KaI600-129_45 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De jure summarum potestatum circa sacra & quidem de radice et fonte ejus juris, 2 —— j^ - t L u P^ ii lgt sst d — -s Jzie. x u us M EPT [ s - - w CEecumt AUE X p pxen w » p : "— ?n "— " " MT " - - Vg : od E : , - rl s. m ii 5 . dl um - F» Y^5 H * J* m x QF - ^ - f Ls - & * ^ , 3 " d - o R Y i . T .æM .Hï& e* tx»ämï.. d ^ M« lu m v s n - ^* p -- n Awwuu.. M AE al $ - x ^* * E d Pa E : t fe & * (* E n - n/om j — n . A ä&. & Vv n $ W/ &.- 1AWQ» : V u " L s ^ * ^s as - zi s d Mx)l L .HL H n a M . MM p B r 3 E ,w " b Q,w * d phn 35 m*ïp £ N d n 5N » -^ EM P i« Zm. LA 2 at i s : 24 u- l d * * L --— . " $- p x—»vu.«x s A. D E - " * lfs fodea AT, u ?. - w , hs. i : A n *R E * P^ Pt gt Q fs .X-wm "- 'Wq * j4 iL J Pa -N .. * äs .æu.«æïs, ia Ed " * ao t M - n * — u od o T$ - r i h m " ^ Ht — - n æm»l. *i...ufxä P - GHJQ * r » E Anc.ä? ». — od Ra u " !G.MIS -- » - . F " T d m & ^ ". x - p x —— s w [ a^ — d - ^" «* »* M * i at a d & a "W r od Rl j« N $ p »d Ed d «æw X od t^ .M.Hm od »c- " d $e * " &vï -s $ » »* * - At od r r - " Ms ao O * gt - "1 * VM d m d g o Hk . ^. m JM u i U s d »s g. o g -— ,»£ -- * " , ; j * h. ? MH r M o y " £. * d m f av m À . - E " & Q.M. -— PX - li * d L . E7 " s AF À v* 3*9 " - p t .*.ï. * tFÉ s * a " M—i i - * * ,CW LA d T i xühu * i d "us r -- * — j $5 EE Wa. TM £ m.a. " ] b brs 2* u P ia " " D* w EI f ag m p-4 . U /^y F " i - Z "aT " - s* E J » d« EX* W« : - k b E r 7 k»ma » E - f dars " Kym. : $& hs s ". $ a. LE m 1 - * m P Ed od p* i El d * * w & p 4 Lj d mW N us d. ^ d. — ^ M *s N&uw * * *z..ä! p d m j D* teMQ. " F^ odb t * has av [ " " * ", W. Es * lt À I * - M.M - st * äk T ^ "- » - 2 A " * x ov n 2 yo j 43 mwæ ** E . h M& 5 * ls -M. u & : L] M ^ 9. E -^ E * " AC ls - t 2 k ! æW * , W M LoM P - u o t & ^ .H s 5 W , P m t T A Y * w uw« r d n J : z , N A 2 d d LL p n ^s * ? p * at - E E &2 & - EY 7u d dÀ " (* * w " A . "Á n P * 1 at " atb * ** i Ls . n i a N "$ l- As ; 4 " »4 W. * d * tf d * v dul u - » — L T. —PÓ€ d * 9 * fa. at " m hs A! a * » E w€ " E e d * , 9- PTá * * A^. H Á E . r 3 st 2 MW&, * :2 -- - ub * — gï * m -- P i. * " H - — " 3 p- d E hn ET E * "" - M,—M d & 'd P ^ n 1 P E UF A 4 * * " - x "N Bw a p m " * ». p P o n E -- al Á de , $ w * -- &9,9)2 Es — ^. ES R J s. m x * " " & l E. - » u l p - h * ^ . 24 Á 4«, , F , : * » n a. LA P^ ag " * - * h 4 "1 u - - P P* 19 "- | r " T * phu u i *, "at Av EX - aW» E d "; ? J r x : d "w -- L fw * ! * * h. F d d d. * L P p i a Es 4 $ - ; »we — ^ M FT 28 d ? M J E hr zL * m L » " * s N j E - TR - ! "i E at E af - Á * m * » * - » E * H * "* - H " . v h. ^ at x r - á » * | d * iE —— —— — ——— MERSEUTUE m a . EL E " w* " es hi 3 L E 2 ts " - * - - - r - —— E FUi ) (25.) & IHI;,:S[CQ a Is ^Q * o N ä*!f! la [ &i POv [ «N i Ccides & G- 1dinai AC KE MLA AOUR GGG N GOUP m lls p Præfatio. Yus in cddig N Ergimus in ardua materia d&'ïüxr Bus m Da« d EccrEsiAsTICHS ad punctum illud prin- Liberg cipale, de RAprce & OmsciNE hujus Tu- ; 2 ) Libe- . R1$, inquirendo , unde derivandum fit aolc- i"r /1I'* j »'xx - JUS, quod nuper dixinus Principibus nilla Aj & Magi&ratui competere. Eo dili o [on $I d $* ngc?ln' üus autem excutiendum eít pun&um, Alocs quia non tantum przcedentem matceriani illuftrat , fed ; (Pafia etiam arma illegitima hoftibus PorTEsrAT:1s Pornrrricae dratg, Vonilz- eripit; qui cum Donatiftis afferunt, nullum plané JUS CIR- Sic enim m (tx- CA ECCLESIASTICA Principi competere. 5, exclamavit Dogatus Sectariorum verfutiffimus apud Opta- Oi tum Milevitanum libr. 3. contra Parmenionem ; ,wid Impe- .qui ratori cum E«clefía V cujus tamen furori egregié tum 4sgu/fi- L AUL* au5 , tum laudatus 7dilevitanus ícfe oppofuerunt. Horum O0* veftigia ceu ab Eccdlefía purtore.approbata cum noftro Brez- [ Yr 1i0, Gerbardo, Offandro & aliis premendo oftendimus in his PQISR' d paginis penitius; unde & ex quo fozte hoc JUSS defcendat je Ye Deinceps TERMINOS quoque & F 1N E s defignabimus hujus parih Juxis; neque enim AssoruTAM Poteftatem AMagiffratui tran- J Ícribimus; fed ad Lineam Codic;'s $. LIMITATAM & re- us pye ftridtam. & i Faxit Unicum & Sanc&tiffimum Ecclefiz füx C APu r, jfto & Redemtor Chriftus, utin VrA/ VERITATIS REGIA oj ambulemus: Ipfo enim Ducz nunquam errabimus, cum non falrem DUX, fcd & LUX fit illuminans omnes, qui illius RAp1os divinos adorant, &: Íequ unturi D CAP. -f52 (26.) Ség- Dn: CAP. II Ti Jol for th fft Radix feu fons , ex quo JUS d 6 d u ! catur Principibus Sécularibus, circa Satrat du "Tes A&enus vidimus prolixé, quod tum in V. tum in N. Teftamen- H to, Principes & Reges, JUS cixcA. SAcnRA exercuerint ; nunc Ài pauló enucleauus inquirendum in FoNrEM talis Junis ac Poteftatis ; ia enim melius in Penetralia materiz & argumenti ardui ac nqbï- [ liffimi deveniemus; ut Prefat;o indicavit. PC Hic autem vatiz admodum inveniuntur fententim. — Et primó. quidem nón defunt Doctores, qui ad. us Geztium refpiciant, quem : n'l 1114 zefpe&tum etiam habet Hzgo Grorius ia tract. de fur. Majef. circa Sa- « cra: cui pralufit David Parens, celebr. Prof. Heidelbergenfis: & fe- cutus:eft Jzznaemanmusin fepe cit. libro. Quanquam enim agno- [f Ícant, & inprimis Grorizslaté quoque probat, quod Jus hoc Suprema- zum Poteftatum in Codice Divino fundamentum füuum habeat; nihil i C ominus-cenfent id in Jure quoque Gentium fundari. Altéra & à priorenon multum diffentiens, eft ea, quc ftatuit, quod origo talis poteftadis à J u &z IN A ru R 4 defcendat;nam cum 24 fus Gennam,nibil aliud/fit; quani :effluviumi quóddam JuRrs N A- IURZE um Ordine:ad confervationem Soczezarzs communis in. Ge- nere Humano, unde qui flatuunt , quod fons 77rz« citca Sacra [it ex ä Jure Gentium neceffario agnofcunt, quod z prierz radicetur in. Jure Natura. Vid. H Cazriag: de Off. Majeft. Civ. circa Sacra. Alii difinguunt in. Magiftratu duo: Primum, in quantum eft Magiffratus, fcu Poteftas fupereminens in homines, eos gubernandi & tegendi, per Leges & Statuta humana, ad confervandam Rempu- blicam in felicitate civili, & hoc refpe&tu putant ipfi-non convenire poteffatem in Sacra, aliás quoque Pagano Imperatori competeret Jus. in Sacra Chriftianorum , atque adeo in regnum Chrifti; quod pe r fe fit abfardum: Alterum effe, quod fit. MMagiffrarms Chriffauns, qua ta- lis,.& hac ratione compctere ipft Jus Circa Sacra, maximé ex eo ti- tulo, quia Princeps Chriftianus fit Principale Membrum Ecclefiz; quo refpexit B. Btenuus nofter in Proleg. ad Confeff. NU'irt. hunc fecuti eopr funt ex nofttis Theologis q:.?gmplurimi, quos longum effct citar Dnn. N -j 7) fée. rR Dnn. Cs eft Brannemanunus, in tract..de Summa 12 terris Sacra vel Polit. Poteft.. Pufendorf. de Hab. Rel. ad Vit. Civ. p. 204.feq. Ex Re- formatis eft JVicolaus édeliss in Conftant.Samucl Marcfius & alii. ) Alii ita loquuntur, ut dicant ]us circa Sacra & Rehgionem, fun- dari in JunE TrnnrTOIUT, ac pertinere ad Regalia Superiora, ut vide- »n. re eft apud Celcb. Dn. Mevium 7. z. Dec. 305. Unde frequens illud- Q & decantatum natum eft , cujus eft Regio ilius efh Religio, de quo T AMatthb. Stephan. de Jurisd. lib. 2. p. 2. c. 7. Vid. Dn. Zbomafius.. )u Peculiare .aliquid in hoc pun&o videtur, in Statibus Evangeli— cis in Imperio Romano , quibus per Pae/ficatzonez Paffavieufem, & Iu oft etiam Wefbphalicam Tus circa Sacra eft affertum: ubi magna cít f inter Do&ores quzítio; an JUS illud tantum per Pacficationem in illos fit collatum: An veró antecedenter ex Jure Superioritatis terri- d. Q» torialis id habuerint; Item an fit PreENUM & PERFECTUM [USs; an veró 04 tantum FrpucrARIuM? de quo infra. uid fentiant Romanz Eccle fizz Defenfores , fatis ex Athletze d- -ejus Bellarmini Scriptis, & aliorum patet, nempe qui omne JUS cin- il CA SACRA unicé adícribunt Pontifici Rom. ranquam totius Ecclefiae Chriftianz Caprrr & Prafidi; Unde cum Carolus V. Imperator Spi- rz Conventum indixiffer Anno 15 44. ad fopiendas graviffimas tur- i Ar bas Religionis, que Germaniam vexaverant , Paulus II Pontifex Qer acerbiffimas literas ad Cafarem fcripfit, atque Imperatorem graviter reprehendit, quod SAcnA ad ipfum non pertinentia tradet. De qui- 31 bus literis multa nobis dicenda erunt fuo loco. [ Alii Ecclefiam Chriftianam confiderant tahquam peculiare Re- gnum