KaI600-1526_43

t

n.-!!u

—

Emi

-

o

x

P

hx

—

—— ÀÀ

—

MEGIO o r

Icus. m

A ii n

— À

p

TO

i

ia

-

.W»!

haeri o u EEE

&i

z

T

r*

E

r

"

i

n

ls

*

r

a

m

"

E U LE EO MA UND r Eu

»»

—

Ea ER

"E.

as

A

T

P. N

A

f

6 Ea

u

Es

—2

—

C

VR

um i

$

uf

,N

P

-

u-

fn ;/

y

^

*

H

R

E

.,.W

»

F

"

E

-

&i

&

D.

*

—

"^

/

g

rb

^

E

$

AUA

—

A

a2

ag

*

&

E

W

Es

»-

À

n

*

d

^

2

"

i as

UPV

VT UM

"

Em

E

—

P

powe

L

P x

ET

:

53

—Ex:

VR

m -

pE

[X

—

-

sb d

—— — Á€—À

EE

OVH

SS

m

E

X

xX

v

d

-

E

A

A

E

x CR

x*

ii rimdies

p

Vi ia ii

MR

1 NULUK5 URIQIIL IT PUR EM

ia r Rl

— —ÀÀ

E

-

M

,W

M

|

W

——

L

|

WW

m

N

n

;

hs

m

pv

DASEPPROPV A

*

z

——

— — .

TAUR ERE d

À

m

ET

s d

— (

EC

—

T

.

DISSERTATIO IVRIDICA

LEGATIS EX TESTAMENTO

DhbTITV 1O, CVI CLAVSVLA

. CODICILLARIS ADIECTA EST',

" PRAESTANDIS,

OPPOSITA

CLAR.

KFBSVITINERO;

LIPSIENSI

VAM

AVSPICIIS SVMMI NVMINIS

EX. AVCTORITATE ET LEGE

RECTORIS MAGNIFICENTISSIMI

SERENISSIMI ET CELSISSIMI PRINCIPIS

AC DOMINI

DOMINI

GVILIELMI V

. AVRIACI ET NASSAVICI PRIN(JIPIQ

RELIQ. .

PRAESIDE

LVDOV CONR. SCHBOEDERO

L V. D. ET PROF. PVBL. ORD.

DIE

MARTII A.

R

S

cl» Io ec rvrir.

LH,-L.

PVBLICAE COMMILITONVM DIS(LVISITIONI

SVBIICIET

LVDOVICVS CHRISTIANVS FRIDERICVS IAEGER

DECTAS NASSAVIVS

HERBORNAE

LITERIS REGELINIANIS

x

SSGINTME

x

u

E

a.

-

-5

L

ES

Pyaute

-

U

L

*

m

MR

v

—

o

p

"

-

3

2

PERILLVSTRI

E

EXC'ELLENTISSIMO

DOMINO

GEORGIO ADAMO

pE RAVSCHARD

SERENISSIMO

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIPI

Es SANCTIORIBVS

IVSTITIAE

ET

REGIMINIS CONSILIIS

PATRONO SVO MAXIMO

EI.

— DOMINO INDVLGENTISSIMO

ST VDIORVM SVORVM FAVTORI ET PROMOTORI

SVSPICIENDO

*

xX

DIS-

—

DISSERTATIONEM HANCCE IVRIDICAM

STVDIORVM SVORVM AC AxD]:MICORVM QV. ALE«

CVNQVE : SPECIMEN

IN SVMMAE ET PERPETVAE OBSERVANTIAE

TESSERAM

SACRAM ESSE VOLVIT

DEVOTISSIMVS CVLTOR

LVDOV. CHRISTIAN. FRID. IAEGER

Q&ä&b

waaa—

COROL LARIA

l Vf'urac legitimae - neque duuno neque naturah xure

funt. prohibitae.

IL Herediras iure nouo etiam pers procuratorcm d-

quiritur.-

IIL. Proprie nulla ex1fht lex dluma Vmucrfähs pof' i-

tiua.

4

IV. Vtique - autem datm ius dlumum vmuerfalc natu-

rale.

V. Etiar iura in iudicio ahquando funt p1obmda.

VI Iudex debet mdlcare fecundum a&a et ludlcata

2

non fecundum confmentnm.

VII. Etiam in gellerah plgnore prlorltas cempoms fpe-

- Gatur.

-

VIIL: Creditor , cui pignus nuda: conuennone eft obli-

'gatum , praefertur creditori pof'cerlom , eur pz—

-gnus traditum eft.

IX Poena conuentlonahs in fenfu. proprlo non eft poe-

na.

X. Re&e omnino pq&um legls commxffonae in pigno-

rlbus eft profcrxptum,

X 3

No*

«D03:500»

«eT20

Noblhiïimo ac Ornariffimo

Hulus Differtationis Dommo

Defenfbm

L C HO IAE(JERO

Víarum. filii qualem cognofcitis lllum,

Quem veftri infpiciunt, oculi grauiffimis armis

Ruríus:certantem defendere talia vera:

Pol credo quod fitque Mineruae ex corpore natus,

Gratulor ergo "Tibi quod "Tu fufceperis hocce.

Atque mihi Iuueni deferre haud 'Tu dubitaris

Praeclarum officium opponentisque mgemofum'

Opto 'Tibi hinc etiam fortunam multo fecundam

Praefertim in ftudiis quae funt iam. profpere- coepta.

Hifce paucis gtatulari feque

commendare volux:

P. C IECKELN

. V. $tud

Eerb, Naff

Qpp. O:d.

Seomm

«

«2

Omth Pallas! fomm gefebtvinb, .'b.elfbiefen Qberm befingett,

N

Syer. fíc). gutm. stoeptenmal auf biefem. SampfplaG. stigf

Ofbr Mufen fommt unb Dórt Dianae Gotímme flingen, -

$ommt, febet Diefe Seron , bie Cjbm Minerua reicbt --

Sommt, eilt unb fauft gefdbtoinb , baf toir auc) gratuliren -

«xem febónen Mufen«C5obn , ber Venus fdónftem $inb, - —

faft un$ beut feine Svraft unb. feinen Gleif. probiren ,

Db fener iff oer Cj brt onje&o überminp.

CfGeil aber. niemanb ift, ber 3Dicb bat übertounbett,

o tvüníd) id) sbír mein Greunb! gros Glücf u bíefem Cricg

Ojd) teünfde 3X baf 3Du alltit obn eige CiGunben.

Viétorifiren mógft i. Dem. Iurifteneferieg.

Gabr fort in gróftem. GeiB , f6 tvie 3Du angefangert,

$Sfleife bicb babep mein Sreunb ! ber Gorbarfeit,

Q5o tirft bu gan& getvif ju grofer Cb gelangens -

æieä,f Tvinfib id) iDir anbeut, ja bi$ in Ctvigfeit.

-Syiefed Bat qut fteten änbendäi

unb 3eíden (enet Sreunbs

fbafft bem Soerm Syefenbei»

ten tíee Gtrdteidrit

füaen tmottai .

"

$ Q Gattor

85 3. :5.

auó — Syrborn]

| arbmt(iæe'r- Opponent,

E

-

"

I

N

A

//

Kx à

--

——

A

fs

AV

«

Z

z

A

z

:

um

...:

i

N

2

:

^ie:

—

RUL

u -c

J

-

U

ONS

/n

N A UT

A

,

[

es

2

Z

TE

É

T

4

—

D

2

NNN

y»s

-

ä;:

(9]

—

^

i

&'.:

Ü

j

"

Kïx"!

.Il

;

6.

E

,A

[2

)

z

.

z

CU

,5

3

RC

32N

YNS

",

ES

NS

(

*

;

/"

N-

ä

X'ä"l.

N

:-

(ä

£W

)

N

S

!

—M—

—— g

NANSSS

"p

«

)

!

; /ö'"v

E

E

| DISSERTATIO PRIMA

LECATJS EX TEDSETAMENTO DE-

STIITVTO, CVI CLAVSVLA CODICILLA-

RIS ADIECTA EST ,, PRAESTANDIS.

SECTIO L

AMENTO DESTITVTO

DE TEST

GENERAATIM.

- 4

$ t

Nter incommoda, quibus noftra iuris fcichtia pi'e.mi,a

ln&i;uti

tur, diffenfus profecto , fiue conflictus ille inter

occafio

theoriam et praxin, quo fit, vt iuris doctrina aliter

ex verbis et ratione legum , ex víu forenfi aliter,

cxgonituf.;

fiítatur, inprimis eft memorandus.

Exinde enim prae-

cipua illa difhicultas exfurgit , vt leges, quae maxime

certae effe deberent, et perpetuam, ac indubiam, rerum

agendarum, vel decidendarum , normam tradere, íae-

pius dubiae reddantur, atque incertae.

Quamuis au-

tem pugna illa inter theoriam et praxin ,

quae varíis et

11 atmn-

diuerfis cauffis fuam debet Qriginem (2 hodie no

&) Conf. 1o..T03. CARRACR

: pliu.ï

- x'", 50 !02-/;21 i i

diff. d« f(nfliäq- theoriae et brn-

»

j

3. » SECT. L. DETESTAMENTO.. .

2

lius admittatm;" vbi cum iure romano " qiwd olim a

j

u

reconfulis noftris vnicum vniuerfale ius, et fons

omnis iuíti atque iniufli, habebatur, leges et confue-

tudines noftrae germanicae , quibus demum deficienti-

bus ius romanum in fübfidium. eft receptum , minus

conueniunt ; diffenfüs tamen ille, qui ex legibus , ma-

le vulgo intellecis, eftortus, eo magis eft notandus,

quo magis incertum ius in foro . parit.

Recte. qui-

dem tradere folent, fententias Iureconfultorum , a vero

legum intellectu recedentes, et fenfum iis alienum affin-

gentes, minime' ius nouum conftituere, vel conftitutum

mutare poffe.

Sed ita eft tamen in foro dudum com-

paratum, vt regula illa, quod a vulgari et communi in-

terpretum opinione non fit facile recedendum ,. admo«

dum ibi valeat, praecipue , cum femper fere non defit

vna velalteraratio,illam exipfislegibus defendendi. Ac-

cedit, quod inde ab eo tempore, ex quo ius roma-

num in Germania fuit receptum ,. fententiae lurecon-

fultorum fuerint fummaé auctoritatis, et vulgo dictum

fuerit, salo pro me babere glefam , quam legem (b) : vnde

etiamnum obtinet , vt, in foro veríantes , ibi faepius

cauffarum patronos de fenfu. et doctrina magis Docto-

rum, quam legum, difputare videamus. . Quam ob

cauffam , cum difficile admodum fit, fententiam, .com-

muni pragmaticorum calculo probatam, ex foro elimi-

nare; maxime eft quoque cauendum, ne diffenfus the-

oriae temere ftatuatur, ét fententia, paffim recepta, in-

Dehinc

uitis legibus, earumue ratione , reiiciatur.

conueniens etiam eft cüm bono iurifprudentiae ,: often-

dere, ficubi id- fieri poteft ,. quod aliquando praxi im-

merito difceffus a theoria vulgo imputetur.

Licet e-

nim antiquiores illi Iureconfulti, quibus doctrinas, quas

practicas vocamus, debemus, fere omni fcientiarum ele-

n ca-

fggnltiq?:um-*n;fubüdig fuerint deftituti, atque hinc i

-

pi[i:

(b) Cbnf,' 10. $AL BRYNQYRLL

Md du

in bifh. iur.b.3 m 2. €Ap. $.

*

z

E

£

$

DESTITYTO GENERATIM, -

: pitibfusk bene multis verüm legum fenfum minime teti-

erint (c) ; fimul tamen admiranda eíft eorum . fumma

ligentia, qua in terendis libris iuris, iisque interpre-

tandis, die, nocteque, fuerunt verfati, vt eorum adhuc

laboribus faepius non fine fructu vtamur.

Cum igi-

tur nouiífime inter alia V. C. cHRISTIAN! WILHEL-

M

MI KVESTNERI, Lipfenfis différtatio de legatis ex tefta-

snento ,. cui clan(ula codwillaris. ineft ,. deflitute non. prae-

-flandis , in manus incideret; dudum vero mihi fenten-

ttia federit, hac in parte doctrinam pragmaticorum a ve-

o legum fenfu minime recedere: haud abs re erit, id

paullo vberius oftendere.

hm pace viri clariffimi

$.

II.

fülae codicillari

Eiusque

Permuli, qui a pragmaticis clau

ratio tta-

vulgo tribuuntur, infignes effectus cum legibus, earum-

Nullum enim

ditut,

ue ratione, minus conuenire dicuntur.

facile vitium in teftamento. occurrit, quod non per il-

lam fanari, nullus facile defectus, quem non per illam

fuppleri, credant: quos varios claufulae effectus cum

inultis aliis FABIvS TVRRETVS (d) et OTTO PHIL. ZEPPE-

-RvS (e) percenfuerunt.

uin eo iiuam comitari fa-

uore volunt, vt quoque omni teftamento eam tacite ad-

iectam cenfeant, quod cum iuris analogia conuenire no-

'uiffüime V. C. rRANcIsCvs ALEF peculiari differtatione

(£) oftendere allaborauit.

Minime autem plures

ilas claufulae virtutes meas faciam, vel in eas inquire-

re inftituti iam fert ratio ; illum faltem eius effectum,

qued legata ex teffamento deflituto vi claufnlae codicillaris,

eidem adiclae , velle , et ipfa iuris vatione adflipulante , pe-

fAniur , Vindicaturus..-

uod vero vt inagis ex ordine

fiat, pauca prius de teftamento deftituto, eiusque effe-

€tibus, fi nulla. habeatuxf claufulae ratio , praemonebi-

Tnus.

A 2

(4) 'in trnd. de efedl. et defecl. clau-

de otio. clau[ulae cbdici[/aris in

fulae - codicillaris,

«-

$9

quouis teftamento, in diebus 1ca-

ITAO. de. codicill, ea. «

DI

demicis, diff. XXIII pe tuo [eqqe

t

4

sECT, L DE TESTAMENTO

E

"

5 M

Tefta-

fnentum

Refertur id inter modos, quibus teftamentum

plane infirmatur, fi illud deftituatur (g).

Hoc autem

de(titu-

tum de-

contingere dicitur, vbi teftamentum rite quidem et va-

faibiur lide fuit confe&tum ,. vt heres inde exiítere potuiffet ,

fed irritum poftea ex heredis perfona eft fa£&tum, quod

is vel noluerit, vel non potuerit inde heres exiftere.

Sic enim PAPINIANVS (h), z» zrritum teítamentum tunc

eonflitui, àit: quod generatim alias in iure, actum pror-

fus inualidum fieri, fignificat, vti BARN. BRIsSONIVs (i)

multis ex legibus oftendit.

Praecipue autem irrita

fieri dicuntur teftamenta, quando vel ob mutatum fta-

tum teflatoris, vel quia heres inde non extitit, fiunt

inualida.

Sic enim vrPIANvs. (1) ait: - Jrrirum fit teffa-

suentum , fi teflator capite deminutus fuerit , aut, [i iure fa-

Go teflamento , nemo extiterit beres.

Interea plerumque

irritum . fiers ex fignificatu prorfus fingulari de fola prio«

riípecie vfurpatur , praecipue, vbi irritum teftamen-

tum ipfi teftamento deftituto opponitur; vti ex ivsTI-

NIANO (m) in primis eft colligendum , dum fic loqui-

tur: 24lo awrems mmodo teflamenta iure falla infirmantur :

veluti cup is , qui fecit. teflamentum capite demtnutus fite

JHoc autem ca[u irrita freri. teflamenta dieuntur: cum alio-

quin et quae vumpuntur ,. irrita fiant, et ea, quae flatim ab

snitio non iurt fiant , irrita fint : fed et ea, quae iure facia

fnnt , et poffea. per. capitis deminutionem drrita [unt, pofm-

enus nibilomsnus rupta dicere.

Sed quia [ane commodinus

erat, fingulas caufas. fingulis appellatiombus diflingui : ideo

quaedam non. iure. falla dicuntur , quaedam. inre. fatia rum-

pí» v irrita fieri.

.

IV.

"

lud de-

Dcmtu.

- —

:um teíla-

ia

. Cum itaque t;üamcnmm deüituif:ur, et il

] hmc

(g) & z.. Infl. quib, rod.- tef, inf.

(U) m fragment. tie, X XIIl;

* 1« D, de iniuft, rupt, irr. tefl.

$. ^.

() $. s. Iiylf Füy

(h) d- lo K.

()) 4de ver-

m045 | "Ji! injïrm!

Borum. fiemife, vocc irritumm.

-

j

/,BESTITVTO GENERATIM;

hinc irritum fieri, vel infirmari dicitur , szþei' räciqhe meatum

inürmatur

eius eft füupponendum, omnes follemnitates, tum inter-

ex perfona

nas, tum.externas, a teftatore fuiffe omnino obferua-

hetedis,

tas.

Hac etenim ex caufa teftamentum deftitutum non

folum iure faétum habetur (n), verum ille etiam effe-

&tus eidem attribuitur, vt teftamentum prius factum per

id rumpatur, licet ex pofíteriori deftituto nullus heres

exüterit (0). .

Solà enim ex perfona heredis, legi-

time inítituti, teftamentum deftitutum infirmatur, cum

is heres ex eodem exiflere, et hereditatem adire po-

tuiffet, f1i modo eandem confequi ipfi libuiffet, vel mor-

te, aliaue iufta caufa, vtputa conditione adícripta deft-

ciente , non fuiffet impeditus.

Quam primum igitur

in teftamento vnum vel alterum requifitum legis fuit

omiífum, vel id alia ex cauffa inualidum factum ; ítatim

etiam alia ratione infirmari dicitur.

Et hoc. modo

teftamentum deftitutum differt a nullo, iniufto , rupto,

.

4

rrito propter ítatus teflatoris deminutionem , et inof-

ficiofo (p)-

P

éc

Exinde autem facile

at;t, in cafu teftamenti de- agqüe reg

ftituti rem ad caufam inte

d

a

ti rediiffe.

-Caufa' enim tunc redit

ad cau(am

reftati tunc omnino deficit, atque, vti PAvrvs (q) ait:

inteftati,

fi nemo — bereditatem [ubiit , omnis vis teflamenti foluisur :

quare et idem lureconfultus alibi (r) adfirmat , quod

inteflatus fit , mon tantum qui teflumentum non. fecit ,. füd

uam-

eriam cuins ex tefl'amento bereditas adita non e[t.

uis enim VLPIANVS (S) dicat, swteflatos proprie appellari,

a

qui, cum po[ent. teflamentum . facere ,. teffats non. funt ;

tim tamen lureconfultus fubiungit: /e4 es is, qui refla-

mentum. fecit , fó eius bereditas. adita non eff ,. vel ruptum

3

vel

(n) J. . de

mnw rupt. *l srr.

3r.;1. $. s.

(4q) À zer.

2

3 (0) So F Inji. qui&-

de reg. tur.

(5) £. s. de

mod. teft. inf.

verb. fign.

WOLFG« AD, LAVTERBACHII

(P) Conf.

('S) Ig P Pf-

de [nis «t jeg, bered.—

diff. de 1eflAmo, deflituzo, memb.

d-

N

E

6

SECT.L DE TESTAMENTO:

vel irrituim &j? te/ümentum', inteffatus non -imp;;aprie"diceitif

deceffiffe.

Quantum enim ad effe&tum atünet, nihil in-

tereft, íiue teftamentum non fit factum , fiue omnis e-

ius vis foluta, vel s:bsl valeat ex bis , quae teflamento

feripta funt (t).

Atque hinc ivsrINIANvs (v) ait, quod

id, vt fine teflamento aliquis decefferit , etiam contingat de-

fHituto teflamento.

Hac quoque ex caufa TRYPHONINVs (X)

adfirmat, quod, non adita hereditate , et ipía exbereda-

tio iw teflamento nullius fit mementi : vnde idem lIurecon-

fultus cum 1vLiANO , quem adftipulantem refert, colli-

:git, quod fic, cum teftamentum per omnia irritum faat,

et heres ab inteftato non amplius fit exheredatus haben-

I2 exitum.

dus, redeat re «d intefla

A ttüa?

9. V I.

Ceterum, quamuis interpretes v

ülgo teftamentum

mento de-

ftituto dif-

deftitutum generatim vocent, vbi ex illo heres, fiue is

fec, vbifuerit fuus et neceffarius, fiue voluntarius, non exiftit;

liberi

ab

hereditate

praecipue tamen id de heredibus faltem voluntariis va-

let, vt teftamentum ab iis deftituatur: de fuis autem he-

abftinue-

IUf»

redibus, qui tempore mortis in patria teftatoris pote-

ftate fuerünt conílituti, non tam deftitui teftamenrum,

quam quod a paterna hereditate fe abftineant , dicitur.

Atque hinc, cum effectus nunc teftamenti deftituti ra-

tione legatorum, in eo relictorum, a nobis fint tradendi,

primum aliquanto plenius de effeCtibus hifce agemus,

vbi liberi a paterna hereditate abftinuerunt: praecipue,

quia hocce in cafu dubiam doctrinam de effectibus te-.

ftamenti ratione legatorum adhuc nullibi fatis digne

expofitam inuenimus, et ceterum etiam inter teítamen-

tum, vbiliberi ab hereditate abítinuerunt, et illud, quod

proprie deftitutum fit, infignis differentia intercedit.

In caífu

4DNVALC

Cum

T

aecipuum illud ius ratione fuorum et ne-

enim, vbi

"

liberi abe

ceffariorum

h

.VC-'

eredum obtineat? vt ipfo iure, fiue

^

int;

v

(t) 4 o, de teflam, tut.

snteft

fx) & 2e. pr. de

$. », Infl. de bered. quae n6

-äm, ïa]&f eontr. tabb,

s

7

-.Dr—:sn"rv'r.o- GE NERA,T.;IM.* :

lint, fi'uc", nolint, h

*

eredes-iint, et hereditatem, licet ei- finetit, -

dem fe nondum immifcuerint, ítatim a morte teftatoris tamen--

habeant adquifitam ,. et ad quofuis heredes tranfmittant tum . non -

(y2; facile omnino patet, quod non pofhint inftar vo-

omhino

corruit.

luntariorum heredum deftituere teftamentum , ex quo

ftatim, non fpectata eorum voluntate, ipfo iure here-

des funt..

Licet enim praetor deinde liberis benefi-

cium abftinendi concefferit, eoque fuitatis, vti dicunt,

plerique effe&tus impediantur , quod abítinentes a prae-

tore heredis loco non habeantur (z); non tamen po-

tuit, nec voluit, praetor per beneficium abflinendi 1us

fui heredis tollere,. vel efficere, vt fuus heres non fit,

qui legis ex neceffitate fuus eft; cum praetor non poffit

iuri derogare (a), et femper vtique heres maneat, qui

femel heres extitit (b).

Et quamuis fecundum ius

praetorium mediante beneficio abítinendi in perfona

eorum ius tribui dicatur, quod habituri fuiffent ,. fi in-

ftar voluntariorum heredum liberum arbitrium adeun-

dae, velrepudiandae, hereditatis habuiffent (c), ma-

nent tamen nibilominus, etiam poftquam hereditate ab-

ftnuerunt, iure ciuili heredes (d), et ftri&to iure

ex perfona defun&ti obligantur (€).

uare nec cor-

ruit teftamentum, in quo liberi, ab hereditate abftinen-

tes, fuerunt heredes fcripti, :nec omni id caret effectu,

!

(£) folide, more fuo, docuit.

