KaI600-106_19 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Sylloge Quæstionum Theologicarum denuò tritiorum 08, gui nonnii ſtica pihtare de. 1 gratis eragnnu. ns lubliſtere po. nrſtio ſand hæc urez ſpititus ele ſ e homine legi⸗ ſale nidet, i. ien & Gi H & poſt montem o damno. Dlltkatias eſſe ſe⸗ 1, guod nos de⸗ imus. ſecho nec hie e⸗ lioguer eNomar Eam ien di⸗ igemibns, Judd tuat. Sed 191. C. 6. denn, wehenſin/ riut nuges & ſtultus 00 d nos, ilte 2Dll4 NC5. ſ ſciptione bie teinun Belind lales dilech te⸗ SYTLLOGE CUESTIONUM THEOLOGICARUM denuò tritiorum, Duam Zy O& PRÆSIDE, JOH. CHRIS TOPHORO PFAFFIO S. S. Th. Doct. Profeſſore & p. t. Decano, FPublicæ &σνS‿ισαα expenent M. SA MLIEI. URLSPERGER⸗ Kürcho- Tccccnfs. M. GEORG-ERYCIS REMMELIN. Balingenſis. M. PHILIPP. SIGISMUNDUS MOSER. Stuttgardianus. . 7RISTIANI; FRIDERICUS FABER, Stuttgardianus M. w H. VILHELMUS SCHMUCKER, Görlingenſis. VILHELMLIS FRIDERICUS LENTILIUS, Nördling. Add Jept. 7BIN GO A, Literis IOH. CONRADI EITELII, A, clo. IoccCVII. — —Zor intert ſand Dis e Aangol utno Alter, gunt! cunt. non! grach Mag ſibus tuſta⸗ tente Liber EE C (IIIa capitalior peſtis eſt quàm, præ= ſertim in ſacris, opναννοοανον morbus ſacer Heraclito dicta, pridemq; à Pau- oxi 2aπ½ς enim, qui ſibi ſapiunt ſoli, EE , quicguid probatur aliis, damnantes, lon- gè alia, & præſertim cercbri nen niſi ſui abortus ad- optari prætendunt. Scripturam verò, ſi obvertas, ita torquent, ut aliud quaſi loqui cogant quàm ſen- tit, omniaque quæ ex fonte illo legitimè derivas. ab internàâ demum convidione ſuſpendunt. Nec Sacro- ſantis fidei Myſteriis parcu nt, ſed illa ad humanæ ratio- nis calculum revocant, ingeniiq; decempedâ menſi anguſtis judici ſui finibus circumſcribunt; Deinde ur noſtratis etiam Eccleſiæ, quàâ non eſt cœtus ſanctior alter, cadat auteritas, pientiſſimæ Matri mille affin- Egunt rugas, ejusque Miniſterio & verbum DEl abdi- cunt & Sacramenta, & claves regni eœlorum, & quid non? Denique in ipſa quoque Eccleſiæ ſepimenta graſſantur, ſymbola ſeil. Ordinationes, curamque Magiſtrats civilis eccleſiaſticam, & nequid novis au- ſibus deſit, illos, Gibeenitarum ad inſtar, attritis Ve- tuſtatis penulis vidcas palliari. Quibus omnibus ita tentatis, ruptisque & éοοοανα & ivra?las Tepagulis Libertinimo, Donatiſmo, Anabaptiſmo:hæreſibusq;, 4A omhi-= ae⸗ Omnibus, quin & confuſioni plusquam Babelicæ, eu⸗ jus noſtram hactenus Eccleſiam inique arguebant. novam vel tandem parari viam, cœcus fir- qui non vi⸗ det. Unde cordati ſe Theologi hucusque oppoſue= runt, ſed ab iis, qui aliàs nil niſi dilectionis Chri- ſtianæ flagrantiam urgent, duriùs excepti ſunt. Evan- gelii tamen nec tædeat, nec pudeat. Id itaque, quod ultrò citroque diſputatur, compendifacturi, ad Mul- torum petitum in timore Domim noſttum quoque addemus judicium. Spiritus veritatis atque pacis pio intentui affulgeat atque benedicat . QüUESTIO PRIMA. Lilri noßri ſymlolici an divini ſint, & nerma religienis! Onfeſſores dogmata fidei non euderung nonicis xdunæ per juſtæ interpretationis media prompferunt, qualia per legitimas in= de conſequentias eruta materialirer Scri- ptura ab ipſo Chriſto dicuntur, Matth. XrI. 29. 30. 31. 32. Nec enim id ſolum ad ſeripturam canonicam- pPertinet, quod litera ipſa & verba propoſita immedia- tè indicant, ſed etiam, quod ex verbis propoſitis im- mediatè, ut rivus è fonte fluit, ob homogeneas ſcri- Pturæ divitias. Nec verbum Dei in ſacri tantùm co- dicis contextu normandi facultatem habet, ſed ubi- Vis, adeoque & in ſymbolis. Hinc L. L. ſymbolicos L huma- * sn nova, fſed tantùm latentia in ſcripturis ca- ſuisot⸗ Aumar nierin teant, cjpiot illos, lcil. Di Leclel. eingol Konis Al⸗ volum Grinx n dd Motel horumm (unt ae⸗ licis a⸗ pus,ill hodi Hyadol i enin quos Atiuse vdr iue Cemg. E, (ll⸗ tbant, 0 vi⸗ volae⸗ Chni⸗ Evan. quod ilat. noque eirpio⸗ lemnr kis er tionis nasine Sel⸗ 9,30 0 tica necdi⸗ tisim⸗ ſcri⸗ m co⸗ dubi⸗ olicos NRe (3.) Se⸗ humanà quidem induſtrià conſcriptos, quòd eos Spiritus S. ſi non αα nmediatà, eiονοο tamen. mediante verho ſuo & aſſiſtentià ordinarià electis (uis organis adipiravit, ſeripta divina magis quàm humana appellamus, cùm nec vocationem ad Mi- niſterium, ſi peculiaria Divini nutüs figna appa- eant, humanam, ſed divinam vocemus, pro prin-= cipio tamen normave ipſius fidei non obtrudimus illos, niſi materialiter, quàâ contentum, verbum ſcil. Divinum, quocum eos idem eſſe diximus, ſed Eccleſiæ noſtratis teſſeram, ſepimentum veritatis: eingulum unitatis, vexillum concçordiæ, Confes- Kſionis ac doctrinæ lapidem lydium, mediumque 21ροροσιοα, I. Corinth. XIV. 29 commendatæ eſſe volumus. Nec obſtat I. quòd ipſa Scriptura S. ſit do- ctrinæ normaac principium, nam ſolis quoque mo- tus norma temporis & horarum eſt, nihilominus & morelogia commodéè adhibentur, ſic L. L. quoque Symbolici, utut ipsà Scripturâ S. non præſtent, horum tamen temporum controverſiis ſpecialiùs (unt accommodati. Nec IlL. quòd Libb. ſymbo- lieis Apoſtoli virique eατνι ι non habuerunt o- pus, illi enim nec linguarum ſtudio egebant, quod hodiè tamen neceſſarium. Nec IIl. quòd Libb- ſymbolici variis paſſim limitationibus tutandi ſunt, id enim per ſe non fit, ſed ob Adverſarios, propter quos ipſa etiam Scriptura ſubinde limitanda venit. Arius certè omnia Scripturæ loca eluſit, usque dum vOx iuesi aſſumpta fuit in limitationem; vide Chemn. L. LD. P. d. f. . 53. Nec IV. quòod L. L. Sym- 4 àA ⸗ boli⸗ 26 (4) 50 bolici us que fuerunt audti, multiplicatis enim ere- roribus multiplicandi quoque obices ſunt, uti ac- creſcentibus delictis augentur quoque leges, quæ adtionum tamen moralium nortma eſſe non deſi- nunt. Ult taceam ipſum codicem ſacrum ſua ce- piſſe incrementa. Nec V. ſequitut: Paries inter.- gerinus legis ceremonialis, qui Judæos à gentibus diſtinzerat, ſublatus eſt, Eph. II. 14. E. nec hetero- doxi aborthodoxzxis ampliùs diſcernendi ſunt, con- tra g. Tim. VI. 5. II. Joh. u10, Nec obſtat VI. hos libros dæ 22%πρhoc fine non fuiſſe ſeriptos. Dantux enim fines quoque acceſſorii, vide I. Corinsh. VII. 2. ſie Compendium Hafenrefferi in typum doctrinæ, quà juventus & Suecica imbuitur, audias adopta- tum, quod beato tamen Autori in mentem nun-=- quam venerat. Nee VII. laqueus conſcientiis ita injicitur. Si quis enim in confcientiâ ſeſe aliter — convictum putat, illi integrum eſt atque liberum profiteri. Nec jurans jurat, ſe confeſſionem illam, ſive conformis ſacris literis ſit ſin minùs, pro ortho- doxâ habere, ſed ſubſeriptione teſtatur tantùm, quod eam in conſcientiàâ pro orthodoxàâà habeat. QXSTIO II. An in libris noſtris Symbolicis appareant errstes? Ulli conſpiciuntur,. Non I. Dogmatici, fatente ipſo Spenero in der Übereinſtimmung. Ar= . tice⸗ Eened paßt⸗ Feſal undh⸗ ſtini tantu Po 1 in Bay heli ulurp⸗ invol ocev moch Vicero merte i e. Perea 1Cy eo,; q & ten miſſo, kunt, übi At iſß ⸗ ſyngy⸗ lurte Melc — im er⸗ uti ac⸗ , quæ n geſi. lus ce⸗ inter., entibus netero⸗ t, (Ol. Vl. hos Dantut VIl2. drine, Gopta- m hun⸗. dNtüis ita e aliter lberum Nillam, ortho⸗ intum, eN dieſelbe dem Gottlichen ₰ (5.) tie. V. prælim. th. 5. J. y. Hs bleibt auch freylich da⸗ bey / daß GHit die Autores derſelben nur gnaͤdig be⸗ wahret hat / daß ſie in der Lehre nicht gefehlet / ſondern Wort gemaͤß auffgeſetzets und bezeuget haben. Nam p. 15. ſuppoſititii Augu- ſtini libri Hypognoſticar allegantur ar dvbecazo* tantùm, quod à Pontificiis etiam ipfſis, Stapletono pro L. A. p. 296. & à Bellarmino pro exſufflatione in Baptiimo L. I. d. Bapt. c. 2 5. citantur. Etſi etiama P. 117. & 336. novitatis ac yenovationis voces laxzx uſurpentur ut & converſionem & juſtificationem involvunt, quo quidem ſenſu & 2. Cor. V 17. Ebr. V.6. „alibi tamen, pag. ſc. 666. & 690. ejus- oceurrunt: modi vocabula, e. g. vivificationis, regenerationis, Iaſßtifcationis, renovatioenis, ſanctiſicationis, &c. etiam Krictiùs recurrunt, eoque ipſo ſatis accuraté à ſe in- vicem diſtinguuntur. Pag. 136. vita æterna vocatur merces, ſed eo ſenſu⸗ quo & à Chriſto, Mat h. V, r2. i. e. gratuita. Et p. 137. legitur: quòa bena qpers mereantur; ſed mereri itidem impropriè, ut paſſim à Cypriano, Ambroſio ac Auguſtino, capitur ibi pro eo, quod eſt ex fide aliquid DEO gratum præſtare & remunerationem gratuitam conſequi ex pro- miſſo, 1. Tim. IV. 8. Nodum certè in ſcirpo quæ- runt, contradictiones ſe p. I55⸗ aucupari perſuaſi, ubi Articulus VIII: Qudd ſacrament ſint effcacia, eiß per malos in vitâà Miniſtros tractentur, qui Miniſtri funguntur vice Chraſti, non repræſntant ſuam perſenam, Iexia iſtud: Qui vos audit, verbum prædicantes meum, Matth. XXVIII. 19. Gal. I. 8. Me audit. Econtrario 3 Impiü *S (⁶.) Se ——— — e Impii Dectores in Doctrinàâ ſc. deſerenai ſunt, quia hi fam mon ſanguntur perſond Chriſti, ſed ſant Anti Chriſti. Et Chriftus ait: Cavete non aſſentiendo à Pfſoude- Prophetis mendacia ſua prædicantibus, &c. Porr, nec p. 877 Bulgarius pro tranſſubſtantiatione, ſed reali tantùm incœnà corporis Dominici præſenti, nec p. 72 CGyrillus pro redemtione damnatorum eæx inferno, ſed pro Chriſti Deitate adducitur. Præ- terea, pag. I6 77 Abſolatzio dicitur Sacramentam 1, latè tantùm, neutiquam verd propriiſſimè aut univo- ce inve rigore, uti p. 202. innuitur: Si omnes res an- numerari ſäcramentis debent, quæ habent mandatum Dei, & quibus aaditæ ſunt promeſſiones, curnon addunt orationem? Z. Non categoriee, ſęd tantùm hypo- theticé p. 200. Si ſacramenta vocamus ritus & c. 3. Comparate tantum ad confirmatienem, extre- mamqut unclionem, quas non æqquè habere manaatam Dei. p. 201. dicitur, Denique orationem pro mortutss cuchariſticam, Encomiaſticam, ut & quietis in pul⸗= vere lætæque corporis cum anima reunionis voti- vam, non, ut Aërius, Apologia p. 274 prohibet, ſed tantùm expiatoriam, iatisfactoriam, merito- riam damnat. Nec Ii. Exegetici. Quòd enim Zachar. I. 12, Angelus introducatur creatus, Apolo- gia p. 224, largitur zgar aybenzer tantum Pontifi= cus, cum loeum illum pro invocatione ſanctorum communiter allegent Bellarmin. L. S. d. B. S. c 18. Bailius in Catechh. q. 45. & Becçan. T. Ve f. m. y29. Poſt p. 283. perlegem non bonam, Ez. XX. 25⸗ recte in- telligitur lex Dei, quæ transgreſſoribus evaſit talis . Peg 17 1. Matth ele. ſigtatia II1. Tin primi oh. . Vnà co tio illu 10. lep⸗ IIII. , qui me illum cabis; bis, hen lurgit, migrare leamo, mas liſins rihi. ſoudh. ott, enti Otu te⸗ b lats niyo⸗ etan. latuß Auupt nypo. 6 Ac. kxtre. datuß ntlß n pol⸗ yotl⸗ nibet, erith⸗ lenia vol⸗ zntiſi⸗ otumn e 18e 1729, e In⸗ 1 talls Pet *(7.) Se peraccidens, Rom. VII. 1O. II. Corinth. IIl. 6. Nec p- 313. legituxr: ut Angelus ſignificat Apoc. XII. ſed urt Angelus Apoc. XII. depictus ſeil. egnificat rugitum puta Anti-Chriſti, quo de Apoc. XIII. An in hominem quoque irregenitum notitia verbi ac Myſteriorum Siri- eaalis cadat 7 JOmo †âαKαe ſe non capit, quæ ſunt ſpititſis- IJ. Cor. II. 4. nec caro & ſanguis illi revelane. Matth. XVI. 17. ſed mens ſibi relicta mera calige eſt. 2. Cor. IV-3. 4. Eph. IV. I. Joh. II. 4. præſertim figratiæ prævenienti obluctetur, I. Tim. VI. 4. f. II. Tim. III. 7. Illa enim Gratia intellectui cœco prim ùm illucet, Pſ, CXIX. 18 Luc. XXIV. 27. 4 . Joh. XVI- I3, Ac. XVI. 14. II. Cor. IV. 3. nec ſemper unà colluſtrat & voluntatem, ſed cordis ſanctifica- tio illuminationis tantùm conſequens eſt, Col. l. 9. 0. feparabile, Matth. VII. 22. Luc. XII. 47. Joh. XIII. 17. I. Cor. XIII. 2. I. Pet-II. r2. Quoties enim qui melioza ſcit, deteriora tamen ſequitur? Nec illum qui adhuc in tenebris eſt, ſandum deprædi- cabis; nec hypocritam, quod ſimulat, noſſe nega- bis, nedum quories homo labitur moraliter, & te- ſurgit, toties ejus ſpiritualem quoque notitiam migrare & remigrare affirmabis. Quis nequior Bi- leamo, qui verbi tamen divini auditor audit illu- minu⸗ „ — () f tinatus? Num. XXIV. 4. Qui graviùs peccatur luam contra conſcientiam, inque Spiritum S. fuorum tamen utrumque ſcientiam infert. Eb. Vl. 4. X. 26. & quidem plenam 1I. Tim. I. v. 13. Scien- lam rerum ſpiritualium alii quidem irregenito con- tedunt, ſed tantùm naturalem. At ex ſemine ſpi= rituali tam prima herba eſt, quàm plenum frumen- tum, Marc. IV. 28. Dein ducem cæcum ceu caput Me- duſæ opponunt alii, ex Math. XV. 14. ſed Chriſtus ĩbi inrelligit non tantùm irzegenitum, ſed Pſevdopro- phetam potiùs veritatis lumine caſſum „qui ram doctrinæ typo ſeducit, quàm vitæ exemplo v. I13. Denique Mandus quà talis non poteſt ex viribus na- tivis capere piritum veritatis inhabitantem, Joh. XIV. 17. Sin hæc verba abſolutè intelligas, Mun- dus ſ. indigni nee Chriſti cœnam capient, quo degie debis infra Queſt. XI. An otudia in ſacris impedimento ſint, iaeeg, exſudanda? VIEritas una & ſimplez eſt, nec ullibi eruditio cara pitur, ſed ceu Dei donum potiùs commenda- tur, quòd in ſacris nec Juſtino, nee Tertuliano, nec Clementi Alexandeino, nec Baſilio, nec Hiero- nymo, nec Auguſt. fuit impedimento, ne dum Moſi, Act. VII. 22. Salomoni, Coh. I. 13. 18. Danieli c. I. 17. aut Eaulo, Act. XXVI. 24., qui Poëtatum didta ceu Ægy pti &alee lt Spiritus wuilitans unde ! t. C ru d ſariotun Philoto⸗ Aulirina DElir ahus Rißßn aukrten Bs fran Mltert mperuti Mll. 2. nil erl quidem rati non Vero or iafuſun ae eere — teater . .l. Scien⸗ dco⸗ neſpi⸗ umen⸗ ut Me⸗ kus ibi lopto⸗ ni tam 5V. l. dus m. Jonr „Mun- olegi⸗ iut, oeat⸗ mencz⸗ uliano, Hiero- Moßi, lc. .l/ lla cen Eoy (9.) 5* Egypti (polia ſandificans, in uſus ſactos convet- tit, Act. XVII. 28. I. Cor. XV. 53. Lif. l. 12, Lot in- de Scholæ, Pantæni, Origenis, &lementts à lexangt. & aliæ in hunc usque diem (uerunt apertæ, qued Spiritùs Sandti officinæ ſunc, ex quibus Eccleſia militans ſua contra hoſtes arma capit ac ſubſidia, unde & ſuo tempore Julianus multas iterum elau- ſit. Quid enim neceſſarium magis quam lingua- rum Studium, ſi fontes Gtis, ſin Strog has Adver- ſariorum deprehendi oporter, quid Iobriâ urilius philoſopniâ * Eiſi ipſa fibi ſaſfcit, net opes alienæ eget dactrina Saltvatoris, ouin ſit potentiæ & ſapientis ibſius DEI1, irmuit Clemens Alexz. L. l. Strom. tamen Græ- canica tacceſſit, non quidem validiorem acit veritatem, ſed ſophiſtos inſaltus ab eà amolitur, & inſideas omnes avertens ſepes & lerica eſt Dominicæ virez, Nec ma- gis fratribus ignorantiæ Schekius noſter favit, qui in De dic. co atr. Antitrin. Veròè hocmibi dréturus videor, ni- Ie alsuratins homines incipiant thiloſophari, faturum, ait llas ſectarum, nullus errorum Juturus ſit finis, quandequtdem haäc ignozatiene aceda!, ut néque accipere legetimè, negue redaere rationes Diſutatotes imteriti valcant. Eoimnveto ille uxmiαραι⁵ο EXx Jer. XXill. 28. paralogimus, quo de infra XXXKI. non nil ex Logicæ neglectu enatus eſt. Tot diſciphais quidem, curis, Icholis, literarumne ſtudlis præpa- rati non fuerant Apoſtoli, conf. Matth. X 19. Num verò omnes A poſtoh’ 1. Cor. XII. 29. Quos plſis infuſum fuctat immediatè, hoc longo nobis ufu ac exercitio demùm eſt acquirendum, conf. Syr. B XXXIX (10.) 5* XXXIX. 1. 2. 3. 9. II. Tim. III. Iy. 16. Efſi etiam unus alterve præaco tam exereitatos in ſcripturis ſenſus habest, ut ex bono cordis ſui theſauro vetefa atque nova ex tempore promere eonſueverit, meditatio=- nem tamen, ſcripturæ & ſerutinium Joh. V. 39. & orthotomia 2. Tim. IHI. 15. important in plerisque. Q. v. An Baptiſmus aqua ſit eficax ac geceſſarins? Eceſſitatem præcepti probamus ex Math. XXVIII. I9. médi autem, eoque ipſo & effffaciam ex Joh III. 5: Niſi quis renatas ſis ex aqud Eezberita, re- ghum cæœlorum intrate nequit. Quâm veré homo ex Spiritu renaſcitur, tam veré fegeneratur & ex aquà (verà ſcil. ac naturali, qualis in 5gnon prope Salem. vers. 23.) nifi geminum eidem particulæ f ſenſum affingere vslis, nec conjunctio ET i& = T G &α vααι α Exegetica eſt, alias ixrekini fo⸗ ret abſurda: exv Piritu & ſpiriu: ſed copulativa tane tùm diſtinctarum adque eundem regenerationis ef- fedum ordinatarum ειανH⅓Hοαναπς partium, qui in- de (non nudum ſignum ſed) lavacrum dicitur rege- nerationis, TLit. III. g. quin & aquæ Eph. V. 26. uti c. gr. & ille Iohannæus fuit efficax ad tum pœniten- tiam, tum peecatorum remiſſionem, Luc. III. 3. Neæ infantis regenerationem ab ipſo ita aquæ baptimmo- pendulam dιιâοα diſtinere poteſt five Baptiſtæ ſive Yatrinorum, inſons aliàs nequitiam lueret alterius. Args , ana Atgume Eetfi cacla sapelt viruiſ quo 4 Pledies Felas cicato ℳ 4 negztun ſie potte ſit reen Aamini Ziſmmata lidem iple Ch generat Ditum modum Plsls Ranui cilus ab gno bale tame Paulus liam be dum mi Aun. — Amunne iis lenſas la atque editatio⸗ . H& risque, hXXVI. ciam er Titu, e⸗ 1e howo⸗ tur ” er von pkope Palticulz T is le mfö=. tiya tan- ioniset⸗ b gul in-⸗ ut tepe⸗ .16. Uti Eniten⸗ l.,, Nee Aptiſmmo⸗ tiſte ſve alteriuse⸗ Atge — 1112 S* —— — Argumento palmario, quod contta ρaIvͦͦe“s effi caciam Adverſarii ita informant: Näklus renæ- Zus peéccat, omnis baptizates beKat, ergò nullas bapti⸗ zatuseſt renatas; probari nimium non eſt mirum: quod quatuor abundat terminis. Majoris enim prædicatum non niſi ſub hae limitatione procedit: Wullus renatus pectat qud talis: quæ reſtrictio præ- dicato ſi addatur & Minoris: Omnis Baptigatus pec- cat dud talis; tota propoſitio evadit falla meritoque negatur. Si renaſceretur quis éX Fuminis baptiſino, ſie porrò novelli inſtant Sociniami, Chriſtus ipſe ſuis- ſeit regenitus, nec ille baptiſmo Fluminis baptiſmum fla- mints ſaper daniſſet, Matth. III. 11. Verum Baptilmus Ramiais vitam ſpiritualem non contulit, ſed cha- riſmata tantùm extraordmaria Act. I. F. Xl. 16. queis pridem renati demùm tingebantur, Act. II. 3. 4. Imo ipſe Chriſtus tingebatur & Spiritu S. qui aliàs re- generat, nec tamen ſandum ſanctorum inde rege nitum dicent, cum ſubje dum recipiat non niſi per modum receptivitatis ſuæ. Denique?: N. V. C. Pkelus ad baptizandum non fuit miſſus 1. Corinth, I. 17. E. non eſt opus baptiſmo agaaæ, præſertim cam Chriſtus spſe aqua ſit vita. At Chriſtus & Agnus Deieſt ce- ciſas ab origine mundi: E. nunquam opus fuit à⸗- Zno Paſchalie Pariter panis vitæ eſt, Joh. VI. 35, 48. & tamen panis in cœnàà ſ. eſt neceſſarius. Nec Paulus & Criſpum, & Gajum, & Stephanæ fam- liam baptizavit plane aατ „ utut ad baptizan- dum miſſus non fuerit zgarα, ac ad evangelizan- Aum. B 2 Q. VI. 8 (12.) Se C. VI.. An Baptiſmus ad infantes quoque EOectet? VArd r& enr èy quidem in ſeripturis ſpeciale pædo- baptilmi necç praceptum habetur nec exem- plum. At quid tum ⁶ Plura enim facta ſunt, quàm ſeripta, Ioh, AX 30. Circumcidiſſe legitur in genere & Abraham omnem familiæz ſuæx maſculum, Genes. XVII. 23. & Joſua c. V. 3. Omnes in deſerto natos, quis infantes inde, quòd neutrubi exprela iplotum fit mentio, excipiet? Nec ſpecliale in Codice ſacro præceptum aut exemplum de anicularum occurrit baptiimo, quem tamen non negabis. Ita & pro Infantum baptiſmo garad 21anetan argumenta ſuffi- ciunt generalia: I. Inſtitutionis univer- ſali tas, Matth. XXV III. 19.20. Ma ρτιοοον asr& T . —5 4 . *α, Baztio†d⅓ aντε adeogue & infantes, αa 5 * cνô– aντνι, quæ ſingula verba mera forent ade- Neνα&âα, ſi baptizare idem eſſet ac docete, uti vulgò exelpiunt Seciniani, gratisque dicunt & alii, quod inſtitutio h. l. baptiſmum antec edat, adeoque non niſi in præceptis Dei priùs inſtitutum baptizari demùm poſſe, ſed rà& Gazl,, potiùs r6ο αααρι Præ mitti, textum inſpicienti originalem patebit. So- lum antecedit ua0ατιι quòd proprièé eſt diſcipulos facere, conf. Matth XXVII. 57. cum Johan, IV. I. Act. XIV. 21 — 41, . 210 leet & infa Adult cem ſ Gen. ) Quan late Phan, goi tenn ne/ce eſt. latoe neceß Ause inc⸗ annu potu atqu cram dum ziot ciren cup Dei A — del⸗ elem. „quam genele ,Genes, 0s,quis tum ſit e ſiero ccuttit & pi 2 luſfi⸗ liver⸗ ara 14 ,dda. at ahr. jruled ,qod ge non 4ptizari Raou bit. So⸗ cipulos AdcXIV. 21 2s (13.) 