Chrifti, quod proprio fanguine acquifivit , & cujus ipfe Uni- cum Caput & Rex cít, qui miniftros habeat, 4 fe unicé dependentes, li O'. ibus regat; un- 1' & qui Ecclefiam, peculiaribus Conftitutionibus & Le ) -de AMagifratui proprié nullum: JUS in SacnA Chriftiana compcetere afferunt; neq; in quantum eft Z44ag/fratus,habens poteftaremfuperemi- I$ -nentem, cam illa poteftas folum eitca Civilia occupetur, neque ut cft c - Membrum Ecclefia, cum Ma eiftratus zz talis non fit membrü Ecclefiz, o] Ln ficut Paffor ouA TALIS non eft membrum Reipublicz, fed minifter l- Chrifti tanquam Dozziz? & Regrs peculiaris. Et. hànc fententiam docüezant. & magna vi defenderunt olim u Donatiffe , przcurfores hodiernorum Fanaticorum & Separatiftarum ; Y is Wirfea in Z7Mifcellag. In " :;de quorum furoribus videatur Doctiffimc D. 3 Oq -£92 (28.) &&$- Hollandia eam defendunt-Viri alias doctiffimi Ti*igländi us, Revius Apollonius & alii; quanquam haud pauci in ea provincia fuerint & adhuc fint Theologi , qui contratium ftatuunt, & füas partes fed Li- M1ITATAS rclinquunt Magiftratui Polirico. Caterum, quia hac ultima fententia nonnullos etiam in noftra Ecclefia habet fautores, producemus ante omnia cjus rationes, & fun- damenta, non tam noftris verbis, quam illorum, qui in hac acie pu- gnarunt. ä Primó autem Jacobus Triglandius in Ácademia Lugdunenh Pro- : fcflor celebris zz zratlatm de Croili C$ Ecclefiaflica poteflate & facobus ARevin, Col'legii Theol. Regens in Examine Differt. D. JVicola: Fede- l& dicunt; Poreffatem in Magifiratu Civili pro Foute & Origine fua A habere Regnum Potentiz DEI, qua uti DEUS omnes creaturas regit, ipfisque Leges prafcribit, maximé Creaturis rationalibus; ira Miniftris quoque & fubordinatis utitur in hoc Regno videlicet Regibus, Prin- ;ä cipibus , atque uno vocabulo Magiftratu Politico: Fundamentum il- lius Deum pof'uiH'e in prima hominis creatione, cui marem primo condidit, cui deinde faminam adjunxerit , ita tamen, ut Marem fuperiorem fecerit, quz .Szperzorita: in marito aucta fuerit per : lapfum: Sic enim Paulum rem explicare 1. Timoth. 2. v. 12. dum ait: f dam eutm 4Non permatto snnleri autborttatesm u[uvpare im virum. priov formatus efl, deinde Euaz: At MAdam nuon fuit feduilun, fed Eua fedula vea transgre[[roms facta eff.. Poftmodum aiz laudatus 27:g/as- dius cx aeneratione prodiit parentum in liberos poteftas, quam & Na- n tura ipfa di&itat, & DEUS ipfe fancivit in przcepto quinto Decalo- 1 $i. Crefcente poftmodum genere humano, & facta coalitione. in ceetus, poteflatem feniorum ac primorum & confequenter g« magiftratuum in publicis focietatibus natam effe : Quam conftitutio- D hem & poteftatem fibi gratam , oftenderit DEUS in populo Ifraeli- [7/ iico, cum Judices ac Principes tribuum à Mofe conftitutos , ratiha- buerit; & quia in illa poteftate & authoritate Principes DEI potefta- V " tem inter honmines re R prafentent , ideoque nomine Deorum. in SC:xii' hii pturis infigniri. Á on Caterum hujus poteftatis alium non effe F INEM -,äiiäzh pubfi; cam & politicam tranquillitatem ,& c-onferv.atioin;xpþBoni- ;O(dipis f . feu FurrioNEzM BoN1 Civ;lis. D L -»ecg (29.) $9$- InumMA lus At veró DEUM aliud inflituiffe R EGNU v, quod plané S p 1- L RITUALE fit & toto Genere diverfum à Regzzs fub regno DEI univer- fali, quod Pereu/i« dicitur conftitutis, nam Regnum ilud ffeciaster & per certum PAcruM ?nter PArREM & FiLiüuM erectum effe, atque lr opponi Aegno Teaebraram, & porizs inferni; In hoc regno Regem cife Ill* Chriftum, Pfalm.7 2. v. 1. Efa. 9. v. $: 6. Jerem. 2 3. v. $6. quem ipfe M DEUS Pater inauguraverit, tanquam Aegezs in monte Szez , hoc eft in Ecclefia, per montem Sion fpicitualiter reprefentata: Imó hoc re- fO" gnum ab ipfo Rege fuo Chrifto cum omnibus fuis membris fuiffe em- 7 tum : & quod acquifiverit, zoz asro C9 argento, fed prectofo SANGUI- d- NE fuo. Actor. 20.v. 28. Ephef. 5.v. 23. a $. 1.Petr. 1.v 18,19.. Id (ua quod etiam fubditi fpiritualis iftius regni cum magna gratitudine i agnofcant, & Cantico gratulatorio deprzdicent. Ápoc. 5. v. 9. & 10. ttig VA smatlatus es, &9 redemfhi nos per fauguinem tuum,ex opaui tribu €8 lfj* lngua, populo, ac mattone, ac fecifli nos Reges C Sacerdores coraga Deo. l. Secundó, ait 7rg/azdrus , Chriftus peculiari ratione hoc R z- 110 €NuM, quod ipfe pronunciat zoez effe de boc mauudo. Joh. 16. 1. 5 6. I gubernat ac regit, & per torum mundum propugnat, non more quo- e dam politico, aut arinis politicis, fed virtute VER BI & SprRiTUs i;: fui; Nec Verbum hoc proprié cff? Legis, quod in Regno Potentia uti- ) que fuum ufum habeat cocrcendo homines; (ed Verbum Evangelii, (/ 4 quo peccatoribus omnibus contriris & afflitis, feu de anima falute a anxiis oftendatur & promittatur ccrüffimum remedium reconciliatio- E nis cum DEO: Unde Veibum hoc Evangelii Ferbum reconctliationis o nominetur, 2. Cor. $. v. 19. ejusque minifterium , minifterium Sprn1- )ne rus & Jusrrrr4 2.Cor 3. 4. que tamen JusririA non fit ejus (er genil, que alias in Statu Politico neceffaria eft, fed fit JusrrriA Fr- (g pE1, quz pro fundamenro habec jusr 1714 w Chrifti, & effe longé di- eminentioris Ordinis. Hanc igitur JusrrrrAM, Evangelii Matricem & là- Rcgni hujus Sernrruanis Basix cfle, quam Chriftus & ipfc pradica- ]l* vit, & Apoftolos fuos pradicare juffcrit & quidem ex Authoritate ple- d niffima à Patre data. . Sic enim dici Matth. 18. Yf 14. AMibi dara ef osnis boteflas ia calo €9 12 terya. Profetiz ergodocete omnes gentes , & Marc. 16. v. 15. ad]zte du pattudss, j Z 2 miverfum, pradicate Evangelium mni creatura, qui crediderat $ (( wæ:—zïmtæ Juerit, [abvus erit, qui mn cfedideri;, cqndemna&itgk. D ; Ex u2 (50) féf- pu bu Ex hac igitur poteftate. & authoritate Jefu Chrifti Filii i)ei, ut Regis illius fpiritualis, derivandam z»4wi Triglandius Ecclefiafticam f otcftatem ; in illa confiderandum ipfius.fundamentum ; & ex ca de )IC ejus indole ac natura judicandum: ficut in poreftate Dei, ut Regis uni- 4 vcrfi generis humani in regno potentiz , conftitutum fuit fundamen- Tu tum illius porelIatis, qua dici folet Poteftas Politica. — Nam ipfum, ut YK c:li à Patre poteftate inftru&tum, miniftros illosfuos, à fe; fno nomine 2 m al a. ilve Quare Zegatione: [na fungi. dicuatr nomine Chrifi. 1. Cot $. t yf. 20. jubenturque omnes pro alibus illos. agnoícere, dicente Apo- G ftolo. 1. Corinth. 4. v. 1. Sie zos reputet bomo (ícil. quivis) ut sminiftros à Chriffi, € diffeu[atores myfleriorum. Dei. Unde & illos infigni autho- | rirate Chriftus munivit, qua fidem illis apud homines faciat, & mini- q fterium illorum Venerahile reddat & fufpiciendum ; quando illis q dixit Luc. 10. v. 16. uiVos audit, me audit: qui vos rejicit, me veji- ü cit: qHi Antem me vejicit, vejicit eum qui mifit me. Ex Joh. 20. verf. 2.3. Quorumcuaque vemt[erutzs peecata vemittuntur us: quorumcunque ve- & tigueritis,vetenta [4nt. — Eciterum Petro quidem nominatim, fed re- ! verà omnibus, qui omnium nomine Chriftum Petrus confeffus erat, Matth. 16. v. 19. Dabo tibi claves vegui cmlorum: uicquid lzgawrzi: N an terrá evit lgatum in celis, €$ quicquid folverzs in terra ertt [olutum i»celz. . Deinde & toti Ecclefie , five ejus prafectis & re&toribus. Matth. 1 8.v. 18.. 2den dico vobzs ; quacunque ligavevitis in terra, li. N gata erunt imcelo: &6 quacunque olveritis in terrá, [oluta erunt in cut- lo k Quz rameromnia non fic accipienda (int, ac fi ipfis pro arbi- ;io liceret agere quicquid vellent, folvereque & ligare quicquid pla- citum ipfis eflet. Miniftros effe Chrifti,in regno ipfius; fub ipfo, ipfius poteftate ordinati, non Domini. Quare & ipfi, ut Domino & Regi fuo, fidem fuam approbare, rationemque minifterii fui reddere teneri. Hinc effe quod Apoftolus,: cum fuam fuorunique cooperariorum in minifterio hoc authoritatem afferuiffet. 1. Cor. 4. v. 1. addat yf. 2. 3.4. Hoc antenz faperefl , veguiritur in difpenfatoribus utïfdw quisque reperiatur. . Avshi verà pro guimimo e[f?, quod à vobis judicer, aut ab bu- äï mano judicio: Dominus efl qui me judicat.. Ex rurfum; cum eorum le- gitimam poteftarem in Ecclefia fidelibus commendaffet, diferte dicaty vigilandum tpfes effe pro ammabus fideluem, ut qui rationem fint reddi- tgri. Hebr. 1 3. v. 17. Si ergo fua illapoteftate utantur.