KaI600-131_2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Philosophica De Fortitudine Animi, 1 h - s ^. d : E "E *5 sf*üä ii ha v - - d & A a Á ^ E *:ï £ n 3 13 . w I » * * * E *s äï- E * & ! uX J n E Q'*df" * v B! » um ho * s ^ À * x AX w ï * a LT 4 i * r E Esl * '&*'äha * ^ J w h. s. k us * L i "* A * yäïi* " - L OA - H v s Z v 4 w Q:*ïä wü**- E " * x s E dees * d * r2 H [ 3 d b s 313& BR at * x | hr . M " " i b* g 3* -* AR * m ii E* —— * ate d T e heinsss qgÜ * 8 ls - * - Mdl . ER ». M. E. o "g ,?gä s. * A -X 4 W o üïmä**?r *s w L d * * "" " ". L »&3* T hi »* ^. a d gg:'* 2 d Va DP E $& d L 4 ib la " * s * ob d & ^ LTW a 3 ; * " p - * b f :M-xü $ - *l d d u ; n d 3 ii . g Dd - w ie. $ .&äw « » — y. " * E "— Á* "N i. äæä * E * E WE hs ** Zs : wX " LA m k« vll D u '?Ww xï E * *Väw& ;2 A* *'*Aä $ E æ*wüäx L. s p & » u w E * P ä*ä 'Sfæ P has ! * p« EX Y * a E g *l t t N ïïä h b i E " ï à & »a M * » 3 5 d * * ä E s. $ .&*-j« - ä * : - ^i &* 5 i * ] ä*k * ïü L - * E T h . Ll EEl E äh. des al X w E * & & 1 L: * - x L * - Wi ^ [ ^ : d & " bl Á L . ^g E EL "- E * X * s * $ Bs Á - & 2 L S x x * 3b À X [ R ï»tæ ääx. * d 1 i o d Ü 1 : T. E. X N d i i : ï* * E . & T ï»ä L ä - : : d. Wt A . j L! E ä i | * * lä;. E ä Zs * l * « d * * d i * od * —icta — t RRR .. 55 A0T M — ÓÀ—M—7 À —— — —— G RE —ÉÓ — — QÓ Digitalisat vorhanden —— l i a re N ia « & hi E o L - À n us Á DISQUISITIO OMNIUM TAM PRO IMMORTALITATE QUAM PRO MORTALITATL ANIMI ARGUMENTANDI GENERUM. PARS PRIOR QUAM DEO JUVANTE RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICENTISSIMO, SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DUCE r DOMINO DOMINO CARDLO DUCE WIRTEMBERGUE xzr TECCUE REGNANTE REL. REL. PROGESIDE JACOBO FRIDERICO ABEL s PHILOS. THEORET,. ET ELOQ. PROF. P. PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONORIBUS j DIEBUS SEPT. MDCCXCII PUBLICE DEFENDENT f FRIDERICUS JACOBUS BECRK, Gorppingenfis , FRIDERICUS LUDOVICUS KAUFFMANN Hegenlohenfir , Stuttgardianus , JOHANNES GOTTLOB SÜSKIND, ]OHANNES CHRISTIANUS PF ISTER, .Plieidelsheimenfis, MAGISTERII PHILOS. CANDIDATI IN DVCALI SEMINARIO THEOLOG '"TUBINGJZE, rzrirreggs SIGMUNDIANIS | É em ï hil [ a met metam «t v n propj ter Í T füentan dere fut f (* las Dieq ï — ?J De 10 1nà ilbg Lei,' 8) Qs lofo ïup« | ! A d- i. 2252* o RD & 3. hilofopho, qui veritates maxime graves atque difficiles perfcrutari enititur, nihil magis curze effe debet, quam ut methodum coguofcat, qua ufus facillime atque certiífime metam poffit contingere. Ut hanc indagands immortalitatis aut mortalitatis animi noftri methodum cognofcamus, non ut immortalitatem ipfam probemus, in hac differtatione nobis propofitum eft, quare etiam non argumenta pro illa conge- rere, fed tanfum," qucnam pro illa aut contra illam argu- mentandi genera rejicienda, quzenam admittenda fint, often- dere fumus conati. f') DOA C Enwneralio ozmzz'zznm argzmzmmndz' generum. ) l. Certiffime in -axlïmi notione fundamentali neque immortali- . tas neque mortalitas continetur; adeoque etiam mera fubjecti ana- *) De omni hac materia legantur b. PLOUCQUEfI disquifit;io ratio- num, qua tam ad ftabiliendam , quam ad infrin endam animi hu- mani immortalitatem afferri poffunt. Tub. MDCCLXXIX. & Brzefe über die kanti Leipz. 1790. fche. Philofophie von*'Carl Leonhard. Reinhold E Celeberrimus Reinhold in den Bri | 23 ?gj:en über die kaniifche Phi- lofophie agit tantum de argumento morali, hiftorico (revelatione fupernaturali fundato) & tranícendentali, A 2 analyfi aut predicati cum fubje&to comparatione neque ho»c IG f enie neque illa poteft erui; uno verbo, propofitio: Animus homi- hisce nis eft immortalis, 2?eque ac altera, contrarie oppofita:-Ani- aii nli tione mus non eft immort: s, eft fyvthetlca, fenfu Kantiano, non fumm vero analytica. — Si propofitio, de'qua agimus, eft fynthe- bus [ tica, adeoque fubje&o aliquid (five immortalitas, five morta- Dei, litas) tribuitur, quod notioni illius fundamentali non ineft,; medium certe quoddam inveniri debet, quo przedicatum, in ! cogitatione fubje&i non contentum, cum boc Jungitur quod talita quidem, medium , cum effe poffit vel experientia ipfa, vel ali- tendi quid ab experientia diverfum, animi tam mortalitas, quam immortalitas duplici tantum modo poteft probari, aut empi- 4 rice aut à priori. Qui experientia de animi mortalitate edo&us eft, is vel in fe vel extra fe aliquid obfervavit, quo pofito Immortalitas üte locum non poteft habere. Qui experientia de animi 1mmor fe mj talitate edo&tus eft, is aut vivus adhuc, vitam poít mortem Inont nos exfpectantem ejusque objecta, inprimis homines olim ]l mortuos, jam vero in alio fyftemate viventes vel in hoc re- verfos, & univerfe ea,. quse nonnifi pofito alio futuro fyfte- etiam mate explicari poffunt, intuitus eft, aut ipfe jamjam corporis lrdque vinculis laxatus & in illud fyftema ingreffus erat,- poftea vero in hoc rediit, ä Argumenta a priori ducenda vel in homine lpfo, (five JH ( qua tali, five qua fpiritu finito) vel extra illum quzruntur. D fi Priori cafu depromuntur aut ex cognita interna animi & natura, aut ex immortalitatis f. mortalitatis cum fine fpiri- hr tus Tic Isl 3 lec tixs finiti; 6mnibusque, quz? de homine obfervavimus;: con- lOQ« venientia, propofitionis contrarie oppofitze vero cum omnibus "Ati« hisce disconvenientia. Pofteriori cafu illa aut ex comparae Don tione cum aliis naturis finitis aut ex legibus mundi aut ex itlie. fummi Numinis voluntate & affectionibus derivantur. Omni- JQfta» bus hisce addi debet argumentum aucoritate aliorum, vel nefl Dei, vel fpirituum finitorum, fundatum. n,in Perfcrutaturis itaque indagandee immortalitatis f. mor- quod talitatis methodum omnia hz argumentand el ali« rendi officium incumbit *). .i genera perqui- Quamm BIDp , "C:rgumentatio. empirica. prior, fepofifis eventibus extraordinar iir. I1. $ vl Arggmentum empiricum, cum mülfïs maxime arridäat, AWETS ut etiam de eo defperantes graviter conquerantur, haud abs |[Ij0fe Y Cetm re mihi vifum eft, pluribus de illo di fferere & qu i!lud pre- : olim r;nunt, difficultates explanare. )C I6« l. Et quidem primum facile apparet, przefens tantum, non etiam futurum , qua tale, intuitioni poffe fubjici. — EHoc fenfu ylle itaque futura vita non poteft cognofci experientia. rporit A 2 Sed poltei E *) Cum facile fieri poffit, ut argumentum ,. quod ad immortalitatem, (Ie certo quodam fenfa fümtam , probandam fuüfficit, tamen non fuffi- itu[- ciat ad eandem alio fenfu probandam, in omni hac materia ver- fantes femper meminiffe debemus, immortalitatem, feníu perfe- n &iíffimo fumtam , includere durationem animi e£ermaz, cum omni- bus iis determinationibus, quz ut fummus hotminis finis obti- ; fplïi' neatur, i, e. ut ejus p crefcere, requiruntur, erfectio moralis & felicitas in infmitum poftfit (ü5 r ni$1 Sed miffo'etiam hoc, certe, fi vitam, poft mortem nos ex- fpe&antem , ejusque objJecia qua talia intueri