouaciy xvloy. Exrorem circa vocem

get

"ri, quam putarunt Zfegypti civitatem effe, notavit jam

u

HirzRONYMUS: Quod in LXX dicitur : Sepeliet eos

fiu

Machmas , n Hebrazo nou habetur , fed *3mp, quod ap-

li

in

mellatur- defiderabile. Ex —quo ger/picuum eft , falfor. £os

Hor. IX, 6.

I9

THWS

effe fimilitudine literarum Daleth €& Caph, € gro. Mamad

(bmo) quod ommer defiderabile franstulerunt , putaffe

, Quia

Yhett,

Machmas Zfegypti civitatem effe.

Valde coacta eft etianx

AHRD-

ScuniDi fententia, qui Zegyptum non de terra, ubi col-

ftiden,

ligendi; & Memphim non de loco, ubi fepeliendi fint. Yfrae-

alpt

litae, fed metonymice de Rege, principibus €9 incolis Ie-

gupti exponit, quibus, propter initum cum Ifraelits foe-

&;]

dus colleffio €9 fepultura Ifraelitarum n Zf/yria occafionali-

trI22)

ter & meritorie tribuatur ; ac fi di&um effet: Dum I/raelitae,

Per-

fotderi cum Aeguptiis fa&o, & auxilio ab hir promiffo con-

ibrin

fifi funt : rebellarunt. contra. dffyrior & pertinaciter fe ipfis

p

oppofuerunt ; Unde fa&ium eft, ut ab Affyriis hofüiliter im-

j

gugnarentur €$ oppugnarentur , tandemque in. captivitatem

abducerentur.

ltaque fenfus hic eflt: Aegyptus congrega-

1f d

'bit eos , i. e. faciet , ut congregentur , ibi fc. quo abituri

TUDE

funt, i. e. in Affyria, I Moph fepeliet eos, i. e. faciet, ut

regio-

feyeliantur,

ia ad

iae,

Defiderium argenti eorum , quod attinet, urtica heres

Qcum

eorum erit , fpina fuccrefcet in habitaculis eorum. ] Diffi»

ciliora haec verba varie exponuntur. MARKIUS priora

T

verba conjungit cum immediate praecedentibus & fubin-

TL

tellecta praepofirione ex vel prae vertit: Aegyptus colli-

Wu'/f

cem.

get eos, Moph fepeliet eos ex defiderio argenti eorum ,

.

quod Jdegyptios movebit ad. auxilium €9 receptionem pri-

; )am

mum , fed €9 deinde ad oppre[fionem. atque interitum Ifrae-

^ 0$

litarum. Yani2, inquit, pro quo AQUILA €? SvyMMACHUS

a

éniSuusuola. habent , . denotat defiderium , non, ut volunt

I0s

C 3

20

: Hor. IX,.:6.

aligus per IMeto

M2

IL—I'/

miam, defiderabile, five quod. argento [

poft

vum fervando deftinabatur — five quod argento ibi acquis

15

fiviffent ; nec. confequenter defiderium foc eo fenfu conne-

notà

Gendum . eft cum . [equentibur , u& carduus illud hereditario

N

poffeffurus dieatur , quando plane locum reperire non poffet

fl

ajfixum plurale mafculinum in tww , eos. Sed n pro-

Ácg

grie capere oportet ob conftru&ionem: cum Lamed.de defi-

hurt

derio, /zu actu concupifcendi, qui ferebatur tbezb in

Tias

foni

argentum eorum, 4uod pretiofa bona alia Synecdochice fub

Je comple&tur.

Sed 19 durior eft vocum t25525 *'onb

TOR

cum antecedentibus conftructio, a quibus per accentum

fitio

Athnacbum diftinguuntur.

216 probari nequit , Ifraeli-

f

tas ab Aegyptiis, ad quos &ufugerant , fuiffe oppreffos,

u

3t» fuffixum plurale mafculinum in verbo zw«" bonum

dam

admittit fenfum , uti mox patebit.

Rectus ergo non

het

antiqui modo Inrerpretes

CHALDAEUS,

VurcGATUS,

XX

Svgus, AQuiLA & SvyumACHUS; fed recentiores plerique

omnes, accentuationém Hebraicam fecuti, verba noftra

Vni

cum fequentibus conjungunt, prouti etiam parallelifius

T

requirit, ut carduus f. urtica aeque objeum habeat, quod

loco Iíraelitarurh poffideat, ac /pima , quae pro objetto

habet Áabitacula eorum. Voces taBp25 45n5 * aþfdlutc

/

* Tres Codd. apud Kexxrcorruw , quibus quartum px Rossrz

Ifrac

addidit, pro Cubb55 habent t2v535, quam LeCtionem

praeferendam exiftimat Mricmarrrs, Bibl. Orient, Tom.

$

XVIIL p. 89. XIX, p. 181. vertens: J//as ilire Begierde und

[

Hos: IX,.6i

2rI

) ((«

pofitae funt, vertendae : Defiderium argenti eorum quod atti«

ilufe

net, &lo Lamed vocita5b5 praemiffum genitivum, üt faepe ,

Mf«

notat, uti Hos. X, r. *925 5*5. Jobi XVIII, 2. fenfusque,

taria

vOce, v5 ri Synecdochiee fumta, hic eft: Defideratiffima eo-

vf

rum acdificia , multo pretio comparata , & antequam in

Jro«

Aegyptum migrarent, ab iispoffeffa, quod attinet: urfica

def

heres eorum erit, fuffixo relativo ad eosdem exules Ifrae-

»9 in

litas in Aegypto fepeliendos relato , quibus quafi poffef-

Poteft etiam, uti P1sc 4-

d)

forum loco /uccedat urtica.

Jnü

TOR füatuit, folis vocibus: z35525 "ibnb, integra propo-

um

fitio ineffe: Defiderium argenti eorum erit: fed urtica eo-

eli

vum heres. erit s. [pina erit vel fuccrefcet in habitaculis eo-

ls

vum. lndicatur longa & diuturna vaftitas, ut, ubi quon-

m

dam domus erant , ibi, incolis ablatis , urticae & fpinaz.

non

herbae & frutices inutiles nafcantur. cf. Jes. XXXII, 13.

U5,

XXXIV, 13.

o d

que

Venerunt dies vifitationis , venerunt dies retributio-

»RI 4

nis! Agnofcent Ifraelitae.

Stultus efl. Pfzudo-

7)

200

Propheta , infanus , qui. jacat. infpirationes.

(

Propter multitudinem 1niquitatis tuae odiumque

lt

magnum i[la tibi evenient.

Venerunt dies vifitationis, venerunt dies retributionis! )

Ifraelitae per Pfeudoprophetas, qui populo peccaminofo

T

j

Sehnfucht war , wird ihmen zur Schaude Unkraut überzie-

- dhen , und Doruen in ihren Hüufern wachfeu.

iib

22

Ho:.- TX, ».

mendacia fua proponebant, eique.bona omnia praedi-

d

cebant, feducti, non credebant Prophetae, inftantem poes

la

nam denuncianti; quare urget ejus certitudinem , eam«

[

que revera jam imminere teftatur, per gravem Anapho-

p

ram: Z'enerunt dies vifitationis 1. judicialis, LXX a »pus-

þ

gai ue exdinzceee, venerunt dier retributionir , LXX. 1ge

di

aylamodecseg, qua redditur fecundum opera mala.

n0,

p

"dgnofcent Ifraelitae:] i.e. fentient, me vera dixiffe,

di

& experientur ipfo facto. //b/olute hoc ponitur, & per

[

Athnachum a fequentibus diftinguitur. Ita etiam Dnu-

siUS : Hoc ita effe revera. experientur propediem , & Mi-

i

CHAELIS Goett. Und l/rael wirds inne werden. UXX ver-

fi

14

tunt: xoai xoxte9nosloi logarX, €9 afflüigetur lfrael, ex vi«

$£,

tiofa lecione putantes, ubi jam HiERONYMUS notavit,

D

eJod literam /av, & pro Daleth legentes Refch, lidem

intruferunt heic wo7eg, ante vocem 5wxw :

L

eO7Tte O Trg0-

Qlzc o rraps£ecvutos , avSgwmos o "ryeuualopeos , non, ac fi le-

[

giffent -t pro bww, uti quidem Bannprius conjicit. Per-

l£!

smutatio, inquiens, la "N cum o fieri poterat, fi fupponis,

C

quod veriffimum eft , litteras finales olim mon extitiffe , €9

fcriptum adeo fuife z»w.