5% 1. i. E. Chriſtianos, Acor. Kl. 26. quod fit tam per Gæ. rin cuàm per ddοναο, quæ duo ſunt r aατροραν , ſp ecies, ſ. media, ſ. gradus. Nam per baptiſmum & infantes evadunt Chriſti diſcipuli ſ. Chriſtiani. Adulti ante initiationis ſacramentum docendi qui- dem ſunt, ut Abraham, reliqui non item, ut lſac, Gen. XXI. 4 II. Univerſalis neceſſitas. Quam latè enim patet Originale peccatum, tam latè patet quoque regenerationis remedium, cùm Than, III. 5. Propoſitio Chriſti fit nniverſalis: Ni- 6 quis renatus fuerit ex aquàâ & Spiritn, non po- teſt intrare regnum Dei. Quod natum efſt ex car- ne, caro eſt, & quod natum eſt ex Spiritu, Spiritus eſt. Unde argumentamur. Quicunque ſunt garo de carne, iis regeneratio ex aquàâ & Spiritu eſt neceſſaria. A. omnes quoque infantes. E. San- Gus quidem ſan torum, quòd illo ſactamento non indiguit, ſed bono tantùm noſtro id ſuſcepit, in annum ætatis trigefmum differre ſine periculo potuit, ſed noſtri, qui in peccatis concepti ſumus atque nati, alia eſt ratio. Ut taceam bapriſmi ſa- cramentum tempore Chriſti adhuc infantis non- dum fuiſſe inſtitutum. III. Circumci- sionis paritas. Si enim infantes capaces circumciſionis, cur incgapaces ſint baptiſmi cir- cumciſioni ſurrogati? Col. II. 11. 12. Nec Gratia Dei imminuta eſt aut reſtricdta in N. T. ſed poriùs ampliata. IV. Promiſsionis foederalis B z3 com- Communttas, quæz uti in V. Teſt. infantes in- volvit, Geneſ. XVII. 7, 9. 12 ita ad eosdem quoque in N. Teſt, à Petro extenditur. Actor. II. 38. 39. Ke- ſepiſcite, dicente, & baptivetur aunus zuisque veſträm. Vobis enim facdda eſt promißio, g reis rinteis pedhr, 1. E infantibus quoque, nam rixver vor generalis eſt ne- tatq; partum quemvis & modò genitum, Act. XXILa. Ap. XIl. 4. Nee Pædobaptiſmo vocum ordo Keſipiſoitt acbaptizetur unusquisq;, 30bſtat, ac ſi nemo niſi pruæ pœnitens demùm baptizari queat, viciſſim enimmd baptigans & pradicans, Marc. I. 4. JOhannes legitur. V. Infantum qualitas, pars enim Eccleſiz ſunt, quam certè integram ac totam Chriſtus lava- ero aquæ vult ſanctificatam, Ephes. V. 26. quin & ipſa acdta atque Geio (quæ vocabula infantes paſſim tenellos notant ac plerumque adhuc laden- tes Luc. I. 41. 44. II. 2. 16. Act. VII. 19. I. Petr. II. 2.) invi⸗ tavit, ulnisque excepit, ipſorum eſſe regnum D El publicè atteſtatus, Matth. XVIII. 2. XIX. 14. Marc. X. Ice 16. Luc. XVIII. 15. 16. Quis itaque ſacramentum ini- tiationis, quo via ad Chriſtum inque regnum DEI paratur, infantibus deneget? locis eitatis quidem de illis ſermo eſt parvulis in quos cadit ſcandalum. non tamen actuale, rationis uſum ſupponens, ſed tantù⅛m potentiale, cum malefacta alicujus ad ex- citandum ſcandalum in ſe ſatis quidem apta eſſent, alter tamen vel ex naturæ perfectione, ut Chriſtus, Matth. XVI. 23. Vel ex ætatis teneritudine, ut talis in-= fans, actu non movetur- VI. Cana Ant iqui⸗ 15. wüm integ lante EIb. tladit Becl. ſed ja rv f. m. 1 dunt ſeien Pace pem obice gubij Gallll Joh. le en niſi il XVIII. Mnt⸗ gin⸗ dque Re⸗ hin. l. S. Ktne. XI. Prüs eniſn gitut (leſig lava. lin & fantes Gen⸗ invi⸗ DE1 Rini⸗ DEI igem Hum, 3, ſec ad ex. eſſent, riſtus, lis in⸗ 6 (15) & Fas. Pædobaptiſmus enim in feculo non des mum tertio invaluit, ſed jam Apoſtolorum ævo integræ familiæ. E. & partes illarum integrales, in- fantes ſe. tingebantur, Act. XVI. 15.·33, X VIII. S8. I. Cor. . 16. Neeë baptiſmum infantum ab Apoſtolis fuiſte traditum, antiquiſſimi E. P-diffitentur, Dionyl. I. Ge Eecl.. ult. & Origenes in Rom. VI. lib. V. T. II. f. m. 743. ſed jam ſeculo ſecundo perCbriſtum renaſei infantes as parvules Irenæus aperte aſſeruit, Lib. II. adv. Hær. ep. 29. Em. 106. Qui frigidam hodie Anabaptiſtis ſuffun- dunt, duo opponunt, quòd imepa'ses bonæ con- ſciestiæ non wadat in tantillam ætatem, nec ullus pædobaptiſmi effectus oſtendi poſſit; Sed æthio- pem lavant. Præcipui enim in hac ætate, quòd obicem malitioſum haud ponit, effectus ſunt in- dubii regeneratio, oh.III. 5. Tit.lIl. . Chriſti induitio, Gal.II zv. emundatio Eph. V. 26, ſalvatio, Marc. XVI. 16. Joh. III. . Quod vero per organa nondum diſpoſita fe exerere nequeunt inde tamen negandi non Iunt, niſi illi & iplam negare fidem velis, eontra Matth. n Ee eeeen XvVIII. 6. quòd effe Qus ejus ſenſus æquè non incur- Wnte⸗ Q. VII. Vſus S. cœna ſitne ritus tantuùm in derens, gai liberò negligiquest, an ſaera- weniuss N. T. seseſſarism, 6 AEcefſitas non tantùm præcepti ex tot imperati Nyis, accitite, edite, bibite, hec facite patet, ſed & medii medii neceſſitas colligieur inde, quod hor epulo fi- des nutrienda inque tot icntationibus usque corro- boranda, peccatorum remiſſio obſigaanda, Do- mini memoria recolenda, fideliumque communie celebranda eſt, Matth. XXVI. 26. 27. 2 8. 1. Corinth. X. 16, 67. 21. XI. 24. 25. 26. Necçeſſitas verò cosdtio- nis locum hic plané non habet. Neminem enimn nedùm invitum inve fide diſſentientem cegimus, qui librorum noſtrorum ſymbolicorum tenot eſt. p. m. 5762. aut violenter ad iy naxin noſtram impelh. mus, cum ſanctum obttudere canibus nefas, Deo- què cordi ſit populus non niſi ſpontaneus, Pfal. Ll. 12. LIV. 8. CX. 3. Matth. VII. 6. Nec illud Comvelle Luce XIV. 23. violentiam phyſicam infertaut coactio-⸗ nemeivilem, 2. Corinth. X. 4. ſed ſpiritualem tantùm Gara px; vocatoris, qui invitatis nec manus, neg vincula intuliſſe, ſed varia tantùm argumenta pro-= poſuiſſe legitur, vers. 17. 21. 22. 24. quibus omni-= bus, qui nondum moventur, nec juſlum Chriſtis Hoc ſacite; audiunt, nedùm faciunt; Johan. XIII. 17. Jac. I. 23. ſed corpus ejus ſanguinemque contu- maeiſſimè reſpuunt, oves illius non ſunt, Johan. VIII. 31. X. 27. ſed fidelium conſortio indigni reputantur. Quanta averruncgare offendicula totius Eccleſiæ in- tereſt, & antequam pars ſingera trahatur, totumve ovile corrumpathr, aexwz iy putrida membra & ſcab ioſa depellere. Gal. V. 12. Quod ob ipſum quo- que S, Euchariſtiz deſpedum Donatiſtis Auguſti- nus denunciavit L. II. ad Gandent. 6. 1 Ne vorrectionens impeaiatis aliorum, in exilium wisszemini. T. PIl. F. m. 336. v. & Luib. 1. N. Jen. fon. 196. Tie gen vini,6 eſſe ntil⸗ mottis holpit nilve talem Icoti vNagla ri⸗ XyVIII. 136. 40 Ve⸗ 10 ( . YXVI. AAXVI. po ten inmed Petind nti in ſen gue te ntene conlſec Lionis — uloſ. corto⸗ „00 nuni U. A. dio. eai inat, ot en, Deo. II. 1 Ale buc, dactio⸗ autluen us net fapro⸗ Ghriſte III. 17. Cohtu⸗ m.XII. taotut⸗ lix in⸗ omve bra & 1 quo⸗ vgulti⸗ Gionetz . ⸗ (IVle Q VII An Eccleſiis A. C. cæna ſet vera?“ UTique apud Nos enim werbum inſtitutionie in us genuino ſenin aucedit aa blementum & panis & vini, & ſit ſacramentn n, ut nihil quod ad ejus ſpectat eſſentiam, jure deſidetati queat. Nec memoriam mortis Domini negligimus;, ut ealumniantur, nee hoſpitum abulu nozisque ſacramentum everritur, niſi verbi quoque, quin & coenæ ſtatim primæ veri- tatem reddere dubiam velis, cum nulli non viſibi⸗ li cœtui ſua adhuc Zizaniaſint. Denique nec zere= xMaglas defectus objici poteſt. Si enim illa pro diſtributione ſumitur, ut padſim, Jeſ. LVIII. . coll. Ez- XVIII. 7. Jerem, XVI. 7. Thren. IV. 4. Matth. XIV. 19. XV. 236. Ac. XXVII. 35. inter nos non exolevit, quatenus vero diſtributioni aρααονανααι.ναoα inſervit, Matth, XXVI. 26 Marc. NIV 22. Luc. XXII. 19. Auguſtino inde praparatio dAiſtributionis di ca, epiſt. LIX. T. II f. m. 30, . pro temporis circumſiantiâ eſt indifferens, ive enim in medio demúùm s. Cœnæ a u ſuſcipiatur, ſin ante, perinde eſt, cùm contra inſtitutionem t neutrum, uti & vini effaſio, quæ fta dioni panis reſpondet, in ſe æquè neceſſaria eſt, ratione Miniſtri verò at- que temporis indifferens, cùm à quo & quando, antene cœnam S. primam, an poſt cœtan demuùm conſecrationem fuerit peracta, ex hiſtoria Inſtitu- tiohis neutiquam liqueat. c C. IX. (18.) S C. IX. „5„ — An adminiſtratio cœnæ permittenda t & Laicis , ſed in caſu neceſſitatis tantàùm, inclinaſſe vi- dentur Tilemannus Heshuſius & D. Joh. Gal- Ius, apud Bidenbachium noſtrum Decad. III. Conſil. 5. p. 35 Lutherus autemconſtanter improbavit, præ- ſertim T. VI. Jjen. f. 339 in epiſtolâ ad paſt: ceu rem vocatione, exemplis, conſenſuque Antiquitatis de-= ſtitutam, quin potiùs damnatam, prout ex Epiſto- là Ignatii ad Trullianos, ex Athanaſii Apologiâ con- tra Arrianos, ex Epiphanio Hæres. LXXIX. & Theo- doreto Lib. IV. H. E. c. 12. conſtat. Caſus neces- ſitatis enim tantus non eſt hic, quantus in Bapti- ſmo. Adulti quippe jam in fide ſalvificâ ſunt con- ſtituti. Infantes econtra unicum tantùm medium habent, quo fidem haurire ordinarie poſſunt, ini- tiationis quippe ſacramentum. Multò minùs ex= tra neceſſita tis calum Euchariſtiam adminiſtrandi poteſtas Laicis competit, uti ipſis tribuunt illam H. Grotius, à Petavio confutatus, & Thomas Tanto, contra quem A. 1669. Miniſterium Lubecenſe libel- Ium edidit ſub rubricâà: Chriſtliche Prob der neuen Schmwaͤrmerey / da etliche Manns⸗ und Weibs⸗ Her⸗ ſonen eigene kleine Zuſamenkuͤnffte halten / darinnen nicht allein unberuffne Maͤnner ſondern auch Weibes das H. Abendmahl austheilen. Nam in Eccleſiasubi — omni NI0 nothis quippe elt aan Matth putulu Vit. ſonan 60, UI bet, ve Demin men Port XI. 22. ll at v. cum à ſona Dis,eu epittol forüi, 4 4Al Ecn/ W.V. ci Dod. S4nu 4 lli⸗ Pit ipl 44 Allevi⸗ n. Gal. Conſll iupte⸗ en tem Ntisde⸗ Epiſto⸗ . iicon⸗ Theo-⸗ necez⸗ Bapti⸗ t con⸗ ecium t, ini⸗ user⸗ randi illamm anto, neuenn Per⸗ finnen Veibes iaaubi innia Omnia iugusνανα . ar†Sαπ rekgts fieri decet 1. Cor. XIV 40. dilpenſatio hujus Sacrachenti non niſi Oeco⸗ nomis Myſteriorum competit, I. Cor. IV. I. ſolis quippe ordinariis Eceleſiæ Miniſtris, horum enim eſt adminiſtrare Sacramenta, ut docere verbum, Matth. XXVIII. 19. Nec zevorstnραιεilla, I. Cor. X. 16. Foalum benedictionis cui benedicimus; lateos invol- vit. Corinthios enim ubi Apoſtolus petit, in per- ſonà non primâ ſed ſecundà alloquitur, totus in eo, ut ipſorum ſynaxin culpet potiùs, quàm ira pro- bet, verſu quippe zl. inquit?: Non poteſtss poculum Domini bibere & pepulum Dæmoniorum, non poteſtis menſæ Domini participes eſſe & menſæ damoniorum. Portò, Annon domos habetis ad edendum * I. Cor. XI. 22. Quotiescunq; comederitis panem hunc, &) de po- ualo hoc biberitis v. 26. Propterea inter vos multi infirmè unt v. 33. ubi communicantibus præter eſum & po- um Apoſtolus nihil certè tribuit, nedum in per- ſonà pariter ſecundà ſcripſt: Poculum benedidtio- nis, eui benedicitis. Deinde, quam frequens in his epiſtolis pluralis primæ perſonæ ce. g. Dei ſumus coope- garii, 1, Cor. III. 9. Nos æſtimet homo at DEl Miniſiros ae æανοροMyſterierum, c. IV. Icon fer & 2. ep. III. 1. IV. 7. V. 13.20 VI. 1. XIII. 9. Nam ergò omnes quoque lai- ci Doctores? 1. Cor. XII. 29. Similiter c. l. 23 praædi- gamus Chriſtum crucißxuam; ſeribit Paulus, & tamen ab illius præconii wunere fœminas omnes exci⸗ Pit ipſe c. XII, 28. 29. C 2 CX. 268 (20.) Se An adminiſtrareuni tantum cœænam in privatis æaibus ſas ſit? reumſtantia loci nihil addit, nihil demit huic- ſacramento, quod propter hominem non pro- pter temporis locive circumſtantias novimus in-- ſtitutum. Ordinarié quidem: ubi verbum DEl- auditur, L. c. in publico conventu ſacram quoque ſynaxin decet celebrari, I. Cor. XI. 20. 33. Eb. X. 25. In caſu tamen neceſſitatis, ubi communis ordo ces- ſat, Commnnio privata nullibi vetatur, locorum dif- ferentiâ dudum ſublatâ, Matthe XVIII a0. Ioh. IV. 21, Si enim domi decumbentes erigere verbo, ſi & pri- vatim tingere licet, A G. VIII. 38. 39. X VI. 33. Quidni Glinicis & iOρεεR[ν& liceat? Ut taceam conamin privatis ædibus fuiſſe & in ſtitutam, & pridem cele- bratam, juxta Canonem XIII. Concil. Nicæn: Lat recedunt à corpore, ultimo & neceſſario viatico non de⸗ fraudentar, Vetus Eccleſia id ad abſentes, apud Ju-⸗ ſtinum Apoh. II. fe 179. & ad Serapionem ægrum, apud Euſebium L. Vi. E. H. c. 44. f. m. 246, miſit. Exu- perius apud Hieronymum Epiſt. ad Ruſt. T. L f. m. 48 panem in caniſtro vimineo, vinum in vitro ad æ⸗ gros detulit, & Chiyſoſtomus apud Nicephorum L. XIII. c. 36. beatè moriturus communionem priva- tam ſuſcepit. Ob vocem &ôaxeesautem S. co am negare uni & ſoli:idem eſt, ac ſi ob vocem cnονοes = non⸗ ſon el ubn bls: iis 1 20 Pan Lhe is ne eat Der pot juc XI. ig Nei Ma — in. it huie⸗ onpto. nus in⸗ m Dbl guoque⸗ b. X. 3ſt kdo ces⸗ um dif⸗ nelV. an, ſiri. Quidni enacnin m cele⸗ non de⸗ ud Ju⸗ 2gtum, t.Exu⸗ lkm. t0 1de⸗ hortum nprive (naſh. selles⸗ non⸗ reicyis „Uti pPanis corporis, 2 (2l. ) 5e* gon niſi velperi commuhirare. Chriſtas quidem cosnam adminiſtravit non tantum uni & loli Petroy ſtd difcipulis unà omnibus, ſanmis tamen & valen- cibus, in communio nis exern plum ordinatiæz, no⸗ Dis autem de ægro lermo eſt in extremo neceſſitas= tis caſu⸗- * An corporis o ſanguinis Dominici ſub- ſtantiam indigni etiam pereibiant? 6l panis benedictus eſt realis xeivανâa Corporis Chri= ſti, (I. Cor. X. 16.) guſtando eum indigni & hoc participant. Dieuntur quidem etiam idololatræ v- 20 usivανασαdæmoniorum, quæ tamen non partici- pant, uti Judas forté⸗ At in abſtracto non vocantur nedum de idolothy- tis dicitur: Edite, hæc ſunt dætmmonia; uti de pa- ne benedicdo: Edite, hoc eſt corpus Chriſti, ut ta⸗ ceam, non edentes ſed offerentes idolothyta xoνοανπ Dæmoniorum nuncupari⸗ Proinde ſi impii non offerendo ſed ind ignè manducandose bibendo cor- poris & ſanguinis dominici rei fiunt, hæc ipſos (ad judic ium) participaſſe ſubſtantialiter oportet,I. Cor. XI. 29 Nec abuſus ſigni tantum infert zeatum, in- digni aliàs & Mannæ & Agni paſchalis comedones gei fuiſſent corporis Chriſti. ma diſcerpit, pictive oculume Geulive regii reus dicitor, Nec qui Regis diplo⸗ ruit, ipſius corporis ſed læſæ tantùm regiæz C 5 = Maſer- 283 0 (22.) ℳ656* — — rrrrrrr——rrrrrr-r Majeſtatis. Deinde indignèò edendo ac bibendo reum Eeri corporis ac ſanguinis Chriſti plus dicit quam ſan- guinem Teſtament: ducere impaurnns Eb. X. 29. id ob- Jecti præſentiam apertè poſcit, hoc non item. Sym- bola itaque, quæ percipiunt riso, non nuda tan- tùm ſigna ſuut, ſed ipſius corporis ac ſanguinis Do- miniei zouνſσε. nen certée à communicäãtium fide ſed Chriſti potiùs inſtiruto pendula, quod hominum dr:ss non labefa Gtat, Rom. III. 3. I. Cor. X. 16. Nec fides hominis ad Sacramenti ſubſtantiam ſed tan- tuùm ad ſalutarem ejus uſum facit, quod porrò & ezemplis conſtat Corinthiorum illorum ,1. ep. XI. 30. Judæque ipfius, biberunt enim omnes, Mare- XIV. 23., adeoque & Tudas, quem poſt cœnam S. adhuc adfuiſſe Lucas teſtis eſt c. XXII 21. Chriſtas primum ſacramentums lada nonduam exclaſs, comma- niter emnibus aedit; ſetibit Auguſtinus Ep. CLXII. T. II. f. m. 742. Nec obſtat Marthæum teſtari, buccellam datam ante inſtitutionem cœ, c. XKX VIL. 23. quâ acceptâ ſtatim exiverit, Joh. XIII. 30. Lu- cas enim änο⅛ραιαιι eſt, l. z. & zubéa apud ohan- nem cum aliquâ morâ, ut & alibi Marth. XXIV. 29. Marc. I. I2. TOh. XIII. 32. eſt aceipendum. Etenim cum udas exitet, nox fuit, ar euchariſtia veſperi celebtata. Si ante hanc ſe ſubduxiſiet, in prodi- tionis, quam tacito ſub pectore volvit, prodito- rem ipſe abiſſet. Denique verbis illis 1. Corinth. X. 2.. Non poteſtis poculum Domini bibere &) pocua- lam deæmoniorum; potentia tantùm moris negatur & licentia, (uri & Cen, XXIV. 5o. XXXIV. 14 Deut. cln⸗ dur irque ſuam. Deo divin ſed ſe alien⸗ Acus — Pre ſiz. ldob. ym. 1tah. s o. de ſec Ninnm . Nee tn. 11 b. Al. Mare. nm§. Hyißet na. IXI. eltati, VI 9, Lu ohan⸗ V. 29. teni eleti odi⸗ dito⸗ unth. ut. gitut Deut, WV. *63 (2.) S* XVI. F. XXII. 29. Matth. VI. 24. Act. IV. 20. II. Corint à. XIII. 8.) Corinthiosid jure non potuiſſe. De fado zutem, uti Iſrae! & Petræ & menſæ demoniorum particeps fuit, ad judieium ſuique exitium, Deut. XXXII. 17, ſie Gorinthios quoque & de Cœnâ S. & de Idolothytis a du participaſſe, vel hæc ſola Apo= ſtoli invectiva arguit, I. Corinth-X. 21. Si inſtes. cœnam S. indignis non eſſe inſtitutam, certé nee oves pro lupis, nee pro canibus panes, nec mella pro fueis in promptu ſunt, quorum tamen ſubſtan- tiam depaſci ab illis non negabis. Nihil ergoimpedit. quò minùs corpus Chriſti & pro reprobis traditum, Rom- XIV. Ix. I. Corinth. VIII. 11. Eb. VI. 6. X. 29. 1. Ectr. II. I. ab iisdem & accipi queat. CQ. XlII. An fſuſtifcatio peccatoris in foro divi- no ſold jaſtitiæ alienæ impatarione ahbſolvatnre 6! non operanti ſed etedenti ſides (objectiva im. putatur ad juſtitiam ſine openibus, Rom. IV. y. 6, isque in Chriſto invenitur juſtitiam habens non ſuam, ſed alienam, illam quippe ex fide, quæ ex Deo eſt, Phil. III. 9. Juſtificatio peccatoris in foro divino nullis demùm legis operibus completur, ſed ſolius obedientiæ Chtiſti vicariæ, i. c. juſtitiæ alienæ imputatione abſolvitur. Imò uti Chriſtus factus orε iHwαοοι peccatum, ſie nos in ipſo juſtitia 2. Co- „6 (14) de 2. . Corinth. V. 21. Atqui factus eſt peccatv „ non intrinſecè, nec effectigè, ſed tantùm impu atwée, F. Nam etiam quz agon inſunt, imputantur, Numn- XVIII. 2 7. Pial. X L. 13. 16. L. X! K. 6. Jef. LIT. G. Marc. XV. 28⸗ Luc. XXII. 37e Kom. II. 26. Philem. Vers. 18. nec tamen fidte tantùm ſed veré, impg- tare enim non eſt tantum putate: ſed reali ſuo fun⸗ damento gaudet, & c GRa, c. g. Neiαα Ititiee victariz non tantum Gratia Dei in Chaiſio eſu ſuf- fulgitur, Rom. IL24⸗led efficit quoque, ut peccator inde juſtus conſtituatur, dene mineturque Rom. V. 19. Ne digas; Si juſti denominamur Filnq; Dei à juſtitii tantùm imputat, viciſſim ab im putatis quoque peccatis Chriſtus ſalutari peccator & filius diaboli poterit. Chryſoſtomus ꝗ iidem & rellqua Grzcorum turba dicere non horzuit, Chtiſtun red. ditum fuiſſe pPececatorem per imputationem veram atque ſolidam, quàâ iniquitates nofſtras in ſe rece- Pit fecitque ſuas, Pf. XXXI II. XL. 13. LXIXC. Jes. LIII. 6. II. Cor. V. 21. Ob easdem & ezecratio factus Gal. III. I3. Abſit tamen, ut impius inde dicatur filins= ve diaboli, ecum ipſ nee inhæreat peccatum, nec fecerit ipie, Diaboli filius é eontrario audiat, qni ex perverlà malitià deſtinatoque conſilio contta conſcientiam peccat, unde ne pii quidem, etſi ha- beant peccatum, filii disaboli dicendi ſunt. Acce- dit immanis quoque not inter Chriſtumque diffe. gentia, nes veré juſti Deique filii jure ſalutamur, quèd juſtitiâ gaudemus perpetuàâ, Chriſto autem peceata noſtra tempore tantùm exiguo ineubue- Xunke B kunt qux ipfu da ſed elt, nec 10 . poli cator Kom. Dei Utatis flllus lece⸗ llll. Cal. n, nec , qui tſiha. Acet⸗ diffe⸗ a, Aütetn ubue⸗ 2 (25.) 5e . gunt, unde nequit æquè dici filius diaboli, aut iræg quæ itidem non manſit, ſed tantùm tranfit ſupe iplum. Denique inhæret quidem Juſtificato quæ- dam quoque juſtitia, quæ tamen nec à ſolo Filio. ſed & à Patre & à Spiritu S. dependet, nec perfecta eſt, ex vitio quidem ſubjedi, unde nec juſtitiæ Dei, nec legi Ejus ex aſſe reſpondet, ſed hominem in fo- 10O ſoli declarat vix ſanctum, juſtum verò in foro poli minimè conſtituit, Pſ. CXLIII. 2. Q. XIII. An Chriſtus non quà extra nos paſſus pro- que? nobis mortuus, ed quâ nobis per fidem inexiſtens Iit conſaummatus demum Salvator, qui Feccatores juſtißcat? (Hiiſtus non dividitur, I. Cor.. I3. ſed unus nume- Sro idemque Mediator eſt, I. Tim II. 5, & qui foris Mſtat & qui aperientes intrat, Ap. III. 20. Ab ipſo tamẽ extra portã paſſo Eb. xIII. 12. 13, acquiſitio ſalutis jam pꝓridem reré)εο Ch.XIX. 30., Nec Exaltatus ampliùs (nedum in nobis) moritur, Rom. VI. 9. Eb. IX. 26.28. In nobis quidem exiſtit, Rom. VIII. 10. II. Cor. XIII. F. Col. l. 27. vivit. Gal. II. 20. formatur Gal. IV. 10. fructificat, Phil. I. 1I. ambulat, 2. Cor. VI. 16. ha- bitat, Joh. XIV. 23. Eph. IIIL 17. manetque Joh. XV. 4. ſed in nobis non niſi juſtificatis;, juſtificat enim impium Rom. IV. 5§. inhabitat vero non niſi juſti- ſicatum Jeſ. LIX. 2. ut ita Juſtificatione peccatoris . D inha- *₰ (26.) S* inhabitatio Dei gratioſa ſit poſterior, & tamen ne ſic quidem plena, vitio ſubjecti quidem recipien- tis, in quo peccatum adhuc habitat, Rom. VII. EBSe 20. &ũ corpus adhue eſt mortuum, Rom. VIII. 40. Quis ex tali itaque inexiſtentiâ, quàâ Chriſtus eſt in omnibus nondum omnia, I. Cor. XV. 28. ju= ſtitiam tamen omnibus numeris abſolutum inq; fo= ro divino validam ſibi promittat? Crucifigi quidem Chriſtus adhuc legitur, Eb. VI. 6, non tamen effectu ſed tantùm affectu, non propriè ac phyſicè, ſed tantũ metaphoricè, non in nobis, ſed tantùm inter nos, Gal. III. 1. uti è ſæpè notat inter Luc. I. 28. v. Glaßiph. S p. zor. Quin etiam Juſtificatio legis impletur in no- bis quidem imputativè, non tamen effectivè à no- bis, Rom. VIII. z. 4. Imò innuit illam Scriptura per inexiſtentiam potiùs N OSTRHM IN GHRRI- STO, quàm Chriſti in nobis, Jes. XLV. 24: N. OMINO mihi iuſtitis. Rom. VIII. 1: Nuylla conde- mnatis HlS IN CHKISTO IESD. Phil. III. 9: Ve in- veniar IN IPS0 non habens Iuſtitiam meam, Jux eſt ex lege, ſod quæ per ſaem eſt Chriſti Iußtitiam, quwa ex Deo eſt per fäem. Col. l' 14: 1N IPSbhabemus re- demiienem per ſanguinem Hus Mazimé verò 2. Cor. V. 12: Effcimur Iuſtitia N IPS, non quia in nobis peceatum ſubdomuit, ſeò quia pro nobis peccatum fa- ctus eſt, ad quem locum elegantiſſime Auguſtinus: Ipſe peccatum & nos Iuſtitiæ, nec nefira ſed D El., sers 7N NO5 S ſed I1 N IPS0, ſicut ipſe peccatum non Jſuum ſed noſtrum, net in ſe, ſed in nobis; Euchir. e. XLI. 7. II. f. 167. & 1. I. FfF. 2zs, kerm.! I.d. verb. Ap. VYiuete ae. Iußzäe 1ne jene⸗ 18, UllI. ſtus ju⸗ ſo. demm eu nti⸗ nos, u. lo⸗. 