KaI600-129_45

——

j^

-

t

L u

P^

ii lgt

sst

d

—

-s

Jzie.

x

u us M

EPT

[ s

-

-

w

CEecumt

AUE

X

p

pxen

w

»

p

:

"—

?n

"— "

"

MT

"

-

-

Vg

: od

E

:

,

-

rl

s.

m

ii

5 .

dl

um

-

F»

Y^5

H

*

J*

m

x

QF

-

^

-

f

Ls

-

&

*

^

,

3

"

d

-

o R

Y

i

.

T

.æM

.Hï&

e*

tx»ämï..

d

^

M«

lu

m

v s

n

-

^*

p

--

n

Awwuu..

M

AE al

$

-

x

^*

*

E d

Pa

E

:

t

fe

& *

(*

E n

-

n/om

j

— n

.

A

ä&.

&

Vv n

$

W/

&.-

1AWQ»

:

V u

"

L

s

^

*

^s

as

-

zi

s d

Mx)l

L

.HL

H

n a

M

.

MM

p

B

r

3

E

,w

"

b

Q,w

*

d

phn

35

m*ïp

£

N

d n

5N

»

-^

EM

P i«

Zm.

LA

2

at

i

s

:

24

u-

l d

*

*

L

--— .

"

$-

p

x—»vu.«x

s

A.

D

E

-

"

*

lfs

fodea

AT, u

?.

-

w

,

hs.

i

:

A

n

*R

E

*

P^

Pt

gt

Q

fs

.X-wm

"-

'Wq

* j4

iL

J

Pa

-N ..

* äs .æu.«æïs,

ia

Ed

"

*

ao t M

-

n

*

—

u

od

o

T$

-

r i

h

m

"

^

Ht

—

- n

æm»l.

*i...ufxä

P

-

GHJQ *

r

»

E

Anc.ä?

».

—

od

Ra

u

"

!G.MIS

--

»

-

.

F

"

T

d

m

&

^

".

x

-

p x

——

s

w

[ a^

—

d

-

^"

«*

»*

M

*

i

at

a d

& a

"W

r od

Rl

j«

N

$ p

»d

Ed

d «æw

X

od

t^

.M.Hm

od

»c-

"

d

$e

*

"

&vï

-s

$

»

»*

*

-

At od

r

r -

"

Ms

ao

O

*

gt

-

"1

*

VM

d

m

d

g o

Hk

.

^.

m

JM

u

i

U

s

d

»s

g.

o

g

-—

,»£

--

*

"

,

;

j

*

h.

?

MH

r

M o y

"

£.

* d

m

f

av

m

À .

- E

"

&

Q.M.

-—

PX

-

li

* d

L

. E7

" s

AF

À

v*

3*9

"

-

p

t

.*.ï.

*

tFÉ s

* a

"

M—i

i

-

*

* ,CW

LA d

T i

xühu

*

i d

"us

r

--

*

—

j

$5

EE

Wa.

TM

£

m.a.

" ]

b brs

2*

u

P ia

"

"

D* w

EI

f ag

m

p-4

. U

/^y

F

" i

-

Z

"aT

"

-

s*

E J

» d«

EX*

W«

:

- k

b

E r

7

k»ma

»

E

-

f dars

"

Kym.

:

$&

hs

s

".

$ a.

LE

m

1

-

*

m

P

Ed od

p* i

El

d

*

*

w

& p

4

Lj

d

mW

N us

d.

^ d.

—

^

M

*s

N&uw

*

*

*z..ä!

p

d m

j

D*

teMQ.

"

F^

odb

t

* has

av

[

"

"

*

",

W.

Es

*

lt

À

I

*

-

M.M

-

st

*

äk

T

^

"-

»

-

2

A

"

*

x

ov

n

2

yo

j

43

mwæ

**

E

.

h

M&

5

*

ls

-M.

u

&

:

L]

M

^

9.

E

-^

E

*

"

AC

ls

- t

2

k !

æW

*

,

W

M

LoM

P

-

u

o

t

&

^

.H

s

5

W

,

P

m t

T

A

Y

*

w

uw«

r d

n J :

z

, N

A

2 d

d

LL

p

n ^s

*

?

p

*

at

-

E

E

&2

&

-

EY

7u d

dÀ

"

(*

*

w

"

A

.

"Á

n

P

*

1

at

"

atb

*

**

i

Ls

.

n

i

a

N

"$

l-

As

; 4

"

»4

W.

*

d

*

tf d

*

v dul u

-

»

—

L T.

—PÓ€

d

*

9

*

fa.

at

"

m

hs

A!

a *

»

E

w€

"

E

e

d

* ,

9- PTá

*

*

A^.

H

Á

E

.

r 3

st

2

MW&,

*

:2

--

-

ub

*

—

gï

*

m

--

P

i.

*

"

H

-

—

"

3

p- d

E

hn

ET

E

*

""

- M,—M

d

&

'd

P

^

n

1

P E UF A

4

*

*

"

-

x

"N

Bw

a

p m

"

*

».

p

P

o

n

E

--

al

Á

de

, $

w

*

--

&9,9)2

Es

—

^.

ES

R

J

s.

m

x

*

"

"

& l

E.

-

»

u l

p

-

h

*

^

.

24

Á

4«,

,

F

,

:

*

»

n

a.

LA

P^

ag

"

*

-

*

h

4

"1

u

-

-

P

P*

19

"-

|

r

"

T

*

phu

u

i

*,

"at

Av EX

-

aW»

E

d

";

?

J

r

x

:

d

"w

--

L

fw

*

!

*

*

h.

F d

d d.

*

L

P

p

i

a

Es

4

$

-

; »we

—

^ M

FT

28

d

?

M

J

E

hr

zL *

m

L

»

"

*

s

N

j

E

-

TR

-

!

"i

E

at

E

af

-

Á

*

m

*

»

*

-

»

E

*

H

*

"*

-

H

"

.

v

h.

^

at

x

r

-

á

»

*

| d

*

iE

——

——

—

———

MERSEUTUE

m a .

EL

E

"

w*

"

es

hi

3

L

E

2

ts

"

-

*

-

-

-

r

-

——

E

FUi )

(25.) &

IHI;,:S[CQ

a

Is

^Q

*

o

N

ä*!f!

la

[ &i

POv

[ «N

i

Ccides

&

G-

1dinai

AC

KE MLA AOUR GGG

N

GOUP

m

lls p

Præfatio.

Yus in

cddig

N

Ergimus in ardua materia d&'ïüxr Bus

m Da«

d

EccrEsiAsTICHS ad punctum illud prin-

Liberg

cipale, de RAprce & OmsciNE hujus Tu-

;

2

) Libe-

. R1$, inquirendo , unde derivandum fit

aolc-

i"r /1I'*

j

»'xx

- JUS, quod nuper dixinus Principibus

nilla

Aj

& Magi&ratui competere. Eo dili

o

[on

$I

d

$*

ngc?ln'

üus autem excutiendum eít pun&um,

Alocs

quia non tantum przcedentem matceriani illuftrat , fed

; (Pafia

etiam arma illegitima hoftibus PorTEsrAT:1s Pornrrricae

dratg,

Vonilz-

eripit; qui cum Donatiftis afferunt, nullum plané JUS CIR-

Sic enim

m (tx-

CA ECCLESIASTICA Principi competere.

5,

exclamavit Dogatus Sectariorum verfutiffimus apud Opta-

Oi

tum Milevitanum libr. 3. contra Parmenionem ; ,wid Impe-

.qui

ratori cum E«clefía V cujus tamen furori egregié tum 4sgu/fi-

L AUL*

au5 , tum laudatus 7dilevitanus ícfe oppofuerunt. Horum

O0*

veftigia ceu ab Eccdlefía purtore.approbata cum noftro Brez-

[ Yr

1i0, Gerbardo, Offandro & aliis premendo oftendimus in his

PQISR'

d

paginis penitius; unde & ex quo fozte hoc JUSS defcendat

je Ye

Deinceps TERMINOS quoque & F 1N E s defignabimus hujus

parih

Juxis; neque enim AssoruTAM Poteftatem AMagiffratui tran-

J

Ícribimus; fed ad Lineam Codic;'s $. LIMITATAM & re-

us pye

ftridtam.

&

i

Faxit Unicum & Sanc&tiffimum Ecclefiz füx C APu r,

jfto

& Redemtor Chriftus, utin VrA/ VERITATIS REGIA

oj

ambulemus: Ipfo enim Ducz nunquam errabimus, cum

non falrem DUX, fcd & LUX fit illuminans omnes, qui

illius RAp1os divinos adorant, &: Íequ unturi

D

CAP.

-f52 (26.) Ség-

Dn:

CAP. II

Ti

Jol

for

th fft Radix feu fons , ex quo JUS d

6

d

u

! catur

Principibus Sécularibus, circa Satrat

du

"Tes

A&enus vidimus prolixé, quod tum in V. tum in N. Teftamen-

H

to, Principes & Reges, JUS cixcA. SAcnRA exercuerint ; nunc

Ài

pauló enucleauus inquirendum in FoNrEM talis Junis ac Poteftatis ;

ia enim melius in Penetralia materiz & argumenti ardui ac nqbï-

[

liffimi deveniemus; ut Prefat;o indicavit.

PC

Hic autem vatiz admodum inveniuntur fententim. — Et primó.

quidem nón defunt Doctores, qui ad. us Geztium refpiciant, quem

:

n'l

1114

zefpe&tum etiam habet Hzgo Grorius ia tract. de fur. Majef. circa Sa-

«

cra: cui pralufit David Parens, celebr. Prof. Heidelbergenfis: & fe-

cutus:eft Jzznaemanmusin fepe cit. libro. Quanquam enim agno-

[f

Ícant, & inprimis Grorizslaté quoque probat, quod Jus hoc Suprema-

zum Poteftatum in Codice Divino fundamentum füuum habeat; nihil

i

C

ominus-cenfent id in Jure quoque Gentium fundari.

Altéra & à priorenon multum diffentiens, eft ea, quc ftatuit,

quod origo talis poteftadis à J u &z IN A ru R 4 defcendat;nam cum

24

fus Gennam,nibil aliud/fit; quani :effluviumi quóddam JuRrs N A-

IURZE um Ordine:ad confervationem Soczezarzs communis in. Ge-

nere Humano, unde qui flatuunt , quod fons 77rz« citca Sacra [it ex

ä

Jure Gentium neceffario agnofcunt, quod z prierz radicetur in. Jure

Natura. Vid. H Cazriag: de Off. Majeft. Civ. circa Sacra.

Alii difinguunt in. Magiftratu duo: Primum, in quantum eft

Magiffratus, fcu Poteftas fupereminens in homines, eos gubernandi

& tegendi, per Leges & Statuta humana, ad confervandam Rempu-

blicam in felicitate civili, & hoc refpe&tu putant ipfi-non convenire

poteffatem in Sacra, aliás quoque Pagano Imperatori competeret Jus.

in Sacra Chriftianorum , atque adeo in regnum Chrifti; quod pe r fe

fit abfardum: Alterum effe, quod fit. MMagiffrarms Chriffauns, qua ta-

lis,.& hac ratione compctere ipft Jus Circa Sacra, maximé ex eo ti-

tulo, quia Princeps Chriftianus fit Principale Membrum Ecclefiz; quo

refpexit B. Btenuus nofter in Proleg. ad Confeff. NU'irt. hunc fecuti

eopr

funt ex nofttis Theologis q:.?gmplurimi, quos longum effct citar

Dnn.

N

-j 7) fée.

rR

Dnn. Cs eft Brannemanunus, in tract..de Summa 12 terris Sacra vel

Polit. Poteft.. Pufendorf. de Hab. Rel. ad Vit. Civ. p. 204.feq. Ex Re-

formatis eft JVicolaus édeliss in Conftant.Samucl Marcfius & alii.