(

pa

Stultus eff Propheta, infanus vir Spiritm] Colledive

FU

nomen fingulare pro plurali ponitur, atque fermo eft

Ci

de Pfeudo - Propheta , qui v. 8. laqueur. aucupis dicitur.

hu

[

Objectioni Ifraelitarum : Tu excidium minaris, at noftri

10

Prophetae meliora canunt, xefpondet Propheta: Non men-

N

L

Hori X m

?3

tedi

daces modo, fed ftulti, imo infani funt Prophetae, quotquot

pot«

hactenus vos vanafpelactarunt, & fecuros effe jufferunt de

sE

die vifitationis Domini. Exegetice Pfeudo- Propheta nomina-

pho-

tur vir Spiritur, temere fe Spiritum Dei habere jactitans, cum

que

fuum tantum fequatur. cf. Ezech. XIII, 3. & per epitafin

47

dicitur mmente captus, infaniens, furens, Plures Interpretes,

non obftante Athnacho, cf. Ps.1X,21. verba nofira cum

vffe,

praecedentibus conjungunt, atque particulam *5 fubau-

diunt, vertentes: Z/gno/cent l/raelitae, ex calamitofo fc.

1 pcl'

)N

eventu, quod revera fluíti €9 infani fuerint bona ipfir

Mt«

graedicentes vates , neutiquam ex Dei revelatione , fed. ex

fua €3 falfi fpiritur per[uafione.

Ita jam praeierunt CnHar-

NGf

DAEUS & VULGATUS, quos fequuntur IMAnKIUS, STRUEN-

y V

sctg, Darnuivs & IMorpENHAVERVs: Zlrdenn wirft. da

It

erkennen, dafi deine. Propheten. fich als; Narren. bewiefen,

jdem

und deine Begeiflerte unfinnig gewefen , — — die micht

m

eiunal einen. gefunden Menfchen - V'erftand gehabt, in dem

file-

fie das ganze olk unglüklich gemacht haben.

D

Proyter multitudinem iniquitatis tuae odiumque magnum)

pamf,

Circa haec quoque verba: Utrum cum immediate grae-

T

cedentibus ? an. vero. cum. fnitialibus tantum, mediis pex

parenthefin pofitis, cohaereant? an deuique feparaíam

(

propofitionem. exhibeant 2 non conveniunt Interpretes.

ocü

Cum immediate praecedentibus connectit GRoTIvs , h.f:

(

Furiofus eft Propheta, i. e. arreptitiur , quales erant ,. quo$

vf

son Deus, ftd. daemom agitabat, vir eft Spiritus, id. eff ;

mee

fgirans ad. augendam iniquitatem tuam, & ad vim odiij

14

Hos.? EX h.

i. e. omnia illorum verba nilil aliud , quam culpas veffras

Bunkius vero hoc fenfu:

odiumque in bonos accendunt.

ut verbir, fuper multitudine iniquitatis tuae odioque ma-

ä

gno, eaufa notetur , cur vater fatti funt flulti. . Ideo im-.

:

mi/fa eft vatibus tuis in[ania , ut. decipereris eorum vatici-

mi, jufla magnae tuae iniquitatir , multique odii , . quod

erga. Deum tuum, vel etiam erga eor , qui reitius. [entie-

bant alebas, poena.

Cum . initialibur verbis : Venerunt

EC

d;es vifitationis (mediis, quae de Pfeudopropheta dicun-

tur, per parenthefin pofitis) verba, propter /celera tua,

connectit BAHRDTIUs: fo by, inquiens, refer ad *N3.

itemque MoLDENHAUERUSsin nota: Jie JVorte im

Grundtext: von wegen eurer vielen Uebertrettungen und

groffen Widerfezlichkeit, hangen mit den Iorten: Eure

f

Strafzeit kommt herbey , zu/ammen , wovon wir C.IX, r.

C

ein ganz gleiches Beifpiel haben.

Denique /eparatam

gropofitionem in ultimis verbis exhiberi ftatuit STRUEN-

SEE, vertens : JDeine viele Sünden haben das verdienet ,

D

und dein Fanaticifmur ; fo überfeze ich moowpb, welches

1l

die Griechen durch uawa geben, itemque DA THI1IUS:

1

propter tot vefira peccata odiumque implacabile ifla vobis

€à

£utnient; quae expofitio praeferenda videtur , nifi malis

cum ManKIO feparatam propo(tionem h. f. flatuere,

ji

ut vertas: Propter magnitudinem iniquitatis tuae , etiam

?

magnum eft odium fc. Dei adver[us populum vifitandum. IMo-

net quippe, particulam by, propter, femel tantum poni,

mec repeti z0n£en fubjfantivum '—"', fed per aliam. conftru-.

i

Cionem

Hor, IX, $.

25

af

&ionem verbum femininum, n3", conjungi cum fubftanti-

f

vo nbbvDb, omiffe pronomine, & lo /av verbo mz» prae-

ld

fixum con/zcutiue poni, ita, ut praemittatur peccatum

lil

tanquam armtecedens, & fubjiciatur poena tanquam confe-

iti-

quen;; praeeuntibus dudum LXX: vro fa aAs95 lv adi-

ii

Miy c4, emAyguyS: 9 MavIa c&.

ilte

v. 8.

ynt

Speculatur Ephraim auxilia praeter Deum meum ;

J

Pfeudo - Propheta . ficut. laqueus. aucupis eft in

I(l,

?

omnibus viis ejus, odium in domo JDei spfius.

[

: Speculatur Eyphraim auxilia praeter. Deum. meum;]

M

Pergit Propheta in. exponenda iniquitate Ephrami , &

u

feductione P/eudo- Prophetarum. De Ephraimo dicit, quod

st

circumfpiciat auxilia, //egyptiaca, Cap. VIL 1. VIIL 13.

Wij

uti antea fub Menahemo Affyriaca Cap. V, 7. coll. IIL.Reg.

EN

XV, 19. fpreto Deo vero Ifraelis.

Hoc fenfu verbum

i,

nb occurrit. Threnor. IV, 17.. fpe&lavimus gentem , quae

hes

non fervaret , 1. e. auxilium populi quaefivimus, qui illud

Df

ferre nequit; & fic quoque particula Exp praeter figniti-

cat Ps. LXXIII, 25.. & contra Pf. XCIV , 16... Praeivit

ol

hanc expofitionem ScnMipius: Epfhraim, inquiens,

7]

Ie,

fibi ipfi providere voluit , dum auxilia modo Affjriorum,

T

modo legyptiorum quaefivit, iisque confifus eft . magna in

JDeum iniquitate, quem fequuntur DATHIUS, vertens:

o

KEphraemitae . praeter .. Deum meum | alia.- auxilia Jpestant ,

Jily

itemque MoLpENHAUERUS: /Mit Hintanfezung méines

[ U

D

n

26

Hor. IX, 8.

