KaI600-1662_13

-

?

E

*

*

*

2«

i

u-

-

as

»

*

"h

*

ve

Á

*

E

,a

*

-

"

r a

t

*

-X

£

&

i

E

i

—

*

-

m

w

*

Á

*

E.

o

r

*

*

E

Ed

E.

E

—

*

:

"

M

L.

i

---

H

L

**

t

32

M

"

"o

5

A

*

E

w

J

"

".

*

i

a -

^

À

a

"

f

*

w T

W«

P5

h

$«

gt

od

&

«"

"

$

*

"

*

"i

.M

d

*

hu

-

3

s m

wb

" À

.u.w.

5

ao

dBl

X

p

—

L

i

d

if

s

»-

-

MM

5

*

a

"

ais

s

^

5

*-

s

L

du

ia

»

d

i p a t m

*

-

i4.

h*

as

-

Ma,

gt

o

g^*

nl

« À

*

b

A

Ls

*

-

j

? I N

-*

«

..

E

-

L P

w ww

EN

;

w

ha

E

i

h m

d

P

al

N

s

w

L]

P

À

£

i

M

d

"

Wä&

-

*

aw

—

Y

E

d

Gu

.

*.

w

d

.

T

*

v

*

-

*

K

HW.

-

"

a.

"-

,

3.

^

^ at

*

R

d

Rn

"

d

E

[

H

LE

*

t

:

p

W

t m

d

*

k U m

«

X

i^

3

T

ET

—

^

.

W

*w s g

at

H

Es

d

d

w.w

*

*

h

L d

Y dptragy,

M i y

v

E

"-

"

«

, M

»

*

aj

r

g

M..

d

À.

*

i d

o

»

-

"

a.w)

b ab

"

d

"

*

d

fw

i

E

diurs

t

fewcm g

—

g

PT dl

m

&

*

*

n

Wa

o i

-

5

ER

*

d

*s

b

foh.,

*^

£.

--

h:

d

F.

came

» W.

"

.*

AC

gem

-

C n

P ^

P

"a

P

" n m

. LE

-

"$

Wesud C if

-

iX

L^5 20

i

B d

i?*

-

?

x

i as

u

t

m s

-

M

,.wn

A

-

s

ao

x

I

M

*

A

^s

—

I*

o .

L

P2

E

n

3

-

.m.w

E

du ^

.

lP af

,

r

o

I

ie

" ss

-

ái,

p3

t

d»

F

L!

P

m

;

-

^, s i,

i. n

P

-

i.

at

LNS a

EE

d

a

"-u*

aE

i wV

w

* a

n

W

-

Mw

d

«*

-

i

—

l-

Z

du

i

4

w

N

*

* u

Ed

*

FA

M ss

"

m w

x 4

o

d i

u Mu

L

a

&S:.v

-a

t

*

d

M

m

N

fäïv

w t

d t

"

k EL

r

t

..w

.

À g

Z*

du

:

* m

*l

4 E

-

-

M

d

^

LE

«t EL

poacosh ^

'

i

",

. s

"u

LP

;

*

d.

lo. ;

ag m

"

- w

t

et-

s

1

m

»" A

*

;

?

(.k

M

:j

L

b d

Mi

j P H

u

n

a

A.

^w

*

*

Jhr

F

^

hais i

As

T g d

& s

VM

an *

--

LE

Á

4

*fb

"n

j

u T.

- t

p

Á

* ul

-

Á R

s

M

J

*s

r

As

—

AU05

Ws

AU

iah

La

*

"

*

WW — N

w at

, m

d

"r

H

sx

m

4

z

,

ss

E

..

s

x

m

,.&w&,

(..ww

f

*

M.w.(

-

od

,.n..

a

RE

RE

t

À

—

E

AE

——

s

i

——

Emi

"

Es

t i

m a

u.l

i&

$

*

Y

Vs

wlb

U

?

x

w

3

L

m

3/1

d

*

*

«H.

N

^

W

A

s

i

i -

-

—

s.

*

-

s

-—

E

—

E«

j

À

EE aPn a r a a

//

Sse

ANNOTATIONVM HISTORICO - EXEGETICARVM

IN HOSEAM

PARS

SEPTIMA

CAP

Vi

Q OMP LEG T ENS

MA

QVAM

SWB DEVINLIS

AVSPICIIS

RECTORE F NIVERSITATIS EBERHARDINO-CAROLINJE

MAGNIFICENTISSIMO

SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DVCE r DOMINO

DOMINO

CA

OLO

DVCE WIRTEMBERGI£ r TECCIE REGNANTE

REL. REL.

PR/ZESIDE

LVDOV ICO JOSEPHO UHLAND

THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD. Er DVC. STIP.

THEOL. SVPERATTENDENTE

DIEBVS

SEPTEMBRIS 4

MDCCXCI.

PVBLICE DEFENDENT

M

IOH. PHIL. WEIGELIN, 7ubingenf.

M. CHRISTIAN. LVDOV, NEVFFER, Stuttgart

M

IOH. EBERH. FABER, ZTeufringenf.

M

GVILIELM. FRIDER. OSTERTAG

Uraco - Mezing

M

GEORG. CHRISTOPH. RVOFE, Chaeropolit

EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL

TV BINGZE

LITTERIS

BALZIANIS

h

terpr [

fyru

in £a

hi [

VR

3]

/fgf

qiox

LT

p

VJ'/&

el

Vàtic

pUri;

1

Itütr

ha(

A A

ovam Capite VIII. concionem exhiberi, ad populuti

N

X. tribuum dire&am , recte ftatuunt plerique In-

terpretes." Continet ea L. inflantis poenae, per hoflem (Af-

fyrium) exequendae , denunciationem , fubje&a Tfraelis culpa

in genere v.x—3..— 1. ejurdem goenae per fimgularia I/rae-

lis. peccata juftificationem €9. dedu&tionem in. [pecie , in qua

1) Regum principumque con[litutio , fine Deo fatía , v. 4.

2) Idolorum €3 Vituli inprimis fabricatio v. 4 — 8.

3) pt-

regrini auxilii imploratio v. 9. 1o.

4) cultus divini multis

giex corruptio , ) per altarium multiglicationem ,. v. 11.

£) ger legis divinae negle&£um v. x2. & y) per facrificia hy-

gocritica v. 13. denique 5) oblivio Dei, fattoris fui, gra-

viffime Z/raeli objiciuntur.

De fempyore editae hujus Concionis laborandum non

eft. Cum enim, uti ha&enus vidimus, fingula Hofeae

vaticinia, proutiin Libro Prophetico fcripta leguntur, £em-

poris, quo edita funt , ordinem fervent , atque in capite

qraecedenti VIL , ejusque v. 1r. (vid. Annot. nofüras ad

hoc Cap. p. 31. & 55.) expreffa jam defeionis Regis Hofeae

A 2

4

Hor.- VAIL, £.

a Salmanafare , qui eum fibi in prima expeditione fubjece-

rat, lL Reg. XVII, 3. & petiti a Rege /Egypti Soo auxi-

lii mentio facta fuerit: dubitari jure nequit , quin proxi-

me pofi-illud noftrum editum fit, ante alteram Salmanaffa-

rir invafionem , II. Reg. XVII, 4. quae in ipfo noftro Ca-

pite v. x. ut jam inftans praedicitur, vi cujus hoftis Affy-

rius Ifraelem erat. perfecuturus v. 3. confumturur & contem-

twi genlium expofiturur v. 8.. atque palatia ejur igne de-

K

firudurus, v. 14.

Cap. VIII, 1.

Ori tuo tubam (admovel) ficut aquila ad gopulum

2

eJehovae (hoftis v. 3. irruit;) quandoguidem

]

trausgre[ funt. foedus meum , €9 adverfus legem

!

lt

meam. praevaricati.

Ori tuo tubam! ]. In fermone concifo, cujusmodi fo-

let effe eorum, qui prae affedu verba abrumpunt , fup-

plendum eít verbum: appone, vel admove, Minus.com-

mode ÁovitA, SvwmMacuvs, THroDOTION & HikRO-

2 i d m -

NYMVS vertunt: ip guiture tuo fit tuba! ^ Prorfus vitiofe

LXX. dc wowmoy avrey w6 y4, pro J2n - on legentes

bpn-SR j5 pro 3, addito /Zem, & pro "Bw forfan s5y3.

CasTELLIO vertit: JDuccae tuae tubam ! V àrABLVS, Dnv-

sivs, IVlagxivs alique: ad palatum tuum buccinam. Ggo-

TIVS fynecdochice fumit nomen *^ pro ore toto. Palatum ,

ÓH

inquiens, dicitur pro ore, quia vox tranfit e gutture per

palatum, la etiam MigHAELIS; Nimm die Pofaune in den

Hos. VIII, t.

5

Jfund. . d quodnam vero SSubje&lum. dirigatur fermo Je-

hovae per hanc apoftrophen? non conveniunt Interpretes:

lii ad populum Ifraeliticum dici haec verba ftatuunt

Ita Manxivs: ANor, inquit, praeffare judicamus , ut oratio

haec. Dei ger. Prophetam in Imperativo credatur diretia ad

ipfum populum Ifrael, gui ad arma vocetur fuae defenfio-

nis cau/a, feu, cui buccinae clangore terrificus hoflis €$ ma-

forum adventus e[fet. fignificandus ; quomodo di&tum fuit : Clan-

gite buccina &c. Cap. V, 8. cui accedit /7en. BvRscHERVS:

Der. Herr. redet. die Yfraeliten alr eine Perfon an. .Bei der

Erfüllung thaten fie das wirklich ; fed quia de populo

Jfraelitico Dominus per totum reliquum fermonem in tirtia

gerfona loqui pergit: probabile non videtur , ad illum , fub

lü

initium tantum , alloquium in fecunda perfona dirigi.

alloquium fieri ad fioflem ftatuunt. Ita LvDOVICVS DE DIEU,

SEBASTIANVS SCHMIDIV S, quibus etiam accedit b. 0«

fier Krgw wi1vs, in 7at. Hor. P.IL. p. 3. ut fenfus fit:

Tu, hoflis (v. 3.) ad palatum tuum tubam (pone,) qua claf-

ficum canas €9 mox a cantato claffico, convocatogue exerci-

tu , ficut aquila. (veni) fuper domum JJehovae ; fed licet fim-

plicior videatur haec expofitio, quia phrafis: ori tuo tu-

bcm admove! proprium retineret fenfum, nulla etiam per-

Jonae mutctio fieret, idemque, qui jubebatur tubam ap-

qonere orií, etiam juberetur , venire ut aquila: lii tamen

iique plures verba noftra: ori tuo tubam ! dirigi ad gro-

ghetam. nofrrum ftatuunt , quem jubeat Deus , tanquam

praeconem editiffima voce foffis adventum. proclamare ,

6

Hor. V IHI, £.

non, uti quidem 'TARNOVIVS vult, quafi £iba; proprie-

tali, Propheta primo convocare populum debuerit, eum-

que deinde , cum conveniffet, voce fua alloqui; fed fro-

qice phrafi fumta , uti Jes. LVIII, x. Clama gutture —

inflar tubae attolle vocem tuam.. Yta jam CRALDAEVs : Pro-

pheta! palato tuo clama, quafi in tuba.