- legitimé, mi- nusqueà Chrifto ipfis demandatum cbeant fideliter, verbumque ipfius pure, —-kä V(si-) S6g- — üt puró; fine admixtione haümanarum vanitatum, annuncient, pro fidcli- bus & finceris Chrifti miniftris habendos , illaque ipforum authoritas l] d nomine Chrifti in illis eft agnoícenda: fecus illos ut impoftores re- ]l jiciendos, Nam ficut in illis Chriftus , cum veritate & poteftate cjus, agnofcitur ac recipitur; ita in his mendacium, & diabolus mendacio- :n. rum pater, contemnitur ac re üt pudiqtur, ut Chrifti veritas integra & in- iK violata in nobis maneat. Hadctenus Tzzglazdius ; cujus totus difcurfus, fi in nervam con- b trahatur, id tradit: Magiftratum Politicum non poffe haberz Jus Cra- 0- CA Sacra, & Ecclefíam. . Primó, quia Poteftas Magiftratus derivetur [ 0 à Regno univerfali PorExTL£e DEI, contra Jus circa Sac& A & Ec- ll* clefiam radicetur in RzcNo Chrifti, quod fit Regnum SrEcrAtE. Se- cundó poteftatem Magiftratus Politici, pro fine habere tantum tran- lis quillitatem civilem & externam: At veró FrwE « Poteftatis circa Sa- Jie cra effe Salutem ateruam, adeoq;Poteftatem Magiftratusverfari tantum '5. t^ Bona terreftria: At veró poteftatem in Regno Chrifti effe Spirzraalez & Supernaturalem.. Tertió, Regnum PorENTI4E ex quo derivetur Qs Porzsras temporalis effe in DEO ut Creatore; at Regnum Chrifti effe b Oeconomicum & MzptAroRIUuM , & derivari ex merito & cruenta T. Satisfactione, unde minifterium utrumque effe diftin&iffimum. Átque ita contraximus, vcl etiam extendimus szedios termzizos I5 — 7rigl 4 zdi, Kevii & aliorum, qui pro ea Sezteztia militant; quod i Magiftratui feu Poteftati Civili nullum competat Jus in Ecclefiam æ- ji- ejusque Sacra, fed ut illein füo Fono permaneat. Verum enim veró ha rationes 7riglagdzi quanquam fpeciofz fa- / tis appareant, non tamen nos dimovent ab ca fententia, quam in prima LU diflertitione afferuimus, nempe, quod Poteftati Civ. etiam Jus com- zgi f petat C1RcA SacnA : Idque oftenditur luculenter ex ipfa bypotbefr Jriglandiana; Nam afferit ille, ut vidimus, quod ea ratione competas if Magiftratui Politico tale Jus, quemadmodum Parentibus poteftas ll competit in liberos. At veró Parentum non eft, externam & tem- i poralem tantum CunAM habere liberorum fuorum, fed prima debet h- effe , ut fint, ratione Animz, & zternüm fclices. Et quis crederet l rimum noftrum parentem , tam fcgniter, vel impié potius educaffe Afj j beros fuos, ut ipfis non fummis viribus imprefferit verum DEI cul- / tum, atque unde natum eft, quod /zcrifczzzz Abclis ex F 1pz fuit pro- il fcctum & Dzo placuit, quam ex manuductione & informatione Pa- ]U5 rents i, -2 (5:) 98 d rentis Adami. | Sic & Abrahamo f)Eus teftimonium exhibet,v Quod omnes domcefticos in. vero DEI cultu informaverit. Gen. 18. v. 19. ab Quare invertenda eft Ratio 7r/g/2zdu , hoc modo, fi'ex obligatione quarti przcepti Parentes tenentur fummam curam adhibere, ut yera DEI agnitio & cultus plantetur in cordibus liberorum, cur non eadem Qor Cuna Magiftratum tanget, utpote qui eadem plane obligatione tene- » of tur ad Civium feu fubditorum fuorum falutem procurandam, prout »a Patet. refpectu liberorum. .Confentit nobiscum Facultas Theolg- »a gica Leidenfis. Th. 52.p. 819. vel. 43. »h Secundó; DEus in Regno Univerfali ac Potentia Creaturz fuz rationali z'mþrejïz fui cultum , ficut sotitiazao fudi. Qua notitia licet hu jam per lapfum-fit inquinata, ex hominum vitio, ita tamen obligatio i ejus eft perennis; Quare ficut /z///ffendo in regno NArUmaE notitia j & Cultus ille omnium Con» rsus infcriptus eft, ita officium cujus- hy que etiam eft, ut illum obferver ; quilibet in fuo ordine. Parentum ( officium eft non PRo Sz tantum illas zorit/as excolere, & ad praxin ( deducere, fed etiam derivare in liberos, per majorem curam & cultu- [/4 j ram ; Ita etiam Magiftratus officium fe habet refpectu fubjectorum. ali Hinc porró gratis imó malé dicitur, quod Magiftratus tantum £ refþicio.t fubditorum tranquillitatem & (alutem externam: Aliter de- reg finivit officium Magi&ratus humani Supremus rerum Recor DEUS. W Deut. 17. v. 19.- 2 Erquid aliud dicunt Pontificii Do&ores pro UsunpAron1o Pape Romani dominio, quam Triglandius : ita enim fonant verba Bel- larmini, &br. K.de Pontif. cap. 17. ex affe cum Reformatoillo Doctore confpirantia: AMagiflratti nullo modo comvenire vegimen Ecclefíe, quod ipfe vocat rebus Ecclefiafliezs fe immi[cere. & ibid. dicit, Maezffrarum E vegere bomine, ut borines [umt, mon atttem ut. Chrifliani, €9 pro f/ne ba- bere temporalemn quietem €8 [alutem populi, uon autem vitam €$ felicr- tatem [empiteruam, buac euim e[fe finem tantum Fpifcoporum [eu mini- flrovum Ecclefie, C$ lib. g. cap.6. Polizica poteffas pro fine babet tempo- valem pacemy Ecclefiaflica [alutem aternam. Rectius longé fenfit Sibzandus contr. Grotium 11 $& Vedclius ;']E de Epifc. Conflan: ni M. inquiens. 7Magiffrarus pro fine precipuo de- bet babeve [alutem €9 felicstatem populi , mon emporalem /0/gm, fed etiain vternam adeogque ad eum pertiaet cura vera veliguma ; qua upfe Aum exerceiur, fcr fà tenezur follicius effe de satroducenda ea , ubi non €02- -552 (33.) $€8- GOIRSSSNEUS quod V' 190 con[ervanda ubi in ufa eff, winditdnda, ubi corrumpttur, veffamranda, ,;ione abi collapfa eff, C$ 7:(€fiev;theec 0nna juxta prafcriptum Verbum DET. yeta Audiat Trigï:;ndius Petrum. Martyrem inter Reformatos Do- dem &ores nulli fecundum , qui Claff. 4. Loc. 15. Sect. 9. 1. ait : Principis n« OUE » Officium eft, non tantum curare fübditorum corpora , fed inprimis ,,animas : Non enim convenit, ut Principem fingamus armentarium olo- ,, aut fubulcum, cui tantummodo VeNrER, CaRo ac Curis fubdito- ^ fnz ,rum Cumz fint. Sibrandus,quem paulo ante citavi müs: ita de Magiftratus officio pro- ficet munciat: Aegzs effe eurare ut omnia retle €8 legitime fiant , non tautun ;atio s politia, [ed etiam in Ecclefía. Verum dumpolitiam adminiflrat, ipfe titld mon immediate omngia pro libitu fuo facit ; fed vel ipfe , vel illi ad quos xjus- bac jns pertinet, conflituit viros idoneos, C8 jpris peritos,per quos jus di- Em cat. — Hos jnrejtrando affringit, ut ommnibus ac fingulis jns aqualiter di- axit cant, eosque quamdin boc faciunb, protegit C9 defendits eosdem fí bac in ]u« 1 ve fcteutes voleutesque deliqzerz;m, €9 vel propter »unera , vel propter aliam aliquam cau[am jus cuiquam perverterint , publica autboritate []f1 £ocrcet. Cum . contra banc omuium Rerumpublicarum fundamentalem. l- regulam faceret Philippus , 8 per Albanum omnia ad fe traberet, uni- 0» ver[a Belgica provincta pene ever[a fuerunt. Plane codem snodo dum Princeps Eccleftam gubernat, non omnia YMMEDYATE, prout libido fert, y facere debet; fed efficit ut illi, ad quos boc 9US pertinet, conflituant viros kl- idoneos, €$ Theologia peritos , qui populum DEI lerbum vetle doceant, oft Sacramenta rite adminiflrent , €$ difeiplinam ecclefrafhicam juxta DEI od Ferbum fIringant: defenditque €9 tuetur eos, quamdim [uo munere vecte 7 fenguntur: eosdem [everé coercet, fr vel Perbum falfa doctrima adulte- d- fAHL, AUE Sacramenta Idololatriczs ritibus eontaminant, aut dmz'qtæ di- (t- ]&ipli;mm in .t]razmz'dem aut con[cientiarum carztficinam commutant. ff- Hoc sodo prifci Imperatores Eccleftam gubernaranut. In hisverbis re- il &te docetSibrandus, quod 2agiffrarus Polit. Ecclefram gubernet; de- inde quod viros idoneos conftituat, qui populum re&té doceant; jl Tertió eos qui munere fuo non recté fun o cuntur, feveré co&rceat ; fi l- vel Verbum DEI vel Sacramenta Idololatricis ritibus contaminent. Id u quod toto animo ample&imur. Hac ergó tria ad JUS Magiftratus / rünent, & quidem ex fententia Sz/randi, quem mæïn Ggi!. "Apol- "n M iU5 pro Íe & Trsglandio citat. f T. E Quod -9 (34) jég- od nj (ägd ulterius dicitur à citato Triglandio, 'Räv,ia, & aliis; ,quo&ü u Rzcouux PorzNr:.4 fícu ÜNIVERSALE,; ex quo fluat I Po:eftas Regum, DEO fit EsseN T1ALE; RzcNuM vceró Chrifti fit 1 Oecasamicrm ac MeDrATORIUM : Id, inquam, licet fpeciofum videa- [ uir, non cft ramen folidü ac convincens, Non enim Regnum PorEN-: 11& & GnarrL£e in DEO, nec Récxuw.Effentiale & MzprAronIuM ; fti nec ÁDMINISTRATIO ütriusque ita. funt.divería, ut non poflint con-. Ne fpirare; Nam primó ipfe Salvator nofterin Sua PERsONA utrumque. PO Regnum combinatum habet in füutmma perfe&tione , ita; ut nec Re-. v gnum PoTENTIA, quód ipfi ceu Creatori rerum omnium foh. 1. 