KaI600-131_3 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Philosophica De Fortitudine Animi, 2 Abel, Jakob Friedrich von h - s ^. d : E "E *5 sf*üä ii ha v - - d & A a Á ^ E *:ï £ n 3 13 . w I » * * * E *s äï- E * & ! uX J n E Q'*df" * v B! » um ho * s ^ À * x AX w ï * a LT 4 i * r E Esl * '&*'äha * ^ J w h. s. k us * L i "* A * yäïi* " - L OA - H v s Z v 4 w Q:*ïä wü**- E " * x s E dees * d * r2 H [ 3 d b s 313& BR at * x | hr . M " " i b* g 3* -* AR * m ii E* —— * ate d T e heinsss qgÜ * 8 ls - * - Mdl . ER ». M. E. o "g ,?gä s. * A -X 4 W o üïmä**?r *s w L d * * "" " ". L »&3* T hi »* ^. a d gg:'* 2 d Va DP E $& d L 4 ib la " * s * ob d & ^ LTW a 3 ; * " p - * b f :M-xü $ - *l d d u ; n d 3 ii . g Dd - w ie. $ .&äw « » — y. " * E "— Á* "N i. äæä * E * E WE hs ** Zs : wX " LA m k« vll D u '?Ww xï E * *Väw& ;2 A* *'*Aä $ E æ*wüäx L. s p & » u w E * P ä*ä 'Sfæ P has ! * p« EX Y * a E g *l t t N ïïä h b i E " ï à & »a M * » 3 5 d * * ä E s. $ .&*-j« - ä * : - ^i &* 5 i * ] ä*k * ïü L - * E T h . Ll EEl E äh. des al X w E * & & 1 L: * - x L * - Wi ^ [ ^ : d & " bl Á L . ^g E EL "- E * X * s * $ Bs Á - & 2 L S x x * 3b À X [ R ï»tæ ääx. * d 1 i o d Ü 1 : T. E. X N d i i : ï* * E . & T ï»ä L ä - : : d. Wt A . j L! E ä i | * * lä;. E ä Zs * l * « d * * d i * od * —icta — t RRR .. 55 A0T M — ÓÀ—M—7 À —— — —— G RE —ÉÓ — — QÓ Digitalisat vorhanden —— l i a re N ia « & hi E o L - À n us "24 d^. DISQUISITIO OMNIUM TAM PRO IMMORTALITATE QUAM PRO MORTALITATE ANIMI ARGUMENTANDI à GENERUM. PARS POSTERIOR 1 d QVAM DEO JUVANTE RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICENTISSIMO Q SERENISSIMO 4c POTENTISSIMO DUCE rr DOMINO DOMINO Q h PCAROLSO DUCE WIRTEMBERGLE r TECCLE REGNANTE h REL. REL 45 ) OP SRSIDE h JACOBO FRIDERICO ABEL Ia PHILOS. THEORET. ET ELOQ. PROF. P. O. PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONORIBUS n Diebus Sept MDCCXCIII hy PUBLICE DEFENDENT / IOANNES GUILIELMUS ANDREAS PFAFF, Sruuitgardienfis CAROLUS CHRISTOPH. FRIDER. BILFINGER, XJVürtingenfir 7 CHRISTOPHORUS FRIDERICUS KRAUS, Cohlveufir PHILIPPUS ERNESTUS EHMANN, Phppelavienfir ALBERTUS GUILIELMUS WERNENR, JFriolrsheimenfis , je SERENISSIMI STIPENDIARII ET MAGISTERII PHILOS, CANDIDATI TUBINGAE LirTERIS SIGMUNDIANIS Vm P ) let refond appela Pri li Áite qui aCtiones ]l ft impo | it cont 1, / ?! N 4. ] I J MORALIS PARTES ARGUMENTI I ummum bonum'cum non tantum in perfe&mne morali , v fed etiam in fumma, quz huic jungitur & exa&iflime refpondet felicitate confiftat in unico illo, quod morale appellavimus, tria continentur argumenta. Il Primum ex moralitate fola fumitur. L Certiffime exiftit lex abfolute neceffaria, quze abfo- lute quidem, non alius demum fcopi gratia, poftulat, ut a&iones noflras fecundum praecepta rationis inftituamus. IL. Ut hanc legem, ratione noftra fundatam, fequi non fit impoffibile & ut univerfe illa fini fuo ipfique rationt non fit contraria, certze quzedam requiruntur conditiones 1. Applicatio illius nihil contradi&torii involvere, 2 et nülli alii legi neceffarize, aut, fi quis alius praefixus effet. fini neceffario revera contradicere, vel certe nulli poftponi poteft Haud deeffe debent , quae ad explendam legem ani- mum poffint movere, Denique etläm quae vel in nobis vel extra nos funt, Aa3 inpris I onisdbiisccisaidite Risaciditiedhiidui Ed d inprimis etiam, quod nobis definitur, tempus, ita piur comparata effe oportet , ut tam legis expletionem, Durt — quam animi ftatum, fine quo illa non poteft expleri, h!f/f 1 non impediant, fed potius, falva tamen libertate, ipo à promoveant g 6. Hisce fuppofitis lex illa revera a nobis expletur, fta- Laüm tusque, quem ejus expletio fupponit, acquiritur, qua- m fj tenus certe ipfi, libertate noftra abufi, hoc non im- (f Gr pedlmus Ub T. Et jam quzeritur, an omnia hzec, etiam pofita mor- g n talitate, locum habeant, nec ne; quum pumam enim evi- fihm T ! &um eft, unum alterumve ex lnq quaàe poftulavimus, haud poffe locum habere, immortalitatis fumus certi, ) t /V: IIT. purimi Ex lege morali non officia folum, fed & jura noftra 1f 0 poffunt derivari, quae enim lex moralis non vetat, ea non Thoorgii iunt illicita, eademque jure noftro agimus, (zu dem haben Lüdn wir ein Fecht), Ex hac cauffa contradi&tio, quam pofita mor- Dl?/gf g talitate lex moralis involvit, duplex poteft effe: Aut enim, 777 fi animus cum corpore exftingueretur, oficia, ex lege morali Szilmg j derivata, inter fe non effent cohzerentia, fed disjun&ta atque J midi contraria, aut etiam jura, quae fecundum legem moralem Fecht qy nobis funt conceffa, hac ipfa lege tollerentur Priorem viam I 7777 inivit JAKoB n dem Beweis für die Unflerblichkeit der Seele aus dem JE//I& Begriff der Pflitht; pofteriorem fecutus eft FIcurE indeu Ferfuch fttlilui £iner 5 , lla einer Kritik aller Ofmbarzmg. Ita enim hic: 2fe4uflage p. 34. nem, Durth diefe , die negotive Beffimmung des Triebes aurchs Gefix , er- pleri hielt der Trieb vors erfle ein Recht, — Nun aber kónnen Fülle eintreten, Tlate, wo das Gefez feime Berechtigung zurük nimmt. /So ff ohme Zweifel jeder berechtiget zu leben ; deumoch aber haun £s P/ücht werden , /Ez'n , f- Leben aizfz;uopfärn. Diefos Zurüknehmen der Berechtigung -würe ! qua' : in fürmbcher Widerfpruth - des. Gefezes mit frch. felbft..