10. per Al. e tin. ſe gu4 Pre⸗ on dbis fe ase ts yor IIl. An⸗ ilr. Iuſtitia DEI zon neſra, N IPSO, NON N NOES. Gemella & Lutherus haber in Joh. XIV, 20: Wir muͤſſen dieſe zwey Stück faſſen / wie wir in Chriſto / und Ehriſtus in uns iſt / Dins geht uͤber ſich / das An⸗ dere unter ſich. Dann wir muͤſſen zuvor in Ihm ſeyn / mit all unſerem Welen / Suͤnd / Tod / Schwach⸗ heit / und wiſſen / daß wir fuͤr GOtt davon gefreyet und erloͤſet und ſeelig geſprochen werden durch die⸗ ſen Chriſtum. Alſo müſſen wir uͤber uns und auſſer uns in Ihn ſchwingen / ja gar und gantz in Ihm ver. leibt und ſein eigen ſeyn / als die auff Ihn getauffe und ſein H. Sacrament darauff empfangen & pauloò poſt: Darnach gehts wieder von oben herab / alſo / wie ich in Chriſto bin / alſo iſt wiedtrumb Chriſtus in mir / ich hab mich ſein angenommen / und bin in Ihn gekrochen aus der Suͤnd/ Tod und Teuffels Ge⸗ walt getretten / ſo erzeigt Es ſich wieder in mir und ſpricht: Geh hin / predige / troͤſte / tauffe / diene dem Nechſten / ſey gehorſam / gedultig / ꝛc. Ich will in dir ſeyn / und alles thun / was du thuſt / das will ich ge⸗ than haben. Allein ſey Getroſt / keck und unverzagt auff Mich / und ſihe baß du in Me bleibeſt / ſo will ich gewißlich wieder in dir ſeyn / I. VII. ſenenſ. f. m. 10I. a. b. bubſiſtunt itaque verba F. C. tanquam Marpeſia cautes: Etſi Deus Pater, Filius & Siritus S. qui eñ aterna & eſſentialis uſtitia) per ladem in electis, qui per Chriſtam juſtificati & cum Deo reconciliati ſaunt, Hahitat (omnes enim verè pii ſunt tembla Dei Patris, Filii & bpiritus S. 4 qus etiam ad reitè agendam im. Pellantur) tamen hac inhabitatio Dei nen oſt juſtitis D 2 ide 1 illafdei, de qud Paulus agit, eamq uſtitiæm Dei appel- lat: prepter quam coram Deojuſti pronunciamuar. Sed inhabitatio Dei ſequitur antecedentem ſidei juſtitiam. Càm igitur in Eccleſiis neſtrisapud Theologos A. C. extræ contreverſiam peſitum ſit, otam juſtitiam noſtram Ex- 1RA NOS, & extra emnium hominum merita, eperæ, virtutes, atque dignitatem quarendam, eamque in ſo= &ο Demine neſtro leſz Chriſto conſiſtere & c. pag. m. boy. QW XIV. An renati ad ſummum perfectionis api- cempertingere in hdc vitd queans, as Iamiam ſins datagrnros Enato duo inſunt quaſi prineipia, earo & Spi= ritus, Gal. V. 16 & 7-homo internus & externus 2. Cor. IV. 16. vetus & novus, Eph. lV. 22. 24. quo⸗ rum tanta eſt diverſitas, tanta etiam pugna, ut ſan- Rificati primitias tantùm ſpititůs habere Rom. VIII. 23, tantùmque ex parte cognofcere, 1. Core XIII. 9. 10. II- intelligantur, econtrario pronior, usque caro in malum ruat, Jac- l. 14. ſpiri⸗ tuique ſemper obluctetur, Gal. V. 16. 57, unde ce- ram Deo nemo inſons, Ex. XXXIV. 7. aut purus„ Proverb. XX. 9, aut juſtus ‚Pſal. CXLIII. a, nedum perfectus, Phil. III. 12. 13, qui nes peccatum ha- beat, I. Joh. I. S8. neque peccet actu, 1. Reg. VIII. 46. In multis enim labimur omnes⸗ Jac. III. 2. ut omnis Roſtra quoque juſtitia panniad inſtar polluti, Jeſ- J LEIVe. Ppi⸗ nus guo⸗ ſane om. Cor⸗ i, piti⸗ e⸗ tus, dum N he⸗ l, 4, mnis lel⸗ IN —.— 2 (29.) 5* LXIV. 6. Hinc Juſtiſſimus Tudex ſub incredulitate Koneluſit omnes, Rom. XI. 32. perfectione graduum quam lex poſcit, Deut. VI. 5. Marth. XXII. 37. Gal. III. 17. 2 1. 22, ſtatui gloriæ reſervatà, I. Cor. XIII. 10. Nec interim in ſtatu viz, in quo lex neminem reddere perfectum potis eſt, Ebr. VII. 19. D EUS pro potentiâ agit abſolutàâ, ſed mavult ſuam exſerere virtutem i* οριαν.. Cor. XII. *. Quid verò perfe- Qionem minùs dicit, quàm &ενα, quæ deprecatio- ne & remiſſione potiùs habet opus? Matth. V I. 12. Hine Lutherus quoqʒ T. IV-Witteb. f. 76. Im Reich Chriſti iſts mit uns halb Suͤnd und halb Heiligkeit / dann was des Glaubens und Chriſti in uns iſt das iſt gantz rein und vollkommen/ als nicht unſer / ſondern Chriſtt / welcher durch den Glauben unſer iſt / und in uns lebet und wuͤrcket. Aber was noch unſer aigen iſt / das iſt lauter Suͤnd / doch unter und in dem Chriſto / durch Vergebung der Suͤn⸗ den zugedeckt und vertilgt / dazu taͤglich durch die⸗ ſelbe Gnad des Geiſts getoͤdtet / biß wir gar diſem Le. ben abſterben. ipfte etiam Hieronymus ſeribit: Hac hoeminibus ſola perſeltio, ſi imyer fectos ſe eſſe nove- zint, epiſt. ad Ctefiph. T. II. f m. z2/. Nec diſcrepant il- ja B. Speneri: Was aber anlangt die ſo genante geſetzliche Vollkommenheit / iſt dieſelbe in dieſem Le⸗ ben / ſo lang namblich das Fleiſch uns noch anklebt / unmoͤglich zuerreichen/ noch kan ein deſſen ver⸗ ſichertes Exempel gezeiget werden; Conil. I. I. p. 13 & L. IV. p. 113. Wir ſeynd unſerer Un⸗ vollkommenheit gar wol eaͤße und welß ich nie⸗ mMand (30.) 8e= mand / der ſich weiter kommen zuſein einbildete / als daß wir junge Kinder ſeyn in Chriſto Jedoch trach⸗ ken wir nach der Vollkommenheit / damit wir nicht immer moͤgen Kinder bleiben: Wie die Schrifft auch pfleget das jenige eine Vollkommenheit zu nennen/ wo wir nunmehr zunemmen in dem Werck deß HEr⸗ ren / obwol die hoͤchſie Vollkommenheit / daß man nicht mehr weiter vollkommen werden koͤnte / in jenes Leben verſparet bleibet. Evadimus quidem perfe= cti vel tandem, ſed in Chriſto, Col. I. 29. Uti in ipſis etiam ſcripturis perfecti fuiſſe nonnulli legun- tur, ad quorum exempla Felagianis pridem reſpon- derunt Catholici, ut G. J. Voſſius ceu in compen- dio refert: Per eam perfecteonem intellixi tum ſencert zatem ſive verum & non fimulstam ſindium obediendi umxnibus Dei maxdatis, tasm obedient:a iſtius altualem impletionem, ſed pro modulo higas vitæ & comparatè ed alies faeles: nen plenam & emnibus nameris abſolutam. Mempe quemode domus vocatur, gqaæ etiamnum ezx- traitar. Quoaßeri triplici poteſt reſzectu. Primam retione initis æc deſiderii, as ſit æovindooνod partis, & perasvala finis. Deinde comparatione nderum, Yei imperfeltionis Araczgre. Denig ratione promißt, as ſi guis quwa gzäsficio deeſt, hec de ſas ſeé ſnptleturspe re- gepit. Simeliter igitur juſtitiam hujus vitæ perfectar dKici cenſent I. inehoat? ſive kara ννροa w*v initii & deſiderii ratione, 2. comparatè ſive karaà ανααιι gatione impisrum & imperfrcétiorum, 3. an gelicè, Fi- ve cum velaments gratiæ, qaia omniafactae deputantur, g vanas quos faltum nex eſt, igneſcitnur, Quibusad- — X derre len, Er⸗ s ke⸗ iin n⸗ en⸗ ari: ens dlens 54ℳ en, y ei 4 n. Semn 70 α tur, . 4I „* (31‧) 5 dere peſæmas, quod vuigò won apertè minis qudm verde. citur, aliam eſſe perfectionem partinm, alias graasum! Fuer perfectus eſt priore ſigniſßcatn nen peßerieri. Ie Chbriſtiani ſunt perfelti quatenns ſerio ſtandent ambula- re, ac reanſe ambulant, non in und parte, aut certis par- tibus, ſed omnibus præceptis Dominicis, ulam esrum pariem ab obedientiæ ſaæ fiudio ſeparantes: non tamen ita perfecti, as DEVA ſaumnièò amens, proximam planè juxita ſe diligant, pravas enpiditates exſcindant radicitus. in Hiſtor Pelag. Libr. V. part. I. Antith., 1. p. 46, & g 6᷑. & ſie fanaticos etiam Thraſones confundit B. Arnd- Etliche ſchwaͤrmen und ſagen / ſie ſeyen ſchon Voll⸗ kommen und koͤnnen nicht mehr ſuͤndigen / mißbrau⸗ chen dazu die H. Schrifft und andere erbauliche Buͤcher / wie der Sathan / welcher auch Gites Wort mißbraucht und ſich in einen Engel deß Liechts verſtellen kan. Die ſind Schwaͤrmer und unleid⸗ liche Fantaſten / welche der Teuffel in dieſen letzten Zeiten erwecket / die wahre Buß zu verhindern / wel⸗ che ſich durchs gantze Leben eines Chriſten⸗Menſchen erſtrecket biß in den Tod hinein / alsdann iſt er ge⸗ rechtfertiget von der Suͤnde / wann er namlich das ſuͤndliche Fleiſch abgeleget hat. Daher ſich nie kein Heiliger Gottes geruͤhmet / daß er vollkommen ſey und nicht mehr ſuͤndigen koͤnne. — Ob wir wol die neue Geburt und die troͤſtliche Kindſchafft Gottes empfangen haben durch den Glauben/ ſo geſchicht doch die Erneuerung nicht gaͤntzlich auff einmal / ſon⸗ dern der H. Geiſt reiniget ſein Haus von Tag zu Tag: S. Paulus klagt daruͤber / daß die Suͤnd noch in = wohne 2 (32) 8 ohne und nemm ihn offt gefangen! widerſtrebe dem ſeines Gemuͤths. Rom.7 ⸗ und Gal. F. beſchrei⸗ et er den Streit deß Geiſtes und deß Fleiſches. Was ſagt der widergebohrne H. David HErꝛ ſo du wilt Suͤnde zurechnen / wer wird beſtehen / Pſalm. 13 0. Und Johannis 1. am 1. So Wir ſagen / wir haben keine Suͤnde / ſo betruͤgen wir uns ſelbſt / und die Was⸗ beit iſt nicht inuns. Ein groſſe vermeßne Si⸗ cherheit iſt es/ ſich der Vollkommenheit ruͤhmen und ohne Suͤnde ſeyn wollen⸗ da doch vor GDT T niemand unſchuldig / Exod. 33. Daß aber 1. Johannes 3. ſpricht: Wer auß O TT gebohren iſt / der thut nicht Suͤn⸗ de / c. da machet er einen Unterſcheid unter Gottes und deß Teuffels Kinder / dieſe haben Luſt zu allen Suͤn en / das iſt ihr Freud und Kurtzwel / Gatt es Kinder aber haben kein Luſt zur Suͤnd / ſondern huͤten ſich / Betten darwider und wann ſie auß Echwach⸗ heit ſtraucheln / reut es ſie von Hertzen / dann Gottes Sam iſt in ihnen / Gottes Wort und Geiſt / der laſſt ſie nicht in Suͤnden verharxen. Lib. V. c. 1. Deß wahren Chriſtenthums. S ð Q. XV. An renatus legem ſervare, quin & implere queat Ius certè neminem reddere perfe dum poteſt, Eb. VII. 19, nedum vivificare, Gal. III. 21. ſed jugum eſt 6aααα.οοο , Act. XV. 10. totaque Spititbahs, Rom. ₰ (33.) He= —— Rom. VII. 14. qui itaque impleat illam, qui ſpiri- tüs tantùm primitias habet? Rom. VIII. 23. qui Spiritus carnis que luctà jugiter diſtrahitur? Gal. V. 17. ut impingat ſubinde Jac. III. 2. & quotidia- nâ peccatorum tum confeſſione tum remiſſione habeat opus, Matth. VI. 12. Pſ. XXXII. 6. XIX. 1z. Jeſ, LXIV. 6. Rom. VII, 14. I. Joh. I. 8. Deinde ſi legis im- pletio foret poſſibilis, per ipſam foret Juſtificatio, quod negatur, Gal. III. 18. 21. Chriſtusque veniſſet fruſtra, Matth. V. 17. Rom. VIII. 3. 4. Gal. II. 21r. III. 11. 13. W. 4. Juſtificati quidem ρααα ιααα paſſim leguntur, zige autem non notat ſervare ſed per ſynonymum uvare, cuſtodire exponitur, Matth. XIX. 20. Nec non qui diligit alterum ſicut ſeipſum legem implevit, Rom. XIII. 8. ſed ubi eſt is5 David quidem, Joſias, Aſſa & Zacharias in præce- ptis Dei coram ipſo perfedè totoque corde am- bulaſſe leguntur, integritatis laude νrορυτι in- de macti, abſoluta tamen ipſis draαaναuIvO Oe2 tribui nequit, quæ quippe à Davidis adulterio, loſiæ bel- lo minùs neceſſario, pravà ſodalitate Toſaphati, & Zachariæ incredulitate, ſingulorumque morte mul- tum abludit. Negantur quoque mandata DEl eſſe gravia, I. oh. V. 3. ſed juſtificato, qui ſpontaneo piritu actus lege Dei delectatur Rom. VII. 22. VIII. 1. 2. Nam fert onus id leviter, quod portat quis- dque libenter, ut Jacob. Gen. XXIX. 20. XXXIL. 4. & Ciceto: Magnunm opus omninò, Brute, conamur, ſod nihil difficle amanti puto. Imò promiſſis divinis cre- denti omnia poſſibilia Marc. IX. 23. beneficia ſe. Dei E i ₰ (34.) 50 Si enim ra rav capias abſolutè, renatus implere poterit non tantùm legem ſed totum quoque mun⸗= dum poterit creare & quid non? Pariter & Paulus Phil. IV. 13. Omnia poſſaum ſatiari ſc. & eſurire, abun- dare & egere v. 12. ſi verò peſſe hos ultra æquanimi- tatem in utrâque fortunàâ extendas, potuiſſe Apo- ſtolum peccatum originale eradicare Deumque ipſum vincere concedes. Denique lex non præ= cipit impoſſibile τRααα ſed tantùm αρ ααπ in ſta- tu demùm deſtituto, ob corruptæ tantùm carnis infirmitatem, Rom. VIII. 3. Nihilominùs à ſervo-, etſi non ampliùs ſolvendo ſit, debitum Dominus jure exzigit, Matth. XVIII. 25. Luc. XVI. I. rationem.- cur id fiat à Deo, Bernhardus & hanc addit: Non latuit præcepterem, præcepti pondus hominum excedere vires, ſed indicavit atile, ex hoc ipſo ſuæ ipſos inſuffcien- tiæ admoneri, us ſcirent, ſand ad quem jaſtitiaæ nems niti pro viribus eporteret. Ergo mandandsimpeſſbiliz non prævaricatores homines fecit, ſed umiles, & at omne os obſtruatur, & ſubait us fiat omnis mundus Deo, quia ex operibus legis non juſtificabitur omnis caro corans ipſo. In Cant. ſerm. L. fol: m. 715. a. prâſertim confer Melch. Wicolai lubar ver: Selét: II: à p. 51. uſque ad p: 390. & Be- Speneri Caput Il. integrum 6 Fesee :oonina Breving. —„—„ = An pars peœnitentie tertia ſit nova obe- dientia, uti Socinianis viſum, vel ut hodie alii malunt, immutatio cordis? EX verbo Dei de duabus tantùm partibus conſtat⸗ quod uti geminum tantùm terminum, à quo, ſc. walas A 19. Eg tant ſe 4 er. in 0 Una dem rerſi reme eiga tiam elt / lep. neri ſatisfil Elh Paſſim Eb. . Noas 1a zuta P. 6. C e fue pinttur Fiſe, . lia bou, iA Dey walam & ad quem ſ. bonum AG. XIV. 15. XX. 21.XXVI. 18. innuit, uti etiam dae tantùm doctrinæ capita legem ſc. & Evangelium exhibet Joh. I. 17. ita daaæs tantům pœnitentiæz partes recenſet, averonem ſc. à malo, ſeu contritiovem, quæ legis effectus, Jer. XXIII. 29. & converſionem ad bonum, ſeu ſaem in Chriſtum, quam parit Evangelium, Mare. I. 15. UlInde libri etiam Sym bolici primo ſtatim loco non demum tertio immutationen in deicriptione con- verſionis paſſivæ ponuntſ, poenitentiæ, cujus potio- rem quoque partem, fidem quippe, obeaientiave erga Evangelium vocant, uti bona opera obedien- tiam erga legem, p. 125. & 67 5. Evangelium enim eſt lexfidei, Rom. III. 27. Habemus, inquit ohannes I. ep. III. 23., præceptum, cui non per præſtarionem Operis legalis, ſed apprehenſionem medii ſalutaris ſatis fit, ut nimirum credamus nomini Filii e;us Ieſa Chriſti, Credendo itaque agimus, quod præceptum Eſt, & imperata agendo credimus, unde etiam fides paſſim τo GäD*»́⅝3ℳVFRhriszα Rom. I. . KVI. 26. II. Cor. X. 5. Eb. V. 9. I. Pet. I. 22. & 2. Cor. IX. 1 3 αατω T7 ο. Rolas éis 1⁸ sαασσ Hν ννερεαοhaäptur. Fidespu- ga puta obedientia eſt, ſcribit Lud. d. Dieu in Rom. P. 6. Cur autem fidei obedientia tribuitur ;non tantàm quòd ſiae obediama; emnibas præceptis DEI, ſed qubd ipſa fiaes in obedientia conſiſtat. Non enim rationibus zsititur fides, ſed loquentis Dei veracitate, autoritate ac Fjuſſu, car credo tres eſſe in DE perſonas, Chriſtum eſſe sαρονυτιοο, mortem ejus eſſe expiationem pro peccatis? guia Deus mentiri neſcius omniumque Doeminus bæc E 2 de ſe ₰ (36.) 50 de ſe Rlioque ſuo teſtatur ac credere ubet. Ab evan- gelicàâ hae obedientiàâ, quæ ita ipſa fides eſt, longé alia interim eſt legalis illa, quæ vulgò obedientia dicitur nova fructusque pœnitentiæ, Matth. III. 8. Act. XxXVI. 20. Quis arborem verè ex pomis con- ſtare ſtatuat, ſic nec nova obedientia vocari pars peenitentiæ ſtrictè talis meretur. Non diſſimulo quidem Apologiæ verba p. 16 7. Siquis volet adaere tertiam, videlicet dignos frulctus pœnitentiæ, hoc eſt, mu- tationem totius vitæ ac morum in melius, non refraga- bimar: Sed, uti ipie Ariſtoteles I. pol: & liberos fa- miliæ partem latè appellavit, ſic latè quoque poæ- nitentiæ partem vocitari novam obedientiam no- ſtri Theologi non ref ragantur Gerh. d. Pæn. S. XL-IV. LEIII. EIE. f. 2oz. zio. Hulſem. Brev. C. IJ. §.5. p. m. 107. Menze in d. C, p. 223. & Z. D. Cland. Exer. All. in C. A. p 175⸗ CQ. XVI. An Eccleſiam plantatam inter ac plantandam rectè diſtinguatur 5 LDihindio hæc non eſt diſtributio generis in ſpe- cies, nedum diviſio totius in partes, acſi Eccleſia non eſſet una, ſed eſt tantùm limitatio ſubjecti jux- ta varias ætates. Uti diſtinguitur juvenem inter atque ſenem, infantem inter ac puerum, ſic & Ec- eleſiam naſcentem inter ac adultam, quæ non tan- tum, variis Scripturæ dictis, Pl. LXXX. 9. Jeſ. V. 2.LX. TIe — tua hui 40 i⸗ luli Sir XIII. cleſi jnva inkie vejic relti lu hhe⸗ Qeſa W intet Kbe⸗ n tan⸗ ,2X. Al. 6 (37.) §e⸗ 2t. LXI. 3. Jet. II. 2. 21. XI. 17. Hoſ: IX. 10. Rom. XV. 20. I. Cor. III. 6.7. 8. 10. XIV. 22. Gal. IV. 1. 2. 3. 4. ſed exemplis quoque Eccleſiæ ſuffulcitur tum Judaicæ tum Chriſtianæ, quarum utraque notoria ſua ha- puit incrementa, ætates ac periodos. Corpus Chriſti, quod eſt Eccleſiæ, inquit Auguſtinus, tanqaam anns quidam hemo primè junior fuit, & ecce ſjam in fine ſe- culi eſt in ſenectä pingui, in Pſ. XXXVI. T. VIII. f. 302. Si verò alia pueris conveniunt, alia viris I. Cor. XIII. 11. quid mirum multa, quæ in naſcente Ec= cleſia vigebant, exſpiraſſe in adultà, & viciſſim invaluiſſe commodè multa, quæ per Imperatorum infidelium duritiem nondum licebant. Nec omnia zejicies, quorum nullum in tribus ſeculis prioribus veſtigium, niſi & campanas è turtibus ſacris ſatagas deturbatc. C XVIII An nullus viſibilis vocatorum cœ- zus Eccleſia Dei vera ſit ⁶ ITa Weigel Poſtill: P: I: f: 140. docet. Nos au- tem pro Art: VIII. A. C. ex veræ Eccleſiæ notis contrarium ita demonſtramus: In quocunque cœ. tu verbum Dei purè prædicatur, & rité admini- ſtrantur ſacramenta, is Ecelefia Dei eſt vera. Atqui in viſibili vocatorum cœtu (ſi non omni, tamen aliquo e. g: noſtro) purè prædicatur DEl verbum. G&c. E. Idem & ex parabolis liquet, Matth. XIII. 25.47. E 3 XXII. —,—— — KXXII. 11. ubi Regnum De I. e. procul dubio Eceleſia Dei vera confertur cum agro, in quo bonum ſe- men & Zizania, cum ſagenàâ, in quâ piſces boni & mali, cum convivio, in quo noſpites amictu nu- ptiali ornati, eoque deſtitutus, confer, 2. Tim. Il. a0. Matth. III. 12. Accedunt & exempla Eccleſiarum Aſiaticarum, quæ utut ſtellæz in manu Domini fuerint, ac candelabra, in quorum medio ille ambu- lavit, Ap. I. 20, multos tamen immixtos etiam ma- los foverunt, Ap. II: 4. 14. 15.20. III. 2. 15. Corin- thiacæ quæ non usquequaque pura, 1. ep. V. I. XV- 12. II. ep. XII. 21. & tamen vera ac juxta formatn cx- ternam viſibilis Dei Eccleſia fuit. I. ep. I. 2. IX. z. II. ep. I. 14. III 2. 3. ac Judaicæ, quæ impura quidem adultera fuit, nihilominus vera Dei Eceleſia effe non planè deſtit, ſed per circumeifionem, quod ipfſi ſacramentum adhuce erat integrum „filios Deo genuit atque filias Ez. XVI. 20. XXIII. 4. 37. lInterim EBecleſiam electorum inviſibilem cum Pontificiis pro Repl. Platoaicà non habemus, perhibentes potiàùs, Eccleſia viſbilis ubi vera eſt, ibi & invi⸗ ſibilem eſſe, cùm verbum nunquam redeat, quis fructificet, ſaltem apud aliquos, Jeſ. LV. 10. Qui itaque à viſibili ſe Eceleſià ſepa- rat, deſerit & inviſibilem, in illà quippe latentem. Q. XXL. K Hur waß ture Hera 4am ſie Prit nate. hoe co atem Er hi⸗ nota purape hoc ta ſdeliu dabile. 9. (jant que nu dubius XIVI. 14 „ h5 —r — 04 eg titn ciis tes ni⸗ uis N A8 ( 39.) S Q XIX. An dilectio proximi genuina Ecclefiæ notaſit ⁵ WEigelius affirmat in dialogo de Chriſtianiſmõ W C. I. p. 44. An der Liebe inquiens, kennt man aur die Juͤnger Chriſti / das iſt die Gliedmaßen des wahren Catholiſchen Kirchen. Conſona viden- tur obvia & in P. P. & in ipfſis feripturis: Pilectienis eperatio notam nobis (Chriſtianis) inariz penes qucu- dam (gentiles) vide, inquiant, at ſe invicem diligant, fic Tertullianus in Apol. e⸗ 39. & CGhryſoſt. homil. 33 in ep. Ebr. Malta guidem ſuns rævagaàhρρνιαι rey vermiavistesy, magis autem & meliès, quàm omnia muatza inter ſe ditectio &ax., Imòô Chriſtus ipſe: I= boc cognoſcent omnes, qud diſcipuli mei eſtis, K chari- gatem habaeritis ad invicem. oh.XIII. z5.I. JOh. III. 10. Ex his tamen nequit evinci, quòd dilectio proximi nota ſit Eceleſiæ ſola, apodictica & à priori, æquè ac pura verbi divini prædicatio, Joh- VIII. z1. X. 27. ſfed hoc tantùm fequitur, dilectionem eſſe praesen Kdel ium à poſteriori, Gal. V. 6. ac. II. 18. tantùm pro- babile. Hic enim affectus im corde latet, Jer. XVIH. 9. (juxta Hackſpan.) Coh. IX. 1. I. Cor. III. 11. adeo- que nullius nota eſſe poteſt, effectus verò omninò dubius eſt, càùm & hypecritis competat Matth. VI. 2. XXVI. 9. Syr. XII. 15. 16.— & gentilibus, Matth. Y⸗ 46. 2 (40.) 