4 5 V. 1. 2. 3. Pleniffimé & Effentialiter competit, repugnet ipfitanquam. Authori & Statori Regni GRATLE, nec Regnum G R AT£ adver-. fum fit Regno PorExT:,F — Quin nifi in Una Perfona conjuncta Cq N eflent, a&tum foret de noftra Salute. junctio & CoxcoRD1A. quqsque e-rgövmagngvef? Con-: , b Unde ctiam in. ipfa Ecclefia fefe.o p'timä mutuo juvant : Do- d cet id cgregie Prancifius Tunins Vir doGtff. Ecclef. libr. 3. cap. s. in-- V quiens ; Ex £5 gua snodo dixisnus manifeflo conflat, non pugnare inter 9c fe politicam €9. eceleféafficams admimhrattameza (quad Iymphartcz seutts, perverfifimé impngnarum) [ed alteram alteri aptam e[fe,ac quodammodo. T fi vonjuntldfimanz, [rue, ut pautis dicamms y wt corpts cum amma fte pa- lticam. adminifhyationem eum fhieituahi €$ ecclefiaffica cobarere., Nam q1 Jé quiés penitus vem iptrofpexerit, $ ugius cobéerentiam cum altera ami-. enaducvterit; zs certe deprebenfurus eff, pullum tam magnum adjumen- . f tum politica admsmffrationi po[fe accedere, quam optima eccleffa admi-. veratio , incumbens in [autlam Mlam €9 juflam [autlorum communro- uene,y ut- parentem offciorum omnum. Et viciffrm uullum tam potens. fiemamentum [ecundum Deusn , ac uullam adeo cuftodiam ecclc]z'a/?fi-: E ce Adenimifiratiomss imveniri poffe , quam prabitura efl juffa pii Magi- firatus. ataue fidelis myivea. Hac gratiam ecclefiaflico ardint conci- liat,illa autboritatem politico : bac ordinem Ecclefiaflicam afferit at gue vindicat , illa ad politicum ducit. voluntates bomtnum €9 con[cientias. ade propterea affutos quosque legrslatares m optimis rebuspublicts atque ame- plifisaeis videmus amimos. [norum popularium; cum fibi, tum fuis legibus veligionis [Betze devinxiffe ; Minem, Lycurgum , Charondam , Zalen- cum, Numam. Eequid ob(ecro futurum eft fioptima ecclefra cum republ, - 120 u- ædmg coulefcat ? Q beatum populum |4n qua uno ore C uno an — r E tïdgll: st n E 5-)363"' a fan&zwjz commæ*z;ef«'ök?&m* cum cz'viliþciemæ con— t aque adminiftratio ad d qud rzendam €9 angendam con/þimwn'a ZNon suinutt illam baec adsaini- u fératio, fed altera alteram flautem confirmat, labantem flatuminat, col- fti üt idei- dap[am erigit: [f bonsiues quibus comnaf[a efl , cogitabunt ferzw, €9 volent vunt, coleuda iscumbere. TEV« zn [parta [ua, quam zatl fue £a Sic ctiam ex noftris Theologis celeberrimus quondam Lip ; fium Profeffor Eilfemanusin Vind. p.12.2 2. breviter fed nervosé ait: COl» Nec June NarunZ, nec Divino diftincta effe hc officia, ut non quis nque Re«. poffit fimul Regis vcl Principis defungi officio , fimulque in Regno Chrifti fervire;. De quo tamen pundto nobiliffimo latius infra eric h1 3gendum. !Uäm.u- Porro totus 7zigland:i difcurfus , id tantum probat, quod Prin- rele. nda. ceps, five Magiftratus politicus non habeat Tus SprgrruarE & Fon- MALITER. ÉccLEsIAsrICUM in SAcRA; id quod oppidó concedimus. Done. Habet tamen Jus ac Poteftatem c1R c A E A, quz pertinent ad ExrzRNuM SrATuM Ecclefiz ; quod ut recté capiatur; advertendum Do- eft, Res SacRAs && ECCLESIASTICAS effe duplicis generis: Sunt enim Ille vel Purvug, vel PRiMARUuM appendices. — ResEceiefiaftice primi Jter. generis & ordinis funt ea, qua modo ante cetigimus ; nempe M ix 1- ll SreR1uM fcu Pr.gpicATIO EvANGELI, refpectu cujus Miniftri Eccle- u fiz dicuntur Oscououa1 Chrifti Deinde Adminiftratio Sacramentorii, ^ ng. quz funt ea figilla, per que fitcol/ario & obfignatio feederis gratiz. R. TU 4.V. L 1. " Tertió eft Clavas ligans $ foluens;in quibus zztrizfece con- flli- fiftit PorgsrAs SprmrrUALIs. Quartó eft difcipliha ecclefiaftica, qua 8 eft perfonalis applicatio harum clavium , quz fit per cenfuüras /prrz- " zuales ad fcandala cavenda, vel tollenda ex Eccle(ia, Matth. 18.v. 1 y. d 16.17. Quintum eft REGIMEN SPIRITUALE, quovæconomia'Domus' 7 DEI IxrERNE difpenfatur & gubernatur 1. Tim. 3. v. Du ls. lii Primarum appendiccs funt titus facri & Ceremoniz in cultu fa-- l- Zgu cro: quz diftinguuntur ab Eutaxia; nam Obfervationes Ordizzs & De- Itl* cori propter Eutaxiam non dicuntur proprié ceremonis aut ritus fa- d éri; nam Lcges illé Eutaxiám fpectantcs communes funt Cro/l£ze & Á Sacris; In utroque enim Fono Decorggs & Ordo eft obfervandus; At - veró Rrrüs & AcTIO EXTERNA, que cx eö.;"pfæcisfä eft bona & ]u laudabilis, quia fit ad colendum DÉUM , ut genu flexio, preces cum j elévatione mahuum, & fimilia, fünt Ceremonie, qux accommodantur 'H- ad " ;p(uln cultum divinum. ' Perfonz : veró Ecclefiaítice Lpr'opriö'.ü.ä fi* B. LQ gw -895 (36) Ge8- — D L d dicte funt, quz vocatiaze pugliba Ecclefiz fele &z, ex Jure fpeciali res P€I facras difpen(ant. I. Cor. 2. v.2. De Ritibus itaque pracisé ut facien- u tibus ad cultum; item de Per[onis Ecclefiafliczs, eu MixtsTRIS DEI plOl ut talibus , an fubfint Por ESTATI Supcriori feu Majssraxx Politicz, PïOl conttoverfia eft ingens, quz infra difcutietur ; nunc id tantum dici- da mus,quod magna opus fit ResrnrcrioNE, ac LIMITATIONE. T0f aaltl Unde porró bené obfervandum , quod PorzsrAs ipfa Eccrr- SIAST'CA dupliciter dicatur; nempe aut eft Poteftas O 5j gc 1v talis tantum, vel etiam FoRMALITER Ecclefiaftica, EccrzstAsTICA. FoRMA- & LITER cft authoritas res facras, fi Fidei fi nt dogmata, publicé pro con- he cione docendi, & hominum conícientiis per exhortationes & redar- li^ gutiones applicandi: fi Sacramenta, fecundum Chrifti inftitutionem & admihiftrandi: fi Difc ciplina Ecclefiaftica, fcandala per eam prohiben- & di & tollendi, voluntatem Dei efficaciter & perfonaliter applicandi, ad Ícandalorum impugnationem & abolitionem : fi facri fint Ritus & Ce- e remoniz, de iis deliberandi, earum veritatem Ícrutandi, juxta V erbi )/ divini normam: aut ceni que fi Regimen fpirituale Ecclefiz, per publi- gllæ C€as & ecclefi cas leges illud promulgandi, E & flabiliendi, ut id po- dj pulus fidelis religiofe ample&atur, & obferve t. il Hzc poteftas FonMALITER EccLEstAsTICA peculiaris,& propria eft y//7, Perfonis ecclefiafticis, Ícu miniftris, paftoribus, & (enioribus ecclefize: [ per eam enim exercetur regimen fpirituale & INrERNUM regni Chrifü 724 t Mediatoris; quodregimen ecclefiz cft concreditum, & demandatum. /i Eft poteftas fpecialis juris, quia fpecialia quedam officia refpicit aliis DX illicita, & quzdam officia communia fpeciali quodam modo induit: LU quod jus pendet ex vocatione ad minifterium Hebr. $- V-4.qua voca- 9! tone munus ecclefiafticum alicui demandatur. — Ad eos igitur folos n pertinet hec poteftas, quibus vocatio ecclefiaftica ,&e€x vocatione mi- 0 nifterium, fcu fundtio ecclefiaftica obtigit. l Potcftas veró osjecrrvs EccrzstAsTICA eft authoritas politicis mediis n & poteflate coércitiva procurandi commune bonum omnitim corum, [ quos habet fuz jurisdictioni commiffos, r. Tim. 2.2. Rom. 1 3614$4 d 3. Nulla res, perfona, aut cauía, tam eft Ecclefiaftica, quin aliqua ra- tione pettineat ad poteftatem hanc objedtive ecclefiatticam, qua: cir- ca eam politice verfatur; non tamen ei, cui hzc poteftas objectivé ec- clefiaftica competit, tribuimus re&oris fpiritualis poteftatem , nec caufarum fpiritualium iudicis; non novos inflituendi cultus, non 3 pus -55 (37.) $68* T Al teg kperagendï facra, aut iisdem interdicendi, aut aliis hoc jus deferendi ICien» authoritarem, fed ut veritatem illam, quam ex verbo juftis mediis de- DEI promptam, & certiffimis rationibus perfpactam habet, authoritate fua iticg, promoveat , & ratam faciat, errores cultusque adveríos tollat , videat dij- denique, ne quid ecclefia detrimenti capiat. Et hzc talia Princeps non meré Politica ac civili poteftate, ícd & modo Ecclefiafüico per- CCLEe agit. : talig Hzc itaque poteftas obje&tivé ecclefiaftica competit Magiftratui, MA- & quidem in omnes Ecclefias, quz in ditionis ejus terminis conü- COf nentur. Eff enim poteftas coaótiva externé Ecclefiam dirigens ; «dit- qualis non folis Ecclefie miniftris, fed Magiftratui inprimis convesit; Jerm & hac poteftas , non minifterialis, fed poteftativa eft & fuprema, ben- &, ut B. Dn. D. Ofiander loqui amavit, AncnrrEcroNicA. "Audreas Rivetus , Vir inter. Reformatos doctiffimus , & cujus l,:d . Ce eruditionem in multis eftimare folemus ,. rem ita non malé expofuit [] 'atbi Poteflas inquit, ia Ecclefia, ffve circa Ecclefam retle diflinguenda eff , ut ybli- que qzz'äw comveniat, factlins itelligatur. — Trita eff apud Pontificios diflintlio, tmter. poteflatem ordinis €9 jurisdilionzs: qua certe ff bene in- |jo- yelligatur , vejici non debet. lllam autem totam quamvuis eccleftafiicus d vindicent, falluntur. tamen,fi nullam quomodocunque intelletiam, magi- f s flratibus relinquam:. De poteflate quam vocant Ordinis, extra contra- Yil ver[iam ponimua,illam non pertinere ad magifiratum: cum enim illa coa- u Jfiflat 12 i qua ad Deum fpetlant; nempe ut olim [acerdotes offerebant alis Deo vi&lzmas pro peccatzs, [ic eram uunc Ferbi pradicationem €9 Sacra- luit: mentorum adminiflrationem non. dicimms mggz]lratiäæ competere: ue- ue etiam eam jurtsditlionis poteflatem, quam ad farum interins dicunt QCd* veferri debere, qua non eff proprie coercitzva,fed magtzs fhoutanea, ut. lo-- 'oiqs [ quitur ,Gerf. de pot. ecclefiafl. confid. 