— . Num fonm n m- dar Gefezi fich micht widerjprethen, ohne frimem gefezlithen Charatier zu verlieren, aufsuhüren, £in Gefes zu foyn, und günzlich aufge- But geben werden zu mü[fen — Diefes würde uns mum vors erfle darauf führen, da/s alle ObjeBle des finnlichen Triebes , laut der /fnforde- m evi« rung des Sittengefezes fith micht feljff zu wider/prechem, mur Er- , Id fheinungen , nicht Dinge am fich [bym hónntem; dafs mithin. ein fol- cher Iiderfpruch in den ObjeGen, im fo fern fie Erfcheinungen find » gegründet, mithin mur ftheinbar fby. — 'euer Saz if alfo eben fo ge- noftra wifi eim Poflulat. der pra&ifilen, P'eruunft, als er ein T'heorem der . Q "T heoretifchen ift. Es gübe demmach an fich gar keinem Tod, £fein Leiden, Reine Aufopferung für die Pflicht, fonderm der Schein diefer n habru Diuge grindete fich blos auf das, was die Dinge zu Erfcheinungen 1 fror qacht, Et pag. 35. J/Zer für die Pflicht flirbt, dem mummt das enim, Sittengefez; eim vorher zugeflandgnes Recht ; das &ann. aber. das Ge- morali fem micht ihun, ohme jicli zu widerfprechens folglich if ihm diefes i atque ^ Recht r , in fofern es Erftheinung if (hier — in der Zeit) ge- oraletm , eommen: féim durth das Gefim berechtigter Lebenstrieb. fordert es m v u d als Erfcheimung , mithin in. der Zeit zurük, und wird durcth diefes rechtliche. Zurükfordern g(fezlicli für die ]Peít der Erfiheimmg. A 3 IVer at 6 Ier m Gegzm*/ze;/e auj f ZAnforderung des Gefezes an ihn fein Leoben "icht aufceopfert hat ji des Lebens mwwdþg, und mu/r er, wenn od dà; Sittengeféz auch für die IPelt der arü/.ezvzuizg gelten foll, der fpext Caufaliiàt diefés Gefexer gemáf? , alr D,clvemwzä verlieren. VIS Y Sunt tamen quaedam haud exigui momenti, qus con- Xxiffi tra hoc argumentum poflent opponi & quorum ulteriorem pertu: dilucidationem plures fine dubio leGores ab ac tiffimo Au- liab tore defideraturi fint. Certa agendi ratio, q uza C ; benþz atim dition atque univerfe fumta, (eme gewile Haudlungsweifg &berhaupt) Tortai ommy per fe fummum bonum neque promovet neque impedit neque imperaiur, lege morali neque vetatur, adeoque eft Ls licita; fed eadem, quum primum jam non de tali agendi ra- f - tione in genere, fed de actione fingulari & omnimode deter- 49 Qit] minata fermo eft, fummum bonum vel impedit vel promo- ] vet (haud enim dantur a&iones quoad moralitatem plane fe- QUam u indifferentes) primo cafu a&io hxc non amplius licita cundo non tantum licita l fed etiam lege morali praefcripta eft. Sine dubio lex moralis, vitam meam fervare, generatim ïxO*hqu atquf) UHWUET] permittit fed in cafu aliquo fingulari tales poffunt effe eireum/lantie , ut vitze confervatio finem moralem i) h M impediat adeoque lege morali vetetut At certiffime lex tett moralis hoc cafu non tollit quod antea permiferat fed hi &qw tantum id, quod gemeratim atque: uuiver) permiferat teríis 70) fub cireumflantiis. vetat id quod vero nullam involvit con- f Qüx tradictionem. K fe j " M LÀ ERE ;iai v TU 1 IV. Abet U Philofophi, qui arglimento hoc ufi fünt, modo ad 'hahc, modo ad illam ex conditionibus $. II. & IIT. enumeratis re« ; di fpexerunt, & ex ea argumentum fuum duxerunt. *) Quam. vis vero-nulli dubitemus, hunc argumentandi modum ma- Con. ximi effe momenti & fini fuo fatisfacere, tamen nobis certe Vofeff perfuafum eít, argumentum morale multo majorem vim effe ) At- habiturum, fiomnes ac fingule, quas enumeravimus, con- xotim ditiones.fimul confiderentur, atque illis non niü.poüta inl- faupt) mortalitate poffe' fatisfieri, oftendatur , ;adeoque unum ex pelit, omnibus formetur argumentgm. qe et T V. Qdl fa« Eodem modo ex altera fummi boni parte five ex obje- Qletet« &o ultimi finis noftri argumentamur. rormo» I. Obje&um finis ultimi nonnifi in felicitate eft pofitum, . one quam ut velimus, neceffaria naturze lex nos cogit. 5 fe- ]. Etiam hzec lex effet impoiïibilfs vel certe fini fuo ra- eferipta tionique contraria, fi ;eneratim r tales I. ejus V) Ita e. gr. proter Auctores $. 3. citatos ex conditione prima moralern. Mendelfohn in Phaédone p. 183. 3te Ausgabe, ex fecunda & tertia Jakob libro citato, ex quarta fCant n der Kritik der rei- fime Jex nen lV ernunft, ex quinta & fexta Kant£ in der Kritik der pra- pt, l &ifchen V ernunft p. 222—227. 261. . Schmid in der Kritib der reinen Vernunft 11.Aufl. p. 1397. & Heydenreich in den Grund- ' ii füzen der moralfchen Gotteslehre p. 92. argunientum füum li a duxere. Inprimis ex tempore argumentati funt Kant in der Kritik der practifchen V'ernunft p.223. pluresque, qui eum fecuti lunt. e. g. Schmmid in dem V'erfuch einer Moral - Phi. M lofoplie, .N. A.— p. 260. .Hoydenreich 1. c. fER d — , 1. ejus applicatio contradi&torii quid: involveret. : of 2. fi alii légi neceffarize aut fini necelfario revera repu- quan gnaret ; perip 3. et orta pugna cum alio fine aut alia lege huic poft- imit poni deberet; quiDu ligc 4. fi denique, quae in ncbis & extra nosfunt, felicitá- tem noftram impedirent, non promoverent, feq i UniCo 5. adeoque & felicitas noftra, quamvis ipfi omnes vires nervosque ad eam obtinendam intenderemus, támen non ob- amis; tineretur. III. Quamobrem, fi omnia hzc pofita mortalitate lo- Yr cum non inveniunt, immortalitatis fumus certi. *) ! VI. feliitat Etiam in hoc argumento aut omnes aut finguloe condi- xplent tatis ex tiones fimul confiderantur, aut tantum ad unam alteramve figillatim refpicitur, & ex illa argumentum ducitur, quam- 2 obrem eadem, quae S.!IV. notavimus, etiam hic volumus Que&m n notari. Yel ceri VII. X tatis u Argumentum, quod hic propofuimus, a pl'ïori in eo ^ differt, quod in uno ex lege morali, ratione ipfa ftabilita, j ( in altero ex lege naturze noftre neceífaria proficifcamur, non üpp omnem- &(lio m *) vid. e. gr. Jakob l. cit. & quoad quartam & quintam conditio- nem P/a£nerr Aphorisgmen, neuecfte A 1 u.rgafie p. 643,2.2 Hàfe- h vid, ; AMon ler. .?uliur p.'92. &c. P j Md 9 omnemque inde argumenti vim trahamus, quod quidem Iu« quanti fit momenti, quantamque gignat differentiam, facile perfpicitur. 1lla enim imperat, ut certo quodam modo, eo pott nimirum, quem lex preefcribit, agamus, adeoque ea, fine quibus pofitis hoc modo agere non poffemus, fupponamus; :fxcita- hzxc vero cogit quidem, ut felicitatem majorem velimus, fed neque cogit, neque (qua lex naturz) imperat, ut illam unico tantum modo, id eft. modo convenientiffimo, quara- s Vifes mus; hoc enim ratione tantum przefcribitur, o oD« -— VIII. pte lo« Frequenti[ümus eft tertius argumentandi modus. i. Supponitur nimirum ex philofophia morali, homines felicitate ea tantum menfura, eoque modo, quibus legem explent, poffe potiri, adeoque gradus perfe&ionis & felici- : cond- tatis exa&iffime fibi refpondere. teramve 2. Deinde probatur, exactam iftam zequalitatem in hoc, , quam- quem nunc cognofcimus, mundo fenfibili locum non habere, VOJTDS vel certe non ita effe manifeffam, ut certo fperare liceat, unumquemque pro modo & gradu dignitatis fuze fore felici- tatis compotem. ori n e 3. Cum itaque exacta hzec sequalitas in mundo fenfibili ubl non appareat, alius exiftit mundus, in quo felicitas & per- Vclfeamus onnem- fe&io morahs exattifime fibi refpondent. *) B v IX. y conditio (i]€ *5 vid. JKXonts Critik der. rez;nen Vernunft.II. A. p. g41. Berlin. 