)

Alii ita loquuntur, ut dicant ]us circa Sacra & Rehgionem, fun-

dari in JunE TrnnrTOIUT, ac pertinere ad Regalia Superiora, ut vide-

»n.

re eft apud Celcb. Dn. Mevium 7. z. Dec. 305. Unde frequens illud-

Q

& decantatum natum eft , cujus eft Regio ilius efh Religio, de quo

T

AMatthb. Stephan. de Jurisd. lib. 2. p. 2. c. 7. Vid. Dn. Zbomafius..

)u

Peculiare .aliquid in hoc pun&o videtur, in Statibus Evangeli—

cis in Imperio Romano , quibus per Pae/ficatzonez Paffavieufem, &

Iu

oft etiam Wefbphalicam Tus circa Sacra eft affertum: ubi magna cít

f

inter Do&ores quzítio; an JUS illud tantum per Pacficationem in

illos fit collatum: An veró antecedenter ex Jure Superioritatis terri-

d.

Q»

torialis id habuerint; Item an fit PreENUM & PERFECTUM [USs; an veró

04

tantum FrpucrARIuM? de quo infra.

uid fentiant Romanz Eccle

fizz Defenfores , fatis ex Athletze

d-

-ejus Bellarmini Scriptis, & aliorum patet, nempe qui omne JUS cin-

il

CA SACRA unicé adícribunt Pontifici Rom. ranquam totius Ecclefiae

Chriftianz Caprrr & Prafidi; Unde cum Carolus V. Imperator Spi-

rz Conventum indixiffer Anno 15 44. ad fopiendas graviffimas tur-

i

Ar

bas Religionis, que Germaniam vexaverant , Paulus II Pontifex

Qer

acerbiffimas literas ad Cafarem fcripfit, atque Imperatorem graviter

reprehendit, quod SAcnA ad ipfum non pertinentia tradet. De qui-

31

bus literis multa nobis dicenda erunt fuo loco.

[

Alii Ecclefiam Chriftianam confiderant tahquam peculiare Re-

gnum Chrifti, quod proprio fanguine acquifivit , & cujus ipfe Uni-

cum Caput & Rex cít, qui miniftros habeat, 4 fe unicé dependentes,

li

O'.

ibus regat; un-

1'

& qui Ecclefiam, peculiaribus Conftitutionibus & Le

)

-de AMagifratui proprié nullum: JUS in SacnA Chriftiana compcetere

afferunt; neq; in quantum eft Z44ag/fratus,habens poteftaremfuperemi-

I$

-nentem, cam illa poteftas folum eitca Civilia occupetur, neque ut cft

c

- Membrum Ecclefia, cum Ma

eiftratus zz talis non fit membrü Ecclefiz,

o]

Ln

ficut Paffor ouA TALIS non eft membrum Reipublicz, fed minifter

l-

Chrifti tanquam Dozziz? & Regrs peculiaris.

Et. hànc fententiam docüezant. & magna vi defenderunt olim

u

Donatiffe , przcurfores hodiernorum Fanaticorum & Separatiftarum ;

Y

is Wirfea in Z7Mifcellag. In

"

:;de quorum furoribus videatur Doctiffimc

D. 3

Oq

-£92 (28.) &&$-

Hollandia eam defendunt-Viri alias doctiffimi Ti*igländi

us, Revius

Apollonius & alii; quanquam haud pauci in ea provincia fuerint &

adhuc fint Theologi , qui contratium ftatuunt, & füas partes fed Li-

M1ITATAS rclinquunt Magiftratui Polirico.

Caterum, quia hac ultima fententia nonnullos etiam in noftra

Ecclefia habet fautores, producemus ante omnia cjus rationes, & fun-

damenta, non tam noftris verbis, quam illorum, qui in hac acie pu-

gnarunt.

ä

Primó autem Jacobus Triglandius in Ácademia Lugdunenh Pro-

:

fcflor celebris zz zratlatm de Croili C$ Ecclefiaflica poteflate & facobus

ARevin, Col'legii Theol. Regens in Examine Differt. D. JVicola: Fede-

l& dicunt; Poreffatem in Magifiratu Civili pro Foute & Origine fua

A

habere Regnum Potentiz DEI, qua uti DEUS omnes creaturas regit,

ipfisque Leges prafcribit, maximé Creaturis rationalibus; ira Miniftris

quoque & fubordinatis utitur in hoc Regno videlicet Regibus, Prin-

;ä

cipibus , atque uno vocabulo Magiftratu Politico: Fundamentum il-

lius Deum pof'uiH'e in prima hominis creatione, cui marem primo

condidit, cui deinde faminam adjunxerit , ita tamen, ut Marem

fuperiorem fecerit, quz .Szperzorita: in marito aucta fuerit per

:

lapfum: Sic enim Paulum rem explicare 1. Timoth. 2. v. 12. dum ait:

f

dam eutm

4Non permatto snnleri autborttatesm u[uvpare im virum.

priov formatus efl, deinde Euaz: At MAdam nuon fuit feduilun, fed Eua

fedula vea transgre[[roms facta eff.. Poftmodum aiz laudatus 27:g/as-

dius cx aeneratione prodiit parentum in liberos poteftas, quam & Na-

n

tura ipfa di&itat, & DEUS ipfe fancivit in przcepto quinto Decalo-

1

$i. Crefcente poftmodum genere humano, & facta coalitione.

in ceetus, poteflatem feniorum ac primorum & confequenter

g«

magiftratuum in publicis focietatibus natam effe : Quam conftitutio-

D

hem & poteftatem fibi gratam , oftenderit DEUS in populo Ifraeli-

[7/

iico, cum Judices ac Principes tribuum à Mofe conftitutos , ratiha-

buerit; & quia in illa poteftate & authoritate Principes DEI potefta-

V

"

tem inter honmines re

R

prafentent , ideoque nomine Deorum. in SC:xii'

hii

pturis infigniri.

Á

on

Caterum hujus

poteftatis alium non effe F INEM -,äiiäzh pubfi;

cam & politicam tranquillitatem

,& c-onferv.atioin;xpþBoni- ;O(dipis

f

. feu FurrioNEzM BoN1 Civ;lis.

D

L

-»ecg (29.) $9$-

InumMA

lus

At veró DEUM aliud inflituiffe R EGNU v, quod plané S p 1-

L

RITUALE fit & toto Genere diverfum à Regzzs fub regno DEI univer-

fali, quod Pereu/i« dicitur conftitutis, nam Regnum ilud ffeciaster

& per certum PAcruM ?nter PArREM & FiLiüuM erectum effe, atque

lr

opponi Aegno Teaebraram, & porizs inferni; In hoc regno Regem cife

Ill*

Chriftum, Pfalm.7 2. v. 1. Efa. 9. v. $: 6. Jerem. 2 3. v. $6. quem ipfe

M

DEUS Pater inauguraverit, tanquam Aegezs in monte Szez , hoc eft

in Ecclefia, per montem Sion fpicitualiter reprefentata: Imó hoc re-

fO"

gnum ab ipfo Rege fuo Chrifto cum omnibus fuis membris fuiffe em-

7

tum : & quod acquifiverit, zoz asro C9 argento, fed prectofo SANGUI-

d-

NE fuo. Actor. 20.v. 28. Ephef. 5.v. 23. a $. 1.Petr. 1.v 18,19.. Id

(ua

quod etiam fubditi fpiritualis iftius regni cum magna gratitudine

i

agnofcant, & Cantico gratulatorio deprzdicent. Ápoc. 5. v. 9. & 10.

ttig

VA smatlatus es, &9 redemfhi nos per fauguinem tuum,ex opaui tribu €8

lfj*

lngua, populo, ac mattone, ac fecifli nos Reges C Sacerdores coraga Deo.

l.

Secundó, ait 7rg/azdrus , Chriftus peculiari ratione hoc R z-

110

€NuM, quod ipfe pronunciat zoez effe de boc mauudo. Joh. 16. 1. 5 6.

I

gubernat ac regit, & per torum mundum propugnat, non more quo-

e

dam politico, aut arinis politicis, fed virtute VER BI & SprRiTUs

i;:

fui; Nec Verbum hoc proprié cff? Legis, quod in Regno Potentia uti-

)

que fuum ufum habeat cocrcendo homines; (ed Verbum Evangelii,

(/ 4

quo peccatoribus omnibus contriris & afflitis, feu de anima falute

a

anxiis oftendatur & promittatur ccrüffimum remedium reconciliatio-

E

nis cum DEO: Unde Veibum hoc Evangelii Ferbum reconctliationis

o

nominetur, 2. Cor. $. v. 19. ejusque minifterium , minifterium Sprn1-

)ne

rus & Jusrrrr4 2.Cor 3. 4. que tamen JusririA non fit ejus

(er

genil, que alias in Statu Politico neceffaria eft, fed fit JusrrriA Fr-

(g

pE1, quz pro fundamenro habec jusr 1714 w Chrifti, & effe longé

di-

eminentioris Ordinis. Hanc igitur JusrrrrAM, Evangelii Matricem &

là-

Rcgni hujus Sernrruanis Basix cfle, quam Chriftus & ipfc pradica-

]l*

vit, & Apoftolos fuos pradicare juffcrit & quidem ex Authoritate ple-

d

niffima à Patre data. . Sic enim dici Matth. 18. Yf 14. AMibi dara ef

osnis boteflas ia calo €9 12 terya.

Profetiz ergodocete omnes gentes , &

Marc. 16. v. 15. ad]zte du pattudss,

j

Z

2 miverfum, pradicate Evangelium

mni creatura, qui crediderat $

((

wæ:—zïmtæ Juerit, [abvus erit, qui mn

cfedideri;, cqndemna&itgk.

D ;

Ex

u2 (50) féf-

pu

bu

Ex hac igitur poteftate. & authoritate Jefu Chrifti Filii i)ei, ut

Regis illius fpiritualis, derivandam z»4wi Triglandius Ecclefiafticam

f

otcftatem ; in illa confiderandum ipfius.fundamentum ; & ex ca de

)IC

ejus indole ac natura judicandum: ficut in poreftate Dei, ut Regis uni-

4

vcrfi generis humani in regno potentiz , conftitutum fuit fundamen-

Tu

tum illius porelIatis, qua dici folet Poteftas Politica. — Nam ipfum, ut

YK

c:li à Patre poteftate inftru&tum, miniftros illosfuos, à fe; fno nomine

2

m

al a.

ilve

Quare Zegatione: [na fungi. dicuatr nomine Chrifi. 1. Cot $.

t

yf. 20. jubenturque omnes pro alibus illos. agnoícere, dicente Apo-

G

ftolo. 1. Corinth. 4. v. 1. Sie zos reputet bomo (ícil. quivis) ut sminiftros

à

Chriffi, € diffeu[atores myfleriorum. Dei. Unde & illos infigni autho-

|

rirate Chriftus munivit, qua fidem illis apud homines faciat, & mini-

q

fterium illorum Venerahile reddat & fufpiciendum ; quando illis

q

dixit Luc. 10. v. 16.

uiVos audit, me audit: qui vos rejicit, me veji-

ü

cit: qHi Antem me vejicit, vejicit eum qui mifit me. Ex Joh. 20. verf. 2.3.

Quorumcuaque vemt[erutzs peecata vemittuntur us: quorumcunque ve-

&

tigueritis,vetenta [4nt. — Eciterum Petro quidem nominatim, fed re-

!

verà omnibus, qui omnium nomine Chriftum Petrus confeffus erat,

Matth. 16. v. 19. Dabo tibi claves vegui cmlorum:

uicquid lzgawrzi:

N

an terrá evit lgatum in celis, €$ quicquid folverzs in terra ertt [olutum

i»celz. . Deinde & toti Ecclefie , five ejus prafectis & re&toribus.

Matth. 1 8.v. 18.. 2den dico vobzs ; quacunque ligavevitis in terra, li.