5. quia fpante fe quis fubjiea, vel ad aliquod [acramentum accipiendum, vel ad alia participauda, qua in mi- nifiro ab ordine ecclefraffico proficifeuutur. - Queffio igitur de poteftate dus auvisdiblionss, quam votant in foro exterviori: qua etiam cum duplex fit, IIf m diflingui debet; nempe ia eam qua exercetur per cen[uraa ecclefaflicas ; quales funt Exconmenuicatio minor , id eff, vaterditlzo [acramentorum i f €$ major, qua quas ejtcitur ex Ecclefiacatu, donec vefi[cat: quam etiam df« « xon tribuimus magtfiratui, cujus coercitiva potefeas etiam vatione eccle- namuzs autem Ger[om dicat, potefla- 1ec fiaflicorum eft alterim generis. tem banc jurisdichiones ecclefaftica adeo vicinam effe jurmdiclioni fecu- o ( h E3 : -B5 (18.) 8e- lari 89 þolz'ticæ; quod Laicis imaä mnulieribus plemmg*zæ-, Q9 n Jnnléas cafibus commmnicari polfit executio €$ commaitti, mbil tale tamen Ma. guffratui civili attribuimus. "nAm tgitur jurisditlionzs potcflatesn t ecclefifhicas & fBiruualibus vebutei adfaribamus ,videndum eff. EFam B Jpirttnalem C ecclefrafficam fi quis dicat, id ita unteliat debet , ut uon li I f farmaliter , ut tta dicam,fpiritnali 63 ecclefraflica dicatur; eff enim pars ( potoflatzs politica. €8 tesaporalzs fed objellive ita appellatur; quia exer- cetur circa res ecclefiaficas €9 [pirituales, tenditque ad eas a:/j?ffendæ E confervandas. — Tales eff poteflas Symodos comvocamdi , CÀ ia ts extermi ordinis caufa prafidendi s conflitutiones condendi , qua ad viros ecclcfea- [ dficos im officto comtinendos faciumt, €$ ad coevcendos , qui turban im eccle- Ícia Fa movent, nec cen[mris ecclcfraflicis cedumt: minifiros ecclefra caum po- pielo C Syuedrio ecclefiaffico conflituere; [f ipezdia honefla ipfis affianare, NI É 2 p holas erigere tanquam ecclefra Jeminartas 8 finsilsa. Jateriora illa tes- Ro Tu pli» ut vetfe tratlentur à nimflris Ecclefiz, procurare debeu Magifhra- tns, s tamen eadem tratiare non licet. — Hxc teftimonia latius expli- ut cata proponere vifum eft, ut Dnn. Reformatos in hoc TU punco potiqs nobiscum fentire, quam cum Z7zg/azdio, pateat. 1EVAN; t Denique, quod ait 7rzz/azdizs in Regzo Chrifti fonare TE e ELIU Myficutin Aegzo Potentiz Legem, adeoque plané aliquid pe- euliare ibi effe; Id robur non habet: Nam Ev AN GEL TU M adeo non qu adver(atur PorrsrAT : Politicz, ut potius egregié confpiret: Sic Sal- Qu à vator nofter, Pharieis Regimen Czfaris faftidientibus dicit : Dare M Cafarz, qua funt Cefarzs, C8. DEO , 2ua fupt DEIL — Porró hoc inter N prerogativas EvANGELII in Novo Teftamento fonantis habetur; quod di Reges fint futuri Nu TR1c11, & Regine Iurrzces. Efa. 49. v. 213.8 it cap.6o. v. ro. Tales ergo ex Vaticinio Efaiano habebunt. & € ge; àc Pl Regzna cutas pro Ecclefia Chrifti, ejusque Fidelibus, ut ipfis nutrimen2 f tum fint prebituri. ^Quis autem majores curas habet pro aliquo, li quam qui NUTRIMENTUM przflat. Nec per hoc vitaperantur Reges à Propbera, quod curam habeant Regni Chrifti , ed potius laudan- tur, & Ecclefia Novr TrzsrAMEXNTI grato animo tale NUTRIMENTUM ; agaofcit, & mavult fub Imperio PRixcrPUM vivere, quam füb tyran- & hica PorrEsTATE Peontiiciy Rom. M qui in CoNscIENTIAS ABsomTUMi POMINIUM Pi—ætcndit. i D ' CAP.IV. mene] 27/7h ! Ma- . CAP. IV. 207 Eitth E kaami?zdtuk.iäu'd puntium, an Potdiaïi Palz- ? 10 ] p.grr pico, iy quantum refidet 1n Perfona CHRISTIANA, ddeoque EXt- m MEMBRU M Ecclefa Principale, ex eo guagmi Tn*gm » ] 5 cqmpetqr JUS i» Sacra Y Tetht lffi- oc eft illud punctum, quod etiäfn fümma vi & contentione tra- (Cie l H &atur tum à Theologis tum à Zwrzscozfuitz, & eft neceffarium ! po- ciuu, ut'priora rc&e intelligantur ; eft atitem advertendum fupra J citatos Do&tores Reformatos , uti eft Triglandius de Poreft. Ecclef. Ohi- Revius in Exam. Difp. de Magiftr. p. 7. 8. 9. — Et G. Adpollonum multis cotitenderé, quod Cug 1sr1AN1sMUSs in Principe non faciat, "u"'l' Ph üt ille fit PRiNciPALE MreMBRUM in Ecclefia, nec quod 'exind.e ipfï ts JUS in facra competat. — Ex rationibus fequentibus: Et primó quidem inquit 7riglazdizs p. 78:.— Ex hoc quod po- teftas Ecclefiaftica orta eft à poteftate Chrifti Regia; ficut ex PoresTA-. TE DEI Un i1vznsaLi poteftas Civilis, luce meridiana clarius evadity - o quod Magiftratus, formabzrer fic di&us, raone officii fui ac poreffarze, nullo modo dici poffit MEwsRuM Ecclefiz ; Sicut etiam Vice verfa jl 4it M N1isTER vel Paftor Écclefiz qua talis, dicinon poffit MEws&UM ( Réipublice. Eft quidem, pezgzz, Magiftratus fidelis MEM5RUM Ec- clefiz ; verum non Quà Magiftratus, fed Zarerialiter conüideratus, od ut homo f/delzs, qui Magiftratu fu neitur.- Sicut etiam ex parte-akera P:ftor fcu Minifter Ecclefiz, Z4ezzbrzm cf Reipublice, Materzahter ; é fumtus; 244 fcilicer Civis, qui Minifterio E Fclþ;ï; eft adhibitqs. H« * andims fads fabtilier. y ?rigl ( D. Revims ita. Principalitatem: Membri Ecclefie in Magiftratu Polirtico deftruere fatagit. — Magiftratus , /z2/7 , aut eft Pratipiim M AMembrur Ecclefie, vel gua Magiftratus, vel quà Fidelis. Non qua fidelis, quia fides eft ieimpoe id eft xqué preczofa 2, Petr. 1. v. 1. Nec f €o refpectu im Chriffo esí aut fervus aut liber &c.. Col. 3. v. 11 Gal. 3. V. 27. ac proinde nec Aex nec privarus, ut annotat Chryfoftomus Rom. 1. v. é. Non Clefiam. þ'qquä A?gzgïz'þ*mrm , nam eatenus eft ExrRA Ec- 2 -Tcrtiö * $62 (40.) $9- - 'Tertio inquit Guil. Zdpollonius : Quia CXïtha, mundana, tem- dp tern . poralia, qui ad hujus vite üfum pertinent, nihili funt aut eftiman- fin tur fub regno Chiifti, & ftatum membri ecclefiz non extollunt: ideo- oft que ille refp e&us huc non Pertinet— vigie Jac: 2. a. 2 3. 4- $. 2. Cor. 5, IG.Galn 5.6- &CI fort 2. Ecclefia eft Chrifti corpus Coloff. 1. 24. Nulla dignitas aut dim poteftas externa conflituit aliquem magis membrum Chrifti, aut ma- feni jus & principalius membrum corporis Chrifti: fed fides, pietas, dona gratiz & fpiritus, quz unicuique membro fecundum menfüram im- ïnc e hi rtiuntur, & munera fpiritualia, donis Spiritus adornata, conftituunt h ominem , ut fit oculus, aurís, manus, pes, vel aliud aliquod mem- brum, majus vel minus przcipuum in corpore Chrifti, in ecclefía; uo Iijd patet ex 1. Corinth. 12. per totum. de quo loco Parkerus libr. ;. de D difciplina ecclcfiaflica pag. 3 2 2. €9 fame mibil aliud ex 1. Cor. 12.v. 77, Y concludi poteff, quam pracipuorum. merbrorum excellentia , propter do-. norum C9 funtitonum vartetatem.vide & Chanzerum pag. 12. dePon- E (4 tifice Romano, qui ita inquit, Z4po/foli zzezs eff, ut a comparatione cor- t poris bumami doceat anembrorum ecclefia coharentiam, quam uon inape- diat, imo adjuvat potims , varia domorum Dei diftributio, ideo memfbris il corporzs preffantioribus comparat eos, qui plura accepilfent dona fpiritus; D zdeoque locum ilufiriorem fortiri i ecclefia. j. ait: Primaria & przcipua membra Chrifti in Ecclefia Spiritu San&o przdicantur & ítatuuntur illi, qui primario qualitatibus fpiri- f tualibus cognitionis, fidei, pietatis, zeli &c. induti & ornati fuerunt Phil. 3. 1 $. & Hebr. $. 15. 14. etiam inter Apoffolos Gal.5. 9. l 4. Apoftolos minimos, & infimi loci membra, agnofcit apté ad dignitatem judiciorum, de rebus hujus vitz , promoveri poffe in Ec- .&lefia 1. Cor. 6.1.2. 3. 