1520 Monats([chr. O. 1786. . 315. Fichte lc. p.a7. Hafeler P. -1 36. 1o fiof IX. hIG Clsxiffinmss HEevpENREICH de argumento morali diífe- vens addit: Betrachtungen über die Philos, der natürl. Relig. 1T. "T h. p.142. deh kaun :die beflimmte Ur[üthe nicht angeben , weshalb. die IFeltiweifen bey der. ILehre. von der. Unflerblichheit der Seele, woeit I wehr uls bei jener vom Dafoyn Gottes, geneigt fimd, vonm morali- P. teleol Jchen. Gründen auszugehn. — -Die beflen Kopfe , feit JZPolf und Baum- mine garten , haben fich fafl eiumüthig erklürt, da[s diefe die einzigen vül- intra lig befriedigenden feyen, und Jfie n wer[chiedenen IV'endungen VOf gt iragen. l fànte 1 Etiam argumentum morale pro exiftentia Dei nonnulli cirer philofophi ante Kawrruw, quamvis haud plane eodem modo, evolu üfurparunt. Vid. e. gr. CrARCK1US. evet 1. Sed lubenter concedo, illos argumento morali pro tijrs, ' immortalitate animi multo frequentius effe ufos, cujus diver- 4 omn verfis f fitatis cauffa -mihi quidem in eo videtur fita, quod argumen- & circu tum metaphyficum pro immortalitate animi non modo captui plurimorum minus accommodatum, fed etiam revera mino- promana ris eft pretii, ut itaque plures philofophi, cum hac do&rina Vimus, mon potuerint carere, :ad aliud argumentandi genus confu- Vero Qum gere coa&i fuerirtt. ] fR&O De .2. Deinde argumenti hujus vis facilius perfpicitur. 3. Denique, quod -etiam celeberrimus HgyDbENREICH ? Hij "onet, Philofophi illi, quoad plurimam partem, mediate 4&) y þ tantum ex.lege morali, immediate autem ex legibus uni- a&ææ / idem :m) Hä] verfi & «aiïfe&ionibus Dei, qua vero fine äuþ'iq,'absque lege M g : morali zn Àj TX morali fufficienter non poffunt nofci, argumentum fuum duxere. « LT ARGUMENTI TELEOLOGICI PARTES. b d tl X oral In plura adhuc argumenta refolvitur argumentum , quod Bal.nl- cum enim in ho- teleologicum ftri&iori fenfu appellavimus u vol mine diftinguantur animi indoles qua inftru&us in terram intravit ) circumftantizae extern, in quas natura mode- m rante pofitus eft, & evolutio, quze hujus indolis harumque ontuli circumftantiarum ope illi contigit, '**) cum porro in animo tnodo, evoluto confiderari poffint aut vires in majorem gradum eve&ze aut operationes ex his profeQ?e aut effe&us tam in li pto nobis, ) quam extra nos, ex viribus & operationibus na- 9&9'5' R (Nete ti, omnisque hominis hiftoria, *) & cum tandem in di- Ü mae verfis hominibus maxima reperiatur diverfitas tam indolis ) Cagtul & circumftantiarum externarum, quam eorum, qui ex his ^ füIno promanant'?***); deomnibus acfingulis, quae hic enumeraá- vimus, fingulatim inquiri poteft, an cum mortalitate, an dodnma vero cum immortalitate hominis magis illa conveniant; quo $ confu- i fa&o ex fingulis novum emergit argumentum. — Iuj B 3 Qui *) Héfelers Juliur xxo. qpeliate ») v. Platners Aphorismen, I. Th. p. 632, * idem S. 1027. v Flüfeler l, c. p. 151. sque lg * vid, initia philos, de natura divina A. Ulrzch p. 1506 m()ïah J d ii r Qui uüt probent animi immortalitatem, ad certas de- terminatasque animi reprzefentationes confugiunt, iterum in multas partes abeunt Miffis enim iis, qui *) ad ideas no- t firas de veritatibus, quas vocant, zeternis, aut &d fcientias & ve artes, quas callemus aut inprimis ad cognitionem noftram Tun turze **) provocant, alii maximam fpem capiunt ex ideis noftris de fine & conformatione univerfi, & de Deo rebus- que divinis ); Alüvero argumentantur ex notitia, quam habemus, velde eo, quod futurum eft, ingenere ****) vel de i, 1 morte noftra,--) vel de alio mundo, iisque, quibus in hoc tan- tum, non nofiro, quem nunc incolimus, mundo frui licet WU Mult in auxilium vocant defiderium illud naturale & infatia- &2 bile perfeverandi, majores in dies progreffiones faciendi & ub fclicitatis noftrze augendze , ) quibus omnibus nonnulli ad- duci dunt cupiditatem, qua omnes flagrant affe&us quosdam Vocan e.gr. amorem , in perpetuum explendi, & defiderium eorum» exiti quae in alio tantum mundo poffunt exfpectari, ut & dele&a- fund tiones, quas animus ex rebus incorporeis capit. T]-]-) quate fentu XIT. pergi *) ut e. gr. Auguflznus. ** Beatties Grundlinien der Pfycholo gie , &c, & f p. 289. deutfche Ueberf, & h «ft) Platners neucfte Ausgabe der Aphorismen. p. 631. inorte **) v. initia philof. de natura divina A. U/rich p. 149. 1) Hoc argumento utitür cel. Weirha.jpt. ) Ulrich l c. 149.. Háfeler l. c. y * RD Bichard Blackmore in tentaminibus füis Vol. L. Tom. IV. $ Bisesstflhareseseaeep n 13 (d$ g« XI. TU fr] Ceterum diverfa hzec argumenta eo majus habent pre- le2$ . tium, quo certior eft, quae fupponitur, animi determinatio ntas & vel relatio & gquo evidentius illa pofita animi mortahtas doftram mundo optimo non convenit. X ide tepus ARGUMENTUM ANALOGICUM XI qum ) v de Multis haud displicuit argumentum ex analogia. Quanti 10C fatt« fit, ita inquit BILFINGERUS, àrgumentum ex analogia iis in j licet locis, ubi fola fub Deo natura agit, id aftronomi & phyfici fatit- & anatomici & chymici dudum experti fünt, adeo ut non endi & dubitent ex analogia decidere tam diu, donec contrarium nulli ad luculentiffime demonftretur ) Analogiam autem hic ad- sdam, vocamus ex eo, quod in magna, qu: circa generationem eorumr exifit, mutatione altius evecta eft anima, non depreffa pro- felefta- fundius; Alii ad fomnum & animi deliquium confugiunt,- : quatenus alto & gravi fomno fopms tamen multe obver- fentur imagines, vel certe altiffime dormientes iterum ex- M. pergifcamur. **) Cum vero (nam aliás in circulum incideremus ) non- lu dum fupponere liceat inter mutationem, quze generatione & ftatu fomni & deliquii nobis obvenit illamque qua morte gignitur, tam quoad gradum, quam quoad fpeciem B:3. * tantam *) vid. dilucid. philof. p. 416. ».1V **) vid. Herders Ideen zug Phülof. der G&fchzchte der Menfchhezt D 3 74 7Z tantanr intercedere fimilitudinem, ut ab una ad alteram va- delet leat conclufio, facile apparet, quam parum momenti habeat qu. argumentum analogicum , inprimis cum in illis de tranfitu que : ex uno ftatu in alterum