50 — —. Q XxX. Anꝝ omnes apud nos ſtatus adeò corrupti Kut, at aniverſa A. C. Eccleſia nihil niſe Babel ſit & Ho- convitium Eccleſiæ ſanctiori ab iis tantùna impingitur, qui omnia turbant ipſi. Quos ve- 1 plerique Chriſtiani per totum terrarum orbem diſperſi fugiunt, quos illorum præſertim corda ,qu de Eccleſià ſunt inviſibili, latent, illi multo minùsae Elias divinare, (I. Reg. XVIII, 22,) nec (2. Petx. II. 12 % citra calumniam dicere poſſunt, nullum in Mini= ſterio pium, nullum in ſtatu politico juſtitiarium, nullum in oconomico probum usque ſupereſſe. Querelas enim illas, Pſal. XIV. 3. Jes. I. 21. Jer. I. — 9. Hos. II. 5. viri longè perſpicaciores ediderunt,. vates quippe entheati. Nec Babylen illæa Myſtica mater ſcortationum ſpiritualium, idolomaniæ ſe. & ſuperſtitionis, Apoc. XVII. 5. morum præcpuè fla- gitlis condita eſt, ſed erroribus potiùs doctrinæ, quo autem fermento per Lutherum ejecto fides noſtra adeò pura eſt, ut cum cathedra papæ plané irrecon- ciliabilis ſit, labisque convinci ullius usque neſcj'a, conf. Pſ. XCIV. 20. Jer. XXIII. 28. Quo minus Ba- beliſmum gignunt morum vitia, hæc enim non ſta- tim omnia Babylonica dicas, cum plurima extra Eccleſiæ pomœria inter Iudæos ac gentes, multa in tra illius latifundia longè lateque luxurient, adeo- que pauciora ſoli Babeli propria ſint „Vera enim Eceleſia moxab origine ager illæ eſt, in quo Wazxie Mag gia tun I. epiſt 4 50 Ecqyuis tet, gg Kortipit aln perana, ℳ us u, teſe, elel. tunt, en eK. E puefle⸗ inee Sholtia trecon⸗ nelci, ads B4⸗ noNA D ex 8, multa ent, ceo⸗ en eniin pa 25 G) Mam partem infeliz lolium & ſteriles dominan- Kur avenæ Matth. XIII. 4. F. .27. pars vix quarta eſt frugifera, v. S. Ergone ob ſpinas ac Zizania mo- rum à primordlis ſtlatim tota Eccleſia Babel fuit? Recdtiàs Lutherus: Es iſt ein groſſer Unterſchied unter Lehre und Leben / mit der Lehr gilt nicht ſchertz⸗ Ens / die muß rein und recht bleiben / aber mit dem Leben halten wirs nicht ſo ſtreng / wie man auch im Evangelio ſihet / daß Chriſins gedult hat mit den Juͤngern / und durch die Finger ſihet / wann ſie gleich groͤblich ſtrauchlen / doch ſtrafft Er ſie zu⸗ weilen auch und ſpricht: Es iſt nicht recht / das iſt Die Lehre. Mit den Phariſaͤern aber und Heuchlern hat Er kein Gedult / dann es trifft nicht das Leben / ſondern die Lehre an / es ligt die groͤſte Macht an der Lehre / wann die rein iſt und bleibet / ſo kan man aller⸗ ley unvollkommen Leben und Schwachheit tragen⸗/ ſo fern / daß man an der Lehre halte und bekenne / daß das Leben anderſt ſein ſolte / wo aber die Lehre ver⸗ Ffaͤlſcht wird / iſt dem Leben auch nicht mehr zuhelf⸗ fen. T. IV. Altene f. 69. Quot colliſiones ac jur- gia turbabant Ecclefam quoque Corinthiacam * J. Epiſt. III. 3. quam tamen non Babel ſed ſanclifca- tam potiùs in Chriſto Ieſa Apoſtolus ſalutavit, c.1.2. Ecquis in Babeliſmum S. Eccleſiæ illa ſcelera impu- tet, quæ deteſtatur ipſa inque reprobis ſeverius corripit? Nanc- vos Iud admoneo, infit Auguſtinus, d? aliqaando Eccleſiæ cathelicæ maledicere deſinatis vitu- perando mores hominam, quos & ipſa condennat, & Akos quetiaie tanquam matos lios errigere uaet à- F d. mor ('42.) 8* mor. Eccl: c. 3. I. I. f. m. conter & elenche Præconum pa’iks An ordinationes Eccleſiæ noſtre Liben- taten Chriſtianans, in & conſoientiæ ſuſſtaminent “ Rdinationibus illis, quæ nec fub opinione ab- iolutæ neceſſitatis, nec eultus divini per ſe, ne- dum meriti, conſcientiis à Magiſtratu obtibguntur, ſed à totà Eccleſià decozi tantùm ac turagias gta= tiâ liberè receptæ ſuat, finiſtré Libertini ac Anti= taſtici libertatem opponunt Chriſtianam, quin & conſcientiæ. Nam ne libertas quidem Chriftiuns eν Xααααat effronis pro libidine & arbitrio dis=- ſolutèê vivendi licentia eſtac impunitas, ut ſuſcipe- re promiſcuè liceat, quæeunque fingulis libent. Rom. VI. 18. 22. I. Cor. VII. 22. Gal. V- 13. I. Pet⸗-II. 16: ſed ſpiritualis potiùs ac myſtica renatorum manu- miſſio, quà Filius DEl Joh. VIII. 36. per ſanguinem- ſuum, Eph. I.7. ab on ere multiplicis calamitatis Luc. 1.74. ac ſervitute ſcepeecati Rom. VI18. VIII. 2. à juge legis, Rom. VII. 6. Gal. III. 13, præſertim Geremo- nialis, Act. XV. 10. Gal. IV. 9. V. 1. & traditionum humanarum I. Cor. VII. 23. col. II. 21. 22. 23. deniquæ & à tyrannide Diaboli atque mortis, Eb. II. 14. 1 56. emancipatos in immunitatem filiorum Dei afſe- ruit, Rom. VIII. 15. 21. II. Cor. III. 17. Quantacun-= que ita libertas hæc, abioluta tamen non eſt, ſed uſum ejus lex charitatis Ac: XVI,. 3. Rom. e; le 02. ſeqvant konet, Ultro pr 1544N mentes Eequise 1LCon) ſetè lhe vertitun judicale nemno tt udicate tir elhe Lec ia e⸗ Kimpe Deuscie tia eſton nili Deu M nem DEO. A Abeenſin 4 neae⸗ le, Nee Untut. e glar (Auti⸗ gvin & illane to die⸗ luleipe⸗ libent⸗ eIl. IE dmaol⸗ guinen tis Luc⸗ 2 jl Ceremd⸗ tionuc deniqus Il. 14, i5 Dei alle⸗ antacun⸗ elt, ſes P. XIN2 lCa, J. Cor. VI. 12. VIII. 9. 13. IN. 19. N. 23. Gal. V. 13. boni= Aue ordinis I. Cor. XIV. 40. moderatur, conſcientiis tamen adeò aceommoda, ut lubentiâ lubentiùs ob- ſequantur, quod à coaſtione ſervorum multùm ab- korret, c. g: omnes boni non tantùm in ordinem ultro propenſi ſunt, ſed honeſtas quoque in ideâ zS aaν neſcio quod à‿ Xnοςσι habet, quod bonas mentes ineluctabiliter, ſuaviſſimè tamen allicit- Ecquis dicat ordinationes ſy nodi Act. XV. 29. & Pauli I. Cor. XI. 34, libertati Chriſtianæ derogaſſe? Et par ferè libertatis coxſcientiæ ratio cſt, quæ non in eo vertitur, ut de rebus Divinis quivis liberè ſentire- judicate & loqui auſt, neque etiam in eo, quòd nemo cogi poteſt, ut judicet hoc verum eſſe, quod judicat eſſe falſum (quæ non tam libertas conſcien- tiæ eſt, quam facultas judicii ab alio cogi neſcii) ſed in eo potiùs, quòd nemo ab ullo hamine ju- ſè impediri poteſt, quò minùs dicat & faciat, quod Deus dicere & facere juſſit. Quia enim conſcien- cia eſtævvæawaε bs, I. Pet. II. 19. adeoque neminem niſi Deum, Dominum habet, ita libera eſſe deber, nt à nemine mortalium juſtè impediatur obſequi DEO. AKt. V. 29. vide & A. C. art. W. nec. non openeri Abereinſtimmung. Art. Al. th. 1. S. 2. An conventus Eccleſia publici ſint Kecſſarii, nec ullus privatus Iſit to- . lerandas 2 . FT 2 Utut 24* U Tut regnum Dei ſpirituale non veniat cum obi ſervatione νααοας ιο W pompæve externæ ac mundanæ, qualem & quantam Pharilæi expe- ctarant, in Fecleſiâ tamen viſibili conventus ſacros, qui à pluribus non niſi certo loco, A &. XIX. 8. ſtas= toque tempote Ac. XIII. 7. 14. 42. 44. I. Cor. XVI. r. fieri poſſunt, eſſe ne ceſſarios, evincit I. Mandatum⸗ obſervemus alii alios, ut nos acuamus ad charitatem & bona operæ non deſerentes ri8 n bααυ‿s Ro7;. Kicut mos eſt quibusdam, ſed aahbortantes invicem, id- que hoc magis, en additur & ratio, quòd videtis in- ſtare aiem, Eb. X. 2f. IIL. Promiſfum: Vvi dao vel eres congregati ſant in nomine meo, ſum in medio es- rum, Matth. XVIII. 20. III. Exemplum Eccleſiæ: Corinthiacæ, quæ congregata fuit, . Cor. XI. I72. 34. & quidem in publieâ etiam ſcholàâ ubi Paulus docebat, A c. XVIII. g. 9. 10. 26. Accedunt IV. Pre- ces publieæ, quæ uno ore fieri debent à pluribus, Ad. II. 6. 24. IV. 24. 31. XKX. 36. Rom. XV. 6. V. S. Synaxis, ubi convenire & de uno pane participare oportet multos, I. CGor. XI. 33. X. y. VI. Diſciplina Eccle. ſiaſtica, Matth. XVIII. 17. & coram omnibus argue- re opus eſt I. Tim. V. 20. Maximè verò V. ver- bi divini publica prædicatio, I. Cor. XIV. 24. quade vid. Cav. erſt Chriſtenth. e. IX. p. 222. Chriſtus Joh. IV. 21. 22.23. nOs oratorio non ampliùs uni, utin V. T. alli=- gatos eſſe aſſerens publicum cultum non fuſtulit, ſed loco potiùs omni licitum edocuit. I. Tim. II. 8, Nec tamen in publicis congreſſibus acquieſeimus, juæta⸗ en nta Pfnlem ta ſiei ſielitt nullam gulos, hibus a bis ꝛyte catechu PtEpal neimn pel limn, tun 6Ondten 10 net publiei lj, guos ſuis tame * Minikr Ventibus ſuppleatu in his pee cogyentu non excte ſit /inqu weſen aus Mntereinan uernnern, leſne in diet 9es HEre Vfſanlar — m obe Atetne i expe. ſictos; ſa⸗ Wl. E. ndam⸗ ritute , nli, iren id. iletis in⸗ i duo vel meliget⸗ Eccleſiæ: ot. l.l. bi Paulun tV.bre⸗ luridus, dypnanis, opottet nalede. us atgue⸗ , Pe vel⸗ 2½. quude ſoh. Nen. 1V. Talli= n Auſalit, Timll. gieleimus, === ₰ (43.) 50 juxta id Act. XX. 20. 31. Rom. XVI. f. I. Theſſ. II. 10. 114. Philem. v. 2, fed uti quivis Paterfamiliss fundamen- ta fidei, preces & reliqua pictstis excrcitia domi fideliter urget, ſic quilibet quoque verbi præco nullam prærermittit occaſionem inſtituendi & ſin- gulos, e. gr. Juventutem in ſcholis, catechiſatie- Ribus aliisque examinibus, meœſtos in ludtu, in mor- bis ægtos, inque vinculis captivos, præſertim & gatechumenos, cum ad primum S. connæ uſum ſunt præparandi, neogamos, eum voti ſui denunciatio- nem petunt, inordinaté ambulantes tùm priva- tim, tum in cenſuris Eccleſiaſticis, maximè autem conſitentes antequam abſolvuntur. Quod ſi ve- 16 nec hæc exercitia privata, nece tot conventus publiei fereꝗue quotidiani ſuffieerent, & alii priva- ti, quos collegia pietatis vocant, permitti poſſent, ſuis tamen cicumſcripti limitibus, ſ I. dirigantur à Miniſtro ordinario coque orthodoxo. 2. ſi con- ventibus publicis non derogent, ſi 3. his tantatmn ſuppleatur, quod iis deeſſe prætenditur 4. fi tanti in his peccatores non compareant, ob quantos conventus aliàs publici deſeruntur y. fi in nimiam non excreſcant frequentiam. Eg kan nicht unrecht ſein / inquit Spener. Wo einige gute Freunde zu⸗ weilen austrucklich zuſamenkommen / die Predigten untereinander zu widerholen / und ſich des gehoͤrten zuernnern / in der Schrifft zuleſen / und wie ſie das ge⸗ leſne in die uͤbung bringen moͤchten / ſich in der Furchte des HErren zubeſprachen. Nur daß es keine groſſe Verſamlungen ſeyen / die ein anſehen einer tren⸗ F 3= nung 146.) 56 nung und offentlichen Zuſamenkunfft haben moͤchten⸗ daß ſie nicht dardurch den offentlichen Gottesdieng verſaumen / veraͤchslich deßwegen davon halten / die ordentliche Prediger daruͤber niche verachten / auch ſonſt in ihren Schrancken ſich halten / ihre nothwen⸗ dige Arbeit und Beruff wider ihrer Vorgeſetzten odes Eltern willen nicht unterkaſſen / willig alles deſ⸗ ſen / was ſie gehandele / rechenſchafft geben und ais len boͤſen Schein dabey meiden Saarρ 6. ſi ab⸗ ſit hypoctiſis, faſtus, æmulatio, aliorum contem- tus, omnisque mali, præſertim ſectæ (pecies, nee alia maj ora ipſo uſu incommoda eonſequantur, in quem caſum rectiſimè D. Schomer in præfat: Col- legiatis: Collegialem docendi moaum ſzernenawa gan puto, ſe abaſum poterit & diſcoraiam dacenzinzs evitare, id verb ſi obzineri nequit, ea via eligenda ef, qu veritati pariter & paci proſßicitar. Q. XXIII. 2 An 4, ublico Eccleſia conventis ſa . Snaxi fas Ge wencen Krig, Udd congreſſibus noſtris immixti paſſim ſunt quoque mali, ideòque non tantùm Anabapri- Młæ, ſed pridem Audiani, multique alii ſegreges eva- ſerunt. Qualis verd Separatiſmus eſi. I. divinitus interdictus. Detertio rzs ize⸗ ea „us Prohibetux Eb. X. 25. & Omne ſchiſina flatel 4110 91 torucn e udicare⸗ 3. M/ Acrind vyn & Magilervi Lada, H. cellari 4 inque Uti niciſi a to ſel fuum. Gal. von 14 en t, oonianm Ri nulden, meſi⸗ imſ. m./ Wi nun ſe⸗ Am aruit f. Fumeptun IV. blane Zizihiizite Retmundo — hickf deng /Re auch ſen⸗ Rodes es di⸗ und N⸗ .Kad⸗ Ontem⸗ es, het intur,is 1t:Col. anm ges aentiss 4 AAn ſurs Auabapi⸗ gregezert⸗ 65 eli. l o i r nne ſchiing — (47. Se I⸗Cor. I. 10. XII. 255. ut & ορaααοαι οπ⅓ XVI. i ubie- gontra ſumma animorum & linguarum harmonia 2 fraternâ conteſſeratio commendatur. II. ſatis arrogans. Sepatatiſtarum enim non eſtpecea- rorum corda penetrare Pſ. LXIV. S.I. Cor. II: 11. aut judicare. Matth. VII. I. Luc. VI. 37. Rom. XIV. 4. 13. Me prætextas plenus ſuperbie & é Phariſeeram dogzrind manans. Nam & iſti ſapremum enima- rum & corperum Medicum accnfant, dicentes . Apo- Kolis: quare sum publicanis & peccateribus mandacaz Magiſter veſter? ita de Audianis Theodoretus judi- cabat, H. E. L. V. .a. fm.ie. III. Minu's ne- ceflarius. Juſtus enim fide vivet ſuâ, Hab. II. 4.. inque ſe gloriam habebit non alio, Gal VIL. 4⸗ Eti viciſſim unicuique etiam ratio potiùs redden- da pro ſe Rom. XIV. 12. onusque portandum efſt fuum. Gal. VI. 5. Etſi videntær in Etcleſia eſſe Zlzanis,, non tamen impediri debet, aat ſides ant charitas noßra, vi, quoniam Zivanis eſſe in Eceleka cernimus, ipſi deFcele- i recedamas. Nobis modo laberanzdeum, at frumeg- zum eſſe peſimnr; Hæe Cyprianns: L. III. epiſt. IIl. ad Ma- xim f. m. 72. &S Anguſtin. ceontr. Epiſt: Parm. D. II. ctape 22. AQui non lfacit malum, net facienti conſentit & ſatien- zem arguit, firnus atq; integer inter iniquos, tanquans frumentum inter paless converſatur. T. VII. f. 1e. IV. Plane fruſtraneus. Agrum enim ſine Zizaniisi. e cœtum omninò putum inventuro fo- zet mundo planè ezeundum I. Corinth. V. 10, ind 86B( 48) —— — — 8 & fides ſemper forêt dubia, ſi illi proximi drist 1 utpote nunquam ſatis perſpeda:) poſſet derogare V. Nimis præcox. Separatio enim dici de- mùm noviſſimo reſervanda eſt, Matth. XIII. 30. Nemo ante tempus deſerat aream, inquit Auguſt. d- verb. Dom. ſerm. XVIII, soleret peleam in triturâ, toleret in ared. T. I. f. m. 6. VI. Maxime no- Xxius. Eceeleſiam enim dilaniat, quæ una ek Cant. VI. 8. anima una Act. IV. 32. unus Spiticus, Eph. IV. 4 unum corpus, Rom. XII. . pet commiſlu- ras & compagines coagmentatum, Col. Il. 19, unum ædificium conſtructum, Ephes. II. 21. uti unus pa- nis ſie & corpus unum, I. Cor. NX. uv. ſumus, potiquæ in unum Spiritum, I. Corinth. XII. 13. ita ut contig ſeparatiſmum efficaciſſima ad alendam Spiritũs uni tatem per vinculum pacis argumenta ſint unum ca-⸗ put, unum corpus, unus Spiritus: unus Dominus, una fſides, unum baptiſina, unus Deus Pater & omninm, Eph. I. 10. IV. 3. 4. y. Nee pertinet ad Cbrifti præ- mia, qui relinquit Eccleſiam Chriſti. Alienus e, pro- fanas eſt, tſtis eſt. Habere nen poteſt Denm natrem, qui Eecleſtäm non habet watrem. di potait evadere, qli exira arcam Nos ſyit, & qui exira Eccleſzam forss fuerit, evadit. Manet Dominus & dicit: Qat nez eſt mecum, ad verſus me eſt, & qui non mecum coilgit, ſpargit. Dast pacem Chyriſti & toncordiam rumpit, za- verſus Chrißium facit; inquit Cyprian. a. Stmti: Præ- lat f'm. 16 4. Pariter & Auguſtin: d. Temp ſerm. 184. Avelle radium ſolis dà corpore, divſtonem Mcis Anitas Sgig we ℳ ci . nun utni 1r divlſanen. Arudi zumun f ditate. 4Aite Jy vihi. 7 Luthetan- nodis eg 08 eyal dem den notum, 4 ferentiam ſelatiost Separatite tionetn 2t ctantüm fa lertim 2,0 (a1 sa i qod mal publicusn Lere, ſeyar⸗ 6. 14. 4 lundue /,. eenur uer d, Nmiti „ 10. ll⸗ — irtis rogare. Giei de. UIl zo. Uguſt. c. niuns, le g⸗ eu ek. Spitieu, ommiu⸗ 19, unn nans pr⸗ 8,Pdtique ut contte pititis uni tunbn ca⸗ Dinus,ung otNniktn, Chrmfigte⸗ zulcf, /r. en Hti adere, a Aleſtam ſorts 1: Lur ß cunn eligit, ,rungit, 14. 4. npliktt- np ſem. 1i. Macis M 268 5 (49.) 8e= on capit. Frenge remum ab arbore, f'altas germinare non poterit, Aſonte præcide rivum, preciſas areſceik. gu his Cypriani verbis intedtigimus, lacem non capere diviſionem, niſi in ſanétis regso Dei bPræaeſtinalis, qui dividi ab Eccleſid nulle modo poſſan: & non germinare ramam fralczum ſalutis æterne germine accipimks. Ari- ditatem verò rivi à fontepraciß, in ee, oqkod Spiritn §. Tasuantur, gui ab nagitate ſeparantur, agheſcimus In. vigil. Pentec. ſerm. I. T. . f: m: 994. Eccle fia quidem Lutherana Separatiſtis ſecta eſt. At Separatiſtas & Robis egreſſos potiori jure ſe Rarios dixetim, quàm nos evaſimus Babylone excundo. A Dodore qui- dem denominamur Lutherani, non tamen ob do- mnorum, quod vetatur I. Cor. I. 12. ſed do ctrinæ dif- ſerentiam, ut ab Athanaſio Athanaſiani & à Chriſto Chriſtiani Ac. XI. 26, nomen acceperunt, quos ſectarios tamen nemo dicit. Nec dicta, quæ pro Separatimmo magno numero adducuntur, ſepara- tionem ab Eccleſia evincunt, ſed converſationem tantùm familiariorem eum ſceleratis cavent. Præ- ſertim 2. Cor. VI. 14. cum infidelibus trahi vetatur (Srislas in religione inque vita dventas) jugum, à quò mali contagium metuas- quale vero cultus publicus non eſt. Quasmvis etiam juſſiſimus ſubda- cere, ſeparare, ſubtrahere nos eE as 2. 7 46. II. 6. 14. 45 omni fyalre inordinaiè ambulante, & nen ſe- cundum traditionevs A-»eſtolicam. Duamvis etiam jſu- beamur uos ſeparare converſatione familiæri ab aaulze- po, homieidd, avaro & qui frater dici vult, 1, Cor- V. 9. 10. II. Nen tamon jubemur nos ſeparare eultn, ad- . G oralie- ₰ (5o.) 9 — — = oeratione, profeſſtene, ſaeramenioerum ſumiione & facrs- rum tomumanione à cæta ilo, en quo vivunt bæ perſo. waæ ſingul ares, ſed tantuùm ab his ſingularibus jerſopis, & quidem quo ad intemtorem aameconem & fſraternaæm converſationem attinet; quæ mens & verba Hulfe- manni de Corrept. Frat. p. 23–. Nec mehioris farinæ Separatifmus eſt à S. Syn- axi, ſed æqué I. ρια ι, Communicans jubetur probare (non alios, led) SE, I. Cor. XI. 28. ad quem lIocum L. Oſiander: oObſervanaum, quòd Paulus di- cat: Probet ElPS†: M bhomo. Non igitur vult, ut pno- pter proximi noſtri indignitatem à cænaâ abſtineamus ſed quisque && IP7†¾da probet. Quod enim Paulus afi. bi vetat, ne cum impænitentibus Chriſtianis cibum capis- mus, id non ad cænam Demini trabendum eſt, Agit enim Paulus de nimis familiari convicta, quo inpæniten- Zes in ſud malitid confirmantur. II. Arro gan tiæ plen Us, ſie enim Separatiſtæ ſapere volunt non tantùm ſupra Paulum, qui dignis Corinthiis ob con- vivas indignosS. Synazin non diſſvaſit, in αονο potiùs invectus, I. ep. XI. 2 1. 33. ſed fupràâ ipſum quo- que Magiſtrum, quem & ludæ cœnam adminiſttaſſe ſupra ad QC. XI. demonſtravimus- quod & Auguſti- nus urget, non dixiſſe Deminum, præſente Iudd, xon- dum maendi eſtis: ſed iam mundi eſtis vos: aadit autem non omnes:quia ibi erat, qui mazdes non erat, qui temen, . præſentid ſad cœteres pollueret, aon eis diceretiur, jam vos mundi eſtis, ſed diceretar, us divit, nondam man- di ofis. Feſßqmam ille diſeeßit, dixit eis: Iam vos miaedi ctis, nec addit: ſea nen omaes, 4nia Em aiſers- leras 1 4 9 1 erunt, ſ cn ets heni Fum iM mceps 111, e. g. derogate eln fibi potius fl⸗ I. Ma lie keelon umubet lme, M⸗ an, ſa en is a Aliera ette urtabit/ſ. ur Cyiſi Kulerg lil Autey dici ſbis hin al Sinu G upli ali Apans cun Pus ſpiur Eecleſtaſtie lis ita diab Mnè ꝛdi Kan l. Le — e ſien. be eyß. Miut, 6 aernen N Hulke. kidSyn- ns udetur a guem aulat di. al, ut zyͤ. eemut ſil baulus ℳ. ibumciie⸗ 1t, i inpenitnz. oganttæ vofunt non iisd cOn⸗ NarmtNir lplum quo⸗ imiaicttade & Augolti. e ludi, von- Aldit Autem nitanen, cereis/,4 ondam mun- : le / A. S r —— . Jerat, quo etiam præſente, ſitut eis dictum eſt, wundi erant, ſed non emntes, quia erat sadic unus immundus. Qaaprepter his verbis magis Dominus declaravit, in uns cætu hominum eadem ſacramenta ſamentiam aliquo- rum immanditiam mundis obeſſe non peſſe. III. Plan anceps ac dubius. Si enim aliorum mali- tia, e. g. hypocriſis dignitati hoſpitum piorum derogate poteſt, quis dignam epuli hujus ſumtio- nem fſibi polliceri poterit? Quis non in perpetuum potiùs fluctuabit, num intet dignos etiam incedat? IV. M axime noxius. Qaiszais ab häc cathe- licà Eceleſid fuerit ſepuratus, inquir Auguſtinus, qaan- zamiibet landabiliter ſe vivere exiſtimet, hoc ſoloſie- lere, quèa Chriſti avitate digunctus eſt, nen habebit zitam, ſed ira Dei manet ſuper ip-am. Qitquis au- tem in hic Ecclefiâ bene vixerit, nihil ei præudicant dliena pectata, quia unusquisque in es proprinm onus pertabit, ſcat Apaſtolus dicit: Et quicaænque in ed cor- pus Chriſti manducaverit indiguè, jaudicium ſibi man- dueat & bibit. Nam hoc etiam inſe Apeſtolns ſeritſit. Cum autem dicit judicium ſibi manducat, ſatis olenait, gauis nen alteri jadicium mandacat, ſeaſibi. Boc nos egimus & dAlenaimas, guia commanio malorum non seaculas aliquem participstione ſacramentorum ſed cen- ſenſione falzorum. Epift. CII. J. II. f. m. 619. Et ſi etiam dignus cum indignis communicet, unà tamen cor- pus ſpirituale cum iplo increduli non faciunt, ſed cgecleſiaſticum modò viſbilis coœtus, nedum fide- lis ita diabolorum communionem incurrit, niſi planè ad idololattas deficiat, ipſe dæmoniis Sacri- Atcans, I. Cor. X. 20, 21, G2 QxXIV. 2⁸ (ſ.) So= — rIVvYv. An confeßio peccatorum coràm Ecle- ſie Miniſitro privataæ ſit eliminands è& Bhorrent illam, quotquot hodiè Calvino, So- ecino, Weigelio ac Anabaptiſtis adhinniunte- noſtra autem Eccleſia ex neceſſitate quidem nee ſpecialis præcepti, nec medii, ſalutari tamen con- ſilio, (quode prolixe Smbol. Libb' p. 12, 27. 