4. — Et proinde tanti non effe illam potefta- tem, ut in evehat. precipui membri Ecclefiz ftatum , hominem 1extollat aut E 5- Qui precipui funt in prarogativis, &privilegiis Ecclefiz, non | » tantum internz, myfticz, & invifibilis, fed & externz ac vifibilis, & in aCtionibns, exercitiis .operibus, & effedljs eorum, illi funt przcipua Ecclefiz membra; atqui non Magiftratus ob dignitatem fuam politi- cam & remporalem; fed Fideles ob qualitates fpirituales fidei, charita- tis, & communionis cum Chrifto, precipui funt in privilegiis, fructi- bus, opcribus, & ?ffqg&is, qua ab Ecclefiz fornia, effentia, feu natura def ETE DEGV E Itl« dependent. Forma enixi; Ecclefig, ut recte Amefæ in Medulla, in« Tf terne, myfticé & invifibiliter confideratz, eft Frpzs: ut enim Fides in deo- Íingulis fidelibus exiftens diftributivé ,- eft forma vocatorum ; ita in Cor. omnibus colle&ivé fpe&tata , eft caetus vocatorum , id eft, Ecclefie fotma. Hactenus Gu zdpollonmius. $at At veró hac Sententia licet multum fübrilitatis, quin & folicitu-. Id« dinis pro Regno Chrifti videatur habere, vera tamen non eft, & dis- fentientes habet, ex neftris Brentizm in proleg. ad Confefs. N ürt. if)na lifje cobuin. Heerbrasdum n Aunot. ad Doni à Soto libros. ïah Gerj JUDU bardum in ttact. de Magiftr. Pol. D. Scberzeram & alios. Ex JCüs Dn. Reizting; de Regim: Secul. & Eccles. ^ Brunnes [llu . mann de Jure Ecclef. Ziegler de Jur. Majeft. ; ul Ex Reformatts Doctoribus primum nominamus zsdreaps Five- , de um T heologum eruditum & gravem, in explic. decal. qui agens de J ure Vocandi Paftores, quod Jus Zrzglazdius €$. Revius fimpliciter /» ofle Ecclefiz tranfcribunt, ita pronunciat: Jus vocandi Paftores ad to« (f« tàm Ecclefiam pertinet, ergo etiam & infigniter ad MAcIsTRATUM, tum quatenus eil Ecclefis MEMBRUM rattone Perfona: cum enim yu & Jj« s/lud toti etiam populo competat , non poteft excludi P vus Magiffratus ; rl tum anaximé vatione Muneris, cum populi fre CApUT. DA Paria habec Nic. Vedelius p. 17. inquiens: Magi ftratus räfpe&ü' Ecclefix eft DRu&c 1»UUM MrMBRUM Ecclefiz , & co refpectu partes jti fuas habet in Vocatione Miniftrorum Ecclefiz: fic & Politicorum fum- Yi« mus, Samuel Pufendorf, cum multa enarraffet circa qua fummi Zj- Ut erantes in Ecclefia verfari debeant, tandem concludit : Quia etiam Doctores officium fuum negligenter aut prave obire, adeoque T diffidia & offendicula contra doctrinam 4 Chrifto traditam gignere E queunt, Rom. XVI. 17. íummorum Imperantium eft confüituere, qui (a- in Do&ores Ecclefiz infpe&tionem habeant, eosque; fi à limite abcr- aut raverint, corrigant, aut co&rceant.. : Ecfi, cum ifti quoque Infpectores fint homines à peccatis non exemti, curandum fit, ne iftorum pote- il ftas nimis fit libera, fed ut & ipfià reddendis rationibus non fint im- munes, & coram Principe, aut Con(iftorio in eum finem conftituto ui conveniri queant, fi & ipfi limites officii tranfüiffe, & Miniftro cui- jtie piam injuriam feciffe arguantur. - Ia omnia cum ad bonum 'ordi- itg- nem in Ecclefia faciant, & vero à nemine commodius procurari que- Q« PR1- Ua ant, quam à f nmi 'Sfïmpe.rantibus,mani-fe&ufn eft, Principes, ut : MA* d« d (42.) $68 aA MARIA MEMBRA Eccts 1.5 , illarum fibi rerum curam recte 7'!117)1 vindicare. Vid. de HabituReligionis Chriftianz pe? 13- st ANec defunt valida rationes pro hac fententia. Nam primó, ficut Cl 4u Genere ChrifHanifmns , (eu Chriftiana Religio & Fides Pen. Sg in- /] ll ducunt - fümmam obligationem ad cultum DEO. VERO przftan- [ dum: ita Principem, €x Pracepto Divino Speciali Pfalm. 2. fortiffi- fhti mé firingunt, « ferviat Chriffo, hoc eft ut omnem adhibeat cu- tit ram , quo cultus DEI re&té ac finceré , & fecundum Normam Scri- th,- puurz Sacrz, cum ille ut REX & . .CAPUT Mznb 14 ad hunc táti finem omnia in manibus habeat ; Huc pertinet, quod 24íuguffinus oit Tá de. Corre&. Donatiftarum ad Bonifacium : Ez zzzc Reges intelligite, li erudimini, qui Judicatzs terram. Servite Domino in timore,C4 exaltate din C€Au Iremore. uomodo ergo Reges Donmino ferviunt in timoret uft ea, qua contra juJa Domini fiunt ,religiofa feveritate probibendo atque gm [ pleclendo? . Ahiter enmim Jferuit, quia bomo eff, aliter quia etiam &9 Rex lic ef, — Quiabomo eff,ei ferait vivenda fideliter: quiamero etiam Rex eff, d Jeruit leges juffa pracipientes €9 contraria probibentés , comvenienti vigore fauciendo. . Sicut fervivit Exechias, Incos €9 templa idolorum; C$-iMla ex- ( €elfa, qua contra pracepta Dei faerant confhruila, deffrnendo. Sicut fer- [ vivit fofías, talia €3 sp[e facienda. .. Sicut eruiuit Rex- Niuivitarum , de nniver[au ciVitatem ad placaudum Dominnum congpellendo. Sicut fervi- d vit Darius, dolum fraugendum in poteflatéra Danieli dando, €2. izimai- -€05 &juts leonibus ingereudo. . Sieut ferviuit INabuchodono[or, de quo jam fe -dixiguus , onmnes in vegna [ra pofitos à blafbhemando DEO lege terribili qprobibendo.. du hac ergo ferviupt Domino Reges ia quantum [unt Kegos, * um ea faciunt ad [erviendum hi, qua mon po[[unt facere mfi Reger- ; Porró, Reges ac Principes.funt 77carzi DEI non faltem in e- £no PorsNTLE, fed & Gnar1,(ünt enim à Chrifto conftituti;. Sicur E ergo VicAn 11 munus & officium eft, ut Principalis fui negotia cuin 3 fumma cuta tractet: ita DRINCIPIS quoque Chriftiani officium. & obligatio fumma eft, ut PucrPALis fui negotia, hoc eft; RerigroNEM & Cultum Divinum cum fumma Cuna tra&tet , quod bené expreffit Stephanus VVintontenfis, Epifcopus "nglus in. Orat. de Pera. Obedientia: Sed andio bic obffrepenter quosdam , €8 magna quadam cum feveritate objurgantes, quod umv potius diflinthine uti maluerimy,quam trita illa, qua vegimina tam commoade, ut sf putant , fecat, Principis videlicet, &8 ndum £c€1£f£a nittun, nt i/!zaf jï: zemparaliutm a boc fharitnaliumy fecu 73*:*47?) -B2 (45.) S&8- "us qmzm difin&ianem P rinceps tauquam lumtinare mintus ea cz)*et,-?uæ Jfunt : fici motlis, catera qua funt [piritus , Q9 diei, foli Soli veltuquat perlufiranda. fane diflinilio, €$ tenebrarum plena. . Nam fi Principi Cbri- E If Calzgingfpz fliano. Regss adbuc nomen relinquis, ut. D E1VICE in terrís non prae[fe - lan- folem poptelo, fed ipfum etiam regere, atque adeo dirigere temeatur: pri- ;'tiff : (l« mum quaro,quam tandem viam tufiflet vegendo Rex Chrifliantu , ut du- cat populum Chriflianum, verttatis ue, qua ducat ad vitam, an menda- tl« cii, qua properet ad mortem? INam media ia vunlla usvenitur, ff veri- unc tatii? quam mihi [olam curam marras verum zemporaliuma, [eriptura cla-- , àit mante, Primum quarendum effe regmim Dei,catera vero non quaren- fut, da, fed adjicienda Dei bemgmitate ? [Gilicet im privatacujmque [olicitu- |ute dize quarendum eft Regnum . Dei, €8 $m Principis adminifiratione negli- af gendum, aut [altem non curandum ? dlud eff certé, cum vererentur bo- 5726 zi bomints, ne quis aliquando Rex nimitem [antlus futurus fit,hic vide- Iu licet ne virtutis ve[figia altiora inprimat, bello [eilicet commento cauen- an dum putarunt Principts quidem munus ita circumf[cribere, ut. sibil ipfe ZW? babeat penfi , fui cives boni ne fint , 'an etiam non frat , Lomtate quidem x* Chriftiana, profe[fioni congrta , modo mom prorfus. uefandis fceleribus , - ac facinoribus fiat ita infamati , ut ab bominum uatura degenera[Je vi- "r deautur. — dtaque ne furentur,ne occidant, ve vim bonts izfärmt Laict, " id veró curet Rex3 non veró ut ex animo colant Deum. 3 * Tertió Imperatores & Reges Chriftiani in primiti va Ecclefia i at femper exiftimarunt, fibi ut Imperatoribus, & ut Chriffianis, adeoque 7 ut Pr.ecipUrs Ecclefie MEMBIus CuRAM incumbere S AcR ORU M. gür Sic Honoriss Imperator id pro maxima parte offczz fui , ut Chriffiauus & Fidelis cenfüit, ut CunR A M Religionis & verz FrpE1 haberet; Sic h- enim ejus verba fonant Imperatore, & CarrrE tum ]mperz'i, tum .