in mundo vifibili, hic vero de tranfi- duiat tü' ex nmundo vifibili in intelligibilem fit fermo. curpo j Alii itaque, ex his phaeuomenis animi a corpore de- p pendentiam derivantes, immortalitatem deftruere funt co- ] nati, fed jam ex iis, quze pàrte priori p. 2r. difputavimus, 081 eluceícit, analogia multo minus animi perennitatem poffe op- vel m pugnari; fi itaque cogerer ex analogia decidere, ego quidem fos, 2 ex ea potius ad animi durationem, quam ad ejus deftru- Xnent Cionem concluderem, quia ab illa parte parum quidem, ab etian hac vero plane nihil ftat. potef i el ARGUMENTUM EX' COMPARATIONE CUM ALIIS DUCTUM. duroti XIIT. ompe Hucusque ex animo ipfo derivavimus immortalitatem ; ln n forfan etiam comparatio cum aliis fpiritibus novum przebet coul arbumentum. Si ex natura fpiritus finiti derivatar immor- qUe ey talitas, adeoque illa nobis attribuitur, quia in fpirituum nu« dnnt, merum Ííimus referendi, tum argumentum non eft aliud * quam quod parte priori p. 23. dedimus. Fortaffis autem mera fufficit comparatio cum reliquis na- F turis finitis five fpiritibus five brutis, aut adeo- corporum ele- Tantibi mentis,ita ut perdurantibus aut non perdurantibus illis etiam mus, j nos perduremus, aut non perduremus. Sed certiffime nihií deter- li P EE rirsgpuas — — 15 11 Y determinare poffumus de duratione aliorum fpirituum, mifi Qbe qua ex fine fpiritus finiti jam funt determinata, & qua ita- nf que ad argumentum :morale & teleologicum pertinent De tranfr- duratione autem f. non duratione brutorum & elementorum corporis, feu potius cvrec oyrey , quibus phaenomena.cor- as porum fundantur, plane nihil conítat C0« Deinde fi etiam certi quid haberemus, tamen ab iis ad Imus nos non poteft concludi, nifi antea pateat, nos in eo, a quo & 0 iüem vel mortalitas vel immortalitas pendet, ab iis non effe diver- hn fos, adeoque eadem gaudere forte, fed hoc partim ad argu- entum morale & teleologicum ducit, partim falfum eft. Nec n, ab etiam hoc cafu a minori ad majus aut a minori ad minus poteft:.concludi; mnam forfan in ipfa illa gradus diverfitate fita eft cauffa diverfitatis, quoad perdurationem aut non per- IM, durationem, ita ut e. gr. minor perfectionis gradus longiori compenfetur vita; Inprimis vero Ens, quod finem exiftentize itettt; non in fe ipfo habet, fed tantum aliis infervit, aliorum pxæbet caulfa :poffet perdurare, quamvis ea , quorum cauffa hucus- mmof« que exítitit, non perdurent, fed in eorum locum .alia fucce- dant 1] fiu« aliud, XIV. $ fl« Forfan ex contrarietate rationis, illis naturis non perdu- rantibus,:nos perduramus, illis perdurantibus nos non perdura- mee mus Ita e. gr. HERDER :n den Ideen sur Gefthichte der Menfch- T » füil heit p. 509 At & contra hunc argumentandi :modum -ea- detet« «dem 16 uf dem poiï'unt opponi. Quis énim illarum fortem exploravit ? E & fi etiam de hac explorati quid haberemus, tamen ex ea Inus ad noftram fortem non poffumus concludere, nifi antea per- fcm fpexerimus,xnos in. eo, a quo pendet mortalitas f; immorta- EUH litas, ab illis adeo effe diverfos, üt, qus illis contingunt, imm nobis non poffint contingere. Nonne vero &ihoc modo ad fioft argumentum .teleologicum reducimur? A. l ) -Nihilqminus d enumäfatione omnium, qus ex hoc nulla fonte vel contra immortalitatem. vel pro illa afferuntur, pa- indu tþt, hoc argumentum non quidem fatis fortiter, fed tamen bus, magis pro duratione, quam contra illam pugnare. füppo ,ARGUMENTUM EX LEGIBUS MUNDI. dem XVI elicen Plurimi: immortglitateim ex legibus mundi derivarunt, p " neque hi a veritate abhorrent. Sine dubio enim leges mun- wm!-ung di fecum ferunt, ut omnia in ifto fint convenientiffima, in- Tod d primis, ut fummum bonum in eo fit propofitum & convenien- iif/;m | tiffima ad illud obtinendum adhibeantur media; at jam C quaritur, an etiam pofita mortalitate hzec mundi harmo- genem nia locum habeat nec ne; atque fine dubio hzc quoque tioner quaeftio fummo cum jure affirmatur fed tamen hoc fuf- entiul ficenti cum ratione fieri non poteft, nifi antea a nobis illorun probatum fit, fpiritaum & inprimis hominum naturam ita li ng eífe comparatam, ut illis non perdurantibus fummum bo- nuni I7 avit? num non poffit obtineri, quo autem modo ad argumentum te- & 00 leologicum revertimur, hoc enim a noftro, quod nunc tracta- mus, in eo tantum differt, quod hic ex legibus mundi profici- 1 per norta fcimur, easque, hominibns non perdurantibus, ob propriam. ho- gunt rum naturam lzedi oftendimus ibi vero fine his praemiffis, eamque fine im- lo ad immediate ex natura noftra profe&i fumus mortalitate noftra non effe convenientem probavimus XVII x hoc Sed hisce non obítantibus confitemur , exiftere non- s pullas legzes tum a priori demonftratas tum a pofteriori indu&ione haud prorfus infufficiente comprobatas, ex qui- Fatnen bus, etiam propria hominis natura nondum cognita & fuppofita, tamen durationem animi poft mortem non qui dem demonftrare, fed tamen haud fine omni veri fpecie Ita e. gr. PzATNER lib. cit. pag. 631. Die elicere poffis arunt «dnalogie führt allenthalben auf' den. Begriff einer allgemeinen Ent- 3 u wiklung und Fortfihreifung aller Füligkeiten und Krüfte. If der a, Itl* Tod das vüllige Ende unfors Seyns ; o bleibt der Plan der menfch- vene« lichen Natur. ganz ohue Ausführung. Cum vero applicatio hujus legis, quamvis. verze atque at yuti harmo generalis, non poffit admitti, nifi antea cognitum fit, dura- quoie tionem & ulterius incrementum eorum , de quibus fermo eft, entium fummo bono non obftare, hoc vero non nifi cognita yc ff illorum propria matura exploratum effe queat, certe etiam 2 10b m j hic non omnis abeft formido oppofiti. um J C XVIII. d 18 ——————áü: ] ARGUMENTUM EX VOLUNTATE DEXL ! neum XVIII. todo Tandem quoque ex Dei voluntate & fïgillatim ex ejus bono : fanttitate, bonitate, juftitia, fapientia & omnipotentia im- evider mortalitatem animi efficimus, quz argumentandi ratio & ipfa eft folidiffima. fedxtya; Certum enim eft, Dei voluntatem , fan- Togis &itatem, juftitiam, bonitatem, fapientiam & omnípotentiam poftulare, ut omnia in mundo fint convenientiffina, & ut inprimis fummum bonum obtineatur, quod quidem pofita E Cum autem hoc ex mortalitate locum