Gotter fehen . fie fich um .Hülfe um, fuchen fie nicht bey Gott,

fondern bey den Gózen, Affyriernund Aegyptiern. G&oT1Yus

füciliorem exiftüimat expofitionem , fi &y legas, non

fubfcripto Chirek, fed Patach, ut poyulum fignificet,

fenfusque fit: Speculator Eyhraimi, qui populur Dei fuit,

1. e. Propheta , qui nempe talem fe dicit, lagueus ad ruinam

fa&us eff. &c.

Sed omnino difficilior videtur haec expo-

fitio.

Repugnat 1) conftanti Codd. ledioni, 2) audo-

ritati dev T.X X: exomog EQgaiu ucla $cs.. & VULGAT. Spe-

culator Ephraim cum .Deo meo.

3) Accentuationi, quae

[/

voci *now Athnachum jungit, 4) denique conftructioni ;

quiá, fi. vertendum foret , Speculator Eyphraimi , mpx in

regimine pofitum haberet Zere, non autem Saegol. IMIt-

CHAELIS Goeíting. pariter le &3y cum Patach legendum

exiftüimat, vertens: Ephraim lauret auf. das. V'olk. meines

Gottes, d.i. der herrfchende Stamm fucht es zu verfüh-

;ä;

ren, eine Klage, die fchon oft da gewefen ift; fed licet,

l

GROTIANA expofitione haec longe fit facilior, tamen de-

Q

fütuitur auctoritate Codd. aeque.ac Verfionum. BAnnp-

[

TIUS retinet confuetam voculae E3y . cum Cfirek pundta-

[/

tionem, fed Prophetam, pro fubje&o membri habet : Pro-

[

gheta, (aw23, inquit,incipe conftrudionem) decipit Ephrai-

mum cum Deo meo, dum infpirationes divinas fimulat;

fed. 1) repugnat haec expofitio, uti GROTIANA , accen-

tuationi , & 2) diflin&a fubje&a , Ephraimum €9 P/zudo-

grophetam,, quorum utrumque diftin&a praedicata habet,

atque in nominativo pofitum eft, confundit, De Epárai-

h

fox IX,

2*

&

(l

$10 dicitur, quod circumfpiciat praeter Deum verum alia

U$

auxilia; de P/rudopropheta, uti mox fequitur

quod fe-

on

ducat Ephraimum eique infidias ftruat.

,

Propheta lagueus aucupis eft in omnibus. viir fyufï fc.

T

Ephraimi. Ubique laqueos ponit, ut populus decipiatur;

1

omnem indulflriam infidiofe adhibet

ut implicet impro-

0

vidos ad exitium

lo

Odium in domo Dei ipfms.] id eft

in domo Fitu-

lorum

"

qui funt Dii Ephraimi

idem Pfeudo.Propheta

aC

odium contra cultum veri Dei Ifraelis a/it atque inflam-

;

mat

DATHIUS vertit

Pfeudoprophetae — . animo n

ln

Deum infeufiffimo funt in domo idolorum fuorum. M or-

DENHAUERUS

[I«

Die Widerfezlichkeit: der. falfchen: Pro-

1

gheten geht darauf , daff fie in. ihren Gozenhüufern — den

n

Goózendienfl erhoben , und. dadurch. eime . Feind[/chaft in den

jl

Jfraeliten gegen die Propheten des Herrn erwekt , unterhal-

et,

ien und . geflárkt haben

LXX verbum initiale verfus fe-

(e

quentis, -3o'pn huc transtulerunt, vertentes

pAYiAV €y

M

oixto. $& walems£av, infüniam im domo Dei fui defixerunt ,

da

quos fequitur STRUENSEE: Sie haben die Raferey im Haujk

f0«

feines Gottes recht weit getrieben.

"t

V. d.

m

Profumle corruperunt fe, [ecundum dies Gibeae; ve-

m

/j»

cordabitur iniquitatis eorum,puniet eorum peccata.

et,

Profunde corruperunt. fe fecundum dies Gibeze; ] : &d

!d

populum omnem xeferimus haec. verba, tum ob': nümerum

Da

28

Hoi. IX, 9

pluralem , tum ob méntionem dierum: Gibeae... Verbum

f

duplex, profundarunt, corruperunt, per Hebráifmum ita

[/

pofitumeft, ut priur per modum adverbii alferum declaret.

[

Cf. Hos. V, 2. 11. Jes. XXX, 6. CHALDAEUS vertit:

W

multiplicarunt vel auxerunt corruptionem. HYE R ON Y MUS:

111

[

profunde peccarunt; uti etiam. Latinis profunda nequitia ,

grofunda libido,dicitur. — Verbum nnw in Piel h.. figni-

p

ficatum réciprocum habet , uti Exod. XXXII, z. per-

Í

geram fe ge[fit populus, itemque Devt. IX, 12. Congrua

€

eft fimilitudo feeundum. dies Gibeae , i. e.. profunde. funt

tfi

Vox Gibeae

corrupti, ficut homines in diebur iftir viventes.

j

héic non appellative denotat colfem, prout LXX ver-

lU

d-

tunt: sQ9agrcav wxla lus zuspus 1« Bava, fed fenfu proprio

Gibeam DBenjaminis denotat, cujus mentio recurrit Hos.

X, 9. Refpicit Propheta hiftloriam, firrenda impietate €8

Su

firage multiplici memorabilem , quae Jud. XIX & XX

v

r;cenfetur. * Tertium Comparationir R1v ET Us ponit in

hi

*

Qu

* Quae de diebus Gibeae memorantar , licet /ub finem Libri

&j

Judicum pofita fint, tamen contigcrunt iz principio impie-

e

-atis l/raelitarum , Hos. X, 9. poft jofuae & Seniorum

fece[Jum. Quare Lx an rroomusin Chron. Temp. 6 Ord.

Textuum p. 40. Capitibus XVII — XXI. locum proprium tri-

buit poft Cap. II, 10. his ufus rationibus: 1) quia Damitae

gw

Jedem. fum moudum ftabilem habebant , quando contigerunt,

quae Cap. XVII & XVIIL narrantur, adeoque diz poft

[

mortem o[uae accidiffe non poffunt; 2) quia PAimehas,

h

nepos Aaronis, fuperfles erat praelio Gibeae C. XX , og.

l,

Hor. IX ,:9.

29

n

nefaria libidine |.€9 pertinacz'a. Gibeonitarum. €2. Benja-

Y2

minitarum ;

cui alii - Zdololatriam jungunt, in J/raele

t

tunc Jud. XVII & XVIIL. publice toleratam , unde omnis

rtit:

iniquitatis fons & origo extiterit.

TARNOVIUS genera-

Vs

liter tertium comparationis /n immer/ione in horrenda [ce-

Til

lera gonit. IM 1 c u A EIS Goett. verba initialia pro integra

gni«

propofitione habet, vertens: /m den Tiefen treiben fie Bó-

p«

t55 noftra vero verba my23 "t5 contra accentuationem

cum fequentibus conjungit: Got£ wird fich ihrer Schuld

P T?

Áint

erinnern , wie zur. Zeit. Gibea — da die übrige Stümme

T

Jfraels, deren. Haupt-Stamm Eghraim war , in. zwey blu-

ver«

tigen Schlachten vom Stamm Benjamin. ge[chlagen wurden.

v-.io

Hos

Recordabitur. iniquitatis eorum , puniet eorum peccata. ]

u

Subaudienda eft particula conclufiva 15 by», & nominati-

XX

vus , Deus meus, repetendus eft ex v. 8. Verba ipfa jam

jt n

habuimus C. VII, :3.