£c- aut clefía digniffima : Zurer Imperüi zoftri maximas CunAs: Catholica Le« 7;, fcu Religionis Reverentia aut PRYM A ant SOLA eff; neque enim aliud aut belli laboribus agimus, aut pacis Confilts ordinamus , wifi ut ?M Vsnüw DEI. Curruu, Orézs uoffri plebs devota esffodzat. Pulcher- [it rimum hoc Impetratoris Edidtum Ecclefia Chriftiana . illius temporis / plané non réjecit, q«ua(i hezc CugA pro Cultu Divirio ad. Imperatorem ( non pertineret, fed fummé approbavit: ne ue ipfeCafar hanc Caram i h pro Curru Divino & Fide Catholica habuit, pracife ut Cafar, fed j etiam tit Fidelis; cenfuit enimfui O gr1 c11 cffe, ut tanquam Qhriflia- pera. promovefeu Hss Chti&i*anaü*fl quoqueFidem omni o Et F 2. [ -R5 (y-) gege- Er quefo num PrerAs & Frpss in Priacipe debent effz aof2 ut «i nil ipfum non impellere debeant , tanquam M o 1v u* veré Divisux ad CunAM habendam fummam, ut. Ae/igzo, Px&rAs, & Frprs in toto E ipfius Imperio & apud omnes fubditos plantetur? cum & Iw Sx n 0 nihil fan&ius fit, quam promovere Causaw DEI; & praceptum ex- inf preffum fit Regz; in monte Sroz, hoc eft, Chrifti, in Pfalm. 2. z* Reges €2 Principes ipft [erviant ; ut fupra quoque jam tactum. Quomodo au- Q tem melius fervire poffunt, quam promovendo ejus caufam? Et cur TE negabimus Zrszcipes Chriftianos effe pracipua membra. Ecclefia , cum Y fint ex juffü Divino Cusropzs utriusque Tabulz? ubi Tabula prima Legis D1v1N46 circa RE11610NEM & cultum DEI uncé verfatur; T & uis negabit ZzcariuzoR egis, przcipuum effe MembrumReipublicz Ti & 4 uo modo Carur, quod PzR Sz Principale Membrum eft in cor- i ore humaàno? Hinc etiam Ecclefia Anglicana non dubitavit, Hen- f rico VIII. & Succefforibus nomen CaAPrT1s in Ecclefia tribuere, ut oftenderet; Regem Primarium ac Principale effe MEMBRu M Eccle- mpetat. ' k fig, & cui ceu Cap1T1 Directorium co Unde ad rationes diffentientium difficilis refpon & fi 10 non eG:.; Et. E uidem, quod dicit 77zg/aedim Poteftatem Ecc/efrafficaga ortam effe. 1 a Poteftate Chrifti Regia , ficut ex Poteftate DEI uziverfali Poteftas. civilis.. Erg i o Magiftratus non Pote& effe Membrum Ecclefiz, forzza-. liter ratione officii fui- Refpondemus; fruftrà opponi tanquam contraria Principia, Re- num Poteutia & Regnum Gratia , cum in ipfo Re o) x e noftro Chrifto fint conjunctiffima; Quare ficut non poffum dicere, Chriffi per f2z- gquinem , páffionem G6 mortem [uam & per omnes illos actus bumilia- ziont*, qui leguntur in compendio Phil. ». fundavit Re o o num fuum; Ergó in Regno PorENTI4 vel defos, fuit, vel a&tus ejus non cxer- cuit, vel de fa&o non exercet;aut etiam, quia Regzuz illud fan&iffi- mum per HuwrL1 AT roNEM fundavit; Ergo non eft Caur illius: Er- o nóon habet PRINCIPALITATEM MEMBRI in Corpore fuo Myftico, in Ecclefia. Sic non fequitur: Princeps Chriftianus habet fuam Poteftatem à REcNo PorENTLE 5 ergó, ut talis nihil Poteftatis habet, in Regno Gratiz; imó qua talis, ne quidem Membrum eft in Regno Gratiz; Hocinquam, non fequitur: Deinde fupra di&um, quod Magiftratus, curam; debeat gerere Keligionts, maximé etiam ex titulo alé ing- ' VICARII DEI, quiip(i, ut dagifiratm cft, competit. . Sed m telligit 4 enidtlboscaniti: -B2 (45) 68- /a, Ut teuigit- VI&ARIATUM füum ille Princeps, qui putat , DEUM 1*?; INQM nihil exigere , quam ut Civibus zezzporalber bené fi..— Unde etiam toto Ethnici Reges & Principes pro maxima parte officii fui reputarunt, VO cuvare Sacra,& circa ea juxta Lumen Naturz difponere;cur ergó idem | x« non attendet Magiftratus Chriftanus, qui ex Verbo DEI plenius cft ?e;go; informatus, in quo confiftat VICARIATUS DEI? nempe ut ferviat !dl* Chrifto, utpote cui Pater omniaia manus dedit, tum in RecNo Po- Cut TENILE, tum in RecNo GRAT r£ ; Servitus autem illa confiftit in di- u ligenti CURA, ut omnia in Ecclefia recté procedant. mi Porro precifiones illz; per QuA defignatz, meré funt SescurA- Fur; T1VA, & in PRAx1 turbant potius, quam zdificant. Utex exemplo Iv Triglandii conftat de Paffere, de quo dicit, quod non fit Forza/zter Ü 1a Íc. 0f» membrum Reipublice, ut Paffer; Sed tantum AMarerialiter , ell« i fit Civis: Tales, inquam pracifiones, & 4//fiztiiones non adihicant : üt Nec Paulus ita difünxit Rom. 3. cum dixit: omnem Animam lt« eífe fübjectam Poteftati fupereminenti, Ergó etiam Pafforz: Anima eft (abje&ta ; an Paulo dicendum fit, quod zeaterzaliter tantum id k eirca Miniftros Ecclefiz fit verum, valde dubitamus? f Quod fecundo ad D. Revium fpectat, qui ait: quod Maäzl/im-—. l- tus Chriflianns, ideo non poffit dicit PeesmpUUM Ecclefix Membrum, quia F1DEs fit eque preciofz 2.Petr. 1. Refpondemus: Fidem qui- )« dem fecundum fe fpe&atam, egue effe preciofams at f fpectetur, per () ordinem ad Su£jeifa, tum multos gradus habere; nam quod f/4c; ex. [ gr. Apoftolorum non major, firmior, & ob hoc pretiofior fuerit poít confirmationem Pentecoftalem , quam ante, nemo dubitare poteft. Item quod Frpzs in Paulo, vel Stephano non fuerit Precioiïor in &- ftimio divino, quam alicujus hodie Fidelis, quiad tantam conftantiam & alacritatem non pervenit, etiam vix quisquam afferet. uod ad Apollonii argumenta attinet : ea lus non probant» qüam quod PRiNCIPAL1ITAS in membro Chrifti $ pectanda fit ex do- nis Fidei & pietatis, id verum eft, & Revio contradicit; Sed non ex- inde confequens eft: Ergo Magiftratus Chriftianus ut talis, non eft Pracipuuis 1n Ecclefia Membrum , — Quia Principalitas hic fpe&tatur non ex parte Coxsr1rUT ION1s INTERN/& membrorum in Ecclefia , fed partim juxta Orr rc1UM, ubi ex Jure divino Princeps Chriftianus, aliius & fublimius þabet OrFICIUM Qrcg Regimen 4 Ecclefie & CU-'. $ RAM ., ——ao-g (46.) Se&- [ ass RAM Circa SacRA, quam alius à plebe Chriftianus, cujus Orricruw eft, Principi Chriftiano laudabiliter CincA SAcRA difponenti o£ed;- franr entiam praftare. — Ad ctera ex didtis fgcile eft refpondere. CAP.. V. J il ud Dw An & quale JUS CIRCA SACRA acceperint quxr VI PACIFICATIONIS Religiofz/um ÀN : Protepantfs Paffavienfis, ts Ofzabrugenfis ? d )j Acem R.eligiofam, Legem fundamentalem ac perpetuam effe Im- n i P perii, cujus Authoritas merito Sacro Sancta debear effe, utpote à j qua SArus & TnANQui1LLITAS Imperii dependeat, re&té dixit Excell. $UI Dn. Schweder Jur. Publ;p. 6o fus Sed hic Quzftio no biliffima eft; quid proprié per Pacez Relz"; 15 giofam obtinuerint Proreffantes ? ubi varii funt modi loquendi , inter 1131 quos nonnulli PACcEM ipfam haud obfeuré vellicant, & zzraram red- 6j d4nt. Nam quidam dicunt: per eam Pacem Swfpez[zm tantum effe lles furisdichioném Epifcoporum Pontificiorum, in terris Sratuum Evange- Dor licorum ; qui modus loquendi eft Nicolai Eberhard. Jun. Confil, I. Th num. 178. atque ideo ambiguitatem haber, quia fi prefsé accipiatur, tum Proteftantes haberent quidem Ex&Rn cyr1uM wrz Eptfeopa- ld( ls in ditionibus fuis, Acrus contra primus refideret in Epifcopis Pon- P« tificiis, SuspENs1o enim & Qu r ss ab acf» feeundo , arguunt adhuc Q atlaum primum. y Unde Celeberr. JCt. Zhbeodorus Reinking m tract. de Regim Sec. d €9 Eccles. afferit: fufþenfionem illam Jug rsp1crioN s Eccres 1asr1- c«& non Nsear 1vz, fed TRANstAT1 v£, hoc eft, cum p/ezo affetia fa- & &am effe ; quia in ipfa couffitutione PRAGMATICA cozcedatur facul- f tas ordinandi & exercendi Religionem, conftituendi Miniftros Eccle- H fi», & Minifteria quod non fit privationzs, vcl negationis, fed a&tus & effc&us. T] al Alii putant, quod omnia quz conceffa fint Principibus Prote- ftantibus circa Jurisditionem Epifcopalem, tantum per modum To- q LERANT I £, propter temporum Conditionem conceffa fint; qua ipía Ü TorERANTIA mutata facie rerum, colli facile poffit; & in hac fenten- Fran- ! tia haud obícure c& Cärgm?as*;'; aperté vero Dilligenfes; Quin cifcus r Boj (47.) $68 lol cijcus Burckbardus de Auton. part. 1.cap. 3. ait 'R ANSACTIONEM TCTUM PAssAV IENSEM LOCRICATAM € thedi- H utpote qua extorta fit per vim é manibus Czfatis. : Noftra fententia eft iLNoVi , quod per Pacem Religiofam nih Junis Epifcopalis Principibus Proteftantibus fit conceffum, fed quod illud JUS c1ncA SAcRA habeant ex June Narun £, Gendum, ac Divino , hoc ipfo, q uia Principes funr , ac JuRE SUPER T0R1TATIS, vint ATE, licet non fumma , & in gradu excellenti, tamen quin & Majrsr l ÁNALOGA gaudceant, ut ait Pefezdorf. . Conífentit nobiscum Sec£ez- dorf. lib. de Stat. Princ.German. cap. 11. Et inprimis Z4devins P. 2. Dec. L 30 s. Brungemaun de Ture Ecclef. inquiens inter alia: Per Pacificatio- f Im. Z6 tá les, videlicet Paffavienfem, & Monafferien[em, zoa demum acce- JURE yte j erunt Principes Proteftantes /sra Sacrorum, Jed jam antea,ex cell in ditionibus SUPERIORIT.ATIS, adeoque ut Summus Magiftratus fuis habuerunt , 44eo u ?lla pormiffent exercere, etiamfi Pax 1lla Religto- l- 215 nunquam intercefliffer, Citatque pro fe Paurmeiffer lib. 1. de [fu- ]nter é Territ. rispt.c. 6. n.