non poffet invenire. titur , eo tantum pateat, quodíine immortalitate animorum in na- Q , tura noftra morali nulla effet harmonia, etiam ab argumento legih theologico fupponitur teleologicum, & illud ab hoc parum Álo ia tantum differt. In priori nimirum fupponimus univerfi hu- Confer jus eauffam fupremam , confervatorem & gubernatorem , qui datut, perfectiffimam mündi convenientiam & fummum bonum in- tendat, & cujus finis pofita mortalitate non poffit obtineri; in pofteriori autem fine hisce przemiífis immediate ex dis- Ü convenientia naturze noftroe, quae pofita mortalitate oriretur, quied Mnentu concludimus. vid. REtMAnUS, ]ERUSALEM, Pluresque alii. XIX. I Sed quamvis argumentum the'ologicüm , argumento teleo« fira u logico haud fultum, non fit plane evidens atque indubitatum, 2 illi tamen, etiam absque hoc addito fulero, haud omnis deeft Dun, vis, nam, etiam natura noftra nondum cognita, certum tamen nofti, habemus & exploratum, perfe«&ionibus Dei magis confenta- tione, pneum. —— — IQ neum eífe, ut homo perduret, quam ut non perduret, fi modo illius perduratio & major indies progreífio fummo - 6jus bono non obítet; quod vero huic non obftet, id non quidem à m« evidenter & fine formidine oppofiti demonftrare poffumus, tio & fed.tamen ex omnibus, quae hucusque cognovimus, vero ; t« magis fimile exiftimamus. Dtam XX. & ut gofità Etiam argumentum «osmologicum a theologico fuppo- l0C €X D nitur, quatenus immortalitas ex ea tantum ratione a volun- il na- tàte, fan&üitate, bonitate &c. Dei exfpe&atur, quoniam illa mento legibus & fini univerfi magis eft conveniens. . Quare hoc ab parüm illo in eo tantum differt, quod unum ab univerfi creatore, f hu- confervatore & gubernatore , alterum a legibus univerfi or- ., qui diatur, Ym ll XXI. trrerr; x d« Si omnia hzec argumenta inter fe comparamus, facile riretur, quaedam inter ea relatio & convenientia detegitur. —Argu- alii mentum teleologicum argumentatur 1. aut ex disconvenientia mortalitatis cum natura no« ftra univerfa, oteleo« Vtatutti 2. aut figillatim. ex ejus disconvenientia cum fummo js deelt bono, & quidem cum fine noftro morali, cum obje&o finis (amen noftri, felicitate, aut cum exa&a inter utramque propor« tione. EN fenta« C 5 peuto. Argu« 29 du Argumentum cosmologicum argumentatur i o 1. aut ex legibus univerfi generatim , quatenus ille hi f funt convenientiffimze & ad obtinendum fummum bonum ganz tendunt, aut D 2. figillatim ex iis legibus, fecundum quas fümma, quse ( L poteft, moralitas & felicitas & exaciffima inter utramque fifil, proportio confervari debet. u E Denique argumentum theologicum concludit gfebrm 1. aut ex voluntate Dei in genere, ] 2. aut ex ejus fan&titate, bonitate, juftitia & omuipo- peut tentia in fpecie. quam Cum vero, fi effe&us quidam fpiritui' tribuuntur, non nondi folum fupponi debeat vis, qua determinante ille aliquid effi- fenan cere voluit, fed etiam alia, qua prseditus id, quod voluit, S intellexit, & denique alia, qua id, quod intellexit & intel- nun, : le&um voluit, efficere etiam potuit; ex fapientia quoque & tamen oinnipotentia divina fit argqmentatio.. f ARGUMENTUM EX CONSENSU GENTIUM. fed qu XXII. qus, Haud pauci ex communí confenfu hominum immortalita- das qu tis fpem ceperunt. HuesELER libr. cit. p. 79. JVie wollte es ftto jn fonft zugehen, dofr alle 'olker der Erde, auch die allerumwiffendften, perata diefe Lehre angenommen haben? Ihre Religion mag auch moch fo ab- gumen gefthmakt und. voll von Unfinn. foyn, die Lehre von der Unflerblich. panim . JMMan hat wohl ehemaír, Reid. der Seelen g/i allezeit darinnen bg]ïæzdlz'c/zt.þ ehe *) con — ECRGELIUG SE Ed Mu —À 21 ehe man fich fo genau um die dogmatifthe Glaubenslehr[üze entferue 5 ye- ter oder wilder Nationen bekiimmerte, hieran. gezupeifelt; allein man Jonum hat fie.bei müherer Unterfuchung | alleseit. angetroffen, — Ich. glaube gans gewifi, dafi fie Herr Cook bei dem elendeflen. und. dummfien Folhe unter. der Soune , dem Pefiherais, würde gefunden haben , wenn ; Que mque er Zeit und. Gelegenheit gehabt hütte , ihre Religion kennen zu ler- In dem Südfeeinfeln fand er fie allenthalben. —.Da warem. doch WE?Z. mie Europüer oder audere V/ülter gewe[en , welehe diefe Lehre dahin gebracht hütten. Nonnulli, qui barbararum gentium mores & opiniones duv penitius perfcrutati funt, provocant adeo ad gentes, qus, quamvis earum animus ad Dei exiftentiam cognofcendam - 10 nondum fit eve&us, tamen animi poft mortem durationem de- d effi- fendant. Vid. e. gr. Knarrr Sitfen der. /Vilden, 3te Abtheilung. voluit , Si vero etiam illam omnium gentium non plane bruta- - atel- rum, adeoque humani generis confenfionem, concedamus, que & tamen ex hac fola nondum poteft duci argumentum fatis firmum, quia fepius non ab eo, quod multitudini videtur, fed quod paucioribus, ftat veritas; Eo magis autem Philofo- phus, hac gentium confpiratione perfpe&tta, ad inveftigan- ytalitte das ejus cauffas excitabitur, quibus demum, in animo no- ftro inventis, judicium ferre pot'erit. At certe is hac via fu- qpollit t perata & miffis omnibus , quze non funt fatis firma , aut ad ar- g[femyim, j [ d« gumenta fupra propofita revertetur, *) aut huic argumento parum tantum pretii tribuet. yfzrblïch- 3 XXIIL. du *) confer, U/rich l. c. p. 27- | d g — « imci—( — EX REVELATIONE. etial cent XXIUI Poftremo non negamus immortalitatem aniími etiam re- L velatione divina homini poffe patefieri 4 ) tate (cogi 1.) Virtus fine cognita animi immortalitate non poteft ettan conüftere tan 2. Si itaque repeuuntur gentes, quae, fola ratione du- tInen ce, hanc veritatem invenire nondum poffünt, & qui infuper in- Til fitutione humana carent, divinz voluntati, quze nihil, quod tuterr aü virtutem noftram promovendam facit negligit vide- tur confentaneum, ut genus humanum etiam hac via ad do&nnam tam neceffanam perducatur. **) r XXIV. futem Sed quamvis non repugnemus liis qui. immortalitatem ilam etiam revelatione patefieri poffe contendunt, tamen ex al- Conyer tera etiam parte perfuafiffimum .nobis eft, hanc gravillfimam do&rinam . non polfe fofa fundari revelatione Si enim fola fendin niteretur revelatione, ab iis, qui illam accepere, ad nos us« quam que propagatam, quot homines, ad quos illa aut non perve- que nit, aut qui illi fidem non habent, carerent przefidio virtu- qin tis tam neceffario quot fidem illi modo habentes modo bus denegantes certe femper in utramque partem vacillarent explic adeoque praefidio firmo & conftanti carerent Et nonne fi fiduci; nullum effet hujus doGrin preefidium in noftra ratione, Eint etiam *) Poffibilitas & convenientia tevelationis ín genere hic fü ppomtur, **) vid, Kritik der Offenbarung , ditere Ausgabe p. 67. ) tof Ms rsenre RU nper ] 23 etiam multi ex iis, qui jam revelationi, immortalitatem do- centi, fidem habent, tum illi non habituri effent fidem? 