Recordatur. Deus /iniquitatir ,

quando non amplius ex longanimitate eam tolerat

& poenam differt ; punit, quando ipfo opere poenam ex-

Libri

ercet, quae demonftrat, Deum recordatum fuiffe.

jpi

f

0rá.

Cur vero Scriptor Sacer hiftorias, quae tam mature conti-

T

gerunt, fede tam fera locarit , exiftimat ideo fa&um effe ,

i

uthifloria Michae, primi corruptoris réligionis, qui ex

,

montanis Ephraimi erat, & hifloria Samuelis, primi ve-

nf

formatoris religionis ex disdem.montauis Eplraimi I. Sam.

,

à

I, 1. paullo collocarentur invicexp propiores.

A

D

$o

ZHos. " TX ; s.

Sequitur v. ro — z. alfera Cap. IX. Srflío, quae ntovum

;

ipfius Domini fzrmonem exhibet, cujus argumentum fupra

P

f

p- 3. 4. dedimus.

k

V

IO.

f

Sicut uvas in deferto inveni Ifraelem , ficut prae-

[/,

P.

cocem ficum in ficu, (arbore) quando primt ejus

frudus mature[cunt, vidi patres veffros. dffi vero

Q

venerunt ad. Baalphegorem, €9 fepararunt. fe

qudendo idolo , €2 fuerunt ipfis. abominationes

Jecundum amare eorum.

]Pïla

Sicut uvas in deferto inveni Ifraelem, | Veteren.a Ifrae-

Ín

lis transgreffionem narraturus Dominus ipfe, praemittit,

nQ

quam gratiofe populum lfraeliticum elegerit , eique fin-

m

lu

gularem favorem exhibuerit, q. d. .Si cui, per defertum

feregrinanti , ubi rerum omnium penuria eft, uvae ob-

in

veniunt, valde eis laetatur.

Sic €? ego laetatus fum , cum

»)

inveni fraelem.

Vox in deferto proxime referenda eft

ad defcriptionem uvarum , quae in deferto rarae, atque

ideo carae & defideratiffimae funt, quia non fitim modo

j

refünguunt, fed jucundum quoque faporem praebent. Ita

etiam HARMAR , Beobachtungen über den Orient , YIl. T h.

p.152: Die Il/orte: Ich fand Iífrael, wie Trauben in der

Wiüften, Aeiffen nicht: ich fand Ifrael , da es in der IV/ü-

fle war , fo. angenehim wie Trauben ; fondern: . Wie dieje-

nige Trauben, die man an einem. angebauten. Orte in. der

Wüfte antrifé , einem Reifenden, den /[ein. W'eg durch die-

LE - ^ Me

Hor: IX, vo.

31

ff

Jtlbe: trift ,. fehr willkommen [ind : So war mir- Ifvaet an-

ra

genehm: Ali vero eandem vocem, :;n deferío , ad de-

fcriptionem £emporis €9 loci, ubi repertur fuerit Ifrael ; ve-

ferunt.

Dumque Dominus declarat, fe inveniffz, & mox

Je vidife: verba haec non fortuitum occurfum, fed in-

Ij*

ventionem [tudiofam & gratiofam, coll. Devt. XXXII, ro.

lls

Ps. XX, 59. Hos. XII, 5. atque ad/pe&um induftrium ,

TO

cum affectu fingularis amoris atque laetitiae conjunctum

Ps.LXXX,15. LXXXIV, io. Jes. LIII, ro. denotant,

J

^

ficut ficum praecocem in ficu arbore; quando primi ejus

fru&us. maturefcunt , vidi patres veftros.] Additur altera

aC

fimilitudo, per elegantem parodiam, fimulque exegetice

X,

nomen Z/rael per parentes exponitur, non proximos, fed

fin

majores, quos Dominus ex Aegypto eduxit, & in popu-

tf

2

1]

lum fuum recepit. Primi fru&us, in ficu primip

, quum

0U«

incipit fru&us ferre, non primo tantum anni tempore, fed

primis quoque arboris tenerae annis, prae reliquis gra-

1]

ti funt..*

di

Quid in uéroque fimili refpiciat. Dominus ,

qUC

* Conftat, ficum Zer per annüm frutzus ferre ; Y) Boccoras,,

od

ficus praecotes , quae Jer. XXIV, 2. dicuntur ni»su2n '3Nm»

|[cl

2) Carmtufas , ficus

& medio menfis ijunii maturefcunt.

jl

aeflivas , quae maturefcente Boccora nafcuntur, /ugu[toque

det

meníe maturefcunt. 3) ficus brumales , maturefcente Car-

lfi.

mufía nafcentes & hieme , poft foliorum defluvium , matu-

refcentes. Mrxcunazxrrsin Supplem. ad Lex. Hebr. p. 170.

ij

ubiad Scuawzx Jtinerarium provocat, qui p. 129. 139.

rfn'

Verf. Germ. ita: Die [chwarae und weije Boccore pc?ei-

lt

3*

AHos. TX , 0.

maxime quaeritur.

Scumipius ad wvarum in locis de-

fertis, & ficuum primitivarim raritatem refpicere: Deum,

h.f. exiftimat : ^ nveni Mraelem, i. e. Jacobum | patriar-

cham, quum exiguus effet , ejusque domus, cum in Zdegy-

|

gtum de[cenderet , paucas ultra feptuaginta animas haberet.

Adhuc

frihe Feige wird im Junius erzeugt , obgleich die Kermez

oder Kermus., die eigentlich fogenannte Feige felten vor. dem

uguft veif wird. Kermez oder Kermus, qwie man in

fí

der Barbarey die Feigen menut , kaun mit dem C o reus,

dev griünem oder Scharlach-Birn , oder Ker mez, die die

H

]

carmoifin Farbe giebt, elhnlichkeit haben ;

da diefe

Ü

Feigen fters von einer vothen oder. Violet-Farbe find; die

ficus violaceae, (uwie fie die Krüuter - Kenner qvEennen.) — deh

l

habe auch eine. lange dunkelfarbige Kermus gefehen , wel-

che zuweilen dem ganzen Winter auf den Büumen hüngt.

Denu die Kermus éüberhaupt bleibt lamge Zeit auf dem

/

í

Baum, ehe fie abfüllt , da hingegen die Boccoren fo bald

abfallen , als fie zeitig find. Sie fallem nach. der fchünen 4n-

j

fpielung des . Propheten Nahums, Cap.III, 12. ig den

AMund de[Jen, der fie effen will, wenn fie gofchüttelt werden.

& p. 296 : /'eun die Karmoufe, die Sommer-Feige,

fo

veift: fo zeigt fich die dritte Frucht, oder die Winter-

Feige, wie man fie nenuen künnte. . Sie ii gemeiniglich

lànglihter und vou dunkelerer Farbe , als die Karmoufez

Qu

fo

Jie hàngt und reift am dem. Baume , wenn er [chon die Blüt-

ter abgeworfew hat : Und , wenn mur der. Winter. micht zu

M

ftreuge und gemáffigt ift , fo fammlet man fie als eiuen Le-

ad

herbifen. im. Erühjalr. ein,

N

Hos X Xe.

33

Qs

"dhue pauciores erant patres , Abrahamus & Ifaacus ,

,

qui h. l. patrum nomine veniunt.

Hos inveni €7 vidi gra-

[

Liofe , i. e. ultro eos vocavi & promiffiones illis dedi, (cum

/

patres eorum. ante. Zlbrahamum idololatrae fuerint , Jos.

ff.