Synvs:- Os tuum

|

ut buccina fit.

HigRONYMVYs : Sic exalta vocem tuam , ut

tubae fimilis fit,ut plurimi audiant, quia plurimi geccaverumt.

LvrHERvs: Rufelaut, wie eine Pofaune.

Certum ef?, 1n-

quit CALvINVS, Prophetam non ufum fuiffe tuba ,. fed Do-

minus hac figura vehementiam do&rinae exaggerat.

Sicut aquila adverfus populum Jehovae! ]. Elliptica lo-

cutio ita fupplenda videtur, ut quid a/fa voce Propheta

gopulo Ifraelitico denunciare debeat, jam declaretur, omif-

Ío , uti in fermone abrupto fieri folet , verbo

€9 dic:

Sicut aquilm fc. hoflir v. 3. irruit.

IMARKIVS alteram hanc

enunciationem , uti priorem, ad poyulum Ifraeliticum in

imperativo dire&am ftatuit, ut fenfus fit: Tu, popule!

clangore tubae de adventu hoflis admonite , fubduc-te violen-

iiae accedentis hoflir, celerrimo €9 altiffumo volatu inflar

aquilae, fuper domum JJehovae , .Hierofolymam ver[ur , ut

in ;Juda fuperfuturo. latibulum reperias; vel celerrime Hie-

rofolymam afcende , invocandi gjJehovae €9 im ipfo arcem

Sed omnino coacta eft haec ex-

munitam inveniendi ergo.

pofitio ; quia mox in fertia. perfona de J/raele pergit fer-

nec bona foret cohaerentia

mo ,

fubduc te fuga;

qam transgreffi. funt foedm meum ; & quia tota reliqua

(

Hos. Y HB «

?

concio non admonet de fuga, vel invocatione Jehovae in

ls

templo Hierofolymitano; fed populo pertinaci & incorri-

gibili inftantem poenae promeritae executionem per ho-

ftem denunciat. Lvbpovicvs pE Drgu cum Szaasr.

j

ScuMiDIo & b. KreMMIO alloquium ad . hoflem. continuari

j

!

in verbis noftris, & omiffum verbum etiam 1n rmperativo ,

"

fupplendum, ftatuunt, hoc fenfu: Tu. hoflit, convoca-

to per tubam exercitu, veni vel advola , aquilae inflar ,

h

contra domum jjthovae; fed omiffum: €? dic, quod difcri-

men pérfonarum hic facere debet, in locutione elliptica

non eo valet, ut u£rague euunciatio de eodem fubjetto fumi

debeat. Subjuncta quoque ratio: quandoquidem transgreffi funt

foedus imeum , longe convenientius confideratur, tanquam

caufa, cur Deus hoftem immiffurus fit populo, quam ut

caufa, quae moveret foflem , ut contra populum Dei

Y

afcenderet. GnoTI1vs ad prophetam continuari alloquium

divinum, in Zmperativo fupplend um exiftimat, ut fenfus

fit: Tu, Propheta! exalta vocem tuam, quae tam late au-

diatur , quam aquila , temyplum fupervolitans & e fublimi

crocitans. Quem fequitur b. B vgx1vs: Sicut aquila , in-

!

quiens, eflo, o Hofza ! Sed durior videtur etiam haec ex-

i

pofitio. Melius ad vocem: ficut aquila fabauditur: hoffis

t.

irruit. Ita CHALDAEVS: Dic: ecce ficut aquila, quae fe mo-

]

litat; fic afcendet Rex; cum. exercitu fuo, €9 caftra metabi-

iur contra. domum . [an&uarii.

Jtem HIERONYMVS :

Hoc

dicito cum clamore: quafi aquila fuper domum Domini , €$

eft fenfus.: /eniet. Nabochodonofor cum omnà exercitu fuo

8

Hor. EHT, a

tam raptim , tam velociter , ut aquilae imitetur volatum ,

Jeftinantis ad praedam , €. veniet non ad alium locum, frd

ad Hierufalem , in qua templum Dei fitum eft , ut eam de-

f(ruat. atque fubvertat.

In hoc modo errantes, quod ho-

ftem de Nebucadnezare & domum Jehovae de Hierofolys

ma, ubi templum erat, interpretantur. cum vi tótius con-

i

textus de /ofle /l/fyrio contra populum X. tribuum venturo

üagatur.

Cf. de emblemate aguilae Devt. XXVIIT, 49.

Jerem. XLVIII, 4o.

adverfur populum JJehovae] Per domum JJehovae non

1

d

intelligi poffe Templum Hierofoliimitanum jam monuimus.

i

Salmanaf/ar enim Hierofolymam ejusque templum non ho-

füliter impugnavit. Verba fequentia: quandoquidem tranr-

LE

grefft funt foedus meum &c. aperte docent, quod domur je-

[

hovae denotet populum X. tribuum , qui, licet turpiffime le-

gem divinam transgreffus fuerat, & cultum vitulorum ido-

Tolatricum introduxerat: tamen adhuc fe populum Dei effe ,

& ad familiam Dei pertinere , ja&abat, ficut v. 2. fequitur:

al

Deus mi ! agnovimus te, nos Ifrael. adde v. 3. 4. 6. 8.

lu

quandoquidem transgre[fi funt foedur meum , €9. aduers

fus legem meam praevaricati.] Ratio cur hoftis immitta-

tur, redditur. C£. IT, Reg. XVII, 7—18. Utraque phrafis

[/

C. VI, z. VII, 13. jam expofita eft, & pofterior explicat

p

priorem. Benejot:y LXX verterunt: ay9' ey. HiERO-

k

NYMVS: pro co, quod.

(f

Y. 24

Hos, VIIT, 5.

n,

V.

2

fid

,

"d me quidem clamant : Deus mi! aguovinius te,

0«

nos Z7/rael!

)

lj«

ZAd me quidem clamant:] Per modum conceffionis haec

011

dici videntur, q. d. Fit quidem , ut clamor ad , me €? confeffio

n

moninis mei omnir non ceffct ; externa quidem nomiuis mei in-

?

vocatio €$ [acrificiorum oblatio ayud hos legis meae transgreffo-

res adhuc retinetur. Futurum spyr a&um continuum, i. e. id,

n

quod hactenus fecerunt, & porro fa&uri funt, includere vi-

I

detur. HiEgONYMVS fimplicem futuri fignificatum retinet:

10

iempore uecejfitatis atque angufliae , quando cayptivitas vene-

rit, meinvocabunt €9 dicent: Deurmeus! Ytemque GgoTIvS:

[^

éempus veniet, cum me invocaturi funt; additque Penm.

-

Y

DozpznrrimIVs : nempe cum hoflis venit.

do

Formulae clamoris apponuntur:

Deus mi! agnovimus te, nos I/rael.] In griori formula

,

D

alloquium. 2d Deum cum pronomine fingulari eft fingulo-

vum; in pofferiori: aguovimus te, alloquium eft totiur coé-

fu. Vis verbi pluralis primae perfonae syy*. influit in ad-

/

ditum nomen J/rael, fimulque ratio in appofitione latet, qua

(

opinantur, & perfuadere fibi conantur, /e Deum noffe, quo-

fis

niam nempe fint Ifrael.

Ita ordo verborum bene retineri

(

poteft. LXX vertunt: Eyus xcexpaCovlan, o 9509 tyvexaxutv ct,

pb

pro "oW vertentes &bw; atque omittentes vocem in

fine pofitam , bxwv.

Syrus vertit: ad me clamant €3. di-

cunt; Movimus te, Deus nofter! pro *nos habens syow &

B

Io

Hor. V IIT, 3.

vocem 5ywe^ pariter omittens; verbum vero yutsx*Y addens.

Inde vero non fequitur, quod lectio ipfa antiquiffimis jam

temporibus variaverit.

HovziGANTIVS conjicit, vocem

Jfrael non fuo loco ftare, fed ponendam effe poft vocem

vou, demto fuffixo fingulari, quam conjecturam non in-

eptam ftatuit b. DATHIVS & line dubio genuinam effe

vult Cel. BannpTIvs, vertens: Z1d me clamant; O Deur

Jfraelitarum ! movimus te , f[cimus , te effe Deum noftrum.

Sed traje&iionem ut ftatuas, opus non eft, uti bene jam an-

notavit Lvpovicvs pE Dirsv.

Alii, retento verborum

ordine, nomen Z/rael in genitivo aut dativo aut fub intel-

leca praepofitione , fumunt, h. f. novimus te . lfraeli,

Sed durior eft conftructio haec.

Alu

Í. pro I/raele effe.

verba: movimus ie! ut verba refpondentir Domini confide-

rant, & nomen Ifrael in vocativo fumunt , ut fenfus fit:

Mili clamant : Deus mi ! fed mor novimus te , Ifrael ! tuam-

que hypocrifin, uti fupra Cap. V, 5. Dominus dixerat:

JVovi ego Ephrüimum €9. Ifrael me non latet.. Veram ftante

hac expofitione facilior fuiffet omiffio fuffixi [ecundae perfo-

$Ge, longeque convenientius, uti loco citato, diceretur:

Jili clamant ad me: Deus mi! — fed novimus. Ifraelem , uti

mox n tertia per[ona v. feq. fermo pergit.

YV.

Sed rejecit. l/rael bonum ; ideo hoffis pw*feämfur

£eunm.

Scd- rejecit Jfrael. bonum; ] Continuatur h. v. fermo,

Hos. IHENS.

1I

18,

non Z/raelis ad Deum, in anguflia. fic fe accufaturi , quoþd

im

rejecerit bonum , & ab hofte auxilium peterit, uti vult

CyniiLvs; fed Dei de l/raele , cujus vana praefumtio, in

formula precum: Deus mi! novimus te! expreffa , refuta-

Y

tur, dum ei objicitur: quod rejecerit bonum. — Sive vocem

lo

z in maü[culino fumag , & per Deum optimum maximum.,

1f

IMatth. XIX, 17. praeter quem bonum non eft, cum Hir-

lll

RONYMO , VaTABLO , DnvsiO aliisque exponas; five in

at

neutro intelligas, & per decens omne officium lege Dei man-

m

datim, aut per benedi&iionem , ex eo praeflito fluentem , ex-

|.

plices: fenfus in re ipfa femper concurret.