N

gata erunt imcelo: &6 quacunque olveritis in terrá, [oluta erunt in cut-

lo

k

Quz rameromnia non fic accipienda (int, ac fi ipfis pro arbi-

;io liceret agere quicquid vellent, folvereque & ligare quicquid pla-

citum ipfis eflet. Miniftros effe Chrifti,in regno ipfius; fub ipfo, ipfius

poteftate ordinati, non Domini. Quare & ipfi, ut Domino & Regi

fuo, fidem fuam approbare, rationemque minifterii fui reddere teneri.

Hinc effe quod Apoftolus,: cum fuam fuorunique cooperariorum

in minifterio hoc authoritatem afferuiffet. 1. Cor. 4. v. 1. addat yf. 2.

3.4. Hoc antenz faperefl , veguiritur in difpenfatoribus utïfdw quisque

reperiatur. . Avshi verà pro guimimo e[f?, quod à vobis judicer, aut ab bu-

äï

mano judicio: Dominus efl qui me judicat.. Ex rurfum; cum eorum le-

gitimam poteftarem in Ecclefia fidelibus commendaffet, diferte dicaty

vigilandum tpfes effe pro ammabus fideluem, ut qui rationem fint reddi-

tgri. Hebr. 1 3. v. 17. Si ergo fua illapoteftate utantur.- legitimé, mi-

nusqueà Chrifto ipfis demandatum cbeant fideliter, verbumque ipfius

pure,

—-kä V(si-) S6g-

—

üt

puró; fine admixtione haümanarum vanitatum, annuncient, pro fidcli-

bus & finceris Chrifti miniftris habendos , illaque ipforum authoritas

l]

d

nomine Chrifti in illis eft agnoícenda: fecus illos ut impoftores re-

]l

jiciendos, Nam ficut in illis Chriftus , cum veritate & poteftate cjus,

agnofcitur ac recipitur; ita in his mendacium, & diabolus mendacio-

:n.

rum pater, contemnitur ac re

üt

pudiqtur, ut Chrifti veritas integra & in-

iK

violata in nobis maneat.

Hadctenus Tzzglazdius ; cujus totus difcurfus, fi in nervam con-

b

trahatur, id tradit: Magiftratum Politicum non poffe haberz Jus Cra-

0-

CA Sacra, & Ecclefíam. . Primó, quia Poteftas Magiftratus derivetur

[

0

à Regno univerfali PorExTL£e DEI, contra Jus circa Sac& A & Ec-

ll*

clefiam radicetur in RzcNo Chrifti, quod fit Regnum SrEcrAtE. Se-

cundó poteftatem Magiftratus Politici, pro fine habere tantum tran-

lis

quillitatem civilem & externam: At veró FrwE « Poteftatis circa Sa-

Jie

cra effe Salutem ateruam, adeoq;Poteftatem Magiftratusverfari tantum

'5.

t^

Bona terreftria: At veró poteftatem in Regno Chrifti effe Spirzraalez

& Supernaturalem.. Tertió, Regnum PorENTI4E ex quo derivetur

Qs

Porzsras temporalis effe in DEO ut Creatore; at Regnum Chrifti effe

b

Oeconomicum & MzptAroRIUuM , & derivari ex merito & cruenta

T.

Satisfactione, unde minifterium utrumque effe diftin&iffimum.

Átque ita contraximus, vcl etiam extendimus szedios termzizos

I5

—

7rigl

4

zdi, Kevii & aliorum, qui pro ea Sezteztia militant; quod

i

Magiftratui feu Poteftati Civili nullum competat Jus in Ecclefiam

æ-

ji-

ejusque Sacra, fed ut illein füo Fono permaneat.

Verum enim veró ha rationes 7riglagdzi quanquam fpeciofz fa-

/

tis appareant, non tamen nos dimovent ab ca fententia, quam in prima

LU

diflertitione afferuimus, nempe, quod Poteftati Civ. etiam Jus com-

zgi

f

petat C1RcA SacnA : Idque oftenditur luculenter ex ipfa bypotbefr

Jriglandiana; Nam afferit ille, ut vidimus, quod ea ratione competas

if

Magiftratui Politico tale Jus, quemadmodum Parentibus poteftas

ll

competit in liberos.

At veró Parentum non eft, externam & tem-

i

poralem tantum CunAM habere liberorum fuorum, fed prima debet

h-

effe , ut fint, ratione Animz, & zternüm fclices.

Et quis crederet

l

rimum noftrum parentem , tam fcgniter, vel impié potius educaffe

Afj

j

beros fuos, ut ipfis non fummis viribus imprefferit verum DEI cul-

/

tum, atque unde natum eft, quod /zcrifczzzz Abclis ex F 1pz fuit pro-

il

fcctum & Dzo placuit, quam ex manuductione & informatione Pa-

]U5

rents

i,

-2 (5:) 98 d

rentis Adami. | Sic & Abrahamo f)Eus teftimonium exhibet,v Quod

omnes domcefticos in. vero DEI cultu informaverit. Gen. 18. v. 19.

ab

Quare invertenda eft Ratio 7r/g/2zdu , hoc modo, fi'ex obligatione

quarti przcepti Parentes tenentur fummam curam adhibere, ut yera

DEI agnitio & cultus plantetur in cordibus liberorum, cur non eadem

Qor

Cuna Magiftratum tanget, utpote qui eadem plane obligatione tene-

»

of

tur ad Civium feu fubditorum fuorum falutem procurandam, prout

»a

Patet. refpectu liberorum. .Confentit nobiscum Facultas Theolg-

»a

gica Leidenfis. Th. 52.p. 819. vel. 43.

»h

Secundó; DEus in Regno Univerfali ac Potentia Creaturz fuz

rationali z'mþrejïz fui cultum , ficut sotitiazao fudi. Qua notitia licet

hu

jam per lapfum-fit inquinata, ex hominum vitio, ita tamen obligatio

i

ejus eft perennis; Quare ficut /z///ffendo in regno NArUmaE notitia

j

& Cultus ille omnium Con» rsus infcriptus eft, ita officium cujus-

hy

que etiam eft, ut illum obferver ; quilibet in fuo ordine. Parentum

(

officium eft non PRo Sz tantum illas zorit/as excolere, & ad praxin

(

deducere, fed etiam derivare in liberos, per majorem curam & cultu-

[/4 j

ram ; Ita etiam Magiftratus officium fe habet refpectu fubjectorum.

ali

Hinc porró gratis imó malé dicitur, quod Magiftratus tantum

£

refþicio.t fubditorum tranquillitatem & (alutem externam: Aliter de-

reg

finivit officium Magi&ratus humani Supremus rerum Recor DEUS.

W

Deut. 17. v. 19.-

2

Erquid aliud dicunt Pontificii Do&ores pro UsunpAron1o Pape

Romani dominio, quam Triglandius : ita enim fonant verba Bel-

larmini, &br. K.de Pontif. cap. 17. ex affe cum Reformatoillo Doctore

confpirantia: AMagiflratti nullo modo comvenire vegimen Ecclefíe, quod

ipfe vocat rebus Ecclefiafliezs fe immi[cere. & ibid. dicit, Maezffrarum

E

vegere bomine, ut borines [umt, mon atttem ut. Chrifliani, €9 pro f/ne ba-

bere temporalemn quietem €8 [alutem populi, uon autem vitam €$ felicr-

tatem [empiteruam, buac euim e[fe finem tantum Fpifcoporum [eu mini-

flrovum Ecclefie, C$ lib. g. cap.6. Polizica poteffas pro fine babet tempo-

valem pacemy Ecclefiaflica [alutem aternam.

Rectius longé fenfit Sibzandus contr. Grotium 11 $& Vedclius

;']E

de Epifc. Conflan: ni M. inquiens. 7Magiffrarus pro fine precipuo de-

bet babeve [alutem €9 felicstatem populi , mon emporalem /0/gm, fed

etiain vternam adeogque ad eum pertiaet cura vera veliguma ; qua upfe

Aum exerceiur,

fcr fà tenezur follicius effe de satroducenda ea , ubi non

€02-

-552 (33.) $€8-

GOIRSSSNEUS

quod

V' 190

con[ervanda ubi in ufa eff, winditdnda, ubi corrumpttur, veffamranda,

,;ione

abi collapfa eff, C$ 7:(€fiev;theec 0nna juxta prafcriptum Verbum DET.

yeta

Audiat Trigï:;ndius Petrum. Martyrem inter Reformatos Do-

dem

&ores nulli fecundum , qui Claff. 4. Loc. 15. Sect. 9. 1. ait : Principis

n«

OUE

» Officium eft, non tantum curare fübditorum corpora , fed inprimis

,,animas : Non enim convenit, ut Principem fingamus armentarium

olo-

,, aut fubulcum, cui tantummodo VeNrER, CaRo ac Curis fubdito-

^

fnz

,rum Cumz fint.

Sibrandus,quem paulo ante citavi

müs: ita de Magiftratus officio pro-

ficet

munciat: Aegzs effe eurare ut omnia retle €8 legitime fiant , non tautun

;atio

s politia, [ed etiam in Ecclefía.

Verum dumpolitiam adminiflrat, ipfe

titld

mon immediate omngia pro libitu fuo facit ; fed vel ipfe , vel illi ad quos

xjus-

bac jns pertinet, conflituit viros idoneos, C8 jpris peritos,per quos jus di-

Em

cat. — Hos jnrejtrando affringit, ut ommnibus ac fingulis jns aqualiter di-

axit

cant, eosque quamdin boc faciunb, protegit C9 defendits eosdem fí bac in

]u«

1

ve fcteutes voleutesque deliqzerz;m, €9 vel propter »unera , vel propter

aliam aliquam cau[am jus cuiquam perverterint , publica autboritate

[]f1

£ocrcet.

Cum . contra banc omuium Rerumpublicarum fundamentalem.

l-

regulam faceret Philippus , 8 per Albanum omnia ad fe traberet, uni-

0»

ver[a Belgica provincta pene ever[a fuerunt.

Plane codem snodo dum

Princeps Eccleftam gubernat, non omnia YMMEDYATE, prout libido fert,

y

facere debet; fed efficit ut illi, ad quos boc 9US pertinet, conflituant viros

kl-

idoneos, €$ Theologia peritos , qui populum DEI lerbum vetle doceant,

oft

Sacramenta rite adminiflrent , €$ difeiplinam ecclefrafhicam juxta DEI

od

Ferbum fIringant: defenditque €9 tuetur eos, quamdim [uo munere vecte

7

fenguntur: eosdem [everé coercet, fr vel Perbum falfa doctrima adulte-

d-

fAHL, AUE Sacramenta Idololatriczs ritibus eontaminant, aut dmz'qtæ di-

(t-

]&ipli;mm in .t]razmz'dem aut con[cientiarum carztficinam commutant.

ff-

Hoc sodo prifci Imperatores Eccleftam gubernaranut.

In hisverbis re-

il

&te docetSibrandus, quod 2agiffrarus Polit. Ecclefram gubernet; de-

inde quod viros idoneos conftituat, qui populum re&té doceant;

jl

Tertió eos qui munere fuo non recté fun

o

cuntur, feveré co&rceat ; fi

l-

vel Verbum DEI vel Sacramenta Idololatricis ritibus contaminent. Id

u

quod toto animo ample&imur.

Hac ergó tria ad JUS Magiftratus

/

rünent, &

quidem ex fententia Sz/randi,

quem mæïn Ggi!. "Apol-

"n

M

iU5 pro Íe & Trsglandio citat.

f

T.

E

Quod

-9 (34) jég-

od

nj

(ägd ulterius dicitur à citato Triglandio, 'Räv,ia, & aliis; ,quo&ü

u

Rzcouux PorzNr:.4 fícu ÜNIVERSALE,; ex quo fluat

I

Po:eftas Regum, DEO fit EsseN T1ALE; RzcNuM vceró Chrifti fit

1

Oecasamicrm ac MeDrATORIUM : Id, inquam, licet fpeciofum videa-

[

uir, non cft ramen folidü ac convincens, Non enim Regnum PorEN-:

11& & GnarrL£e in DEO, nec Récxuw.Effentiale & MzprAronIuM ;

fti

nec ÁDMINISTRATIO ütriusque ita. funt.divería, ut non poflint con-.