XXIV, 2.) atque ita refpexi , ut multiplicaverim illos in

Communior vero

u

Zlegypto €9 poflea. in terra. Canaan.

expofitio eft, re/pici , in utroque fimili, populum Jfraeliti-

iA

cum , cum Dominus ex Aegypto per defertum eum duce-

7

ret, qui ei tum pergratus fuerit, quia fofus erat gopulus ,

[

qui Jehovam , wunicum verum Deum colebat , veliquae vero

$

gentes omnes Idololatrae fuerant. — INycHAELIS Goetting. :

Íit

Mit Wegnehmung des, Bildes ift die Sache: Um eine Zeit,

i

da das ganze men[chliche Gefchlecht. zum tiefftlen AAberglau-

(ie

ben und . Vielgótterey herabgefunken war , fand Gott ein

/ih

Jtl-

Volh in der IP'üfte, das den wahren Gott erkannte, gleich-

igh

fam eine frühreife Frucht , und. Vorf[piel deffn, was , Gott-

jttn

lob! jext fo viele. V'olker geworden. find ,^ vernünftig und

iid

Verehrer. eines. einzigen Gottes.

tt*

Illi vero venerunt ad Baal Peorem , ] ! Afyndeton fer-

[/7]

j

monem facit patheticum. Pronomen n5n admirationem

j

foediffimi fadi, juftiffimamque indignationem involvit,

.er

q. d. Jlli, a me gratiofiffime in populum meum electi,

lil

quorum curam tenerriimam habui , quos folenniter

fe*

foedere mihi junxi; per fcortationem cum mulieribus

lil*

IMoabiticis, quae in caftralfraelitarum venerant, eosque

]

ad facrificia fua idololatrica invitarant, feducti & alledti,

]i«

Num. XXV, 1.2. venerunt ad. Baal-Peorem , idolum DWoa-

E

34

Hos. DX ,ura,

bitarum. LXX vertunt: Avlor ügrk9ov mrgoc ov BseAQeymg. —

Fabulas, feu potius mendacia Judaeorum de denomi-

natione - hujus idoli collegit & recte repudiavit SELDENUS

D

de Diis Syrir. Syntagm. l. cap. 5. qui illud didum putat

a monte Peor.

IMicHazLIS vero idolum hoc inde ftatuit

nomen accepiffe, quia ei puellae virginitatem depone-

g

bant, fefto die, poft facrificia & convivia , n honorem

idoli ipfss eripiendam.

Supplement. ad . Lex. Hebr.

|

p. 205. 206.

Í

€ fepararunt [e pudendo huic idolo,] rejecto cuvltu

veri Dei, ad cultum hujus idoli facerrimum fefe contule-

Á

runt, eique fefe confecrarunt. Nam feparare fe alicui,

idem elt ac fe dicare alicui, fequente b, Num.VL . fed fe-

)

quente "»nx eft abdicare, Ezech. XIV, . LXX vertunt:

[/

amrorgie9rozv && cixvyav , abalienati funt. (a Deo vero)

&

ad pudorem. Additum mea5 eft periphrafis idoli mox

f

nominati. GROTIUS vertit: initiati funt facris pudendis:

nam talia ferme erant uvereis (facra abdita) Beelphegor,

J/

qualia apud Aegyptios Ofiridis; apud Graecos Liberi pa-

tiis & Cereris,

l

T

£t fuerunt ipfis abominationer fecundum amm;e eorum, ]

LXX vertunt: Kai eyevovlo oi &Àsiveypsvot voe. 01 yyutrsaEVOL,

€ faBi funt abominabiles ficut. dileRi. Apud Turopo-

RETUM vero textus graecus legitur ordine inverfo: Ka,

eysvovo oi wyaTEMSVOL tg e1 &fddsA.vyypsvos. Utraque Verfio

non convenit cum textu Hebrao. VULGAT. vertit : .Et

fa&i funt abominabiles , /ficut ea , quae dilexerunt , quem

"t

r

Hor. IX, 16.

35

j

fenfum etiam fequuntur Dnusius, MicHAELUIs Goeff. &

lj

Bunx1us: guretalionir, inquiens, fa&um, ut , qui abo-

$

minanda' idola amarent. €8 colerent , ipfi fierent , per hunc

à

t

Juum amorem , ad inflar idoli adamati , abominabiles.

lt

Quia vero nomen t»www, abominationes, ufurpatur

(«

de rebus abominabilibus €8 idolir , Devt. XXIX , 17

h Ree XI, 5. 7

non de perfonis humanir: durior

f,

ScuniDiO. videtur nominis hujus de ipfis /raelitis expo-

fitio ; quare fubaudiendum exiftimat Dativum. £n5,

h. m. €9 fuerunt ipfis abominationer f. idola. juxta amare

fuum , i. e. prou£ variarunt in amando; ita, ut non fit fer-

L

mo de tempore fa&i in Baal.Peor, fed de tempore in/z-

quente populi Ifraelitici usque ad Hofeam, q.d. £t de-

l

ijnceps usque ad hoc tempus. fuerunt ipfis idola , ut non

)

accufentur tantum majores, qui tempore IMofis vixerunt,

X

fed pofteri etiam, usque ad Hofeam.

Ita etiam IVMIAR-

j

KxIUs : Et fuerunt illis fucceffive , per aetates' infecutas,

)

plura idola , grout illi varios Deos gerdite amarunt.. cf.

r

II. Reg. XVII, 12. 16. quae expofitio faciliorem reddit

nexum cum verfu fequenti.

]

V. II.

71

Ephraimum quod. attinet, ficut avis avolabit glo-

ria eorum , a partu, €$ ab utero , €9 a con-

l

ce]otz'one.

5

Ephraimum quod. attinet, ficut avir avolabit gloria eo-

!

rum,] Vox Éphraim ef& vel nominativus abfolutus, cui,

tanquam collectivo refpondet, pronomen plurale, zorum,

B2

36

Hor..JTX, t

vél ponitur, ex Hebraifmo, nomen & pronomen h. f.

Sicut avir avolabit gloria Ephraimi. Poft diuturnam po-

Quq

puli Ephraimitici Apoftafíiam , Dominus poenam fecutu-

il

ram ipfe denunciat, quam ponit in eo, ut avolaturam effe

L/

Eyhraimi gloriam teftetur.

Per gloriam Eyhraimi. pleri-

que cum GRO 10 foecunditatem inprimis hujus populi,

etam

de qua fe jactabat, denotari ftatuunt. Larga enim foboles

adol

fummum decus apud Ifraelitas erat, quare etiam CHAL-

omn

DAEUS vertit: Aeceffit gloria, liberos non multiplicabunt ,

de fru&u ventris fui non lactabuntur ; quae gloria ceHatu-

[

ra dicitur inde

0r

a pariu, €? ab utero, & a conceptione.] H1ERONYMUS :

if

Quod fzquitur a partu, & ab utero & a conceptu, dupliciter

n Y

intelligi potefl, ut gloria, quae avolavit ab Ephraim, etiam

A.

a partu &c. recedat, h. e. deferat filios eorum.— ul certe di-

&

cimus : omuem gloriam Ifrael habuit in multitudine, Cocct-

verti

JUS vertit: non tam frugiferi erunt Ephr'aimitae in gofterum,

hi, .

ac olim; item. IVIICHAELIS, vertens: Ephraims zaklreiche

h

Mann[chaft wird wie Vügel serfliegen, gleich vonder Geburt,

[

von IMutterleibe und von der Empfüngnift an. BuRKS vero

fed 4

gradationem ita exponit: mon parient; imo ne uterum qui-

(i

malg

dem geflabunt, imo me concipient quidem; fc. plures e fe-

addit

minis Ephraimitarum, quia eventus docuit, populum

omnem X tribuum non omnino periiffe.