,

vFi IOSEPHVS AVERANIVS

$. VIII.

vj

Sola autem illa fpecies videtur excepta, quatm PA- Excepiio

quaedam

PINIANVS (g) tractat, vbi filius cum conditione potefta-

ndi-

t;aditu:.

tiua fue;*at heres ícriptus : .pro qua poteftatiua co

tio.

d

Q

5.' h VInjl. de ber. quae. ab i'n..i

$. 10. de fideic. libert; — (e)

zeft , L. 14.. D. de fuis et leg.ber,

l, 2. de condict, furt, 1, gy. de

[. 8. Co eod.

(z) l 12. de

Adqu. "vel omitt, beved,

(f)

ipterr. in iur. l. 89. de. leg, 1.

in interpret, iur, lib, x. cnp. 9.

(5 L. S. I. 'deferiif. !

(b)

5». 32. feq.. et lib. V. c. ge.

], y. S.ar. in fin. de minor.

". 7. /eqo

(g) 4 28 d*

(c)

l, s8. in fin. de ber, inf.

condit, infiit,

"n

l, 89. d, legat. 1.

(d) 4 36.

"

$

SECT.L DE TESTA MENTO

tïone etiam habetur, vbi fuus ita fuit heres i;cr.i,ptusf

Sé volet , beres efle (h).

lureconíultus enim ait, eo

jn cafü teftamentum deffitsj , dum filius ante mortem

füam conditionem non impleuerat, et dehinc nec fue-

rat heres factus. « Nam , cum filius propter adpofiram

conditionem , quae heredis inftitutionem | fufpendit,

non fiat heres, nifi conditione , quae ab arbitrio eius

endet, demum impleta; re vera teftamentum a filio

d

itui eft dicendum , vbi is ante expletam conditio-

nem- efít defunctus, et ita nunquam heres factus, cum

heres fieri potuiffet, fi voluiffet, fiue conditionem ex-

pleuiffet. —— Licet enim fundamentum füuitatis , patria

ícilicet poteftas , per adpofitam conditionem non tolla-

tur, etfilius poft expletam conditionem »son swre condi-

tionis expletae , — [ed ex . neceffitate iuris beres fiet (; fut-

enditur tamen effe&us fuitatis pendenre conditione,

etfilius, quamuis poftea ex teftamento heres neceffa-

yius fiat , eatenus tamen iure voluntarii heredis fruitur,

quatenus velle, et no

?

n velle, vel explere, et non e

xple-

Ié conditionem, eft in e.ius g1'bitrio pofirum (k). :

Plures tee

IX.»Q

Atque hinc facile eft infignis iuris differentia col-

fameb [eenda, quaeinter vtramque fpeciem., vbi heres fuus

artes 1u-

flinentur ,

a paterna hereditate abftinuit,

atque vbi teftamentum a

«bi liberi VO

luntario herede fuit deftitutum, intercedit.

/^Ntie-

abfünent, pirn diximus,

quod in cafu teftamenri deftituti- heres ex

eo omnino deficiat, nihil ex eodem valeat, er res om-

nis ad caufam inteftati redeat; fic contra ea heres fuus,

- teftamento inftitutus, de iure ciuili heres manet, etiam

poftquam abftine

ndi beneficio fuit vfus, vt ita heres v-

li ex teftamento exiftat.

Atque hac

tique de iure -ciui

ex caufa, licet praet

or'ex fáuore heredis fui plerosque

vt oneribus berc-

in abftinente fuitatis effectus im,pedf;et,

[f

dl'td-f

VCönF. 105. AVERÁNIVS j5

(h) l.mxz. de condit. snft. l? 86. de

interpr, itr, l. V« cap. 2. 0 19

vulg et pup. [ubft.

(i) L.

de condit, et demonfir,

()

p2 À

$

r

"DESTITVTO GENER AT i M.

j

:

rdiï)tr?'?': äozz fponte. fnfceptis , liberaretur (D; ratio tamen

hàud deeffe videbatur, ceteras teftamenti partes ex prae-

comitaban-

cipuo illo,

quo Romani vltimas voluntates

tur, fauore fuftinendi.

Quare valent- libertates tefta-

mento relictae (m), cuius rei et hanc affert rationem

VLPIANVS (n) : tametfi non eff frne herede , qui fuum beredem

babet , litet abflinentem fe..

-Praeterea valent quoque. ft-

licta ; herede füo ab heredi-

deicommiffa, teftamento re

tate abítinente (07.

Nec minus, cum alias heredita-

tem , femel repudiatam, non liceat reuocare (p); heres

tamen füuus, etiam poftquam abftinuit, quia penitus he-

res effe non defiit, poteff iterum , re adhuc integra, fut-

cipere hereditatem (q).

Denique fuftinetur etiam de-

hinc fübftitutio pupillaris (r): quamuis quoad fübftitu-

tionem vulearem heres fuus abftinens heres non habe-

atur (s), fed merito fubftitutus fuccedat, - et legitimos he-

redes excludat, quia, dum hocce in cafu ad filium abfti-

nentem bona hereditaria non deuoluuntur, vtique euen-

eni a patre fuit fübftitutio fadta,

tus tunc C.O.nfil?git,;jn qu

5. X.

fuos heröde

$ ; Num !e.

. Quae, &üm ita fin

t, et cum praetor

ata quo-

abftinentes faltem non habuerit here

dum loco, quantum

que fufti-

ad retinendam hereditatem , et füfcipienda inde com- neanuur?

moda vel incommoda hereditaria, adtinet ; ceterum au- quaeftio

tem, vti non potuit, fic nec voluerit ius fui heredis tol- mouctur,

lere, velefficere, vt heredes non fint, qui iure ciuili

tales erant, fed potius hac ex rarione , quod heredes

abftinentes iure cuili heredes ex teftamento permanc-

ant, - cetera teftamenti capita ex infigni illo vitimarum

omuino adfir-

voluntatum fauore con,feruatav fuerint.:

E

D dasute dilil. : LUols, O s

*

(l) z 'Iz-wde uulg. et pup. fa.

(m) L.32. de manumiff. teft.

repud, ber.

(r) £ 42. 4de

(n) L. so. & 1o. de fideie, ü-

adquir. vel omitt. ber.. l. xza

bert.

de. "oulg. et pup. fubft

()

(o) L az. & s. 44

$SC, Trebell.

(p) ^ 4 C.

l41 de acquir, "vel otmitt. bera

^

(q) 7 &

He repud, hered,

L

£o

SECT.L DE TESTA-MENTQ

fnandum poffet -videri,k quo*/d ex eadem et fimili ratio-

ne legata etiam , teftamento relicta, peti poffint, licet

fuus heres inftitutus ab hereditate abítinuiffet.

Prae-

rerea, cum iure nouo omne inter legata et fideicommif-

fa difcrimen fit fublatum , et idem voluntatis fauor, qui

in fideicommiffis fpectabatur (t), etiam 1

egatis attribu«

tus (u) ; vel hac quoque ex cauía legata-eodem cum iu-

d

re peti poffe, quo fideicommiffa praeftanda effe diximus,

foret exifítimandum.

Fauere etiam huic fententiae PA«

PINIANVS (v) videtur, dum ait: Filo pater , quem in po-

zeflate vetinuit, beredi pro parte inflituto legatum quoque ve-

liquit : duriffima eft. [ententia exiflimantium , denegandam

legati petitonem , fi patris abflinuerit bereditate : mon enim

ampugnatur indicium ab eo,. qui iu[lis vationibus noluit. nt-

Cui adítipulari quoque vi-

otiit bereditarass imlplicari.

detur vLPIANvs (x), verbis:, $z vai ex heredibus fuerit le-

gatum , boc deberi ei iudicio familiae ercifcundae manife-

flum eft.

Sed etfi abflinuerit (2 hereditate confequi eum boc

legatum poffe, conftat.

Cum igitur ipfi filio, qui tamen,

dum abílinuit, re vera contra 1udicium patris eeiffe eft

iudicandus, licet nomine id impugnaífe non ceníeatur,.

quia iure ciuili heres nihilominus permanet, legati pe-

titio haud fit deneganda ; nulla-certe caufa adeíle vide-

retur, cur non le

gatum, tertio L'eli&um, fmjili ratiogä

| fuftineretur.

E.

S. XI'

Non va«

Sed legata ex teft

amento, v

bi filius a patemz'l he-

lent lega-

ta, vbi li-

reditate abítinuit, non deberi, verbis expreffis vtPIANVS

beri.abfti-

(y) adfrmat, dum ait: Ceterum, fi cerium frt , repudiatam

nuerunt Oel omuffm bereditatem , vel abflentos. nece[farios. beredes ,

egatum vel

vrüflra boc edithlum dimploratur , cum certum fit, 4

fideicommi[fum mon debere.

Nec enim filius,

d

um abfti-

net, poteft ad legata praeftanda conueniri, quia faltem

91075i-

(t) l. 16. C. de fideicomm.

()

l$z. de legat. z.

f

l- P IT D- de l!gu I« l. 2 C.

l 17. eod.

(y) l, : s.g"Ulfc

eommun, de leg, et fideic.

()

"vt in poffeff. legf

DESTITVTO *GENEP;*ATIM. |

1T:

sumine beres ef (z), à praetore autem heredis loco non

habetur, et oneribus hereditarüs, inter quae et legato-

Nee

rum praeftatio referenda, non eft fubiiciendus (2).

etiam legitimus heres, qui fuo tunc ordine fuccedit (b),

potéft ad legatorum exfoluendorum . onus fubeundum

cogi, quia non ex teftamento, quo non fuit heres fcri-

"Rib

ptus, et ita nihil ipfi iniunctum, fed ab inteftato, bona

defunéti confequitur ( c).

Atque huic fententiae ad-

modum conuenienter PAPINIANVS (d) in cafu, vbi filius

quidem hereditate patris abftinuerat, fed fratris fui im-

puberis, cui fuerat fubftitutus, hereditatem adierat, re-

Ípondit: Z7raqnue legata duntaxat ex feeundis tabulis praeffa-

vi debent , babita vatione facultatium in faleidia non patris,

Et quidem hunc in finem,

vt Alias folet, [ed impuberis.

vt ne ex primis tabulis, quibus filius fuerat heres fcri-

ptus, fed hereditate abftinuerat, legata praeftanda veni-

ant, lureconfültus ait, feparationem bonorum a praetore

effe concedendam, 4wed iws dicenti propofitum fit, liberos

oneribus hereditaviis, mon fponte fufcept;is, lz'ber;:re.

.

*

Nec inde eft antinomia ftatuenda; quod antea eX — Nullane

PAPINIANO (e), et viPIANO (f), audiuimus , legatum, hiceffe in-

filio reli£ctum, ipfi praeftandum efle, licet ab hereditat

e ter lcgcs

abftinuerit.

Id enim eo in caíu faltem volunt, vbi

antinomi-

am, often-

coberes, qui voluntatem defuncti agnouit, filio abíli-

ditur,

nenti eft adfcriptus.

Nec ea in re fingulare aliquid ob-

tinet.

Sic enim valet quoque legatuni extraneo cohe-

redi relitum, vbi is portionem (uam hereditariam re-

udiauit, vt illa coheredi, hereditatem adeunti, adcre-

uerit(g). XHocceenim cafuü, vbi filius abftinens , vel

extraneus heres repudians, coheredem habet, cui alte-

rius quoque deficientis P,Qrtio adcrefcit, exiflit v

X

tique

?

.he«

(z) l. $. $. 2. de bos. lilert. '(a)

zeff,

(d) &zrz, de vulg.

l; 12. de interr. 19 iur.

(5)

et pup. fubft.

(e) 4, .. 87.

l. l. 6. $. 2. de bon, lib. "

(«

dé leg.1,

(E) d l: I7e

eed,

(g) & 1z, C. de legar,

j, :, i? fin, C, äomigï Jft «nuf.

12

SECT.L. DE T*EsTAMiNTp,

" heres ex ie&amento(h), qui volunrati defuncti f'adä?a-.

cere, etlegata praeftare, habet neceffe.

Sortitur itaque

teftamentum etiam fuum effectum ,. nec vlla ratione de-

ftitutum dici poteft, fed legata etiam, a coherede deficien-

te relicta, praeftanda funt, maxime, quod ex sevER: "Im-

peratoris conftitutione, cuius vriPIANVs (i) mentionem

facit, legata et fideicommiffa in fuübítituto, atque cohe-

rede, qui hereditatem adiit, repetita cenfeantur. - .. Vn-

de patet, quod, cum in legibus illis duae diuerfae fpe-

cies occurrant, nullus hic adfit inter eas diffenfus, et fal-

uum omnino maneat, quod in cafu, vbi füus heres, ex

affe inftitutus, ab hereditate abftinet, vt ad le

:

gitimum illa

gata tunc minime debeantur.

deuoluatur (l),;le

L u d-X Dlb

€t dubia

Denique nec in contrarium valet arrumentum, &

ceteris teftamenti parübus dué&tum ,. quae faluae mane-

rent, fi filius a hereditate paterna abítinuerit.

Quan-

tum enumn primum ad libertates, in teftamento relictas,

adünet, quamuis vLPlANVS (m) addat: rametfi won eft fi-

ne berede, qui fuum here(lmz babet , licet. abflinentem Je; v

exinde libertates propter fauorem, quem habent, pror-

-

fus fingularem poflint fuflineri; praecipuam tamen Tu-

reconfultus eius rei hanc affert ratonem , quod f£ faus

berés (e abfiinuerit, libertati fideicommiffae per. Senatuseon-

fultum [nbuehtum fit : vnde colligendum, quod perSenatus-

confultum fingulare ius ratione libertatum fuerit introdu-

&um, cum alias,f inftara

liorum legatorum, non valuiffent.

$. XIV.

«

" Praeterea fideicommiffa etiam, licet maximo vo-

quiedam luntatis fauoré gauderent, non ex ratione illa, quod fu-

us heres abflinens iure ciuili heres permaneat, fuíline-

bantur, fed hoc, vti ipfe ivLiANvs (n) refert, ex Sena-

'tusconfülti "Trebéllianici auétoritate fiebat, .ex quo he-

res

--

"(b) PAU LE 2us

(5 L4.

i.y ao« & 10. de -jïdgicomm. 73

bert,

de leg, 1. l, 6i. de leg. 2.

)

(0) L:ag, , & 9. AA

Lþ 6. f. z.-de bom libert, (m) |

^

&C, Tre!ye!!ï

4'&

"

Ü

m

DEsTITVTO GEN&;R»ATIM.;

i5

--

res Ícriptus, hereditatem etiam alias repudiaturus, ean-

dem fufcipere, etreftituere cogebatur (0): per coactam.

.

autem etiam hereditatis adi

jonem, vel eidem factam im-

k

Y

mixtionem, teftamentum

?

quod alias deftitutum videre-

tur, confirmabatur, et omnia, quae in codem rehicta erant,

conferuabantur (p). .

Huic fcilicet Senatusconfulto ea.

virtus, quae alias Senatusconfuli Pegafiani fuit (q), in

Digeflis tribuitur, poftquam in ilis Pegafiani nomen v-

bique fuit a TRIBONIANO expunctum (r), quia Iv-.

STINIANVS: Senatusconfulti Pegafiani vim in Tre-.

bellianum -transfudit , atque fic pleniffimum effectum

huic tribuit.

Vnde confílat, quod, cur Senatuscon-

fultum , tumr Trebellianum , tum Pegafianum , folis

. fideicommiffis. vniuerfalibus fuerit proprium (s) ,

et

eorum virtus minime lec

e

atis vel fideicommiffis particu-

laribus adcommodata ; de folis etiam fideicommithis vni-

uerfalibus id fit affirmandum , vt, fi a liberis, alias abfti-

nentibus, fintrelicta, ex coacta illa, quae tunc locum

habet, hereditatis fufceptione fuftineantur: hocce autem

ius ad legata, vel fideicoimmiffa particularia,. quae fola

fünt iure nouo inuicem fibi exaequata, vt vnam acce-

perint naturam (t), etin quibis vtrisque lex falcidia ob-

tinet (v), minime fit extendendum.

Nam, vti caivs(x) .

ait, z fideicommiJariis bereditatibus hoc pronifum efh , wty f£

feriptus beves nollez-adire heveditatem, iuffu praetoris adeat, ek

— mefiztuat : qmd,benefciäm his, qm'bm fingulae ves per fideicom-

ryi/fnm relittae funr, non "mAgis tribuiug?z* eft , quam legatariire

LI

3

Neque tandemxad'.legata

et fideicomim

1ffa fuftinen- remoueng

- da aliquid facit ratio illa, quod falua nihilominus man- r

[

bi filius a hereditate abfti--.

ferit ülbfï/iäutio pupilaris, v

3

nue-

(o) , g;. l. $, äon'. (p) À. Iä..

(s) & 4. $. s. Inff. de fideie.

$.3. 1. 55« &. z. eed, L. g8.

beved, l, 1. $. 2. ad SC, Trá»

$ vir. de "ulg. et pup. [uhft.

bell.

(t) À £, C. éom-

(q) & s. $. 6. Infl. de fideis

inut, de legat, «

(V) lo 189 1

€omm,. bered,

(). 4 4

p D oed feg. Falcid,

G

$, 6.-C. de we, iwr, — ennucl,

, (7.þ quis omiff. cguj tefts

14

SECT,I. DE TESTAMENTO

nuefat, et teftamentum eo. vs'quek valuerit , .vt filius,

poftquam abftinuerat, iterum ex eodem hereditatem füs:

cipere potuerit.

Nam hocce ex eodem erga faos he«

redes fauore, ex quo Praetor iis beneficium abftinendi

dederat, profluxit.

. Quemadmodum enim | illo ex

fauore liberos ab oneribus hereditariis, non fponte fus-

ceptis; libersbat (yJ;. ita ex eodem fubftitutionem pu-

pillarem, quia in commodum impuberis, heredem fibi

Ícribere non valentis, redundat, fuftinebat, nec filium,

nunc onera hereditaria lubenter fufcepturum, ab iis ex:

cludere volebat.

Nam Praetor liberos haud . volebat

]

incommodo afficere, dum iis beneficium concedebat, et

fauore illos comitabatur, vt oneribus hereditariis non

amplius obnoxii eflent : quod ipfum autem fimul iube-

bar, vt a legatis praeftandis liberarentur, quorum prae-

ftatio 1nfigni eorundem detrimento ceffiffer, fi, ab he-

reditate abfünentes,. ad illam ideo obítricti fuiffent, quod

iure ciuilli heredes manerent, et a Praetore etiam iura

eorum fui heredis, quantum id fieri poterat, et commo-

ontrarium, conferuarentur.

do ipforum non erat c

$5 XVL

ï*iihil Yà.

Sic in aprico c

onftitutim putamus, qubd legata

let ex *** ex teftamento , vbi liberi abftinuerunt, non debeantur.

ftamento ;

Minus dubii habet, eadem non deberi, fiteftamentum

vbi id eft

dceítitu-

fuerit defütutum , vt nullus omnino heres ex teftamen-

to exiftat.

tum,

Hocce enim in cafü, quum teftator plane

inteflatus decedat, omnis omnino vis teftamenti folui-

'£ur (zZ), etregula obtinet, quam PAvLvs (a) tradit, quod,

eum principalis caufa non. fubfiflst , plerumque ne ea quidem,

- quae fequuntur ,. locum babeant.

Quare PoMPONIvs (b)

quoque ait: z zeme bereditatem adierit , nibil valet ex

bis, quae teftafnento fevipta fumt.

Vim enim reftamen-

tà ex heredis inflitutione; quae caput et fundamentum

defe-

eorum habetur, capiunt (C), et ita corruunt, fi illa

1

.

cerit.

| ( y) 1.12. de vnlg. et 9ube fubft. l. 11,

i. (2) Ls eo;i. (b) 1. 9. de

4e z"mferr. initr.. (2)l181. df reg.

rfhtut. — (c) 5.54--, Inft . de legaf!

DESTITVTO GENEVRAT»IM'J*

15

cerit.

Vnde neque illos effe&tus fortitur teftamentum

deflirutum , qui alias locum habent , vbi fuus heres fcri-

ptus ab hereditate abftinuit. — Sic enim non fubfiftunt li-

bertates in teftramento deftituto datae (d).

Praeterea in-

firmatur pupillaris fubítitutio (e).

Pariter non valet tu-

Nec minus , vbi fe-

toris datio, in eodem facta ( £).

mel repudiata fuit herediras, et res dehinc ad caufam in-

teftati redacta, ita omnis teftamenti vis euanefcit, vt non

ampliusex illo poffit hereditas adiri(g). —Denique, licet

heres, hereditatem repudiaturus, poffit in cafu relicti fi-

deicomimiffi vniuerfalis cogi ad adeundam et reítituen-

dam hereditatem (h), fideicommiffum tamen quoque

corruebat, vbi coactio illa non amplius locum habebat,

o erat deftitutum (i).

et t»enftamentxum omnin

50 XV'IIOX

Vnde facile patet, quod ead

em vtique fäta hafBU.C- vnde cor-

in teftamento de- raunt

rint legata et fideicommifla particularia,

quoque

ftituto relicta.

N

*

Sic ivsTINIANVs (l) ait; quod, cum quan-

legata ef

fideicom-

titas patrimoni

i faldidiae detrahendae caufa fecundum

tempus mortis co

mputetur, faepe autem ab eo tempore miffa par-

vsque ad tempus a

ditae hereditatis bona multis modis diculara,

diminuantur, atque inde contingat,

"vt heredes adire no- .

lint, neceffe fit hac ex caufa legatariis euwm berede z portzo-

Prae-

nes pacifci, ne defHituta teflamento nibil con[equantur.

terea cAlvs (mn) adfirmat, quod legatarii excludantur, fi

quis, caufa teftamenti omiffa, omnino non poflideat he-

reditatem ,. quod liberums cuique effe debeat ,. etiam Incrofam

beveditatem omittere, licet eo nomine legata libertatesque inter-

cidant. "Nec vllo modo hic legatariis füccurritur, cuius

rei rationem inde fimul repetit Iureconfültus, quod fal-

?

tem in fideicommiffariis hereditatibus, fiue fideicommif-

fis vniuerfalibus, minime autem in legatis, vel fideicom-

fcri-

;)(

miílis particuiaribuæ hocífit prouifum, vt, fi heres

ptus

ad SC, Treb.. . (i) Vxes $..

s ()Lr C; de fideic. libert, — (e) 1. z.

G 1« de vulg. et-pup.[ubft. . (£)

4n fín. eod, -

(Iï gn z. Injl'- de

À. 9. detefl.tut.

(

*

!

4-

leg. Falcid, — (0) 1.717.']1' quis

emi[f. cauf, toft.,

:fe.repmi. berf. (h) t 44 1 68,

ä

1& SECT.L DE '?*n;sl'f.w 'DEST. 'GE*NERA'TIM

- ptus noluerit adire hereditatem, iuffu Praetoris eàm adear,

erréftituat. | Atque ficinlegatis et fideicommiflis quoque

omnino comprobatur regula, quam vALERIANVS €t GALLIE-

Nvs Impp (n) de teftamento deftituto referunt; plerum-

que logum babere, ut ea, quae in teflamento veligquuntur, f ex

t45, non valeant.

?üamenfo 8"on Adeatur beredi

L]

XVIII.

*

quod iute

: Multi autem funt

, quiiure nouoNoue

llarum häec

Noueila-

yum . noh

teftamenti deftituri iura fere fublata putant, poftquam 1v-

STINIANVS (0) etiam aliis perfonis in omnem euentum po-

fuit mutae

tum,

teftatem feciffet, hereditatem adeundi, atque fic voluntatem

defun&i implendi.

In hacífane fententia haerent ARNOLD.

VINNIVS (), GEORG. FRANTZKIVS (q), SIMON 4 GROENEWEGEN

(1), GE. AD. STRVVIVS (s), et alii bene multi;, quos worra.

AD. LAVTERBACHIVS (t), €t PETRVS MVELLERVS (v), addu-

cunt.