Ne

fpirare; Nam primó ipfe Salvator nofterin Sua PERsONA utrumque.

PO

Regnum combinatum habet in füutmma perfe&tione , ita; ut nec Re-.

v

gnum PoTENTIA, quód ipfi ceu Creatori rerum omnium foh. 1.

4

5

V. 1. 2. 3. Pleniffimé & Effentialiter competit, repugnet ipfitanquam.

Authori & Statori Regni GRATLE, nec Regnum G R AT£ adver-.

fum fit Regno PorExT:,F — Quin nifi in Una Perfona conjuncta

Cq

N

eflent, a&tum foret de noftra Salute.

junctio & CoxcoRD1A.

quqsque e-rgövmagngvef? Con-:

,

b

Unde ctiam in. ipfa Ecclefia fefe.o

p'timä mutuo juvant : Do-

d

cet id cgregie Prancifius Tunins Vir doGtff. Ecclef. libr. 3. cap. s. in--

V

quiens ; Ex £5 gua snodo dixisnus manifeflo conflat, non pugnare inter

9c

fe politicam €9. eceleféafficams admimhrattameza (quad Iymphartcz seutts,

perverfifimé impngnarum) [ed alteram alteri aptam e[fe,ac quodammodo.

T

fi

vonjuntldfimanz, [rue, ut pautis dicamms y wt corpts cum amma fte pa-

lticam. adminifhyationem eum fhieituahi €$ ecclefiaffica cobarere., Nam

q1

Jé quiés penitus vem iptrofpexerit, $ ugius cobéerentiam cum altera ami-.

enaducvterit; zs certe deprebenfurus eff, pullum tam magnum adjumen- .

f

tum politica admsmffrationi po[fe accedere, quam optima eccleffa admi-.

veratio , incumbens in [autlam Mlam €9 juflam [autlorum communro-

uene,y ut- parentem offciorum omnum.

Et viciffrm uullum tam potens.

fiemamentum [ecundum Deusn , ac uullam adeo cuftodiam ecclc]z'a/?fi-:

E

ce Adenimifiratiomss imveniri poffe , quam prabitura efl juffa pii Magi-

firatus. ataue fidelis myivea.

Hac gratiam ecclefiaflico ardint conci-

liat,illa autboritatem politico : bac ordinem Ecclefiaflicam afferit at gue

vindicat , illa ad politicum ducit. voluntates bomtnum €9 con[cientias. ade

propterea affutos quosque legrslatares m optimis rebuspublicts atque ame-

plifisaeis videmus amimos. [norum popularium; cum fibi, tum fuis legibus

veligionis [Betze devinxiffe ; Minem, Lycurgum , Charondam , Zalen-

cum, Numam. Eequid ob(ecro futurum eft fioptima ecclefra cum republ, -

120 u-

ædmg coulefcat ? Q beatum populum |4n qua uno ore C uno an

—

r

E

tïdgll:

st

n

E 5-)363"'

a

fan&zwjz commæ*z;ef«'ök?&m* cum cz'viliþciemæ con—

t aque adminiftratio ad

d

qud

rzendam €9

angendam con/þimwn'a ZNon suinutt illam baec adsaini-

u

fératio, fed altera alteram flautem confirmat, labantem flatuminat, col-

fti üt

idei-

dap[am erigit: [f bonsiues quibus comnaf[a efl , cogitabunt ferzw, €9 volent

vunt, coleuda iscumbere.

TEV«

zn [parta [ua, quam zatl fue

£a

Sic ctiam ex noftris Theologis celeberrimus quondam Lip

;

fium Profeffor Eilfemanusin Vind. p.12.2 2. breviter fed nervosé ait:

COl»

Nec June NarunZ, nec Divino diftincta effe hc officia, ut non quis

nque

Re«.

poffit fimul Regis vcl Principis defungi officio , fimulque in Regno

Chrifti fervire;. De quo tamen pundto nobiliffimo latius infra eric

h1

3gendum.

!Uäm.u-

Porro totus 7zigland:i difcurfus , id tantum probat, quod Prin-

rele.

nda.

ceps, five Magiftratus politicus non habeat Tus SprgrruarE & Fon-

MALITER. ÉccLEsIAsrICUM in SAcRA; id quod oppidó concedimus.

Done.

Habet tamen Jus ac Poteftatem c1R c A E A, quz pertinent ad

ExrzRNuM SrATuM Ecclefiz ; quod ut recté capiatur; advertendum

Do-

eft, Res SacRAs && ECCLESIASTICAS effe duplicis generis: Sunt enim

Ille

vel Purvug, vel PRiMARUuM appendices. — ResEceiefiaftice primi

Jter.

generis & ordinis funt ea, qua modo ante cetigimus ; nempe M ix 1-

ll

SreR1uM fcu Pr.gpicATIO EvANGELI, refpectu cujus Miniftri Eccle-

u

fiz dicuntur Oscououa1 Chrifti Deinde Adminiftratio Sacramentorii,

^ ng.

quz funt ea figilla, per que fitcol/ario & obfignatio feederis gratiz. R.

TU

4.V. L 1. " Tertió eft Clavas ligans $ foluens;in quibus zztrizfece con-

flli-

fiftit PorgsrAs SprmrrUALIs. Quartó eft difcipliha ecclefiaftica, qua

8

eft perfonalis applicatio harum clavium , quz fit per cenfuüras /prrz-

"

zuales ad fcandala cavenda, vel tollenda ex Eccle(ia, Matth. 18.v. 1 y.

d

16.17. Quintum eft REGIMEN SPIRITUALE, quovæconomia'Domus'

7

DEI IxrERNE difpenfatur & gubernatur 1. Tim. 3. v. Du ls.

lii

Primarum appendiccs funt titus facri & Ceremoniz in cultu fa--

l-

Zgu

cro: quz diftinguuntur ab Eutaxia; nam Obfervationes Ordizzs & De-

Itl*

cori propter Eutaxiam non dicuntur proprié ceremonis aut ritus fa-

d

éri; nam Lcges illé Eutaxiám fpectantcs communes funt Cro/l£ze &

Á

Sacris; In utroque enim Fono Decorggs & Ordo eft obfervandus; At

-

veró Rrrüs & AcTIO EXTERNA, que cx eö.;"pfæcisfä eft bona &

]u

laudabilis, quia fit ad colendum DÉUM , ut genu flexio, preces cum

j

elévatione mahuum, & fimilia, fünt Ceremonie, qux accommodantur

'H-

ad " ;p(uln cultum divinum. ' Perfonz :

veró Ecclefiaítice Lpr'opriö'.ü.ä

fi*

B.

LQ

gw

-895 (36) Ge8-

— D

L d

dicte funt, quz vocatiaze pugliba Ecclefiz fele

&z, ex Jure fpeciali res

P€I

facras difpen(ant. I. Cor. 2. v.2.

De Ritibus itaque pracisé ut facien-

u

tibus ad cultum; item de

Per[onis Ecclefiafliczs, eu MixtsTRIS DEI

plOl

ut talibus , an fubfint Por

ESTATI Supcriori feu Majssraxx Politicz,

PïOl

conttoverfia eft ingens, quz infra difcutietur ; nunc id tantum dici-

da

mus,quod magna opus fit ResrnrcrioNE, ac LIMITATIONE.

T0f

aaltl

Unde porró bené obfervandum , quod PorzsrAs ipfa Eccrr-

SIAST'CA dupliciter dicatur; nempe aut eft Poteftas O 5j gc 1v talis

tantum, vel etiam FoRMALITER Ecclefiaftica, EccrzstAsTICA. FoRMA-

&

LITER cft authoritas res facras, fi Fidei fi

nt dogmata, publicé pro con-

he

cione docendi,

& hominum conícientiis per exhortationes & redar-

li^

gutiones applicandi: fi Sacramenta, fecundum Chrifti inftitutionem

&

admihiftrandi: fi Difc ciplina Ecclefiaftica, fcandala per eam prohiben-

&

di & tollendi, voluntatem Dei efficaciter & perfonaliter applicandi, ad

Ícandalorum impugnationem & abolitionem : fi facri fint Ritus & Ce-

e

remoniz, de iis deliberandi, earum veritatem Ícrutandi, juxta V erbi

)/

divini normam: aut ceni

que fi Regimen fpirituale Ecclefiz, per publi-

gllæ

C€as & ecclefi

cas leges illud promulgandi,

E

& flabiliendi, ut id po-

dj

pulus fidelis religiofe ample&atur, & obferve

t.

il

Hzc poteftas FonMALITER EccLEstAsTICA

peculiaris,& propria eft

y//7,

Perfonis ecclefiafticis, Ícu miniftris,

paftoribus, & (enioribus ecclefize:

[

per eam enim exercetur regimen fpirituale & INrERNUM regni Chrifü

724

t

Mediatoris; quodregimen ecclefiz cft concreditum, & demandatum.

/i

Eft poteftas fpecialis juris, quia fpecialia quedam officia refpicit aliis

DX

illicita, & quzdam officia communia fpeciali quodam modo induit:

LU

quod jus pendet ex vocatione ad minifterium Hebr. $- V-4.qua voca-

9!

tone munus ecclefiafticum alicui demandatur. — Ad eos igitur folos

n

pertinet hec poteftas, quibus vocatio ecclefiaftica

,&e€x vocatione mi-

0

nifterium, fcu fundtio ecclefiaftica obtigit.

l

Potcftas veró osjecrrvs EccrzstAsTICA eft authoritas politicis mediis

n

& poteflate coércitiva procurandi commune bonum omnitim corum,

[

quos habet fuz jurisdictioni commiffos, r. Tim. 2.2. Rom. 1 3614$4

d

3. Nulla res, perfona, aut cauía, tam eft Ecclefiaftica, quin aliqua ra-

tione pettineat ad poteftatem hanc objedtive ecclefiatticam, qua: cir-

ca eam politice verfatur; non tamen ei, cui hzc poteftas objectivé ec-

clefiaftica competit, tribuimus re&oris fpiritualis poteftatem , nec

caufarum fpiritualium iudicis; non novos inflituendi cultus, non

3

pus

-55 (37.) $68*

T

Al teg

kperagendï facra, aut iisdem interdicendi, aut aliis hoc jus deferendi

ICien»

authoritarem, fed ut veritatem illam, quam ex verbo juftis mediis de-

DEI

promptam, & certiffimis rationibus perfpactam habet, authoritate fua

iticg,

promoveat , & ratam faciat, errores cultusque adveríos tollat , videat

dij-

denique, ne quid ecclefia detrimenti capiat. Et hzc talia Princeps

non meré Politica ac civili poteftate, ícd & modo Ecclefiafüico per-

CCLEe

agit.

: talig

Hzc itaque poteftas obje&tivé ecclefiaftica competit Magiftratui,

MA-

& quidem in omnes Ecclefias, quz in ditionis ejus terminis conü-

COf

nentur. Eff enim poteftas coaótiva externé Ecclefiam dirigens ;

«dit-

qualis non folis Ecclefie miniftris, fed Magiftratui inprimis convesit;

Jerm

& hac poteftas , non minifterialis, fed poteftativa eft & fuprema,

ben-

&, ut B. Dn. D. Ofiander loqui amavit, AncnrrEcroNicA.

"Audreas Rivetus , Vir inter. Reformatos doctiffimus , & cujus

l,:d

.

Ce

eruditionem in multis eftimare folemus ,. rem ita non malé expofuit

[]

'atbi

Poteflas inquit, ia Ecclefia, ffve circa Ecclefam retle diflinguenda eff , ut

ybli-

que qzz'äw comveniat, factlins itelligatur. — Trita eff apud Pontificios

diflintlio, tmter. poteflatem ordinis €9 jurisdilionzs: qua certe ff bene in-

|jo-

yelligatur , vejici non debet. lllam autem totam quamvuis eccleftafiicus

d

vindicent, falluntur. tamen,fi nullam quomodocunque intelletiam, magi-

f

s

flratibus relinquam:.