GnRoTius

Que

iemque DarHi1Us ita: Znfanter nati morientur , matres

frequ(

abortum patientur , concubitus erunt infoecundi, fc.non in

us

uniyerfum, fed ex parte, uti mox monuimus,

IL 6,

lb.]

Hor. IX, 12.

87

h.f

v. 12.

1

Quodfi etiam educaverint filios fuos, orbos tamen

Cu

Hl

illos faciam, ut. fint absque homine. — Imo etiam

m

vae illis, in recedere me ab illis.

pl

Quodfi etiam educaverint filios fuos,] 1.e. fi quibus

ypuli

lol

)

etiam contingat, liberos ad aliquam aetatem educare, ut

adolefcant. Declarant hàec verba, quod non ita prorfus

HAL

omnis gloria Ephraimi inde g partu fit avolatura, quin

junt,

fitle

aliqui nafcerentur & crefcerent liberi.

orbos tamen illos faciam, ut fint absque homine, ] fc.

XUS

in familia fua. Praefixum /Mem in voce t** denotat h. 1.

hotet

ne, fubintelle&o infiniivo nvn. Cf. Norpit1 Concord.

Ita etiam MaRnx1vs,

lii

Part. edit. Tympyit. p. 463. 464.

& PiscaTOR: u£ non fí£ fuperfles ullus.. JONATHAN

idi

vertit: ne in viros evadant. V ULG AT A vertit: /n homini-

QCCE«

bur, ac fi effec a"Na3.

Htl

'I'f .'"fttlf

Imo etiam vae illis, in recedere me ab illis.] Particulae

tht

t23-^25 gradationem innuunt: Non folum prole privabo,

; ero

fed & reliquis beneficiis & praefidüs , ita, ut plura eis

mula obvemiant , quae vocula J//ae denotantur ; Cauffa

l qui-

additur: n recedere me ab illir, i.e. cum favorem opem-

efe

jum.

que detraxeró illis. *wyw5 fcriptum eft loco *w523, pro

Ó

frequenti literarum 'unius organi & foni permutatione,

r

cujus plura exempla IL. Sam. I, 22. Eccl I, 17. Thren.

II, 6. I. Chron. XV. 22. &c. affert GL AsstUus, Philol. $.

TE

Lib.I. Trad. L p. 117. 118, Edit. V. a. 1656.. Quatuor

35

Hor. IX, 12;

Codd. apud pE Rossr habent *w5, quem fenfum etiam

f

exprimunt CHALDAEUS, & VULGATA. ltemque AQUtLA:

lI

£xiouvavlos us m &lv ; & docet quoque, in voce E3mb,prae-

:

fixum //em, quod nusquam cum verbo , fed fempercum

$ conftruitur. Inepte LXX verterunt: exe£ us st aulov, le-

gentes "sv5 caro tnea, quem errorem notavit HIERONYMUS.

|

Coacta quoque eft conjectura MicnaErLIS, qui Bibl.Orient.

Paxt. NX. p.(82. voces t3nb "u3 legendas exiftimat

i D(wu3 vertitque: namque €9 laeti nuncii (de nata fo-

[

bole) vae illis funt: SelbfW die Bott[chaft von der Geburt

l,

eines Sohnes foll ihnen eine Trauer - Bottfchaft, buchftaeb-

(

lich, ein IVehe fen ;

fola ufus hac ratione: 7ch bin fiüier

Q

von den Puncten abgegangen, die man mit einigen genom-

MÉ

menen grammaticalifchen Freyheiten zu überfezen pflegt :

[//

denn auch ihnen. Iehe! wenn ich von ihnen weiche.

Sed

N

permutatio 1s D cum ** tot exemplis a GLAssIO compro-

b

bata, licentia Grammatica dici nequit; cumque quatuor

l:

etiam. Codd. t5nb wb5 legant,

eo minus mutatio in

D

gun&atione , & literarum conjun&lione admittenda eft,

e

v. I3.

di

i

Ephraim ,. quum profpicio Tyrum. verfus , regio

H

eft plantata in loco amoeno : Sed Ephraim jam

tila

in £o efh , ut educat ad. interfe&orem filios fuos.

pri

Ephraim, quando profvicio Tyrum ver[us , xegio eft

H

glantata in loco amoeno;] — In verbis hisce difficilioribus

fl

'€Xponendis varie laborarunt Interpretes antiqui aeque ac

dul

Hor,. [X ; 13;

39

lat

recentiores; Nobis cum ScuMi1D10 & b:. IM iC HAELE

MY

in JVot. ad .Bibl. Hal. hic fenfus effe videtur.

Sc. Deforie

at«

bit Dominus in membro priori flatum Ephraimi ha&lenus

cum

laetum €9. florentem ; in pofleriori , futurum ejus flatum

yle

triflem €9 miferrimum.. Eyphraim , inquit, quando profyicio

MUS,

Tyrum verfur, f. prouti terminos fuos usque ad 'Tyrum

riont.

extendit, regio efW, fita in loco amoemo , five pafcuum

Dimat

amoeniffimum eft, Particula *wNS h. l. non fimilitudi-

alo

nem infert, inprimis, cum non fequatur particula arode-

Jurt

185 19: fed vertenda eft: guum vel quando, quo fignifi-

iaeb-

catu occurrit apud ipfum Zofzam Cap. VIIL, 12. pluribus-

fter

que alüs locis, a NorDio citatis pag. mihi 363. Te 5

vero, voci $Y praefixum , denotat h. l. verfus, f. termi-

NU

num ad quem, quem praefixi ufum prolixe probat citatus

fuct:

NOLDIUS p. 408. "iv eft 7yrus, urbs Phoeniciae cele-

$d

berrima, regno Ephraimi contermina, prout etiam vocem

mpro'

hanc per Zyrum vertunt CHALDAEUS atque VULGATUS.

yatuor

tio i

Denique participium fezmininum , plantata, conftruendum

eft cum fubftantivo ma/culino, Ephraim , cujus conftru-

&ionis, in qua fubauditur nomen fem. gem; vel regio,

plura jam exempla habuimus Hos. IV, 19, V,9: VIII, 4.

y'egiü

Haec generis diverfitas movit- plures ,

ut participium ,

qlantata , ad TTyrum xeferrent , fed ita, ut o 5, voci wv

j f

praefixum , in verfione plane non exprimant.

lta jam

[u,os,

HiggoNvMUs: Éphraim, ut vidi, Tyrus erat fundata in

/1Ü BPI

guichritudine, i, e. uti ipfe exponit: Eyphraim erat tam

yribi

gulcher € fic Dei vallabatur auxilio , ut Tyrur, quae mari

j

4o

Hor. IX, 13.

cingitur. MARKIUS: —Epl;mz'm, ficut vidi Tyrum plan,

tatum 4m habitaculo: amoeno.

DaTHivus: Jam quidem

Ephraim fimilis eft. Tyro , in loco amoeniffimo fitae. & Q vt«

&i

LA, SYMMACHUS & THEODOTION legerunt. ww,.

tl

cum jSchurek, vertentes petram : sig mergav erspvleoysvor ot

vier àvlze, quam verfionem mireris //en. DOEDERLEINIUM

f

adprobaffe, qui in nota ad GRoTIUM: Ex mea fenténtia, in-

f

quit, w vim habet communem €9 fignificat petram. "erto:

V'ideo Ephraim ( Ephraimitas) deflinatos effe rugi vel ge-

irge , ut in ea infantes allidantur. Vide Ps. CXXXVII,

N

8.9. LXX varie errarunt, vocem *ti, pro Refchle&o Da-

fUl

leth, vertentes per "X vel TY, venationem ;; unam : vo-

a

cem , "'nnt, dividentes in duas, n* ?nw; denique ex 733

w

Ail

facientes 233, dum verfum ita reddunt : Epegaip, ov mgorrov

0

&idov, &ic Svgu» mouesnoav la lenva, avlev, Ephraim, ficut vidi, ad

venationem praebuit filior fuor; quam vitiofam Verfionem

etiam fequitur SrRuENSEE: Ephraim ift beflimmt, daff

Ü

[eine Kinder gefangen werden; imo BAnmpTrvus, folam

genumam effe judicat: Nodum, inquiens, Gordium fol-

Yni

vunt LXX. . En tibi Le&ionem genuinam : "ww2 to'"bN

wi3 35 nv x5omum Ephraóm , ut video, venationi de-

po

fiinavit liberos fuos. Non negamus, fenfum per fe non in-

Qu

commodum fore, /) verba fic legerentur.