vivis datum effet, piuf li Wi fupponi deberet, aut novos plane fenfus in nobis reperiri; aut tü ü hos, quibus hucusque przediti eramus, ita poffe immutari, ut; quod nunquam [ub eos cadebat, jam fub eos cadat, aut deni- l ac( que obje&a futurze vitze tam parum diverfa effe ab obje&tis ente hujus vitze h. e. a phanomenis in fpatio, ut iisdem fenfi- temp Sed a J bus, quibus h&c intuemur, etiam illa intueri pofl:mus. de novis fenfibus certum nunquam apparuit veftigium; fenfus POH&: fnius. tam immutati, utjam intuendis obje&is tam diverfis fuffi- ciant, aut hujus vitze obje&tis intuendis vix amplius accom- Ytaq modati effent, aut iterum deberent immutari; fi vero iisdem, fyfla quibus hujus fyftematis phzenomena intuemur, etiam futuri i bh [n ilius fyftematis obje&ta intueri poffemus, tum non intelli- poffe geretur, cur nec alii hzec intueantur, & cur nonnifi Ja&ura hujus corporis horumque organorum facta, adeoque nova in- tuendl ratione conceffa, in novum illud & fuperius fyftema &dhuc tà Is ingredi, ejusque obje&ta intueri liceat? . Et quomodo denique V fon nobis, quibus omnia alia, fenfibus noftris fubjeca, hujus vitze lombi f. epochze videntur effe obje&a, certum fit atque exploratum, ea, quz hoc momento nobis obverfentur, efle alius, poft ortem demum nos exfpectantis, non hujus fyftematis obje- 35)8 &a, nosque itaque, quamvis in hoc adhuc conftitutos; illud tamen Jam intueri? IIl. Ponemus veto, talem mtuxtmnem vires noftras non là transgredi, tamen alia adhuc oritur difficultas. Senía noftra " $ non revocari, multo minus recognofci poffunt, nifi interiora u organa eodem fere modo moventur, quo olim à cauffis exter- nls & / 5 N Cs nis movebantur, — U-t vero hoc fieri poffit, nion folum vefti- elfat, gium aliquod illorum motuum organis noítris impreffum re- ; 4üt linqui, fed etiam corporis ftatus przefens ab eo, quo confti- W; ul tuti fenfa illa accepimus, haud nimis recedere oportet. Ex Jenis hac cauíffa imagines, fiatu quodam extraordinario menti prz- Qis fentes, nunquam reftaurari poffunt, quotiescunque aut eo ff tempore, quo illas accepimus, ftatus corporis hujusque ad Sd animum relatio talis erat, ut veftigia illa rite imprimi non enfüs poíffent, aut ftatus corporis, quo imagines reftanrare volu- (uff LÀ ld mus, ab eo, quo imprimebantur, maxime differt. ) Cum COT itaque utrumque hoc locum habeat, quando quafi in aliud Oety fyftema rapti, obje&a ejus intuemur, vix ac ne vix quidem ruturi effugere poffumus vituperationem -eorum, qui talia vifa non tell- poffe in memoriam revocari exiftimant. Qura .HI. Si etiam omnia hec pericula propulfata funt, tamen 1 it- adhuc in plura alia incurrimus. Cum enim fenfüum & phan- Vema. tafis imagines, vel etiam conceptus & judicia noftra fzepius migue viforum fpeciem mentiantur, aut mendax memoria ea, quz vite Íomniantes percepimus, tanquam ftatu vigiliz? percepta red- AtütIl, 2V 3 d;aï, pol obje *) Streithorfé im Morizifchen Magazin — er (zgrotus febri la- illud borans) erklárte mir , dafs er nicht wiffe, was mit ihm vorge- angen fey, man habe ihm. gefagt, dafr er mehrere Wochen j rank gewefen , aber es fey ihm, ais wenn er nur einen 'T'ag Bu lánger gelebt hátte. . Selbfe von den óftern fchmerzhaften Ope- rationen der Wundarztes wvufrte er fich nur an eine einz:ge iotta. ganme dunkel zu erinnern , die, nach feinem Ausdruck , avie im 4draum od efchehen, und von ihm nicht fonderlich empfunden. worden fey. Zum, Behuf diefer Operation wvar er auffer Bette gebracht worden. .Er konnte extef" fuche noch, fyeden. erinnern, Áich aveder an meine voriggn Be- i 6 - quiden dat, quam facile, fi talia vifa nobis.conceffa effe fciremus, ET imagines phantafize & fomnia noftra in illorum numerum re- ferremus, adeoque ad veri tat [4709 im experientia probatarum di- quo m gnitatem eveheremus. Et nonne etiam verendum efífet, ne fiator 1 homines, fi illis adhuc in hac terra verfantibus, in aliud fu- meum perius & beatius fyftema pateret aditus, hocce jam nunc in- mini a vadere omnibus viribus, nervisque contenderent, eoque ipfo 1n n0s finem , qui illis, in hac terra commorantibus, prefcriptus eft; mï:vö negligerent ? Dem pi mate - IV. Tandem omnibus, quz' hucusque diximus, etiam Wos, miffis, tamen imtnortalitas fenfu, quem (f. I. not.) determi- nentu — navimus, non effet probata, IIT. ?i li, Forfan autem ; quämvis obje&ta. illius fy&emaiis ab hujus Ic fyftematis obje&is vere fint diverfa, & hinc qua talia fub lo WO fenfus noftros non cadant, illa tamen, certe nonnunquam , eo- E dem modo ac hzc, i. e. tanquam phzenomena in fpatio fenfibus ho äig noftris fubjici, adeoque a nobis cognofci poffunt? Sed an tale utriusque fyftematis commercium poteft probari? quomodo eirgz N fit, ut obje&ta tam diverfa eodem tamen modo, certe non- [ nunquam, appareant, & quomodo certi efTe poffumus, hoec D7 i phzs»nomena ad aliud fyftema etfe referenda, cum tamen reli- [)l! E qua omnia ad hoc tantum referantur? do Forfan e.g. homo in vita a me cognitdä, þo&ea vero unc ent mortuus & jamjam in fuperius fyftema evectus, ac in illo vi- it ( & la tam degens, tamen mihi nonnunquam apparere pote ER ] Wo WTF quidem — bs r N quidem in fpatio & tanquam externi mei fenfus phzenomenon ? ] fe Sed aut homo, fuperius fyftema jam ingreffus, revera eo, m di. quo mihi apparet, corpore eft indutus, tum hoc przefenti ejus L, De ftatui non convenit , aut ille tantum nervos meos & animum d fü- meum iï:i.pe—*æft adficere, ut, quod revera non adeft, corpus s ni I mihi adpare t, tum verendum eft, ne fpiritus, q ii bus tanta iä ? iplo in nos poteftas commiffa eft, illa ad nos decipiendos abütan- JS e&) tur, & quis porro certos nos facit, hanc nervorum adfedio- nem proficifei ab hominibus mortuis, iu füperiori illo fyfte- mate jam degentibus, non ab aliis cauíis tranfcendentali- & l teffri bus, e.g. fpiritibus malis, qui hoc modo nos decipere co- nentur. *) Deniqxue ) vid. JuZiur oder von der Un;/ierblichkeit der Seele v. H æfe-. — der. Braunfchaveig 1790. pag. 67. ubi ita differit auctor: Yojus Ich glaube doch nicht, dafr blor Guter und foviel Guter bey jolchen Erfcheinungen heraus káme. Sie bónnten auch a [b avohl üble Folsen haben. .E ifb ganz gewir, dafr finnliche ( * Empfindungen aweit flárker wirken, alr wvenn wir die Wahr- heit blor durch. Gründe finden., Da leztere erre: nfibus x "'é£ nicht fo die Leidenfchaften, und. l&frt uns viel kálter. IKünnten avir a &ale z. E. die Menfchen im Monde fehen: fo qwürden wwir C 'OMLE omodo eine fehr gro[fe Menge Künjte ganz vergebenr anwenden , unfre JNeubegierde zu befriedisem und auf diefen Planeten zu hóm- & niol 71em, Wir thun diefer jezt nicht; nmich£ nur darum nicht, vei £ 7 wir wiffen, defr alle unfre Bemühungen ganz umfonft feyn »n iürden , ondern auch darum nicht, wwveil unfere Na ZDeO ;ibeo [pannt J reli- durch finnliche F'orftellungen nicht fo fehr ge J wird, £ine gewiffe Anhdánglichkeit ans Leben und an die Gefc 7 h (.Tfj'f[ e der