De poteflate quam vocant Ordinis, extra contra-

Yil

ver[iam ponimua,illam non pertinere ad magifiratum: cum enim illa coa-

u

Jfiflat 12 i qua ad Deum fpetlant; nempe ut olim [acerdotes offerebant

alis

Deo vi&lzmas pro peccatzs, [ic eram uunc Ferbi pradicationem €9 Sacra-

luit:

mentorum adminiflrationem non. dicimms mggz]lratiäæ competere: ue-

ue etiam eam jurtsditlionis poteflatem, quam ad farum interins dicunt

QCd*

veferri debere, qua non eff proprie coercitzva,fed magtzs fhoutanea, ut. lo--

'oiqs

[

quitur ,Gerf. de pot. ecclefiafl. confid. 5. quia fpante fe quis fubjiea, vel ad

aliquod [acramentum accipiendum, vel ad alia participauda, qua in mi-

nifiro ab ordine ecclefraffico proficifeuutur. - Queffio igitur de poteftate

dus

auvisdiblionss, quam votant in foro exterviori: qua etiam cum duplex fit,

IIf

m

diflingui debet; nempe ia eam qua exercetur per cen[uraa ecclefaflicas ;

quales funt Exconmenuicatio minor , id eff, vaterditlzo [acramentorum i

f

€$ major, qua quas ejtcitur ex Ecclefiacatu, donec vefi[cat: quam etiam

df«

«

xon tribuimus magtfiratui, cujus coercitiva potefeas etiam vatione eccle-

namuzs autem Ger[om dicat, potefla-

1ec

fiaflicorum eft alterim generis.

tem banc jurisdichiones ecclefaftica adeo vicinam effe jurmdiclioni fecu-

o

( h

E3

:

-B5 (18.) 8e-

lari 89 þolz'ticæ; quod Laicis imaä mnulieribus plemmg*zæ-, Q9 n

Jnnléas

cafibus commmnicari polfit executio €$ commaitti, mbil tale tamen Ma.

guffratui civili attribuimus.

"nAm tgitur jurisditlionzs potcflatesn t

ecclefifhicas & fBiruualibus vebutei adfaribamus ,videndum eff. EFam

B

Jpirttnalem C ecclefrafficam fi quis dicat, id ita unteliat debet , ut uon

li

I

f

farmaliter , ut tta dicam,fpiritnali 63 ecclefraflica dicatur; eff enim pars

(

potoflatzs politica. €8 tesaporalzs fed objellive ita appellatur; quia exer-

cetur circa res ecclefiaficas €9

[pirituales, tenditque ad eas a:/j?ffendæ E

confervandas. — Tales eff poteflas Symodos comvocamdi , CÀ ia ts extermi

ordinis caufa prafidendi s conflitutiones condendi , qua ad viros ecclcfea-

[

dficos im officto comtinendos faciumt, €$ ad coevcendos , qui turban im eccle-

Ícia

Fa movent, nec cen[mris ecclcfraflicis cedumt: minifiros ecclefra caum po-

pielo C Syuedrio ecclefiaffico conflituere; [f

ipezdia honefla ipfis affianare,

NI

É

2

p

holas erigere tanquam ecclefra Jeminartas 8 finsilsa. Jateriora illa tes-

Ro

Tu

pli» ut vetfe tratlentur à nimflris Ecclefiz, procurare debeu Magifhra-

tns, s tamen eadem tratiare non licet. — Hxc teftimonia latius expli-

ut

cata proponere vifum eft, ut Dnn. Reformatos in hoc

TU

punco potiqs

nobiscum fentire, quam cum Z7zg/azdio, pateat.

1EVAN;

t

Denique, quod ait 7rzz/azdizs in Regzo Chrifti fonare

TE

e ELIU Myficutin Aegzo Potentiz Legem, adeoque plané aliquid pe-

euliare ibi effe; Id robur non habet: Nam Ev AN GEL TU M adeo non

qu

adver(atur PorrsrAT : Politicz, ut potius egregié confpiret: Sic Sal-

Qu

à

vator nofter, Pharieis Regimen Czfaris faftidientibus dicit : Dare

M

Cafarz, qua funt Cefarzs, C8. DEO , 2ua fupt DEIL — Porró hoc inter

N

prerogativas EvANGELII in Novo Teftamento fonantis habetur; quod

di

Reges fint futuri Nu TR1c11, & Regine Iurrzces. Efa. 49. v. 213.8

it

cap.6o. v. ro. Tales ergo ex Vaticinio Efaiano habebunt. &

€

ge; àc

Pl

Regzna cutas pro Ecclefia Chrifti, ejusque Fidelibus, ut ipfis nutrimen2

f

tum fint prebituri. ^Quis autem majores curas habet pro aliquo,

li

quam qui NUTRIMENTUM przflat.

Nec per hoc vitaperantur Reges

à Propbera, quod curam habeant Regni Chrifti , ed potius laudan-

tur, & Ecclefia Novr TrzsrAMEXNTI grato animo tale NUTRIMENTUM

;

agaofcit, & mavult fub Imperio PRixcrPUM vivere, quam füb tyran-

&

hica PorrEsTATE Peontiiciy Rom.

M

qui in CoNscIENTIAS ABsomTUMi

POMINIUM Pi—ætcndit.

i

D

' CAP.IV.

mene]

27/7h

! Ma-

. CAP. IV.

207

Eitth

E kaami?zdtuk.iäu'd puntium, an Potdiaïi Palz-

? 10

] p.grr

pico, iy quantum refidet 1n Perfona CHRISTIANA, ddeoque

EXt-

m MEMBRU

M Ecclefa Principale, ex eo

guagmi Tn*gm

»

]

5

cqmpetqr JUS i» Sacra Y

Tetht

lffi-

oc eft illud punctum, quod etiäfn fümma vi & contentione tra-

(Cie

l

H

&atur tum à Theologis tum à Zwrzscozfuitz, & eft neceffarium

! po-

ciuu, ut'priora rc&e intelligantur ; eft atitem advertendum fupra

J

citatos Do&tores Reformatos , uti eft Triglandius de Poreft. Ecclef.

Ohi-

Revius in Exam. Difp. de Magiftr. p. 7. 8. 9. — Et G. Adpollonum

multis cotitenderé, quod Cug 1sr1AN1sMUSs in Principe non faciat,

"u"'l'

Ph

üt ille fit PRiNciPALE MreMBRUM in Ecclefia, nec quod 'exind.e ipfï

ts

JUS in facra competat. — Ex rationibus fequentibus:

Et primó quidem inquit 7riglazdizs p. 78:.— Ex hoc quod po-

teftas Ecclefiaftica orta eft à poteftate Chrifti Regia; ficut ex PoresTA-.

TE DEI Un i1vznsaLi poteftas Civilis, luce meridiana clarius evadity

-

o

quod Magiftratus, formabzrer fic di&us, raone officii fui ac poreffarze,

nullo modo dici poffit MEwsRuM Ecclefiz ; Sicut etiam Vice verfa

jl

4it

M N1isTER vel Paftor Écclefiz qua talis, dicinon poffit MEws&UM

(

Réipublice. Eft quidem, pezgzz, Magiftratus fidelis MEM5RUM Ec-

clefiz ; verum non Quà Magiftratus, fed Zarerialiter conüideratus,

od

ut homo f/delzs, qui Magiftratu fu

neitur.-

Sicut etiam ex parte-akera

P:ftor fcu Minifter Ecclefiz, Z4ezzbrzm cf Reipublice, Materzahter

;

é

fumtus; 244 fcilicer Civis, qui Minifterio E

Fclþ;ï; eft adhibitqs. H«

*

andims fads fabtilier.

y

?rigl

(

D. Revims ita. Principalitatem: Membri Ecclefie in Magiftratu

Polirtico deftruere fatagit. — Magiftratus , /z2/7 , aut eft Pratipiim

M

AMembrur Ecclefie, vel gua Magiftratus, vel quà Fidelis. Non qua

fidelis, quia fides eft ieimpoe id eft xqué preczofa 2, Petr. 1. v. 1. Nec

f

€o refpectu im Chriffo esí aut fervus aut liber &c.. Col. 3. v. 11 Gal.

3. V. 27. ac proinde nec Aex nec privarus, ut annotat Chryfoftomus

Rom. 1. v. é. Non

Clefiam.

þ'qquä A?gzgïz'þ*mrm , nam eatenus eft ExrRA Ec-

2

-Tcrtiö

* $62 (40.) $9- -

'Tertio inquit Guil. Zdpollonius : Quia CXïtha, mundana, tem-

dp

tern

. poralia, qui ad hujus vite üfum pertinent, nihili funt aut eftiman-

fin

tur fub regno Chiifti, & ftatum membri ecclefiz non extollunt: ideo-

oft

que ille refp

e&us huc non Pertinet— vigie Jac: 2. a. 2 3. 4- $. 2. Cor.

5, IG.Galn 5.6- &CI

fort

2. Ecclefia eft Chrifti corpus Coloff. 1. 24. Nulla dignitas aut

dim

poteftas externa conflituit aliquem magis membrum Chrifti, aut ma-

feni

jus & principalius membrum corporis Chrifti: fed fides, pietas, dona

gratiz & fpiritus, quz unicuique membro fecundum menfüram im-

ïnc

e

hi

rtiuntur, & munera fpiritualia, donis Spiritus adornata, conftituunt

h

ominem , ut fit oculus, aurís, manus, pes, vel aliud aliquod mem-

brum, majus vel minus przcipuum in corpore Chrifti, in ecclefía; uo

Iijd

patet ex 1. Corinth. 12. per totum. de quo loco Parkerus libr. ;. de

D

difciplina ecclcfiaflica pag. 3 2 2. €9 fame mibil aliud ex 1. Cor. 12.v. 77,

Y

concludi poteff, quam pracipuorum. merbrorum excellentia , propter do-.

norum C9 funtitonum vartetatem.vide & Chanzerum pag. 12. dePon-

E

(4

tifice Romano, qui ita inquit, Z4po/foli zzezs eff, ut a comparatione cor-

t

poris bumami doceat anembrorum ecclefia coharentiam, quam uon inape-

diat, imo adjuvat potims , varia domorum Dei diftributio, ideo memfbris

il

corporzs preffantioribus comparat eos, qui plura accepilfent dona fpiritus;

D

zdeoque locum ilufiriorem fortiri i ecclefia.

j. ait: Primaria & przcipua membra Chrifti in Ecclefia Spiritu

San&o przdicantur & ítatuuntur illi, qui primario qualitatibus fpiri-

f

tualibus cognitionis, fidei, pietatis, zeli &c. induti & ornati fuerunt

Phil. 3. 1 $. & Hebr. $. 15. 14. etiam inter Apoffolos Gal.5. 9.

l

4. Apoftolos minimos, & infimi loci membra, agnofcit apté ad

dignitatem judiciorum, de rebus hujus vitz , promoveri poffe in Ec-

.&lefia 1. Cor. 6.1.2. 3. 4. — Et proinde tanti non effe illam potefta-

tem, ut in

evehat.

precipui membri Ecclefiz ftatum , hominem 1extollat aut

E

5- Qui precipui funt in prarogativis, &privilegiis Ecclefiz, non

|

»

tantum internz, myfticz, & invifibilis, fed & externz ac vifibilis, &

in aCtionibns, exercitiis .operibus, & effedljs eorum, illi funt przcipua

Ecclefiz membra; atqui non Magiftratus ob dignitatem fuam politi-

cam & remporalem; fed Fideles ob qualitates fpirituales fidei, charita-

tis, & communionis cum Chrifto, precipui funt in privilegiis, fructi-

bus, opcribus, & ?ffqg&is, qua ab Ecclefiz fornia, effentia, feu natura

def

ETE

DEGV E

Itl«

dependent. Forma enixi; Ecclefig, ut recte Amefæ in Medulla, in«

Tf

terne, myfticé & invifibiliter confideratz, eft Frpzs: ut enim Fides in

deo-

Íingulis fidelibus exiftens diftributivé ,- eft forma vocatorum ; ita in

Cor.

omnibus colle&ivé fpe&tata , eft caetus vocatorum , id eft, Ecclefie

fotma.