Sed cum Codd.

Clà

oimnef in lectione confueta confpirent ; cum antiqui quo-

ii

que Interpretes CHarpaEgus & HiERONYMUS

quoad

opt

rem cüm Lectone Codd. confentiant ;

denique cum

la

duriffima fit-participii nonw in duas voces pb ww

ler

yel,

jIOJ'. IX; I4.

41

Ítit«

vel, ex mera BAnnpmH conjiciendi licentia, in *5 nv

deim

divifio, aeque ac vocis ny3 in y33 mutatio; Lectio vero

) Ul

confueta fenfam praebeat fatis commodum: omnino mu-

"w

tatio textus tam violenta admitti nequit.

u 0

Sed. Ephraim 'jam in eo eft , ut educat ad. interfe&orem

NIUM

filios fuos.] Praef. 5* vim adverfandi habet, vertenda per

jl I«

fed, q. d. fed mox alius ejus futurus ftatus eft:. Educet

'irio:

filios fuos in bellum , eventu adeo infelici , ut idem fit,

d

ac fi educeret ad interfeorem , 1. e. uti bene Darnivus:

lJl

Sed idem Ephraim cogetur filios fuos necandos hoftibus fuis

D

groducere.

Dnusius ad h.1. Imperfecta eft oratio. Sub-

V0*

audiendum eft *»ny , quod faepe ita deficit ante verbum

m

infinitum. — Graece diceres : ueei e£oyoyew , futurum eft,

ut educat.

Plura exempla collegit 7en. SroRR1IUS in

"m y

Obferv. Grammat. p. 420 — 422.

ili u

N:Ald4s

jonerm

(Da illis, Domine ! quid dabis ?. Da illis uterum

l, (10/3

a

abortientem atque ubera arida.)

Da illis, Domine! quid dabis? ] Verbis divinae com-

i f*

minationis fua interponit Propheta, optans ex amore erga

-

populares fuos, ut fteriles potius fint Ifraeliticae feminae,

i d

quam ut liberi ab eis nati & educati ab hoftibus interfi-

101 1'!1'

ciantur.

Reaffumit ergo per interlocutionem , quod Do-

(udi.

minus ipfe v. 12. de orbatione liberorum minatus erat, &

j qu*

optat, utillud eveniat. Da illis,inquit, & antequam explici-

quoüd

te addat: quid optet? per interrogationem fiftit aliquanti- ;

cyt

fper petitionem , & quafi fufpenfus & atf'onitus, fecum'de-

5*7 mv

F

yd;

-

j

Hor. IX

4.

liberat, quid maxime petendum optandumque fit. Con-

filio autem capto reaffumit petitum, idque definit

Da illis uterum orbantem €9 ubera arida.]. Uterum or-

bantem , 1. e. abomentem qui foetum ad maturitatem non

alit, nec in vitam edi

; Ubera arida, quae partum alere

nequeunt.

Orat ergo Deum ut minori poena, contentus

effe velit, cum minus malum fit, non na/ci liberos, aut

mox. gofl nativitatem mori; quam hoflibus ad interficiendum

grojici, Cf. Luc. XXIII, 29. IVIulti per imprecationem haec

a Propheta dicta exiftimant, fed rectius per deprecationem

vertuntur, ex pio Prophetae in gentem fuam affecu

j

STRUENSEE addit

Die Propheten würen alle wahre Men-

fchen - Freunde.

V. 15.

Omnem malitiam Gilgale exercent , ibi exofos habm

illos; propter malitiam operum eorum expellam

eos e doimo mea; non amplius eos amabo, omnes

*

principes eorum fuünt rebelles.

Omnem malitiam Gilgale exercent ,] Poftinterlocutio-

ä

nem Prophetae Dominus ipfe loqui pergit, &, ne cum

v

Ephraimo nimis fevere agere videatur, cauffam fubjicit

graviffimam , qua inductus tam graviter in eum animad-

t

vertat. Omnem, inquit, malitiam Gilgale exercent, non hoc

p

9

fenfu, ac fi ibi tantum peccaverint

peccarunt enim &

p

alibi per idololatriam aeque ac alia fcelera; fed, quia G-

$a

gale impleverunt peccatorum menfuram , ut juftiia Dei pu

nire cogeretur. q. d. Gi/gale, loco. tot beneficiis infigui,

D

Hon IX, t

43

JOrt«

ubi 1) Jofua ,

probro Aegypti devoluto, circumcifioni

foedus renovavit : 2) arca [ubflitit , qua praeeunte Jordan

Ícindebatur ,

1l 0f«

& introitum in terram Canaan praebebat 3.

]Jrzmum poH introitum Pa/cfa celebratum eit,

populus-

) Iton

que primos terrae früctus comedit, Jos. III, IV V. (qua-

lert

re Gilgal locus religiofus habebatur

atque a Samuele

LEU

elmebatur

ut ibi victimas immolaret, l'$am. X,.8) ibi,

dxvmorum beneficiorum immemores Ifxaehtac €X xaxo(x-

, àit

»u« & peffima fuperfttione cu/tum znflituerunt idololatri-

t

cum Hos.XIL, rz. cum /candalo regni judaici , Hos. IV,15

haer

ficque priorum fcelerum menfuram compleverunt.

TU

ibi £oy odi] i.e. odiffe coepi vel exofos habui, prout

quondam 75; eosdilexi. To *5 eft explanativum.

iequ,

proyter malitiam operum eorum exyellam eos e domo mea,]

n

declaratur odium ,

& exaggeratur quodammodo poena

V. 13. memorata, per expulfionem e terra I/raelis, ut ejecti

inde prorfus defmant pertinere ad familiam five popu-

lum Dei.

lü

AU

l

[

non ampylius eos amabo;] quod pofitive dixerat;Dominus,

Jlom

J

id negative exponit, ut odium fortius exprimatur. Quan-

do enim oppofita conjunguntur ,

res intenditnr.

Nun-

0i

]

quam etiam rediit hic. amor Del, ut X. tribus Aegno €9

Rezpublzcae fuat reftituti fuerint. tnanw eft infinitivus cum

oCu.

tl0

m paragogico & futfixo ,

ob :conftructionem eum verbo

*Dm , addam.

je cur

omnes grinciyes eorum funt rebelles.] i, e. idololatrae per-

[ub)l(ït

tinaces. Additur ratio fpecialis ,

qLUZl omnes etiam pO—

mlmgd

pull Antiflites ,

pol.tlm aeque ac ecclefiaftici , qui

ejus idololatriam & reliqua fcelera cohibere debebant,

a &

ipfi in malitia praeeunt.

In verbis Sarim & Sorerim ele-

Jj Gi

gans eft Paronomafia

V

16

)e; pü

Inr "i,

Percutietur Ephraim , radix eorum exarefcet , frue

44

Ho.IX; 16 15

- &fum non facient ; quodfi etiam genuerint, interfi-

ciam tamen defideria uteri eorum.