Verbi mit pro-

'Il

pria fignificatio eft foetuit , rancuití; fic manifefte ponitur

n

Jes. XIX, 6. de alveis INili foetentiburs, qui fidendo . rance-

le-

fcunt.. A foctendo ductum tranfitivum , rejecit, quae figni-

M

ficatio ufitatiffima eft, & cui opponitur nv" gratum, ac-

m«

ceptum habuit. Ps. LXXVII, 6. Vid. 7//. NMiscHaErLIsin

AL

:Supplem. ad. Lex. Hebr. p.636. Cel. ScHvyzivs in Lex.

Ite

Cocc. ad h. v. p. 321.322. DRvs1vs ambiguum effe tex-

fb.

tum exiftimat, qui non tantum verti queat: Deferuit I/rael

j

bonum , i. e. Deum ;. fed etiam : Deferuit Ifraelem bonus,

J

1. €. Deus.

Sed ambiguitatem tollit ipfe ordo verborum,

in quo Z/rael ut nominativus , i. e. fubje&fum rejiciens prae-

ponitur, prouti quoque omnes //erfioner & reliqui /nter-

gpretes textum exponunt.

ideo hoflis eum perfequetur.] | Culpae praemiffae jungi-

tur poena , atque, quod fub emblemate aquilae , adverfus

"

gopulum Dei irruentis, v.1. dictum erat, jam de fofle exponi-

B 3

12

Hos. VIII, 4.

tur, qui Ifraelem ita perfecuturus fit, ut effugere nequeat.

Male LXX verbum. /ngulare cum.fuffixo figulari ha-

buerunt pro plurali s£ww^ vertentes exSeov wzlsdie£av ,

Atl

Quos fequens CYRILLVS, utijam monuimus, verba noftra

de flulto populi conatu , ab hofte auxilium petendi , exponit:

(y

leregi, inquiens, uovovexi xai 6xovleg avlor dsdgmuzwaci mgog

sy SgEe, Mi VO weipx "eyovuci leyv. uepamraolov.

IVüreris ,

j

Jilufirem M 1c u AE LE v fequi hanc Le&tionem 1ey LXX,,

dum vertit: /ber J/rael verwirft das Gute, und . lauft fei-

nen Feinden nach. Ytemque Cel. BAHRDTIVM, qui g

ä

inquit eft fefari. & $w funt auxilia hoftium , 1. e. Aepytio-

rum, Affyriorum &c. cum tamen omnium Codicum He-

braeorum auctoritas pro noftra expofitione militet-.

i;

hu

4.

Jpfi reges couflituerunt, fed mon ex me; prin-

II

cipes fecerunt, quos mon agnovi.

Ex ar-

gento C9 auro fuo fecerumt fibi idola, ut ex-

fcindatur.

l

Ouam Dominus v. 1 — 3. Comminationi poenae per

hoflem. inferendae fubjunxerat culpam. l/raelis in genere,

accufans eum, quod rejecerit Deum , atque transgreffus fue-

rit legem ipfiur: eam jam /pecialiur exponit

) per conflitutionem Regum principumque, [e non conful-

to falum.

Jpfü reges. conftituerunt , [ed nom ex me; ] Cum in-

Hof PL 8

13

t

dignatione praemittitur pronomen

t uf,

q

d

populus Ifraeliticus, femere fibi arrogavit. jur, pro lubitu

conflituendi fibi Reger , quod per rebellioner

& . con-

z

à

jurationes; exercuerunt.

À quo autem tempore ? &iw

quibus regibus conftituendis ita peccaverit populus X tri-

?

buum? quaerunt Iaterpretes.

Communior Interpretum

fententia elt,

rem a prima defectione X tribuum a Do-

mo Davidica repeti, adeoque jjeroboamum l. cum ille.

gitimis ejus fuccefforibus denotari. Ita e recentioribus Cef,

BaHRDTIVs

lutellige :Jeroboamum , inquit, €9 reliquor,

JNam mon ex decreto Dei fa&a erat feparatio ifla regmi

Jfraelitici.

Sebaft. SciwiDIVs exiftimat, quod non tam

J'eroboami I. & populo etiam fa&a eletiio, quam regni ime

ia conflitutio accufetur, dum populus X tribuum regnum

fuum firmaverit , & fereditarium fecerit, atque, extra do-

mum Jeroboami, ad alias quoque familias transtulerit 5

cum tamen Dominus illud non, nifi Zeroboamo ejusque

domui, & quidem fub conditione , fj faceret , quod re&um

in oculis Domini. I. Reg. XI,.32. tradideri.. GROo T1vs

ftatuit, Jeroboamum quidem & jJehuum , eorumque po[tz«

ros, juffu Dei regnaffe ; non item illor, qui medio inter eos

tempore fuerint , ut €9 illor, qui poft pofteros Jehu. Nobis

refpici inprimis illae peffimae Regum conftitutiones vi-

dentur, quae aetate Prophetae moftri, poft mortem jJero-

boami 1]. invaluerunt, cujus finguli fucceffores thronum

non invocato Deo I/raelis, fed vel poft bella inteftina , vel

per feditiones & conjurationes occuparunt, atque per eas-

—

14

Hos. VHI, 4

dem throno rurfus deje&i atque interfecti funt, excepto

Jenahemo , a Phule, Affyriae Rege, in regno confirmato.

[

Cf. Annot. noftr. ad Cap. VIIL 7. Scilicet ehuo, juffu di-

[

vino in regem lfraelis uncto, I. Reg. XIX, 16. IL. Reg.

C

IX, 3 — 7. ut perderet familiam Achabi, promi/erat Do-

minus, fore, uf filii ejus in quartam wurque geuerationem

regnum I/raeliticum obtineant. Haec promiffio in ;jeroboa-

|

mo II. Jehui pronepote, qui placide obiit, jam vi-

detur impleta, cum ex more füpputandi Hebraeorum,

ipfe Jefu jam primam generationem confüituat, cf. IMatth.

1 1.

Hinc ftatim poft ejus obitum turbulenta 1n. confüitu-

i

tione- Regum Ifraelitiorunv inceperunt tempora: 1) per

znterregnum duodecim annorum, quod inde videtur ortum,

quia promiffa familiae Jehui fucceffio in ;Jeroboamo I7. vi-

debatur finita. Antea enim peffimorum quoque Regum filii

immediate patri in regno fuccedebant. 2) per caedem Za-

chariae, filii ;-Jeroboami, qui anno demum 13 poft deceffum

patris regnum occupaverat, poft dimidium regni annum per

Sallumum interfe&li, quam caedem non videtur permiffurus

fuiffe Dominus, nifi Zacharias ad quintam pertinuiffet ge-

nerationem. Licecalii Zachariam, in promiffione ;Jehuo data

adhuc comprehendant, DaTurvsque II. Reg. XV,12. filios

quartae generationis, tz»y'a" *3, vertat abnepotes. jJehut,

qui ejus thronum regium obtineant. Ytemque ]. Ma1cnaELIS:

IDeine Nachkommen:| follen. bis ins fünfte Glied auf dem

Thron l[raels fisem , memlich. 1. Jehu,

2. Joahas,

3.Joas, 4. Jeroboam, 5. Zacharias.

Hor. VIL 4

15

qrincipes. fecerunt. ,

quos non aguovi; ] i

€. minoris

jto

1/0,

quoque dignitatis judices & magiftratus conftituerunt , me

dl

non probante. Supra C. VIT, 7. dxxerat Dominus: nec eft in-

d

ter £05, qui me invocet. Damnatur haec Regum principumque

)o

conftitutio vitiofa

quod facta fit, JDeo non confulto, vel

m

uti CASTELLIO vertit

JDeo non au&ore; itemque Deo non

Jl«

approbante ; imo potius improbante , quum nec legitimo

V

modo ad iltam dignitatem evecti fint

nec £n iflo honoris

n,

faftigio digne fe gefferint.. GnomIvs: jJudices duarum tri-

Sudices decem

j

buum

mqwt

originem habebant a .Deo ;

ü-

tribuum a. Regibur

Quidam Judaei cum JARCHIO ver-

X

bum yw w5* pofitum exiftimant pro YyOn removerunt , coll

l;

Cap. IX

12. ubi "ww pofitum pro mo,

atque rejetii0-

arbitrariam denotari fta-

i

nem regum, prius conjlztutorum

Wl

tuant; Sed, cum Lectio prior fit conftans, atque a Chal-

l

daeo quoque

LXX & //ulgato fervata

fenfumque bo-

n

num priaebeat, ea omnino praeferenda eft

T

B) iterum fequitur [yeciale transgreffonir . documen-

tum: . Fabricatio idolorum €9 vitulorum inprimis, Dane

€9 Bethele ere&orum

ff«

Ex argento fuo €9 auro fuo fecerunt fibi idola,] 1. e. fimu-

(&

lacra formarunt, quibus cultum idololatricum praeftarenr.

)

Cf. Hos.11, 7. 1V,7. HizgoNvmvs: JVon eis fujfecit hoc [ce-

l,

lus (priori hemifüchio indicatum ; ) ni/fi majori impietate fa-

cinus duplicarent , ut argentum fuum €9. aurum, quod . acce-

gerunt.ad. divitias €9 ornatum , in idola verterent

g

ut ex[cindatur.]. fc. I/rael , quod fubftantivum ex v..3

16

Hot, WAIB*s.

repetendum eft; vel i/[ud ip/um argentum aurumque , ad

T

fimulacra adhibitum , uti 7//, MicnaELIs interpretatur :

um es zu verlierens buchflüblich : damit er aufhüre, oder —

alle werde. . Scswipivs. fluporem. hominum. notari ftatuit,

i

qui tam craff peccant ,. quafi ommi ftudio vellent. ex[cindi.

5

|

LXX. Cnarp. Syg. & VvrcaT. vertunt

ub interirent.

[!

Hinc £. DATu10 legendum videtur, snm», "quoniam ver-

ij

ba €9 pronomina im mumero plurali praecedant , mec habeat

Y

receptio lelio nominativum, quocum confiruatur, nifi b 172

in verfu tertio; €9 pluralem mumerum ommes. FA erfioner ex-

[

grefferint. Paulo aliter Ce. BAgunpTIvs: Si le£ionem

textus defendere velles., veferenda effet ad vitulum, qui ver-

fà [eg. commemoratur : Sed cum. durum hoc fit, Ueteresque

Juterpretes omnes ypwz^ legerint : ego quidem emendationem

textus fuaderem.. Sed , cum omnes Codd. in lectione tex-

ä*

tus confpirent , & /erfiones faepiffime /znfum magis, quam

verba exprimant, retineri poteft le&io confueta , five po-

gulur, five argentum aurumque pro nominativo habeatur.

ei

Cf. Obad.. v. 9.

od

Zlbominabilis wihi eff vitulus tuus , o Samaria !