Welt, haben wir nüthig, fonfL wür Li(o 2N7) hier alle & 7 h n Jéocken , | Vero und dier eine elende Welt averden ; ich glaube gar . :/ o r fie &amna, entvOlkert werden würde, wvenn. durch. óftere Erfch E nung der ]lo vi- Ver/fLorbenen die Neugierde nach der zukünft LC €» en. IWelt zu fehr f A & erreg t würde. — Ich glaube, dafr der Seiïgjimord ezne j eur Se- wóhnüche Sache feyn würde, quidem ia us & d $ — À foa t Denïdue etiam ea, quz- $. preec. n. III. & IV. monuimus, (uam p & qux $. VI. kmonebimus, hic lcc;um habex;t. futurs : LV. deducan Nonne vero homines mortui & in aliam vitam Jam Vtranä— greffi in hanc revocari & ex civibus illius fyftematis denuo hujus cives fieri poffunt, ita ut certe, quatenus, qu?e hisce Si hominibus accidere, cognoícimus, futuri fyftematis exiften- gloriate tiam experientia cognofcamus? — Sed an fuppetunt notz fa- patitm üis clarze, quibus zzr£e cognofcere poffim, homines tales, mate Qo non folum eífe olim mortuos & nunc revera redivivos, OW fed illos etiam in aliud fyftema jam jam fuiffe ingref- The qua fos? forfan enim eadem vis, qu:e mortuos, in aliam vitàm J jam transgreffos , in hanc vitam poteft revocare, etiam mor- gttis Nit tuos, in aliam vitam non transgreffos, in hanc poteft revoca- & ft etia re? Plura S. VI. monebimus; quousque autem ea, quz mulio 'di.i hnic & priori, S. llf, allatze, argumentationi defunt; factis, Tini di&is & teftimoniis aut apparentium aut redivivorum poffint aterum fuppleri, ex $. IX. patebit, quam f&l N abip, Forfitan generatim detegere licet fa&a quxdam aut phae- pet omne nomena ii nobis & extra nos, qu?ze nonnifi pofita futura vita pofitus ej poffunt explicari? Etiam huic argamentationi pJura ob(tant. xime Q Curn enim (ut de aliis hucusque, inprimis $. II n. 3. 4. ad- Qquod ex notatis, taceam) futurz illius vitze conditio & natura nos pla- tisce re]i ne lateat, nunquam apodidice probabimus, effe&tus quosdam Ghtis vj nonnifi ex illa poffe derivari, nec potius ex aliis cauffis, e.g. icta Of [ TT mali—s Spiritibuf.s &c. proficifci. Seq omnia $. 1H. IV. & V.'d non — -- ] 9 Ius, non impediunt, quo minus tàlia effe poffint hec fatta, ut quam primum judicium de illis ferre nos oportet, illa ex vitze futurz exiftentia eajori cwmn . probabilitate quam ex aliis c.fwif' T deducantur. 5 Viil. T'AIlS« iewo - dirgumentatio empirica pojierzor VI. lisce Si immortalitatis meo cognitionem ex eo mihi contlsn[*'e tl« gloriarer, quod jamjam per longius aut brevius temporis Ue i Ípatium corporis hujus vinculis laxatus, & in novo illo fyfte- ales, mate commoratus, in hocce non folum redierim, fed etiam IVINOS, rerum in illo geftarum adhuc meminerim , tum fine dubio ex ngrel me quxreretur, ipui I) Quibusnam criteriis edoGus, fciam, me jam jam cor- f Imof goris vinculis fuiffe folutum, & in aliam vitam transgre(fum, lOLT« & fi etiam hujus quzítionis folutione liberarer, alia tamen , que multo difficilior mihi proponeretur. fadis, Finis fpiritus finiti peüulat, ut in ætemum ex1üens, in gt zeternum etiam magis magisque fe perficiat, & tain virtute, quam felicitate crefcat fed cum haxc incrementa non folum ab ipfo; fed etiam a relationibus cum aliis obje&tis pendeant üphe per omnem hunc curfum, quovis temporis momento, in eas ra vit pofitus eft relationes, quse profenti illius ftatui finique ma- obitam xime conveniunt, & hoc quidem ea lege, ut quamprimum, 3. 40 ad quod ex his relationibus capi poteft Incrementum ceperit,; pos pl hisce reli&is in alias ingrediatur, quze illaum ad majorem feli- üGSdam citatis virtutisque gradum evehere & propius ad ultimum $ ep omnium fpirituum finem perducexe poffint, atque ut tali mo- dida do tam diu pergat, quam diu finis moralis hoc poftulat, B f0n Ex ä' n ————ÁÁ€——R€ 1o Ex hac lege hominis exiftentia in plures epochas eft di- $ ftinda, quarum cujusque relationes ita funt comparatz, ut animi ftatus finisque, in hac epocha confequendus, hoc re- qnodo quirit, & in quibus proxime inferiorem femper fequitur pro- ucusQ accedel xime füperior. Sed ex eadem ratione bomini, cujus przefens fit digi flatus, finisque certze cuidam epochze accommodatus, & qui fapient ex hac ipfa cauíffa in hanc non aliam eft pofitus, non permitti felicita poffe videtur, utaut ex hac in fuperiorem , cui nondum aptus eft, afcendat, aut fi füperiori jam eft aptus & ex hac ratione refte yi in illam jam jam tranfiit, ex fuperiori in inferiorem, cui nunc Qlicete - non amplius aptus effe poteft, & que itaque ejus incrementa gumer impedit, beatitatemque diminuit, revertatur. Nonne itaque fapientiffma h»c lex laederetur, fi ego corporis vinculis folu- l tus & in aliam vitam jam jam ingreffus, in hanc redire cc« telinqui gerer? *) tiori f ]l) Cum porro veftigia imaginum , quze, animi cum cor- & legib pore commiercio deleto; accipiuntur, interioribus organis non De poffint imprimi & ipfuper fiatus; in quem eram transgrelfus, lum ex ab eo, in quem jam redii, tantopere differat; difficile intel- Mfie a le&u videtur, quomodo memoria eorum, qu»e in priori acci- QUXtN| derunt, in pofteriori adhuc poffit confervari. vid. $. II. nr.Il. tf I) Tandem ea, qux $. lL. nr. 3. & 4. diximus, etiam agf hic locum habent. Quibus Cündur VII. Clll(ïelze Iu ex *) Ex hisce cauffis plures theologi putant, Lazarum aliosque a Chrifto in vitam refufcitatos , vere quidem mortuos, fed tamen in futu- ftttatu. ram vitam nondum fuiffe ingreffos, xonzecpemiEtaaus —— II eft di« VIEL 4, Ut Si ad alios, quibus vitz futurc obje&a vel hoc vel illo QC 10« modo intueri contigerit, confugerem, tum non folum dubiis lt pto hucusque allatis femper adhuc premerer, fed jam etiam nova «jens accederet disquifitio; num horum hominum teftimonium fide & i fit dignum, num itaque ipíi in re tam diflicili; in qua etiam ermittl fapientiffimi tam facile errant, & de qua reliqui; quibus illa ) aptt felicitas non contigit, judicare non poffunt, re&e viderint, aut atione recte videntes, num de re, omnes affe&us movente, verum 0i nunt dicere voluerint? Sed probabilitatem certe etiam ex hoc ar- ementa gumento poffe enafci, quis negabit? jfague VIII. ls folu Et jam evidens eft, in argumento hoc emplrlco femper dife CQ« relinqui plures difficultates, quia inferioris hujus cum fupe- riori fyftemate conjun&io, qus in eo fupponitur, &ni morali t cofe & legibus naturz noftrz haud fatis convenire videtur. mis nor Deinde etiam pluribus argumentis confirmatum eft, nu!