Percut'etur Ephraim,] In textu eft praeteritum prophe-

ticum, quod percuffionem certo futuram jam ut peractam

fifüt. 'Tropus defumtus eft ab arbore, quae vermibus, ven-

to, aut vi coeli afperioris tacta & percuffa exarefcit.

i

Radix: eorum exare[cet , fru&um non facient.] i. e. ita

percutietur Ephraim, ut & radix exarefcat, & rami fructum

i

non ferant, Cum enim ex radice fuccus affurgat in ramor,

confequens neceffarium eft, ut nullum ferant fructum ;

l

certe fructum ad maturitatem non perducant, fi vel folia

aut flores adhuc apparuerint.

Quodfi etiam. gemuerint , interficiam defideria uteri £o-

rum.| Explicatur tropus.

Quod/i etiam genuerint mares,

& conceperint feminae, cf. Gen. XX, 17.. interficiam tamen

defideria uteri eorum, 1. e. per metonymiam obviam, libe-

v0; defideratiffimos, ut moriantur vel in utero vel in partu.

p

I*

!

Rejiciet illos Deus meus,,

quia non obediverunt illi;

1deo vagi inter gentes erunt.

í

2

Rejiciet illos Deus meur, ] Auditae ex ore Domini fen-

tentiae fubfcribit Hofeas. LXX arectlai avlzg , repudiabit

£05, i.€. expellet e terra Canaan, ita, ut non fint amplius

populus Dei. Cap. L. 9.

quia non obediverunt illi; ] 'Talio. Illi prius Deum

meum rejecerunt; jam ipfos rejiciet,

ideo vagi erunt inter gentes.] non amplius habebunt fe-

dem propriam, fed gentibus profanis erunt permixti.

*

'N—',

r

À

As

— — — ——

—

——

EEE

—

AA

*

—

Es

m us

o

z

*

-

A.

g

Fa

Ml

v

T u

-

-

-^

»1

p

É

-

st

;

PT s

At a al v

N

J

1

at F

u

"

Mi

- r

» d

n si Pt

s d d

E o

x

ab d.

L

u d

Z

y AHÉEARS, U

Pf

"us

&

&*

X

4 ,i-f&.&el

w

ïäï&?

m

AC

-

ET

"h

P

w

»*

—

ï&æ&æwxx

W

w

.Qü«

^

bf t

P W KA&

M&f

P

*

"

x

A as

Z

-

Ls

v

-

ul

WE

t m "

x*

AA m af ^

Y a

uæ wn P5

A

*

alb - u ot

, s

Eo UR

a

LOm

La

s

m*

P

»

t

»|

m

.. a—

"

m

,

d ag É

at

v

L u

Pt

5

"

D.

iæ&æ

lm

Flw.

,

wf,.

* Y*

*

8».2?«

A s

m

--

r

y

bt

p

p*

p

JADSUMP d

r

"

"

alb

g

u m ul

»

as

.

» -

" u

h!

P

R.

m "dims

Mu

i

A g t M

A.

v o

Wi FO

Ll

k

LT a

d

i d

T

r

ag

al ^ r d

w N

u

a

P d

"

-N

"

—

"

, -

A

E

EÉ

*

Lí

M..

d

*

m

E

P d

——

"

HU

t^.

at

——

"

S x

MÉ

r

Éw

FyFÓo. W t

^*

3 LA m

4 jees

"4 .

^

4 *

L

d

Q

&f

AT

^s

"

ww

*

o

*

i a

- $s.

a

du o P

"us

X

p

.

X

P f

"

h.

J

»

Es

ÀN

r d

H

m AL

p

n

a

VrX odb i

tv

P t

g-

m

n A

væw.x

o*

"

ET

a hd

LU

« n

w

y-

ais

L

--

ä»m

iiuner

P a

—

gt

-

(Nwt, s

k r

d

-

"o

p

$54

TR

4

-

MO

jewp

$ d

w ^

*

M w

,

-^. L $M La

*

p

m d

m

od

m

T

n

h7

3-

ab m

*

* 4

Ts

"z

j

E

m

iec

v

"

*.

*

w R uwe -

-

s

"

Pa a

d

L

"E

M n T

Ax—v.&«

L

"d

,

i*

d

U

"

Fu«

du

m;

^ ag

—

£

'2]

"

p

wl

p Ts

gt KWJR

ha

9.«

L

——2

*s

£

t s

—

N

PAU I

W

"

*

P r

- o

at

;

-

"r P :

4

m

*

[2

JW

* M

—

.H

**

vv

W

$^ a

í

y'

--

*

Rï

)

w

ed

d-

M

t*x

"

3

v

"

La

5

dl s

J m

zK

-

E

gt at

-t

"^

-

s*X

"

.w

ts

—

-

y

u n

a ant,

u

kdr.a

&vv

»-

"

Wuä

du

-

4M,

a d-

-— 4

.le

M onr :

A€

A^

à-

x

dl

£

*

;

-

-

t

ZT s

&

*

w

»

W

$-

ial P

^

:

od

-

",

o

»

ssl

L

P.

£

E

d

-

m T

*

w a

—— À

&W&

$-

Wk

* »&m,æ

-

-

5

—

*

E

&tl

L

at

d m

p d

- g

v«(t

d s

^

F

E

* »

$

u

Q-W.nnä

*

n.v

d

s

;

x

d

" d

v

&

É

W

a

"

? od

a tm

i »

E

t t

:*

dio

"

hl

E

j

-

E

L

DELS d

n

T

a,

—

H.f

u

p

^

a

i

We

s

—

&H

ii

*

x

m

* s

"

*

W

d

»

idE

*

i

r

Ls

-

-

m

-

W

& usl

LR

-

w

F3

*

.

As

*

..v

»

?5

a

—

-d

W

L d

W

&WMH

m ao -

"

p

"m

m

*

"

cue

* .

wed d

W

"

É

-

M

hr

"

f

-

W

*

,f

"-

M

a

o

L

*

F

zM of

LE

$-5

5

s

d

r

Mr

"i

"i

d

d

2

"

um

"

"

E

-X

"

*

*

v

A

*

u

—

"

x*

*

a

w

i

*

*

*

$

&

4

2.

W

ANNOTATIONVM HISTORICO - EXEGETICARVM ;

19

IN HOSEAM

8

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

PARS OCTAVA

C AP.

IX.

GOoMPLECc TIE5ENS

17

m d

O Baance Q

16

QVAM

AVSPICLLS

SVB DBIVINIS

15

RECTORE VNIVERSITATIS EBERHARDINO- CAROLINJE

Focus

J ENN

MAGNIFICENTISSIMO

N

SERENISSIMO ac POTENTISSIMO DVCE ET DOMINO

DOMINO

N

—e

CA

OL O

GIE zrr TECCLE REGNANTE

hi

DVC]ï WIRTEMBER

REL. REL.

c

PRJUESIDE

LVDOVIC

O JOSEPHO UHLAND

THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD. ET DVC. STIP.

THEOL. SVPERATTENDENTE h. t. FACVLT. THEOL. DECANO

IVLII 4..WDCCXCII.

DIEBVS

PVBLICE DEFENDENT

M. BENIAMIN THEODOR. FISCHER, Nürtingenf.

M. IOH. PETR. CHRISTOPH. ROESLER, Thailfmg.

M. IOH. FRID. IUNG, . Goeppingenfis.

ä

M. AVGVST. ERN. PHIL. LANG, .Boebling.

M. GEORG. LVD. ADE, Zwerenbergens.

EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL.

TV BING/ZE, nrTEBRIS BALZIARIS.

ö&* Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com