-3. Zdzar Sturz, de Kelig. th. 14. Kzichen de Jar ul €. 3. Unde laudatus Érazsemannus concludit: id per illas Tranfactio- »dffe nes & Pacificationes effectum, ut liberé & tranquillé fine ulteriore nge- Pontificiorum turbatione hoc Jus exercere poffint, quod etiam D. MT Thabor advertit; in tr. de Regim. Ecclef. pïamx, Ex quo ipfo patet quid refppndendumfxt iis, qui Pacem Rcligiofam l- ideo inválidam cenfent , quia vi fuerit extorta. Nempe primö VIS on- Proteftantibus Principibus antecedenter fuitillata, dum ipfis per Fer- dhc dinandum Il. Bona Ecclefiaftica cum Jurisdi&ione fuere erepta, ut patet ex En 1c T0, quod alias CaugN Tu M, ob multum fanguinem "N effufum, dici folet, Ánno 1628. promulgatüm ; Unde JURE Prote- ASTI* ftantes Principes defenfionem Jurium fuorum fufcepere, & fortuna 71 etiam fteut à partibus ipforum , ut non amiffa faltem recuperarint, fici- fed & ampliores Epifcopatus in ipfa PACE impetrarint; Ut non dica- iccle- odum mus, quod etiam ea, quz per vim acquiruntur, accedente poftm aäuä IRANSACTIONE, Juramento firmata, jufté poffideri queant. Quis aliás effet Bellorum aut Litium Finis?fi quis ex co titulo agere potfet , )rott quod per vim ipfi hzc aut illa provincia vel urbs fueriterepta. — Ra- j TO- riffimé enim contingit, ut Paczficarzo inftituatur , ut non altera pats 2 ipfl , pacifcentium aliquam IN JusrITIAM fit paffa, aut per zzezum. majo- fren ris mali ad pacem non cogatur. Vidit hoc Hugo Grotius de Jur. Belli & Bel- fut- Pacis lib. 3:cap. 19.p. m. 570. cujusíunt fequentia verba: -5 ( 48. ) Ség- VUSnugnet WxOmerp ) 2 » Bellum zz4s, folenne , id eft p;xblicum utrinque & indi&um, fi- s cut alia habet peculiaria in jure externo pofita, ita & hoc, ut quz in » €o bello aut ejus finiendi caufa promittuntur, adeó fint valida, ut ex » caufa wErus injufte illati, invito eo, cui promiffà funt, inirritum de- , duci non polfint: quia, ficutalia multa quantumvis vitio non caren- l »tia ex Jure Gentium pro juftis habentur, ita & wrrus, qui tali bello » utrinque infertur. Quod ni id placuiffer, bellis talibus, quz valde , funt. frequentia, nec modus nec finis potuiffct imponi: quodtamen ;,fieri intereft humani generis. — Ec hoc poteft intelligi Jus illud effe , bellicum, quod cum hofte fervandum ait Cicero, cui & alibi di&tum, , hoftem in bello Tura retinere, fcilicet non tantum Naturalia,fed 8& » quadam ex Gentium confenfu orta. Addatur Samnel Pufendorf tratl. de Ture Natura & Gentium lbr. 12. p.1307. Zextor cap. 22. nr. 52. Dices; haud levem tum Imperatoti, Carolo V. tum Ferdinan- do IIL. fieri injuriam, fi dicatur, quod Pax utraque Religiofa, tum Paffavienfis, tum Monafterienfis ex Mzru facta fit; cum Imperatoriz Majeftati repugnet, metu & vi adaliquid cogi, qui alias dicantur In- victiffimi; quin etiam ipfam prafazionene in Pacis Inffrumento aliud de Cafare referre. vid. 24uron: Faber, & Ibafv. Fritfcbius &c. Ad hoc reponimus; Ubi Hiftoria & manifefta experientia lo- quitur, ibi fruftra pratextus afferuntur.. Omnes Hiftorici, qui ocu- los habuere apertos in Bello tricennali Germanico referunt, quod Pa- cem Wcftphalicam nihil magis promoverit, quam occupatio Urbis Prageníis, metuiffe enim Cafarem, ne Sueci intra vifcera non Bohe- miz tantum, fed & Auftriz penetrarent; nec minorem terrorem in- jeciffe felicia Gallorum arma. Deinde cum nomine Zeroceztii X. Pontificis Nuncius Apofto- licus F/avius Chigi, (poftmodum Pontifex Alexander VII. apud Ce- farem contra Pacem, tanquam Ecclefiz Rom. Catholicz plané noxi- am ob amiffos tot Epifcopatus & Bona Ecclefiaftica proteftaretur; Cze- far refpondit: aZmsttendaza fiiffe pacem ,. e xota Ecclefia Rom. in difícrimen adduceretur ; id quod etiam agnovit Carazeuel, Abbas ia Eccl. Rom. facundiffimus & eruditiffimus, qui exinde deducit, quod Caari Jus & Fas fuerit, etiam cum magno difpendio Pacem facere, ne Toruw amittercwir. Denique contra Con[crentiam licet EnRONE- AM feciffct Cafar, fi nihil MrrueNs, & cum plena Spontancitate, tot Epifcopatus, in m-anus hareticorum, ut vocam;q, dediffet.-*x U — — u - — ? - m *, / & Pt E [ d " E. - * -—m $s i - " —— n — t M p *v xPWI s w M.. $ fewn a. z —— E $u D ** -- g EE * d n w u W ..M s .w.. " 9Q a ] 59 5 3 " j ä»f u l Sine i^ t 4T. eaw sss p ^ ET L WW & tM, Qulv gU a 2 gl e "d T r s* E — d " — s P & din. * 4 a " A s * g Dd x D n ial - P -aï.&&kv. t 4 T4 p r d afon * d & H —— M. À Ls w x (:x.xw Ab d P H "- d ". maar 4 me At p *X * : - v " - m o t » n ial 2 T al P * - . t sE A. u irte — Y ia nb Wv N Ka m EX r À La 4à .W ; MP ". f« . —Ó€Ó: J RA W » * £v x& : i ii ; — *s — gl ^ $ a E i -- r E 1 i M " » du i , M as a^ T U :^ vb y . . Ri n N- — du ss o H z & -* v : x y: POT . 2 W w d n i a v y !ES Té M r ia E o LONV u . Mgan - n W 3 Ed »ea e m x Á d p n É5 , i u^ É I * »owr " - o Jei t at iei — »-- E s22 AE a . M CT w MÉ » «t Ts ?f — i 1 a r AC u » t E pw K&.i - .iäü d -X d odl r pe m $ ld m d s ao À —— d 1 - e ^ - P "" d i^ ^ ^s d 2eccme, M - k.z& N Ms d t Pl » Lt m Nv p u 5 ao w* - r n m od o » - ruS al x ^ p GC as u M x. " po *s s L at " , 2 at L d 4 E d od t ag d ml z : * ïäw * 2b "s tf VE A ; * ^. "T d — - H M: k W^Y -andipen- ais ] r E5 LIZ Vt * od & s 4 ^ Ldne d -s * . *s LA v s M - y -s — d- PS H onren: f p - d ,.X " x Vxä [ a - t .Mwiw J 2 ä;*. n ] d 1 n . H p4 » d g* dÉ d b d NI J À - n $ d* w P W&æ&v& r d um E ^. P ^ A* * » — p p E w. d a " 5 d* dl L n tl u p u E T ". ! * w a * $. r T nge ü—! b " LT d v M g d À y A 4 * äd - - " — $ »- E t * E - at g N j* - P v Kw,ats *: s z * « x dl P d ^ ** hw de r V Küa W»u»&äï&n a. ha , « B- P s. at i. Y 5 — E " A^ " 41 ial » — qu a n A m&ä&ïw " j F It * m r at Pj —— t a v h É* *£&£ "- H d 5 v M n d * - - nw a* * X "m E E A A L * f i d f o AUE - Jm, - E " NT v« M : du j ..»mmM J at " - ^ js 4 y - (* E x* r v r ndibdb . ! ) m rP wä À * LE d " h. df a* v E MP : "— m - x L av - bxd d "d k | g MA d ab " FR M a p wiaiude d. .ww. N d z mf a - w - Ó ——X s * .rM w P r J F b ? " "H "a T d r h 3 » J P. k * * d N w u a^e 1 * ^ d " F4 - » - H W N * h st det m m £ V dl "* 4 E w - a ,Wm E 2 M & F & Qw a » d " É AM; d - " . i« E p d- * dpece "1 P a P "d w - - "1 I * ^s ^ L t " ET L h k h : * " . a hod ä«i ^ * p * - ^ " d E * b" — E P F Á E z - * »^ d *f at i I * w F - ^ " s « - * "- L n * w - M, gen " — E * FÀ — 1 - E 1 " A u "] as "- » $. E n m Pt & » "4 a o ss * " a ,, "* ! d E " *s du LL * h d E - 9 s E u - h & a d E E * d F a* n n - " » " F L 20 2 Y | ] X Euroskala Offset W RERURS ) $ (25.) & !ï-. S[f* N A a $2 19 DiVer» K e V. espe r » E «N £a Koks la ») ORE . vns « (cides EC XCKC Qinar] Z N - AUKU AORU RU 18 VierFarbSelector Standard * ss —53 Præfatio. 17 lU m ä EH ddig : W Ergimus in ardua materia de Juxrsus - n Da. EccrEs1AsTICIS,ad pun&um illud prin- A p^ 2) berip Y - i cipale, de RAprcE & OnraiNE hujus Ju- ä Libe- " R1$, inquirendo , unde derivandum 6t nolbig Z JUS, quod nuper dixiimus Principibus il i 27 h U & Magi&racui competere. Eo diligen- OTH 2 13 locis üus autem excutiendum eít pun&tum, quia non tantum przcedentem matceriam illuftrat , fed fPatia 12 etiam arma illegitima hoftibus Po TEsrATIs Pornrricue | 40 4l )u;; d eripit; qui cum Donatiftis aflerunt, nullum plané JUS CIR- Sic enim at CA ECCLESIASTICA Principi competere. j à exclamavit Denatus Sectariorum verfutiffimus apud Opta- 10 of tum Milevitanum libr. 3. contra Parmenionem ; ,ud Impe- : ratori cum E«clefía V cujus tamen furori egregié tum 4uguffi- AULO" imo nu5 , tum laudatus AMilevitazus fefe oppofuerunt. — Horum veftigia ceu ab Eccdlefía purtore approbata cum noftro Zres- J 1i0, Gtrhardo, Ofiandro & . aliis premendo oftendimus in his Val 3ui« paginis penitius; unde & ex quo fozte hoc JUS defcendat ? eye Deinceps T ERMINOS quoque & F ixN Es defignabimus hujus 6 i Juxis; neque enim ABSOLUTAM Poteftatem AMag/ffratui tran- Val- Ícribimus; fed ad Lineam Codigis $. LIMITATAM & re- s ftridtam. 7)* Faxit Unicum & San&iffimum Ecclefix füx C Apu Y & Redemtor Chriftus, utin VrA:. VERITATIS R EGIA 0j ifïos ambulemus: Ipfo enim Duce nunquam errabimus, cum 3 non faltem DUX, fcd & LUX fit illuminans omnes, qui illius RApros divinos adorant, &: Ícqu üntur! D CAP. 1 4 " Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com