2 : 5l. 153,) retinuit, nimirùm I. O D exemplum tum Da- vidis, qui coram Nathane, 2. Sam. XII. 13. tfůùm Judæo- zum, qui coram Johanne B. Matth. III. 6. peccata- ſua confeſſi ſunt. II. Correlatum, privatam puta Abſolutionem, quæ vix ac ne vix quidem di-- gnè fiet, niſi præviâ confeſſione, quòd ſanctum non eſt dandum canibus, nec porcis margaritæ⸗ Matth: VII. 6. III. Commodum, commoda enim occaſio in eathedràâ ſe confeſſionali paſtoribus offert, oves ſuas profundiùs explorandi ac digno- ſcendi, rudieres informandi, corrigendi, emendan- di feroculos, tentatos erigendi, ae conſolandi af- flidos. Memorabilis eſt locus Rhenani in argum⸗ Tertull: : pœnit. f. m: 46 9: Confeſtonem biivatam ſalaberrimam eſſe nemo poteſt inficiari, ſi woreſitatem & ſerupuloſitatem nimiam amputes. Drid enim per- DEEYMimmortalem ntilins habere poſſit Eceltſia adcon- tinenaam alſcipuinam, quid commsainas, qudm priva- tam Miam confeſſtonem ad populam in neceſariis eruaien- A um?1 4 uuna eyaut vel pren mitate, nnt, nl, omine⸗ Cat, al Huerarüt item zu⸗ auler pulus, Cient 4 lusſ, ſeni, ta ſilutaris, ran Cum ſjt illa tamen Dei Minit Medtas Aur Denuixa ſet Dei l filear. muümlate introdudt Utes, ejun Cebi fun „ le. 1n0,0. inniunte⸗ enn dee⸗ Den cons. 11. 113,) tum Da= mudzo- 6eccatt Privataa vicem dis ſan Rurm⸗ aeatite, commoda Naſtoribus c cigno⸗ emendan- ſolandi al- in Agum: mn mivltan neriſtaten id enin jer leſis dn⸗ ſun zrm. rirerudtß⸗ unm dum à ubi horals ſyatio plas preficit laicus qudm tridude na concione. Nam dum & ſaggeſta declamat ſacerdess Zerpauci ailigester gaſealsant, mzlzi aliorſam zogitan- do diſtrabhuntur, qsidam juxie preverbinm oο Xασια vel propter ebtaſitatem ingeni, vel eb materie ſubli- mitatem, cujas nen ſant capates, etiamſi curinsè aaſolel- tent, non zamen perciziunt queod dicitur. Mt hic quam rei ipſius tum ſacerdotis reveremtia attentaum reddit hominem. Et dectrina quam illis cum petente communi- cat', ad us captum attemperatar. Qaoaſi in luais Uiterariis fraſtra præteptor ſehelaſticis pralegit, niſi sllad idem paulòpeſt ab eis exigat, & at reaasut, «ogat: hand aliter quantamcunque publitis concienibus inſtitnatur populus, niſi ifto pactoe examinetar, long? menus preſi- cient Auditores. Ttagque quoa D. Clbrianus Diſetplinæ encemium pronkunciat, mihi libet actommodare confes- ſieni, at dicam eam retinaculum ſidei, ducem itineris ſalutaris, fomiten, ac nutrimentum bonæ indelis, ma- Mtiram viriutis. Etſi DEO principaliter confiten- dum fit. Pl. XXXII. 3. 4. f. LI. & I. Joh. I. S 9. 10. illa tamen confeſſie immediata mediatam coram Dei Miniſtro non ezxcludit, juxta illud, Coh. V: p⸗ Ne adicas coram Angelo, innecens ſum, ne fortè iraſea- zaer Domizus & damnet univerſa opera tax, Si Mini- ſter Dei loco abſolvit, quidni ci Dei loco & con- fitearis. Nec zconfeſſionem hanc in Concilio de- mùm Lateranenſij A: IZry. ab Innocentio II. fuiſſe introductam, adeoque fermenti Pontificii reliquias putes, ejus enim veſtigia jam deprehendimus in Ec- eleſià lùm Græca, circ Annum 137. ubi Origenes 3 in r rn Proba i e eui ⸗ canſas exponere, ut ſi Tuid ille dixerit, ſiquia conſlit de- derit, facias & ſequaris. tùm in Latin, ei à Annum 450. ubi Leo cenſtituit: Submevendam eſſe conſue- zuainem, jJud Ae ſingaloram pectateram Zenere libel. lis ſeripta oonfeſſo publicd recitabatar, cuùm ſaßfciat, reatus conſoientiarum ſolis ſacerdetibas indicare con. Ee⸗ione ſecretd Snßcit ergo ile confeſio, qze primum Deo ogertur, tum etiam ſateraunt, pil. yg. C. XXV. An abſolutio à Minißro falza ſit glaucoma tantàm, impeſtura mernumq falſimoninm: Abielune noſtra non eſtinane tantum crepiracu⸗ lum, ut calumniantur Miniſteriomaſtiges, neg s eαανꝶ tantùm abſolutienis in ceoelo fadtæ denun- ciatio, ut Reformatis videtur, nec za‿N*α; tùm aut eαaρατααο promifſionum divinsrum applica- tio, qualis cuivis quoque laico competir, Coi, III. 16.1I. Thefſ. V. II. Eb: III. 13. ſed eſt vera peccato- rùm remiſhto. Quemadmodum enim Chniſtus mis- ſus eſt, JIoh. XX. 2t. præcipué & ad remittenda Peccata, v. 23. codem modo (ſimilitudinis ſc, ae veritatis, quoad in fluxum realem, etſi fervato Ma- Eiſterii & Miniſteri diſetimine )mittuntur & Mi- niſtti, quousque meſſis durat, Matth. IX. 38. ad ée⸗ 79 daueyias perfitiendum, Eph: IVIZ. Atqui hri- ſus — ſtus fu⸗ &Min glod XVLE operatl PEtänee Luc. V. tio tam cooper miniſten V 18. tealis al ſubordl mo Mi⸗ Vat, 1. Ti tonlellot tamen ne turoratic in nomit nicaſe /u tamen ciy bium, D ſienollte Iitate quan Dondum 0 inde Chuit guicem er Flita erun caz ſalce Fuori Aide u nſue. 1 libel. itt, t r. inis epitse⸗ es der 2 genuͤty⸗ rxtan. mappliez⸗ it, Col, heecatg⸗ Kus ms. emittend 1 etyalo Ma⸗ Ntur & Mi⸗ ai Nigei h i⸗ lu ſtus fuerat miſſus ad peccata verè remittenda. Ergò & Miniſtri quàm veriſſimè etiam ſolvunt ligantque- quòd ad id elaves regni cœloriatceperunt, Matth. XVI. 19. quæ non crcpundia, nec nuda tantùm operationis ſigna, ſed vera aperiendi inſtrumenta- Etſ nemo, niſi ipſe Deus, remittere peccata queat, Luc. V. 21, dvroxezroeαα ſ6. & avrebsiαορς, abſoln- tio tamen dianeriwas Gompetit & Miniſtris Ejus, ceu cooperariis ag ocanemis, I. Cor. III. 9. IV. 1. qui miniſterio reconciliationis defunguntur, 2. Cor. V. Iig. Nec poteſtas delegata ratione influx’s realis alia, ſed potiùs eadem efſt (ſalvàâ ſolùm ſubordinatione ac dependentiâ) cum principali. Imò Miniſter Eccleſiæ effectivè (licet èρaοανπια ſal- vat, I. Tim. IV. 16. ita & abſolvit· Licet Apoſtoli confeſſos peceatores abſolviſſe nullibi legantur, id tamen negandum inde non eſt, neque enim legun- tur orationem Dominieam recitaſſe, aut baptizaſſe, in nomine Patris, Filii & Spirits S. aut commu- nicaſſe ſub utrâque ſpeeie & fœminis, præceptig tamen divinis viros tam ſanctosparuiſſe planè indu- bium. Dicunt denique omnes Miniſtros Eccle- fiæ noſttæ ipſos eſſe ligatos, adeoque abſolvere non poſſe. At judicium ſatis temerarium, aque cha. ritate quam ja ctant, longè alieniſſimum de iis, quosg nondum omances pernoverunt, 2. Petr. II. 12. De- inde Chriſtus ad omnes Apoſtolos nullo, ne Judâ quidem, excepto dixit: Quacung ſolveritis in terris, ſoluta erunt & in cœlis, Matth. XKVIII. 18. E. & Ju- das Valide abſolvit Hinc & Auguſtinus in Pſal. A. 22 (56.) Se⸗ Quaid vobis fecit Chriſtus, qui eundem traditorem ſaum, Aguem diabelum nominavit, qui aute tradizionem Domt- wi nec lotulis dominicis dem potait exhibere, cum cæte- ris diſcipulis aa praaicanaum regnum calorum miſit, ug gemenſtraret, aona Det pervenire ad eos, qui eum fie as- cipiuns, etiamſi talis ſit: per quem accipiunt, Jualis SA Aa Jutt, I. EllII. f. m. 34. Q. XXNI. An Feſta, Veſtimenta, vaſao'. Eecleſiaæ ſacra fint hodie vetiza ¶ IUod nullum horum cxpreſſum ſ. præceptum ꝗ. einterdictum in N. L. occurrit, illa Eccleſia A. C. nec ut ad ſalutem neceſſaria adoptavit, nec ut in- trinſecè mala rejectavit, ſed ut adiaphora tantum ab antiq uiſſims jam temporibus frequentata, ex ſuàâ, quâ gaudet libertate, decori bonique ordinis gratiâ Art. XV. in hunc usque diem retinuit. Si omnia enim que ex lege reſtare ceremoniali viden- tur, loco movenda eſſent, azʒymum quoque in Cœ- ni oporteret aboleri. Quod itaque concernit I. Feſta, illa quoque quibus Sanctorum memo- riæ recoluntur, retinemus in ſolius Dei honorem, animo grato pro beneficiisper hæc organa Eccleſiæ collatis. Nos, inquit Auguſtin. . c D. L. Y. e. s, uni Deo deorum henefciorum ejus memoriam ſolennabus ſeſtis & diebas ſatutis dicamus conſecramusq;, ne volumine tem- Peram ingrata ſabrepat oblivio. I. E. fim. j4o, Nec gels “ . l mae bramts etbum neoblga. Pecleſil⸗ K Sandor tionem fie tie. XXI. Rown.XId Il. 16 qui Cuidem ce waneat, inſacris q Gitis amr⸗ ſirit. l, la Byerpanal E nlgeat⸗ fam umten ſiſtunt & y inyehuntn tum hypoct Culorum pan in euteimpr Luc. Al 9. Kerno ſolend utafecat, ablolute ne⸗ Pratia iſdene Viaum bene Heit perian nſiug mDoml. um (ett⸗ mißt, 4 unfceg. iA rceptumk, celeſia Al., „necptin⸗ ora taatun lentata, el goe olgitis etinnit. A rieliriden⸗ uein ⸗ e (odeethit tum meind⸗ eihonoteln, D Ecclelle P1tni ,nibu; M 6 ,ullamnt e. , Nes lete 288 (yv.) Se Dramus dies illos ceu in ſe aliis ſanctiores, ſed ut Dei Serbum à Sanctis propagatum ipſorumque ſangui- ne obſignatum ad nominis divini ſandificationem. Eecleſiæ ſalutem ac æ dificationem tuminetur, quin S& San orum fides, virtutes ac conſtantia ad imita- tionem fidelibus proponanrur. Eb. XIII. 7. A. C. Ar- tic. XXI. Diem quidem cutamus, ſed Domino, Rom. XIV. 6. Nemo nos inde judicçare debet, Col- II. 16. qui libertati noſtræ inſidiantibus ne horam Auidem cedimus; ut veritas Evangelii apud nos per- maneat, Gal. II. 4. 5. Decent. II. Veſtimen ta in ſacris quoque al ba. Dua, ſant, rogo, inimi- gitiæz contra Deum, ita Hieronymus ſuo jamævo quæ. ſivit. L. I. advers. Pelag. c. 9. T. II. f. m. 22,4. ſi tanicam ba. SEners mundiorem? Si Epiſcepus, Presbyter & Diaconus E&' veliqus orao Eeclefaſticus in adminiſtratione ſacro- ram cum candid veſte preceſſerint. Denique III. ſub- fitunt & Vaſa ſacra, in quæ moderni Ariſtarchi invehunturex Marc. V. «. ubi Chriſtus Phariſæo- gum hypoctiſin carpit, quòd externam tantùm po- culorum patinarumque pattem purgarent; intus & äin cute impuridhmi interim ipſi, Matth. X XIII. a5. Luc. Xl. 39. Nallam vero ſanctitaris ſpeciem ex- gerno ſplendore ut Phariizi: Eceleſia noſtra cçaptat aut affectat, nedum ejusemnodi vaſa ſatramentis ſuis abſolutæ neceſſitatis opinione, ſed decori tantùm gratià liberè conſecravit. Si enim die dominico e.g. vinum benedictum ex illis adminiſfaretur cyathis, Sueie perintegram ſeptimanam potores in canpo- H . nis 28 (5.) Ze nis certarunt, res foret indigna ac offendicuii ple- niſſima. Te zgτοο itaque exigit & ſumma fanctiſi⸗ mi ſanguinis dignitas meretur, ut calix ipſi inſerviat Pecualiaris, eoque reverentiùs habendus, quo gra- vius communi furto eſt ſacrilegium. Tantàâ etiam religione jam pridem calices ſacri in Eecleſià cuſto- diebantur, ut Euſebiani & Miletiani & quotquot in abdito Arrianiſmum tuebantur, cùm, ſuborna- to quodam lſchyrione, Athanaſium ſummis cri- minibus onerare apud Conſtantinum vellent, Cs;= licis fracti illum accuſarint. Eid. Athan. Apol. II. & Ba- ron. T. III. Aßnal. A. CCCXII. nam. z4. & A. CCCXIXI., z„. 127, Q XXVII. An cujusvis promiſeut Uhriſtiani ſior tor⸗ dinarias Miniſterit Ecclefiaftici involare partes, pe- culiaremve iliæ in Eccleſiä ordinens evincant atq; ſtatumé Rius ſomniant Anabaptiſtæ, Scriptura aſſerit po= ſterius. Num enim omses prophetæ, zam emnes Doctores? L Cor. XII. 29. Neutiquam, ſed alios de- ait Chriſtus prephetas, alios Evangelißas, alios autem paſteres & Docisres. Eph. IV. 11. qui Auditoribus op- ponuntur, Eb. XIII. 17. uti & ovibus paſtores, I. Pet. V. 2. Omnes quidem fideles (utriusque & ſexfs & Teſtamenti) audiunt ſacerdotes, Ex XIX. 6. Jeſ. LXlI. G Ap. I. 64. V. 10, I. Pet. II. 9. ad offerendum ſpi⸗- rit va⸗ err titwalesple Zjum tame⸗ Plenisqpe nunc Ke 11. H. 12, net tamen ſed paueiſſi Abnuitur N Anabaptiſt pon eclue Grinastant jia fluente & omnia, Cunt, V.26. Luctionis baanes ilea Decellatia 5. Winiderd ite auer Ausnet / non niſ pie (tr & multe Leinſignes Lelum, qus erit, ſeh p tus ſacer ligio⸗ 0 — dieul ple, 2 fandtiſt ſinletviat quo gra⸗ antdetiam leſi cuſto⸗ quotquot n, ſaborna⸗ Umwis cli⸗ ellent, (4. pol l. 4. CecYI. miſton neut, pe⸗ M Ota aſſentpe⸗ i, Mn innts ſed alios de. t; alios aulen onibes ob pehotes,, bet⸗ l I.s ſel. Kelendumn ih⸗ Aita⸗ 4243 (59.) Se Fituales prexum hoſtias v. y. Eb. XIII. 1 5. 16. Miniſte- gium tamen Ecclefiæ ordinarium prohibitum fuit plerisque tribubus Eb. VII. 13. 14. 15/. uti & tunc & nunc fœminis omnibus, l. Cor. XIV. 34. 3. I. Tim. II. I. 12. Quinimò fideles & reges creati ſunt ll. ec. nec tamen omnibus regimen politicum competit, ſed paueiſſimmis tantùm, Miniſtris verò Eccleſiæ planèe abnuitur Matth. XX. 23.25.:26. Nec locço I.]oh. II. 27. Anabaptiſtæ obrinent, quod volunt. Undtio enim non excludit ordiniaries verbi præcones, ſed do- Grinas tantùm alienas ſeductorum, textüis ovvαανMneα ita fluente: Non haberis egus, qui noſtis veritatem & omnia, v. 20. 21. ut aliquis eorum, qui vos ſedu- Cunt, v. 26. vvs nova docess (adeo que nec ſcriptura nec undionis miniſterium ezxeluditur, aliàs & hæc Jo- Hannes ipſe ſcripfſſet fruſtra) ſed anctio vos omniæ neceſflaria veritatis dogmata v. 21. docet per verbi v. J. miniſterium v. 7. 14. Nec in Eccleſià veteri auhi- fasgey àαορ οαααποο ctaà bant, ut loquitur Nazianze- Rus, nec ;deobenia præcipitabatur, ſed in Miriſterium mon nifſi pietatis ac conſtantiæ, ut & Scientiæ ſa- IX & multorum ſpeciminum meritorumque lau- de inſignes demùm adoptabantur. Præſertim Cor- Melium, quòd ad Epiſcopatum haud ſubito perve= Merit, ſed per omnia ecelefiaſtiea officia promo- tus ſacerdotii ſublime faſtigium cundtis re- ligionis gradibus aſcenderit, laudaf Cyprianus. Epiſt: ad Antoniam. k. m., Il⸗ H2 C. XXVIII. 2 (60.) 80. —– QL. IXVIII. An ad Miniſterium publicum vota- tio interna ſaßfciat 5 Non negamus, quòd vocatio interna ſit impri= mis neceſſaria, inavérzs quippe in donis conſi- ſtens adminiſtrantibus 2. Cor. III. 5. 6. g. Tim. IHII. 2= 2z. Lim. II. 2. 24. & ſlanctificantibus, I. Cor. IV. 2. IX. 27. I. Tim. III. 2. 9. IV. I2. Tit. I. 6. Il. 7 8, illa tamen non- dum ſufficit, ſed raé ac vocatio accedat quo= que externa neceſſe eſt, ut iis, qui ſunt idonei tam ſandta demùm provincia ritêcommittatur, 2. Tim. II. 2. Doctores enim ſunt legati, 2. Cor. V. 20, a6e Oeconomi, I. Cor. IV. I. quorum nullus ſibi ho- norem ſumit, ſed qui vocatur Eb. V. 4. nec homo- ſibi ſumere quiequam poteſt, Joh. III. 27. Quomo⸗ do E. prædicabunr, niſi mittantur? Rom. X. Ij. un=- de & duoxX/re²*ν* Curſum Deus adeò deteſtatur, Rom- X. I5. Jer. XXIII. a 1. Si verò vocatio ſufficeret in- terna, nec externa εαανναοâεaα trι “ddHat—+ deberetI. Tim. III. 10. nec .ραοα, ut in Timotheo L ep. IV. 14. II. ep. I. 6, quem internè fuiſſe idoneum nemo dubitat. Hoc ipſum eſt, quod Eccleſiæ noſtræ Art: XIV. A. C: de ordine Eccleſiaſtixodaocent, quòd nemo debeat in Ec- eleſid publieè docere aut ſaeramenta aadminiſinare, nißs ritè vocatus. Interim ſi vocationis nævi externæ ipſum officium redderent irtitum, quis in politico ſtaru ampliùs foret tutus ?& XXIX= 4ℳ0 Oeqe gat ve Magiſtratt „ Tim. I ſiz homin Plicati tan gem Ulian- ſertar, ine 1I, eig vinaw titu ls ſ. Tel ui tegnunn WVII⸗ze.t Lur. XIli. Matth. XX. tüen indeab corum /lbe er nottis pa a l. lif. lem, 41, C.0 n. rig. Bbk. Paie I A. C. a Amle ſin, 7 A ſit inpti⸗ Onis conſ⸗ Ot. W. z R. amen non- cedat que⸗ idonei tam tut, 2. Timm., 1. V. 20, 46 lus ſbi ho⸗ nec homo . Como⸗ n, . I. Un⸗ latur, Rom- füicetet in⸗ betetl. Tim, ep I Iell. no dubitat- rt: XIV. AN- Aebeat in - nieran, i; zvi exteinæ sin politics An Miniſtri Eccleſia recté ſalutentur AMagiſßtraius Eccleliaiticus ⁵ H Ho⸗ quidem titulo rudis plebecula Miniſtros mas *Iat vel invitos. Miniſtrum enim efſe & unà Magiſtratum ſ. Dominum, a εοHραιiοIt, conf. 2, Tim. II. 4. ut taccam, quod Miniſterium Eccle- fiz hominem poſcat totum, qui curiæ rebus im- plicari tam non poteſt, quàm non decuit re- gem Uſiam thuribulum. Qasod ad alia effcia con- fertar, inquit Ambroſius, hoc religionis caltai divi- noq; oficio decertiturʒ d. Fag. Sec. C.II. T. IV. f-m. zeo. Hinc vanam titulorũ pompam non ambimus, nec exem- plis V. T- ſingularibus vivimus, ſed ſolius Chriſti, qui regnum ſuum de hoc eſſe mundo pernegans joh⸗ XVIII. 26. regimen ſecularé ac judicium detrectavit. Luc. XII. 13. 14.- J0 h. VI. I5. quin & nobis interdiæzir, Matth. XX. 25. 26. Luc. XX. II 25.26.1-Pet. V. 3. Quan- tùm indeab allotriopiſcopià (prælertim Hierarchi- corum]) I. Pet. V. 15, prohibitä abhorreamus, videas ex noſtris paſſim, Gerbard, L. d. Miniſt. §. 196. 247. f.m. InI4. 174. C. C. f. 633. Meiſn. d. Li. L. p. s 5.6ocα. Philos. §. P. IId. p. m. 214. C. C. Dunte. p. 654. Baldain, p. 721. Koͤnig. p. 759. Danh. C. Th. I. p. I6. Dram. p. 6äl. Hodom: Pap. l.p.yöz. Larp- 2ov. Jurisp. Eotl. L.- I. t. y. D. Eäll. S.1 p. 9. & Kein Euge Bibl. Polic. L. I. Ax. 34. p. 5. maximé verò ex Artic. VII. A. C. abuſ. ſequentia legas: Non igitur commi- Kende ſunt poteſtates Ecoleſiaſtica & civilis. Eecleſia- H 3 ſtica 28 (62.) 3 Bica ſaum mandatum babet Evangelii docendi & aami- wiſtrandi ſacramenta. Non irrampat in alienum eff. gium, non lraniferat regna mindi, on abvoot teges Magiſtratnum, nons tollat legitimam obedientiam, on impediat jndicia ae ullis evilibus ordinationibes art contractibus, non præſeribat leges Magiſtratibas de for- sma Reipl. ſicut dicit Chriſtus: Regisnm menm non de hoc mundo: item: Quis onſiaan mejaltem &c. p. 38. Gradus tamen inter Miniſtros non negamus, Deus cnim non eſt Deus aανlaε ſed ordinis; Hinc & Baſlius: Daidam en Ecclehid ſant velut ovuli, ut Se- niores, quidam velut lingsa, a’ Paſtores; alii velns manns, ut Diaconi, alii velut pedes, at qui vilioribus Eceleſiæ Minifteriis ſerviunt. za Pſalm: KXAkIII. Q. XXX. Anipſum hominis irregeniti Miniſte- rium ſit ineſſitax Abbdt, ur malis hic Miniſtris patrocinemur ſ. hy- pocritis l. ſcandaloſis. Epilcopum enim decef imò de jure oportet eſſe asννπον. 1s Limne III, 2, ne vitâ plus deſttuat, quàm ædificat doctrina, Qui vero prædicat alis, & ſemetipſum negiigif, Rom. II. I8 21. ex nudâà doctrinâ illà, quòd ſine ſidę eſt ac charitate, nullum certé emolumentum ca- piet, Matth. VII. 22. I. Cor. XIII. I. 2. ſed Domini po- tius odicium incurrit, Pi. L. 16. 24, qui enimw vo- luntatem Domini novit, nec facit, duplo vapulsbit, Lag, sssrere LueXll torum be D50 non ctiam pet dickum bei tipeierit. ludrobfi precicatit. Eecleliæ in nu Chriſti, pendet fi⸗ LV. 10, 11, dulitasno ex intentie catur, Phil. cdamn nequ Undtos IzZ. XVl.20. cumciſio nilterli effie Evangeliun Dei, quipla genique de ſoretertus 1, Cot. l. illuſtrant: ſit ſefetto f n. z0 loca (ol menque fin — an. num S. vgtr leger iamn os lbus As, u le fer 1, ne de e.3. mus, Degt 8) Hine uli, 41 . alii velg⸗ i wiliribe, All!. liniſt temt . ⸗ enim decet „„ Titn. Hl, 1t Gorad, in neptielt, wentum (4. Docmgi po qui eni ſo⸗ lo ſipuledi torum à bonitate Miniſtri non ſuſpendimus, quaſ 1, e Lue. XII. 47, Ipſius tamen vim verbi ac ſacram ens= DEO non perindeeſſet, quali utatur organo, cum etiam per aſinum loquelam, per Bileamum male- dictum benedictionem, & Oraeulum per Caipham expedierit. Nec Jonz inobedientia nec avaritia Judæ obfſtitit, quin verbum Dei efſicaciter uterque prædicarit. Ut taccam Epiſcopum Laodicen ſis Eceleſiæ in ſe cœcum & tamen ſtellam fuiſſe in ma- nu Chriſti, Ap. I. 20. III. 17. Nec vis verbi à vaſis de- pendet fictilibus, 2. Cor. IV. 7. ſed ſolius Dei eſt, jes. LV. 10. 11, Rem. I. 16. cujus fidem hominum incre- dulitas non reddit irtitam, Rom. III. 3. ſed Chriſtus ex intenrione etiam malà efficaciter tamen prædi⸗- catur, Phil. I. 18. Uti ex cathedrâà Moſis Phariſæi etiam nequiſſimi erant audiendi, Matth. XXIII. 2.3. Uti DEO filios Synagoga quoque adultera genuitr, Ez. XVI. 20. XXIII. 3z7. UIti Zipporæ etiam iratæ cir- cumeiſio tamen rata fuit, Ex. IV. z. Si verò Mi-= niſterii efficacia à Miniſtti qualitate eſſet pendula, Evangelium foret potentia hominum magis quàm Dei, qui plantat & qui rigat, forent aliquid. Quis denique de ſalutari ſacramentorum verbique ufu foret gertus ? Nemo enim ſcit, quid fit in homine, I. Cor. II. II. Clarius id veterum quoque ſimilia illuſtrant: Eadem enim figilli figura eſt, üve auro ſit ſive ferro inſculpta, juxta Gr. Nazian. d. Bapt. f. m. 302. & juxta Auguſtinum, lumen ſolis etki per loca «ο1a tranſeat, tamen non inquinatur, ſe- menque fructificat manibus ſparſum etiam ar- 18, (64.) S * dis.: LiIlII. contr. Creſeé. 