Hactenus Gu zdpollonmius.

$at

At veró hac Sententia licet multum fübrilitatis, quin & folicitu-.

Id«

dinis pro Regno Chrifti videatur habere, vera tamen non eft, & dis-

fentientes habet, ex neftris Brentizm in proleg. ad Confefs. N ürt.

if)na

lifje

cobuin. Heerbrasdum n Aunot. ad Doni à Soto libros. ïah Gerj

JUDU

bardum in ttact. de Magiftr. Pol. D. Scberzeram & alios.

Ex JCüs Dn. Reizting; de Regim: Secul. & Eccles. ^ Brunnes

[llu

.

mann de Jure Ecclef. Ziegler de Jur. Majeft.

; ul

Ex Reformatts Doctoribus primum nominamus zsdreaps Five-

, de

um T heologum eruditum & gravem, in explic. decal. qui agens de

J

ure Vocandi Paftores, quod Jus Zrzglazdius €$. Revius fimpliciter

/»

ofle

Ecclefiz tranfcribunt, ita pronunciat: Jus vocandi Paftores ad to«

(f«

tàm Ecclefiam pertinet, ergo etiam & infigniter ad MAcIsTRATUM,

tum quatenus eil Ecclefis MEMBRUM rattone Perfona: cum enim yu &

Jj«

s/lud toti etiam populo competat , non poteft excludi P vus Magiffratus ;

rl

tum anaximé vatione Muneris, cum populi fre CApUT.

DA

Paria habec Nic. Vedelius p. 17. inquiens: Magi

ftratus räfpe&ü'

Ecclefix eft DRu&c 1»UUM MrMBRUM Ecclefiz , & co refpectu partes

jti

fuas habet in Vocatione Miniftrorum Ecclefiz: fic & Politicorum fum-

Yi«

mus, Samuel Pufendorf, cum multa enarraffet circa qua fummi Zj-

Ut

erantes in Ecclefia verfari debeant, tandem concludit : Quia

etiam Doctores officium fuum negligenter aut prave obire, adeoque

T

diffidia & offendicula contra doctrinam 4 Chrifto traditam gignere

E

queunt, Rom. XVI. 17. íummorum Imperantium eft confüituere, qui

(a-

in Do&ores Ecclefiz infpe&tionem habeant, eosque; fi à limite abcr-

aut

raverint, corrigant, aut co&rceant.. : Ecfi, cum ifti quoque Infpectores

fint homines à peccatis non exemti, curandum fit, ne iftorum pote-

il

ftas nimis fit libera, fed ut & ipfià reddendis rationibus non fint im-

munes, & coram Principe, aut Con(iftorio in eum finem conftituto

ui

conveniri queant, fi & ipfi limites officii tranfüiffe, & Miniftro cui-

jtie

piam injuriam feciffe arguantur. - Ia omnia cum ad bonum 'ordi-

itg-

nem in Ecclefia faciant, & vero à nemine commodius procurari que-

Q«

PR1-

Ua

ant, quam à f nmi 'Sfïmpe.rantibus,mani-fe&ufn eft, Principes, ut :

MA*

d«

d

(42.) $68

aA

MARIA MEMBRA Eccts 1.5 , illarum fibi rerum curam recte

7'!117)1

vindicare. Vid. de HabituReligionis Chriftianz pe? 13-

st

ANec defunt valida rationes pro hac fententia. Nam primó, ficut

Cl

4u Genere ChrifHanifmns , (eu Chriftiana Religio & Fides Pen. Sg in-

/] ll

ducunt - fümmam obligationem ad cultum DEO. VERO przftan-

[

dum: ita Principem, €x Pracepto Divino Speciali Pfalm. 2. fortiffi-

fhti

mé firingunt, « ferviat Chriffo, hoc eft ut omnem adhibeat cu-

tit

ram , quo cultus DEI re&té ac finceré , & fecundum Normam Scri-

th,-

puurz Sacrz, cum ille ut REX & . .CAPUT Mznb 14 ad hunc

táti

finem omnia in manibus habeat ; Huc pertinet, quod 24íuguffinus oit

Tá

de. Corre&. Donatiftarum ad Bonifacium : Ez zzzc Reges intelligite,

li

erudimini, qui Judicatzs terram. Servite Domino in timore,C4 exaltate

din

C€Au Iremore.

uomodo ergo Reges Donmino ferviunt in timoret uft

ea, qua contra juJa Domini fiunt ,religiofa feveritate probibendo atque

gm

[

pleclendo? . Ahiter enmim Jferuit, quia bomo eff, aliter quia etiam &9 Rex

lic

ef, — Quiabomo eff,ei ferait vivenda fideliter: quiamero etiam Rex eff,

d

Jeruit leges juffa pracipientes €9 contraria probibentés , comvenienti vigore

fauciendo. . Sicut fervivit Exechias, Incos €9 templa idolorum; C$-iMla ex-

(

€elfa, qua contra pracepta Dei faerant confhruila, deffrnendo. Sicut fer-

[

vivit fofías, talia €3 sp[e facienda. .. Sicut eruiuit Rex- Niuivitarum ,

de

nniver[au ciVitatem ad placaudum Dominnum congpellendo. Sicut fervi-

d

vit Darius, dolum fraugendum in poteflatéra Danieli dando, €2. izimai-

-€05 &juts leonibus ingereudo. . Sieut ferviuit INabuchodono[or, de quo jam

fe

-dixiguus , onmnes in vegna [ra pofitos à blafbhemando DEO lege terribili

qprobibendo.. du hac ergo ferviupt Domino Reges ia quantum [unt Kegos,

*

um ea faciunt ad [erviendum hi, qua mon po[[unt facere mfi Reger-

; Porró, Reges ac Principes.funt 77carzi DEI non faltem in e-

£no PorsNTLE, fed & Gnar1,(ünt enim à Chrifto conftituti;. Sicur

E

ergo VicAn 11 munus & officium eft, ut Principalis fui negotia cuin

3

fumma cuta tractet: ita DRINCIPIS quoque Chriftiani officium. &

obligatio fumma eft, ut PucrPALis fui negotia, hoc eft; RerigroNEM

& Cultum Divinum cum fumma Cuna tra&tet , quod bené expreffit

Stephanus VVintontenfis, Epifcopus "nglus in. Orat. de Pera. Obedientia:

Sed andio bic obffrepenter quosdam , €8 magna quadam cum feveritate

objurgantes, quod umv potius diflinthine uti maluerimy,quam trita illa,

qua vegimina tam commoade, ut sf putant , fecat, Principis videlicet, &8

ndum

£c€1£f£a nittun, nt i/!zaf jï: zemparaliutm a boc fharitnaliumy fecu

73*:*47?)

-B2 (45.) S&8-

"us

qmzm difin&ianem P

rinceps tauquam lumtinare mintus ea cz)*et,-?uæ Jfunt :

fici

motlis, catera qua funt [piritus , Q9 diei, foli Soli veltuquat perlufiranda.

fane diflinilio, €$ tenebrarum plena. . Nam fi Principi Cbri-

E If

Calzgingfpz

fliano. Regss adbuc nomen relinquis, ut. D

E1VICE in terrís non prae[fe -

lan-

folem poptelo, fed ipfum etiam regere, atque adeo dirigere temeatur: pri-

;'tiff :

(l«

mum quaro,quam tandem viam tufiflet vegendo Rex Chrifliantu , ut du-

cat populum Chriflianum, verttatis ue, qua ducat ad vitam, an menda-

tl«

cii, qua properet ad mortem? INam media ia vunlla usvenitur, ff veri-

unc

tatii? quam mihi [olam curam marras verum zemporaliuma, [eriptura cla--

, àit

mante, Primum quarendum effe regmim Dei,catera vero non quaren-

fut,

da, fed adjicienda Dei bemgmitate ? [Gilicet im privatacujmque [olicitu-

|ute

dize quarendum eft Regnum . Dei, €8 $m Principis adminifiratione negli-

af

gendum, aut [altem non curandum ? dlud eff certé, cum vererentur bo-

5726

zi bomints, ne quis aliquando Rex nimitem [antlus futurus fit,hic vide-

Iu

licet ne virtutis ve[figia altiora inprimat, bello [eilicet commento cauen-

an

dum putarunt Principts quidem munus ita circumf[cribere, ut. sibil ipfe

ZW?

babeat penfi , fui cives boni ne fint , 'an etiam non frat , Lomtate quidem

x*

Chriftiana, profe[fioni congrta , modo mom prorfus. uefandis fceleribus ,

-

ac facinoribus fiat ita infamati , ut ab bominum uatura degenera[Je vi-

"r

deautur. — dtaque ne furentur,ne occidant, ve vim bonts izfärmt Laict,

"

id veró curet Rex3 non veró ut ex animo colant Deum.

3

*

Tertió Imperatores & Reges Chriftiani in primiti

va Ecclefia

i

at

femper exiftimarunt, fibi ut Imperatoribus, & ut Chriffianis, adeoque

7

ut Pr.ecipUrs Ecclefie MEMBIus CuRAM incumbere S AcR ORU M.

gür

Sic Honoriss Imperator id pro maxima parte offczz fui , ut Chriffiauus

& Fidelis cenfüit, ut CunR A M Religionis & verz FrpE1 haberet; Sic

h-

enim ejus verba fonant Imperatore, & CarrrE tum ]mperz'i, tum .£c-

aut

clefía digniffima : Zurer Imperüi zoftri maximas CunAs: Catholica Le«

7;, fcu Religionis Reverentia aut PRYM A ant SOLA eff; neque enim

aliud aut belli laboribus agimus, aut pacis Confilts ordinamus , wifi ut

?M

Vsnüw DEI. Curruu, Orézs uoffri plebs devota esffodzat. Pulcher-

[it

rimum hoc Impetratoris Edidtum Ecclefia Chriftiana . illius temporis

/

plané non réjecit,

q«ua(i hezc CugA pro Cultu Divirio ad. Imperatorem

(

non pertineret, fed fummé approbavit: ne

ue ipfeCafar hanc Caram

i

h

pro Curru Divino & Fide Catholica habuit, pracife ut Cafar, fed

j

etiam tit Fidelis; cenfuit enimfui O gr1 c11 cffe, ut tanquam Qhriflia-

pera. promovefeu

Hss Chti&i*anaü*fl quoqueFidem omni o

Et

F

2.

[

-R5 (y-) gege-

Er quefo num PrerAs & Frpss in Priacipe debent effz aof2 ut

«i

nil

ipfum non impellere debeant , tanquam M o 1v u* veré Divisux

ad CunAM habendam fummam, ut. Ae/igzo, Px&rAs, & Frprs in toto

E

ipfius Imperio & apud omnes fubditos plantetur? cum & Iw Sx

n

0

nihil fan&ius fit, quam promovere Causaw DEI; & praceptum ex-

inf

preffum fit Regz; in monte Sroz, hoc eft, Chrifti, in Pfalm. 2. z* Reges

€2 Principes ipft [erviant ; ut fupra quoque jam tactum. Quomodo au-

Q

tem melius fervire poffunt, quam promovendo ejus caufam? Et cur

TE

negabimus Zrszcipes Chriftianos effe pracipua membra. Ecclefia , cum

Y

fint ex juffü Divino Cusropzs utriusque Tabulz? ubi Tabula prima

Legis D1v1N46 circa RE11610NEM & cultum DEI uncé verfatur;

T

&

uis negabit ZzcariuzoR egis, przcipuum effe MembrumReipublicz

Ti

&

4

uo modo Carur, quod PzR Sz Principale Membrum eft in cor-

i

ore humaàno? Hinc etiam Ecclefia Anglicana non dubitavit, Hen-

f

rico VIII. & Succefforibus nomen CaAPrT1s in Ecclefia tribuere, ut

oftenderet; Regem Primarium ac Principale effe MEMBRu M Eccle-

mpetat. '

k

fig, & cui ceu Cap1T1 Directorium co

Unde ad rationes diffentientium difficilis refpon

&

fi

10 non eG:.; Et.