Sicenim neque cafum facile contingere opinantur,

quo teftamentum poffit deftitutum dici, cum, herede fcri-

to detre&tante, non folum fubítituti, et coheredes, ve-

rum legatarii etiam , et fideicommiffarii , nec non ferui,

quibus libertas relicta, quin etiam extranei, ac fifcus, ad

hereditatem adeundam, et voluntatem defuncti implen-

dam, vocentur. . Sed contra ea per IvsTINIANVM minime

fuiffe jura antiqua teftamenti deftituti abrogata, vel vila

in parte immutata, ineo nontantum longe plurimos fe-

cum confentientes interpretes LAVTERBACHIVS (X) addu-

xit: verum ipfe etiam folide oftendit, quod NoweZa non

de teftamento deftituto; fed de cafu, loquatur, vbi he-

res ex teftamento hereditatem adiit, fed voluntatem de-

func&ti adimplere detredtat: quain ob caufam, poftquam

intra annum, a judiciali admonitione computandum, te-

ftatoris volunitati non obtemperauit, priuatur heredirate,

ita, vt ipfe quoad eum effe&tum, vt alii eandem adire, et

heredes fieri poffint, heres effe definat.

SECT. II.

exerc, XX XIl. 25, 47.. .. (0

(n) L 14, C. de fideicomm. . (o)

TNou.1. cap.te

(p) $z comme

iu diff, We teffumenro defjitute

x

ad $. 4« Infl. quib, mod. teff,

gnemr. 3, S. 28.

(v) n wot.,

ad

StrAM, . eXere. -

XXXII,

infirm.

(q) 44 $2« Inft. de

leg. Faleid, | (x) ad l; 9. D. ae

thef. 47» lit. [»

(x) i dif.

Feff. tnts — CS) in [ymti i elth

".fu I' 4'6'

DISSERTATIO IVRIDICA

LEGATISEX TES I"AMENTO

DhSTlTVï O, CVI CLAVSVLA

CODICILLARIS ADIECTA EST';

PRAESTANDIS,

OPPOSITA

CLAR.

KVES*'Z'NERO

LIPSIENSI.

AVSPICIIS SVMMI NVMINIS

VAM

EX AVCTORITATE

- RECTORIS MAGNIFICENTISSIMI

SERENISSIMI ET CELSISSIMI PRINCIPIS

AC DOMINI

DOMINI

GVILIELMI V

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIPIS

RELIQ. -

PRAESIDE

LVDOV. CONR. SCHROEDERO

IVRIVM DOCT. ET PROF. PRIMAR.

DIE

MAII A. R

S

cI» I5 ec Lvut

PVBLICO COMMILITONVM EXAMINI

uB .. $.

SVBMITTET

IOANN. HENRICVS REICHMANN

DILLENBERGA NASSAVIVS

ERE

HERBORNAE

LITERIS REGELINIANIS,

L

-

COMIRO:

ILLVS'TRI

AMPLISSIMO ET CONSVLTISSIMO

JOANNI GVILIELMO

WINTERO

SERENISSIMO AC CELSISSIMO

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIDPI

A REGIMINIS -CONSILIIS

ET

STATVS INTIMI SECRETIS

NEC NON

VIRO

ILELVS.TEI

AMPLISSIMO ET CONSVLTISSIMO

BARTHOLOMAEO IACOBO

z

VAN

SERENISSIMO AC CELSISSIMO

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIPI

À .REGIMINIS CONSILIIS

MAECENATIBVS

ET BONARVM LITERARVM FAVTORIBVS

SVMMO HONORIS ET OBSERVANTIAE

CVLTV PROSEQVEN DIS

X as

MOC

HOC PROFECTVVM SVORVM. ACADEMICORVM

SPECIMEN

CVM OMNIGENAE SALVTIS VOTO

ET STVDIORVM SVORVM COMMENDATIONE

IN PIAE DEVOTAEQVE MENTIS SIGNIFICA-

TIONEM

SACRVM ESSE VOLVIT

OBSERVANTISSIMVS CVLTOR

- lO. HENRICVS REICHM ANN

«9OhtEo0

«N

COROL LA RIA

!

L Chmfhams per Deum jurare. hcet.

licet nobis fint fan&ae,

II. Iusiurandum per creaturas ,

effe&tum follemnis iurisiurandi non habet. .

UI Diftin&io-fponfaliorum in fpon(alia de praefenti et

cum

- de. futuro ,

apud Proteítantes recepta ,

antC iuris canonici norm conuemc

IV. Apud Romanos omnia fponfalia erant. de futuro

V. Maritus poteít res dotales mobiles alienare , licet

feruando poffint feruari.

VI. ludex etiam contra proprlam fententxam ahquem

in integrum reftituere poteft.

VIL Negotia bonae fidei , ex vi vel metu contratta,

regulariter non funt ipfo iure nulla.

VIIL. Vt minor in integrum remtuatur , non opus ett

laefione enormi.

"

IX. Malae fidei pofï'cH'or* non tenetur ad vfíuras percipl-

endas ex pecunia hereditaria.

X. Sumtus ftudiorum non pemnent ad peculium quaf'

caürcnfc.

3

PRAE-

(

«X

PC 0

Praenobiliffimo ,

atque fuo

amiciffimo

IOH. I—IENR REICHMANNO

SDP

PHILIPPVS CHRISTIANVS IE CKELN

Herborna Naffouius

Opponens Ordinarius

Ihil vnquam gratius , ihil iucundius , mihi

accidere potuiffet., quam abs Te benigne oppo-

nentis exornari munere ,

cum . optatiffüQam mihi

rem

praebeas occafionem , meum erga Te declarandi amo-

Gratulor ergo "Tibi Amice fuaüiffime de ftudio-

rum 'Tuorum profe&tibus, atque precor, vt moderator

omnium fupremus illis fic benedicat ,

vt

lumen

euadas

aliquando ,

quo

vniuerfus

refplendefcat

Appollinis Chorus.

.|d vnice mihi faltem expeto ;

vt perpetua Tua , ct fmgulan .benevolentia me femr

per profequi velis.

Cilt

«

«

S

SLC*tt ibir Sreunbe' Gift ibr Soufen ! G:ft mzt mn- a emem

T

- GCitteit,.

Oteidbmann. unfer Sretmb tvill freiten , beb 7jbm if b« Giieg

bereit -

Cotbt tvie fÉt at o6gefitget, tocil. Die. Greunbe übergnuat,

&Ortutt fie aud mit allem 9ebte, 7jbm bem Goiegrs4Gran& gereicht

QiGoburd) bat £E bann gefigt?. CfGie bat (Er bie Geino geftillt ?

ADurd) feine gelebrte Qunge, bat fEr fíe balp erfüllt :

QiGie tman. ibre feunft oernicbte , bat Ev - Deute baraetban

4Darumi man mit gróffem Siebte, je&o von Cjbws rübmen fan:

SReibmann. foagt $u defendiren beut eine gefabtte. 5ad,

nb tocil fEr fie aud) toobl gefübret, gaber: Djbim bie Geinbe nad,

SWiefen CfGeeg Den 3Dur getretten, foíge aífo immer Din,

9ispanrü 3D:w aud) cinmabl baeon baben teirff Gleminit.

furó bífe tventae Cerfeu Díttet

c Peflánbíaed Mubenfen von

$9u. defenden:en Píée(et äbbaub:

(ung du

äe(fen ergdebenfter $reuno unb

i2:yiener

$ $. $. Süget

$5. 3.5

au$ $2íic&8]

eroentider - Gveaner,

Jods

UO

-oeaäao-

i2

J5 ïBertber Greunb ! mem Siubim. mbtent mr fetcben

SO^

9vf

SGytt meine Gieoet mcbt nacf) OfGürben. fan befibreibern -

Gyod) teci Die 9robe sdigt ben unermübten. GSleif,

$n 3Du bisber gefübrt wnb ferner pod? feüft treiben :

o fbtergt gar. gem mein 9Xumb, woünfbt nur baf foíde

tant,

qWe 3Dein Gemütb befiegt ,. bie ibic gelebrten. feuten

$8o:5 $gugefellen toirb , umb allyít SYeu&en fdoafft)

9nég enbfib) febft ben. Gotubt auf Pindus Qypi&, bereiten,

mct bifen: teentaen *Berfcn two(te

bem foeren SBertbeioiaer voeacu

eíne& (o «üpmifoan Hnterfans

qené (ibuibiafer maffen graru-

bren /

Ccin fletà eacóenee

Steunb unb 2iener

Sob Qöeorg Sartor

$5. 9. :5

I

iu - foerborn /

prbent(ifer AOieberfpreder, .

«X rO

«D0XtO0» ..

17

BARSARGSAARASARAARÓ

fä&äää

&

-

3033 3R O3RON G k O k k OROR OOEOB OOOX X oO OOO

4DA o k k w odb o K k O KOOR OX O X 0 MC I d x UF CX N

y

vv *Wäæ?*ä*www*æææäaäæäfæw

E

DISSERTATIO SECVNDA

LEGATIS EX TESTAMENTO, CVI

CLAVSVLA CODICILLARIS ADIECTA -

.EST, PRAESTANDIS.

DEINDOLE ET EFFECTIBYS CLAV-

SFLAE CODIC[LLARLSGENE-

RATI M.

*

*

'5- XIX.

i ;

Axime omnino Romani aegre ferébant, tefta^ Maxime

menta fua, omni cum cura, et diligentia, con- amabant

M

fe&ta deinde deítitui.

"Teftamentum enim fa- Romani ,

*

:teftamens

ciendi ius praecipua ciuium romanorum habe

fua

batur praerogatiua (4), atque maxime ideo Romani, eo (o,

ferue-

reliéto , decedere ftudebant, praecipue , quod ita poft ii,

mortem fíuam in herede, cui fanctiffime eorum volun-

tas erat feruanda , adhué quafi viuere cenferentur. At-

que hac ex caufa, vt ne facile fine teftamento diem obi-

rent, heredes quoque fuos , ac legitimos, ad quos ie-

ge iam ípectabat hereditas, etiam teftamento faepiffi-

me heredes faciebant: uti longe plurima, quae in legi-

Nec minus ideo va-

büs occurrunt , exempla docent.

ris

(a).cARorvs SI,»GQN—IVS .de änti.

UUOR

quo f'ur.» Is TOVIATIOY, €AD, 125

1$

SECT.I. DE INDOLE ET EFFECT.

riis etiam legibus fuit teftamentis confültum , atque tum

quarta illa Falcidia, et Trebellanica, heredi conceffa,

ut hocce commodo , & lucro, ad hereditatem adeun-

dam permoueretur ; tum ius deliberandi, et benefici-

um inuentarüi , introductum, ne teítamenta ab heredi-

bus eX metu, faepe inani, aeris alieni latentis deftitue-

rentur,

Inuectae quoque eum in finem fübftitutiones,

vt, fi heres vel nollet, vcl non poffet, hereditatem adi-

re, tunc ad fubíütutum illa deuolueretur, atque fic te-

ftamentum fuftineretur.

Vnde igitur apparet , quam

inàxime Roimnaànos circà id laboraffe ,

vt tefítarnenta

conferuarentür, et fauorem ilum, quo generatim vl-

timae voluntates alias gaudent, in id praecipue fuiffe

comparatum , vt, quantum fieri poffet ,. effectus (uos

fortirentur.

"KX

Quare et

/'xuä ex caufa, vteffecibus fuis teftamentum

eorundem

b:nigna

non deíttueretur, regula quoque erat recepta , o-

erat iüter-

mnem . eius interpretationem fic effe faciendam , .ut ma-

preatio, EiS fübfiftat, et valeatdifpofitio, quam corruat (b): quod

ita faltem PAvLvs (c) limitat, nifi id, quod fcriprum eft,

aptrte conira, leges fcriptum fit.

Alias autemr , ew» in -

JLamenio ambigua , aut etiam. perpéram fcriptum efh , bemigne

ánterpretari , et fecundum id , quod credibile eff cogitatum,

Erédendum. effé , MARCELLVS (d) tradir, vt igitur fecun-

dum communem ilam , quam caivs (e) exhibet, re-

gulam, quod i» dubiss rebus . Lenigniora fint: praeferenda,

in benigna teftamentorum interpretatione. voluntatis

defuncti praecipua fit ratio habenda, eumque in finem,

vti IVLIANVS (f). notat, ea. fententia. eligenda,. quae vei ge-

rendae , liue, vt voluntas effe&tum fortiatur, ef& aprzer.

'"umrmus étenim, quo vltimae voluntates gaudent, fa-

uor maxime complectitur, carundem interpretatio-

m habeant.

nem fic fiel'is vt quouis modo valeant, & exitu

j 56 XXIU

(b) £. ix, de. seb. dub,. - ("

1

éod

(e) £ 56- de.vi.

$, 21, £2 ffn, &ód,

: (d) ,I- ET

iur à

(£). 4/e7. eosi

CLAVSVLAE CODICILLAR. GENER.&'rxm. 15

,

-

.Dum benigna autem fic o

brinebat vltin;arumi VO* et inter

luntatum interpretatio, per eandem fíaépe conferuabansalia eum

n

nem

tur teftamenta, quae alias fecundum iuris rigorem mi-

claufula

nus erant valida, — Arque hunc ipfüm in finem, vt ne

*

€odicilla.

tamen in leges peccari videretur ,

lureconfulti romani, rig inuen-

ceu eleganter et erudite 10. GOTTL. BEINECCIVS (g) do-te.

cuit, non folum variis faepe quaefitis coloribus, fiétionibus;

vel datis confiliis, ius ciuile durum ita temperabant, vt ta«

men iuris ratio , quae maxime fancta habebatur , nom

repugnaret ; Ííed varias etiam íaepenumero formulas

excogitabant , ea ingeniifollertia conceptas , vt, quae

íftri&to iure fieri non poterant, hiíce tamen formulis

adhibitis reéte fierent.

Eas autem inter formulas, fi-

ue heuremata , quo vocabulo illa Iureconfültorum in-

uenta , quae emolliendi iuris flricti pratia in iurifpru:

dentiam funt inuecta ,. intelliguntur, merito etiam c/as-

fela ila, in vulgus iam nota , codicillaris prouti YDEM

vir celeberrimus (h), et HENR. ERENCKMANVS (i) obfer-

uarunt ,

fibi locum: vindicat.

Licet enim de auctore

eiusdem , cuius nomen obliuio deleuit, non amplius

conífter, illa temen procul dubio veteri cuidam Iurecon-

fulto , qui plerumque apud veteres concipiendis- et con-

fignandis tabulis teftamenti adhibebatur (1) , debetur,.

eteum in finem fuit excogitata , vt vltima voluritas ,.

quae. ftricto teftamenti iure fubfiftere non poterat, ex.

:

aequitate,. et beni

g

gna .inteng;tätione , in vim codicillo-

rum. poffet fuftineri.-

$. AfXXAIL

Maxime gütem

: Variae

claufulam 'hanc codicillarem apud

formalae

Romanos fuifle confuetam , et frequenter in ,;cüamelj-

claufulae

2

ti

12. $.18. D. 4« i 38E.

(1)

(g) m iwrifprudentia eawente, pag. |

?DIBOT Hf2,

321,

Obufculor,

IO 88- ,- 17. deleg- Ze .dd'

(h) loc. cit. pag; 223.

G

I G, HEINECCIVS 59 ABtiqH.

» Diatr. de heurematicis cAb,

'ö"Mg' hä- 2 fif, 10, S- $.

"T IL .DE mn—oiiz ET EPFECT.-A *

codicilla. tis vfüueniffe, ex PAPINIANO (m), viPiANO (n), PAvLO (0),

tür ,

is radut- SCAEVOLA (p), -nec non ex DIOCLETIANI ét M AXIMIANI (q)

et THEODOsH (r) lmperatorum refcriptis eft colligen-

dum: praecipue, cum vLPIANVS (s) addat, eam pleror-

que paganos folere ,. cum teflamentum faciunt per. fcripturam,

adszcere.

Formula autem eius ita erat vr plurimum

comparata, vt teftator teftamento adderet verba : .Hee

teflamentum: volo

effe ratum , quacunque ratione poterit (t) x

vel: Ea omhiía, quae fupra dari fieri iuffi , ea dari, fiers

4olo ab omni berede, bonorumue pifefore .. qus mihi erit. e-

tam jure ab anteflato,

Jtem , quae dari iuffero j ea vts

dentur , fiantque , . fidei eius. committo (v) 5 vel: Si minus

aliquid legitime ,' minusue perite fecero , pro inre legitimo

baberi debet bominis fani volunta: (X); aut in omnem e-

uentum adiiceret: .$e velle, boc etiam vice . codicillorum

valere (y)3 liue, vt vim etiam codicillarum férzptitra debeat

-ebrintre (2) , vel: we pro codicilis esiam . fcripium. vale-

at (2).

. ;XXA*III.

i&tét quas,

Nülla þa»ute"m , qu

antum ad effectum attihet, inter

quoad ef- diger:

fas hafce formulas differentia intercedere viderür.

fecdim,

fiulla eft

Suünt quidém irterpretes , affirmantes ,' pofterioribus

differes. . formulis teftamentum iure codicillorum füftineri, ex prio«

tia,

ribus autem id in vim fideicommiffi valere, vellegati,

vel donationis mortis cauíá, velalio quocunuque modo;

quo de iüre effectum fortiri. poffit (b).

Sed nulla ex

legibus inter formulas illas djibrimi;ïis ratio repeti

po-

teít,

(m) n 1.741,- $a de vul, sj

l ij. de ïnofl-tej?s

(

pup. fubfi.

(n3 dB 1 3. de

l. $8, S. fin. de legat. 2.

(y)

teft . mil..

(o) $n l. ze.. qii

l- 3. 5 1. de ïtþ. mll: ].' 4-1:

teft. fac. po[f.

(k"ö in l, 13.

6.3. de vulg. et pup. jwbfh.

dé inoff reff. et l. S8. &. fím,

(2 4fb & i. C 4e codi-

se legat. 2.

cill.

(a) L2 G. de ma-

(',)

D« de teflam man.

pam. tef.

(b) w. 4. LAY-

in. L fin, $. . C, de codicill,

TERBAC

15 cell. tbeor. pradl.

(s): 4. l. 3.

(t3 À. zg.

lb. XXIX, tit. Vuig- 17.

$. x.wqui peft. fac. poff. 5 Qv)

CLAVSVLAE CODICILEAK.-GENERATiM. at

teft, atquein eo ipfo,. quod teftamentum in viih,;fideia

commiffi, leoati, aut donationis mortis caufa;velit. fu«

ftineri, iura faltem: codicillorum ad illud defiderantur.

Praeterquam enim, quod donationibus etiam mortis

caufa iura codicillorum fuo modo fint attributa (c), et

vix cafus contingere poflit , vt teftamentum , quod ne«

otium eft vnilaterale , in vim illarum poffit fuftineri:

üdeicommiffa certe non minus, ac legata, minimum

codicillos; eorumque iura, exigunt, vt valere poflint;

fi fcriptura , in vim teftamenti non poffit fufüreri5 cum

iure nouo inomni vltima voluntate, excepto teftàmen-

to; iura codicillorum defiderentur (d).

" Atque hac

ratione perinde erir, fiue in vim fideicommiflt, fiue.in

vim codicillorum , fiat interpretatio , quia et codicilli

adeffe debent, vtim vim fideicommiffi vltima voluntas

poffit fuftineri : vüde etiam THEoDosiv$ (e) in cafu,

vbi quis teftamento complexus fuerat, vt vim etiamy

codicillorum fcriptura debeat obtinere, ait, quod zrans-

ducere liceat. ad. fideicommiffi énterpretationem , velut ex co«

dicillis vltimam voluntatem.

uam igitur ob caufam,

dum PavLvs (f), et scárvoL& (g) , ex formulis illis,

quas retulimus , repetunt, quod tuünc ew» modo, et in

vim fideicommiffi, vltima voluntas debeat valere , omni-

ro eft intelligendum ,. quod fimul, et in primis , in vim

codicillorum , fine quibus ne

que fideicommiffum poteft

confiílere, fit valituia.

$. XXIV.

i

Ad easdem Tilwla"

S claufulas, quas codicillares vo-

Saepé

ufula

cant, alludere etiam videntur lüreconfülti , et Impera- &

CO 'n

ij

le-

tores, vbi ipfas quidem earum formilas non referunt,

xbus c(t

fed afferunt tamen ,; teftamentum, alias iure non valitu- j;pinclii-

rum, valturum effe in. vim codicillorim , ' vel fidei- genda.

mplen-

commiiü, vel ab heredibus quoque legitimis adi

-

dum,

3

tCex A 29:; €, i. qm teff. faes

6) livli, € . de dónar. wort. eanf.

( h, fm; $.2. C. ae todi.

PO

(g) & ss

$. ffn.

de legia, l, s de ima]f. teft,

;'lln (c) d! l' Iïn. s- '»

22

SECT,IL. DE INDOLE.ET EFFECT.

um , fi id fuerit adiectum.

Non enim commodüm

aliter leges fenfum tunc admittunt , nifi claufüla codi-

D

cilaris 1n iis fübintell

atur..

Exemplo eft rAPINIANVS

(h), quiaàit, quod,:

[

patris teftamentum iure zem va-

leat , a feriptura , quam teflamentum ejfe voluit ,. codicillos

»on faciat , mifi boc expreffum fi..— Habetur enim hic

teftamentum in omnem euentum codicillus, fi id fue-

rit expreffum, -quod certe aliter fieri non. poteft, nifi

.

per claufulam illam , z teffamentum | iure etiams codicillo-

vum -valeat.

Eadem .claufüla apud vreiawvw (i) eft

quoque intelligenda , vbi dicit, quod ex teftamento,

agnatione poftumae rupto , libertates non debeantur,

; Iterum

fí 4045 non a l'egit,imb quoque :herede. reliquerit.

fane hoc contingere nequit, nifi per claufülam codicil-

larem.

Cum enim heres legitimus, [iue ab. intefta-

to, minime fit inflitutus, nec heres ex teftamento exi-

ftat, :vbi id .agnafcendo rumpit ; neceífe omnino eft,

vt non iure teftament! , »qgod ruptum eft, ad libertares

dandas teneatur, fed, quia fcriptura nunc inftar codi-

cillorum , ad ipfum directorum , habetur: id quod per

claufulam codicillarem, teftamento in omnem euentum

adiectam , .quam idem lureconfultus alibi (I) refert, &

in teftamentis paganorum confuetam. dicit , fieri,

omnino exiftimandum.

Simile. quid. in vALERIANI et

GALLIENI lmpp. refcripto (m) occurrit, dum aiunt, fi

deicommiffariam liereditatem , fiue (übíliturionem,. va-

lere, licet heres ex teftamento deficiat, cum hereditas

fimul fic data efl , vt-effet. ab inteflato fuccefforibus poftulan-

da.

A fuccefforibus enim ab inteftato ,, apud. quos

omnis tefítamenti caufa deficit,, quod non ex teftamen-

to, fed ex lege, fuccedant, nihil certe poftulari poteft,

nifi ex codicillis , ab inteftato valituris: quare et hic

erit:

omnino- fupponendum. quod clgufuïa.codicillaris fu

ad-

(h) L42. s.,gx. He."oule. et. pub,

feflam. enil.

(:b) i5 Ia

fubft.

/(l) h 244 s. ii de

C. He fideisomm.,

fieic, lsberto,

(). 45 de

—

CLAVSVLAE CODICILLAK. GENERATIM. 3j

adie&ta , vt in onineni euentum teftanienturmi loco co-

dicillorum habeatur.

Denique eadem quoque ratione

eft claufuüla in DioCLETIANI et MAXIMIANI Impp. refcri-

pto(n) intelligenda ; vbi dicunt, ex reflameénto , quod

jurt non valet , nec fideicommüifom quidem ,. i on ab inte-

Jjato-quoque [uccedentes vogati probentur , peti poffe.