CExarfit ira mea in eos; quousque non admit-

Lent. emendationem? )

Abominabilir mihi eft vitulus tuur, o Samaria! ] Gene-

rali Idolorum fabricationi jungitur in fpecie Z'itulorum for«

wuuio, a JJeroboumo l. ex politicis rationibus infüituta,

quorum

Hot E HUR

I7

id

quorum cultum omnes in Regno X iribuum fuccelffores ,

usque ad regni interitum ,

pertinaciffime retinuerunt.

Hinc fummo jure de peffimo hoc cultu Dominus: Foetet,

t

inquit, 1. e. res mifi abominabilis eft vitulus tuus, o Sama-

il

ria! Verbum m3, quod in fignificatu adivo v. 3. ufurpa-

)

tum legimus : Aejecit J/rael bonum, jam in figaificatu in-

l^

iranfitivo poritur , prout egregie probavit Ce/. ScungoE-

7

pERvs in Obs. Sel. ad Orig. Hebr. p. 69. & 80. vertens:

M

F'itulur, quem colitis ita eft mihi deteftabilir, ut totus ran-

"

cere videatur , confentiente 7/J. MicnaEris in Supplem. ad

4

Lex. Hebr. Samariae tribuitur vitulus, fingulari numero

pofito pro plurali, ut pluralir Cap. X, 5. ponitur pro

ld

fngulari; Duo enim erant Vituli, Dane & Bethele erecu ;

,

Samariae , inquam , tribuitur //itulus non hoc fenfu, àc

fi Samaria jam caput regni fuiffet, co tempore , cum pri-

mum mandatum de colendis vitulis exiret; 7Airzae enim

Ja

refidebat Jeroboamus I. cultus vitulorum auctor; Neque

etiam hoc fenfu, ac fi extremis faltim temporibus vitulo-

rum alter in Samariam translatus & ibi cultus fuerit; quod

probabile videtur Seb. ScH M1D10; Neque denique hoc

fenfu, quod , tempore Prophetae , tertiur l/itulus Samae

rite eredus fuerit, prouti conjicit 7//. M 1C HAELIS ad

verba: ,Jein Kalb , Samarien! ift fchündlich , notans:

»lom Kalb Samariens awviffen wir aus den Gefchicht- Bü-

»chern der Bibel nichts , fondern blofl vou. dem güldenen

» Kalb zu Dan und Bethel. Dasift bei der Kürze der-

/elben nicht. zu .vewundern.

"us unferer. Stelle if im-

C

18

Hor, P HEESS

»mTer fo viel klar ,. dofi in dem fpüten von Zchab (dicen-

» dum fuiffet vom Zmri 1. Reg. XVI, 23 — 26.) erbauten

»und zur Refidenz erhobenen Samarien, zur Zeit des Pro-

» phelen, auch ein als Bild des wahren Gottes

»aufgerichtetes Kalb gewefen

ift,

das er

»im folgenden mehrmals. erwühnen. wird.

Locus certe

Hos. X, s. ubi dicitur: Propter. l/itulum Bethaven (i. e

Bethelis) lugebunt Samariae incolae , huic conje&urae non

favet, qui, fi proprium habuiffent P1tulum, hujus potius ab-

duc&tionem luc&uri fuiffent, quam Vituli, Bethele ere-

€&ui. Samariae ergo tribuitur /;tulur, quia ejus cultus ab

omnibus quoque Regibus, Samariae refidentibus, conti-

nuatus fuit.

Ceterum in vertendo verbo ny non conve-

niunt JZerfiones & Interpretes.

Synvs reddit: Érraverunt

ob vitulum tuum , o Samaria ! CRALDAEVS: erraverunt ob

vitulum Samariae.

Uterque videtur legiffe 33 , quam

lectionem probat. Ce/l. Baunprivs addens : quod verbum

rix , uti v. 3. denotet deferere, deficere, ut fenfus fit: de-

fecerunt ob vitulum, (i. e. cultum vitulorum) Samariae , ad-

ditque, quod fequens t23 omnino tueatur To sris.. Sym-

MACHYVS vertit emef9ax9s, ac fi legiffet mx, judice Bahrd-

ijo transpofitis 3 & m.

In eundem fenfum HiERONYMVS:

groje&us eft. vitulur tuur , Samaria.

LXX amolenjos ov

poxeov cz, Xopaetin, projice vitulumtuum, Samaria , ac fi le-

giffent in Imperativo: n3 , quos fequitur b. STRVvENSEE :

Veilafi dein Kalb, Sumaria!fed nexus, quem pro bacverfione

allegat, minus convenit fequentibus verbis, quae graviffi-

Hcþ. VIII, s.

E9

f

mam exprobrationem , non admonitionem , includunt. 7en.

/"

BvnascHERvs vertit: Kr, (der Herr) fat dein Kalb ver-

)«

worfen, vocemque ";1533: in accu/ativo pofitam ftatuit; fed

T

nomen gjehovae in textu non extat ,

& per totum

[

fermonem Dominus n prima perfona loquitur. IVÍARKIVS

denique: Avejecit vitulur tuus te, Samaria! ta, ut accufativus

affixi in voce 'þjp duplicem habeat ufum , & involvat

n

tuus te. Omnis haec expofitionum varietas partim ex u-

tata leflione orta eft, partim, quia a£iva verbi m3t fignifica-

tio putabatur retinenda; cum tamen , fi ejus fignificatio

intranfitiva admittatur, optimus fenfus emergat.

ira mea exar[it in eor, quousque mon admittent emendatio-

nem?] Per parenthefin i verba haec pofita exiftimes , in-

time verba v. 6. initialia, cum initio v. 5. co

ildtc

hae

rent; eft.

que talis interpellatio affectui deteftantis convenientiffima.

Bene id perfpexit //em. BvRsCHERVS, ad. verba noftra

notans : Die Worte: JMein Zorn ift über fie, (die zu Sama-

ria) entbrannt , wie lange werden fie die Reinigkeit nicht

vertragen koennen ? miüffen al eim Einfchlufl. betrachtet

werden. Plura pareht/ztfeoy exempla, interque ea etiam no-

ftrum locum, attulit /7en. Dn. SroRRivs nofter in Obferv.

ad /nalog. €9 Synt. Hebr. $. LVIV. p. 397. 398. quam

garenthefin , cujus etiam indicium in ipfa perfonarum mu-

tatione datur , fiagnoviffet b. D AT H1vs, lectionem tex-

tus receptam non adeo difficilem judicaffet atque impedi-

tam , ut nulla ratione commodam admittat interpretatio-

nem. Jraje&ione ergo primi membri verfus quinti ad

C 2

,

29

Tor. AT, ige

initium verfus fexti opus non eft, quam, HovziGANTH

conjetturam fecutus, Vir beatus in ipfam J7erfionem textís

m

$—— —5 —

recepit:

V. 5.

Jra mea in eor exarfit ;

quousque

nullam

admittent emendationem 2 v. 6.. Abominabilis mihi efl vitu-

lus tuur, o Samaria! Eft enim I/raeliticum inventum, Dorni-

nus, qui Samarimm, metropolin regni lfraelitici, in -

cunda perfona allocutus erat, jam de cultoribus V'ituli in

tertia loquitur: Exarfit ira imea in eos ; additque: quour-

que non poterunt emendari? loterrogatio cum fumma in-

dignatione pertinaciam in cultu idololatrico exprobrat. In

voce tp3 eft ve/ Enallage nominis pro infinitivo, uti LXX

vertunt: eeg lmog s 5 Quvtvlai xaSapuEyvyai , quousque

non poterunt purgari; vel elhiphs verbi, qualis Apofio-

pefis irato bene convenit: quousque non poterunt emen-

dationem fc. admittere, BAngpTIvs : Quousque. emendationi

vitae morumque impares erunt2. Ill. NcHAELIS: Wie lan-

ge werden fie den Juth nicht haben ,. fich zu reinigen?

V

6

JVam ex lfraele eft ez;*z'czm z')le (vitulus,) faber fecit

eum , neque eff Deus; Certe in fragmenta erit

yl/'izfrim Samariae.

Nam ex. lfraele eft etiam ille,] prodiit ex ejus officina,

aRege jJeroboamo excogitatus , qui eum ab artifice fieri

curavit, atque Ifraeli peccandi occafionem dedit.

IVIe-

rum eft Ifraeliticum inventum, idque peffimum , & ex-

*

Hor VIII, 6.

zi

!iii

preffa lege mea: non facies tibi fimulacrum , quod colas aut

1

adores, Exod. XX, 4. prohibitum.

Ratio redditur, cur

l,

Domino abominabilis fuerit Vitulus Samariae.

Praefixum

» ante x3n, quod Cod. Hebr. exhibent, omittunt quidem

Q

CHALDAEVS & SyRvs.

VvLGATVS vero retinef ; nec eft,

[r-

quod fufpiceris cum Ce/. BAHRDTIO ; 1o €? interpolatum

]

effe ab eo; qui ad le&ioxjem i vellet emendare verfio-

!

nem Latinam.

füber fecit eum , adeoque Deus non eft ille;] Eft opus

artificis, cf. Hos. XIII, 2.. Jes. XL, 19.20. Cum indigna-

tione & contemtu repetitur o xw*, atque praefixum in vo-

ce wO infert illationem: adeogue Deur non eft.. LXX ver-

bum efl bene fupplent: s a 9sog egi. & V vLGAT. C non

eft. Deus.

i

Certe in fragmenta erit V'itulus Samariae.] 1. e. in mi-

nutiffimas partes redigetur; quae ignominiofa ejus deftru-

&io in fummam quoque cultorum ejus ignominiam redun-

dabit.

In vertenda voce t&»53w Interpretes valde dif-

fentiunt, CHALDAEVs habet ï'mS wp35 in minuta tabu-

larum.

Ignotus interpres apud..IM.oN TEFALCONIV M

TTRQXTMAIUS 1to 7;;; & vze IG ,

quemadmodum. aranea-

rum tela, quem fequitar VvLGATA: in aranearum telas

erit vitulus Samariae.

LXX vertunt: 4l «Aavev zv o

poxos cs , Xxwapam, quia feducens erat, vitulus tuur Sama-

g1a.

Ad quam Verfionem HiERONYMVS monet, quod

AoviLA habeat errantibus , five converfis (DRvsivs: ger-

verfir.)

YMMACXVS inconflans: «xalasaloy.

Quinta Editio

e

2

2

Hos. l/III, 6.

esuBsuev , vagus €9 flu&uans. . Vener. DoEDERLEINIVS ver-

tit: in flammas abibit vitulus Samariae , quam vim habeat

Jobi XVIII, 5. non fplendet flamma ignis ejuz. Communior

vero fententia per ty33v intelligit fragmenta ligni , qui-

bus ignis accendi & foveri folet.

Ita ScuvrTENSIVS in

Zinimadv. philol. ad h. 1. //l. Mxc&AE1s, b. Darnivs

aliique.

X .

F'entum [erunt, grocellam metent ; flans ipfi fzges

non erit ;

germen mon gproferet farimam ; fi

forte fecerit , alieni eam. confument.