5. &in Job. 1. VII. f. 2o. X. f. as. Hinc Articulus VIII. A. C. Quanquam Eccleſia pre- priè ſit congregatio ſancterum & verò gredentiam, ta- men cum in hac vitäà multi hypecritæ & m ali admixti Eint, licet ati ſäcramentis, qua per malas adminiſtran- gur, juxta vosem E&hriſti. Seaent öcriba & lhariſæi in cathedrd Moſis, G&. Et ſacramenta &Cverbum prapter ordinationem & mandatum Chriſziſant effcacia, etism- Iſiper malos exhibeantar. Damnant Donatiſtas & S- zales, qui negabant licereati miniſterio malorum in Ec- gleſiä & ſentiebant miniſterium malorum inutile & in. eicax eſſé. p. II: 12. Idem reſponderunt Tubin- genles apud Dedek. Vol. I. f. v4 8. Canon verâà quem Adverſarii obvertunt: Oaod guis non g- Pet, alteri dare nequit; in causà valet tantùm prin- gipali, neutiquam verò in organicâ (Miniſtro Ec= cleſiæ) hæc enim non agit ſecundùm propriam for- mam, ſed ſecundum virtutem ejus, à quo movetur, v. Thom. P. III. O. LXIV. Art. 5. f. m. 134. Uti itaque Haman Mardochæo contulit honorem, quem ipte non habuit, uti Medieus æger decumbenti teſtituit ſanitatem, quâ caret; Ut M. thaleros tabellio sffert, Qqui ne unicum quidem poſſidet; ut corvi Eliæ co= piam dederunt panis, qui tamen ipſis copizg non fuit, ſic Miniſtrum quoque irregenitum organum potiùs Spiritüs S. dixeris quàm habitaculum. Neae Miniſtros irregenitos tantùm, ſed potiùs heterodo- zos ſignificant ſpinæz nullas uvas ferentes, Matt VII. 16. I7. & fures Toh. X. S. 10. quales fures Gig Molſis cathedtâà fuerant, non quidem lmitandiga- – — menaucier lo teyerent ℳ M 4 oniam unm vet io loellatæ ſigas uiden IV.2.l Cor viæ tamen guim Doch olo gro, teptodos . terquafmn fui 1 A IX Steghand, Ar 4 Matth. X. pluria nunge Alicabi tamen cent, jel Lyy Dominus: o, verhane e eyn Gρα‿7taα7α nwen partien Re ir adinſas — . N,a eſ re⸗ iam, a⸗ Iirti niniſtran- khurſſaii⸗ eit etii⸗ Arum in kt⸗ gunleis. int Tobin. anon verd lis zon Ae⸗ atum Priie Uinikto Ec= opriar fot⸗ 0 moretut, Uu ineue h, guem inle enti eirr oryi Hlico⸗ , coia n0 im orpanum culucn. Nes uthetetodo⸗ ebtes, Maithr les kales Kin n Unitandlse⸗ . — men audiendi ac venerandt, uti e. g. Pontifex à Pau- To reverenter fuit habitus, Ad. XKXille p. Q XxXXI. 2* (s5. ) be⸗ An Miniſri ex Auditorii qualitate aijadicari queant, vegenitine ſint ipſi. nec ne 5 Uoniam bonum æſtimatur exintegràâ causâ, ma- Qum verò ex quolibet defectu, ideò ex Audito- rio ſpectatæ virtutis, doctores ejusdem farinæ col- Tigas quidem, queis id ſanè laudi eſt ac decori, I. Cor. IX. 2. II. Cor. I. I4. III 1,2. I. Thelſ. HH. 19. Phil. IV. I. proter= viæ tamen in Auditorio contumaci cauſæ longè aliæ quàm Doctores eſſe bo ſſunt, e. g: petræ acſpinæ in ipſo agro, Matth. XIII. Zo. 22. unde ad Miniſtros reprobos N. V. Ceab auditorio improbo, quale præ- terquatmn fuit & Jeſaiæ, IL. 4. & jeremiæ, VI. 10. VII. 13. XKX. S. XXV. S. XXIX. 49. XXNXV. 1 4. XXXVII. 2. & Stephano, Act. VII. 5 1. 57. & ipſi Chriſto, proverb. I. 24. Matth. XXIII. 37. Joh. VII. 48. Deinde ſemen & pluvia nunquam adeo excidunt in caſſum, quin alicubi tamen, etſi minùs animadvertas, fructifi- cent, Jeſ. LV. IO. II. Luc. VIII. Z. 15. Dixit quidem Dominus: St ſtetiſſent in conſilie mes & nora Jeciſſent verba mea pepulo meo, avertifent atique eos à vid mald & cegitationibus ſais peOimis, Jer: XXlIII. 22. b hoc tamen particulari ioαειαπο nimis liberalitar & pla- nè aradοιο conſequens deducunt univerſale: E. 26 (66.) Se ubi Auditores à vià ſuâ malà & cogitatlonibus pes- fmis non avertuntur, ibi nec præcones verba Dei nota fecerunt. Etfi enim in fſyllogiſmis hypothe- ticis à negatione conſequentis ad negstionem an- tecedentis valeat regreffus, ejusdem tamwen conſe= quentis quantitas usque retinenda eſt. Pariter aliàs & ex Matth. XI. ar;s colligere fas foret: Tyri & Sigene contigiſſent ſigna in Corazim & Betſaiaä facta, Tyrii ac Sidonii in ſacco & cinere refipuiſſent; E. ubi nalla ſequitur feſipiſcentia, nulla qucoque ſigna præceſſerunt, E. ne in Corazim & Betſaidâ quidem ulla, quod tamen contra ipſam hiſtoriæ literam. LIti itaque de poenitentiâà tantàùm Tyriorum ac Sidonie- rum 1. c. ſermo eſt, & in particulari ab illius tantùm negatione ad negationem ſignorum apud ipſos fa- Gorum ritè procedimus Si Vri & Sidone contigiſſent ſegna in Corazim & Betſaidæ ſacta, in ſacco ac cinere re- Rpuiſſent, Atqui Tyrii & Sidonii in ſacco & cine- re non reſpuerunt, E. (quia )illa inter ipſos ſigna non contigerunt. Ita & ex ſer. XXIII. 22: Si ſte- ziſſent in conſilio meo & nota feciſſent verba mea pepuls meo, avertiſſent niique ees à via malä & à cegitalio- nibus ſuis peſimis; hoc tantùm ſequitur: Atqui’ Judeæi tempore eremiæ non fuerunt à viis fuis malis & cogitationibus ſuis peſſimis averfi, B. (quia/ Pſev-= doprophetæ verba comminationum divinarum ipſis non fecerunt nota, ſed inverterunt v. 86. Quid hoc autem contra præcones orthodoxos, qui ver- bum Dei non invertunt, ſed recte at finceré præ- dicant, etſi reſi ſibiliter, Matth. XI. 17. I. Cor. I. 15,. Theff. II.10. C XXXII- Doni IIIl. centr. quas quoqu ſ1, Poiret Glaub. Bek. 1 Tiw. ll. 2 auimemzil emn peryen eminentid ℳ, in ongi, en 4 lunt, 1c 1 limitata hiet fatiens boetl fortius er4 ligionis curat tus ided inſti us, ut qulete dum tabulam Pietefe, illl en Bilktatus et ta nis. Nmos Do. Thoman 5, ) led fundn 4 Tologis nibuspes⸗ Verba Dei hypothe⸗ tloneman⸗ wen conſe⸗ baritetalias N i ſeidi falte, ſent; E. dbi 1oque ſignn zidi guidemn lteram. Uti nac Fidonio⸗ lling tantum Pud ipſos fi⸗ Nruntigilent A cinere i⸗ eco & elne⸗ 1 iglos bode I. 22 ſe ba mieſtpyl⸗ 61agiten⸗ itur: Atqu riis lois als (goaia) er- n Givinarum atV.6. Ci 10³ gui vet⸗ e bncelé ple⸗ .1. Cor. l C XXA - n Q. XXXII. An Magiſtratui Politico in Teſtamento etiam Novs eura Relegionis lompetat 5 DOnati quidem impia vox fuit, apad Optatum lilr- III. contr. Parm: Quid Imperater cam Eccleſiä 5 quas quoque tibias inflant Weigelius, P. II. Poſtill. f. 327, Poiret L. V'II. œcenom. S. 5. 9. 0. p. m. 225. Dippel, Glaub. Bek.p. 61. &ss. aliique. Contratium verò ex 1. Tim. II. 2, farilé patet, ubi injungit Paulus pre- ces pro omnibus hominibus, queis ad veritatis agnitio- nem perveniendum, v. 4. pro Regibus & omnibus in eminentiâ conſtitutis, at vitam agamus tranquilbam in omai, en verba A poſtoli haud adeò laxa aut va- ga ſunt, arx illa Virgilit: DEUS nobis hec otia feeit ſed limitata pietate ac honcſtate, ut taceam, quod otia faciens Poëtis, favere & Poë” præſumatur, ſi longè fortiùs ex Apoſtoli verbis Magiſtratui Politico Re- ligionis curam vindicamus h. m: Quicunque ſta- tus ideo inſtitutus eſt Deoque ꝑgrece commendan- dus, ut quiete vivamus in omni non tantùm ſecun- dùm tabulam ſecundam honeſtate, ſed & primam Pietste, illi eura competit & teligionis; Arqui Ma- giſtratus eſt talis ſtatus, E-.competit ipfi cura re ligio- nis. Nimiopere quidem connexionem Majoris Dun. Thomaſius ſlubvertere laborat im Fuͤrſten⸗Recht p. 30. ſed fündamentum illa habet immobile, pridem 2 Theologis noſtris præſertim S. Schmidio ſequen- 1 2 tibus 28 (68.) S tibus oſtenſum: Quanae oeramus Deum, ut per Mas giRratum nobis vitæ det piam & honeſtam tranquilli- zatem: oportet preces noſtras ſanm habere fundamen- zum in promiſſione & inſtizutione diving. Ohi verè Mnd fundamentum inveniemus niſi in inſtitutione, qud Magiſtratus eum in fuem Ordinatas eſt *Et peſſimus ora- 7e: Da, Domine Deus, ut ſub Regibus & Magiſtratibus noſtris ranquilè, piè, honeſtè vivamus: exaudi nos, quia eum in ſinem Magiſtratus neſiros inſtitaifti. Part. II. Calleg Bibl. p. z212. Præterea excipit quoque Pufendorf-. Pro quibus vota conctpere jubebat täm Apoſtolus, Eth- vici erant principas, queis nulls ades pietatis cura eras camprimis Chriſtiang. d. Habit. Relig. p. 257. At Reges quoque ethnicos non tantùm ad aperiendas Chri- ſto portas præſtandaque ſervitia eſſe obligatos ex: Pl. II. 10. 11. 12. XXIV. 9. XLVIE. 10. Jef. IL. 2 3. LK. 3. 10. 16. Dan: VII. 27: Apoc. XXI. 24. liquet, ſed multos ipſo etiam adu curaſſe Religionem & Philoſopho- rum ſcripta & Legislatorum edocent exempla. Con- fer Dan. III. 29 Jonz. III 7. Si Religio enim eſt pro- pugnaculum poteſtatis, juxta Platonem, ſi juxta Ci- ceronem eſt ſocietatis humanæ vinculum, fi, docente Lactantio, homines ſacramento ebſtringit, ne furta ne latrocinija committant, ne ſidem ſallant, ne aepoſitum appellati abnegent; Si abſoluto dominio Religio ma- ximé Lutherana favet „uti ef apud Maßnm in Intereß. Princ. p. 1o7, à curâ religionis, unde Magiſicatus auto⸗ ritatem, valorem humanæ leges, & univerſa ſocie- tas humana concordiæ nexum ſortiuntur, qui ex- cludi poterit prinçeps, præſertim fidelis & ortho- doxus: —. Corus, 4 cure illiu l famhili Aheiſmmn ſuptemut parentibt ctis Col. Kille in . ac imſmed Ieligionis Nationem Quamvis wundo, e nec cun uli guiden iftatiiy .1. petſon Ladiotene gue 7 z.bo teltas itigen Mitur, quat Hinc, comi ſoper habit: ge Printinun dinit? Ryit, ir ieh G// Dei lonſiit. im, naxin Rinum ℳ Detatores T. — st her Ma. anguilie fusdemen. Vi den kuine ui Ainu ora. Magirutibus erani 11, ajfi en l. ebofendott⸗ Poſola, Rtb⸗ iut cara er . At Reges iencdas Chi- obligatos er. l,13,. N zase, ſed multos Philoſopho⸗ templa. Con= enicn el * ſjunz Cl⸗ ,F, ocente ,,ne fuftane te Eepeſttuns Rel Goma⸗ ſum in uſteſi ratus zuto⸗ 1oivetlaſocie⸗ intut, quier⸗ elis & oltho⸗ do (6 9.) d*% doxus, qui cen primarium Ecelefiz membrum im guræz illius partem omninò vent? Sienim ne Pa- Scf familias quidem ſuperſtitionem, idolomasiam⸗= atheilmum, &c. tolerat, quantoe magis reſfiſtere iis ſuptemum Reipl. Patrem decet, imo oportet, & ſi parentibus parendum in omnibus, adeeque & ſa- cris Col. III. zo. cur non æque & Patiw Pattié Et- ſi ille in productionem boni ſupernaturalis dire éte ac immediaté non inffuat, circa exercitium tamen geligionis omnisque pietatis publicum ut & guber- nationem Eccleſiæ viſibilis externam eſt occupatus. Quamvis etiam Regnum Chriſti non ſit de hoc mundo, Joh. XVIII. 36. eſt tamen in hoc mundo, un- de nec curam ſecularium principum abhorret. De tali quidem curâ nihik diſerté habetur in ſede Ma- giftrats propria Rom XIIE, nif quod zâρα âι v. H. perſonas quoque Eccle fiaſticas, -ùm hæ quoque gladio terreri regive queant, & r &ναααν qualecun. que v. 3ꝶebonum etiam animæ complectitur, ubi po- teſtas iti dem nec rope Rerinz nec dicas αι aridaexpri- mitur, quarü tamen neutram juaicibus abjudicçabis. Hinc, communi aliàs pontificii cleri ſententiâ in- ſuper habitâ, bené Thomas Aquinas lbr. de Regimi- ne Principum 6 modò hic illius genuinus ſit fœtus) dixit? Enis, ad quem Rex princtpaliter intendere debet, in ſeipſo & ſubaitis, i aterna beatetudo quæ in viſione Dei conſeſtit. Et quia iſta viſio eit perfectiſſimum bo- num, maximè moveieaebet Eegem & quemeunque Do. winum, ut hune fnen, ſubaditi conſequantur. Ipfi lm- Beratores Thedoſius H Honorius ad Marcellinum J 3 per=- 25 (76.) e= perſetipſerun t: Neque aliud aut belli laboribus aeimut, aut pacis eenſiltis ordinamus, niſi az vera m Dei lsz aum orbis neſtri plebs devota vuſtogiat. Et I hee dofius in epiſtola ad Cyrillum: Cæſarei eft maneris, z Auas ſolum pacificè ſed piè etiam ſubditi vivant. Quog etiam ſub prima ſtatim regiminis ſui auipicia Wünen- bergico Duci C HRISTOPBORO fKopusfue- rat præcipuus, ita enim moxz in primà Cyso- ſuræ ſuæ Eeceleſßaſtie« editione præfatur: Als wir zu angetrettener unſer Regierung / uns noth⸗ wendig und zeitlich erinnert / was uns von GOHTD dem Allmaͤchtigen befohlen / auch was Amoͤt von ſei⸗ ner goͤttlichen Allmaͤchtigkeit wir fuͤrgeſetzt/ allen muͤglichſten und deſten Fleiß anzuwenden / auff daß unſer geliebte / getreue Landſchafft / und von GOtt dem HErꝛen befohlene Unterthanen / ihrer Seelen und Leibes halben und alſo zum ewigen / und zeitli⸗ chem / recht und wol unterwieſen / und regiert wuͤrden/ & paulo poſt. Wir haben faͤr nutz und nothwendig angeſehen / die ordinationes unſerer Kirchen in ein Werck verfaſſen zulaſſen / in deme auch unſerer ge⸗ treuen Landſchafft ewige und zeitliche Wohlfart zu⸗ ſchaffen / welche hierdurch zu rechter Erkan nus Got⸗ tes und ſeines Sohnes unſeres HErren Chriſti be⸗ wegt / daraus auch Frucht braͤchten / und ſichin ein Chriſtlich Leben anſchickten / ꝛc. Hæc autem omaia RerésειοσHπο ταιςσ damnare animum prodir perqnam ingratum præſertim lubditi. Sed tritiora Wa lint peiſſm qne obvia, qua perviſurns volvat Brentii neſtri prele- imena Akol. Cocgf. E. 4 Jol. 203. 5 α ad Jol. 285, Ce h. L. T. . Vdſe rm.6M . 4. 2 Pandi e. 4 Repimn/ 7CCn llaud Autaye nir 5. E 4, Dewirit 4 Aus . Oe noa tantume Pinamur fid ſollus, u Der Conyerdoer ſol us dat pel ſos enim aded ctitas jehaſ⸗ loquiturapu Iig, 4, erit. rit dd, IV. Alien gui nan ote DMti0 eni, neti ſubegen Gagingt, Neicaltuz eo doſiu , e N Cod etian Nücen⸗ copestut⸗ nà (jte. itur: As Uns noth⸗ 1607 % ntvog ſci⸗ ſett/ alles 8/ auff daß von GO⸗ er Seless und zeitli⸗ iörden votptvendis hen in dis Unſertr ge⸗ ohlfun i neus Got⸗ Chriſt be⸗ ſchin tin lech ODI ir pelqkam 6erh. Lile , vi/ it *W (71.) 5* VI. f. 297, C. C, f. 926. Dorſeh. Theol. e Mor. p. ng. Hülſem! Brev. C. XlI. F. 1§. AX. 5. p. m. 624. 667. Ciand. in H. Grot, p. 4162 Wendalinum d. Jure Reg. L. W. c. 2. p. 302. 7 h. Keim- Aing. A. Regim. Sec. & Eecl. p. 3o5. Walt. Q. Miſr. p. 169. K&- nig. CC, p. 754. Rivet. T. I. f. 1521. Turret. T h. III. p. 353. Tri- gland. Antapol. p. 721. Tilen. Syntag, P. II. 15o. Carpzov. Ju rispr. f. 3. H. Grot. d. Imp. Summ. Pot. irca Sasra, & Ant, J. Denezinis A. Kepl. Ecsles. L T I. erz. f. 122. Q XXXIII. An ad veram fidem vi quis ex- teraa covi poſſi? JIOc non dicimus, tanta enim violentia non tantùm eſt I. iniqua, nos quippe non de- minamur fidei, 2. Cor. I4. 2. ſed conſcientia Dei eſt ſolius, 1. Petr. II. 19 II. Minus idonea, Converſio enim eſt ex gratiâ Dei, Act. XVIII. 27, qui ſolus dat velle, Phil. II. 3. III. NOXia, religio= ſos enim adeò non efficit, ut effinagat potiùs hypo- critas purpuræ non DEO thurißcantes, ut Themiſtius loquitur apud Socratem H. E. L. iIll. c. 21. & H. Gro- tius, d, verit. K. Chr. Lib. PI; Coactus, qui eredit, non eredit, ſea credere ſe fimulat, ut malum vitet; Sed etiam IV. Aliena à praxi Apoſtolorum, qui non ore gladii, ] ef. II. 4. Matth. XXVI. 52. ſed gladio oris, 2. Cor. X. 4, rationem gentium obſequio ſidei fubegerunt. V. Inimica indoli Ke- . ligio- ligionis Chriſiianæ, quæ ſpontanea eſſe de- bet, Pl. LI. 14. CX. 3. unde & Pufendorf: Si quis hu- rnique poteſtatem ſummoerum imperantium extenderein= Nituat, velut penes ipſos quoque ſit religienem Chriſtia- nam, aut qsadam ejusdem adegmata nec modam legi civilis ſancire, ſen tisaem ſanctienem legis civilis addere, aut pæœnis temporalibusaliquem cogere «d amplectenrdam religionem, vel ad profitenda aut abneganda certa das gmata de quibasinter Chriſtianos diſſenſio eſt, is geniuns religionis Chriſßiane, modamque téſa tdem bripagandæ Chriſto & Apeftolis adbibitaum plavè evertit, as ſiaem ny. Ilram, quæ gratid Ppiritus b. excitatur, & α.αd %⸗e plena ſidacia cordis conſtat, transmutat in exiernazs SHSõ linguæ ad verba fermanaa à ſenſu animipla. noè diſerepantig, d. Habit. Relig p.22 e, & paulo poſt p. 222. De cateroper vimpænasq;humanas intentatasilluming- tio mentis, & intrinſetus aſſenſas dogmatum rationis Klirelilta capt um exſaperaniium haudquicquam produs voeeſt. Jenſa autem aninii diſſimulare & alzud ani- mo teltam & aliud linguâ promtam habere ac vocabe- lorum in ſummis labiis natorum recitatione defzengé, adhibitis quibnsdam ritibus corporis, nihil minds qJuam religio eſt, abi internus ac delitus animi ha buas motnsc, abfuerit. Denique VI. nihil minuùs quàm proportionata animæ, cui nec im ponegę aſſenſum nec fidem extorquere poteſt. Duis im- yonat mihi neceſſitatem credendi quod nolim, vel quod velim, non credendi inquit Lactantius L. V. Tuſt. c. . & 2o. Nen cſt opus vi &öinjurid, quia religis — m ainmm i Gn ſrvel mifaya ſiucum er alulguuiqs⸗ Aſuin liſe Aultcſendi ſell Ure ſufal,. t eeſe e Nan ſſingt dere velit, ſ labitur. Mu⸗ gitin qud ſi⸗ 14 zin nula pulientid all S Dw gct aAded idear Veihl p.m. Erbit, ut dc il te jure poſſit. Eevincit, Luc. Cetiel, nec voe Lulille legant An He⸗ NEquehor Kmglegie — eſſe Ge i guithu. endereiga 1 Clriſir dum legn lr altere, lelerda la tenti agmnge, t ſcen m. in externußs ſuarininli. opolen⸗. uuilunint. tun fatid i guen oMhl⸗ 1GAalud NR; Kr ulkg⸗ wwt Sſungi, llminds uans lutnmu hus qudn gec imponete e. Quis in⸗ llin, del u Cantins le, i genle, .⁸ G.) . cegi nen poteſt, verbis potius quam verberibus res agende eſt, at ſit volantas, & paulò poſt: Longè diverſaſant cCarnificina & pietas Non poteſt pietas cum vi, aut ju- Kitia cum crudelitate confungi ſed meritò non audent ae rebus quicqutam docere divinis, ne d neſtris deriaeantur & Aſuis deſerantur. Defendenda enim reiigio eſt non occidenao ſed monenao; nen ſavitid ſea ſapientiz non ſoe- ere ſed ſide. Ala enim malorum ſunt, haæc benorum. Et neceſſe eſt benum in religione verſari, non malum, Nam ſi ſangnine, ſi tormentis, ſi malo religionem atfen- dere velis, pam non defendetur illa, ſed polluetur & vio- dJabitur. Nihil eſt enim tam voluntarium quàm reli- Cio, in qud ſi animus ſacrißicantis averſus eſt, jam ſubla- Tta jam nulla eſt. Recta igitur ratio eſt, ut religienem Ppatientid vel morte defendas, in qud fdes conſecrata & Spſi Deo grata eſt, & religioni sddit autoritatem. Nec adeò diſſentit D. Auguſtinus, cujus mentem D. Veihl p. m. peculiati Diſquiſitione tam luculenter Exuit, ut de illa nemo poſthac vel tantillum ambige- Te jure poſſit. Contrarium etiam cempelle illud non cevincit, Luc. XIV. 23. cum nec invitati fuerint hæ- tetici, nec vocatores iis manus, nedum laqueos, in- tulifſe legantur. C XXXIV. An Haretici ſiut morte plectendi? NEque hot dicimue. IIIos quidem quos juxtim & maledicos deprehendimus & maleficos, di- J gna * (77.) e gna factis manent, nec ex affectato mentis errors impunitas ſceleribus accedere poteſ, capitalibus unde obſcuras luſorum chartas & carnificum flam- mis videas illuſtrari. Chriſtianos verò ob errorem mentis fimplicem, ob quem commileratione digni meliusque inſtruendi ſunt, igne, 10tà, gladio tol-= lere Antichriſtiana (& conſcientiarum) tyrannis eſt.- Dan. VIII. 24. Ap. Xl.7. XIII. 15. XVIII. 6, à quà multum abhorrent Chriſti I. ſcopus, qui eſt perdere nom perſonas 2. Cor. X. S. ſed errores tantùm, 2. præ- ceptum: Siue creſcere Matth. XIII. 30. 3 arma, quæ ſpiritualia, 2. Cor. X. 4. 4. Spiritug, qui lenis,Luc. N. yy. 5F. regnum, quod non de hoc mundo, oh- XVIII. 36. Devitari jubentur hæretici,Tit. UI. 10: non tolli de vitä. Quàâm multis loliis, quæ e. g- ut Auguſtinus, in ſemen verti bonum poſſunt, præ⸗= maturo excidio converſio præripitur * Hæretici audiunr quidem lupi, fures &c. Matth. VII. 15. Joh= X. S8. non tamen propriè tales, poſſunt enim in oves adhuc mutari, E. nec gladio proprio ſed verbi tan- tùm metaphorico excidendi laqueoque ſyllogiſti= co ſunt ſuſpendendi. Licet Idololatras ac Pſevdo- prophetas V. T. configendos legas „Deut. XIII. y. Zach. XIII. 2. quod de filis quoque immorigeris fuerat præceptum, Ex XXI. I. hoc tamen contra N. T. homines non militat, ubi magis meretur ve- niam hærefis, quòd cœcitas in Myſteriis fidei eſt, quàm idolomania lumini & naturali adverſa. Neæ denique ſequitur: Hæretici ſunt exeommunicandi. E. & interficiendi, niſ & guloſos, & ſcortatores, & liig oſod a Eccleſi thent 4lios foliis Petus non 6c44. ttel. h. 419. ſereli Cyer. Duvendin u infe⸗ libia lvbertis Moltiga⸗ gello lt us quidyisſenti Ai,unicuique Falit nm aij. Mulæus 4,li ſumma peti in his quam paſlim experi maſſam mo ſetpitque gar Il. 17. unde Ppiltopis Al Necmalè à. gie rinlalin —.— ntis ettors 4pitalibus, fcum fam. Oberrofem tione digni gadio tol⸗ IVnnis eſt, ä multure erdete nem 1, 2. Ppkä-⸗ atma, que Ulenis, Luc. mundo, ohr „Tit. III. 1o; lis qux ehe voflunt, pre⸗ t7 Hereties VI i.. ſehe enim in oves ed verbitan⸗ ne llogiſi⸗ sac blemo⸗ eut⸗Y1IIl. 5. mmmorigells men conttà. weletur ve⸗ us fde ell, 207etla. Nee wunjcandi⸗ coltatoles, lik Uitigioſos & c. occidere velis. Hæc conſtans noſtræ Eceleſiæ thefis eſt ac ſententia, quatn poſt multos alios fuſiùs proſequuntur B. noſter Thumm de Ha- moeticis non occidendis ſed coercendis, Balduin Z. II. Diſpp. WMitteb. p. 47o. & Affelmann de hareticis ferendis non au- ferendis Oser. P. I. g. 613. Q XXXV. Docendine E. libertiniſmus ſit tolerandus, an infrena quiavis credendi ac diſſeminandi libido minimaàam injianétâ emigrastone ſit compeſcenda? 1 Abert: ejusmodi arridet hodiè haud paucis. —Multi paràùm à Spinosâ abſunt eò dementiæ pro- teſſo, ut jus contra revelationem quoque divinam quidvis ſentiendi, & quod ſentiat, pro lubitu dicen- di, unicuique vindicare ſuſtinuerit c. X. Tract. Theol. Polit. p. m. 225. us verò non eſt, ut demonſtravit J. Muſæus d. libert. Philos. p. 91. ſed iniquitas potiùs ſumma perieulique pleniſſima. Connixiſſe enim in his quam itreparabile dederit damnum, triſtis paſſim experiehtia edocet. Parum quippè fermenti maſſam mox univetſam corrumpit, 1I. Cor. V. 6. ſerpitque gangrænz ad inſtar heterodoxia, 2. Tim. Il. 17. unde ipſe Chriſtus tolerantiam hærefium in Epiſcopis Aſiaticis culpavi, Ap. II. 14. 