Cum

enim teftamentum hic iure non valeat ; nec étiam ex

ilo alias fucceffores ab inteftato obligentur , opus o-

mnino eít; vt abiis in omriem euentum per modum co-

dicillorum fuerit fideicommiffümi relidtum , et claufula

codicillaris eum in finem adiecta ; quia teftamentum,

quod quis facere voluit ; in vim codicillorum non va-

effum (0).

let, nifi id fucffiti- expr

g.* XXV.

Sententia

. Ántequam vero nuncà nobis poffi

t definiri, an-

ul.

BOH-

ne im cafu teftamenti deftituti fint legata ex huius clau-

fulae virtute fecundum ipíam iuris romani fentenriam

MERt de

effe&ibus

praeftarida? pauca quaedani prius de eiusdem iridole, et

claufulae

effectibus ;

Placet

laudatur.

generatim erunt praemonerida.

omnino hic primum viri celeb. 1vsT. HENNING. BÓHME-

RI(p) fententia, qua teítamentum , claufula codicillari

munitim , àd codicillos ab iriteftato réfert, . fed cum

hoc ramer difcrimine, vt ed hberedem ab inteflaro dirigan-

tur. codicilli vel jïmplicit'er, nulla condito teftamento ,. vel &«

sentualiter , condito teflamento , cui adietla eft clau[ula codi-

cillarit , quia declarat teflator ,. f6 in cafu , quo teflamentum

$£

þf&f/iere non Pojït, velle, vt iure codicilloyum valeat.

itaque teflamentum vitio laborat, difpofitio $ure codicillorum,

modo earum requifita babeat, valet , hevesque ab ánteflato vo-

garus cenfetur ,. vt veluntati

'defun&i jk:ischia: per modum

ffieivommzf.

$& XXVL

4

Fer clau-

que

Optime haec fententia cum. legibus , egrum

X

ra-

ulam co-

) i L. 25. C esd.

(o) l 13,

.- not, A4 tit, Infl. de codicill,

Q a. de iur. cod. 1. 41 $,.

G. r.. lit- ^. Add, eiusdem ius

de vulg. et pup. fabfl, l1. C

de seflam, manum,

(; 5

Digeftor, lib. 2 . tüt. 7f g 6 fe4,

4 — SECT.IL. .DE INDOLE ET EFFECT..

dicillarem -ratione conuenit.

Et prinium quidem: inde cohfítat,:

loco tefta- quod -per claufulam codicillarem loco teftamentu, 1ure

mehtti fi-- ^55 valituri, codicilli fiftantur,:vt-cenfendum fit ;; nom

ftunthr

lius teftamentum, fed folos codicillos; effe relictos.

£0odici

lli, ainp

ic enim PAPINIANVS (q) ait, quod, fi quis teftamentum

fecerit, fed id iure non valeat , ea feriptura , qmam tefla-

sentum e[fe voluit , codicillos non faeiat , sift boc expreffum

- frt.

Vnde igitur omnino patet , quod, fiid fuerit in

omnem euentum expreffum, fiue claufula codicillaris ad«

ie&ta, -teftamentum in cafu, quo non valet, vtique fit

pro codicillis-habendum. — Praeterea id clare etiam vrpIA-

Nvs (r) adfirmat , dum ait, quod nec, fi -confueta illa

claufuüla, fiue formula adiecta, fe velle, boc etiam vice co-

dicillrum valeres quisquam dixerit , ff imperfeBium [it tefla-

ementum , eodicillos mon effe ?. nam fecundum nofiram . fenten-

—tiam etiam diuus Marceus ve[eripfit.

Per intefrogationem

igitur quafi quaerit lureconfultus,' num quis it dubita-

turus, quin teftamentum , varios propter cafus iure

teftamenti non' valiturum, vi claufulae codicillaris adie-

. &ae codicillos repraefentet : quam fuam fententiam

per .diui etiam Marci refcriptum confirmatam dicit.

XXVH.

£t. qa:äd:m

'Dum autem vi claufulae codicillaris fic efficitur, vt

ab . inteíta- fer

to vgïituri.

iptura loco teftamenti nunc codicillos tepraefentet ;

mnino hi-codicilli erunt ab inteftato tales-habendi, et

ab heredibus ab inteftato adimpiendi.

Scriptura enim,

iure teftamenti non valitura, necamplius vt teítamerr-

tum poteft confiderari, atque ideo codicilli, quos virtu-

te claufülaesin eadem nunc folos confpicimus, funt tales,

qui nullo teftamento relicto fiunt, habendi, quales vero

codicilli ab inteftato dicuntur (s).

Praeterea, .cum in-

teftatus ille quoque decefífiffe dicatur , qui teftamentum

quidem fecit, fed quod iure non fübfiltit, vel exitum

g . Ls " ) Mu

per

non habet(t); hac etiam ex ratione«cod'icilli, qui

ta-

€3) L. 41.. $. 3. de,r vulg. 6-'. puþ.

;odicill.

(6) pr. Inft, d

fa.

(r) d. a. de teflam.

eosil,

hered, quaf ab iftejl.

(s) $.. Inft, de

R

^

N

N

"d

: cL-Avvsvr.A:E CODICILLAR. fGXbE*iNE'liATIM:I 2f

tabulas teftamenti, iure non -va'li-mri, Vi claufulae reprae«

fentantur, erunt codicilli ex caufa inteflati, & ad here-

dem legitimum directi, omnino dicendi. .Confirmatur -

hoc per refponfum scarvoLaE (v) in fpecie illa, vbi Lu-

Cus Titius teftamento fuo claufulam addiderat, vt, fi

Tninus legitime, minusue perite fecerit, pro iure legiti-

mo habeatur hominis fani voluntas, hacque ratione id

quouis iure, quo poffir, fubfiftar, et ita, fi 1d fieri neque-

atiure teftamenti, iure tamea codicilorum valeat. Ait

enim iureconfultus: Qeaefitum efl, inteflati eius bonorums

polfslfrone pezita, an portiones ad(criptae ex. cau[a fideicome

mi[fi pe polfint? . Refponds,. fecundum en, quaé proponerentuv,

poj?.

Spectat huc quoque viPiANvs (x), dum ait, ex

teflamento , a poftuma rupto, neque libertates deberi,

fi qnas non 4 legitimis. queque beredibus reliquerit : quo

certe non nifi per claufulam codicilarem fieri, ex iis,

Denique 1d e«

quae proxime diximus, omnino patet.

tiam vel maxime ex PAVLO (y) conftat, dum adfirmat, fi -

þateffamil'ia&addideri—t : Hoc teflamentum volo effe ratum; .

guacumque ratione yoterit : videri eum voluiffe, omnimodo va-

Sic e«

lere ea, quae reliquit , etiamft inte[latus deceffrffes.

nim, dum propter hanc claufulam ea, quae paterfami-

lias reliquit, omnimodo fünt praeftanda; non folum illa

praeftanda veniunt, vbi teflamentum iure fübfiffit, fed

etiam vbi iure non poteft fuftineri, vel exitum non ha-

bet, vt inteftatu$ paterfamilias decedat , ex iure codidl-

lorum, ab inteftato tunc valiturorum.

XXVIIL

Xnde notandus omnino yvenit CHRIST. WILH. Contrarís

KVESTNERVS, dum in differtatione illa(z), quae nobisa. xv

haec fícribendi occafionem dedit ,

O

inatur, (teüamenta NERI feBs

cum claufula codicillari nihil nifi co

á

icillos a teftato. effe, tentia ne-

(l5 atür,

1

vel iis faltem ,ümïllinm, vt co.d;ciuoxum quoque 'gne

to

$4 ex fefamento , eui elau-

: (v) im L ss. &. fim. de . legat, a

(x) 1. 24 $. 11. de fideic. li-

Jula. codscillaris ineft, deflituts

bert,

(y) F. 29. $ 1. qui

féfe, fac, po[f. — (u) delega-

non pmcj?nm(ig $.6

46

SECT. II .DE INDOLE ET EFFECT:

to iure fint Cehfendä.. Rationem fuae fäntentiae* mdeprï.

mum. repetit. vir clariffimus ,. quod ir codicillis ab inte-

ftato. heredis inftitutio nullum habeat locum,. fed fidei-

commifífa faltem, et legata, admittantur: in teftamentis

autem, quae ex claufula illa codicillorum vicen fübeant;.

heredes fcribantur, iis alii fubftituantur,. huiusque gene-

ris alia; quae non nifiin teftamentis locum: habeant,. in-

uenilantur.

Sed maxime infirmum: eft hocce argumen-

tüm , et; fiid fequi liceret.,- affüimendum inde foret , te-

ftamentum. propter claufulami illam neque in. vinr codi-

cillorum a teítato effe fuftinendum,. quia. nec hifce'in co-

dicillis hereditas dari pote(L;. »e per eos, vti PAPINIANVS (a)

ait, qui ex teflansento valerent, ip[um te[lamentum, quod vi-

ves per inflitutionem heredum capits confirmari videatur. Prae-

terea, licet verum fit, quod directe nemo' poffit in: codi-

cillis heres fcribi, veleidem' fubílitui ,. vtique tamen id

oblique, fiue per fideicommiffum, fieri poteít (b),. vt

hac ratione,. quemadmodum mox: plenius oftendemus;

teftamentum: poffit vi. claufulae: inftar codicillorum. ab

inteftato: adhuc' valere..

. Atque' hoc etiam: clare alibi

eX:. PAPINIANO, (c) patet, quem KVESTNERVS' in partes qui-

dem fuas vocat, fed:eius fenfüm non re&te expreffit../. Ad-

firmat enim Iureconfultüs in cafu', vbi quis, nullo alio

teftamentó facto,. in codicillis: dixerat, TZtsw beredem effe

volo, quod. multum interfit ,. vtruz» quis fideicommi[[ariam:

Weyeditatem: a legitimo per banc firipturam, quam codicillerum

inflar. babere voluit, reliquerit : quia, vti ex: aliis quoque:

lecibus paffim conftat ( d) ,. omnino recte in codicillis

ab inteffato: heredis:inflitutio fideicommiffaria: fieri

Or

teft, vt fic in vim eius illa inftitutio adhuc poffit füftine-

Xb «m vero tefFamentum: facere: fe exiflinzauerit.

-Nam boc

ca[(n nibil a legitimo peti peterit z quia fimul,. et in omnem

euentum, codicillorum iure; vlima: voluntas: non: poteft

cen-

10, de z'ürel codicill.

Q

(b

Cx DELsd4 4

2, Inft. de codieill,

(c) in.

codicill. $. 1o. lnff,

do fidei-

13, $v r. de iufe codic, — (d)

fomm. hered.

! ,-cLA«&A'SVL:A*E cq.DIC;LLA;R. fGENgFRATX-M. 23

cgnfer*ix, vbi quis nulla ratione eos, fed folum teftamen-

tum, fcribere voluit.

Et hoc vltimum credendum effe

adfirmat lureconfultus, vbi quis, nulla alia declaratione

accedente, verbis, teftamento propriis, fuit vfus, dum

a Titio legata reliquit, et fubflitutum .ei adfcripfit ,— beres ff

non extitiffet.

Vnde nullatenus hic dicitur , codicillos, in

quibus ita -heres fcriptus .deprehenditur, a teftato effe,

vel fpeciem :teftamenti habere , fed potius adfirmatur,

heredis inftitutionem vt fideicommiffariam ab inteftato,

ab herede legitimo adimplendam , valere, fi quis fcri-

pturam codicillorum inftar haberi voluerit.

Quare et

noftrra potius fententia inde vel maxime confirmatur,

cum alter cafus, wbi quis fcripturam in vim tantum te-

ftamenti, non autem fimul codicillorum, valere voluit,

huc plane non pertineat.

[L]

XXIX.

Praeterea, nec illud clar.kvEsTNERT argumentum . .et cetera

recte procedit, quod, cum quis teftamentum fecit , .et eiusdem

heredem in eo inftituit , ;claufülam-autem :codicillarem ?!£umen.

fübiunxit, tunc vtique codicilli, qui inde fiant, teftamen- *

tum fequantür , et ita a teftato fint , :dum «connexi fint

cum teítámento, et idem , .quod teftamentums praeci-

piant.

Licet enim verum fit,. quod prius teftamentum

quis facere voluiffe fit dicendus , vbi heredem inflituit,

vel fubftituit, aliaque in teftamentis :confueta difpofuit,

vti ex PAPINIANO proxime vidimus , .et ex IVLIANO (€)

quoque, quem KVESTNERVS eius rei teftem adducit, eft

coligendum ; ceffat hoc tamen ,. vbi in eum euentum,

quo fcriptura iure teftamenti non fit valitura, :claufula

codicillaris fuit adiecta: fiquidem tunc, «cafu exiftente,

fcriptura nullo amplius negotio teftamentum, fed folos

codicillos, repraefentat. Hacce eniminre, vtexfcriptura

fiue teftamentum, ftue codicilli; intell

ipantur, foli ftatur

voluntati defuncti, vt quoque, fi is codici

d

llos voluerit re«

linquere, heredis inflitutio, 735iwm beredem effe volo, quae

fideicommiffaria accipiatur (f£).

alViaS Qire&a videretur,

Y^.

D23

Quae

(*) . zo. de iur, codic,

(f)

's'i T

M

-

4$ — SECT.IL DE INDOLE ET ï-;i:rl'ch |

Quae cum ira fint, et ex voluntate defan&i declarata con-

ftet, fcripturam , cafuillo, vt iure teftamenti non vale-

at, exiftente, folos codicillos, nullum autem amplius

teftamentum , fiftere ; nefcio fane , qua ratione quis

fibi perfuafurus fit, codicillos Hofce inftar codicillorum a

teftato, fiue teftamento confirmatorum , annexum et fe-

quelam teftamenti effe, cum hoc ex ipía defuncti volun-

tate neque in rerum amplius natura perfiftat. — Neceffa-

rium quoque foret, fi id liceret admuttere, vt, teftamen-

to iure teftamenti non fubfiftente, claufula quoque codi-

cillaris, ceu eius accefforium, corrueret, er non fübfifte-

ret, vt nullum fic vfum praeftaret, quia regula alias ra-

tione codicillorum ex caufa teftati valet, et ipfos quoque;

teflamento infirmato , vel corruente, omnino: corruere

(g».

Sed , quemadmodum hoc tum ipfi defünctorum

voluntati, tum pluribus illis legibus, quae;claufulae co-

dicillari infignem virtutem tribuunt , repugnaret, ita fi-

mul inde liquet, quod , vbi teftamentum ex claufula hac

in vim codicillorum fuftinetur ,. id incongrue plane pro

codicillis a tefteto reputetur.

$o XX

remouen-

Denique nec alicuius ponderis eft argumentum;.

tur,.

& clar. KvESTNERO ad confirmandam íuam opinionem

tanquanr in praefidium, vti ait, adductum, quod fcilicet

ex' plerorumque Tureconfültorum doéctrina , quae iuris

rationi fit conueniens, codicilli a teftato heredem inftitu-

tum, illi autem ab inteftato heredem legitimum , one-

rént.

Licet enim hoc per fe minime n

e

emus, nullum

2

id tamen praefidiumr ipfius fententiae affert, quamdiu

non probauit, codicillos, qui per claufülam codicillarem.

repraefentantur, folum inflitutum heredem , non aurem

legitimum, onerare. Neque autem vllam eum praetere

ea im finem rarionem adduxit. -

Contrarium potius e-

ius rei, et legitimum praecipue heredem per eiusmodi

ni-

codigillons onerari ex iis; quae proxime diximus, om

no

(9) 4. s. st-'«?l,t;:«-l.ïl*ö'o " 419;1. eod.

-

:

CI;AVSV*LAE CODICILLAR GENERATIM 29

no patet. — Cum enim teftamentum ex virtute. claufufse

pro codicillis reputetur, etíicincafu, quo id iure tefta-

menti non poteft valere, nec teftamentunm a. defuncto

confectum, fit cenfendum (b) : deficit omnino cum . eo-

dem heredis inftitutio , quatenus teftamento eft propria;

et ceffat quoque ómnis heredis legitimi exheredatio, vel

praeteritio (i. — Quare, cum fic legitimus omnino heres

exiítat,. et permaneat ,. ipfi quoque, vti pluribus etiam ex

legibus conttat (D, onus praecipue incumbit, voluntati

defun&t fatisfacere, et necefle eft, vt vltima voluntas in

vim codicillorum ab inteffato fit interpretanda.

XXXI.

Quae cum ia fint, corruit iamr praecipuum clar.

Tefta-

KVESTNERI argumeutum, quo poftea probare eft annifus,

p;cmum

vi &aufu-

legata ex. teítaménto deftituto, licer claufula codicillaris

iäc" COC?D-

fuerit adiecta, non debezi.

Cum autem fic ex:iisy. quae

folo: codi-

proxime diximus, inaprico fit conftitutum, teítamentum

cllorum:

ex claufülae codicillaris virtute 29 vier codicillorura ab in-

ab

inteft,

peflato füftineri , prono etiam iude fluit alueo, id ex folo

iure eft

cenfen-

tunc codicillorum. ab inteftato: iure' effe. diiudicandum.,

Um',»

Ípía enim. res vtique docet, quod teftamentum in cafu;

quo legesvolunt , idnon iure teítamenti cenferi, fed

vice codieilloyum valere (my), íiue vim codicillorum obtinere::

1), vel pro codicillis valere (0) , aut ceodiculos effe (p),

'GX

t

Oolo etiam codicillorum iur

e fit aeftimandum:

Vti fcri-

f

prura enim, quae teftamentum habetur, exí

O

lo teíta-

menti(q); itaquoque, vbi illa codicillos repraefentat,

ex folo eorundem iure, eft diiudicanda. . Atque hinc re-

"üla, cum theoria et fenfu lepum omnino conueniens,

ex. claufulae codicillaris virtu-

e&? colligenda; quod toties

te

iib

lg. deteffomib — ( z.

& n C. de codicill.

o)

j

Infl. de codicill 1. 0. D. eod,

L C. de tefl. munium. d

(1). Jeas. 4. z. deiur. codic

vules pr» C« de codicill:

(»)

l s8. & fem. de leg. 2, l245

d. L 3. 4h fin. de teff.-inil,

$.. de fideic. lib, 1, 11. C.

(0) x« de inr, codicill, L. 14«

de. manufo. te[f.

(m) /, s.

C, de teflam,

de tefi, mil, . QY l, ul

a

^

3

O

SECT, TI. | DÉ INDOLE ET ;:EFFE&T.' :

&e vlima voluntas fit in. vim-codicillorum fuftinenda;

quoties non ea tantum , .quae alias lege ad codicillos re-

Quiruntur, circa eam deprehenduntur, íed quoque illa,

quae relicta vel in eadem difpofita inueniuntur, ita pof-

funt commode ac benigne accipi, prouti cum natura et

indole codicillorum . conuenit.

Valébunt igitur et fufti-

L]

nebuntur inde partes teftamenti, quae valere poffent, fi

nullo faéto teftamento, foli codicil!iab inteftato adeffent:

-non autem valebunt, fi nec valerent, vel fuftineri poffent

in cafu folorum codicillorum ab inteftato reli£torum, vt

itaque a codicillis ab inteftato fit ad teftamentum, quod

claufula codicillari eft munitum, et virtute eius vim co-

dicillorum obtinet, argumentum ducendum. — Atque ea

ex regula omnes omnino claufulae codicillaris effectus,

circa quos adeo va

ga eft -in;g.ljpl'etum do&ri?a ; erunt

ade,,üniendi..

. XXXIL.

aquate feme

"Vnde primum .coligendum , quod re&te vulgo

ger requi-

interpretes tradant, per claufulam codicillarem teftamen-

fita codi-

.«ilorum

tum imperfectum, vel iniufrum, quod ne quidem requi-

.defideran-

fita codicillorum habeat, non fufüineri (r | Non enim

8U $

oteft in vim codicillorum valere fcriptura, vel pro iis

DL

aberi, quae partibus illis, quas leges in codicillis defi-

derant, eft deítituta.

Atque hinc, licet iure antiquiori,

uo in codig:illi,s nulla follemnitate ordinati

onis opus €-

Xat(s), quoduis teftamentum iniuftum , vel imperfe-

oterat con-

€&um, ex quo de enixa defun&ti voluntate p

ftare, in vim codicillorum poffet fuftineri; vtique ta-

mnen iure nouo neceffe eft, vt minimum. ea fint obferua-

ta, quae ex conftitutione THEODOS!! (t), vel potius tvsTr-

NIANI, Cuiilla ex IACOBI GOTHOFREDI (V), et EVERARDI

.

OTTONIS (X), obferuaüoge eft tribuenda, nouiffim

qui-

(r) GE. AD, STRYV. fn fynt, iur.

codicill, (t) $nvlz, $. fip. C.

eiu. exerc. 34 V. 65. Lv D.

(v) im comment aA i. 7. C

MENCKEN 72 [yflem.. iur. Cinta

Theedof. de codicill.

)

in comm, ad, $. "vit, Infl, de

fecundum Pánd. Lib.29. tit.7.

$. $.

(s) $. vit. Inft, de

cedicill.

-

CL A&SVL,A*E'J .;Vc-*ömcmmk.. Q-ENF.R«AT:IM*; E

quiï*umür , vt codicilli rite condantur.- Oportet itaque,

vr quiuque faltem tefles, oel rogati ,^ vel fortuito: praefentes,

h.

qno eodemque tempore fuerint adbibiti, atque ili , ft in fcri-

pris voluntas fäe?it'gompo/iia',i fubnotationem: fuam: adcommo-

dauerint, fi vnquam velit teftamentum ex virtute claufu-

lae in vimr codicillorum füftineri- ^ Atque hinc , vbi de

effectibus claufulae codicillaris fit fermo , femper fuppo-

nendum;. teftamentum:hifce faltem codicillorum: requifi-

tis njinimef deftitui..

$- XXXIIL

üS, nOg ate

'Vbí autenr teftamentum: fic omnibus iis partib

quae lege ad codicillos requiruntur ,. conítat, etillud vi:em valet

claufulae iv vim codicillorum füftinetur, opus omnino difeofitio ;

eft, vt quoque tunc omnes illos effe&tus fortiatur ,. qui a-

quatenus;

:

quae fcti-

lias codicillis funt proprii, vbi ea,. quae a. defun&o fun

E. prà- funt,

relicta , ita poflunt commode accipi ,. vel eunr in' mo- cumindo-

dum intelligi, vt curr natura et indole codicillorum: con-* codicil-

rum

ueniant. Nec'ipí2 tantum rei indoles id exigit, fed vo-

non con-

lunt. id. quoque leges, etplura, quae'in iis occurrunt,

'ueiiiunt,

exempla hoc comprobant.

Sic primum, regula cum

valeat, quod codicillis hereditas directe neque dari pof-

fit. neque:adimi (y) ;; facile patet,. nec claufulam codicil-

laremr eum habere effe&tunr,. vt heredis inftitutio in vim.

inftitutionis directae füftineatur: — Vnde rvr1awvs (z) ait:

Hereditas teffamento inutiliter data now poreft. codicilis quafi

bereditas confirmari.

Confirmatur hoc per refcriptum,

quod rHEOoDoSIO (a) vulgó tribuitur, et quo fancitur;.vt,

Ll

f teftator' in teftamento complexus fit, vr ;4 pre codicillis

etiam valeret , tuncheres fcriptus electionem habeat,. v-

l,

trum ex teítamento hereditatem petere velit,. an: vero ad

fideicommiffi perfecutionem ,. quae ex codicillis vi clau-

)j

fulae competit, adfpirare cupiat? vnius autem actionis

electione eum fibi alterius aditum praeclufiffe.. . Exinde

m di-

^

enim. clare cexïitaþ,., hereditatem ex teftamento falte

re&;

e.