V'entum ferunt, procellam metent;] | Locutio proverbia-

lis, quae de iis dicitur, qui vano operum labore fibi dam-

num parant CHALDAEVS vertit: Nam domus Ifrael eft

Jfamilis ei , qui ventum feri£ ,/ €9 turbinem demetit : UXX:

el aveuopSoga cemeipay , wot 5 walacgopu avlv exdeLelan avlu,

quia corrupta vento feminarunt , etiam fubverfio eorum. (vel

Addit

Jeminum. velY. [eminantium) | excipiet ea. fc. femina.

HiERONYMVs, ayeuopSopa £ffe femina a. vento corrupta ,

quae medullam mon habent, quam Graeci. evleguovsy vocant,

€$ ideirco vacua . feminanter inania vacuaque recipiunt, — Vi-

dentur ergo ventum metonymice intellexiffe; & in altero

membro /emfum magis, quam verba fpectaffe, quatenus

nomen £urbinis ex accufativo mutarunt in nominativum cum

J'uffixo ,. [ubverfio eorum vel feminum vel feminantium , qua-

s eft in turbine; & metere explicarunt per verbum cum

^

Hor. VTII, -,-

2

3

[«

pronomine exdeslu avla, excipiet £a fc. femina, quae eft

h

vis verbi z«dexedw apud Graecos, conveniens plane

mgjf, poft fationem fuccedenti ; uti MARKIVS exponit.

Adtio praecedens. Ifraelitarum eft /eminare ventum , quam

capiunt u£ fotam metaphoricam plurimi, five de omni la-

bore in rebus nihili, five in fpecie de cultu vitulorum vano,

quam in rem conferuntur loca jfobi I7/, 8. Prov. X XII,

8. Eccl. V, 15. & Graecorum proverbium aveuae vyeeeyeim.

Confequens hujus fationis per verba fequentia exprimitur:

iurbinem metent , i. e. inanium. operum & cultus inprimis

vitulorum idololatrici calamitofam habebunt meffem.

Troyica haec & proverbialis locutio mox amplius

declaratur:

ftans feger mon erit ei] 1. e. feges, quae laete furgat, &

fuccrefcat, non erit ei. H1ERONVYMVs: culmus flans non

eft in eo.

Sive 1o *5 retuleris ad. femen agro commiffum ,

quod in culmum non affurgit, five ad 7/raelem , non ha-

biturum fegetem e fatione fua : idem emergit fenfus , fc.

poft fationem non fore confpiciendam in terra fegetem

optatam, femine citius corrupto vel disjecto , quam ad al-

titudinem affurgeret.

Germen mon proferet. farinam ; ] i. e. herba fegetis,

quae forte in culmum adhuc e terra furgit , non proferet

sranz, unde farina fit; uti fieri folet, vel cum nimis lu-

xuriat, vel cum terrae fuccus deeft, vel cum tempeftati-

bus percutitur.

—Ó—

Hos. VIII, ».

Si forte fecerit, alieni eam deglutient.] i. e. hoftes, qui

non feminaverant, eam praeripient, ut Ifraelitae,loco fru-

gum ex labore fuo, non nifi vaftationem & terrorem ha-

bitüri fint. Num fropice & figurate ? an. vero proprie,

quae in:hemiftichio polteriori de /zgete , germine , fari-

7 &c. dicuntur, accipienda fint? quaerunt Interpretes.

RivETVS cum PiscaTomE aliisque figurate ea intelligit,

ut refpondeant /tmenti € meffi ; ita tamen, ut in genere figni-

ficent ?nutilem operam €9 noxium eventum omnium , quae fu-

Jeiperent Ifraelitae, 1. e. maledi&lionem omnimodam; propter

idololatrium, (fementem malam ) ex qua . vel mihil crefcat,

vel, fi quid. ere[cat, inidoneum futurum fit ad ufum, vel, fi ali-

quid contingat ipfir, quod videatur effe alicujus momenti ,

illud mil profiturum fit , quia totum, in ip[orum perniciem,

exteris cedat,

SEBAST. SCHMIDIVS pofterius noftrum

hemifüchium immediate cum proceíla conjungit, quae

omnia profternere foleat, fruges inprimis; q. d. Procella

haec, quam ego illis ob idololatriam immiffurus fum , fa-

cie , ut [eges ipfis flams mulla maneat , [ed ommis pro-

fiernatur ; fiet , ut herba fegetis ita proftrata milil gra-

norum , unde farina fiat, proferat; aut, fi forte profe-

vat parum quid, ab hofüibus tamen. confumatür.

Segetem

flantem , germen €9 farinam non refzri ad fementem, quae

ventus fit, fed potius ab /ioc vento , diftinguit, ut deno-

tent reliqua, quae in regno fuerunt, vel fperari poterant

bona, atque oppofitionem potius, quam /ubordinationen

fiatuit, g. d. ifla peffma. fementis. vituli Idololatrici gignet

illis

&X

Hos.. I HIT, .

25

illis turbinem , qui ommem. reliquam. bonam . fegetem in. re-

gno proflernat , ui mulla maneat flams , ui omnis reliqua

frugum |bona' herba. fru&um | maturum.| proferre. mequeat ,

fed ommes bonae ordimationer, confilin , a&iones [ucceffu

careant. — Quare feges , germen , farina funt, quae ad

flatum regni politicum , excepto Ecclefiaftco , pertinent,

five dignitater, five opes, five fufcepta confilia €9. a&ioner,

unde aliquid boni €9 [alutis [perari pojfit.

Haec omnia

qrofferni £? perire. facit. corruptus flatus. Ecclefiae idolola-

iricae , ex cujus mala femente venti procella illa gignitur

qoenarum, quae ommia perdit. — Elegans itague efl com-

paratio regni Ifraelitici cum campo frugibus confito , in

quem vero turbo ingruit, €9 fegetem herbamque ejus ita

grofternit, ut mihil vel parum frumenti inde [perari queat ,

aut fi quid remaneat , ab hofüibus auferatur.

Plures vero, quae de f/emente, germine, farina &c. di-

cuntur, proprie intelligunt, & famem, bellum & v. 8. ex-

cidium praedici ftatuunt.

Ita TARNOvIVS, aliique, qui-

bus etiam 7//, Mi1CcHAELIS accedit ad verba: J/ind ift

TUUL

"i

ihre Zus[uat, und Sturm die Ef

&;; notans: Wind]

Lügen, fal[che Religion, Sturm ein Unglük, das wie

ein. Sturmwind über das ganze Land kommt.

Bisher. ifi

die urfaat und EÉrndte im figürlichen V erftande gefezt,

für das, was der Lohn ihrer Werke feyn wird. Wenn

aber nun gleich darauf folgt : ifme SSaat. gehet nicht auf;

fo ift es von der eigentlichen Saat zu verftehen , und es

wird ein /Mifiwachs gedroht, auf den noch darzu , das

D

26

Hos WEIELAS

Unglük voll zu machen , Krieg folgt.

Die Saot geht

K

nicht auf, wielleicht wegen IMangel des Regens; Ge/i fie

moch an eimigem Orten auf: [o gibt fie keim Mehl. Difs

pflegt der Fall zu feyn, wenn in der Zeit, da das Korn

in der Blüthe ift, ftarker Froft kommt.

Gibt es aber noch

an eimigen Orten IMehl: fo kommt der Feind im das Lamd

und verze./zrt £f.

v. 8.

Jmo abforbebitur. Ifrael; IVunc erunt. inter gentes

ub vas, in quo mullum defiderium.

Jmo abforbebitur Ifrael;] — Yncrementum fumit commi-

natio.

Non folas fruges lfraeliticae terrae abforbebunt

hoftes; fed ipfe etiam. populus, bonis fuis fpoliatus, abfor-

bebitur ab hofte Affyrio, partim occidendus, partim in

captivitatem abducendus, ut populur peculiaris effe definat.

Ci. Jes. VIT, 8. Prophetico more fiftitur populus jam ut

deglutitus, pofito praeterito, (uti mox vp) pro futuro , ob

rel certitudinem & proxime inítans praedidionis im-

plementum.

qunc erunt jnter gentes , ut vas, in quo mullum defiderium.]

1. e. intra breve tempus abducentur e terra fua, eruntque

inter gentes impuras &idololatricas, in quas difperguntur,

2on in honore aut pretio, fed ficut vas nuíliur pretii, nihil

in fe habens, quod defiderium provocare queat ; quod

nemo curat, autdiligit. Erunt prifüna dignitate & prae-

Hos. VII, 9.

27

(/Z

rogativa omni, qua üt populus Dei prae omnibus reli-

Jt

quis populis gaudebgnt , privati & viliffime habiti.

]

IM

)

Verfu 9. feriium. fequitur /peciale - transgreffionis

T

4

exemplum : Quaefitum [c. apud. Zdffyrios: auxilium ,

(

ij

fubjun&a fmjus quoque culpae poena.

V.

9.

Jpfimét. porro. abierunt ad Affrium, onagrum fo-

litarium. fibi.

Ephraimitae mercede fibi con-

ciliarunt amatores.

Ipfunet porro. abierunt. ad. Affyrium,] — Yoitiale *5. non

rationem praecedentis comminationes continet ; fed no-

eam culpam involvit, cui v. feq. poena fubjicitur. Sermo,

uti hactenus , eft de Iífraelitis , & 1o mon ipfi rurfus , uti

V. 4. per indignationem ponitur, q. d. 7pfimet porro pro-

prio aufu, a me deficientes, novo fcelere ad Zl/fyrium abie-

runt, gentis idololatricae implorantes auxilium , C. V1L, 11.

V, 13. coll. II. Reg. XV, 19.

In verbo *5y nulla eft diffi-

cultas; nam idem denotat, ac abierunt , Jerem. XXXVII,

5. & qui e regione meridionali ad feptentrionalem abeunt,

nfcendere dicuntur.

onagrum folitarium fibi;] a quo ut fero, coll. Gen.

XVI, 12. & fui folum commodi [ludiofo, fumma potius

peinicies, quam auxilium exfpectandum erat. lta cum

Gzaorio, Daruro & MOoLDENHAVERO malumus fub no-

mine omagri intelligere Zdf/jrium , in quem etiam pro-

D

z

LA

^

8

4or. L HI, .

nomen /imgulare Yo melius convenit, praecedente de

Ifraelitis verbo plurali, abierunt ; quam populum. Ephrai-

M

miticum , quem defcribi ftatuunt poft HIERONYMV M

Manxivs, Bvnxivs & Z/[l IVliicHaELis, vertens: Zu

den Affyrern gehen fie; da. find /fie wie ein einfamer IVald-

Ef Alhni deleto Zthnacho , xeferunt ad Ephraimum hoc

fenfu: Zb Zfyriis auxilia petunt.