- sreluss lum excogitari poffe phenomenon, a quo apodi&hra cum certi- e tntel tudine ad vitee futurze exiftentiam concludere licitum fit, rt acd quamvis fine dubio plura effe poffint, quze fecundum rationis L ar.]l noftrz leges multo facilius & probabilius ex futuri fyftematis L etiam fuppofitione, quam ex omnibus aliis cauffis deriventur, & a quibus itaque, quam primum judicium de illis ferré. cogimur , fe- cundum pracepta rationis ad talis fyftematis exiftentiam con- Vl cludere debeamus. — Uno verbo: Immortalitatem non poffu- mus experientia cognofcere, quamdiu curfas. maturg. ordinariur e2 Chflüo fervatur. j m fum* D 3 Zirgu- ER TO? zi [ P zirgutentatio empirica, pofitis eventibw ;ximardin.aräis mlt. 4 jüe aniraculis. ejusm IX. j Sed omnia'aliter fe habent, quam primum feceffo fit ftemat a curfu naturz ordinario. *) |Cum enim in omnibus, quz tittti d füüfy hucusque difputavimus, & contra hoc argumentandi genus attulimus, naturze curfus ordinarius fupponatur;, illa non fi etia transferri poflunt ad eventus extraordinarios, in quibus fe- Tcitan ceffio fit ab hoc curíu, legibusque experientia cognitis. & ng Primum itaque ea, qu* de fine morali legibusque natu- Qus, ïä()tv nofira attulimus , probant tantum ,. íecundum ordinarium W ) nature curfam, regulasque experientia cognitas, neque vi- 1l r vos futura vitz objecta intueri, neque mortuos 1n hanc vi- Lientia tam poffe reverti ; fed plane nosjJatet, annon elfe poflint fines D0 v a fingulares & maxime graves, ad quos obtinendos Deus utrum- bhe JU( que hoc, quamvis rariffime, permittat aut adeo efficiat. hoc f Quod vero ad alteram attinet difficultatem , nullus intel« Teceffo ägïï; nonne facultates hominum nonnullorum a Deo per mi- YUs [)b raculum ita pofïïnt' evehi, ut non folum ad futurum fyftema ïmmo, Iintuendu m, fed etiam ad omnia talia. phzenomena rite diju- um y Sed miífo etiam .hoc, certiffime dicauda aptz reddantur. Cfe p piurimi homines, i.e, omnes fubtilius non difputantes, allatas Dotle y difficultates non viderent, adeoque empirico argumento maxi- Eumim m due Seg me forent contenti, hocque adeo, cum .a fenfibus origine cat, tüam (; - , lm rgj $) Po fübilitas talis feceffionis feu miraculorum in genere, cum hzec uifitio huc non pertineat, a nobis jam fupponitur. isQ at — 13 4 cat, & zfï*eïtus.tantcpere moyeat, omnibus reliquis profer- Sed & altius limantes confiteri debent, phaenomena ejusmodi & fa&la ita effe poffe comparata , ut fecundum ea, quxe $. preec. diximus, 23 P H j lane non defit ratio ab illis ad futuri fy» o fit ftematis.exiíte ALY nt iam concludendi & ut adeo, qguamprimum judi- que cium de illis faäh.; aut de ànimi immortalitate ex hoc fo??ïä': ferre coga- 'enus mur, eam fupponere ipfz leges rationis imperent; inprimis fon fi etiam teftimonium vel mortui in vitam redeuntis vel refu- 8 ïl fcitantis accedat, & fi inaudita rerum plurimarum cognitio; f & inconcu H fa virtus, in utroque confpicuz , ac denique effe- natue Qus, ex illis phzenomenis nati, finique univerfi mo:ali maxie P ATR 1me convenientes , fidem augeant. je Y Hisce przemiffis & miraculorum poffibilitate & conve- X vie nientia generatim fuppofita, facile jam eft intelleciu, haud fines poffe a nobis Deo indignum & phyfice vel moraliter impoffi- iürt- bile judicari, ut, fi fines morales, alio modo non obtinendi, ' hoc requirant, ab ordinario naturze curfü etiam bac in re fiat ('31 B L t Jtele feceffio, adeoque Deo vel permittente vel etiam ef 4 icio WiV LO vi- n^o v nona of Yi« vus obje&a alius vitee intueatur, zmortuus in ha ii d e Vs LL CA t. jhema lmmo, quam primum certi effemus, hanc do&rinam, ad ani- ? dijie mum virtute imbuendum tam neceífariam, aut omnibus aut tiflme certe nonnullis gentibus & hominum clafübus alio modo non (1 [ T TY allatas poffe patefieri, talia adeo fumma cum fiducia a. fan&if AaBAl o 4 | a Numine exfpectaremus. g du Sed ex.iisdem etiam rationibus prxmi(iis fine dubilo CC , etiam talia phzenomena fini fuo fatisfacerent, h. e. non fo. ...O"" lum reliqui homines, fed & íubtilius difputantes ab iis ad vm 1 B3g futu- r a iáa À ia 14 futura vito exiftentiam concluderent; cum enim h»c do- &rina ad virtutem animo infüillandam fit neceffaria, & ta- men plurimi poffst effe, quibus nulla alia eam cognofcendi via pateat; & cum porro generatim talium phzenomenorum explicatio & ex certis cauílis derivatio maximi po[jit effe mo- pote(ï menti ad virtutem vel promovendam, vel impediendam, hoc oj eus. cafu moralitas ipfa adeoque ratio imperat , ut in illa inquira- Cepto mus, & judicium de iis feramus; quod quidem cum facimus, jure meritoque ex future vitze exiítentia ea derivamus, quia non ( hoc derivatio quamvis non apodi&tice certa, tamen omni- Quat [ üV bus, qua cogitari poffunt, eít probabilior. Sed pone hanc füpe derivationem eífe tantum poffibilem, non autem reliquis pro- f po babillorem , nonne tamen licet eligere eam , fine qua ad do&ri- nam, homini virtutis ftudiofo neceffariam, adeoque, cum ex Qu haud hypothefi alia hanc doctrinam detegendi methodus nondum pa- teat, ad virtutem ip(am non poffumus pervenire, & quam lege morali ipfa determinati optamus , ut itaque, rationes theoreticose cum deficiant; ex pra&ticis decidatur quzeftio. v. Critit der Offeu- barung p.149. Et nonne etiam jam ex eo, quod fecundum na- tihil 1 turze noftrze leges homiues ab ejusmodi fa&is ad futuri fyftema- Que 1] tis exi(tentiam concludunt, effici potet, Deum, talium mira- culorum au&torem, & talis eventus praefcium , huncetiam finem f0 t intendiffe, adeoque ipfum velle, ut hoc modo argumentemur ? Quod denique inprimis ad hiftoriam Chrifi attinet, ejus tü!, | finis & natura, facro codice ipfo docente, a noftro fine no- Wenor, ftraque natura tam differunt, & tantopere omnia humana efficitu fuperant, ut argumentatio ab his ad Chriftum non poffit ad- letum mitti. ünar i 1?1 gu- —— —— 15 ] J do. Argumeniatio empirica pro. animi mortalitate. V t X. cendi Multo minus vero contra immortalitatem areumentum duci um Nunquam énim X eo, quod Bu poteft mera duce experientia. obje&tum quoddam fenfibus meis nunquam eft fubjectum, ad BU ejus non exiftentiam concludere licet, unico tamen cafu ex- quita- cepto, eo nimirum, quo a priori probari poteft illud aut JImus, non exiftere, aut fi exiitat, fub fenfus noftros cadere debere. Quia QUil« Quam parum vero hoc in quzftione;, de qua nunc fermo eft, locum habeat;, ex omnibus, quze hucusque difputavimus, fatis : anc fuperque intelligitur; Ex his enim jam a priori fequitur, etiam, js pte fi'poft mortem aliud nos exfpe&et fyftema, illud tamen, doGri- quamdiu non fiat feceffio a legibus nature, fenfibus noftris A)m ex haud poífe effe fubjectum. m o m ere Zirgumeniaro wmetaphufica ex matura animi dedufia jtetioe XI Of Cum immortalitas animi a pofteriori non poffit deduci, lum a nihil relinquitur, quam ut illa à prlori deducatur. Num ita- Vemae que illa ex animi natura derivari poteü'? & quidem ex ani- p fuifa tno tanquam phznomeno? 3 fnem A phznomeno, quod jamjam fenfbus meis obverfa- xemur? tur, non concludere poffum , nifi ad dvrec óvroc, quo phano- :t, ) fine 10« menon fundatur, exiftentiam, eo tempore, quo hoc ab illo efficitur, non autem ad perdurationem ejus etiam poft de- umana letum phaenomenon. Multo minus a natura animi, qua V ii óvrO6G GyT0L; ad durationem vel non durationem ejus conclu- dere Á gl 16 i l dere poffum, quia óvrec óv aut plane non aut tantum per effe- &us, i.e. per phzenomena & per repr?efentationes, quas in ut repr me excitat, cogitari po Lvit M (QQ— nullum vero phznomenon ad mearun eam cyre& ovroc cognitionem perducere poteft, qua ad ejus oyrtuc o vel immortalitatem vel mortalitatem ex mera illius natura 30n 1nt dijudicandam opus eífet Atque hxc omnia, quze hic monui- 2on pof mus, eadem mailent five ex natura animl qua humani; Domeno five ex natura ejus, qua rationalis finiti, argumentari velim. 