^

T

) & z. Inff. de codicill. l1. D

de iur. ?od;

(a) in l. vls,

p c. d codicill,

4. 7, C. eod, | (z2) lz. $ 4

WE

y9 — SECTI. DE INDOLE ET EFFECT.

recte peti, per dlaufülam autem codicillarem heredis in»

ftitutionem rminime ita fuftineri, vt

pari :izationg directe

inde liceat hereditate

"

m petere.

$.A XXXIV.

laufülam öodiäillar—&:m fu-

salent au-

Contra vero vtique per c

tem Éi- ftinentur difpofitiones teftamentariae , quatenus ex codi-

pi2» QUA. cillis etiam, fiii fuiffent relicti, poffunt valere, vel fic ta-

1€

benigne

tenus

men commode accipi, aut benigna interpretatione iuua-

poflunt

ri, vt cum natura et indole codicillorum conueniant. . Sie

et in eafu, vbi te-

accipi , vt enim pergit idem ille Imperator (b) ,

cumindo- ftamentum iure non eft valiturum ,. nec ideo eft conful-

le codicile

tum, exeodem hereditatem directe petere, fed potius

lorum

conueni«

conducit, wi cleufulae codicillaris tanquam ex codicillis

ant,

agere,

adfirmat, quod tunc eransducere liceat ad . fideicom-

mmif; interpretationem, velut ex codí

cillis vltimam voluntatem,

ff id ille compl:x

us fit, vt vim etiam codicillorum feriptura de-

beat obtinere.

Vr igitur heredis inftitutio poffit tanquam

ex codicillis valere, per benignam interpretationem, quae

codicillis, et fideic

om«miílis, cft propria, vt volsntas ma-

gis quam verba, p

lerumque intuenda fit (c), fle&tur illa

in obliquam fideicommi

(

Tariam inftitutionem.

"'T'eftator

enim, dum hocin cafa codicillos magis,

quam teftamen-

tum, relinquere voluiffe eft cenfendus, cenfendus quoque

eft voluiffe, vt verba fua ita capiantur, prouti cum natura

et indole codicillorum, qui maxime ad fideic

oimn

mWTa re-

Atque fic

linquenda funt comp

arati (dD, fit conueniens.

(c), dum ait, quod hereditas tefta-

lucem capit IVLIANVS

mento inutiliter data non pofk

t codicillis quafi hereditas

em fübiungit verba:

fed eam ex fi-

confirmari, ftatim aut

deicommaiffo peti poffe.

Nam, dum teflator in omnem e-

uentum voluit here

ditatem per codicillos dediffe videri,

id ex benigna illa interpretatione

factum cenfetur ratione,

timus heres non amplius exhe-

codicillis congrua,

- vt legi

redatus, vel praeteritus,

fed ab eo hereditas, faluo quar-

relicta,

tae Trebellianicae beneficio,

per fideicommiffum

habeatur.

[ XXXV-

(b) 9. L. l. €. ;

*(;) .z. 161 C.

Tnfl. de fid. ber.

(C) l! i

de fdeieomrn.

(d) gr. et

j, 4",4'3 éur, €007

4 2 Wï'. de codicill, $. 10

DISSERTATIO IVRIDICA

LEGATIS EX TE STAN

T

DESTITVIO, CVI CLAVSVLA

CODICILLARIS ADIECTA EST,

PRAESTANDIS,

OPPOSITAÀ

CLAR

KVESTNERO

LIPSIENSI

CLEMFNITI"R ANNVENTE DIVINO NVMINE

g—VAM

AVCTORITATE ET IVSSV

RECTORIS MAGNIFICENTISSIMI

SERENISSIMI AC CELSISSIMI PRINCIPIS

ET DOMINI

DOMINI

GVILIELMI V.

AVRIACI ET NASSAVICI PRINCIPIS

RELIQ.

PRAESIDE

LVDOV. CONR. SCHROBDERO

I. V. D. ET PROF. PVBL. ORD.

DIE XV DECEMBRIS A. R. S. cl» I»cc rvrr.

H-Los

PVBLICAE COMMILITONVM DISQV ISITIONI

SVBIICIET

ERNESTVC CORNELIVS PAGENSTECHER -

HERBORNA NASSAVIVS

HERBORNAE

LITERIS REGELINIANIS

k

|

5

P

&

VIRO

PERILLVSTRI ET EXCELLENTISSIMO

DOMINO

GEORGIO ADAMO

DE

RAVSCHARD

SERENISSIMO ARAVSIONIS ET

NASSAVIAE PRINCIPI

A MINISTERIO STATVS ET SANCTIORIBVS

IVSTITIAE CONSILIIS REGIMINISQVE

DILLENBVRGICI HODIE PRIMICERIO

SPLENDIDISSIMO,

VIRO

ILLVSTRI ET CONSVLTISSIMO

DOMITNO

IOANNI ECKHARDO

SPANKNABE

SERENISSIMO ARAVSIONIS ET

NASSAVIAE PRINCIPI -

A MINISTERIO STATVS ET. REGIMINIS CON.

SILIIS; SVPREMIQVE IVSTITIAE DICASTERII

DIRECTORI GRAVISSIMO.

VIRIS

MAGNIS PACIS DECORIBVS

BONARVM SCIENTIARVM PRAESIDIBVS

SVMMO HONORIS ET OBSERVANTIAE CVLTV

PROSEQVENDIS.-

X2

"VIRO

VIRO

PERILLVSTRI ET EXCELLENTISSIMO

DOMINO

ANTONIO VLRIC.

iDE: I:.RATH

SERENISSIMO ARAVSIONIS ET

NASSAVIAE PRINCIPI

A MINISTERIO STATVS, ET REGIMINIS

(EJ OD DILLIT NBVRGI EST LONSILIIS

»VIRO

AELVSTERI-

AMPLISSIMO ET CONSVLTISSIMO

DOMIN:O

IOANNI

GVILIELMO

NINTERO

SERENISSIMO AC CE LSISSIMO

ARAVSIONIS ET. NASSAVIAE PRINCIPI

A MINISTERIO STATVS ET REGIMINHS

CONSILIIS

NEC NON

STATVS

INTIMI -SECRETIS.

SMIRAIS

DE REPVBLICA LONGE MERITISSIMIS

ET MAECENATIBVS

AETATEM DEVENEKANDIS

VIRO

VIRO

ILLVSTRI

AMPLIS?IV(G ET CONSVLTISSIVIO

D'OWEINO

BARTHOLOMAEO IACOBO

vVAN RBCK

SERENISSIMO ET CELSISSIMO

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIPI

"A MINISTERIO STATVS ET REGIMINIS

CONSILIIS.

VIRO

PERILLVSTRI ET CONSVLT ISSIMO

DOMINO

GEORGIO VOLLRADO

pE KOPPELOW

SERENISSIMO AC CELSISSIMO

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIPI

A MINISTERIO QTATVS ET.

REGIMINIS CONSILIIS.:

MIRIS

SVIS IN REM OMNEM PVBLICAM MERITIS

MAXIME CONSPICVIS .ET BONARVM LITERARVM

MAGNIS FAV'TORIBVS

OMNI PIETATIS AFFECTV

SVSPICIEWDIS

X3

DISSER.

DISSÉRTATIONEM HANCCE IVRIDICAM

STVDIORVM SVORVM . ACADEMICORVM -

.QVALECYNQVE SPECIMEN

VO PRAESCRIPTAM NVPER ALVMNIS NASSAVICIQ

DE PVBLICE

DISPVTANDO LEGEM SIMVL

IN ANTECESSVM EST OBSERVATVRVS

IN SVMMAE ET PERPETVAE OBSERVANTIAE

AC PIETATIS TESSERAM

CVM STVDIORVM . SVORVM

ENIXISSIMA COMMENDATIONE

SACRAM ESSE VOLVIT

4

NI

ogsnggfzxr 1651MY'S nzpmssmrsavz

CVLTOR

ERNDSTVS CORNELIVS PAGENSTECHER

um x Jä*!

- COROLLARIA.

1. Libellus poft litis conteftationem non poteft, eodem manen-

te proceffu , mutari.

:

II. Haereticis quoque feruan

da eft fides. -

HiI. In obligationibus faciendi praecife factum deb

et

atio ad id, quod intereft, faltem eft fubfidiaria.

iv. &

hriftianis non

"

interdi£tus.

plane omnis actionum 'iniqria;-rufm víus eft

V. Dotis promiffio eft pa&um legitimum.

V]. Procurator aéctoris dominum

reconuentione.

quoque

aciéndere AAEb in

VII. Procurator tenetur appellarc*./

VIIL Aequiffima eft lex Aquilia, du

m damnum , culpa etiam

leuiffima datum, vindicat.

VHH. Minores etiam aduerfus ld ; quod au&ore'mtore, veleum

confeníü curatoris gefferünt, in integrum funt reftituendi.

X. Bonae fidei poffeffor fru&tus confumtos non reftituit , licet

locupletior fit factus.

E

OX

: æmwxm&

Praenobiliffimo atque Honoratiffimo

ERN. CORN. PAGENSTECHER

B l1 P

S CHRISTIANVS ÍIE

'CVKMPE LN.

: If'HILI.PPV

. Herborza Na[[auius.

Opporietis /| Ordinarius,

"WÍ quae mihi vfiquam opportuna de profectibus Tuis Tibi

N

b gratülandi occafio fuit, celebriori eam nactus fut lioc die,

E

quo certantem 'Te mecum , atque vincentem tne video,

dum munere opponentis fungor , quod benigne mihi deferre

non dubitafti.

Gratias ergo tibi, vt fas eft; ago quam imaxi-

mas, quod munere hoc opponeritis ordinarii me condecorare

volueris ; fimül autem gratulor Tibi ex ánimo fpécimen, quod

mi-

iam cxhibes infignis dihgenrige Tuae , agqug bonae in The

IS

X« )o( J

dis arte. iam quaefitae fcientiae:. ^ Addo ferium illud m&um'-vo-

tum,-vt almus Deus ítudus 'T'uis fic benedicere velit, vt amplif-

fimum inde doéctrinarum thefaurum aliquando colligere poffis.

Dabam

Vale atque T'ua amicitia me amplecti nunquam define.

Herbornae di? VIll. Dec. A. R, S. M DCC 'LVHI. ;

Nobiliffimo Viro queni

Huius Difputationis Domino Defenfori Amico -fuo cariffimo

E CQ TAGENSAECHERL.

Mice dilectiffime,

:

Pol incipis fortiffime,

Á

Veftigium Patris Tui

Gradu veloci perfequi;

Per haec enim

rimordia,

Jam doécta fcan

4

s pulpita,

€Quae faepius fcandit parens

In viuis. adhuc eminens.

In hoc opus laudabile

'Tibique pol fanabile,

'Tam ex pectore et corde intimo

Grator Tibi, quam candido.

Ago Tibique gratias

Non fimplices fed maximas

Abs Te. quod aduerfarius

Electus fim . ordinarius.

Vt profperet Deus T'uas

Has inchoatas litreras,

In hisque femper valeas, -

Opto Tibi, quoad me amas.

— Hi(te paucis verficulis gratulari voluit

IOANN. GEORG. SARTOR

- "Qpp. ord.

Bs

V qe J

33

o sss am r st a tV

tf amm a(2 noniamom a d ^ m s n Do

D

f^.

st^

k . k kÀ BÀ

D A E U RE —

KT

,

uY

"

A

x

QX/

o

3 c»

3« c

2

uf T

oX

r

ä

:

É

/.B— (( um A

/.ï-—-- (

DISSERTATIO TERTIA

LECATIS EX TESTAMENTO , CVI

VLA CODICILLARIS ADIECTA

CLAVS

"EST J 'PR»AE:ST ANDIS.. .*

H

à

($OXXXV.

Quae *bc:

Ber;'ighä haec

vltimae voluntati

S 'intcärpretatio' con-

nigna in-

firmatur etiam per PAPINIANVM(f), vbiait; quo

terpretatio

defunctus per verba ,

Jatium) — beredem:. e[[e - volo , viceius o»

etiam . fideicommiffariam. hereditartem, a legitimo re- fendicur,

Bquerit, vbi feripturama codicillovum inflav..baleri vo-

luit , licet.alias- ex dire&ta heredis inftitatione; vel le-

gatis relictis, fit colligendum, ipfum voluiffe teftamen-

tum facere.

Clare;etenim hoc docet, quod, dum vl-

tima voluntas vi claufülae eo ;modo fuítineatur, ac fi

nullum teftamenrum , :fed foli codicilli ab inteftato ,. ad

heredem legitimum dire&i, fuiffent relicti, tunc verba

etiam defunci ita fint benigne capienda, vt is codicillis

hifce conuenienter fit loquutus.

Eadem . fane ratione,

qua ScAEVOLA (g) adfirmat, quod, fi pater filio Z codz-

cillis -fubflituerit .. deinde filius: impubes. dece[[fevit z.. lieet

fulflitutio iuutilis fit. ; quia: codicillis - bereditas neque. darz

zeque -adimi. potefo 5 tamen benigna intevpretatioue placeat,

vt mater , quae ab intéflato pupillo fucceffit y fubflztutis fi-

1;':4

dez'mmmz]]b obligetur. - Yta enim fubftitutio quoque, ve

18

(f) Io 33* S' l. e'.,n

(p) 4 z.

þ'nd SC, Trebell,

$4 SECT.I. DE ,INDQLE ET EFFECT.

bis dire&is-in -codicillis-mious: congvue.er inutillter &«

&a, exillo voluntatis fauore in fideicommiffariam, quae

uod

cum indole codicillorum conuenit, accipitur.

igitur cum fuerit circa inflitutionem, vel fübftitutionem,

in codicillis inutiliter factam , receptum , adhuc maior

eius rei ratio in teftamento , quod claufülam codicilla-

rem adnexam habet, valebit. - Nam , dum defunctus

tunc eo faltem animo verbis dire&tis fuit vfüs, quod

initio putaret, vltimam voluntatem iure teítamenti effe

valituram, vtique eít dicendum, quod, dum poftea in

omnem euentum claufulam codicillarem adiecit, et fic

vltimam voluntatem loco codicillorum haberi voluit,

hunc etiam in cafum non amplius verba fua ita directa,

prouti in teftamentis vfu veniunt, haberi, fed ea omz,

quo valere poffint, 72040;. vti PAyLvs (h) loquitur, de-

clarari, five ita, prouti cum indole codicillorum conue-

nit, ob-liquva'»et fideic

ommiffaria accipi voluerit.

6; XXXVL

vnde pri-

Satis itaque jam adparet; claüfulam codicillarem

marius t du

plicem potiffimum forüri effe&um.

Primus eft, vt

duplcx

claufulae

teftamenturm in cafu, quo non eft iure teítamenti vali-

codicilla-

turum, loco codicillorum ab inteftato babeatur , atque

rs eff dd iure & in vim eorundem ira fuüflineatür, vt non ame

&us nota- plius teftamentum, íed foli ab inteftato codicilli relicti

[49 30j

videantur.

Alter vero effectus eft, vt hoc etiam in ca-

fu, quo teftator fic non amplius teftamenrum, fed codi-

cillos, relinquere fe voluiffe, declarauit, verba eius fecun-

dutn ipfam hanc declarationem ita fint capienda, et be-

nigne interpretanda, vt cum natura et indole codicillo-

rum conueniant, atque fic valeat vltima voluntas eo

inodo, quo valeret, íi per folos codicillos, et quidetn

ratione , ipforum indol| congrua, fuiffet relicta..

trumque hunc effe&tum breuibus, . more fuüo, Paviyvs (i)

exprimit, dum in'cafu, vbi paterfamilias claufulam il-

07112

-la-m teftamento addidera;, ait: - videri eum voluiffe ,

?7200

(i) 4. L. 29, $. x,;

(h) l 29. S-. I'j qui toji fac» énMr

-

EX

L.

CLAVSVLAE CODICILLAR. GENERATIM. '-3;

-

modo valere ea,. quae veliquit, etiam ff snteflatus deceffiffet.

- Vt enim omni, quo poffit, modo valeat vltima volun-

tas, valebit ea, fi iure non poterit teftamenti, iure co-

dicillorum, — Deinde, vt omni modo valeat, accipienda,

et fic interpretanda eft vltima voluntas, atrque omnis

. defuncti declaratio, vt modo, ac ratione, codicillis con-

grua, poüït valere.

XXXVIT.

Atque fic in indole, er effectibus, claufülae co-

eidsque vs

dicillais generatim definiendis fola verba, et ratio-

fus com-

mendatur,

nem, legum fequi voluimus, fententias autem et aucto-

ritates interpretum , tum pragmaticorum, tum theore-

ticorum , quorum, in diuería euntium , magnum nu-

fnerum , etagmen, in vtramque partem adducere in-

terdum potuilfemus , vt exitum eorum inuenire effec

fere difficile , plane fuperhabere.

Omnino autem ex

iis, quae hactenus de claufuülae codicillaris virtute ge-

neratim diximus , eft colligendum, illam , ceu calli-

diffimum lureconfultorum romanorum inuentum , in

vltimis voluntatibus fuftinendis ,. f1 teftamentum vitio

laboret, vel minus alias valere poífit, merito infignes

vt hac ratione omnino

habere effectus coniunctos ,

noftra fit facienda 10. 14c. wissENBACHII (l) fententia,

dum ait, quod fruftra, ipíe rifu d

nus, hic irrideat

d

Doc&tores ANTONIVS FABER (m) dum

z

C

loquatur, quod

non poffit fibi temperare , quin nudis rideat dentibus,

quoties pragmaticos et interpretes noítlros ita loqui au-

diat, vt toties dicant, t

eftamentum per claufulam. xllam

ia fuftineri.

:

Fa

SE-

iB exeié, d. Pand exate. L1X,

, &

$

195

((m) 4e — error.

Ingn LA R .u.

36 . SECT,IL DE msn»;c'r.; cmvs COD.-

p

SECTIO Hk-

VA EFFECTVS CLAVSVLAE CO

»

CILLARIS IN TESTAMENTO DESTE.

TFTO RATIONE LEGATORFM -

-- OSTENDITFR.

$. XXXVIIL

Facilius nunc erit, effe&us clau

fülae codïcilläfi;

Ie(tamen- .

um defti- 11 fe

ftamento , quod deftitutum efít ,. ratione .legato-

wum , fum, in eodem reli&orum, definire.

Superius omni-

quatenu$. o oftendimus ,

quod in cafü, vbi teftamentum deflitui-

fcriptura:

vt. tefta-

tur, velliberi a paterna hereditate abflinent, vt fic heres

mentum . €X tfe

flamento deficiat, legata etiam , ab eodem relicta;

confidera. rron amplius fubfiftant. Sed fuftinenda ea putamus, fi a

tur , nihil teftatore claufula codicillaris in omnem: euentum fuerit

valet;,.

teftamento adiecta.

Quamuis enim, vti pariter fupra

($. 16. 17.) docuimus, teftamentum per omnia irritum

reddatur (4), ita vt nullas vires habeat (b) , ac ominis

€ius vis foluatur (c), nihilque ex iis valeat, quae in eo

- fcripta funt (d), vbi contingit, vt id deftituatur : hoc

£amen fic eft omnino accipiendum , vt nullo tunc modo

vltima voluntas, quam quis teftamentum effe voluit, in

vinr amplius teftamenti valeat, nec vlla ratione id, quod

relictum eft, tanquam ex teframento, quod irritum eft

fattum , poffit fuftineri. . "Pralatitia enim regula habe:

tur, quod,. cxur priscipals - cau[a veftament ,. heredis

fcilicet inflitutio , quae bafis eiusdem eít , ac fundamen-

tum (e), zoz comfifüzt , plerumque ue ea quidem, quae he-

redis inflitutionem , iure faltem téftamenti valitüram

(£). fequumtur ,. locum babeant (g).

Quin hoc adeo

partes,

vggum [ , quod teüaxägegum g omnes eius

' eon-

L. zo, pr. de Lonov. poff. conte,

de fideicomm.

EGEI

()

£ab.

(b) $. z. Infl, quib.

Jnfi, de leg. l. x« D. de hered.

eod. tell infrm.

(c)

snfhit.

(f) 6. 2. Infl. de

L. x8r. de' ref! iure i

(

eodicill, l, 165 Deeod;

(g)

l; 178. de reg. inms

-

b

37

P IN xTEsïAMENTd;DäSTI'F

VTGe :

eoncidánt, vbi vltirna voluntas per modum faltetn tefta-

menti venit confideranda, atque fic folo etiam eius iure

cenfenda. eft.,- vt tunc;. fi iure teftamenti non poffit va«

r alas

lere , ne quidem alio ex iure , quo id fie

poffet, ea fuftineatur.. - Sic enirh vrrraNvs (h): Saepiffr-

2ne ve[tviptum: et- conflitutum: efl y eum ,. quz. teffameutum

facere opinatus - eff , mec voluit. quafi-codicillos. id valere . vi--

deri s codicillos. fecif[e..

Jdeoque. quod. i. illo teffameu-

zo f«

Cv

ptum- ef ,. licet

quajz' dn goziic?llis: potevit valere-,.* ! ta-

aem non debetur.:

4. XXXIX.

P

&

Vnde autetn.patet, quod leges il

lae, quae tefta- valent m-»»

tem partes

mentum- deftitutum torum-infirmari dicunt, nihil im-

apite, et codi-

cius,- quáe

pediant, quo- minus eius partes alio ex c

tenus pet

cillorum- 1ure ,.- fuftineantur , ; vbi: defünétus claufulam

d

clauf,. co-

codicillarem: teftamento- adiecit, atque hac ratione. nom dicillarem:

in vim co«

amplius teftamentum,. fed. codicillos-,- in -.omnem euen-

dicillo-

Vti enim fü-

|

tum- fe relinquere. voluiffe,. declarauir.

rum füftis

erius ($. 28. 29.) ex PAPINIANO (1) iam: vidimus ,.

:€X . netun.

;

ola defunéti. voluntate eít.aeftimandum., vtrum Ícri-

ptura. eius fit teftamenrum. habenda,, anne yero in: vim

codicillorum- interpretanda ?: Atque fic, quemadmodum

eX vLPIANO (l) proxime audiuimus; quod. vitima volun-

tas ex-íolo teftamenti iure fitdiiudicanda,. vbi quis te-

Íftamentum faltem relinquere voluit.:ita- eadem. ex . co-

dicillorum iure. erit ae(timanda ,. vbi. quis voluit, et de-

clarauit, feiri omnem.euentum;,. quo fcriptura. in. vim

teftamenti-non fit valitura;, .codicillos faltem. relinquere

voluiffe.. .. Quare. dubio- omnino- caret . partes teftae

axnenti etiam deftituti ex virture. claufulae codicillaris, et:

ex ipfà,. quae hacce claufula- continetur, defuncti decla«

ratione - effe.in.vim,- et. ex: iure,:codicillorum fuftinen-

das, quatenus illae fic poffünt accipi, vel benigne, de-

clarari,;v vt cum natura, et ind

ole, codicillorumab intefta»

to

3

(

QH » dc iwr. codicill

£. '1?; $ x d

(

to conueniant, atque hac ratione valeant eo modo, quo

alias valere poffent , fi, nullo

lane facto teftamento,

?cfün&us in folis codicillis ab inteftato üc idifpofuifï'et.

XL.