Sunt enim Ephraemi-

£ae, ui onager folitarius : wie ein fchüchterner IV'ald-Efel,

'

qua imagine notetur is , qui a fe folo pxendet, nec alio-

rum audit confilia, quae fententia Ce/. BAgRDTIO placet.

/l

AoviLA & 'THEODOTION eodem modo verba connecten-

[

da exifümarunt, vertentes : ovawpes uovaGev &avle EQpaip.

SyMMACHYS vero habet: « zx avsOuAev ev euou EQpaup,

ï

acfiin textu foret: tsb *5 rb NOY, mec per me beatus

£[je cupit; LXX: aveSaxe 29 savlwv Epgeip, pro N*B pa-

riter vertentes nmb: per fe folum florere cupit. Ephraim,

nec opem meam defiderat.

Sed non bene haec cohae-

rent cum quaefito apud. A/]yrios auxilio ;; nam qui per fe

folum florere cupit, aliorum fane auxilium non implorat.

Ephraimitae mercede meretricia' fibi conduxerunt. ama-

iore';] ldem jam tropice exprimitur, quod proprie ia

priori membro: abierunt ad Zffyrium, didum fuerat. Ab-

firactum: amorerponitur pro concreto: amatorer. Tributa,

quae folvebant Zl//yriis, & quibus auxilia fibi mittenda padti

erant , comparantur cum mercede meretricia, quia tale confi-

lium erat perfidia in Deum, tanquam Z/raelis maritum. Cf-

HoslLli4.IX,r. JMale LXX vertunt: dwga qyamuoav.

:E

T9

Hos. VIII,/ 10.

de

v.

IO.

D

X

Sed €39 cum mercede conduxerint (amores i. e.

/

auxilia) /mter gentes: nunc tamen colligum eos ,

4

[i*

€9 qguiefcent ad breve tantum tempus ab onere

0C

Regis principum.

ll«

Sed €2 cum mercede conduxerint. (amores) inter gentes :]

7]

Nomen tE»3nw ex verfu praec. repetendum eft. . 7//. IM1-

CHAELIS: :wenn fie aber. init andern F'ülkern. Freundfchafft

machen.

Videntur genífes contradifüngui Z//yriis, deno-

tarique ZEgyptii, quorum auxilia contra Affyrium, a quo

defecerat, imploravit Rex Hofeas, II. Reg. XVII, 4. de

Prorfus

Deo fibi adjungendo nihil follicitus. cf. v. 12.

aliter vertunt LXX : i& valo. erxgudoSwoovlos &v eSyeoi ,

Conjicit CAPPELLYVS eos

gropterea. tradentur. gentibus.

legiffe 329* in futuro Hopfial a rad. .

nunc tamen colligam eos,] Diffenfus hic eft circa fuffi-

xum relativum , quod plures Intrerpretes cum GROTIO,

Manxio, Daruro aliisque ad Zl//yrios xeferunt , hunc-

que fenfum effe voluat: unc illos ipfos dffyrios contra

Jfraelitas adducam; alii vero, prout etiam nexus cum fe-

quentibus requirere videtur, ad Z/raelitar, qui dicuntur

per Dominum ad poenam in unum quafi acervum colligen-

di , ut fimul gerdantur. ;

vel congregandi in -Samariam ,

ut una capiantur & in fervi-

ab hoflibus . obfidendam ,

tutem. Z/yriacam .abripiantur.

Ità TaARNOYIYS,

39

Hor.. V IH,

1Oo

r

Dnvsivs , Scumipivs, & Cel, BaunpmIVs , qui vertit :

mox iamen eos in anguftiam redigam , additque: quod ver-

jll

bum y2p non modo valeat colligere, fed etiam , hoc ipfo

quidem loco, coar&are, im die Énge treiben.

lt

De I/rae-

litir, non de hoftibus, exponunt etiam verba noftra DX

i

vertentes: yoy eidsfoum avleg , numc füfcipiam eos , i.e

ex interpretatione "THEODORETI, sv's lev sreXeputey »ceopa.

f

!

& CYRILLI: du «lv at vmO Xplciy. zdy WxaXoy.

Item-

que HiERONYMVS : munc congregabuntur ad pugnam, €3

vin&di pariter abducentur.

23

€ quiefcent ad breve tantum tempus. ab onere Regis

4

grincipum.] Mlajorin pofteriori hoc membro eft difficul.

tas, & Interpretum quoque diffenfus; maximecirca verbum

;

Yomm. li ügnificatum iucipiendi Jud. XX, 31. II. Chron.

)

XXIX, 1z. praeferunt; ItalVIvNSTERVSVATABLVS &b.BvR-

KIVS, vertens : 9 jam coeperunt pauli/per fc. premi, affligi,con-

queri prae onere Rex €9 principes, fed durior eft ellipfis ver-

:3

bi. Eundem, fed alio fenfu,exhibet Z//. IMircRAELIS : Sie follen

unter der Laft des Kónigs der Kónige anfangen wenig zuwerden.

Sed /ub Hofea Rege non coeperunt demum minui Ephraimi-

tae, magna jam parte fribuum per Tiglathpilefarem in capti-

vitatem Affyriacam abducla. II. Reg. XV, 29. lii figni-

ficatus dolendi placet, qui vertunt: €9 doluerunt vel do«

lebunt. — lta ABARBANEL exponit, quod Deus fa&urus fít,

ut parum puient fe prius doluiff? propter omus Regir €9$

Principum, prae intolerabili onere, quod tandem ipfis im-

ponetur.

CASTELLIO verüt: Ego jam» per geníes eos ita

Hos. VIII

2

J

1

It

cogam , ut parum doleant prae Kegis füto proceres , i. e.

Ver

guniam

ut Rex «ulto etiam graviores det poenas, quam

plo

qroceres

Cel. BAunpTIvs: Ego 3omm derivo a. óxn do-

T0f«

lere , treyidare

Id poftulat notio cogr&andi , quae grae-

YX

ce[fit

Conftruitur autem b cum $ objefi, vid. Jerem.

. €

LlII, 5. Jocl. II, 6. — Iutellige ww de tributis fimilibus-

p

que oneribus. Vid. II. Reg. XV, 19.

em.

Zliis denique iisque plurimis fignificatus quiefcendi pla-

9

cet, fecundum quem non legendum eft Yo, fed s^m

a Sn'

Ita jam LXX verterunt:

«« xo7TXcSCÍ pIneov T&

7

gieiy. [Bucilex w moxovlag , €9 quiefcent. paulifoer ab un-

ul

gendo Reger €9 Principer

i e. definent paulifper fibi

i

Regem creare & principes

quae verfio ex CAPPELLI fen-

0n

tentia ex lectione nv'àap pro NUD5 orta eft. "T'HEODORE-

N

TVS

ita 1nterpretatu1

vmo lzv v '"Aceuptov ósewolsiup

u

yevacovlai ,

]i Xorzov éxvloig seeigolovem daciNeu duvaycver.

(

"THEODOTION: x dixXenbouci xpisi. [Bacikem w a goovlac.

(l

SYMMACHVS: zzi Usevauciy Bgææs: wro Qopa Bamhcwv

SvM-

7

MACHVM Synvs quoque & V vrGAT. fequuntur

€$ quie-

j

Jcent. paulifper ab onere &c.. Quam antiguarum . 'erfionum

i

verbi 35m expofitionem GRoT1vs quoque affumfit

u

Quando vero addit: Eff xxsvaeues. Congueflà. vehementer

L

funt de iis oneribus,

quae Reger Ifraelis regumque prae-

fe&i ipfis imponebant , ideoque veges €9 praefe&fos occide-

j

Tunt

Efficiam ego, ut ne quicquam pendant Aegibus illis

[

qut praefe&is , mimirum, cum fervili conditione in Affyrio-

[]

TU Lerris. uiuent.

Eft autem . €9. illud paulifper per irri-

32

Hor. PL , 16.

jimz di&um ; diu enim duratura erat, quae hic qraedicitur,condi-

!

tio. Nobis quidem per /roniam haec dicta non videntur :par-

tim, quia de onerefive tributo Regi Principum, i.e. A/fyrio, cuá

N

plures Reges minores fuberant, praeftando fermo eft,'To y enim

ü

ante E3'9V in textu non extat ; parízm, quia re vera gqer unum

alterumve annum Ho[ear , poft defe&ionem fuam, Aflyrio

[

Regi, Salmanaffaro ,. tributum mon folverat, uti expreffe

N

teftatur hiftoricus facer II. Reg. XVII, 4. Senfus ergo

verborum nobis hic eft: €9 paulifper tantum requie[cent

a tributo, Regi Zffyrio pendendos brevis erit annui tribuii,

l

ab Hofeta non prae[titidenegatio ; mox majori malo;totius regni

everfione & populi in captivitatem abductione punienda.

d) Quarta v. 11 — 13. additur culpa Eyphraimi, fc. mul-

tiplex cultus divini corruptio & xmo quidem per aita-

riun multiplicationem.

V.

II

Áultas fibà aras Eyphraimitae ad peccandum ex-

firuxerunt; Hae arae Wpfis in poenam erunt.

Multas fibi aras. Ephraimitae ad peccandum. exftruxe-

runt,] i.e. in quibus contra me graviffime peccarunt, non

modo ratione /oci, quia Dane €9 Bethele, plurimisque aliis

locis excelfis atque nemorofis, eas exítruxerunt cf. Hos.

IV, 13. cum non nifi uno , quem ego elegerim , loco mihi

holocaufta & victimas & vota atque dona offerenda prae-

ceperim ; Devt. XXII, 5.13. 14. fed & ratione objetti, quia

non mihi, fed Fitulir fuis aliisque idolir ea$ erexerunt.

Hae

Hos. V ILL, v1.

33

lil«

Hae arae ipfis in poenam erunt.] 1.e. 1n majorem con-

U

demnationem cedent, ad eos exfcindendos & perdendos

[

cf. L Reg. XIII. Elegans eft aequivocatio, qua eadem vox

m

Wonmb in diverfa fignificatione ponitur; atque priori [oco

IUfi]

culpam , pofteriori poenam denotat , uti Gen. XXXI, 39

Dilauictum tibi non attuli: ego ln ebam illud : ego dam-

L0

num omne reddebam. BAHRDTIVS exiftimat, pro NDmo re-

ll

fcribendum effe xnnb a nnn perire.. Nam, inquit, 1) mi/erri-

po

"if

ma effe& tavtologia: multiplicarunt ad peccandum , erunt ad

ij

geccandum

Quivis ingenii Orientalis peritus fua. [yonte,

j

le&lo w — ex[petlabit lufum ejurmodi ,. qualis oritur. pes

verbum *nn

3) JoNATHAN in fuo codice hanc ipfam

le&ionem. habuit, vertit enim erunt — in ruimam. Efl er-

li

go Íe&io antiquiffima

Svnvs vidit incommoda vulgaris

j*

leRionis, €? ad tavtologiam evitandam alterum gbm^ red-

Sed 1) ceffat

didit peccatum magnum

i.e- apoflafiam

omnis tavtologia, quia vox NDno non eodem, fed diverfo

fenfu fumitur per antanacíafim, quam aequivocationem.nge-

nium orientale egregie admittit; 2) ex verfione JONATHANIS

potius colligas, illum duplicem ejurdem verbi fignificatum be-

ne perfpexiffe, quem ut exprimeret, pro altero Nar pofuit

7n TWmam poenalem

Quod aliter legerit, neutiquam inde

fequitur. 3) Omnes Codd. confuetam lectionem exhibent

2do per legis divinae megleum €3 contemtum.