2 cau XII, o ol fumatut Cum vero hzc argumentandi ratio multis maxime pla- qnodo : ceat, haud abs te effe puto, ulteriori eam examini fubjicere. Tatà, Philofophi, qui hoc argumento pro immortalitate utuntur, 1tà ratiocinantur: a I. Anima eft fubítantia tt, egoi ll. fimplex, non ex pluribus conflata, vilibilem bus effe HI. adeoque-non interire poteft per divifionem, fec tan- tum per annihilationem, funt. phr QD e IV. Hanc vero fupponere à vero maxime effet alienum , 1n [itio quia, fi principium exiftentiz. in fe ipfa habet, ln quzfti, zternum perdurat, fi vero a Deo ex nihilo produéta Q phc eft, nonnifi a. Deo annihilari poteít, cujus vero per- üTUt, «6l fe&iones hoc non permittunt. plüribus V. Si poft mortem adhuc perdurat, íervat etiam natu- flantía ir ram & vires fuas, & has;, adeoque vitam intelle- & cuife &ualem, actionibus fpiritualibus exferit. Vld BAUM- fuh&anuæ GARTENII Metaphyf. p. 319. I. Con- fint plu[e - I [4 t effe. T. Concedam fubje&ivas rationis mez leges fecüm ferre, a5 lt ut reprzfentationes f, mutationes, quarum mihi tanquam 0n ad mearum conícius fum, referam ad me, tanquam fübje&tum ] cjus ovroc ov, in quo illae contineantur, quod vero tantum cogitare atufa non intueri liceat; concedam etiam, hasce meas mutationes DO non polle intelligi finealiquo perdurante, quod, cum in pha- (Dàfll, elim. nomeno, ex fua natura femper fluxo, ineffe non poffit, non- nifi cauffae phzenomeni transcendentali, h. e. mihi, tanquam ovrec ovri attribuere poffim, nec etiam interrogabo , quo jure fumatur, ea; qu& fecundum fubjectivas rationis leges alio ege modo non poffim cogxtare, etmm objeétive fic eífe compa- jlcete, rata. gütuf, II. Quod ad animi fimplicitatem attinef; fatis clare pa- tet, egoitatem meam, qua phzenomenon, effe unicam & indi- vifibilem, corpora vero, qua pltzenomena, ex pluribus parti« bus effe conflata & in infinitum divifibilia. d t Proeterea corpora funt phznomena in fpatio, & fub fenfus externos cadunt, cum é contrario egoitas mea, tanquam pheenomenon, non fit eguftt in fpatio, nec cadat fub feníus externos. Sed longe.;alia eft j:m If quzxítio, an ego, qua ovroxc óv, unica fim fubftantia? Forfan oduda enim phznomenon hoc, quod s appello, pluribus fubjeáis 'Ü peï- oyroc &01 fundatur. At hoc pofito illud fundatur aut tantum pluribus talibus cauffis, phzenomenon efficientibus, tum fube | Datie ftantia ipfa, in qua inharet egoitas mea, revera eít unica, jtelle- & cauffe tantum hujus phzenomeni funt plures; aut etiam AU M: fubftantix», in quibus egoitas tanquam accidens continetur, funt plures, tum hzec aut tota, aut non tota aut plane non | (or- [e illis 18 - teleolo illis fubftantiis inbxret. Si prius, tum egoitas mea ?ofa eft tamen in a, eadem vero etiam in b, c reliquisque omnibus , adeoque C illa quidem tota inhxret in uno tantum fubjecto, fed exiftunt e(ficien adhuc alix* fubítantie, b, c, in quibus eadem eft contenta, nexulm & quz forfan inter fe & cum fubflantia, in qua mea ineft Certus egoitas, funt jun&e ; fecundo cafu egoitas fo/a in nullo eft fi non fubje&o, tertio nulla plane adeft egoitas. * fa, n nunc ] IlI. Concedamus etiam hzec, fed jam hzret aqua. Sine dubio enim confitendum eít, exiftentiam meam certe per eane dutellel dem vim infinitam, cui illam debeo, poffe deleri, quamvis I re&e fine dubio addatur, hoc à perfectiffimo & benigniffimo elle t Creatore non poffe exfpe&ari; fed nonne, hoc addito, argue lus x mentum , quo me niti hucusque profeffus fum, defero atque yidean ad aliud confugio, cum tamen, fi hoc omni dubitatione majus etiam. g& , priori non amplius egeam. egeban lV. Sed- mittamus etiam hzec, concedamus itaque; ani- conície mum poít mortem neque per divifionem , neque per annihi- ventu Jationem interire, concedamus adeo fubítantiam fine viribus, H vires autem fine exercitio & manifeftatione, adeoque fine effe- ]i pl &ibus non poffe a nobis cogitari, *") nec etiam ex rationibus al teleof p pas, $) Cum plane nefciamus, utrum obje&Ctum tranfcendentale, quo phzeno- mena in fpatio fundantur, fit unicum tantum , nec ne, & quaenam & in j fit ejus, feu (íi plura affumuntur) eorum natura, utrum fit e. g. g perceptiva atque eadem cum noftra, nec ne, facile patet, nos, nec de animi & corporis f. potius de. objeCtorum transceridentalium , - ptopte quibus hzec fundantur, differentia certi aliquid poffe pronunciare, potet, $") It« argumentatur e, g. celeb. PLATNER: ET I9 N t e[f teleologicis fubftantiam plane nihil operantem poffe admitti, - eNe tamen res nondum eft confe&a. [taat Cum enim refellere non potuerim eam hypothefin, quz enta, fficientiam fubjecti mei ab illius nexu cum aliis pendere; hunc | jnefl nexum vero poít mortem deleri poífe fumit, nunquam etiam certus füum, nonne poft mortem virium mearum exercitium, lo elt fi non plane ceffet, tamen ita deprimatur, ut nulla memo- ria, nulla mei confcientia, nullee tales perceptiones, quales Gine nunc in me detego, relinquantur, ut itaque talis vita vitee ; Calle intelle&ualis nomine non amplius fit digna. d VIS Deinde multiplici experientia edoCctus cognovi, tantam uilfim effe corporis in animi operationes vim, ut corrupto illo etiam E fixv non folum corrumpi & diminui, fed etiam plane ceffare ) atque videantur. Qais igitur me certum facit, animum meum, [ajus etiam deletis relationibus, quibus per omnem hanc vitam egebam, tamen eadem poífe perficere, ita ut memoria, met £, atl conícientia & perceptiones , quales nunc .habeo, confer- ventur? nnilil- AifIDUS, Haud quidem me latet, multos ad propulíanda hzec du- ne efes bia plurimum hic loqui de fine ac legibus hominis & univerfi, ionibus aliisque multis, qu2e non permittant, ut fpmtus, ad magnum telet« perfe&tionis gradum jam eve&us & multo majoris adhuc ca- À pax, relationes ad. perfe&iorem ftatum neceffarias amittat, & in ftatum multo deteriorem deturbetur. Sed quamvis & y hao Tenatm ego perfuafiflimus fim, talem virium mearum depreffionem fte g os,.ne propter has rationes non poffe admitti, tamen negari non talam, poteít, omnes , qm ità ratxocmentur deferto, de quo hucus- WL X 2 que 20 ex obí que fermo erat, argumento, ad aliud confugere, adeoque ilius infirmitatem confiteri. fü il Mi V. Tandem, fi omnia hzc dubia ei"ï"ent' foluta, tamen 1 immortalitas fenfu (f.I. not.) determinato, ex hoc fonte non gumen unifort poífet derivari. *) XIIL poribu les, 00 Alii immortalitatem etiam pofitaranimi materialitate proe anmat bant. yero àt L| Hi Philofophi fitis pr Q1 1) diftingunt particulam illam, qux ex illorum fententia eft