1 fe Deinde fi nulla relatio inter immortalitatem & morali- tatem omnemque naturam & vitam noftram elfet cognita, oteft (cognita autem ad argumentum immortalitatis duceret) tum etiam graviffima haec do&rina ad moralitatem omnemque e di- vitam noftram non referretur, adeoque nec finis, cujus ob- t n« tinendi gratia illa tam eft neceffaria, obtineretur; immo plu- rimi potius do&rina tam falubri ad doGrinam moralem vir- quod vide- tutemque pervertendam abuterentur, *) ia ad XXV Examinatis jam omnibus argumentandi generibus hzec : patent : i. Experientia neque pro immortalitate neque contra atet ex 2* ilam pugnat; fi vero eventus miraculofi (quorum autem mam ,convenientiam & exiftentiam /ic neque negamus neque de- ? fola . fendimus) fupponantur, tamen ex illis nihil poteft evinci, l0$ u$« quam exítare quaedam phaenomena, quze fecundum omnia, quae cognofcimus , ex fuppofitione immortalitatis facilius pervee virtü« poffint explicari, quam ex omnibus reliquis cauffis poffibili« modo bus; Sed (quia multa nefcimus, quse forfan aliam fuaderent larent, explicationem) hzec ipfa explicatio non poteft firma cum one 1 fiducia affumi, nifi de hisce phznomenis, eorumque origine judicium ferre moralitate ipfa fimus coa&i; hoc afione , Vero etiarm ponitut. *) conf. Fieinhold. in. den Briefen über die antg,fche Philbfophie. —w 25 vero.cafu fine dubio faciliorem difficiliori praeferimus, adeo— Tini que ex illis phænomems fummo cum.jure immortalitatem &i derivamus. 2. Argumenta metaphyfica ex animo, qua obje&to, fum- ta, nullius funt momenti, five mortalitatem defendant, five oppugnent, nam natura anuiml, qua obje&i f. ovrec ovroc offet plane nos latet tang 3. Argumentum analogicum ex ftatibus anim?e antece- dentibus, uti & ea, quae ex comparatione cum aliis entibus finitis deprompfimus, contra immortalitatem animi plane ni- hil probant, fed etiam, quae pro illa ex hoc fonte hauriuntur, p argumenta aut argumentum teleologicum & morale fuppo- pre nunt aut non funt fatis firma, quamvis haud plane con- Yenit temnenda. Ya0 . 4. ldem de argumento cosmologico, theologlco & hi- atfum ftorico valet. Tuppo Quamobrem nullum relinquitur argumentum certurn, Ton e. evidens atque fupra omnem oppofiti formidinem eve&um, nenta quam id, quod morale appellavimus Argumentum teleolo- tate a gicum f. ftr. maxima cum verifimilitudine, analogicum vero, ut ïd i Ime & ea, quz ex legibus univerfi, ex voluntate Dei & confenífu ! gentium ducuntur, certe cum aliqua quamvis haud magna und veri fpecie, confirmant, quod ex priori elicitur. Inodo Denique argumenta metaphyfica & empirica palvz I 91 funt pretu, & ad hoc tantum inferviunt, ut propulfatis ? Bn j 6 quze ex fpeculationibus metaphyficis & experientia affe- 0)t 103 runtur 25 Adet« 1untu1 rationibus contra immortalitatem, iis, quse i immor- tfem talitatem probant, aperiatur via. füt« XXV. " Percurrentibus quae hucusque attulimus, plura fefe T offerunt haud parum memoranda, ex quibus pauca tanturm tangemus, ntece« ntibus XXVI fie nil- Quwritur a multis an argumenta pro immortalitate , ntur, animi Dei exiftentia nitantur? Cum illa nihil fupponant füppo- proter finem mundi moralem, & fummam in univerfo con- £ Cofte venientiam , analogiam legesque S. XVI. allegatas , haec vero omnia, etiam Dei exiftentia nondum fuppofita, polfint & hi- affumi, immo etiam quaedam ex illis ad hanc probandam fupponantur certiffime argumenta pro immortalitate animi ortulm, hon egent doctrina de exiftentia Dei. Pari modo argu- eum, menta pro exiftentia Dei non egent do&rina de immortali- tate animorum. Sed nihileminus una do&trina cum altera teleol iuntime eft connexa. vero ut onfenti Primo enim eodem nituntur fundamento, fummo bono magni mundique perfe&iffima convenientia, ita tamen, ut una alio Pwio exinde derivetur ac altera ; haec enim tantum colh- j , quia fummum bonum in hoc mundo locum non inve- at$5, niat, alium effe debere mundum intelligibilem, in quo illud opaneatur ; 1 afe- illa vero etiam fupponit, mundi talem confti- yuntut D tutio- 26 tutionem fecundum leges rationis noftrae fine mente. divina al TAE non poffe cogitari /ln;( Deinde finis moralis ex quo immortalitas deducitur, l exiftentiam Dei fuppo: qua'ents ile absque mente divina lal hon poteft a nobis cogitari fed idem hic finis, quando ex eo exiftentia Dei derivatur, animi immortalitatem includit, Mvi 4 quatenus non in mundo hoc Vlüblh fed in intelligibili & futuro if gerii locum habet. ngB Denique etiam fine dubio, Dei exiftentia affectionibus- que moralibus pofitis, ponitur immortalitas, & adeo ex his poffet derivari, nifi jam ex eodem fundamento, quo exiften- tia Dei nititur effet derivata Si enim Deus omnia fini H morali convenienter facit fi eft ultima cauffa fyftematis 17 moralis h. e. legis lator, judex & executor, certiffime is g!'l! immortalitatem, fine qua fyftema morale non poteft efífe D7 f perfe&um , nobis laxgletur Hoc modo ratiocinatur cl FrcmmE Critik der Offenb, üit. A fiaT pag. 6 So lange endliche IP'efen endlich bleiben , werden f f& — denn flent das ifl der Begriff der Eudlichkeit. im der Moral — noch unter . an- i dern Ge[ezen flehen, als denen der ernunft; fie werden folglich die Vititu vóllig fle Congruenzs der Glükfeligheit mit der. Sittlichkeit. durch . fiech (um : felï )f] mie hervorbringen kómmen Nun aber fordert das AMor algefess dies ganz mzbedmgt und ohne Ru/gf acht auf ]'lä'uglzch/lezt oder Un- gofitu Áamm m()glzc/z/»ezz Daher kannu, diefor Gefez; mie aufhóren , gültig 2u feyn ; Jun G da £5 mie erreicht feyn wird; feine Forderung kann