V.:I12.

Praefcripfi eis multas leges, — fed. velut Jaeïegrz-

num quid reputatae funt.

34

Hosr. VIII, 12.

Prae[cripfi eis, multas leges, ] i.e. totam legem meam,

yd

fecundum omnia ejus praecepta, quotquot funt, in fcripto

l7)

dedi eis per Mofen: Omiffum eft, ut faepe , ante futu-

p10

rum Syns Pav, quod convertere debebat , quia verfus

v

praecedens praeteritum habet, & mox hocipfo verfu prae-

Leritum fequitur.

fü

Lectio vocis *5* in textu orta videtur

fü

Ccl. BAHRDTIO e feriptione continua wm 35 quam [ecuti

LX X verterint ws90s i a voptua wvls, €? poffet haec leftio,

multitudinem €9 legem meam, [enfum habere hunc: multas leges

Imta5 ; li xypig wan amrogosn, munus €2 apoflolatur.denotat mu-

(

nus apoftolicum. V vLGATA vertit multiplices leger mear. Dgv-

s1vs vertit amplitudiner legis meae , i. e. legem meam eximiam

& praeflantiffimam, continet enim Lex res magnas & eximias,

quae vocantur 1a ueyaAeia 1a $c2. A. TL 11.. Ita etiam IMOL-

DENHAVERVS:

Vortrefliche Gefzze habe ich ihnen gegeben.

Cf. Devt. IV , 6— g.

Jtd. velut peregrinum quid reputantur.]. habent eas Ifrae-

litae pro re nihil ad fe pertinente, tum per affe&atam igno-

T

rantiam & defectum attentionis; tum per non obfervan-

l

tiam & contumacem reje&ionem , ac fi illae non ad fe

Ípectarent; cum tamen me, Deum fuum , adíuc profitean-

iur. v.2. LXX vertunt: ac ahha']gm ENOy 182v S-umazg;;gm

la wysmZpsvm , verba initialia verfus fequentis ad noftrum

referentes: derivata voce *3man potius ab 39N quam 3n',

uti jam obfervavit Dnvsivs. . Cel. Bannprivs aptiorem

exiftimat fenfum prodire, fi haec verba ad comma no-

fuum referantur , quem etiam fequitur Ce/, PFEIFFERVS,

Hor. VIII, 13

35

le2m,

vertens: I/ie fremdes achteten fie die Oyfer , die 1ch gerne

Tipto

hatte; Sed, cum CHarpAEvs, SvgRvs & VvrLGATA

fütu-

erfüs

pro ïconfueta Verfuum diftin&ione militent, & LXX in

verfione fua mmnz altaria cum ^nst/acrificiis male con-

jrat-

fundant: ratio jufla non eft, cur a textus Hebraici di-

detur

ftinctione recedas.

"tl

380) per oblationes indecenter fa&as.

00

Yv

:5

lt

llll

Quod attinet ad facrifrcia milü deflinata. . donata ,

j

maéttunt quidem carnem €9 comedunt: jehova

(1ilt

vero iis non dele£fatur.

llfox enim iniquitatis

Q5,

eorum recordabitur , €3 in peccata eorum anim-

(QL-

advertet. Ipfi enim ad deguptios redierunt.

7À

Quod attinet ad. facrificia amihi deflinata,] Plures jam

cum PiscATORE obfervarunt, effe has voces initiales qo-

a

minativum ab[olutum , qui a nullo fequenti verbo regitur,

20

Poteft ve-

& accentu majori a fequentibus diftinguitur.

i

ro etiam ellipfis praefixi 3 ftatui, & cum Mankro verti:

f

Ín facrificiis donorum meorum ma&ant quidem carnem, &c.

J

'"5n35 communiter vertunt : donorum meorum , i. e. quae

n

Dominus fibi dar & offerri voluit.

Derivatur a rad. 3*

n

dedit, unde n3m cum 5 paragogico : Gen. XXIX, 21.

P

da mihi uxorem meam , LXX 3og . & pluralis: *2m date

j

smagnitudinem .Deo noftro, LXX d. Devt. XXXII, 3.

mecmvs quoque nomen noftrum vertit nynob.

CoccE-

JVS formatum illud exiftimat ex 3n s»n, quod eft

E2

u

36

Hor. VIII, 13.

Prov. XXX, 15; q.d. facrificia mea ,. de quibur dicun£ ,

[

cedo , ctdo, h. l.. ad quae offerenda fe mutuo excitant.

p

Ita jam AQVILA: 9ucixe Qepe Qepe. Sucia( uoiv.

T

ma&ant quidem carnem €8. comedunt;] i. e. mactant qui-

dem pro facrificio carnem & comedunt: Gnortvs permif-

five verüt: Hoffiarum , quas mihi offerunt carner quod at«

tinet , ma&lanto eas £. comedunto, quantum volent.

eJehova vero iis non deleatur.] |Nomen Jehovae poni-

tur pro pronomine : ego illis minime dele&or. Sive fuffixum

in verbo &y* referas ad /acrificia, five ad offerentes , Ten-

fus concurrit ; fc. facrificia grata non funt, utpote cum

contemtu Legis in a/taribus idololatricis oblata; ! Offerentes

gratinon funt; quia eorum facrificia nihil aliud funt, quam

apparatus epularum propriarum, & fervitus palati & ventris,

JVox . iniquitatis eorum . recordabitur, €9 in peccata eorum

animadvertet ;] Utraque phrafis jungitur etiam Hos. IX, 9.

Praecedit, humano loquendi more, revocatio in mentem,

fequitur poena , munc inferenda ob movam culpam.

i.e. cum obftinata

Jpfi enim. ad. Zgyptior. redierunt.]

malitia, novoque fcelere, vindi&am accelerante , contra

fdem,. Affyrio datam , AEuptiorum. auxilium implorarunt,

II Reg. XVII, 4. opinantes , fic fe poffe refiftere invadenti

Affyrio ; nec ad me fe convertentes. Ita de culpa KEphraimi

verba noftra jam exponunt THEODORETVS & CYRILLVS:

avrss'gewþav &ig. Aryvzrlov, naAaVleg eig ETIXEOIV GV GTOV AIyUT-

Tuev, zi m

J

[2Y

sov; nec aliter fere HiERONYMVvs, nifi quod Ae-

gyptiacam idololatriam jungat : Jn ZEgyptum funt reverfi,

Hor. V III, 14.

37

Jf

vel auxilia poftulantes . vel eosdem colentes Deos , in quibus

[ant

grius erraverunt, um & uysviv. E recentioribus vero GRO-

T1vs, .Seb. ScumiDIvs, b. DATHIvs & IMOLDENHARERVS.

qu

s) Quinta denique culpa fubjungitur: ob/ivio Dei, Crea-

ml

toris I/raclis.

fa'.

V

14.

"tque oblitus eft Ifrael creatoris fui, €9 exfiruxit pa-

h

latia. . gjuda quoque multiplicavit urbes munitas.

ün

Ego vero immittam ignem in ejus urbes , qui €$

[

gqalatia ejus confumet.

m

JAtque ita oblitus eft I/rael creatorir [ui,] Arcte cohaeret

?

hic verfus cum praecedenti ; dum enim Ifrael foedus cum

m

JÉgyptio iniit, ejusque auxilium petiit: peffime oblitus eft

1$

Deifui, quifibi eum in populum peculii elegerat, prae omni-

bus aliis populis, Exod. XIX, 5. Devt. VII,6. cujus obli-

vionitf mox aliud fpecimen additur in altera propofitione.

»

€8 exftruxit palatia,] quibus confidit, five ad magnificen-

tiam oflendendam , quafi nullus metuendus foret hoftis; five

f

potius, ut fe tueri poffet. €9. in tuto effzt belli tempore , u

1

Dnvsivs exponit, propter fequentem urbium munitaruim

/

mentionem. Alii vero per nyosn intelligunt £empla idolo-

rum , Dane €9 Bethele aliisque locis exftru&a, ubi altaria

quoque multiplicaverat v. r1. Ephraim. Ita HiERONYMVS

vertit: €9 aedificavit delubra im excelfis, totos coller €? mon-

tes €2 umbrofas arbores Baal €9 Aftheroth €9 aliis idolis con«

fecrans, quam expofitionem fequitur IMankK1vs; fed malu-

mus accipere de palatiir , ob nexum cum fequentibus.

38

Hor. VIII, 14

&

Quia in quandam hujus culpae communionem ve-

Ü

nerat etiam Aegnum duarum tribuum , addit Dominus:

:

eJuda quogue multiplicavit urber munitas,] plures, quam

d

antea, ut terminos regni muniret, & contra hoftes defen-

y

deret. Quod quidem per fe malum non eft; imo neceffa-

l

rium potius politicae prudentiae fa&um; fed omnino cul-

Til

pam habet, fi munitionibus fuis ita confidunt homines, ut

Dei oblivifcantur. Communiter Interpretes refpici putant

muuitiones illas multas & varias Regir Ufiae, qui tefte hi-

PS

ftoria II Chron. XXVI, 9. 10. z5. Hierofolymam aliasque

civitates ;Judae egregie munivit ; conflruxit etiam turres in

folitudine, novasque machinas bellicas invenit , quas in tur-

ribus collocavit €$ in angulis murorum, ut mitterent Jagittae

€? f/axa grandia.. Unde l/zn. Bvascu&nvs firmiter probari

éxiftimat, quod concio noffra regnante adhuc Ufia, in quem

folum haec urbium Jfudae munitarum multiplicatio conveniat,*

* In nota ad h. v. pag. 208. Der Befchlufs diefes Textes

gibt zu erkennen ,

da/s derfelbe noch unter der Regierung des

Konigs Ufia geflellt worden. Denn das Bauen fekter Staedte

in euda fchikt

Jich alleim auf diefes Künigs Zeitem , wie die

Hiftorie lehrt. Eben hieraus aber erhellet, dafs diefer Text

entweder noch unter dem Koeni

g Menahem, oder unter

deffen Sohn, Pekachja,

mit wel

chem fich die Regierung

des Koenigs Ufia in Juda endiget,

macht worden. Da fich nun der Innhalt des Textes auf Mena-

müffe feyn bekannt ge-

hems Zeit fchikt, und wegen v. 9. Io. vergl. II. Reg. XV, 19.