4

Wíus et

effedus

P ;Vtiuq*ue autem tefta

menti deftituti partes , praeter

claufulae

ilam, quae heredis inflitutionem continet, ira plerum-

codicillar.

que effe comparatas, vt hac, qua diximus, ratione pro-

in teftam. pter claufülam codicillarem adiectam potfint tanquam ex

defituoo codicillis valere, vel ex eo in primis conftat, quod de-

tur,

efendi- fuün&us, dum propter cafüs fortuitos claufuülam codicil-

larem adiecit, et teftamentum deinde ab herede (cripto

deftituitur , hoc ipfo in cafü ,..vt quouis, quo poffit,

inodo valeat vltima voluntas, ceteras teftamenti partes

non atnplius heredis inftitutionem fequi; vel eius accef-

forium haberi , fed illas a legitimo herede impleri; vo-

luerit.

Mults enim iam fupra ($. 27. feq.) oftendi-

tus, quod per claufülam codicillarem loco teftamenti,

iure non valturi, .codicilli ab inteftato ,. ad legitimum

heredem directi, fiftantur, et in fcriptura defun&i aefti-

ianda eius maxime voluntas fit fpe&tanda.:

Quare

et affirnianidum eft,. quod nihil hic impediat, '"heredem

in téftamento fcriptum 'deficere: fiquidem, dum pro-

(ter claufulam foli codicilli ab inteftato reli&ti intelli-

euntur, neque opus eft herede inflituto, nec heres di-

recte fcriptus amplius intelli

"

j

i poteft (m), fed, vti pa-

riter fuperius docuimus ,

legitimus

ermanet heres.

Vnde is quoque , cum verba etiam defunécti nunc ad

eum cenfeartur directa , eétfic quidem , vtomni, quá

poffit, ratione vltimae voluntati fatisfiat , omnino im-

plere eandemi debebit omni ex parte , quatenus id mo«

do tanquam ex codicillis fieri poterit. ^ Aperte hoc fa-

ne fimul indieare videtur pPAvrvs (n), dum in cafu clau-

fulae codicillaris adiectae ait;" defunétum vider? voluiffe,

oflatus

2* MR T RI r a EFPT D RUE .

omni 1H0do : valeve ea,^ quae veliquit , etiam fi inte

decef-

(m) &. a, Infl. de cedieilf. L. 16.

D. de iwr, ced.

(n) L2p.

34

N

IN TE STgA,M*EN?fO*";DESTITVTQä

$9

deceffffet. — lt enim vult Iureconfultus, valere fecuns

dum voluntatem defun&i relicta,. fi iure teftamenti non

poffint, ex caufa inteftati, et ozzzi modo quidem , vt fic

ratione, codicilis ab inteftato congrua , intelligantur,

eta legitimo etiam herede,praeftrentur : qui legitimus

autem. heres in cafu

quoque tc&amenti deftituti omnino

fuccgdiï (o).

XLL

* wrïAtcjue fic in a

tico conílituitur, neque dubium atque (.

illud nobis ,vllo modo.obftare,' quod in cafu,. vbi te- mul dubi.

um quod.

ftamentum ab herede fcripto deflituitur, in perfona he-

dam ree

redis certe intermedia illa perfona, a qua defunctus vo-

mouetur,

ä

luntatem fuam in ceteris partibus voluit impleri, om-

v

nino. deficiat.

Quamuis enim in aliis teftamenti, iure

non valituri , fpeciebus per claufülam codicillarem con-

l

üingat, vt heres, in teftamento.fcriptus, non omnino de-

ciat: quia a legitimo herede, vti in priori huius di-

Ill

fertationis feztione plenius oftendimus, heredi feripto

eft hereditas ranquam 'ex codicillis per modum fidei-

comtniffi reflituenda , vt fic: nulla ratione fit. dubitan-

*

dum, quin hic fideicommiffarius her

La

)

es. poffit ad onera

:[;

hereditaria, ipfi iniuncta, fübeunda conueniri

*

l

p

)

ni«

J

hil tamen impedit, quo minus, fiid res ita

5

e

rat, Vt

heres fcriptus omnino deficiat, etiam ipíe legitimus he-

L

res fit ad voluntatem defuncli ceteris quoque in parti-

bus implendam oblipatus.

Nam, vti proxime mo-

d

1

nuimus, in cafu claufülae codicillaris adiectae, loco he-

redis fcripti legitimus omnino intelligitur heres, et ver-

]4

J^

ba defuncti qui voluntatem íüam quaqua . ratione im-

leri voluit,. nunc ad eum potius directa cenfentur, vt

ao

;

c eidem quoque, qua heredi, hac ratione maxime in-

cumbat, voluntatem defuncti tanquam ex codicillis ad-

l

oba-

H

L]

t

implere. | Manifefto hoc enam in I;gibus compr

tur;

/l

d (9) . r pr. de fuis et leg. ber,

, v. Infl. de fideicomm. ber,

l, 64. de: "verb. fgm,

(p)

l- 2. Cq Rd SC! Tfebdlo

*

49 SECT.ML DE EITECT. CLAVS' CÓD»;

rfír, dum non folum, vti proxime ex PAvLo (q) vidis

ruus, exiegitur, vt oz2717»000 in cafu inteftati vltima vo-

lunta$ valeat, fed etiam alibi faepius adfirmatur , cete-

ra$' teftarenti ,. dlids iure non valituri, partes fuftineri;

F£ f'acceffores. ab imteffato — quoque vogati

vobentur (r):

quod autem non nifi per claufulam codicillarem ,. vi cu«

l

ius teftamentum inftar codicillorum, ad heredein legi-

timum directorum, habetur,. fieri, fuperius (8. 24.) iam

oftendimus.

Atque adeo néc opus eít,. vt argumen-

tum huc ducámus ex remedio illo ; quod ANTONINVS

Imp. conftitüt, et eapsiNiANVS (s) fefert, quod fidei-

Comrniffarius poffir legatarium , qui fpreuit legatum,

fed a quo ipfi fuerat fideicommiffum rehictum,, cogere,

ad actiones fibi contra heredem ad quantitatem fidei-

commiífi cedendas, vel, cuin ceffio facienda: ex diui pri

refcripto in gratiam ceffionarii facta habeatur, absque

hac ceffione 'actio

þibus *v;ilibu.s co'ntray heredem expe-

"€ XLIH

Ynde le-

. Cutmn igitur ita conftet, teftamentum

.éfiam,. T

ga* quo- deftiturum eít; et ex quo heres non exiftit, hoc modo

qu-c ex tce

ftamento

propter claufülam codicillarem falua iuris ratione in vim.

»

deftituto €

odicillorum fuftineri : eft quoque inde omiino colli-

lae codi-

vi daufu- géndum, quod legata etiami ex eiusmodi teftamenro vi

!

daufulae huius adiectae recte petantur.

Licet enim

cillaris de-

beri ad-

iure antiquiori legata non in códicillis, fed in teftamen-

ftruitur,

üs faltem, valide relinquerentur (v), " atque fic vbi te-

amentum iure nón fübfiftebat; "'non poffenr vi claufu-

Iae codicillaris fuftineri, vt valérent, quafi in codicillis

eflent relicta: immutatum hoc' tamien 'eft iure nouo;

exae-

þQ&guaæ -IVS'TiNIANVS". ï(y') | legara vf-ideþicommiïüs :

' quaf

i.;.vz,;, -S. r

Q:'l A& "venul.x l 18; Cde

qu:reji fhc paf

(

(:) £. z4- $. 11. D. fidetc, Ài-

legat.

) conf, vLP IAN,

b"'f,. l. I4'. l- 29. C. de ']ï-

in fragm», tit. 24. S. s. add,

Aleicomme,

(s) L. zo. pr.

14COB, CviAC. lib XL. obf.

dle legat. 3.

(l) I! 16. D.

—æ- 2)'.

Qp La ceemm.

de Püäg !i 7* :0 8. Co ."de h(f-s

se leg. es fidtie.

--

4E

3

/COIN. TESTAMENTO : DÉSTITVTO, -

quauit, et'omne inter ea di(crimen ratione effe&tus (u-

ftulit;^ vt f/ etiam: fpecialiter legati tamtum faciat tefla-

£or .tHentzonem ,. boc et legasum. et fideicommiu[una: intelli-

-

atur j et fi fidei beredis vel legatarzi aliquid committatur,

j

jot et legatum. e[fe videatur.

- Cum igitur fic legata fi-

mili cum fideicommiffis iure gaudeanr, et hinc inftae

fideicomzmifforum recte in codicillis relinquantur :: d-

cendum eft quoque, quod in cafu; vbi teftamentum lo-

co codicillorum ab inteftato, ex quibus' heredes legiti-

mi obligantür , habetur, legata etiàm a legitimis hifce

heredibus recte petantur. :

Atque- hac de re eo minus

erit dubitandum, quod fic in legatis ne quidem benigna

illa interpretatione opus fit, ex qua fupra ($. 34.) vidi-

Tmus, quod propter claufülam codicillarem adie&tam ver-

ba heredis inffüitutionis dire&ta in obliqua et fideicome

miífaria accipiantur, vt poífint, tanquam in códicillis

fcripta, valere.

Interea, quod legum iuris antiquio-

fis' caufa notamus, minime dubitamus , quin olim et

in legatis benigna illa verborum directorum in obliqua

Nam etin hifce eadem cer-

interpretatio vfuuenertit.

teilla ratio valuit, vtigitur, quando teftator voluerat

teftamenrum inftar codicillorum valere , ex ipfa hac eius

declaratione non folum vltima voluntás fuerit loco codi-

cillorum habenda, fed verba quoque legatorum directa

in obliqua'et fideicommiffaria, quae fola ol

É

im 'iq- C'o-di-

; interpretanda.

cillis adtdiggebagltur"' (z)

$; XLIII.

Omnino itaque

'eum illis principiis ,

quae fupra Quod e&

uobus

iam pluribus ex legibus: de indole et effectibus claüfu-

DIOCLE-

lae codicillaris probauimus , conuenit fententia noftra,

TIANI et

quod ex teítamento etiam deftituto legatà recte petan- u ,xrur-

tur, fi claufula illa ipfi fuerit adiecta. :

Nec vero hac m

ipfa quoque in re legum deftituimur praefidio.

Sic

enim. de legato libertatis DIOGLETIANVS et MAXIMIANVS

Impp. (a) adfürmant: .$7 Zwre zoz fubfifhit teflamentume,

C0»

iu boc mec libgertates (cum. som fuiffe adwe&tum , vt pro

di-

^(a) L. zj C. de feftatm. minum.

(z) $«0. nf de. fideic. berad.

-

L|

42

SECT; IH. | Df.z EFFECT. &LAV,,S. COD.

dïcz'llz':*

eriptum. valeret. ,. proponas) ve&e datas. conflabit.

Vnde

,

i

icendum , quod contra ea, vbi claufula codicilla-

ris fuit adiecta, et teftamentum iuré non fübfiftit;. id

quod in caífu etiam teftamenti deflituti contingit, vti-

que libertates reliétae faluae maneant.. . Amplitudo cer-

te verborum , quibus id de omni teftamento , quod

iure non. fübfiftit, hicafferitur , non patitur, vt exce-

ptionem ratione teítamenti deflituti

atuamus ,

cum

alioquin, vti proxime oftendimus, ratio iuris minime

repugnet, quo minus claufula et in deftituto. teftamento

legitimos fuos effectus fortiatur.

.

XLIV.

aefcriptis,

Multo adhuc plenius noftra fententia per &ospEM

IÁmperatores confirmatur , dum alibi (b) referibunt: Ex

zeflameutos, quod. iuve 107 valet , . mec fideiconmi[fum . qui-

dem , fi nom ab inteffato quoque fuccedentes vogati-proben-

dur , peti potefj..— Hlac enim ratione adfirmatur, quod

contra ea in cafu , vbi teftamentum iure non. valet,

tunc fideicommiflum , cum quo legatum iure nouo pari

paffu ambulat, a legitimis etiam heredibus fit praeítan-

qdum;, fi ab.iis quoque id fuerit relictum; ,quod autem

non nifi per .claufülam codicillarem, . qua teftamentum

loco codicillorum ,. ad. heredes legitimos dire&torum,

habetur, fieri, fuperius ($. 24.) iam oftendimus.

Prae-

cpue autem notandum- eft , quod talis fpecies hic oc-

currat, vbi fideicommiffum non a fcriptis heredibus, a

quibus tantum id antea fuerat teftamento relictum, fed

alegitimis, qui nunc, quia teftamentuim iure non valet,

1

fuüccedunt , eft propter claufulam illam praeftandum.

Cum autem. quam maxime ratione teftamenti deftituti

hoc contingat, vt id iure non valeat, et loco heredis

Ícripti deficientis heredes ab inteftato füccedant : omni-

nO patet, eos tunc vtique propter claufulam illam legata,

et fideicommiffa, tan

quam ex codicillis

praeftare udebere.

286 GELM,

necnonex

YLYHANO,

»Wlterius nofílrae fententiae vrPiaNvs (c) .quoqïeï

.oCb) É 29 C. de fdticomm.

(c)24. $. rs, ao ais zibef:.

IN TESTAMENTO IDESTITVTO; — «

accedit ,. dum ait, quod ex teítamento, agnatióne p*o&-

humae rupto, neque directae; neque fideicommiffariae,

libertates debeantur, fj guas goz a lgitimis quoque bert-

dibus -veliquevit. :

Sic: enim: eadem ratione , ^qua id in

cafu teftamenti deftituti fieri ,"proxime.diximtüs; hic ad-

firmatur, quod loco herédis fcripti, qui ex rupto tefta-

mmento-non fuccedit , legitimi heredes neceffe lHabeant,

legatum libertatis praeftare, fi'ad eos quoque in omném

euentum verba- fuerint: directa,: fiue clau(ula codicillavis

adiecta, vt voluntatem defuncti tanquam ex codicillis, qui

m habent;

foli ratione eorundem locu

debeant þadimpl'ere'-.

[]

XLVI.

: Simili fere mod

atque ex

O MÁECIANVS (d) nobis adítipula-

MAECIA«

tur, dum fic loquitur.. |$z-zta- fuevit. fidetcommi[fum .ve-

NO,

E

li&um, ad quemcunque ex te[tamento qeos vel ab intefla-

t05 vel ita, ad quemcunque quoquo iure bona euea perue-

qgiant: bac oratiome eius, qui poffem matuy evit, imue fa-

amiliam venuevit ; et emuy, qui poflea cognatus e[fe coeperzt,

fideicomm[Jum. videtur 5. esus quoque , quae moudum mupta

evib, fed poffem , eo cafu, quo ex editlo ad vxovem boua

anaviti imteflati.[olemt pertimere.

Primum enim non ni-

fi claufulàe codicillaris fpecies hic refertur, | dum tefta-

f

tor voluit, vt fideicommiffum , fi ex teftamento , quod

forte cafu aliquo. poffet infirmari, .non fit valiturum,

tunc ab inteftato ,. fiue a legitimo herede, quicunque

demum ille fit, praeftetur.

Hocce. enim tunc prae-

ftandum voluit ex iure codicillorum, qui foli, vti füpe-

rius ($. 24.) iam oftendimus, perfcripturam illam, quae

teftamentum non amplius repraefentare valet, poflunt

intelligi, et quibus etiam folis fideicommiffum ab iis re-

linqui poteft, qui ab inteftato fuccedunt (e)

Deinde cum

f

ex teítamen-

Tureconfultus generatim adfirmet, quod,

to nulla fit futura heredis fcripti fücceffio, tunc a herede

ab inteftato fideicommifTum. fit praeftándum : nihil om-

nino bic adtinet, et perinde habetur, ex quo capite

teftamentum fuerit infirmatum, vel nulla ex eodem con-

2

*

^

[1-

(e) Lió. la. de iurs d.

: (d) l. 9.] de legaf. 30*

44 — SECT.IIL DE EIFECT. cngv.s.fi:.on.*

tigerit fucceffio.

Vnde clare conftat, quod in cafu e:

tiam teftamenti deflituti a legitimis heredibus loco fcri-

prorum, qui deficiunt , heredum fit fideicommiffum,

.vel legatum, quod cum eo

pari iure gauïd-eït,—: v1 claqfq.

lae codicülgris pra

eftandum.

18 31XEVIL

:

MNec minus eadem iuris ratio ex ScAEV

Ó

LA;

f)

graeterea

ex scAr- eft colligenda, dum formulam illam claufulae codicilla-

S

YOLA,

ris, quam fuperius iam retulimus , a Titia teftamento

adiectam proponit: £a ommia , quae fupra.dari, fieri

iufh, ea dari , fieri volo. ab ommi. bérede ,' bonorumue po[Joj-

ore, qui muübi evit etiam. iure ab inteflato.

Item , quae

dei eius commntto.

davi iu[[ero , ea vti dentur , fiautque ,

Fideicommiffa' enim hoc ex capite deberi fic Iurecone

fultus mox refpondit: - . $7 boc quaeratur ;, am ruve. eorumr,

quos quis fibi ab anteflato. bevedes ,. borovunme. poffe]]oves

J'ucceffuvos: cvedat , fideicommittere poffit ,

omdz po[[e.

n omnem

Quare, cum et hic adfirmetur, fideicommi

euentum vi claufulae illius ita valere, vt ab heredibus

quoque vel bonorum poffefforibus ab. inteftato fint

praeítanda: iterum nihil certe intereff, ex qua caufa

teftamentum fuerit infirmatum, et heredibus ab intefta-

to obtigerit fucceffio.

N

UOE VTE

i

et ex VA-

Denique facit huc. quoque m

axime VALERIANI et

L:RiAN: GALLIENI Ímperatorum refcriptum (g), dum aiunt: /Jo-

e.cate (55 babere, quod vegularitev traditur , en, quae in teffa-

:

LIENI IC-

7uento ve

linquugtur , fi ex toflamento mom adeatuv bere-

fcripto o-

fenditur,

ditas, mom valere, cum verbis velita diretlis adiri potuit

reditay nom cum ila [ic data eff, vt e[[tt ab imtefíato

fuccefforibus poflulamda. ^^ Yta enim ratione teftamenti

defttüti hic tfaditur, quod, .cum alias non valeant, quae

in eo relinquuntur , fi hereditas verbis relicta directis

adiri potuit, fiue, vbi heres directe inftitutus , qui ex

m repu-

xæe&amento adire potuiffet hereditatem , eande

: diat:

(f £ " tf: inoff. tejlam.

| (g) i» 1. lf', €. de fäei;onm.

^:1N TESTAMENTO DESTITYTO: :

4f

diat: vtique tamen valeant , quäe in teftamento reline-

quuntur, et ita fideicommiffum quoque, de quo in re-

fcripto fit fermo, peti poffit, fi ita fimul data fit here-

ditas, "vt illa, teftamento forte deinde per deftitutionem

infirmato, fit ab inteftato quoque fuccefforibus poftulan-

da.

Huncce autem in finem , vti füpra ($. 24.) iam

monuimus, claufulam codicillarem .hic adiectam fuifTe,

eft intelligendum.

Nam, cum foli tunc codicilli illi,

qui ab inteftato fiunt, poflint locum habere, vbi fidei-

icommiffa a fuccefforibus ab inteftato, apud quos omnis

teílamenti caufa deficit, relinquntur (h) :. adiectam hic

uoque eum in finem claufulam illam eft exiftimandum,

vt tefítamentüm , iure non valiturum , codicillos reprae-

fentet : quia tefítamentum, quod quis facere voluit, in-

ftar codicillorum non val

?t'y nifi hoc /ipfunj fueri; ex«

prgffum (i).

C UXEIXS-

— Sic autem vtiextra omne no

bis dubíum conffi. Nilifhae

in - parte

*

3

tuitur, quod legata ex deftituto teftamento a legitimis

inté

reft, fi-

etiam heredibus debeantur: ita nihil putamus intereffe,

ue tefta-

méentütià

fiue teftamentum fuerit ab extraneo . herede deftitutum,

fiue heredes fui iítituti ab hereditate paterna abítinue- fit dettitu-

rint.

um , fiuc

Quantum enim ad effe&tum adtinet, nihil hic

iberi abe

inter vtramque Íípeciem intercedit difcriminis , . quia

[tinuerinta.

raetor, vti fupra iam plenius docuimus, liberos ab-

ftinentes heredum loco non habebat, et oneribus here-

ditariis eos liberabat (D, vt neque legata, velfideicom-

miífa particularia , ab iis deberentur, atque fié teffa-

mentum haétenus infirmaretur.

Licet igitur leges in

cafu, vbi liberi ab hereditate paterna abftinent, nihil de

effectibus claufulae codicillaris fpeciatim definiant , ea«

dem tamen in hac ,. quae in altera fpecie , ratio militat,

Atque hinc pariter legata, et fideicommiffa particularia,

m fuc:

per claufulam hanc fuftineri ; vtà legifimis etia

j

ceffo-

(j

(b) K 16. F. 17. dé inr. eod.

L :n CAMe teflam. fhamumi;

] 421. &. d« devulg. " ef pup.

(D) L 12. de imerr, in iur.

J, a2, de "vulg, et pupy fubff.

dfee a I.sza. de. ipr, cod,

äc

»

-

46 SECT;IIL DE EFFECT. CLAVS. COD.

«cefforibus tanquam x .codicillis. recte petazitui',, omni;

no erit dicendum.

Generatim in legibus enim adár-

iatur, per claufuülam eam teftamentum in- vim codicil-

lorum; ab inteítato valiturorum, fuftineri, fi id iure-non

valeat, vel non fubfiftat ,'»vt res'ad. caufam inteftati re-

digatur (m).. Ab, hocce autem cafu /non. . multum eft

abíumnilé , vbi teftamenturm-de-ftricto quidem iure- fübfi-

ftit, verum àd tamen , quia:liberi heredes. fcripti ab

hereditate . abftinent - füum effe&um eo; quo füperius

(S. 11. feq.) diximus ;; modo amit

"

üt, et r'e;s-'"- pæri;gr aä

E

«caufam inteftati 'yefïigitur (n)::

*

.

Male

Reflat nunc, vt quoque ad contraria ; quae hic

kvzsTNE- clariffimus KVESTNERVS (0) obmotuit, argumenta pz;ucis

gRvs vium

refpondeamus. . Proflgauimus iam füperius opinio-

claufulae

ad folum

nem ipfius, qua teftamentum propter claufulam codi-

imperfe-

cillarem adiectam, inftar codicillorum a teftato habere

&um te- yvoluit : vn

de fimul corruit contorta illa, . quam inde

famen- .nulla confecutione ftruxit, plurium legum interpre:

tum tc»

ftringit.

tatio.

Putàt autemrn praeterea, quod, nifi omnia eum

fallant, plus iufto vis eius claufulae extollatur, quae fíal-

tem ad fóllemuitates externas in teftzmento imperfecto

fupplendas fit comparata; quem in. finem plures quo«

que leges adduxit, vt probet, imperfectum dici tefta-

mentum, in quo ratione follemnitatum externarum quid

fuerit omiffum.

Sed, vti hoc vltimum nulli negamus,

'et nos quoque ipfi fupra ($. 32.) docuimus , quod per

claufulam illam etiam ea, quae in imperfe&o teftamen-

to funt relida, in vim vltimae ex codicillis voluntatis

[

íi modo teftamentum requifitis codicillo-

fuítineantur ,

"J

yum

audeat: ita minime inde fequitur, vt effectus

r

a

Aclaufu

e fit ad folum imperfe&tum teftamentum reftrin-

qui-

gepdus. Amplitudo enim verbqrum in legibus,

bus

æ'

dAus 4 R. a . R o NeoeuE da - "Rono o u o

(m) £L r. 1. 1.

piur. eod. L 24«

Heicemm.

(n) i. 6. 5- Ze

de bon. libevt,.

(o) s» éif.

$. 1. .de fid, libert. L. 11. C.

dl mat, te(i, d. 29v Cy d& i

[upra motata $. 7- 4

IN ïä&ï*mmjm;T.DESTITW&;- GE t

bus generatim adfirmatur, teffamentum, fi zure r vus

lat, velzon fubfifat, in vim codicillorum valere ,. fi

id fuérit adiectum (p), haud patitur, vt effe&tus claufü-

lae ad folum cafum teftamenti imperfecti limitemus.