15. 16. 20. Nec malè A. H. in ſpecim. th. C. II. p. 96. Quot toleran- giæ zransattiones, tot nova ſchismata, tet ex vulnere K 2 impuro ₰6 (76.) 3* impauro purulenta ulcera interitam Ercleſiæ minitantia; zot aiſftdiorum dinturna imò propetuaſemina, tot fane= Kiſſimi arietes corpori chriſtiſubvertendo, aceranao, iſſt panao ſappoſiti, aliis in libertiniſmum, aliis in Atheiſmum provolatis. Errores itaq; in primâ ſtatim herbâà ſtran- gulari juvat, non quidem tantâ cum violenti4, ceus apud Sleidanum Eib. X. d. ſtat. Relig. Anabaptiſtæ Ad.- verſarios malò malctatos poſſeſſionibus dejictebant, deinde- Emul armati concurrunt, &öquicunque non eſſent ipfo- rum ſectæ, ſtatim ex zarbe propellant, nullä nec atatis- habitaà ratione, nec ſexüus, ita quidem, ut in his tur- bis atque fugà præcipitifœminæ aliquot gravide abortum: facerent. At errantes in regiam veritatis viam re- duci præſtat, quàm longiùs propelli. Unde non: quidem ad fidem, ad fidei tamen media, audien- das quippe conciones, ni pacta obſtent majusve- peticulum, cogi debent, interdictis falſæ religio⸗=- nis exercitiis. Præcipuæ tùm Miniſterii partes ſunt, ſeductis advigilare, non ſine eurâ ac precibus, Phile III. 2. eximere errores, 2. Tim. II. 24. Tit. 9. dehor- tando inſtare, Tit. III. Mo. tandemque excommuni- care, 2. Theſſ. III. 14. I. Tim. VI. 3. 5. E Tim. I. 20. Si ve- rò nec excommunicatio quid proficiat, ſed ſedu- Qi in ſedudores ac Hæreſiarehas planè degenerent, omnia noſtra ſacra non tantùm negligentes, ſed & contemnentes: eos emigrare intereſt, non quidem- in errorũ pœnam, ſed offendiculi averſionem, ipſius Apoſtoli voto: VEtinam abſeindantur, qui vos labefaa: Gtant, Gal. V. I12. ubäper apocopen ad avertendum quippe contagium ſufficientem emigratio potiùs: quâm —ꝑ Apm tantü conk,l.Cor. r lz ei⸗ gr04 chita . Alla meyei Aderet, ſali⸗ mneydun Scenduseſr pbect Adli, iss Aut p Aui nigremat⸗ uan legitin ren ſuum fn. Gucftiet, termminayit, tium ſcei acaſt ſed exilio tan tisaffitmet, bendo haret Contrariume Keaelcit, o Puébaptilenu derotiope ſut Pentecolles fe lin auguratus Tibns ag nt llligamin, lorricugem in 1Il fzzs S mner nanſi⸗ —,— minitintit, a, ut fuze⸗ rraudi iſt. dͦ Beiſnun, herbä ſtran- Oleati, cen bahtite Adl. ebant geir he 6 ſent . A nert dtan 1in bis tur. vidk abortuft tis viamn te⸗ Unde non dia, audien-- eut ajusye: falle ieligi⸗ Upartes unt, ecibus, Dhil. 1.1 9 Cehot⸗ excommmuni⸗ .l. 20. JDi e⸗ at, eo ſedu⸗ gegenetent, entes, led &. non qujdemm onem iplius⸗ i lbeſia⸗ ivertenducmm glatio hotiis quacm ₰ (77.) 5% . — . . . gquàm tantùm excommunicatio intelligenda venit conf. I. Cor. V. 13. Eadẽ & Pufend. ſubminiſtrat, d. Ha- bit. Relig. p.23 : Si quis contra docere aggrediatur praſertinz rca capitu ſumma religienis Chriſtianæ tangentia, is ut abſiſtat monendus, & ſi quid rationum pro ſauâ ſententad adferat, ſolidè reaargeuen dus, convictoq; ſilentium im- ponendum eſt. Si ne ſicquidem quieſcere velit, civitate eftcienaaseſte. Nam cum hæreticum hominem aevitarè Sbeat Apoſtolus, & verò ànobis poſtulart nequeat, ut in unius aut paucorum heteroclitorum capitam gratian: alis migremas, conſequens eſt, ut ille ſolum vertat, paoſt- quam legitimè convictus & monitus pervicaciter erro- rem ſuum fovet & periculum eſt, ne alios cominus conta⸗ gio affciat: Uti itaque David & regiâà ſuâ impios ex⸗- terminavit, Pſ. Cl. §.S8.9, üc hæreticos quoque A- rium ſc, ac aſſeclas Conſtantinus M. non morte ipsâ ſed exilio tantùm affecit: Quis autem ſanæ men- tis affirmet, quòd pientiſſimus Imperator, proſcri- bendo hæreticos, unà & Spiritum S. excuſſerit e Contrarium demonſtrat: quæ, Euſebio teſte, & po- ſtea edidit, opera certé Spiritůs non carnis, præci- puè baptiſmus tot ſuſpiriis expetitus, tantâque cum devotione ſuſceptus, quem placida dναwoν ipſo Pentecoſtes feſto excipiebat. Pariter hæreticis exi- lia auguratus eſt Auguſtinus ad Gandent. L. II. c. 2. Tribanus ad quem loqueriz, non tale præceptam accepit ut occidamines, ſea at corrigamins Oaodſi nolueritis, ne correctienem impediatis aliorum, in exilium mittemini, T. VII. f. 336. &. Alitioera in vos cuſtitnit, lmperator Eropter manſzetaainem Chriſtianam. Exilium vobis vo- . K 3, luit — — (22) sSAr — Eeizinfirre non mortem. Gemella quoq; Luth, haber: Hiemit wird niemand zum Glauben gezwungen / dann er kan dannoch wohl glauben / was er will Al⸗ lein das Lehren und Laͤſtern wird ihm verbotten / da⸗ vnit er will GTTund den Chriſten ihre Lehre und WBort nemmen / und will ſolches dannoch unter der⸗ ſelben Aigenſchutz und Gemeinſchafft aller weltli⸗ chen Nutzung zu ihrem Schaden thun Br geheda⸗ hin / da nicht Chriſten ſeyn / und thue es daſelbſt / daẽã ie ich mehr geſagt; Wer bey Burgern ſich nehren will / der ſoll Stadtrecht halten und daſſelb nicht ſchaͤnden und ſchmaͤhen / oder ſoll ſich trollen Piat. EWXII. T. V. Hen. f. m. 176. Oin Libb. Symb. p. 361. 362 Rebus ita ſe habentibus hæreticorum migratio, ne pœnι quidem rationem habet, uti iterum Augu- ſtinus: Fauſtus convidtus vel confeſſus intercedentibut Chrifianis léviſſimaäpænd, ſe tamen pœna dicenda eſt, in inſulam relegatus eſt, quoa ſud ſponte quotidie ſer vi DEl faciunt, ſoa wrbultento ſtrepita pepaloram removere cupientes; Lib. E-c. .. contr. Eznſt. T. I. f.m. 229. Chri⸗ Rus quid m neminem relegavit, at nec adulteram damnavit ch. VIII. 1. nec judicem ſeculatem egit, Luc. XII. I4. Ergone nullus hodie judex eſto, à4 quo adulteræ condemnenturé Non obſtante re- gno ſuo ſpirituali Chriſtus nihilominus num mula⸗ rios flagellis expulit, ſic illi regno nechæreticorum rejectio repugnat. Si dicant eregesdgααοσσſe per cConſcientiam nec abire poſlſe nec tacere, u0s per conſcientiam infrenum elusmodi αιαα a 1à2 non poſſumus ſufferre, 2. Petr. I. 20. 21. Prophe- tæ enim Prophetis ſint ſubjecti, 1, Corn. àV. 29. 34. Alunid Ullibie ſtituta,l pontificiive ſglerinfidel Titur tamen ſtanutn, ben iſte, Indepe ter uds tan tentia, on gi vers omn 1. Siconſv det, Eb. Vl. 1. Cor. Vll. 3 hius, ſi gem juncdti foerum Iologia non n concionis An broſius: Cn innune encif delponlatorun Venit, lcortat gitleges, er e Ktatuat, etſine nz, Mane, ndir wungen will Al⸗ tten / da⸗ Lehre und unter der⸗ lar weltli⸗ Hrgcheda⸗ hſeloſtdas ſich nehtan ſſelb nicht 6.). M migratio, ne rotb Augb⸗ terledentibu enda , is Ae erui Dfl m renovert 2. Chir'⸗ ec adulteram cularem egit, ger ello, 4 obKadte e⸗ SnucN2⸗ ricticotbim A)Nelle pet ete, 0 pet Dia i Nenr 1. Drophe- „IV. 9 z GNNN. y. 703. & Menser. Dißß. de Sponßis ante ſolennem benediétionena. * (79.) Sw C. XIXVI. Anbenedictio Neogamorum Eccleſiaſtica ſit neceſſaria? UIllibi quidem ſpecialiter præcepta eſt, aut inm⸗ ſtituta, de neceſſitate inde conjugii abſolutè, ut pontificii vellent, non eſt, ſed hoc citra illam, e. gri inter infideles, ex ſuis caufis completur. Requi- ritur tamen illa ad matrimonium ſan um, Chri- ſtianum, benedictum ac notorium, ſecus ac Brovv= niſtæ, lndependentes ac Anabaptiſtæ ſomniant, in- ter quos tanta inde divortiorum frequentia ac li= centia, contra Chriſti interdidum, Marrh. XIX. 6. Si verò omnia in nomine Jeſu auſpicanda. Col. III. 17. Si conjugium in omnmibus eſſe honorabile de- ct, b. Xill. 4. & non niſi in DOomino ineundum, I. Cor. VII. 39. Si nuptiis elandeſtinis nihil tur- pius, G denique ipfi fiatim Protoplaſti ſolennitex juncti fuerunt, ipſius Dei manu benedieentis, hie- rologia non niſfi publica ſufficiet, cui totius quippe concionis Amen reſpondere poteſt, unde & AQm- proſius: Conjugium velamine & facerdotali bene- * dict ione ſanctificari eportet. T. III. ep. 20. Urut itaque deſponſatotum concubitus, qui hierologiam præ- Vertit, ſcortatio non fit, in Eccleſiæ tamen impin- Eit leges, ex omni parte legitimos inde natos quis ſtatuat, etſi nec dixerim ſpurios. v. Tarnov. de Conjug. OA- 65 [80.) Se⸗ coneumbentibus. Appena. Diſ. Gieſ.p.5 46.& Wuͤrtemb. Ehe⸗ Ordnung. p. 6. — 5 C XXXVII. An certis precum formulis uti conveniat? Ngant Brovvniſtæ, Independentes & c. tanth 4. cum vehementiâ, ut orationem quodque Domi- nicam damnent. IIlæ autem non tantum in V. T. vVigebant, quantum ex Num. VI. 23-26. 2, Par. XXH. 30. 2. TOe. II. 17. & Pſalmis conſtat, ſed in N. qua⸗ que à Paulo commendatæ Eph. V. 19. & ab iplo Chriſto frequentatæ ſunt, Matth. XXVI.0. XXVII. 46. Luc. XXIII. 46. qui formulam precandi & novam ſu- Peraddidit ac præſcripft, dicens: Si oratis, dicize; eodem tenore pòſt & Matth. VI. 9. Luc. XI. 2. Fe pe- titam. Ut taceam veterum liturgias, hymnos armen præcipué, quod illi Chriſto ante lucem ſta⸗ to rempore dicere ſecum invicem ſoliti fuerunt, te= ſte Plinio L. K. ep. 97. p. m. p9y. Quæ eòô tamen tra- henda non ſunt, ac ſi in lolis hujusmodi formu- lis ſemper acquieſcere quemvis, & adultiores quo- que in fide, qui proprio rem remigio gerere poſſent, verbis nihilominus alienis ſolicitudines Proprias exponere oporteat. Spiritus Gratiæ enim atque precum, Zachar. XII. 10. qui intercedit pro nobis ονρει αιοτ+ Rom. VIII. 26. ad form ulas non Adſtringitur, queis tantùm infirmitati maximé ru- Giornmn er diotumn ſuec qur tota oß potiu cooß cr ole preet fatac utile ſ⸗ Nec ledione hominibus c1 libris, q Ium, eſſe dignam, ut MAf. MX XIIX. 13. col Pet. Il , ut in Eecleſiæ ralia tantum Non ſunt, a. in ne in msra, uiga guoque ſenp Z. Pl. CXlIn 4. potu Ex.) plupia ſac. V. 5. Matth. V lee. V. 16. I XVII. n. I. Sal 10.. Mn Ommnes cordi1 Aditio. Hine An ueque inſ Prüänns ad D — Unteinb Ehe⸗ lti tant e Domi. ümin V. T. ar. kE. din N. gucr⸗ 1& wile 1oXIVllss. A nopam fu⸗ t, gicite; c.Xl. 2 epe⸗ hymnos te jucem e. tiferuot, &⸗ d Ucenla⸗ wod fotmu. lltiores gvo⸗ erere poſſent, ines pioptias enien alque dit gro nobis ſortmulas non i maglche ine Giotnft ₰6 (381.) 5* diorum ſuccurritur, quibus etiam quòd exScripturàâ. quæ tota Spiritus & vita, excerptæ ſunt, Spiritus S. ꝓotiùs cooperatur quàm compeſcitur. Hine preces ex ore præenntis Presbyteri ad Deum fundere ceu fas ac utile ſupponit Paulus quoque 1. Cor. XIV. 16. Nec lectionem certatum ejusmodi precationum ab hominibus juæxta normam divinam compoſitarum cx libris, quales ſunt, Agendorum Eccleſiaſtico- rum, eſſe prohibitam Eceleſiæque Miniſtro in- dignam, ut vult janſonius, probatur ex locis Ex XX. 4. 5. XXX. 9. Pſ. CXLlI. I. z. Ap. VIII. 3. Lev. X. 1. Jes. XXIX. 13. coll. Matth. XV. 9. Rom, VIII. 26. Eph. IV. 8. I. Pet. II. g, ut ſingula evolventi patebit. Poſito etiam in Eccleſiæ noſtræ litaniis magnam partem corpo- ralia tantùm peti, illæ tamen eapropter eliminandæ non ſunt, cùm temporalia quoque Dei dona ſint in pane ιποι1. e. ad ſuſtentandam ſubſtantiam æeε uridcay iuiéρaν neceſſariò comprehenſa, unde in ipſis quoque ſcripturis tot preces pro victu, prov. XXX. S. Pſ. CXIL. IV. 13. 14. II. Cor. IX. 10. I. Tim. IV. 3. 4. potu Ex. XVII. 4. Num XX. 6. Jud. XV. 18. pro pluviâ Jac. V. 18. pro ſanitate Num. XII.13. I. R. XIII⸗ SG. Matth. VIII. 2. 6G. IX. 27. XV. 22. XX. 30. JOh. IV. 47. Jac. V. 16. liberatione ab hoſtibus & victorià Ex. XVII. II. I. Sam. VII. 9. Jud. III. 9. 15. IV. 3. VI. 6. X. 10. II. R. XIX. 19. 2. Par. XX. 3, quas ſupplicationes Deo omnes cordi fuiſſe, ſingularum gratioſa edocuit ex- auditio. Hinc hujusmodi liturgiis & vetus Eccle- ſia usque inſtitit. Pro arcendis heſtibus, inquit Cy- Prianus ad Demetrianum, &imbribus impetrandis L & vel & vel auferendis vel temperandis adverfis rogamus ſens. er & pretes fundimus, Cyrillus item Hieroſolymi⸗= tanus Catech. myſtag. v. Obſeeramus Deum pro com-⸗ muni Eccleſiarum pace, pro tranquillitate munai, pro regibus, pro militibus, pro æagrotis & afillictis, &, in ſam- ma pro his omnibus, qui egent auzxlio. Q. XXXVIII. An ad recitatum nomen Teſu ape- rire caput oleat ſaperftitionem? Ui honorem illum ac venerationem Salvatori ſuo invident, ſub prætexru Zeli adverſus ſuper- ſtitonem, hanc nobis ceremoniam exprobrant. Verum enimverò nomen Jeſu eſt ſuper oemne no- men, omni veneratione cultuque dignum, Phil. II. 9. 10. 1I, quò & capitis denudatio ſpectat, I. Cor. XI. 4. Si facta principis mentione caput adaperis, cur ad recitationem illius, qui princeps vitæ, Gocl ac Evergeta, caput non nudes, nec flectas genu? Quod ad Patris nomen eadem reverentia non cx- hibetur, non eſt ex prohibitione, ſed Eccleſiæ li- berãâ conſuetudine. Poſſet & ad illius pronuncia- tionem caput aperiri, ſed honorem illum Eccleſia ad nomen Jeſu adhibuit, ut ſe hâc notà diſtingue- ret ab illis, qui ab exordio N. T. nomini, officiis ac cultui Jeſu Chriſti ſe oppoſuerunt, Patri nullam de eſſentià moventes controverſiam. Præterea. quoe — vde eon⸗ gibus ethit id ett com rr acqil cl habend. terminatur ſond, qua An co 1e ner 1 ge in lu⸗ 1 oͤei⸗ Cynol. be do tamen, non facimt nihilominu ſuererunt, los imd vich lauunt, iplun vOcatunt. ſed certis qu 29.VII 36 Lalitatem, g convivincn Kprecibis Huiis, ſoh.) „ —.ꝰ Gamuſſen. lerololymi⸗ un pro lam. nunaj 9ℳ aye. 4 m Salratöri etlus ſapet⸗ exprobtant. t ochne no⸗ num, Phil- Ctat, 1. Cot. ut adaperis, 3Vitx, Goel edas genu ia non cr⸗ Pccleſiæ li⸗ Ptonunchz⸗ utn Eecleſis a diſtingue⸗ ini, offeciis atti nullatm Præterei, qud 6 ( 83.) 5* . — — quèd confimilis cultus nec cæteris Chriſti nomi- nibus exhibetur, eſt ex gρoιnominis Jeſu, quòd id eſt compendium omninm, quæ ad Salutis no- ſtræ acquiſitionem faciunt. Denique nulla in me- cu habenda ſuperſtitio; quia cultus religioſus non cterminaturin nomine, ſed ad illius auditum in per= Cond, quæ nomine illo eminet. CQ. XXXN. An convivium agere aut inire pietati ofkciat benisque moribus ? P'r ſe neutiquam, ſed tantùm per accidens, un- Tde in luxum ipfi toto quidem die invehimur, ju- Xta & Scripturam, Proverb. XXIII. 20, Luc. XXI. 34. & Cynoſ. Eccles. Wurtemb. p. 4 7: Cùm Oſtoro- do tamen, Anabaptiſtis modernisque Hypocritis non facimus, qui alienà vivere quadràâ & convivia nihilominus omnia Theonino dente rodere con- ſueverunt, quibus Phariſæi præluſerunt, qui came- los imò viduarum ædes degulantes muſcas perco⸗ larunt, ipſumque Chriſtum gulonem potoremque vocàtunt. Hie vero convivia non tantùm iniit, ſed certis quoque regulis circumſeripſit, Luc. VYV. 29. VII. 36. XIV. S8. 13. Quis itaque vitii arguat hoſpi- galitatem, quam ipie Salvator adeò extulit? quis convivium carpat, ſi ſervatur modus? Efth. I. 8. ſi precibus condiatur Matth. XIV. 19. Piisque collo- Auiis, Joh. XIII. 13. ut Eccleſiæ veteris agapæ- conf. . L 2 Act. ₰ (84.) S0= Ad. II. 46. 47. Non prius diſeiumbitur, ſeribit Tertul- lianus in Apol: c. XxXIX, f. m. 879. qudm eratio ad Deampræguſtetur, editur, quantum eſarientes capiant, bibitar quantum pudicis eſt utile. Itas ſaturantur, ut qui meminerint etiam per noctem adorandum Deum ſibi eſſe; ita fabulantur, ut qus ſciant Dominum audi- re. Poſt aquam manualem & lumina at quisque de ſeripturis ſanctis vel de proprio ingenio poteſt, provoca- zur in medium Deo canere, hine prebatur, quomodo biberit. gqud oratio convivium airimit, inde diſcedi- tur non in catervas cæſionum, neque in claſſes diſeurſas zionum, nec is eruptiones laſciviarum, ſed ad eandem enram modeſtiæ & padicitiæ, at qui non tam cæham ca⸗ na verint quàm diſciplinaam. De recto conviviorum uſu pleniores crateres qui deſiderat, abunde inveniet æpud Clement Alex, L. II. Pædag. C. 4. F. 163. B. Thum. in Dez cad. p. 7426. Brodm. Li de leg. C. 27. f. m. s- Feurborn. Anti Oſio p. 426. Dieterich. in Sap. III. 13. f. I56. Sanét. ad Sam. f. 4510. Serar. in Pudith. f. 253. Aret. probl. CLII. f. 512. Voet Diſp. T.. W. p. 386., Polit. Eccl, P. I. L. 2. p. 143. & Limborch. f. m. zis. Regnumne millenarium, quode Ap. IX. 4 fam pridem præterierit, an vers adhuc inſtet 5 Si millenarium ligationis Satanæ, quod cum regnõ millenario coincidit, Ap. xX, 3. 4. jam pridem eſt elapſum, & hoc ipſum regnum præteriiſle liquet. Atquâ Atqui ciebo frenumn foit iim diu, taͤ hibus triunn perit, usque lutus Eeclel gele cepit. flunit, nec à hotius futu. XIV. 22. 2 Luc. XVlll. inkelix con les avene hi ſecuritatis Matth. XXII legnum cœ ommgia ſog Jwäm alienig lunt fed poti quogue ulti⸗ Quooſi tame ſeculi conſun Rovpiſimus de MatthxxIV.; Pinquus, ut tr VRn oh.lI. 10 ſeducendx Nuitur v, & tremi ſigni Cione,2, Tes — bit Tertut. in yarin 4 ſtet capiant, antur, uf dum Deym irum Audi⸗ guichue de , nouga. P, onde nae dſſeli. ſidlaſſe 14d tapdem n ham (&. dupiviorum Ude inveniet Tbum, ij Des . um, AntiOſe 44 an. f. d l⸗ .et Di.. rehef. m. l 4II. 7 1eum kegnö ſam pridem ülleliquet. Atqus ₰ (sß.) 86* — Atqui diabolo ſub Conſtantino M.cirea A. CCCvII. frenum fuit injectum, ut gentes contra Eccleſiam tàm diu, tàm latè & impunè ac in X.illis perſecutio= nibus trium anteriorum ſeculorum excite nequi verit, usque ad A. MCCCVIII. ubi Satan iterum ſo- Iutus Eceleſiam per regnum Ottomannieum affli- gere cœpit. E. regnum id millenarium dudum ef- fluxit, nec amplius expectandum eſt, ſed tempora potiùs futura ſubinde difficiliora erunt, Matth. XXIV. 22. 23. Luc. XXI. Z6. rareſcet enim fides. Luc. XVIII. S. charitas frigeſcet, Matthe XXIV. 12. infelix è contrario lolium, Matth.XIII. 30. & ſteri= les avenæ hypoctiſeos, 2. Tim. III. I. 2.. 5 carnalisque ſecuritatis prædominabuntur, ut in diebus Noe, Matth. XXIV. 17. 33. Denique per mulras tribulationes regnum cœlorum oportet adiri, Act. XxIV. z22. Quæ omnia & ſingula ab expectatione ſeculi aurei ſunt quàm alieniſſima. Nec ex auro Coloſſi pedes fue- runt fed potiùs ex ferro, Dan. II. 33. ſic tem pora quoque ultima ferrea portiùs erunt quam aurea- Quodſi tamen regnum aliquod Chiliaſticum adhuc feculi conſummationem eſſet antegreſſurum, dies noviſſimus nec adeò incognitus foret, ut dieitur, MattheXXIV. 36. Marc. XIII. 32.3 5. Act. I. 7. nec adeò pro- pinquus, ut traditur, I. Cor. X. II. I. Pet. IV. 7. Jac. V. S. I. Joh. II. I8. nec gentes à Satanâ irerum ſolu- to ſedueendæ amplius ſupereſſent, quod tamen i in⸗ nuitur v. z. & 8, completisque omnibus judicii ex- tremi ſignis, e. g. jamjam factàâ Antichriſti patefa- Rione, 2. Teſſ. Il. 3. quartæque Monarchiæ infirma- L 3 tione 25 (86.) S0* tione, Dan. II. 31-41, finis tamen nondum immi-= neret, quod abſonum. Qamvis veiò regnum ml- lenarium delineetur demuͤm poſt damnationem Antichriſti, utpote jam c. XIX. deſcriptam, inde ta- men non ſequitur ordine temporis hàc illud non eſſe prius. Quod enim johannes ſcribit: * cidoον non uca râulapéſt hec vidi; ſatis arguit ordinem non eventuum, ſed tantùm viſionum. Nec ſempeg poſteriori tempore evenit, quod poſteriori loco enarratur, ſed prolepſis in libtis præſertim prophe- ticis valde frequens eſt. Quis neſcit ratione tem- poris priora fuiſſe, quæ de Cyro enarrat Jeſaias C. XILV. iis, quæ de naſcituro prædixit Meſſiâà c. VII. VIII. 1X. 2. & tamen ordine recenſionis hæc illis ſunt priora. Sic & Apoc. XIX. Beſtia conjicitur in ſta- gnum infernale, & tamen c. Xx. beſtia, quam fide- les non adorant, adhuc ſupereſt. Anticipatio uti- que eſt manifeſta, uti & Jer. 1. 3 XXI. I. XKVI. I. XXVII. I. 12. XXVIII. 1. & XXXV. II. ubi Belgæ obſervant, hautquaquam in vaticiniis ordinem temporum ſem⸗- per inveniri. vid. & Glaſſ. p. m. 927. & ſeq. Q Xrr An anima juſtorum ſeparatæ in ſtatu qübdam divertant intermedio, antequam cœleſtem aaire Hiereſolymam contigit? Nntiquam- Mortem enim fidelium excipere Snihil niſi vita legitur æterna, Joh. V. 24, inquę erree Domino me M lb. II guippe taben bemus tabel uure 4 1 V. 9. uti ani im ja)uct II 43. Ne. tercalarem d erella fit, liateappulit mus Gepieh ges, cum ne wox 4ios. NNS. WeA= cum 4,4lols, &niſ:s, n. pollur intratt wwen non ſtatit ſed, quia ecele poſt fata intran Aminipta kati dere, unde me tatus berque 14, Per Chniſtn catorum nogire k3,2deo en Zipetois peccz — ndum immz. legaumml⸗ lamnationem Ntam, inde ta⸗ nüc illud non Albit: g, ad0 otdinem non Nec ſempet oſtetiori loco Atim prophe⸗ ttadone tem⸗ 1trat jelaias t. Meſſa e. V. is hacillisſunt njicitur in ſia⸗ 1, quamn fie⸗ nticipatio uti⸗ MXVI.1. MVII. gr obletvant, epotumſem⸗ in ſatß uteuan m elium excipelt hV. 24 jaqus Pomle . (87.) 88 Domino morientes nuncupantur ſpiritus rerede „Nor Eb. XII. 23. & τααα beati, Ap. XIV. 13. du. quippe tabernaculum corporis ſolvitur, jam h bemus tabernaculum in cœlis æternum, 2. Cor. ) 1. Imo, diſſolvi & eſſe cum Chriſto ſunt conjundi ſima, Phil. I. 23. nec non peregrenari Acorpere & bö bitare apad Dominam immediatè cohærent, 2. Co. V. S. uti anima converſi quoque latronis ipſo ſte zim dvαπαοαοιαας die cum Chriſto fuit in paradiſo, Lu⸗ XXIII. 