E

uidem, quod dicit 77zg/aedim Poteftatem Ecc/efrafficaga ortam effe.

1

a

Poteftate Chrifti Regia , ficut ex Poteftate DEI uziverfali Poteftas.

civilis.. Erg

i

o Magiftratus non Pote& effe Membrum Ecclefiz, forzza-.

liter ratione officii fui-

Refpondemus; fruftrà opponi tanquam contraria Principia, Re-

num Poteutia & Regnum Gratia , cum in ipfo Re

o)

x

e noftro Chrifto

fint conjunctiffima; Quare ficut non poffum dicere, Chriffi per f2z-

gquinem , páffionem G6 mortem [uam & per omnes illos actus bumilia-

ziont*, qui leguntur in compendio Phil. ». fundavit Re

o

o

num fuum;

Ergó in Regno PorENTI4 vel defos, fuit, vel a&tus ejus non cxer-

cuit, vel de fa&o non exercet;aut etiam, quia Regzuz illud fan&iffi-

mum per HuwrL1 AT roNEM fundavit; Ergo non eft Caur illius: Er-

o nóon habet PRINCIPALITATEM MEMBRI in Corpore fuo

Myftico, in Ecclefia. Sic non fequitur: Princeps Chriftianus habet

fuam Poteftatem à REcNo PorENTLE 5 ergó, ut talis nihil Poteftatis

habet, in Regno Gratiz; imó qua talis, ne quidem Membrum eft in

Regno Gratiz; Hocinquam, non fequitur: Deinde fupra di&um, quod

Magiftratus, curam; debeat gerere Keligionts, maximé etiam ex titulo

alé ing- '

VICARII DEI, quiip(i, ut dagifiratm cft, competit. . Sed m

telligit

4

enidtlboscaniti:

-B2 (45) 68-

/a, Ut

teuigit- VI&ARIATUM füum ille Princeps, qui putat , DEUM 1*?;

INQM

nihil exigere , quam ut Civibus zezzporalber bené fi..— Unde etiam

toto

Ethnici Reges & Principes pro maxima parte officii fui reputarunt,

VO

cuvare Sacra,& circa ea juxta Lumen Naturz difponere;cur ergó idem

| x«

non attendet Magiftratus Chriftanus, qui ex Verbo DEI plenius cft

?e;go;

informatus, in quo confiftat VICARIATUS DEI? nempe ut ferviat

!dl*

Chrifto, utpote cui Pater omniaia manus dedit, tum in RecNo Po-

Cut

TENILE, tum in RecNo GRAT r£ ; Servitus autem illa confiftit in di-

u

ligenti CURA, ut omnia in Ecclefia recté procedant.

mi

Porro precifiones illz; per QuA defignatz, meré funt SescurA-

Fur;

T1VA, & in PRAx1 turbant potius, quam zdificant. Utex exemplo

Iv

Triglandii conftat de Paffere, de quo dicit, quod non fit Forza/zter

Ü

1a Íc.

0f»

membrum Reipublice, ut Paffer; Sed tantum AMarerialiter ,

ell«

i

fit Civis: Tales, inquam pracifiones, & 4//fiztiiones non adihicant :

üt

Nec Paulus ita difünxit Rom. 3. cum dixit: omnem Animam

lt«

eífe fübjectam Poteftati fupereminenti, Ergó etiam Pafforz: Anima

eft (abje&ta ; an Paulo dicendum fit, quod zeaterzaliter tantum id

k

eirca Miniftros Ecclefiz fit verum, valde dubitamus?

f

Quod fecundo ad D. Revium fpectat, qui ait: quod Maäzl/im-—.

l-

tus Chriflianns, ideo non poffit dicit PeesmpUUM Ecclefix Membrum,

quia F1DEs fit eque preciofz 2.Petr. 1. Refpondemus: Fidem qui-

)«

dem fecundum fe fpe&atam, egue effe preciofams at f fpectetur, per

()

ordinem ad Su£jeifa, tum multos gradus habere; nam quod f/4c; ex.

[

gr. Apoftolorum non major, firmior, & ob hoc pretiofior fuerit poít

confirmationem Pentecoftalem , quam ante, nemo dubitare poteft.

Item quod Frpzs in Paulo, vel Stephano non fuerit Precioiïor in &-

ftimio divino, quam alicujus hodie Fidelis, quiad tantam conftantiam

& alacritatem non pervenit, etiam vix quisquam afferet.

uod ad Apollonii argumenta attinet : ea

lus non probant»

qüam quod PRiNCIPAL1ITAS in membro Chrifti

$

pectanda fit ex do-

nis Fidei & pietatis, id verum eft, & Revio contradicit; Sed non ex-

inde confequens eft: Ergo Magiftratus Chriftianus ut talis, non eft

Pracipuuis 1n Ecclefia Membrum , — Quia Principalitas hic fpe&tatur

non ex parte Coxsr1rUT ION1s INTERN/& membrorum in Ecclefia ,

fed partim juxta Orr rc1UM, ubi ex Jure divino Princeps Chriftianus,

aliius & fublimius þabet OrFICIUM Qrcg Regimen

4

Ecclefie & CU-'.

$

RAM

., ——ao-g (46.) Se&-

[

ass

RAM Circa SacRA, quam alius à plebe Chriftianus, cujus Orricruw

eft, Principi Chriftiano laudabiliter CincA SAcRA difponenti o£ed;-

franr

entiam praftare. — Ad ctera ex didtis fgcile eft refpondere.

CAP.. V.

J

il

ud

Dw

An & quale JUS CIRCA SACRA acceperint

quxr

VI PACIFICATIONIS Religiofz/um

ÀN

: Protepantfs

Paffavienfis, ts Ofzabrugenfis ?

d

)j

Acem R.eligiofam, Legem fundamentalem ac perpetuam effe Im-

n i

P

perii, cujus Authoritas merito Sacro Sancta debear effe, utpote à

j

qua SArus & TnANQui1LLITAS Imperii dependeat, re&té dixit Excell.

$UI

Dn. Schweder Jur. Publ;p. 6o

fus

Sed hic Quzftio no

biliffima eft; quid proprié per Pacez Relz";

15

giofam obtinuerint Proreffantes ? ubi varii funt modi loquendi , inter

1131

quos nonnulli PACcEM ipfam haud obfeuré vellicant, & zzraram red-

6j

d4nt. Nam quidam dicunt: per eam Pacem Swfpez[zm tantum effe

lles

furisdichioném Epifcoporum Pontificiorum, in terris Sratuum Evange-

Dor

licorum ; qui modus loquendi eft Nicolai Eberhard. Jun. Confil, I.

Th

num. 178. atque ideo ambiguitatem haber, quia fi prefsé accipiatur,

tum Proteftantes haberent quidem Ex&Rn cyr1uM wrz Eptfeopa-

ld(

ls in ditionibus fuis, Acrus contra primus refideret in Epifcopis Pon-

P«

tificiis, SuspENs1o enim & Qu r ss ab acf» feeundo , arguunt adhuc

Q

atlaum primum.

y

Unde Celeberr. JCt. Zhbeodorus Reinking m tract. de Regim Sec.

d

€9 Eccles. afferit: fufþenfionem illam Jug rsp1crioN s Eccres 1asr1-

c«& non Nsear 1vz, fed TRANstAT1 v£, hoc eft, cum p/ezo affetia fa-

&

&am effe ; quia in ipfa couffitutione PRAGMATICA cozcedatur facul-

f

tas ordinandi & exercendi Religionem, conftituendi Miniftros Eccle-

H

fi», & Minifteria quod non fit privationzs, vcl negationis, fed a&tus

& effc&us.

T]

al

Alii putant, quod omnia quz conceffa fint Principibus Prote-

ftantibus circa Jurisditionem Epifcopalem, tantum per modum To-

q

LERANT I £, propter temporum Conditionem conceffa fint; qua ipía

Ü

TorERANTIA mutata facie rerum, colli facile poffit; & in hac fenten-

Fran-

!

tia haud obícure c& Cärgm?as*;'; aperté vero Dilligenfes; Quin

cifcus

r

Boj (47.) $68

lol

cijcus Burckbardus de Auton. part. 1.cap. 3. ait 'R ANSACTIONEM

TCTUM

PAssAV IENSEM LOCRICATAM €

thedi-

H utpote qua extorta fit per vim é

manibus Czfatis.

:

Noftra fententia eft

iLNoVi

, quod per Pacem Religiofam nih

Junis Epifcopalis Principibus Proteftantibus fit conceffum, fed quod

illud JUS c1ncA SAcRA habeant ex June Narun £, Gendum, ac

Divino , hoc ipfo, q

uia Principes funr , ac JuRE SUPER T0R1TATIS,

vint

ATE,

licet non fumma , & in gradu excellenti, tamen

quin & Majrsr

l

ÁNALOGA gaudceant, ut ait Pefezdorf. . Conífentit nobiscum Sec£ez-

dorf. lib. de Stat. Princ.German. cap. 11. Et inprimis Z4devins P. 2. Dec.

L

30 s. Brungemaun de Ture Ecclef. inquiens inter alia: Per Pacificatio-

f Im.

Z6 tá

les, videlicet Paffavienfem, & Monafferien[em,

zoa demum acce-

JURE

yte j

erunt Principes Proteftantes /sra Sacrorum,

Jed jam antea,ex

cell

in ditionibus

SUPERIORIT.ATIS, adeoque ut Summus Magiftratus

fuis habuerunt , 44eo u ?lla pormiffent

exercere, etiamfi Pax 1lla Religto-

l-

215 nunquam intercefliffer,

Citatque

pro fe Paurmeiffer lib. 1. de [fu-

]nter

é Territ.

rispt.c. 6. n.-3. Zdzar Sturz, de Kelig. th. 14. Kzichen de Jar

ul

€. 3. Unde laudatus Érazsemannus concludit: id per illas Tranfactio-

»dffe

nes & Pacificationes effectum, ut liberé & tranquillé fine ulteriore

nge-

Pontificiorum turbatione hoc Jus exercere poffint, quod etiam D.

MT

Thabor advertit; in tr. de Regim. Ecclef.

pïamx,

Ex quo ipfo patet quid refppndendumfxt iis, qui

Pacem Rcligiofam

l-

ideo inválidam cenfent , quia vi fuerit extorta.

Nempe primö VIS

on-

Proteftantibus Principibus antecedenter fuitillata, dum ipfis per Fer-

dhc

dinandum Il. Bona Ecclefiaftica cum Jurisdi&ione fuere erepta, ut

patet ex En 1c T0, quod alias CaugN Tu M, ob multum fanguinem

"N

effufum, dici folet, Ánno 1628. promulgatüm ; Unde JURE Prote-

ASTI*

ftantes Principes defenfionem Jurium fuorum fufcepere, & fortuna

71

etiam fteut à partibus ipforum , ut non amiffa faltem recuperarint,

fici-

fed & ampliores Epifcopatus in ipfa PACE impetrarint; Ut non dica-

iccle-

odum

mus, quod etiam ea, quz per vim acquiruntur, accedente poftm

aäuä

IRANSACTIONE, Juramento firmata, jufté poffideri queant.