Praeterea ex ipfa claufülae natura, et indole, oftendimus,

quod propter eam adiectam reéte, et falua iuris ratione,

legata, vti fideicommiffa, fint a legitimo etiam herede,

fi teftamentarius omnino deficiat, |praeftanda.

Quin

docuimus quoque ex legibus, quod vltima voluntas per

claufulam illam fuftneatur , vbi teftamentum fuit ru-

prum (q), vel fi ex eodem hereditas non adeatur (r),

quod praecipue in cafu teftamenri deftituti. contingit.

ldem certe vltimarum voluntatum fauor, ex quo teíta-

mentum imperfe&tum illa ratíone füftinebatur,. pariter |

in teftamento deflituto, et ceteris teftamentorum, quae

infirmabantur , fpeciebus valebat, vt, quatenus id fieri -

poffet, per claufulam illam in vim codicillorum ,. tan*

"

oluntatis, conferuarentur.

quam vlrimae ab inteftato v

EY

e

LI.

Sed vlterius ïpergit clariff..kvesTNERvS ,. et fibi Alia quaez

erfuadere nefcit, qua ratione claufüla codicillaris pof- 4am

it interna teftamenti vitia fanare ; atque heredis, -vel

KVESTNEe

RI dubia

inflitutionis, maculas extinguere, et fu

P

lere5. cum co-

dicillià, quorum vim claufüla illa prae fe

j

rat, directam

heredis inílitutionem re

udient, maxime, quia inde fe-

queretur, vt hi codicil

li

».qui ad teftamenri. efficaciam

nunquam accederent, plus ipfo reftramento valerenr , at-

que-praeterea, cum ex teftlamento deftituto nulla legata

praeftentur, contra iuris praecepta efficerent, vt vitio-

fum id teftamentum nihilominus eum in finem valeret, at-

que vim fuam obtineret, . Verum enim vero, dum fic lo-

quitur vir clariffimus ,: minus:attendit ad vim,. atque in-

dolem ,. claufulae .codicillaris , fimulque in errorem fuit

*

ros

ipdu&us ex falfo illo fuo-,T quod muitiS' fqplfa ($.28.) H[ï

ga-

| (P) ^ 4 Ie S' 3« de 'Uülg, ef þuþq

fideicomm. .. (q) La4. $ a.

wbft, l1. de itr, cod. L. 1r,

de fideic. libert,

( 4 i

C, de. tefi. man. d. zo. C, as

u &e. fideseormm.

B

4$ — SECT.TIÉ. vz-æmcr.þcr;ws. COD.

äïgauimus , principio, per claufülam noftram vco'di'cixi;

larem codicillos fieri a teftato.

Quod enim primum

efít, minime cum natura, :et indole; ; claufulae conuenit,

vt illa vnquam dicatur vitia teftamenti interna fanare, at-

que-heredis, velinítitutionis directae, defectus fupplere.

INec enim quisquam facile dixerit, claufulam id operari,

vt teftamentum, quod propter vitia interna iure non va-

let, per eandem in vim teftamenti, de iure valituri, fufti-

neatur, atque vitia eiusdem hunc in finem fanentur , vel

maculae heredis inftitutionis.corrigantur , vt haec nihilo-

minus in vim legitimae inftitutionis directae conferuetur.

Nos potius ipfi fupra ($. 33.) docuimus, quod heredis

inflitutio, vbi de iure non valet, non poffit per claufulam

illamin vim inftitutionis directae fuftineri. 'Sed nihil ideo

impedit, quo minus illa in vim fideicommifli,: ab herede

legitimo relicti, tanquam ex codicillis-ab inteftato valeat;

quod cum aliis iv.1ANvs (s) clare adfirmat, dum ait: . He-

veditas toflamento inutilitev data 20 potef codicillis quaft be«

veditas confirinari, fed ex fideicommil[o petitur. . Codicilli a

teftato, ad heredem fcriptum directi; hic intelligi neque-

unf, quia quis a fe ipfo hereditatem petere nequir, erhi

quoque, dum teftamentum fequuntur, corruunt, necfidei-

commiffüm ex iis debetur,. vbi teftamentum non confiftit

(t). Intelligendumiigitur, claufülam codicillarem hic fuife

adiectam, vi cuius teftamentum inftar codicillorum ab in-

teftató habetur, vt heredeslegitimi.ex iis hereditatem tan-

quam ex fideicommiffo reftituant. . Vnde paret, quod hac

fatione minime adfirmetur, 'codicillarem claufulam vitia

teftamenti fanare, vel plus ipfo teftamento valere. Nun-

quam enim illa vsque adeo efficax eft, vt heredis inítitu-

tionem vitiofam in vim legitimae.ex teftamento heredis

inftitutionis füftineat : verum operatur faltem, vt teftamen-

tum infter codicillorum valeat;'et verba illius iisdem con-

uenienter accipiantur, fic autem voluntati defunéti fatisfiat,

quatenus ei fatisfieri poffet, fi, nullo facto teftamento, foli

;:odicilli, ad hergdem legitimum directi, fuiffent reli&i.

L

LJ

( 55. 3; z. S---æ.*-de':iwf, eodic.

v(Q hs fea ii

-

4$

-

DISSERTAT[O IVRIDICA

DE-

LEGATISEX TESTAMENTO

DESTITVIO, CVI CLAVSVI, /i

*

SCCOXDIC ILLARIS ADIECTA ESE

PRAESTANDIS,.

OPPOSITA

CLAR.

AF ESETIERGO,

LIPSIENSI.

VAM

CLEMEN'I ER ANNVENTE DIVINO ZN VMINE

EX AVCTORITATE

RECTORIS MAGNIFICENTISSIMI

SERENISSIMï AC (,FLSISSAMI PRINCIPIS-

AC DOMINI

DOMINI

GVILIELMI V.

ARAVSIONIS ET NASSAVIAE PRINCIPIS

RELIQ.

PRAESIDE

LVDOV. CONR. SLHLOEDERO

l. V. D. ET PROF. PVBL. ORD.

DIE XXVIIIL IV N.

À.

R

S

cIo 1o cc LVIIII

H. £. . s.

PVBLIC AE COMMILITONVM DISCQTISITIONI

SVBMITTET

IOANNES IACOBVS DE CRAVSAT'

MO'NJTZINGENSIS PALATINV.S

o

HERBOKNAE

LITERIS REGELINIANIS

—

"

í3

—

^«

X

CX

xj

A

ES

N

*

/ t

t

EC

VIRO

NOBILISSIMO ATQVE EXPER

TISSIMO

IOHANNI IACOBO

DE CRAVSAT

IN VRBE MONTZINGENSI

MEDICINAE ATQVE CHIRVRGIAE

PRACTICO PERITISSIMO,

DEXTERRIMO

PATRI SVO OPTIMO

ET INDVLGENTISSIMO

OMNI PIETATIS AFFECTV AD CINERES

COLENDO

——

x2

DISSER

DISSERTATIONEM HANC IVRIDICAM

PROFECTVVM. SVORVM ACADEMICORVM

SPECIMEN

IN PIAE DEVOTAEQXJE MENTIS TESTIFICATIONEM

$ACRAM ESSE VOLVIT

OBSEQVIOSISSIMVS FILIV$

iOANNES IACOBVS pE CRAVSAT

'ä&b)o(c)ä

—

(A?

emei' Dem grofer Gicíg bie wgmb fo verme&

tef/ -

Qa$ D:dy S(potfo- fefbft mif fufïsm Sftectae träncïf/

Go iff «6 bíltig aud)/ bag man xoidb fobt ünb epret?

Lino ín gar Éur&er Scif 3Dit gotbeer- gráube fcf)enrü,

9[pollo faffe tt/ oas. cr 3X Dat w zeben/

-ubem (t 3»ír va8 S5ilo ber qOeiébeit emgwmgt

S9tod) vicf Jabre ftet& ín z»einen &iune bluben/

o ivitb bfc æbren $tvon mit æubm æw ange'

[egt, -

D:efeö feenige .bat. ber -506),

Golen -Derm Refpondcnn

bepgefügt-

i»fíon ergebmüer Sreunb

zmb iDiener

LDh -U

IECKELN

m

Herb, Naffau, I. V. Studiofus

Opp. Ord

Aícen

A aC u

Scendis. Cathedram n dilectiffime äc Craus

Á

Perbun&br caufam ? non alia, care, fcponis :

"

Quam clarum vt fpecimen fic publice fiftere. pofüm?

Sit do&o in ftudio mihi quanta fcientia iuris.

Grator conatus; quando fic pergis amice

Gratus ;ris patriae telluri, gratus amicis. .

Hifté! Baunis Nobilifmdt

Domino Refpondenti fe-

Íe commendare voluis

L. A. E. DAPPING,

J], V, Stud. Dillaeburga Naffa

9ius $ |

Ova.(ord. *

V

t E

N

5

c-—

..

d

Y

72 -"/

L OR.

N

XN,V

2

;

T

'

S

N:

1 |

UR

;

Q

CN

:K-

7

ERN

--

x

V'w

ET.

AN

N

—x:—

SSS

AU N

(

"

N

U

M

N

Y

—

N

("/

NS

[

i

7

7

NSS A^

&iv

d

e

E

,

Lf

N

»

|r

(

ïx xä N

PAN

N

Jk

h

(j

E

U

—ÓÓ 74

r aA

W

f5

-

/)-

^

pf

49

zv

,

A.

M P

P

ELX U^

A

dv geemaete dO

5

)p-—-——.v

Ncctaian af

?w/ (þ,

N

ZA

E

d

4

ES

$

'ï?;

22

E

E.

b-*f*j

"A

NSE

PA j;*

ESY

XX

g

Z;r

&

E

?

"n

4

"n

r ALE

N

X

ET

-E.

sE

a

A

Ed

g

RGur 4

-

ss

|

|

|

»^

C

m

i

*

2

L:

NLsematitiam. À

*

.»;5.:

D

m

X M

"

us

A

m

V

4;

E LL memere z

261

-

DISSERTATIO ïQ-fVä'..?äTzï

DE

z

LEGATIS EX TESTAMENTO DEST

L

TVTO, CYI CLAVSVLA CODICILLARIS

ADIECTA EST, PRAESTANDIS.

«

Praeterea, quod alterum eft, fimili ratione incon-

et obiedti.

uum plane eft dicere, quod ex doctrina, quam nos de-

Ohcs re--

p

endendam füfcepimus, pariter fe

queretur, vt, cum nulla meuantur,

alias legata ex teftamento deftit

uto debeantur, per claufu-

lam codicillarem efficererur ,

vt reftamentum contra prae-

cepta iuris valeat, et vim fua

m obtineat.

Profluxit enim

hoc ex falfo ille KvRsTNERI principio ,

claufalgm codi-

cillarem codicillos a teftato repraefentare :

vnde non po-

tuit non opinari, quod,

cum teftamentum ii fupponant,

eius conditionem fequan

tur, atque cüm eodem fimul cor-

ruant, non

poffint eidem vim aliquam attribuere ,

quam

illud inum

fecundum leges non habet.

- Atque hac ex

caufa nec leges

» Quas KVESTNERVS ad probandam füam

opinionem add

uXit, quidquam huc faciunt, cum de co-

dicillis faltem a teífato ]

oquantur.

Contra ea autem fu-

pra ($. 32. feq.) docuim

:

us, quod per claufulam teftamen-

tum inítar cocdici

llorum ab inteftato,

qui, nullo teftamen-

to fatto , ad leg

-

ituncs heredes funt dire&i , habeatur.

Nihi

$o SECT.III. DE EFFECT. CLAVS. COD.

Nihil autem prohibet , .quo vminïzs vitima voluntas , quae

iure tettamenti non pote& valere, ex alio codicillorum

i

iure, fi requifita eorum adíint, valeat ; pra

N

pue, cum te-

V

£(31*

ftator, vü parit

fuperius oftendimus, per claufulam il-

lam fàtis declaret, .fe ii illo teftamenti iure non valituri

cafü nullum amplius velie teftamentum, fed folos codicil-

los, reliquiffe videri, ea vero in re, vtrum (fcriptura fit

pro teftamento, an vero pro codicillis , habenda, fola-fit

2 p

ftandum defun&ti voluntate (u).

H

[2n

cei1gitür ratione ,

"f

;

l loco eius

cum nullum ampblius teítamentum adelfe ,

folos codicillos effe factos, fit cenfendum , omnino in-

£(Y

R

E. x

conueniens eít dicere, quod per claufulam e

it

iciatur , ;vt

teftamentum, quod hic non amplius adeffe habetur, con-

tra praecepta legum valeat, et legata ex co fint-praeftanda.

Nec enim, vbi claufula fuit adiecta ,. et teftamentum fit

deftitutum, legata ex teftamento, atque ab herede in eo-

dem fcripto, qui deficit, debentur, fed tanquam ex codi-

cillis a legitimis heredibus, ad quos per claufülam codi-

cillarem

efunctus in omnem eventum verba fiia direxit,

ea funt. praeftanda.

Quod vero cum fuperius iam pluri-

bus probauimus , fuperfluum forer , hic eum in finem

quae iam diximus, repetere.

aliquid 'addere,þ vel ea,

6 L HE

Ev

Vuïgarïs

"Notandus hac Occafione venit cotmmunis

dllé, et

loquendi

vulgaris, interpretum error , dum fic vt plurtmum eos

etrror

hio»

tatur,

loquentes inuenimus , vt teftamentum per claufulam co-

dicillarem cozfirmuri , vel fuffineri, aut comfóruari dicant,

vbi per eandem contingit, vr vltima-voluntas in vim le-

citimae et vltimae ex codicillis voluntatis rata maneat.

Quamuis enim , vti 10. fAC. WISSENBACHIVS (v) notat,

tolerari poffit hic loquendi modus , quatenus vox 7effa-

menti loco vltumae volumtatis, in teftamento , licet in-

walido, antea declaratae, vfürpatur, vel quatenus folum

ntas,

illum claufulae e&'e&um fpe&amus , vt vltima volu

quae

Qu) La L. de sor. £odic, l. 3.

(v) im exere.. ad. Pand, d

/þo f;'

de teflam, i,

thef. 19.

$1

]N TESTAMENTO DESTITVTO.

T*(C.

quae in teftamento declarara alias

1v

"

on , valet, per ean-

tf

ii

ï

n

2

i

dem rata conferuetur :

fninus

:

ie cum natura, et

uíin

£ii CA

1

i

ae codicillaris a

1

1260

*

!:

S

conuenit.

indole , cla

e3 d- 470

1311

d

£

Proprie

enim nunquam teftamentum co

RiiLkiwt

iic

wur, fuftinerut, aut

atna

conferuatur , vbi fcriptura nulla

&ib

plius ratione venit vt

teftamenturm confideranda , fed inftar folorurza codicilo-

rum ab inteftato habetur, et fic

ex iure quoque horum

eftimanda.

T

codiïciik)rum cfc vnice a

V LIY

—Supereft ,' vt vltimo.loco adhuc ïcgös auatdam a

, Centra

XVESTNEÉ-

finiftra KvEsTKERI interpretatione , et ab albeno , quem

RVM ve-

iis affingit, fenfu vindicemus. | Sic primum putat, fenten-

rus fenfus

tiam eorum , qui claufulae codicillari eam vim tribuunt,

SCAEWVOs

vt legata cx teftamento deftituto fint foluenda ,. eiufque

LAE;

rei certum argumentum ponunt, quod per illam claufu-

lam direéta ia teftàmenro jnualido inflitutio 1n fideicom-

aniffariam trabatur, nullum in scaEvoLar refponfo (x)

praefidium re

erire, vbiis sit: $7 pater filium fuum in-

poberem ex affe fevipfevit bevedem , eique codicillis fubffitue-

vit, deinde

lius inipubes dece[ferit : Ficet fubflitutio iputi-

lis fit $- quia codicillis meque. davi , ueque adinii bevedztas

potefl ; tamen benigna interpretatione placet, vt mater quae

|

ab inteflato pupillo fueceffit, fubfHitutis fideicommifo oblzge-

iur. MHanc enim legem in caí(u quodam prorfus fingulari

benignam interpretationem continere autumat, vt 1ta ad

[E

exemplum non fit trabenda ; — cum fübftitutio fecundutm

alias leges corrueret ,

fi patris reftamentum fuerit infir-

matum, nec etiam fubftiturio alias recte codicillis fieret.

Sed errat primum vir clariffimus in eo , quod exiftimet,

opus fore, vt per claufulam illam in cafu euam teftamen-

ti deftituti directa heredis inftitutio in fideicomriffariam

flectatur.

Nam, vbi teftamentum deftituitur , heres

fcriptus omnino , atque in totum, deficit, vt neque ex

fideicommiffo poffit heres exiftere ; « quare tunc legata

— À À

etiam , fi claufula codicillaris fuerit adiecta ; non a here-

5

G

t

"

de

( iny l 76. ad $. C, Trebell

$2 SECT.lH. DE EFFECT. CLAVS. COD.

de fcripto, fed, vti cum le

gibus, et ratione iuris , con-

1

&ill

du d

uenire:am oftendimus , a legiti

3 licredibus. fünt prac-

tanda.

Deinde , tota illa lex ad cafum, Qquem iam tra-

étamus , vt teftatoris voluntas, alias iure non valitursg,

iib

et ab

propter claufulam. adiectám tanquam ex cod

IC1AIS ,

inteftato quidem , valeat,

proprie plane non fpceétar.

Species enim haec plane diuer

fa in ea occurrit, vbi patris

teftamentum iunre valuerat

.:

Ts

L

, et filius etiam patris heres e

eodem extiterat, alii autem filio fuerantim codicillis, et

ia areftato fadis, fime te

itamento: confirmatis , pupiilla-

riter fubflituti..

Quia ea autem fübftitutio, in codicillis

facta, inuriliserat(y), mater etiam pupillo ab inteftato

fücceffevat : fed Iureconfültus tamen ait

ex benigua in-

terpretatione, qua directa fübflitutio in obliquam , quae

reéte fit im codicillis (z) , accipitur, matrem fübflitutis

ex fideicommilfo oblieari..

Nullus hic itaque claufulae

codicillaris vfus in teftamento: occurrit , et fermo eft de-

teftamento.patris, quod iure valet, cui autem codicilli ,

in quibus fubftitutio pupillaris erat relicta , adiuncti fue-

vant.

Vnde exeo, quod Iureconfuültus de fuübftitutione

hac aflerit, folummodo e(t colligendum , quod , vbi co-

dicillos quis.reliquit, in iifdem etiam verba defundli ita

fint benigne capienda , et interpretanda ,. vt cum natura

et indole codicillorum conueniant.

Atque hunc etiam

tantum in finem id scAEvO:.AE. refi; onfum füpra ($. 35.)

alias inter leges , ex quarum collatione fimul patefcit ,

fingularem aliquam. fpeciem hic non tradi, adduximus ,

arque fimul oftendimus ,.

quod adhuc maior benienae

eius interpretationis in teftamento, cui claufüla codieilla-

ris fuit adiecta, ratio valéat: quia per ipfam hanc claufü-

lam defunctus fatis declaravit ,

fe in omnem euentum

velle , vt verba fua non aroplius fecundum iura teftamen-

torum, fed codicillorum, capiantur, ac intellivantur, vt

-

vlti-

(y) $.z If de tosicil, L 15.

G) z. L 4 C, Mt coicill.

À. de itr, eoH, l. 7, Cv cof,

IN TESTAMENTO DESTITVTO.

$3

vltima voluntas omni modo, et tatione, valeat(a) , et

codicillorum conueniat.

cum nature, ac indole,

$ LV.

:

n Parfter KVESTNE

RVS mninime verum atti

g'ït fen*' . nec nom

füm DIOCLETIANI €t MAXIMIANI Imperatorum (b), vbi pioezz-

aiu

LiLc

niu

Ex teflamento , quod iure mon valet ,. mec fideicon- v12v« &

MAXIMIe-

ualfum quiden, fi mom ab inteffato quoque fuccedeites rogati

ANI Vine

proventar ,. peti poteff.

Putat enim ,

vltima haec verba qicaur.,

nulaténus fe ad claufulam: codicillarem referre ,

quod

pez claufulam hanc, ex qua codicilli a teftato fiant, qui

tcit

"UUYO

L

ento fint adi

p

VAV

i, etitaad heredem fcriptum di-

reé ,

non pofünt heredes ab inteftato rogati cenferi ;

vnde fimul credit, fuam hic potius confirmari fententiam,

quod neclegata, quae paria cum fideicommitlis iura ha-

beant, ex teítamento iure non valituro vi claufulae codi-

cillaris debeantur.

Sed , vti quiuis facile animadueztit ,

fuperítructa eít haec interpretatio erroneo ipiius princi-

pio. quod per claufülam codicillarem codicilli fiant a te-

; atOæ

Hoc igitur quemadmodum iam profligauimus ;

atque oflendimus, quod in caíu teftamenti, iure non va-

lituri, tabulae eius vi claufulae codicillaris nullum ampli-

us teítamentum , íéd íolos codicillos, ad heredem ab in-

C

CY

$,

teftato directos, r

t

racfentent : ita faluum quoque ma-

net, quod ex illa lege legatum , vti fidercommiffum , in

cafu teftamenti non valituri, vel deftituti , fuftineatur, fs

claufula eum in finem fuerit adiecta.

Nam , hoc facto,

verba fideicoimmiffi a defuné£to nunc ad heredes ab inte-

ftato fimul directa habentur, fiue, vti in lege dicitur, ab

Nec

imteffato quoque fuccedenteg rogati funt. centendi.

enim alius heredes quoque ab inteffaro ita in. omnem

cuentum rogandi , legoata et fideicommiffa ab iis relin-

quendi, vel ad eos verba dirigendi , modus füuperett,

quam per claufülam codicillarem ; vnde füperius non

folum pluribus ex legibus vidimus , quod in cafu tefta-

mentiiure non valituri, vbi res ad cau(am inteftati redi-

G 3

gitur

(a«) L. 29 $ & qui tefl. fon, e9.

€

| (b) im À zy. C. K Jédeieomime

E

SECT. III.

DE EFFECT, CLAVS. COD.

-

itur ('c)», 'vltima voluntas fuerit vi claufülae a I&gltimis

f

1eredibus adimplenda (d);. fed quoque retulimus, .quod

ipfa claufula codicillaris inter alia in hunc modum ali-

quando fuerit concepta : £a onmmia , quae fapra davi, fie-

vi u[f, ea davi , fieri volo ab onmmi berede ,. bonorutmue pof-

felJore,. qui saibi erit etiam zure ab inteflato.

Item, quae

davi zuJevo , gzz vti degtur , fidei eius con»z;»nitjþ (e).

$- LVi:

: Sententi&

Vi igitur ex illo DIOCLETIAN: et

h9

Uv

AXIN

4

, v

H

i

J

A NLDIC*

Scabina-

fcripto (f) noftra potius fententia vel maxime confirma-

tus Lip(ï-

enfis no-

tur; ita nec ratio vlla fuppetit, cur hocce refcriptum ex

tatur.

fententia Scabinatus Liplienfis, cuius refponfüm &vEsT-

NERvs (g) affert , ad íolam illam treftamenti deftituti

fpeciem reftringamus, vbi heres fcriptus teftatori firper-

uixit, fed is hereditatem adire recufát.

Nihil enim hic

refert, íiue heres fcriptus morte praeuentus non poffit,

fiue ex libera voluntate non velit ,

hereditatem adire ;

'cum pofteriore in cafü propter fideicommiffum fingula-

re, vellegatum, heres minime poffit ex Senatusconful-

.to Trebellianico cogi ad hereditatem fufcipiendaem , — et

voluntatem defunéti implendam (h).