43. Nec Lazari anima ab Angelis in ſinum in. tercalarem deportata ſed mox in Abrahæ gremiuta evecta fuit, uti epulonis viciſſim in inferno imm diatè appulit Luc-XVIL. 22.23. Nec quos dies novi= ſimus deprehendet vivos,abripi in diverticula fin= ges, cum non nifi Domino obvios, cumque eo mox futuros legas, 1. Theſſ. IV. . unde A uguſti- nus: Wec eft anlins alli meaius locus, at peſſit eſſe niß cum diabols, qui non eſt cum Chriſto; L. t. d, pecc. merit- & remiſſ. æ. 22. 1. PII. f. m. 65. Batemur quidem nihit polluti intratutum cœlos-, Apoce XXI. 27. inde ta- men non ſtatim intercapedo purgatoria conditur, fed, quia eœlos non niſi mundi & draααοα quidem poſt fara intrant, hoc potiùs inde evincitur, fidelem jam in ipsâ ſtatim morte labis omnis expertem eva- dere, unde mortuus audir etiam à peccato juſtifi⸗ catus liberque Acorpore peccati, Rom. VI. 7. VII. 24. per Chriſtum ſc. Hie enim purgationem pec- catorum noſtrorum confecit per ſemetipſum, Eb- 1. 3, adeoque non per novum dem ùm purgatorium. Si vero is peccatorum tantummodo reatum luiſſet- labem 2⁸ (8⁰.) S . , labem tali purgatorio abolendam relinquens, unâ eblatione conſummaſſe eos in æternum, qui ſan- Rificantur, falsò diceretur Eb. X. 14. Sanctificatio Auippe ſ. renovatio fit de die in diem, adeoque non iemuùm in purgatorio aliquo, ſed maturiùs in ipsâ Hſſolutione ſ. die ſtatim cujusvis ſancti noviſſimo ic emortuali perficitur, 2. Cor. IV. 16. Hinc & Epi- phanius: In zobis non eſt extirpare perfeciè pravitatis edicem, verum neon in extenſionem ſinere excreſcene ac fructiſßica-e. Nam aniverſalis & perfelcta radicum ipſias ſublatio ac interitas it per corporis diſſolutionem. Heres, ult. L.. II. T. I. fF. m. 49. His opponi ſolita Scri- pturæ loca quàm non probant Pontificiorum pug- gatorium, tam nec ſuadent quodcunque aliud. Non ignis Mal. III. 2, is enim Chriſtus dicitur. Nee e rcer irreconciliabilium, Matth. V. 26. ſpectat ad Gos, ſed ipſa eſt gehenna. Denique I. Cor. uf. II-IS. Architecti ſunt ſoli Dodtores, nec notant omnes fideles, nec dies aut ignis piorum perſonas Probat ſed doctrinas tantùm ac jlabores, quorum, ſi inanes ſunt, illi patiuntur damnum, at quodnam anima damnum capit, quando peccati labes adimi⸗= tur * Quod hoc poſt hanc demùm vitam coge ſequatur, nullum in textu docet veſti⸗ gium, ſed contrarium potiùs præſens aτοναοπονοIπ ſuadet. — Aun umu LJObbelio Iacerequ tati hominun poris punire enm ſlul exp alii lequuntu Zinum pidetur A0u eoque hitur, peen del deng elert Vumanis, cri . m. y Mi⸗ . nin oſſit, au lommiſunm ſt Des, tatti me A nal gnu ul aſe mſe qualltas gelic qud fuit com ſtinus /br. ejut⸗ Afendimut iin Peeca if guam ij end ſuit guln jt aina gulilile hunia ar, acmißt. u Tullurs, g — nquens, uni im, qhi ſan⸗ danclificati deogue no tuniügin isi di noriſmo ine EPpi. i ymnititi e exereſtee fde radicnn diſolutianem. di ſolita Sen. iciotum put⸗ unque aliud. sdicitur. Nec 26, ſpectat 1 que 1, Cori, , hec notant ruw petlonas 1es, quorum ,atquodna labes adin⸗ vu O. et vehi⸗ tiüs III ₰ℳ (89.) 5° Q. XLII. An pœnæ damnatorum aterns ſint, in omne ævum ſine ſine duraturæ * HObbeſo quidem nimis durum videtur, de Deo dicere (qui Pater eſt miſericordiarum) quòd pec- gata hominum cruciatibus extremis & ſine fine tem- potis punire velit, unde æeternum ipſe perusque ad ſe= mens ſecali exponit, in Leviath. p. m. 30o, quem hodie ali ſequuntur, quibus Divinæ & juſtitiæ contra- zium videtur, culpam fnitam, quæ uno ſæpe adu eoque momentaneo ac tranſitorio contra- hitur, pen tamen infinità vindicare ac æternâ. Sed pæœna aterna ides dura & injuſta ſenfibus viaetur Zumanis, ſcribit Auguſtinus L. XXI.d. O. D. . E. o. F m.1293. guia in häcinfermitate mortbungorum ſenſaum deeſt ill ſenſus altiſſimænuriſſimæjue ſapientiæ, qud ſen- tiri poſſit, quantum nefas in ill prim prævaricatione sommiſſaum ſit. Qaanto enim magis homo fruebatur Deo, tanto majore impietate deneliquit Deum &factas æſt malo dignus æterno, qui hoct in ſe peremit bonam, gquod eſſe peſſet aternum. Ne in humanis quidem qualitas delicti & attocitas ex tempotis mora, in quà fuit commiſſum, æſtimatur, ut iterum Augu- ſtinus libr. ejusd. c. 1n. f. 1291. Quidam eorum contra quos defenaimus civitatem Dei, injuſtum putant, ut pre peccatis quamlibet magnis parvo ſe tempere perpetra- gis pæœna quis’ézae damnetar zæternd, quaſi ullius id un- quam juſtitia legis atrendat, at tantäâ moraä temporis guaisèut puniatur, quanta mora temporis ande punire- zur, admeſit. Octo genera pænærum in legibus efſeſeri- gis Talöus, damnum, vincula, verbera, talionem, igno- Miidtalts 72 26 (90.) Se⸗ ziniam, exilium, mortem, ſervitutem. DQuid horum ef, quod in breve tempus cujusque pro peccati celeri- tate coaritetur, ut tanta vindicetur moruld, quantd deprehenaitur perpetratum, nifi fortè talio? Ouid in vincalis? Numquid ibi tam duu quisquejadicanaas eſt eſſe debere, quamdiu fecit, unde meruit alugari, cum Iuſtiſſimè annoſas pœnat ſervus in cempedibus pendat, gui verbo aut ilctu celerrimè tranſeunte vel laceſſvit Dominum vel plagavit lIam verd damnum, ignomi- miæ, exilinm & ſervitus, cùm pleramque ſie infuigun- tur, at nullä veniä relaxentun, nonne pro hujus vitaæ modo ſimilia pæœnis videntur aternis àIdeò quitpe æter- na eſſe non poſſant, qaia nes ipia veta, quæ bis plectitur, porrigitur in aternum & tamen peccata, qua Vindi=: tantur lengiſſimi temporispæœnis, breviſſimo tempere- Ferpetrantun, nec quiſnam extitit qui cenſaerit tam-: cità nocentinm ſiniendz eſſe tarmenta, quàm citò faltun: ſt vel homicidium vel adalterium vel ſasritegtum, vel! "oalibet alina ſeelus non/ temporis longitudine ſed ini- gaitatis & impietatis magnitadine metiendum &c. Peccatum itaque etſi icu oculi abſolvatur, reatum: tamen infert infinirum, quòd in Deum impingit: infinitum. Enimvero homo per id fine excidit ul- timo, ſummo quippe Bono, Gratiâ Dei & merito- Ohriſti, quod infiniti valoris, amittit Spiritum S.. àque vitâ æternâ longiùs avertitur. Hinc irrepa- zabile damnum demeritumque infinitum, quod autem malo, cum aliter fieri nequeat, minimùm duratione infinito utcunque plecti iutelligitun- Hinc tot tamque emphatica nomina, ut dicatur hac poœna, æternus interitus, 2. Theſſ. I. 9. æternus: crucias- ð clucietus, A Dan AIl-.* gtetha vincu Matth. IIl.1n gonextingnui Tauletus: inem 1 , Lignum cert Audrum ſ: 4 albores mmalæ ferno, Matth. opus, nec im Nec poſt dien 66, Gal VI. 4b, hoſtia pelpleces, Atio. Pl. L.A. cClauſa Marth Matth.Xxll. vat quadrant V. 26. Omknee P.l. F. Tan infernum int ſibilis, Luc.) nefen finie, tit, ſie peen Ltetna ejus 4 46, 2. Tegl.l. eles adire b ſe milm, ee Plratentut — Vuis yrun heccani caleri. ale, guanta to⸗ Qud lulltanal 1aligen, Aiturzenaat, e vellueſirut , ignmi. e ſſ pfigun. , uſar vite engaihpe eter. Lebittleinteg, 14, ſer indl⸗ iſine emmre: 1cenſaerit tem An atifacin irilgun el ituline ſil ini:. tiemium c. lvatur, eatum eum impiygit. Rne exidit ul⸗ Dei & werito⸗ it Spiritum 5. Hinc ittepa. nitum, quod at, tinimünm li iutelligitun⸗ ina, ut dicatut l 9. Eternus Aucig S (Hl.) Se= cruciatus, Ap. XIV. I1. XX. 10. æterna ignominiz., Dan. XII. 2. æterna caligo, 2. Pet. II. 17. Jud. v. 13. æterna vincula, v. 6., æ ternus ignis, Jeſ, XXXIV. 10. Matth. III. 12. XVIII. 8. XXV. 41. 46. Jud v. 2, qui Ron extinguitur, Marc. IX. 45. 46, Hinc ipſe etiam Taulerus: Cam damnati æternam repudiazverint dalte- dinem, juſiè ad æternam devotvuntur amaritudinem. Lignum certè in quamcunque ceciderit plagam ſ. Auſtrum ſ. Aquilonem, ibi erit Coh. XI. 3. Nec arbores malæ frudtus ferent bonos demùm in in- ferno, Matth. VIII. 18. Pſ. VI. 6. Jeſ. XXXVIII. 18. ubi nec .—— opus, nec meditatio, nee induſtria, Goh. IX. 5. 10. Nec poſt diem ſalutis, 2. Cor. VI. 2. & converſio- Nis, Gal. VI. 10 Eb. VI. 4. Docum peœnitentia, Eb. VI. 4. ·6, hoſtia Eb. X. 26. (nedum in diabolis Eb. II. 16.) wvel preces, Matth. XXV. 4I. 12. 1. Joh. V. 16. nec liber- atio. Pſ. L. Z2. ampliùs habebunt, ſed janua Gratiæ Clauſa Matth. XXV. 10, & debitum erit irremiſſibile, Matth. XII. 32. Qnis enim ex damnatis ultimum ſol- vVat quadrantem, quorum ſolvendo nullus? Matth. V. 26. Omnes inde manere in inferno oportebir, Pfſ. IL. uy. Tantum quoque chaſma cœlum inter ae infernum intercedit, ut exitus utrinque ſit impos- Aibilis, Luc. XVI. 26. Uti itaque vita eſt æterna & Mefcia finis, quæ fidelibus cedit ex infinitâà Dei gra- tià, ſic pœna quoque eſt æterna, quam infidelibus æterna ejus dictat juſtitia, Dan. XII. 2. Matth. XXV. A6ö. 2. Teſl. I. 6. 9. Si vero & damnatis contingeret ſedes adire beatas, Judæ non eſſet melius non fuis- ſe natum, contra Matth. XXVI 24. nec adeò pauci Kalvarentur, contra Matth. VII. 14. XX. 16. Luc. XIII. M 2 23.24* 622 (92.) e 23. 2 4. ſed omnes eſſent electi libroque vitæ inſeri⸗= pti, ita ut ingens omnium quoque damnatorum multitudo in mediâ gehennâ jubilare ta men poſſet & æquè ac puſillus Eccleſiæ militantis grex diceret 7; 6Xrid: iοαααιαοο, Rom. VIII. 24. Verum enimverò nevum ejusmodi Evangelium eſt oppidò feanda- loſum, viamque omniimpietati ſternit latiſſimant, ſpem enim facit, quam filii ſeculi am babus arripiunt inque omnia deim ſcelera ac flagitia ſecuriùs ruunt, om nind perſuaſi, ſiquidem verum ſit dari infernum⸗- ex eo tamen dari & regreſſum. Hine non tantùm Articulus XVII. A. C. Chriſtus impios homines condeme nabit, ut ſene fine cracientur; ſed noſtri ibidem etiam Damnant Anabaptiſtas, qui ſentinnt Hominibus da- mnatis ac diabolis finem pœnarum faturam eſſe p. 14. Interim quidem nalins eſt Miſericeraiæ Divinæ ſinis. Pſal: LXXVII. 8. 9.r ſed erga vaſa tantàùm Miſericor=- diæ, pios puta, de quibus integer quippe Pſalmus agit, neutiquam verò erga vaſa itæ ſ. im pios ac dam- matos, ſuper hos enim Dei potiùs ira manet, Joh. III. 36. Jac. II. 13. Nec Evangelium quod vocant æter- num ſuffulcit Proſopopeœæia, A p. XX. I14 . Stageam ignis enim in qued infernas i. e: Oom mis reprobus praæ- wipitatur, non eſt z5 annihilationis- ſec æternatu- rzæ potiùs afflictionis v. u0. Nec A&. III. 21, Axe- xardsaots promittitur abſolutè omnium ſed eorum tantùm qaa Dens locutas eſ, reſtitutionem damna= torum autem nullibi eſt pollicitus. Promifit qui- dem redemtionem ex morte ac inferne, Hos. XIII. 14- ſed tantùm IIraeli ſpirituali, I. e. (Paulo interprete IL. Cor. XV· 54· 5. Eb. II. 14. 15. )piorum reſuſcita- tionen Rogem er ſe⸗ alibjirepit. 1 AXα⅓ 4 Nodecn fut plae ſe anim ſeni de⸗ toriis, qu0 mnit non t2 U1coll. qv0d faluti⸗ gnoꝛd ejus 6 guid hoc pfe ptoquibus ne eliuatum e ulibus, ſen! Iituali Cefun⸗ Nom. Vl. Ir. Tim. V. 6he dicari non po⸗ Longe aliter fonctt & am cavit Chriſtus atque legaliter obyia, Act. X) Veu. Denique Ap.NlV. uI. XI. mum zternitat nitar tantüm pe Otuinia potids oceurtit, tern ue nelelam le — Fitk inſeri⸗ umnatorum amen poſſet gter dicetet n enimyerè Pidd Kcanda- itlarcimant, busartiiunt curids tuunt, Atl infernum, non tantum mineseondens⸗ ibidem etiamn heminihut da- um eſe p. 14. Diviye fnin m Milericor⸗ ippe Plalmus npios ac daf- anet, ſohll,. vocant ztet- 4. teprobus ere⸗ led edetnatu⸗ III. ri, Ast- ſed eorumd gaem dalmnne⸗ Procmifit qui⸗ Hos. Alll. 4⸗ ulo intetprets⸗ lum eluleſta⸗ tione DWM 8s o3.) Se⸗ tionem ex ſtatu mortuorum, qui no mine inferni & alibi venit. Gen- XXXVII. 35. Innuit exiam Zach. X. II. ductun: q uidem, nec tamen præcisé poſt reſurre- Qionem futurum vinttorum ſaorum, adeoque non præcisè animarum damnatarum, ſed ſuppoſitorum? siſernd àrb und, adeoque non ex duobus purga- toriis, quot hodiè finguntur, Innevat quidem emnia non tamen in gehenn, ſed in Eccleſia, Ap. XXI. f. coll. 3. uti & Salvator quidem omnin eſt, quoad ſalutis acquiſitionem, maximè verò ſideliuns quoad cjus & applicationem, I. Tim. IV. 10. Sed quid hoc pro infidelium reductione ex gehennà, pro quibus nequidem intercedet amplius? Nec evan- gelizatum eſt mortkais, I. Pet. IV. 6. niſi ſpiritualitex talibus, ſen per lethales earnis illecebras vità ſpi- rituali defunctis, v. 3. conf. Luc. IX. 60. XV. 24. 320 Rom. VI. I3. VII. 24. Eph. II. F. V. 14. CGol. II. 13. I. Tim. V. 6. I. oh. III. 14. Ap. IH. 1, aliàs in carne ju-= dieari non potuiſſent, niſi in carne adhuc fniſſent. Longéè aliter iis verò, qui vità quoque naturali functi & jam-actu in carcere infernali funt, prædi=- cavit Chriftus redivivus, 1. Pet. III. 19. realiter ſe. atque legaliter, quibus ſenſibus vox xngσαραασ paſſim obvia, Act. XV. 21. Rom. II. 21. L. Cor. IX 27, Gal. V. II. Denique ex phraſi illà: eie aαν. α αια Ap. XIV. 11. XK. 10; unde etiam infernalium crucia- tuum æternitate demonſtravimus ſuprà p. 91, æter- nitas tantùm periodica adeò non exſculpi poteſt, ut omnia potiùs reliqua loca, in quibus phraſis illa Sceurrit, æterhitatem propriam, ablolutam finis= Que neſciam loquantur, Gal. I. F. Eph. III. 21. Phil M zs VI20. 62323(94.) * IV. 20. II. Tim. IV. 18. Eb. I. 8. XIII. 2t. I. Pet. IV. 11. V. I. Apoc, Il. 6. 15. IV 9. V. 13. 14. VII. 12.X. 6. XI. 1 5. XV. 7. confer & 1. Par. XVII. 36. Neh. IX. 5. Pſ. XC. 2. CVI. 48. Dan. II. 20. Syr. XLII. 21. & vid. Feſſel Advers. T. I. b. 230. zz1. & Glaſſ. Ph.. p. m. g15. ☛G ADDITAMENTA. dad Qusßſtionem IV. Ti luſciniæ nunquam ſuus deeſt cantus, ſic Novato= ribus quoque ſemper eſt quod ogganniant, ſtudiis præ- ſertim Academicis opponunt locum, Col. II. J. ubi verò Apoſtolus invehitur in Philoſophiam, non inab- ſtracto, ut in Chriſtianorum ſcholis defecata traditur, ſed in concreto, Græeorum, & in inanem fallaciam judæorum ſe- cgundum traditionem hominum (Matth. XV. 9.) & elements Jegalium ceremoniarum & umbrarum egena. Gal. IV. .. Ad OQuaß. XI. Uantum ex I. Cor. X. 16. relucet, unio convivarum inter ſe non conſtituit ſed ſubſequitur demuùm admirabi- lem illam in S. cœnàâ materiæ cœleſtis ac terreſtris coaονααν ab inſtitutione ipſius quippe Dei pendulam, quam hominum (hoſpitum ) diſſidium dirimere nequit, quale nec à primꝭ fum conâ adeò alienum. Etſi etiam ante illam non tantm con- tentionem ſed & ſacramenti inſtitutionem Judas elapfus fuiſſer, de Agno tamen paſchali comederat, quo ſolo manducatio indi= gnorum nihilominus ſarta manet atque integra. Interim nec ex Proditoris titulis nudisque vocibus exſculpi poteſt, ipſum eoenæ primæ non interfuiſſe, quia & Sataa Joh. VI. 20. audierit, & Rlius perditionis, Joh. XKVII. 12. æque ac Antichriſtusa. Teſſ. II. 3. Satan enim & Petrus audiverat, Matth. XVI. 2, ob id tamen à coenâà non excluſus. Deinde Judas fuir filius perdi-= tionis in primâà coœnàâ nondum patefactus, ut Antichriſtus hodiè filius perditionis eſt & homo peccati & ααα EOy — cmmpenti &en pocdi enim notte gon ſunt, adini Humbola, etiam ee Arum aliis ede kragmus fupra; Alliarum RJ DEileſam, Mem nobis opp Nos enim funch medifcati- N bus ſidei pro pr mnm, nec tradit, Yec cOlloqnialA Eed ſolum Dei ve i cpitnerlir Isnoſtræ feiatt Del I. e. Bedleſia Pertætamen ſpids in te, M Ils bone cet, Matth XIIl. lleſiſe. g in Han umen impol utis, Chuſti Eeeleſii e, feeliun Ciabolttea ge aucotum dlle Viyum Deiyerbum ſhenta ſumt nuda ta lieli, 5 122, 235, Als arlor Sr Machen anm —. t.W. n N. C. 2.Cl. dwert. T, l, 1 — 1 8, ſie Norto⸗ n Kuclis prr⸗ Col. l. 5. ubi iem, nonninab⸗ faditur, ſed in udxorum ’e⸗ 9.) denens llV.. nio conNerui emüm admmirabi⸗ creſtris gare⸗ quam hominun decà prim, fuft ,selapiig iuiſſe, munducmiomd⸗ 1. Anrerim becer reſt ipfumegens I.70. Audielit & nüchriſtun lel, h.NyVl. 13, 0b i fuit lins pald⸗ , UI Antichriſtus 1* K Gube, * (952) H —.— — ompertus, & tamen ſubinde communicat (in judicium Ejus- Modi enim notoriè indigni ad cœnam quidem admittendi non ſunt, admiſſi tamen omnes tam aperti quàm operti præter Gymbola, etiam corpus Chriſti atque ſanguinem vere accipiunt. Ullorum aliàs edendo ac bibendo non fierent rei, quod demon- ſtravimus ſupra pag. 21. Ad Q. XVIII. . QAlirum Kegi perſuaſum olim fuit, nulam apad nos eſſo Eecleſiam, uti refert præfat: Artic. Smalkald. p. m. 300. Mem nobis opprobrium denuèò intentatur, ſed Ppræter rem. Nos enim fundamento Prophetarum ac Apoſtolorum ſnmus inædificati- Nos vocem Chriſti audimus ſolius. Nos in re- bus fidei pro prineipio nec rationem, nee autoritatem huma- mam, nec traditiones, nec Papam, nec Concilia, nec ſomnia, nmec colloquia L.Angelorum ſ. animarum ſeparararum ſuſpicimus, ſed ſolum Dei verbum, ex quo nulla Eccleſia alia ſuæ religio- Ms capita; etſt jactet, tam ſolidé ac peripicué probase poteſt, ac nos noſtræ fidei articulos inde deducimus. Etſi enim Regnum Dei I. e. Eccleſia ager ſit, cujus pars vix qnarta terra bona, petræ tamen ſpinæque prædominantes obſtare nequeunt, quin in te.raà illà bonâ verbi divini ſemen radices agat as fructifi- cet. Matth. XIII. 8. 2 3. Urut etiam numerus malorum in Ec- eleſia (e. g. in Sardibus, Ap. Ili. I.) prædominetur, in paucis tamen impollutis, v. 4, candelabrum perſtat aureum, Y. e. vera Chriſti Kceleſia c. I. zo, ita ur idem vifibilis cœtus intuitu in- fidelium diaboli ſcortum, fidelium reſpecttrautem quamvis lon- ge paucorum dilecta Chriſti audiar ſponſa, penes quam nec vivum Dei verbum in caſſum excidit, Jeſ, LV, I0. II. nec ſacra= menta ſunt nuda tantùm ſigna. vid Nicol, Umbell. p. 28. & Muſs A. Eccleſ. p. 222. 2855. A Q. XxXxX M arler (præſertim Pſeudopropheta) quàâ talis non fert R.-Krnädtam benum (nedum ſanam dodrinam) Matulr Ii;: 8. 6860(96.) s* Nec homo malus ex malo theſauro boni quid promit. Matth. XII. 35. At ſi ſcripturas interpretatur e. gr. Hypocrita, aut ſalutaria fun-= dit præcepta, monita, ſolatia, &c illa certe non profert è corde ſjuo, ſed ex ipſis ſcripturis. Conf. 2. Petr. I. 20.2 I. Nec admini- ſtrat talis Miniſter ſacramenta in ſuo nomine, ſed Domini, Matth. XXVIII. 19. 1. Cor. I. 13. Nec ſi peccat, Chriſtum novit, I. Cor. II. SZ. 1. Joh. II. 3. 4. III. 6, cum ſalurati ſc. cordis 2X²ρ0 bρσιι gratii tamen præveniente ipſum ſatis & ad graτοαπσπνπ sque perſpectum habet, Eb. VI. 4. Luc., XII. 47, uti præſertim Bileam vir ille illuminatus, cujus exemplo non intendimus nos probare prophetiam donum omnium eſſe irregenitorum ordinarium, ſed hoc tantùm exindè elicimus dona adminiſtrantia à fide & pietate ſubjecti non dependere, ſed citra ſanctificantia eriam ſubſiſtere. Accedit & Judæ exemplum, qui non repentè nec demùm poſt diaboli ingreſſum evaſit malus, ſed jam ante fur fuerat Joh. XII. 6, pridem que audiverat Satan Joh. VI. 70. Servum quidem igpaviæ priva- tive commodi ſuſpectum non conducis, nedumà quo prodi- tionis tibi metuas periculum. Dominus autem tam bonus eſt, ut nullus dubitark, talentum credere etiam ignavo id defoſſum & veſtigio abeunti, Matth. XXV. 18, pluresque in vineam mit- tere, in quibus nihil tamen laudare, ſied deſidiam potius ac mur= mura reprehendere habuit, Matth. XX. 3. 11. quin & in Apo-= ſtolos legere non tantùm famoſiſſimum Publicanum, Matth. IX. 9. ſed ipſum quoque Proditorem, non obſtante diabolicâ hominis perſidi4, quam tamen præviderat pridem, Pſ. KLI. 10. LV. I4. CIX. 9 Quod denique Caiphæ attinet Oraculum, id nee oum ſerpentis ictu, Gen. III. 15, nec cum lapidis Angularis contem- tu Pſ, CXVIII. 22. nec cum Judæorum vociferatu Matth. X XVII⸗ 25. comparandum, ſed longè ſublimius & planè eéνοαναρνο eſt, totumque redemtionis noſtræ negotium per ſe, directè at= dque plenè exhibet, Joh. XI. 50o, Immundis quidem inmunda wmnea adiaphora, de his enim agitur Tit. I. 15. quid hoc vero ad oracula DEl atque ſacramenta? 0°ε½ DEO &νοhäI1 1¹. —, Il honniſ brare ge⸗ eragaur. tere poe ſanè hæc iritus eſſe ine legio⸗ 4 1. tider, Hi & 0: mortenm mno. 1 eſſe e⸗ d nos ne⸗ ec hie ⸗ ge Noma- ds, Ju Sed ape⸗ Sudiem, ne ſotigt & ſiulens nos, ilti 111NOs, Ntione hac⸗ sSTLLOGE QUESTIONUM THEOLOGICARUM denuò tritiorum, Duam 15 Z0y &α P RÆSIDE, OH. CHRISTOPHORO PFAFFIO S. S. Th. Doct. Profeſſore & p. t. Decano, 110 FPublicæ &αννσſσ.α expenent M. SAMIEL URLSPERGER⸗Kürcho-Teccenfs. M. GEORG-ERYCIIIS REMMELIN, Balingenſis. M. PHILIPP-SIGISMUNDUS MOSER. Stuttgardianus. M. CHRISTIANIUIS FRIDERICUS FABER, Stuttgardianus M. TOH. WVILHELMUS SCHMICKER, Görlingenſis. M. ILHELMIIS FRIDERICUS LENTILIUS, Nördling. Ad d. Jept. 7BIN GO , Literis IOH. CONRADI EITELII, A Iocc VII. — 5 4 2o D 1 1 1 INE IIHE c lo. S O Balance Q R N Focus = fFf G I 1 K 1I D V X VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset ◻ S 5 £ 3 ES E G 5 S E = S E E E E „ ◻ 4 5 4 3 2 1