Quis

aliás effet Bellorum aut Litium Finis?fi quis ex co titulo agere potfet ,

)rott

quod per vim ipfi hzc aut illa provincia vel urbs fueriterepta. — Ra-

j TO-

riffimé enim contingit, ut Paczficarzo inftituatur , ut non altera pats

2 ipfl

, pacifcentium aliquam IN JusrITIAM fit paffa, aut per zzezum. majo-

fren

ris mali ad pacem non cogatur. Vidit hoc

Hugo Grotius de Jur. Belli &

Bel-

fut-

Pacis lib. 3:cap. 19.p. m. 570. cujusíunt fequentia verba:

-5 ( 48. ) Ség-

VUSnugnet

WxOmerp )

2

» Bellum zz4s, folenne , id eft p;xblicum utrinque & indi&um,

fi-

s cut alia habet peculiaria in jure externo pofita, ita & hoc, ut quz in

» €o bello aut ejus finiendi caufa promittuntur, adeó fint valida, ut ex

» caufa wErus injufte illati, invito eo, cui promiffà funt, inirritum de-

, duci non polfint: quia, ficutalia multa quantumvis vitio non caren-

l

»tia ex Jure Gentium pro juftis habentur, ita & wrrus, qui tali bello

» utrinque infertur. Quod ni id placuiffer, bellis talibus, quz valde

, funt. frequentia, nec modus nec finis potuiffct imponi: quodtamen

;,fieri intereft humani generis. — Ec hoc poteft intelligi Jus illud effe

, bellicum, quod cum hofte fervandum ait Cicero, cui & alibi di&tum,

, hoftem in bello Tura retinere, fcilicet non tantum Naturalia,fed 8&

» quadam ex Gentium confenfu orta.

Addatur Samnel Pufendorf tratl. de Ture Natura & Gentium

lbr. 12. p.1307. Zextor cap. 22. nr. 52.

Dices; haud levem tum Imperatoti, Carolo V. tum Ferdinan-

do IIL. fieri injuriam, fi dicatur, quod Pax utraque Religiofa, tum

Paffavienfis, tum Monafterienfis ex Mzru facta fit; cum Imperatoriz

Majeftati repugnet, metu & vi adaliquid cogi, qui alias dicantur In-

victiffimi; quin etiam ipfam prafazionene in Pacis Inffrumento aliud

de Cafare referre. vid. 24uron: Faber, & Ibafv. Fritfcbius &c.

Ad hoc reponimus; Ubi Hiftoria & manifefta experientia lo-

quitur, ibi fruftra pratextus afferuntur.. Omnes Hiftorici, qui ocu-

los habuere apertos in Bello tricennali Germanico referunt, quod Pa-

cem Wcftphalicam nihil magis promoverit, quam occupatio Urbis

Prageníis, metuiffe enim Cafarem, ne Sueci intra vifcera non Bohe-

miz tantum, fed & Auftriz penetrarent; nec minorem terrorem in-

jeciffe felicia Gallorum arma.

Deinde cum nomine Zeroceztii X. Pontificis Nuncius Apofto-

licus F/avius Chigi, (poftmodum Pontifex Alexander VII. apud Ce-

farem contra Pacem, tanquam Ecclefiz Rom. Catholicz plané noxi-

am ob amiffos tot Epifcopatus & Bona Ecclefiaftica proteftaretur; Cze-

far refpondit: aZmsttendaza fiiffe pacem ,. e xota Ecclefia Rom. in

difícrimen adduceretur ; id quod etiam agnovit Carazeuel, Abbas ia

Eccl. Rom. facundiffimus & eruditiffimus, qui exinde deducit, quod

Caari Jus & Fas fuerit, etiam cum magno difpendio Pacem facere,

ne Toruw amittercwir.

Denique contra Con[crentiam licet EnRONE-

AM feciffct Cafar, fi nihil MrrueNs, & cum plena Spontancitate, tot

Epifcopatus, in m-anus hareticorum, ut vocam;q, dediffet.-*x U

— — u

-

—

?

-

m

*,

/

&

Pt

E

[ d

"

E.

-

*

-—m

$s

i

-

"

——

n

—

t

M

p

*v

xPWI

s

w

M..

$

fewn

a. z

——

E

$u

D

**

--

g

EE

*

d n

w u

W

..M

s

.w..

"

9Q

a

]

59 5 3

" j

ä»f u

l

Sine i^

t

4T.

eaw

sss

p

^

ET

L

WW

&

tM,

Qulv gU

a

2

gl

e

"d

T

r

s*

E

—

d

"

—

s

P

&

din.

* 4

a

"

A

s

* g

Dd

x

D n

ial -

P

-aï.&&kv.

t

4

T4

p

r

d afon

* d

&

H

——

M.

À

Ls

w x

(:x.xw

Ab d

P H

"-

d

".

maar

4 me

At

p

*X

*

:

-

v

"

- m

o t

»

n ial

2 T al

P

*

-

.

t

sE A.

u irte

—

Y

ia

nb

Wv

N

Ka

m

EX r

À

La 4à

.W

; MP

".

f«

.

—Ó€Ó:

J

RA

W

» *

£v

x& : i ii ;

—

*s

—

gl

^

$

a

E i

-- r

E

1

i

M "

» du i ,

M as

a^

T U

:^

vb y

.

. Ri

n

N-

—

du

ss o

H

z

& -*

v

: x

y:

POT

.

2

W

w

d n

i

a

v

y

!ES

Té

M

r ia

E

o

LONV

u

.

Mgan -

n

W

3

Ed

»ea e

m

x

Á

d

p

n

É5

,

i

u^

É

I *

»owr

"

-

o

Jei

t

at

iei

—

»--

E

s22

AE

a

.

M

CT w

MÉ

»

«t

Ts

?f

—

i 1 a

r

AC

u

»

t

E

pw

K&.i

-

.iäü

d

-X

d

odl

r

pe m

$

ld

m d

s

ao À

—— d

1

-

e

^

-

P

"" d

i^

^

^s

d

2eccme, M

-

k.z&

N

Ms d

t

Pl

»

Lt m

Nv

p

u

5

ao

w*

-

r

n

m

od o

»

-

ruS

al

x

^

p

GC

as

u M

x.

"

po

*s

s

L

at

"

,

2

at

L

d

4

E

d

od

t ag

d

ml

z

:

*

ïäw

*

2b

"s

tf

VE A

;

*

^.

"T d

—

-

H

M:

k

W^Y -andipen-

ais ]

r

E5

LIZ

Vt

*

od

& s

4

^

Ldne d

-s

*

.

*s

LA

v

s

M - y

-s

—

d-

PS H onren:

f

p

-

d

,.X

"

x

Vxä

[ a

-

t

.Mwiw

J

2

ä;*.

n ]

d

1

n

.

H

p4

» d

g*

dÉ

d

b d NI

J

À

-

n

$

d*

w

P

W&æ&v&

r d

um

E

^.

P ^

A*

*

»

—

p

p

E

w.

d a

"

5 d*

dl

L

n tl

u

p

u

E

T

".

!

*

w

a

*

$.

r

T nge

ü—!

b

"

LT d

v

M

g

d À

y

A 4

*

äd

-

-

"

—

$

»-

E t

*

E

-

at g

N

j*

-

P

v

Kw,ats

*:

s

z

*

«

x dl

P d

^

**

hw

de

r

V Küa W»u»&äï&n

a. ha ,

«

B-

P

s. at

i.

Y

5

—

E

"

A^

"

41

ial

»

—

qu

a

n

A

m&ä&ïw "

j

F

It

*

m

r at

Pj

——

t

a

v

h

É*

*£&£

"-

H

d

5

v

M

n d

*

- -

nw

a*

*

X

"m

E

E

A

A

L

* f

i d

f

o AUE

-

Jm,

-

E

"

NT

v«

M

:

du

j

..»mmM

J at

"

- ^

js

4

y

-

(*

E

x*

r

v

r ndibdb . !

)

m

rP

wä

À

*

LE

d

"

h.

df

a*

v

E

MP :

"—

m

-

x L

av

-

bxd

d

"d

k

| g

MA

d

ab

"

FR M

a

p

wiaiude

d.

.ww.

N

d

z

mf

a

-

w

-

Ó

——X

s

*

.rM

w

P

r

J

F

b

?

"

"H

"a

T

d

r

h

3

» J

P.

k

*

*

d

N

w

u

a^e

1 *

^

d

"

F4

-

»

-

H

W

N

*

h

st

det

m

m

£

V

dl

"* 4

E

w

-

a

,Wm

E

2

M

&

F

& Qw

a

»

d

"

É

AM;

d

-

"

.

i«

E

p

d-

* dpece

"1

P

a

P

"d

w

-

-

"1

I

*

^s

^

L

t

"

ET

L

h

k

h

:

*

"

. a

hod

ä«i

^

*

p

*

-

^

" d

E

*

b"

—

E

P

F

Á

E

z

-

*

»^

d

*f

at

i

I

*

w

F

-

^

"

s

«

-

*

"-

L n

*

w

-

M,

gen

"

—

E

*

FÀ

— 1

-

E

1

"

A u

"]

as

"-

»

$.

E

n

m

Pt

&

»

"4

a o

ss

*

"

a

,,

"* !

d

E

"

*s

du

LL

*

h

d

E

-

9 s

E

u

-

h

&

a

d

E

E

*

d

F

a*

n n

-

"

»

"

F

L

20

2

Y

| ]

X

Euroskala Offset

W

RERURS )

$ (25.) &

!ï-. S[f*

N A

a

$2

19

DiVer»

K

e

V.

espe r

» E «N

£a

Koks

la

»)

ORE .

vns

«

(cides

EC

XCKC

Qinar]

Z

N

-

AUKU AORU

RU

18

VierFarbSelector Standard *

ss

—53

Præfatio.

17

lU m

ä

EH

ddig

:

W

Ergimus in ardua materia de Juxrsus

-

n Da.

EccrEs1AsTICIS,ad pun&um illud prin-

A

p^

2)

berip

Y

-

i

cipale, de RAprcE & OnraiNE hujus Ju-

ä

Libe-

"

R1$, inquirendo , unde derivandum 6t

nolbig

Z

JUS, quod nuper dixiimus Principibus

il

i 27

h

U

& Magi&racui competere. Eo diligen-

OTH

2

13

locis

üus autem excutiendum eít pun&tum,

quia non tantum przcedentem matceriam illuftrat , fed

fPatia

12

etiam arma illegitima hoftibus Po TEsrATIs Pornrricue

| 40

4l

)u;; d

eripit; qui cum Donatiftis aflerunt, nullum plané JUS CIR-

Sic enim

at

CA ECCLESIASTICA Principi competere.

j

à

exclamavit Denatus Sectariorum verfutiffimus apud Opta-

10

of

tum Milevitanum libr. 3. contra Parmenionem ; ,ud Impe-

:

ratori cum E«clefía V cujus tamen furori egregié tum 4uguffi-

AULO"

imo

nu5 , tum laudatus AMilevitazus fefe oppofuerunt. — Horum

veftigia ceu ab Eccdlefía purtore approbata cum noftro Zres-

J

1i0, Gtrhardo, Ofiandro & . aliis premendo oftendimus in his

Val

3ui«

paginis penitius; unde & ex quo fozte hoc JUS defcendat ?

eye

Deinceps T ERMINOS quoque & F ixN Es defignabimus hujus

6

i

Juxis; neque enim ABSOLUTAM Poteftatem AMag/ffratui tran-

Val-

Ícribimus; fed ad Lineam Codigis $. LIMITATAM & re-

s

ftridtam.

7)*

Faxit Unicum & San&iffimum Ecclefix füx C Apu Y

& Redemtor Chriftus, utin VrA:. VERITATIS R EGIA

0j

ifïos

ambulemus: Ipfo enim Duce nunquam errabimus, cum

3

non faltem DUX, fcd & LUX fit illuminans omnes, qui

illius RApros divinos adorant, &: Ícqu üntur!

D

CAP.

1

4 " Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com