Deinde , - nihil in-

ter vtramque fpeciem intereffe, maxime ex ipfis quoque

re(cripti verbis patet ,

dum non a heredibus fcriptis

quod illi cogendi effent ad herediratem adeundam , fed

generatim a fuccedentibus ab inteftato fideicommiffum

peti poffe, adfirmatur, fi hi quoquein omnem euetitum

togati probentgr voluntatem defunc&ti adimplere.

5 o LR

à

Contra

KVESTNE-

Praeterea, licet re£te KvESTNERVS adfirm

et, quod

nouel-

(c) gr. Inþ. de l:e?ed. quae ab in-

-(c) L i3. de faoff, teflan.

fefl, l. x pr. D. de fuis et

&4d. l. o, de legat. 3.

(f

leg: ber,

(d). L. 29. $. r.

ip - d, L zo.

C. de fde:

qui te(t. fae. poff lj 13. $. 1

(s)- i Def) fupra motat

z

de inr. coaic. l. gg. de'lezat.

I4.

(h) 7 m,1io Bn.

! e '-U;]s' "

C. de

códicilt.

fí quis omiff. cazf. tellem

9

-

»

IN TESTAMÉNTO DESTLTVTO.

nouella IvsTIN:ANI Conflitudio (1) nihil quidquam hue jv veras

fpectet, et in ea fpecies plane aliena , vbi heres fcriptus iatclle&tus

hereditatem adut ,

fed voluntatem defun&ti implere re- P^v

cufat, traf&tetur: mox tamen iterum ex falfo fuo Vprinci-

pio maxime fallitar, dum argumentum illud non proce-

dere putat, quod quidam ex PAvtO (L) repetunt, vb: is

dicit : fieicommiffa davi poffurt. ab imteflato f[uccedentibus,

;

]

UUfeE

42272773

ag creditur . patevfamilias fponte [ua bis velinqu

ere le-

git^mam bereditatem ;

vnde fcilicer colligere vellent ,

quod ,. cum hac ratione legara et fideicommiffa in folis

codiciliis relínoui poffint, eadem et vi claufulae codicilla-

r , quae codicillosrepraefentaret, praeftanda fint, fi

teftamentum fuerit deftititum.

Verum, vti ex iis, quae

hucufque diximus, oinnino patet, quod hocce argumen-

tum fündamento minime deítituatur : ita nihil contra il-

]ud valet, quod. kvEsTNERVvs refpondet , banc iuris ra-

tionem in codicillis faltem ab inteítato, minimne autem in

codicillis a teftato, qui teftamentum fequerentur, et per

claufulam codicillarem effent intelligendi , obtinere.

Nam fatis fuperque hactenus oftendimus , quod illi ipti

v

e

codicilli, qui vi claufula

huius intelliguntur, ab inteftato

fint, atque infignem KvESTNERI hacin re errorem iam

pluäries* notauimais.

$.

LVII.

nec fe.

Simili ferc

ratione KVESTNERVS credit ,

hec non

VALERTA-

cundum VALERIAN! et GALLIENI- Imperatorum . refcrie

NIetfGAL-

ptum (m), quod fuperius iam expofüimus, legata et fi-

LIENI de-

déicommifífa ex teftamento def?

o vi claufulae codicil-

monítra-

H

i

$

vbi a fuccefforibus

tür.

laris fuftineri , quodin illo cafi

1

t Y1

7*

etiam ab inteítato fideicommi

í

lx

:'-L

lk

ïj L

rtu

at relictum , . fit

intel

li

gendus: cum quo autem alia illa fpecies non cone

ueniat, fi claufula faltem codi

z

wii

laris teftamento fuerit ad-

ie&ta , quia codicilli, qui per claufulam hanc adiunge-

rerne-

() New. x. cAp. 5

(1) i5 l.8,

(mY i P 0i €, de fidu-

$0/.

& z. de iMrt codic,

$6. SECI,IL DE EFFECT. CLAVS. CO*D;A

rentur , teftamenti ius fequerentur , vt ne fideicommif-

ífum quidem ,

IVLIANO (n) auctore, vllius ex iis mo-

mentifi , fi1hereditas non fuerit adira.

Verum , vt

IVLIANVS aperte, et verbis expreffis, de co

dicillis faltera

a teffato Joquitur, ita vir clariffimus in hanc fententiam

ex falfo fno principio, quod per claufulam notram co-

dicili a teftato fiant, iterum fuit indu&us.

Contra ea

utem, cum teftamentum , quod fàepius iam diximus,

per claufülam codicillarem inítar codicillorusi: ab intc-

ftato , | ad heredes legitimos dire&torum , -habeanr,

atque fic per candem legata et fideicommiffa in omnem

euentum, quo caufà teitamenti non füblliterit, et res ad

caufam inteftati fuerit redacta, a legitimis quoque füc-

cefforibus relinquantur ; faluum vtique hac ratione

ina-

net, per illud imperarorum refcriptum vel maxime con-

fixmari ,

quod Jegata ex teftamento deftiruto omnino

debeantur , fi claufula codicillaris eidem fuerit adiecta.

Et hac quidem in re nullatenus regula illa obftat, quae

alias valet, eta KVESTNERO vrgetur, quod ab eo, qui

nihil ex teftamenro accepit, vti hoc loco in leoitimis he-

redibus contin

0

t

eret, nec fideicommiffum xrelinqui poffit,

.

vrne oneretur, qui non fuit honoratus.

Nam;, dum

teftamentum iure non fübfiftir, fed vi claufulae codicil-

laris inftar codicillorum ab inteftato habcetur , legititmi

heredes, qui voluntarem defuncti implere debent, ei-

dem omnino fuccedunt, et fic honorati fünt , quoniam

in cafu, vbi hi codicilli fuerunt relicti , creditar paterfa-

Hülus, vü proxime ex PAVLO (o) vidimus, /fbonte fua

bis velinquere legitismam bereditatem.

Nullum itaque re-

gula illa fibi hic locum vindicare poteft, fed potius obti-

net, quod IVLIANVS (p) tradit, quod vauicuzque conceda-

tur ab co, ad quem legitima eius bereditas,

vel l)orzwfum po[-

Jeffio þer;featsz i, fideicommiffum dare.

d-

FE

(n) l; 3. S 2. de iwp, codic.

J, g2. $. a, de legnt. z.

CO) ilu",. 5- X. tüd.

(p2

77

IN —TESTAMEï*räTO DÉSTiTVIO

SULIX.

- "Facile autem nunc patet, quod, cum KVESTNERVS zvs:TN&-

tandem vult docere, regulam hanc fuam, quod ex teíTa- xvure ve-

ra fibi ip&

mento deftituto vi claufülae codicillaris adiectae nullalegata

DnOH. COB-

debeantur, runc tamen exceptionem pati, fi reftator

eliaïn HJIC » -&Gf

de cafu inteftati difpofuerit, et iniunxerit, vt et rum le- cetar.

gata praeftentur, vel fidei heredum legirimorum id com-

miferit; hoc ipío regulam füam omnino iterum fubuer-

tat, et plane deftruat. "Wri enim ex iis, quae huc víque

pluries diximus , clare.conftar, per ipfam hoc fit claufu-

lam codicillarem. ' INam , cum per claufulam banc tefta-

mentum , fiiure non fit valiturum , inftar codicillorum

ab inteftato habearur, hac ratione vrique , caíu illo exi-

(lente , non amplius defun&tus per modum teftamenti ,

íed per folos codicillos in cafüm 1nteZati , vbi legitimi

heredes exiftunt, difpofiiffe cenferur, vt hac retione be-

redi quoque ab ipteflato fir in. omnem euentum lcgato-

rum praeítario iniuncta , vel fideicommiffa ab. ipfo reli-

&ta. — Nec plane v]lo modo hic poteft adfirmari , vti

KVESTNERVS opinari videtur, quod illa ratione heredes

legitirii in ómnem euentum finr

uafi beredes inftitüti,

vt teftamentum non poffit dici deftitutum. — Nam bere-

1

des illi minime poffunt inftiruri videri , qui ab inteífato

demum heredes fiunt , vel ad quos defunctus in cafura

faltem teftamenti infirmati ,. vel iure non valituri ,

vbi

nulla in eodem heredis inílitutio fubfifrit.,

fermonem

fuum direxit, atque tunc eos faltem ex codicillis, fiue,

quod perinde effe füperius docuimus, et codicillos prae-

ftruit. ,

. ex fideicommiffo voluit ab inteffato gflfe obli-

gatos.

$ LX

Coronidis denique loco xvEsTNERVs fpicilegium Sententis

obíta- noftra ex

adhuclegum , quae pariter fua; opinioni minus.

PAPINIA-

Ient, ,.;

$$ SECT, UL DE EFFECT. CLAVS. COD.

rent , fubiungit.

Reé&te quidem vir clariffimus ad-f.ïr-*—

mat , quod in legibus ,

quas- 1efert ,

fpecies plane

diuerfae ab illa , quam de claufula codicillari tractat , oc-

currant.

Verum enim vero dicendum quoque , quod

tamen nom vbique omnis ex ilhs ratio ita prorfus hic

ceffet ,

quin thefis noítra , quam contra virum cla-

riffimum defendendam fufcepimus , ex iis poflit falrem

aliqua ex parte comprobari, velilluftrari.

Sic, dum

PAPINiANVS (q) ait : FzLus zoatrem beredema. fcripferat ,

et fideicommi]]a . tabulis data cums iuviriuvamdi veligione

praefari vogauerat , cum teflameutum . sullo iure fatlum

effet : mibiomümus miatvemi bhgitimam beredezmm cogendam

graeffare fideicommi[fa , vefpondi

LZapl emixae volumtati

jreces ad. omuem. fucceffomis fbeciem povretiae videbantum ;

verum quidem eít,- effe&tura. hunc fuftinendi fideicom-

mniffa proxime religioni iurisiurandi, non auterm claufü-

lae codicillari, attribui.

Sed tamen, cum lureconfultus

1tod

primariam fimul decifionis rationem hanc addat' ,

egixae voluutatis preces ad. ommem . fuccefftomis. fpeciem por-

vetlae videantur , exinde autem adfirmet , fideicommiffa

in cafuillo , | vbi fcriptura in vim reftamenti valere non

poteft , ab heredibus ab inteftato effe praeftanda : * facile

omnino patet, quod hacratione ea ipfa virtus in claufu-

la etiam codicillari , prouti illam ipfi tribuendam effe

fuperius oftendimus , adhuc magis magiíque confirme-

tur.

Pari enim modo haec claufula maxime enixam

defuncti voluntatem commonítrat ,

vti non folum for-

mulae huius claufulae , quas fuperius ($. 22.) retulimus,

fatis docent, fed etiam ex ravro (r) conftat, dum ait;

per claufulam hanc defunctum v;deri voluifle, omuimodo

valwe ex , quae veliquit , etiamfi. inteflatus: deceffiffet.

CcCe-

Vnde potius hic nobis argumentum ex PAPINIANO a

dit,

(qj l. 77. $. 23. de legat, z.

fät P.

(r)*l.-zpq. & :' qui tf. '

IN ?ESTAMEN?Q DES?KTVTO.

19

dit, et dicendüm eft, quod, cum. in difpofitione de-

func&di diiudicanda maxime voluntatis fit ratio habenda

(s), enixa vtique defunéli voluntas, quae pariter claufu-

la codicillari continetur, id omnino exigat, vt ad omnem

fuücceflionis fpeciem porrigatur , atque fic vim fuam in

legatis et fideicommiffis obtineat ,

licet ,

infirmato

teítamento , ad caufam inteflati res fuerit redacta. — Cae-

terum , cum hac ratione tconïingatg vt eandem ratio-

nem , eundemque effe&tum ,. habeant et iurisiurandi

religio, teftamento annexa, ct claufula codicillaris , ei-

dem füubiuncta

*

Íftatuunt inde vulgo interpretes, fub

iurisiurandi reli

one ipfam codicillarem claufuülam ta-

cite adiectam e

Í

j

uod licet omai-

habendam-(t). :

no defendere nolim, quia vniuerfim in legibus valet re-

81

gula , quod claufula codicillaris non intelligatur adie-

éta, nifi boc ipfum fuerit expreffum (v) 5 dicendum

eft tamen, quod inrismsandi religio, teflameoto an-

nexa, vim claufulae codicillaris fecum ferat, vt perin-

de fit, acfi ipfa haec claufiüla teftamenro fuiffer adie«

&ta.

Propter iurisiurandi enim religionem pari mo-

do id valet, quod de claufula codicillari fuperius pro-

z

bauimus, vt fcilicet teftamentum, quod iure teítamen-

ti fubfiftere non poteft, inftar codicillorum , ad here-

des ab inteflato directorum, habeatur, vt hi volunta-

tem defuncti ranquam ex codicillis debeant adimple:e,

fi modo fcriptura codicillorum ab inteftato requifita

babeat.

Ait enim lureconfultus ,

eniXas voluntatis

preces, quae et iureiurando continerentur, ad omnem

é(tas haberi, vt hac xatione

quceiüonis .fpeciem porre

H a

l('cl'iptu-

2

d.oa. Loag. —5. £. L Ql:,

ím voll. ebeor. praci. lib, z.

?

4 iWr, cod.

(t) 10.

£it.7. $. 17.

(vj 4 r de

YOET:

£

£0mir.

Ad

iur. eod. l. 41, $. 3. de cnlg.

Pand, tit. de iur. sod. n. .

W.

P

et pup. [ubfb, l, 14. C. de te-

LAVTERBACH

[!nrp. fADHID. —

60 SECT II DþE' EFFECT. CLAVS. C'OD.

fcriptura non folum ilure teffameüti , fi eius requifita

adünr ,. quam maxime veleat , fed ab inteílato quo-

que, vt ominem in euentum legitmi heredes ex ea-

dem , tanquam ex codicillis ,

€

qui foli 1'ait-»i0n;:A eorum

locum habent, teneantur.

/28. Jedel o

hccnon

. Praecterea nec Omnis Cx .MARC'!-',L!,O (X) ratio no-

* ,M4* bis deficit, vbi is cafum refeit, quod quis, facto te-

€EILO

ftamento , heredum fcriptorum nomina coníulto dele-

uerit ,. rehiquas autem teíflamenti partes faluas et inte-

gras reliquerit.

Primum legem ipfam , aliquatenus

dubiam , exponamus.

De legatis, de quibus hocce

in cafu in. Principis cognitionc diu fuerit. dubitatum,

lureconfultus fic loquitur : — Plevique lgatarios excludeu-

- dos exiffimabamt, quod faue fequeudum . aiebam, fi. omuem

teflameuti fevipturam : cancellaffet.

INogzullos /| opigari ;

id suve ipfo pevümi , quod iudu&fum) fit, caeteva ommria

valitura.

Quid ergo ?. som et illud interdum «redi po-

2ef] ,. cum, qui bevedum uomüma induxevat, [atis fe com-

fecuturum putaffe , vt inteflati exitum facevet ?. fed im ve

dubia bemgmioremi imtevpretatiogem fegui mom muimuy iuff-

us ei, quam tutius.

Atque hanc mitiorem et beni-

[5

niorem fíententiam contra duriorem illam Aduocati

h

ícdi, qui dicebat : zoz poteff vllum. teffamentum valere,

quod beredem . uom babet, elegiffe Antoninum Imperato-

rem , lureconfültus ad calcem legis refert , v£ ea dum-

taxat exiflimemus. Nepotem dvvita effe voluiffe , — quae in-

duxit.

Vnde igitur clare conftat, quod, fi quis he-

Ít

redis: quidem in

titutionem deleuerit ,

caeteras autem

teftamenti partes integras reliquerit , fcriptura. codicil-

a fint

lorum inftar ab inteítaro - adhuc valeat, et legat

prae-

) 1 '3'. D. de bis quae in teft.

&Bel,

A -

IN TESTAMÉNTO DESTITVTO.-

6t

praeftanda. :

uod conuenit cum verbis PAVLI'(yj à

^dum ait : Zabulas teflamemti mom inteligi , quibus beves

Jeviptus mou efh , et magis codicilos, quam, teffamentum ,

Perinde enim effe eft cenfendum ,

exiflimandos : effe.

fiue nullus plane heres fcriptura contineatur, fiue fcri-

ptus heres fit deletus, et reliqua fcriptura integra con-

feruata. : Atque fic in vtraque fpecie quoque valebit,

quod fimnili fere ratione PAPINIANVS (z) adfirmat,

quod ex ítripro plerumque voluntatis quaeítio decla-

retur, vt ex herede ícripto, fubílituto adícripto , fit

colligendum , aliquem . non codicillos , fed teftamen-

tum, rebinquere voluiffe :

vnde in contrario feníu di-

cendum , quod in cafü, vbi nullus heres fuit fcriptus,

vel is fuit deletus, defuné&tus non cum teftamenro, fed

cum codicilüs ,

gb inteüatq Valitugis" 3 Vohller'it- de-

cederg.

UO LXAIVL. :

Qzae igitur cum ita fx*htj et valeat adhuc ftri-

illuürgmn

ptura in vim codicillorum , vbi quis in teftamento

fuüo heredum fícriptorum nomina induxit, vt fic inte-

ftatus decedat , cet legata a legitimis heredibus fint

LÀ

*

praeftanda

facile patet, haud parum inde quoque

vfum claufulae codicillaris illuftrari.

Nam, vt fupe-

rius docuimus, per claufülam hanc pariter contingit,

vt fcriptura, in vim teífamenti non amplius valitura,

codicillorum inítar ab inteftato adhuc valeat, et legata

ac fideicommi(fa a legitimis heredibus recte petantur.

Vnde igitur propter rationem, non abfimilem , quae

circa vtramque fpeciem obtünet, hic vtique exemplo

illuftratur , et comprobartur , quomodo ex voluntate

defun&i :

quae claufula etiarn codicillari continetur ,

H 3

lega-

(y) L *vit, de i'xr..mi,

(z) L a. 5 z ;od.

-

P

62 SECT. m-.- DE EFFECT. CL,A-vs. cop.

legara et fide*icomm-iïïa ex-teftamento infirmato ab he-

redibus ab inteflato fint praeftanda.

Quemadmodum

enim ille, qui teftamentum prius fecit, heredes autem

fcriptos poftea induxit, racite , et ipfo facto, fatis de-

clarauit ,. fe nullum amplius reílamentum , .fed folos

codicillos, ab herede legitimo , . qui. iam exheredatus

non amplius inrelligitur, adimpleiídos relinquere vo-

luiffe; ita fimili modo per claufulam codicillarem con-

tingit, vt teftator declret, íe in cafü, vbi teftamen-

tum faerit infirmatum , nullum amplius teftamentum ,

fed folos codicillos , ad legitimum heredem directos ,

relinquere voluffe, ^ Atque fic vtraque fpecies hacte-

nus omnino conuenit,

vt teftlator ad conferuanda le-

gata et fideicommiffa in cafüm fimul inteftati , prouti

'SCAEVOLA (a) aliquando recte factum refert, difpofu-

iffe videatur, ficautem fcriptura, quae primum debe-

bar teffamentum repraefentare, deinde , herede fcripto

deficente, ex volunrate defuncü folorum inítar codi-

cillomm ab. inte&ato valeat, e?t vim iuris fortiatur,

$. LDXIL.

Conclufio.

Saitis fice, fuperque, .oficndiffe nobis '&idämur,

uod recte ex teílamento deflituto , cui claufula co-

v

d

l

cillaris adiecta eft, legata petanrur.

Interdum hic

iterum poruiffemus maximo interpretum , qui adfüi-

ulantur , numero noftram fÍententiam confirmare.

ed, cum in vulgus fere notum íit , eam efIe com-

munem., a multis autem credatur a iuris ratione re-

cedere , id maxime nobis fuperfuit , vt, eandem

cum legibus, earumque fententia, optime conuenire,

euinceremus , atque fic diffenfum inter theoriam , et

ug.

praxin, omnemque iurisu ambigu:tatem , tollerem

nl-

(a) 4 ss. S- '9. d: leäat. P

^

IN TESTAMENTO D'Esn'rvi"a

é

3

Animus quidem nobis accefüit , effe&us claufülae co.

dicillaris , quam maxime inter interpretes dubios ,

euam in alis teftameniü infirmati , fiue iurc non va-

lturi , fpeciebus pariter ex legibus , carumque ra-

tione , paullo plenrus definire : fed varia funt, quae

nos inftitutum hocce , a propofito noftro iam

'alienum , iu

bent in aliud, et commodius

tempus dä.ffex*ref :

| T A NY M,

Eu

m

SIREE

E d

El i

Y

'*

.

| COROIL—

64

)

$ GR

COROLLARIA

L Con(enfus parencum in nuptias hbewrum jure natu-

rae non omnino I'Bgülfltllf

IL. Iure roniano confenfus faltem patris, hodie autem et

matris, ad nuptias liberorum requiritur..

III. Pater filiam locupletem dotare non tenetur.

IV. Donatio iure Iuftinianeo eft titulus.

V. Debitor, fialius pro 1pfo inüito folucru:, liberatur

ipfo 1iure.

VI. A&ione legis Athac vindicatur etiam | damnum o-

mittendo datum.

VIL Propter cicatrices et dcformltatcs ex lege. Aquilia

agi nequit.

VIII. Vfufru&tuarius partum ancxllac non acquirit.

VIIIL. Ratihabitio fuperueniens ex negouorum geftione

non efficit mandatum.

X. Negotiorum geftorum aGio qucque datur , licet do-

mmus abfens non fuerit.

L 4

AE Y

.

D

i

M

, 6 uf

«

E

713

ER

Y

—R

i

-

1

us

2

s

P

—

X

9.

i

7*

T

"

p

L

2

5*

s

*

x

p

t

H

3

»

3-

d-

——

d

.

ia ag —

TC

— Ó

Á

E^

s

—— —

*

|

22

|

d

2

1

"

M..

i

j

t

:

^

n

" 1

E

s

|

$

C

à

"

wu

E

-

M

H

ais

—

L———

gp m

Av

- 3

A

—

i

u

—

vsega

Ed

. dpuen N

E us —

T

.

-

r

G

at

EC

Fb

x$

*

H

-

»

?

P

s

-

"

a

*

d

x

».

*

a

R

x

M

I--

V

ia

r

» J

j

ii

r

T

d

—

i ia

--

-

-

--

f

m

E

—

RI

ass

n

—

Es

LT

n

Ts

d as

.

d

Z

Y

X

DISSERT/ITIO IVRID]CA

W

LEGATIS EX TESTAMENTO

19

DESTITVTO, CVI CLAVbVLA

18

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

. CODICILLARIS ADIECTA EST,

" PRAESTANDIS,

17

OPPOSITA

CLAR.

16

Iu

KFESTNNERO,

LIPSILNSI

15

VAM

ï

J ENN

AVSPICIIS SVMMI NVMINIS

EX. AVCTORITATE ET LEGE

RECTORIS MAGNIFICENTISSIMI

SERENISSIMI ET CELSISSIMI PRINCIPIS

AC DOMINI

e

ïm

DOMINI

ä

GVILIELMI V

g

- AVRIACI ET NASSAVICI PRINUPIQ

RELIQ. |

8

PRAESIDE

7

LVDOV CONR. SCHROEDERO

L V. D. ET PROF. PVBL. ORD.

E

6

. - DIE

MARTII A. R.

S.

clo I5 cc rvrrr.

ä

HGp:09$

5

PVBLICAE COMMILITONVM D IS(Q/'ISITIONI

SVBIICIET

4

LVDOVICVS CHRISTIANVS FRIDERICVS IAEGER

DECIAS NASSAVIVS

3

HERBORNAE

2

LITERIS REGELINIANIS,

ü/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1