20. in diefes Koenigs Regierung gefezt werden mufs: fo habe

ich ihn billig dahin gefezt, und wird niemand etwas darwider

einzuwenden wiffen, er mü(ste denn ohne alle Urfache

die offenbare und fich bifs hieher wohlfchikende Zeitordnung

ín den Reden des Propheten verwerfen und verrüken wollen,

Hos. VII, 14.

39

Ve

edita fit. Sed 1) licet concedamus , refpici ad munitioner per

Ufiam factas ;

tamen inde non fequitur, quod ipfa quo-

I

que concio regnante Ufia edita fuerit; exprobrari enim u-

Jl

dae res etiam pridem fa&ta poteft,

2) Menahemus quidem

primus Phulis, Affyriorum Regis, auxilia imploravit, eique

h.

tributarius factus eft; fed munquam ab eo defecit; multo mi-

il

nus ZEeoypti Regis opem imploravit, quod nonnifi in ultimum

üt

Ephraimi Regem, Ho/feam, convenit, de quo expreffe id

t

dicitur II Reg. XVII, 4. & cujus defe&tio ab Affyrio & con-

l

foederatio cum /Eguyptio, obfervato accurate concionum edi-

J

tarum tempore , jam Cap. VII, 1x. memoratur , &in noftro

j

Capite v. 13. repetitur.

3) Ipfe Hiskiar a Salmanaffare,

quam diu viveret, non defecit; fed fortem fuam modefte

tulit, & temporis opportunitatem, ad recuperandam liber-

tatem , exfpectavit, quam polt mortem Salmanaffari datam

fibi exiftimans, ab ejus fucceffore, Senacheribo, defecit,

quod in ejus laudibus ponitur. IT. Reg. XVIL 7. Id, cum

ageret, mature quoque de defenfionis mediüs, de reparan-

dis munitionibur confilia cepit; & licet HrsKiAs , cum Sena-

cheribus jam bellum Judaeae intulerat, Hierofolymam inpri-

mis magis munivif/e dicatur, 1I. Chron. XXXII, 1——5. inde

tamen non colligas, quod, ante iftam inVngnem, defenfio-

nis regni fui, & reparandarum urbium curam neglexerit;

cum a miniftris malis & populo malo induci fe paffus fit,

ut, ante invafionem Senacheribi, A/igyptiorum quoque auxilia

cz'rc-zzm/þexerit, diffaudente & improbante Jefaia. Cap.

XXX. Nilergo impedit, quo minus Zir£iae quoque urbium

4o

Hor. VIIL, 14

ANN

munitarum exfiru£io tribuatur, uti ftatuit J/7zm. Mor-

DENHAVERVs: JDie Beveflügung der Stüdte in J uda v. x4.

ifl zur Zeit der Hiskia ge/chehen , und das Feuer , deffen

gedacht wird, ift durch den Salmanaffer, Sanherib

und Nebucadnezar angezindet worden.

Sed, uti jam

monuimus , fi vel foli Ufiae munitiones urbium Judae tri-

buantur, inde tamen non fequitur, quod concio ipfa fub

Uþa edita fit.

Bene Gnomivs ait: Duae tribus , videntes

incurfus ZAffyriorum fub Phule, Tiglathphalafaro €? Salma-

AC

naffaro in £erram decem tribuum , urbes

fuas diligenter mu-

suverunt.

ASI

Ego vero immittam ignem in ejur urber, qui €9 palatia ejus

confumet.] Suffixum primum in *sy3 eft ma/culinum, alte-

rum vero in rnwo9s eft femininum. Hinc Suffixum primum

referunt ad. jJudam, alterum ad Ifraelem f. Ephraimum, cui

nomini mafculino etiam femininum verbum Hos. V, 9. jun-

gitur. Similis fuffixorum varietas ef& Thren.TI, 5. quae ta-

men ad idem fubjeitum antecedens, lfraelem, referuntur:

"bforpfit palatia ejus , rvrnyamm , perdidit munitioner ejur,

w"-»2350. Poteft vero, uti ABENEsRA & Dnvsivs ftatuunt,

"griur fuffixum mafculinum fpectare ad populum, & pofte-

4lur femininum ad urbes populi utriusque, ut de fingularum

L-

urbium palatiis confumendis, per diftributionem, heic agatur.

-Phrafis 1gnis immittendi & confumturi palatia aliquoties legi-

tur Amos. L,4.7. 10. &c. GROTI1vs confumtionem hanc confi-

derat, ut anteceffuram immi[fionem ignis in urbes Tudae, atque

praefixum vav vérbi mo3w vertit per cum, ac.fi diceretur:

Cum devoraverit ignis Affyrius aedes illiur, nempe gentis decem

iribuuum ; mittam ignem in. civitater ;Judae ; quod fattum,

cum Senacheribus omnes urbes extra. Hierofolyma combuffit ;

quae expolitio quidem cum ordine rei geftae egregie con-

EE E p u- - n

fÍpirat, fed ex verbis textus non firmiter colligitur.

.

As

— — — ——

—

——

EEE

—

AA

*

—

Es

m us

o

z

*

-

A.

g

Fa

Ml

v

T u

-

-

-^

»1

p

É

-

st

;

PT s

At a al v

N

J

1

at F

u

"

Mi

- r

» d

n si Pt

s d d

E o

x

ab d.

L

u d

Z

y AHÉEARS, U

Pf

"us

&

&*

X

4 ,i-f&.&el

w

ïäï&?

m

AC

-

ET

"h

P

w

»*

—

ï&æ&æwxx

W

w

.Qü«

^

bf t

P W KA&

M&f

P

*

"

x

A as

Z

-

Ls

v

-

ul

WE

t m "

x*

AA m af ^

Y a

uæ wn P5

A

*

alb - u ot

, s

Eo UR

a

LOm

La

s

m*

P

»

t

»|

m

.. a—

"

m

,

d ag É

at

v

L u

Pt

5

"

D.

iæ&æ

lm

Flw.

,

wf,.

* Y*

*

8».2?«

A s

m

--

r

y

bt

p

p*

p

JADSUMP d

r

"

"

alb

g

u m ul

»

as

.

» -

" u

h!

P

R.

m "dims

Mu

i

A g t M

A.

v o

Wi FO

Ll

k

LT a

d

i d

T

r

ag

al ^ r d

w N

u

a

P d

"

-N

"

—

"

, -

A

E

EÉ

*

Lí

M..

d

*

m

E

P d

——

"

HU

t^.

at

——

"

S x

MÉ

r

Éw

FyFÓo. W t

^*

3 LA m

4 jees

"4 .

^

4 *

L

d

Q

&f

AT

^s

"

ww

*

o

*

i a

- $s.

a

du o P

"us

X

p

.

X

P f

"

h.

J

»

Es

ÀN

r d

H

m AL

p

n

a

VrX odb i

tv

P t

g-

m

n A

væw.x

o*

"

ET

a hd

LU

« n

w

y-

ais

L

--

ä»m

iiuner

P a

—

gt

-

(Nwt, s

k r

d

-

"o

p

$54

TR

4

-

MO

jewp

$ d

w ^

*

M w

,

-^. L $M La

*

p

m d

m

od

m

T

n

h7

3-

ab m

*

* 4

Ts

"z

j

E

m

iec

v

"

*.

*

w R uwe -

-

s

"

Pa a

d

L

"E

M n T

Ax—v.&«

L

"d

,

i*

d

U

"

Fu«

du

m;

^ ag

—

£

'2]

"

p

wl

p Ts

gt KWJR

ha

9.«

L

——2

*s

£

t s

—

N

PAU I

W

"

*

P r

- o

at

;

-

"r P :

4

m

*

[2

JW

* M

—

.H

**

vv

W

$^ a

í

y'

--

*

Rï

)

w

ed

d-

M

t*x

"

3

v

"

La

5

dl s

J m

zK

-

E

gt at

-t

"^

-

s*X

"

.w

ts

—

-

y

u n

a ant,

u

kdr.a

&vv

»-

"

Wuä

du

-

4M,

a d-

-— 4

.le

M onr :

A€

A^

à-

x

dl

£

*

;

-

-

t

ZT s

&

*

w

»

W

$-

ial P

^

:

od

-

",

o

»

ssl

L

P.

£

E

d

-

m T

*

w a

—— À

&W&

$-

Wk

* »&m,æ

-

-

5

—

*

E

&tl

L

at

d m

p d

- g

v«(t

d s

^

F

E

* »

$

u

Q-W.nnä

*

n.v

d

s

;

x

d

" d

v

&

É

W

a

"

? od

a tm

i »

E

t t

:*

dio

"

hl

E

j

-

E

L

DELS d

n

T

a,

—

H.f

u

p

^

a

i

We

s

—

&H

ii

*

x

m

* s

"

*

W

d

»

idE

*

i

r

Ls

-

-

m

-

W

& usl

LR

-

w

F3

*

.

As

*

..v

»

?5

a

—

-d

W

L d

W

&WMH

m ao -

"

p

"m

m

*

"

cue

* .

wed d

W

"

É

-

M

hr

"

f

-

W

*

,f

"-

M

a

o

L

*

F

zM of

LE

$-5

5

s

d

r

Mr

"i

"i

d

d

2

"

um

"

"

E

-X

"

*

*

v

A

*

u

—

"

x*

*

a

w

i

*

*

*

$

&

4—

ANNOTATIONVM HISTORICO- EXEGETICARVM

IN HOSEAM

o

PARS SEPTIMA

CAr»

Vl

C OM PLEGTEN SS

o

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

MA

-

QVAM

g

SMSB DIEWINELS

AVSPICILIS

o

RECTORE F NIFERSITATIS EBERHARDINO-CAROLINJE

MAGNIFICENTISSIMO

-

I.(I.ä

ä

SERENISSIMO ac POTENTISSIMO DVCE zr DOMINO

DOMINO

CAROLO

w

DVCE W'IRTI:MBERGLE ET TECCLE REGNANTE

REL. REL.

ä

-

PR/ESIDE

-

LVDOVICO JOSEPHO UHLAND

THEOL. DOCT. ET PROF. PVBL. ORD. gr DVC. STIP.

THEOL. SVPERATTENDENTE

DIEBFVS

SEPTEMBRIS 4, MDCCXCI

PVBLICE DEFENDENT

M. IOH. PHIL. WEIGELIN, Tubingenf..

M. CHRISTIAN. LVDOV, NEVFFER, Stuttgart

M. IOH. EBERH. FABER , Trufringenf.

M. GVILIELM. FRIDER. OSTERTAG, Uraco - Mezing.

M. GEORG. CHRISTOPH. RVOFF, C'/meropolzt

ä

EXAMINIS THEOLOG. CANDIDATI IN DVC. STIP. THEOL

T BING.E

LITTENMS BALZIANIS

w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com