animata, a reliquo craífiori corpore. iatellj loc tàt 2) Deinde probare conantur ex deftru&ione hujus deftru- &ionem illius non fequi. litate, quidem 3) Tandem non dubitant, fore; ut natura patticulam illam animatam poft mortem in relationes fini illius maxime áccommodatas transferat, ut itaque hec vitam intellectua- N lem poífit continuare. Sed fuperfedere poffumus ulteriori hujus argumenti dis- 1) quifitione; demque 1r) Cum nitatur falfa hypothefi, i.e. materialitate animi ; &ionen altera autem hypothefis, h. e. diftin&io inter corpus craffius &particulam animatam, - etiam materialitate conceffa, tamen ex LP (li bt *) Hoc argumentum expofuit potiffimum b, Mendelfohn, vid. Mgndel- fohns Pháüdon. Adverfus illud pugnarunt fumma cum fubtilitate illu öed Kant in der Critik der reiner V ernunft und. BReinhold. in den Y por Briefen über die kantifche Phi!ofophie.v —Á L— 21 ue. ex obfervationibus, quas ad illam probandam ? ferre folent, fufficienter non probetur. men 2) Secunda propofitio zeque ac tertia nititur partim ar- / liQt gumentis teleologicis, partim analogia ; Ex eo nimirum, quod uniformitas naturz noü poffet confervari, nifi in plantis, cor- poribus animalium , &c. partes quzdam effent indeftru&ibi- les, concludunt etiam ad indeftruáibilitatem particuloe hujus Dfe animatz. Sed prius argumentum eft ex alio genere; .quod vero ad pofterius attinet, lex ,. ad,quam confugiunt, non eft fatis probata, & deinde ex eo , quod illa in regno phzenome- entia norum invenitur, non colligi poteft, illam etiam- in regno intelligibilium locum habere. Si quis vero tali argumento ftü» hoc tantum probare eniteretur, etiam , pofita animi materia- litate, tamen non fimul etiam poni ejus mortalitatem, nos " ^ m quidem lubentitfime affenfum illi preberemus. ") xime XIV. (üde Sed nec mortalitas ex animi natura poteft probari. quiA 1) Anima, ita differunt quidam, eft materialis, una ea- demque cum hoc craffiori nofiro corpore; quamobrem deftru- nimi; &ionem corporis etiam animi deftru&tio fequitur. affius 2) Si C3 amen *) De hoc argumento fübtiliffime feiipfit b. Surzzen, vid. $ Y üi besr x die Unfte ZOLLC J5 Tf tCIenmo 2j e ï'/! £b der Seele, air einen Gegenftand de l, O ä "77.,/ 2125 — betrachtet im.11. Th. f. iher vermifchten Schriften. Leipz. i 4 ST Sed etiam Plato animi immortalitatem ex ejus natura deducens, ndd: ditate illum non fimplicem, fed vere extenfum , quamvis incorporeum, ^ h. e, ex partibus hon i Ó du ponit, ogeneis, non heterogeneis conflatum , furp- — m i Z2 tura t 2) Qï vero etiam animus effet fimplex, aut corpds quode dam íubtilius, a craffiori hoc corpore diftinctum, tamen cor- omuil [ceri poris ja&ura facta, omnes etiam delentur relationes, quibus animus ad virium fuarum exercitium eget, adeoque etiam derivi virium exercitium aut plane ceffat, aut certe ita deprimitur, biO J ut nullius amplius fit pretii. Sed ex nà I) Nunquam poteít evinci; animum a corpore non effe (lum. diverfum , adeoque hujus deftru&ionem fine illius deftru&ione non poffe concipi; Sed fi etiam animi materialitatem admit- terem, tamen diftingui forfan polfet particula animata a cor- pore hoc craffiori; ut itaque deítru&ionem hujus deftru&tio fe aþ iliius non neceffario fequeretur. (inge ]I) Sed nec altera fuppofitio poteft probari. Nemo enim vis j oftendere poteít; omnes, ad vitam intelle£tualem neceffarias CTCre relàtiones morte deleri; Si vero etiam omnes delerentur, none ope d ne aliis poffunt compenfariï, & fi neque confervarentur, ne- L que compenfarentur, nonne animus etiam fine illis poteft ope- omai rari & vitam intelletualem continuare? — Certiffime potius poteft afferi , eandem vim, cujus providentia animus hucus- pouer honir que eít confervatus, & inde ab ejus exi(tentia in relationes, tne el ipfius fini maxime accommodatas, pervenit, etiam poft mor- - * f ani tem, fi fin is nofter moralis hoc poftulet (poftulat autem cer- T tifüime) animi noítri curam effe habituram, ut non folum modt confervetur, fed etiam in relationes profenti ipfius fini ma- F. tis. ye xime accommodatas ponatu XV. (ate Q aà n&* Omnibus hisce penfitatis, facile pgrfpic:itqr, ex fol tura 'L)W um — "3 quod, tura animi, vel qua humani Qel qua rationalis finiti, recifis UO omnibus, quz! ex aliis argumentorum generibus hic immi- Quibus etiam fceri folent, neque immortalitatemi, neque mortalitatem polfe derivari; fi vero illa immifceantur, immortalitatem fine du- mitar, bio, non mortalitatem evinci, quod vero arguimmentum non ex natura animi, fed ex fundamentis longe diverfis effet du- n elle &um. - (one Af'gumenmtio feleologica. admile AVl M a cor. rotto Et jam , cum res noftrz plane defperatz videantur, nova fe aperit via, quam ingreffi certiffime ad finem propofitum per- ) emm tingemus, [nter intelle&tum nimirum & rationem interjecta eft vis judicandi, & cum etiam lixc principio quodam ,a priori ffar1as carere non poífit, videndum, num forfitan hujus principii , W ope derivari poffit animi vel mortalitas vel immortalitas. I) [i&» *) Ita nimirum hzc vis comparata eft, ut ex ejus lege (L ope omnia, quze in mundo funt, perfe&i(fime conftituta effe, fup- potius ponere debeamus. Ex hac lege itaque fuüpponimus, etiam hucus hominis naturam, five mortalis fit five immortalis, perfectiffi- T ( mot me eífe conftitutam, adeoque longe aliter fefe habituram , m Cl fi animus fit immortalis, quam fi corpore exftin&o etiam ani- l foum mus exítinguatur. Et jam nullo negotio intelligitur, quo- ii D modo ex hac rationis noftrze lege argumentum vel mortalita- tis vel immortalitatis poffit peti. Si enim pofita immortali- tate omnis naturze noftrze conformatio eft perfe&a, pofita mor- E talirgte Oïä Ià* türa 7) vid, Kants Critik der Urtheilshraft p. XXV.&c,.- 24 l talitate vero imperfe&ta, immortalitatis certi fumus; Si é con: trario pofita mortalitate omnis natura noftra apta atque con- perfe& ipfa le veniens reperitur, pofita immortalitate vero parum conve- [ L5 LO jex, & niens, mortalitatem animi pro eri ratio ipfa preecipit. velimu Cum in homine diítingui poffit animi indoles & natura quam a fine, qui illi prafcriptus eft, argumentum hoc in pluia alia, l iaprimis in morale & teleologicum ftri&te üc dittum dispee Ícitur. feon dam « Zirgumentum | anorale cogitat XVII 11 Animo noftro preter facultatem intelle&us ineft etiam VUl d facultas volendi, nonne hxc aut potius, quze illi preefcriptze ln 1 funt, leges, nos perducere poffunt ad metam, quam, expee COf2 at rientia & leglbus intellectus du&l, contingere fruftra teutavi- inus ? cum ]. tüm po l. Inter omnes, qui naturam noftram penitius perfcru- Üb df tati funt, conftat, objectum ultimi finis noftri pofitum effe Ínmmo in fehmtate, ita ut hancce quzrere neceffaria naturze noftroe Cellarji lege cogamur. Sed prxter hanc alia adhuc exiítit lex zeque pollei neceffaria & pura ratione a priori ftabilita, que actiones no- ftras fecunduim preecepta rationis inftituere jubet, & cujus