mig ein Ende neh- - 2 ] [ vin Es gilt für die Faripheit: — nehmen, da fie mie er fullt jeun 4pirdz K thut-diefe Forderung an jenes heilige. Iefin, i in Emigkeit. das CItUt hüchfle Gut iu alle vernünftigan,Naturen zu befürderu; in. Ewig- divina Reit das. Gleichgewicht. zueifthen. Sittlichkeit. und. Glükfeligkeit herzu- (10 ex flellen jenes. J'efen. mufs. olfo feloft ewig [eun, um eimem ewigeu udit, AMoralgefeze , das feine Natur befrimmt ,. z ent/prechen ;; und es mufi Uturo diefóm Gefüse pemüfi, allem vernünftigen IF'efin, on die diefes Gefes die E zgäezt gerichtet. il ,, und von. welchen es Ewigkeit fordert bus- geben. x h XVII fien- Ex hisce omnibus patet quousque faciamus cum cel jia m HrevpzENnEiCH, qui (vid. die Betrachtungen über die natürl. Relig ematis JL Th. p. 34.) exiftimat: r lüfit fich keim moralifcher Glaubens- If/]g 18 grzmd für die Un jierblzch/»ezt der-Seele , unabhüngig und getremzt UOn k efie dem für das Dafoyn Gottes auffiellen. . Quatenus argumentum pro 1mmortqhtate animi fine po- N üta Dei ex1Pcent1a poteft duci, illud ab argumento pro exi- -- ( Pcentla D61 non pendet; fed ex rationibus $. przec. allatis !tr.ai mprmus quatenus utrumque argumentum uno eodemque Igl ] dit nititur fundamento, omnino unüm cum altero intime eft jun- 7) f " &um atque connexum, & certe extra omnem dubitationem p pofitum eft, quod idem Au&or p. 134. docet: Der. Menfih ? J &ann. ohne widerfprechend mu denkem, keineswegs. zugleich das Da- af jayn Gottes belzaupten, mzd dze [hyierblzchkezt der Seele laugnm. j Eï[ü n "B XXIX 28 pn AAXIX ft Omnes, qui hucusque mecum perfecuti funt, qus pro in immortalitate animi afferuntur, areumenta, fine dubio jam dt jam perfpexerunt.haud exiguam fimilitudinem, quze inter il hzc, & qu pro exiftentia Dei afferuntur, argumenta, in- de fan tercedit Cum enim utrumque objectum fit transcendenta- s ]i le, neutrum neque experientia neque fpeculationibus meta- t phyficis poteft. probari; .Sunt tamen. quzedam in quibus lat haud parum inter fe diftant Experientia enim przeter .ea, de ex quibus argumenta analogica funt formata, nihil preebet M ex quo ad immortalitatem poffit conclud cum tamen e fa dem de mundi conftitutione haud pauca doceat, quibus ad tu Dei exiftentiam probandam polífumus uti Qua ex cauffà e Q z argumentum phyfico-theologicum pro exiítentia Dei multum preeftat omnibus, quae pro immortalitate animi affe- (àte runtur, argumentis metaphyficis mel Ex adverfa parte argumentum morale pro immortali- tate mihi quidem plus evidentiz ac perfpicuitatis habere vi- tis detur, quam id, quod ex moralitate pro exiftentia Dei du« exil citur Quamvis enim, (quod tamen multi non concedent ) pari cum evidentia probari poffit propofitio, in pofteriori fup- Ton pofita: (fyftema mundi fecundum rationis. nofttze leges abs- EEE NT que divina mente non poffe cogitari) ac altera, in priori qu fuppofita, (in hoc mundo perfe&tam moralitatis & felicita- fibil tis compenfatlonem non effe mamfe&am) alia tamen adhuc 1ehnqu1tur difficultas. Cum emm unico illo, qui lege pree- Ícri- ! P E aR PAU Bo teSrtbarseren ao 20 fcribitur, modo non polfit agi, nifi antea de exiftentia mundi ! o intelligibilis in quo . omnia 2equa lance adminiftrentur fit j decifum, idem tamen non videtur locum habere in quaeftio- Intet 16 de exiftentia Dei; nonne enim polfet opponi, quid nos, PBL de exiftentia talis mund1 jam certos, cogat, etiam in cauf- n fam: ejus -tque originem inquirere, cum certitudo de illius letae mundiexiftentia, quae.etiam fine cognitione cauffze poffit ob- ubus tineri, ad finem moralem jam fuppetat? - Haud quidem me 1 e(x, latet, quid philofophie Kantianz propugnatores refpon- ebe deant; *) Sed fi etiam eorum refponfiones. plurimis. fatis- e faciunt, tamen certiífime qu'ïedam contra argumentum mo- us ad rale pro. exiftentia Dei, opponuntur quae contra argeumen- quifi tum morale pro immortalitate non opponuntur a Del Etiam argumentum teleologicum pro animi immortali- affe- tate magis eft evidens, quamvis & pro exiftentia Dei argu- mentum ex hoc fonte duci poffit haud contemnendum; Y Läh Denique analogia plane non infervit ad probandam en- ope Vi tis infiniti, adeoque ab omnibus finitis infinite difcrepantis exiftentiam ei du« dent) Argumentum pro exiftentia Dei ex legibus univerfi rifüp. non eft aliud, quam phyfico-theologicum . & moral x ab Ex immortalitate mon poteft colligi exiftentia Dei, nifi pl joti quatenus fummi boni, ex quo immortalitas deducitur, pof- ficita fibilitas atque exiftentia immortalitatem includit N adhuc .. Deni- *j Solutionem hujus obje&ionis vide in Born und .Abichts Ma- p s Qazin. fcti« : "30 imposcasndnli a [4 " Denique qu1d de argumento,. ex confenfu gentium pio Ltmque "do&rina -du&to, fit ftatuendum D Jam ex ns, que dj S. XXIL. diximus, intelligitur. Et jam judicium ferre poff ümus de eo, quod cel. RgiN- E fn HOLD in den Briefen über die Kautifche Philos. J F D 217 do- Ti cet: Die beiden Glaubensartikel der. pratlifthen. P'ermn /f Jfind: aurch Y ihre Naiur ihretn. Urfprung und zhr Schichfal fo immig vereinigt, m dafs fich fa ji alles, as in diefen Rückfichten von dem Einei git, auch al auf den zndern mzwmdm Jàfit, ss st El Tf XXX. du Liceat unicam, de qua inter philofophos controverfia yi eft, addere quaeftionem, quamvis ea non tam ad argumenta ) plO exiftentia Dei &.immortalitate animi,. quam ad hoec ob- he Jeca ipfa eorumque inter fe. relationem pertineat. ) f Immortalitatis fpe etiam absque agnita Dei exiftentia L virtutis ftudium poffe augeri inter omnes convenit, & omnes 1ie quoque. confentiunt, virtutis hoc incitamentum. haud parum fege Sed multl minul in eo, qui Dei exiftentiam non admittit. Is etiam arbitrantur , do&rinam de Deo, quamvis ea, .conjun- L &a cum do&rina de immortalitate animorum, tantopere ad W ! promovendam virtutem faciat, nihil,ad eam mPallandam & foe evehendam conferre, quum primum. animi inmortalitas ne- f getm TM Es ifl wohl, ita inquit.cel. PLATNER, **) eine ganz um richtige Bemeräzmg, welche Friderich der. zweyte, (der, um.es im g Forbeygehen anzumerken, . durch jfeine Aeuü?rzmgm über. den. phy- Ta ficotheologifchen Beweis für das Dafeyn. Gottes , ein mer/»wurdzge: u qugnzf abgelegt, wie unwiderftehlich und uberzeugmd diefer Beweis Jfey) *) Certe enim coamta obje&mum inter fe relatio etiam comparationi 4fiaic & relationi argumentorum, quae pro illis ne&untur lucem ah- * quam affert. 4 ) ( L * Platners Aphorirmen 4, Ts p. 623 ) | aE lo féy) im feimer. Kritik. des Sy(teme de la Nature macht, *) dafi das hüch/le IV/efeu ohne den Glauben der. Unflerblichkeit weiter nichtg qngg als ein Gegenfland müfriger Speculation bleibt. EIN« Certiffme ex doctrina de Deo multo majorem capiunt .de- fru&um, qui cum docGtrina de Deo etiam doctrinam de im^ durci mortalitate animorum conjungunt, fed funt tamen quaedam inigt, in cogitatione Dei, quase jam per fe & absque cogitatione immortalitatis animum noftrum ad.virtutem polffint exftimu- azzdz lare atque impellere. L Nonne enim animus nofter, etiam fi J am ad immortalitatem non refpiciat, fumma tamen cum ve- neratione & amore profequetur eum, qui univerfum mun- dum creavit, confervat, & fumma cum juftitia, fapientia & reria potentia regit, & qui inprimis genus humanum tanta icom- nienta pleGitur benevolentia, ut ejus beneficia cogitatione compre- x 0D- hendi non poffint, & ut omnia, quae natura noftra non re- fpuit, nobis largiatur, nonne porro ejus, quem tanta obfer- lenti vantia colimus atque diligimus, virtutes imitabimur, & non- ymnes ne itaque, veneratione & àámore fan&iíffimi Numinis moti, arum legem moralem lubentius & majori - mus? * cum alacritate explebie mll L njun- Denique, fi certi fumus, mundum a juítiffimo Numi- t od ne regi, animus noíter ad omnes vit» cafus, ad omnem. am X fpem & fiduciam erigitur atque confirmatur. as n At fine dubio omnia hzec aliter fe habent, quum pri- f g mum cum immortalitate etiam Dei juftitia & fanctitas ne- y.er if gantur, nam ex hac fenter ; itia, qui yixjtuti chdet, | flbl ipfi n p ürdig haud optime profpicit. XXXI. j Bfl[iEiJ Más ::::: ) Denique argumenta pro immortalitate animi etiatn [) noftra anitnl analogiam quandam habent gu.m lis, quee pro libertate : aü'e-» glem All- * Oevrer 'Tom. Vï. p. 159. *) vid. fcripta Kantiana plurimis locis. — ORE ORUA 5 afferuntur. Cuin enim & hoc'obje&um fit transcenäentale,' illius poffibilitas & exiftentia fenfu interno & fpeculationibus metaphyficis neque probari, neque oppugnari poteít. *) Sed cum libertas animo meo infit, illam confcientia mei ipüus detegere haud eft impoífibile; & cum ad moralitatem oeque fit neceffaria ac do&rina de immortalitate & de exi- ftentia Dei, illa etiam legis moralis ope poteft probari. Quo- niam vero nihil invenimus, neque in reliqua natura noftra, neque in aliis naturis, neque in legibus univerfi & Dei volun- tate, quze ad movum de libertate aut contra libertatem argu- mentum pofüint perducere, plura przter hoc pro libertate haud pfoítant argumenta. De confenfu gentium ex eo poteft judicari, quod natura omnium eft eadem, & confcien- tia fui ipfius & fenfus quidam moralis nulli plane defunt, quamvis ea ih uno ma gis, in altero minus fint exculta atque evoluta. - *) vid. inprimis Schunid, Reinhold im den Bri efen. über die Kan- Uüfche Phiofophie, L] und Skeptifche Betracktungm*über die iFreikeit- von. Creuzer N | Qorrigenda. pag 16. l. 17. leg. talis pro hzec pag. ig. ]. ult. & P. aufg .& in M parte I. differt, p. 9. l. 3. ratione pro probabilitafe;. .pag. 1r. l. 9. 10. teftimonio qua tali p. ex h. argumento. pag. 13. l. r4. majot BE fit p. plane non defit. pag. 14. l.3. cafü, quem fupponimus, C p. plutimi poffint effe, quibus, & l, 5.;adeoque illorum p. & cum TE porro generatim . l. 6. fit p. poffit 'efi'e. C CE T URREREECEEEERRRERRSREONREEERUE EOR Rn — — $81 L " € m a 3 i ais " EVsl n a o DA E ne A: —— h du As d ERE — 4 nb —— — s n as n Es scisetitii ss d s x p : E d 3 Es ^ W m EI [ (; 3R 3 - E. - E. * » ? x — n n "- UET * D - E w,. De o La ÉB — i i i z -s n TRU h Es * me — i L d E L x LR ZE d — X " - " * * d * - E 3 L g [ E E r us d EI T. p s *e g A [ - & * i & ,.X " EM pE m L - L i u $ at " g - * La 3*3; - a fa. * £ m Á gf äp— $ u " Á * i i « T * " g " L * : 4 ^ d E m * - as * r Fs — E - " * 5 r -- 4 E r Á y97 i $* d « F $ L d " [ 3* :a - i w » Éw á * »d " " u vt h- * s. ; » & r d du df F. *l * f i r od r il a * um ] d m al - ä»t E l * * p É F^ üïf FA a 44 * w T - Rsl " $ ad "Ó F E T 3* ii L i m d E. Pj " 3 N £ E r d PX r B- d 7 Es E i * » » H Wæ i n AR P 49 * & g ; " 3* hi* E ab h P a r pE ir ; : "d u ^f LIBU hj ,wæäs p » a &* P $ "1 b , ^" ". s , P * — E sss 3 »* *5 r2 F Q y [ $^ db L v* u a. PT d N - d F , h t M E " , 7 i F aol f s r E d d A "zg?æ r d "P * . d & du h " É Pa » * " LE " M - 1 - ii u a i H ffïiïv - A u r d 75 P P P. i t :j ^ ; u H * P. & H MA g*' E. i xj æ*äw ?*4» E A. "xX "3 CMf hi s Pa 3— r * &jä * LI ^s L k d * E f i * » £s £ s u k ( » 7j * É A * ? * a " t 2! ^. E i x H : E r : * * z j Y d [.4 , a a TE Fa 3 "us r "& * bo E r a s d d T p s . - d d ; M( N- z*a**e j m ig*ï-, as » ^ * ^ $ a m - E od " i*?*e Y ii — us m rtu "3 : Bd A d r A E r - & m Le] E. e n $ ää ME UM : w s w d ia n s o r -;. - - um OR d V ( U d^. T ï S DISQUISITIO OMNIUM R 19 TAM PRO IMMORTALITATE QUAM PRO| 1gtà MORTALITATE ANIMI ARGUMENTANDI E )ul à 10 GENERUM. 115 VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset tlam PARS POSTERIOR 17 apta quod QVAM O Baancle Q 16 1. DEO JUVANTE RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICENTISSIMOEY ä Bw 15 t SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DUCE gT DOMINO iDpd N [l €0 DOMINO Il fiiü ) & em& CAROLO* m DUCE WIRTEMBERGLE zgr TECCLE REGNANTE 0 Jatüf, REL. REL aptus PBDRUESIDA littr , aWT, eg nfide JACOBO FRIDERICO ABEL| mque PHILOS. THEORET. ET ELOQ. PROF. P. O. l PRO OBTINENDIS MAGISTERI PHILOSOPHICI HONORIBUS —2 mbnun Diebus . Sept MDCCXCIII H mna, PUBLICE DEFENDENT |r Mo G : fudi- IOANNES GUILIELMUS ANDREAS PFAFF, Sriuitgardienfis [onjdà nto te CAROLUS CHRISTOPH. FRIDER. BILFINGER, XJNürtingenfi E F CHRISTOPHORUS FRIDERICUS KRAUS, Calvenfis E PHILIPPUS ERNESTUS EHMANN, -fhppelavienfis Illlllllll » W ALBERTUS GUILIELMUS WERNER Friolsheimenfis , f cone SERENISSIMI STIPENDIARII ET MAGISTERII PHILOS, CANDIDATI jefi 1f dat — TUBINGAE zurr:ERusS SIGMUNDIANIS m pro w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com