S W. xpletione fola finem noftrum (felicitatem ) obtinere poffu- À musS, ita, ut ea menfura & eo modo, quo hanc legem exple- lefe, . mus, felicitate quoque potiamur, quamobrem etiam finis Qum ef abfolüte uitimus ; füummum bonum nonnifi in fumma per- fe&iode morali, Jun&a cum Ífumma felicitate, confiftere tlones ( poteft DiObare II Ut EE - 25 A ut II. Ut felicitatem velimus, natura nofira nos cogit COl perfe&ionem moralem & univerfe füummum bonum velimus, 0V« ipfa lex moralis imperat; aut igitur neceffaria naturz no(trze lex , & lex moralis, & ipfa ratio imperant, ut impoffibile quid üfa velimus, aut non ePc impoflibile, ut fummum bonum confe- |ligy quamur. Qpe. III. Ut vero fummum bonum, i. e. felicitatem & per- fe&ionem moralem confequi haud fit impoffibile, certze quze- dam conditiones requiruntur, fine quibus poffibilitas illius ne cogitari quidem poteft. IV. Et jam facile apparet, quomodo ex hoc fonte no- lat vurn derivari poffit argumentum. Conditiones illa, ex na- Ipte tura fuüimi boni derivandv & rite enumerandv , aut ita p AV comparate eífe poffunt; ut tantum pofita immortalitate lo- cum habeant, non vero pofita mortalitate, aut ita, ut tàn- tum pofita hac, non illa, locum inveniant; prius fi evinci- [ctü» tur, de immortalitate tam certi fumus, quam certi fumus de y effe fummo bono, de conditionibus ad poffibilitatem hujus boni ne- oftre ceffariis & de defectu harum conditionum, pofita mortalitate ; Eu pofterius fi probari poteft, mortales effe animos confitebimur, $ 110 0jus Sed hoc argumentandi genere duplici modo poffumus uti p0ffu Aut enim fapponitur tantum natura fpiritus finiti in ge- xple f nere, atque oítenditur, pofita duratione finita fummum bo- num effe impoffibile; Aut experientia deteguntur determina- p tiones quzedam homini proprix, vel quas certe nonnifi de eo ftete probare poffumus; atque ofteaditur, pofito animi poft mor- D tem [, Ut $6 tem interitu eas fini hominis ultimo adeoque fümmo bono a prie tiones non eífe convenientes, ut itaque aut animi poft mortem du- fed eti ratio aut naturzx noftr» cum fine fummo disconvenientia de- ritus / beat fupponi. Priori argumento ?eternitas omnium fpirituum fiecei l finitorum, pofteriori nonnifi animi humani poft mortem du- ül bu ratio evincitur. ad del XVIII fed tài ex ho Haud difficile eft intelletu; quantam vim tale argumen- tum habitarum , & quantopere omnibus noftris defideriis fit Cuni fatisfatturum, fi modo fatis firmum fit atque folidum. enim a moralitate proficifcatur, illius ope non folum hzec ani- fubje mo magis imprimitur & altiores in eo radices agit ; fed etiam appel omnis|noftra vita ex hac parte confideratur, adeoque ad mo- dengg ralitatem refertur, quae omnia virtuti non poífunt non effe r Soe maxime.utilia. Deinde cum certiffime nunquam ceffemus fum- D ü I$ mum bonum expetere, etiam id, quod cum illo tam ar&e jun- medio &um eft, nunquam ex animo menteque poteft excidere. ]i üg pl al « Denique id, quod ex hac origine ducimus, e;iam eft cer« tiffimum. to quo pottrou $ -Aut enim a priori ex natura fpiritus finiti, adeoque cer- enm, tiffime, aut plane non probari poteft füummi boni exiftentia Teilqu; tt3] & natura; aut a priori ex natura hujus boni, legis moralis, lla blus Y rationis & naturze noftre aut plane non deduci poteít, nos, lege morali, ratione & natura nofítra imperantibus, illud ex- petere, legem moralem vero, rationem & naturam non poffe Ài " imperare, ut impolffibile quid velimus, quamobrem poff:bili- pera petendi tatem illius fupponere fit neceffe; Poftremo aut plane nou aut .a prio- übiltat A /0no a priori ex natura fummi boni , non folum derivantur condi- | ào. tiones, fine quibus pofitis poffibilitas illa non poteft cogitari, | de fed etiam illud eluceícit, conditiones hasce, nonnifi pofita fpi- üum ritus finiti zeternitate, locum polfe habere. Etiam in altero argumentandi genere natura fummi boni, d- neceífitas illud expetendi, ejus poflibilitas, & conditiones, fine quibus illud non elfet poffibile; a priori deducuntur; Quod vero ad determinationes homini proprias attinet, plurimze quidem, fed tamen non omnes funt tantum verofimiles, ut itaque etiam men ex hoc argumento certi aliquid polfit derivari.- is [ Con XIX. : li Confitendum quidem eft, hoc argumentum ex natura tlam fubje&ti mei, non objeci, ductum, nonnifi fubjectivum poffe appellari, fed quis argumento, hoc fenfu; fubje&tivo, fidem u denegare audebit? conf, Jakobs Beweis für die Umflerblich À Zeez'? ? effe der Seele aus dem . Begriffe der Pflicht. p. XKXV — LII. (umt De obje&tis judicantes certifme nonnifi fecundum fubje- &ivas intellectus leges judicare poffumus, quo enim alio Jüte medio utemur? quiitaque his ownzem fidem denegat, is nul. lius plane veritatis objectivae compos fieri poteft. Sed hic l cete alia adhuc ratio fübeft. Lex enim moralis imperat, ut cer- to quodami modo agamus; cum vero agere hoc modo non offimus, nifi antea de animi immortalitate fit decifum, illa e (f* etiam, ut decidamus, imperat, & jam una tantum quxfítio reliqua eít, an decidentes fecundum leges rationis aut con- tentia tra illas judicium ferre debeamus, quis vero eft , qui hic du- rals, , Q10; bius. pofüt haerere ? XX. d e An vero hoc argumentandi genus vires noftras non Fu; | po[ïe tbie erat? Quoeftiones de fümmo bono, de neceffitate illud ex- etendi, de ejus poffibilitate & de conditionibus ad ejus pof- E fibilitatem neceffaris, inprimis vero de necetfitate durationis ap!ïü- Daz infi- e t 8 — tf infinitze per eandem rationem decidi debent, ex qua illze fu nt'pro-' fettae Critik der Fermunft Y. dusg. p..47. Determüinationes vero que : enim homini propriz , ex quibus disconvententiam mortalitatis cum indo) noftro fine colligimus, partim confcientia mei (das Se/b//bewufst- as p Jeym) partim fenfa interno & externo cognofcuntur. omail XXI. Tent, boete In homine confiderari poffunt przter finem moralem tam relationes, in quas a natura eft pofitus, quam animus; j hujusque vel indoles vel evolutio; vel operationes, vel inde nati eíffe&us tum in nobis, tum extra nos, ut & denique enim univería hominis hiftoria. Inprimis eciam diverfitas hominum ducat attentione noftra digna eft, Omnia enim hzc (nifi bonum tan morale impoffibile effe judicemus, quod vero quam parum li- Coni inte ceat, jam jam vidimus) ita comparata effe debent, ut cum fine noítro confpirent, non vero illi adverfentur. Et jam facile Quf (e aj patet, quomodo etiam ex hoc fonte f. mortalitatis f. immor- talitatis argamentum pofht hauriri. Si enim omnia hzec pofi- Tius» ta immortalitate cum fine morali confpirant, pofita mortalitate fito | vero illi adverfantur, immortalitatis noítro, fi vero pofita funt ; iortalitate cum illo confpirant, pofita immortalitate illi ade tam- verfantur , mortalitatis fumus certi, At tale argumentum forti revera idem eft cum priori, & ab hoc 1n eo tantum differt, Coni quod ibi a fine morali profecti in convenientiam & disconve- &« nientiam ejus cam natura noítra & relationibus noftris exter- anm nis, pofita vel mortalitate vel immortalitate, inquirebamus, hic taüt veroa natura noítra relationibusque noftris externis profedli, niqu earum convenientiam & disconvenientiam cum fine noltro , hac tame vel illa pofita, perfcrutamur, qu ex e are de eo plqm di(ferere haqd opus eft. — Argumentum . teleologicum ftriRl f d. X XII. Sed cum fermo effe poífit de convenientia & disconve- tüt Q ni« a gieatia nature no(tre, gtiam ubi ad //mem fpiritus fi ti, t N — z0 ti, ( figillatim hominis determiuatum non refpicimus, aliud quo- tpto. 3 Veto que argumentum a priori diverfum, ex hoc fonte prodit. Si e ! Cüm enim, omnia, quz? diximus, h.e. relationes externo , anim 1 Vit. indoles , evolutio, operationes, effeftus & in pluribus diverfi- tas pofita immortalitate apta funt, & inter fe & cum reliquis omnibus coherent, cafu contrarie oppofito autem non cohze- rent, immortalitas nos manet ; fi mortalitate pofita omnia co- alem herent; mortales fumus, (DIS s XXiII. | inde B;.tiam hoc argumentum non parvi eft momenti; Cum nique enim ex convenientia naturz noftrae cum animi immortalitate wutm ducatur, illud natur?e cognitionem non phyficam quidem, fed oD tamen teleologicam auget, ita ut illius, eorumque, quz in ea gm ]. contingunt, relationem ad vitam noftram futuram & hac rite Cumm intelle&ta etiam horum omnium inter fe & cum fine noítro quo- 'facite cunque cohzrentiam; melius cognofcamus. Ex altera pare T0f« te argumentum, quo omnia, quzcunque in nobis cognofci- pofi- mus, ad immortalitatem referre cogimur, hanc animo no- Wote ftro fzepius altiusque imprimit, & ut omnia, qus in nobis pofita fünt, ad hanc novam cognitionem conformeimus, adeoque vi- || as tam noftram fecundum przecepta virtutis inflituamus, multo tU fortius nos movet. Cum porro jam a priori cogpofcamus illert, conditiones,; fine quibus pofitis natura noftra non eífet perfe- OIIVe« &e conformata; cum conícientia mei & fenfu interno etiam ea extet animi ratio detegatur, ex qua cognita patet, utrum pofita mor- s, hit talitate conditiones illae locam habeant,.nec ne, & cum de- Jfedi, nique argumentatio, quz ex hisce fumtis fit, fi non certa, ), lat tamen vero maxime fimilis fit, ar gumentui teleologicum nec ex hac parte laborat. Daud Poffibil itas illius ex modo di&lis patet. XXIV. Sed ingenue confitendum eft, hoc argumento , fi feparen- tur omnia, quz ex fine morali immixta funt, tantumi fumma J r(ti- fini cum probabilitate effici, nos poft 'xpox'tem adhuc fore fupe tes. Ü — EO 39 TÀ tes. Deiüde hic decidere non famus coaái ex ratione tam gra- l vi, quam.in argumento morali. Denique cum finis, cui omnia refpondere debent, & ex cujus convenientia cum natura no- ftra omnis fluit harmonia, hic non fit determinatus, etiam d leges harmonie, conditiones, quase ut natura noftra fit apta & cohvrens, requiruntur, ac ex hisce cauffis etiam id, quod eft effe determinatum & evidens. inde colligitur, fninus pot XXV. i AE Comparantes utrumque hoc argumentum nullo negotio intelligimus , tam morale, quam id; quod teleologicum appel- | lavimus, nitilege illa $. XVI. allata; hoc enim ab illo in eo tantum differt, quod in priori oftenditur, /imem mofirum mo- ralem ratione ipfa pramferiptum, pofita mortalitate, non efífe aptum & convenientem; fed potius alii legi repugnantem & ä extra noftram poteítatem pofitum ; in pofteriori vero probatur; animi maturam r£lationesque pofita mortalitate non eífe aptas & inter fe. cohaerentes, tum vero ex utroque concluditur, mortalitatem, quia ejus pofitione lex illa certiffima lzdatur, re&e non poffe fupponi. Ex hoc certo finitoque rem confide- ] randi modo duo hzc argumenta nonnifi unius ejusdemque argumenti partes poffunt appellari, *) *) De argumento morali, quo tamen Philofophi etiam ante Kantium alio tantum modo ufi funt, videantur inprimis fcripta Kantzana , ? Reinhold.s Briefe über die kantifche Philofophie , Schmid Mo- ral, Flatts Briefe über den moral, Erkenntnirgrund der Heli- 0 gion , Hoydenreéichs natürliche Religion , &c, De argumento te- leologico ftri&te fic di&o, conf. Spa/ding , Jerufalem , Mendel- V fohgz. HReimarus , pluresque alii. r E RA assl (Sps p : 7" T exndra. ä Pag. 4 . lin, 23« & p. ro. lin. 11. leg. igitur. Ne quis offendatur cone ftru &ione, auctoritatibus veterum quidem non carente, fed tamen in- H folita, quze p. s. 1. 3. & 4. forte irrepfit, leg. relinquatur — recedat — p 5. 1 16. del. fenf(üum & p.9. l.2. pon. quum primum pro quam primum p. 24. ]. 20. leg. obje&tum finis noftri. —— —R RCRRRRRRUEDE RE — ä " € m a 3 i ais " EVsl n a o DA E ne A: —— h du As d ERE — 4 nb —— — s n as n Es scisetitii ss d s x p : E d 3 Es ^ W m EI [ (; 3R 3 - E. - E. * » ? x — n n "- UET * D - E w,. De o La ÉB — i i i z -s n TRU h Es * me — i L d E L x LR ZE d — X " - " * * d * - E 3 L g [ E E r us d EI T. p s *e g A [ - & * i & ,.X " EM pE m L - L i u $ at " g - * La 3*3; - a fa. * £ m Á gf äp— $ u " Á * i i « T * " g " L * : 4 ^ d E m * - as * r Fs — E - " * 5 r -- 4 E r Á y97 i $* d « F $ L d " [ 3* :a - i w » Éw á * »d " " u vt h- * s. ; » & r d du df F. *l * f i r od r il a * um ] d m al - ä»t E l * * p É F^ üïf FA a 44 * w T - Rsl " $ ad "Ó F E T 3* ii L i m d E. Pj " 3 N £ E r d PX r B- d 7 Es E i * » » H Wæ i n AR P 49 * & g ; " 3* hi* E ab h P a r pE ir ; : "d u ^f LIBU hj ,wæäs p » a &* P $ "1 b , ^" ". s , P * — E sss 3 »* *5 r2 F Q y [ $^ db L v* u a. PT d N - d F , h t M E " , 7 i F aol f s r E d d A "zg?æ r d "P * . d & du h " É Pa » * " LE " M - 1 - ii u a i H ffïiïv - A u r d 75 P P P. i t :j ^ ; u H * P. & H MA g*' E. i xj æ*äw ?*4» E A. "xX "3 CMf hi s Pa 3— r * &jä * LI ^s L k d * E f i * » £s £ s u k ( » 7j * É A * ? * a " t 2! ^. E i x H : E r : * * z j Y d [.4 , a a TE Fa 3 "us r "& * bo E r a s d d T p s . - d d ; M( N- z*a**e j m ig*ï-, as » ^ * ^ $ a m - E od " i*?*e Y ii — us m rtu "3 : Bd A d r A E r - & m Le] E. e n $ ää ME UM : w s w d ia n s o r -;. - - um OR d V U Á T DISQUISITIO OMNIUM S TAM PRO IMMORTALITATE QUAM PRO MORTALITATL ANIMI ARGUMENTANDI. R 9 T GENERUM. PARS PRIOHR VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset 115 E QUAM l DEO JUVANTE O Baancle Q e RECTORE VNIVERSITATIS MAGNIFICENTISSIMO, E- o SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DUCE xv DOMINO Focus ä DOMINO N CARA LO l M DUCE WIRTEMBERGIZE Er TECCLE REGNANTE REL. REL. ! 40 PRXESIDE v 9 JACOBO FRIDERICO ABEL PHILOS. THEORET. ET ELOQ. PROF. P. PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONOR[BUS | DIEBUS SEPT. MDCCXCII. PUBLICE DEFENDENT | FRIDERICUS JACOBUS BECK, Goerppingenfi, FRIDERICUS LUDOVICUS KAUFFMAIXN ffegenlo/zm/' ( JOHANNES GOTTLOB SÜSKIND Stuttgardianus , JOHANNES CHRISTIANUS PFISTER, Pleideliheimenfis , ] MAGISTERII PHILOS. CANDIDATI IN DVCALI SEMINARIO THEOLOG ! TUBINGJE, rrrrzu SIGMUNDIANIS | lllllllllll ] R N w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com