KaI600-1040_5
author: Bernoulli, NicolasandWettstein, Johann Jakob

SPECIMEN.
OBSERVATIONUM
VURIDICARUM

Divina avente gratia
O. V. J. §.

Juſſu && Decreto Ampliß Academiæ Procerum

RESPONDENTE
Juvene Florentiſſimo

NICOLAO BERNOUILI, Pr.
Liber. Art. Mag.
Horis locig, vonſuetts
Publico Eruditorum examini
Ad D. 16. Febr. MDCCXI.

Submittet

IOH. WEISTENIIIS, C.

Phil. Mor. ut & Jur. N. & G. Prof.
Ord. Phioſoph. Sen.

B 4& I L E E,
Typis Lüdianis, Academ. Typogr.

VIRIS

AMPLISSIMIS, NOBILISS. PRUDENTISS.
DOMINIS CONSULIBUS,
DOMINIS TRIBUNIS PLEBIS,
TOTIQUE
SENATUI SANCTIORI,
XIII. VIRORUM REIPUBLIC £

BASILIENSIS.
PATRIE PATRIBUS.
on
Exiguum atq; tumultuarium hoc Specimen ſ
Jurid. ceu animi devoti teſſeram 11
.
Voce
Cum enixo omnigenæ felicitati voto ac ie
Jubmiſſaz ſisi Itudiorumqite JSuorum
commendatione offert ů
didl
.
8

len

.

S
—

LECTORI BENEVOLO S.

WiII Cui duriuſoulum videatur, ut non
paucis videri accipio, à Dobtore vete-
rano, & oui jam ante complures annos
24 priſtinam profeſſionem, etiam Jus
Nat. & Gent. publicè docend. muns
ultro & nihbil tale cogitanti nec am-
bienti, ab Ampliſſ. Academiæ &. Reip.
Proceribus eſt oblatum, ſpecimen biijeſm. deſiderari;
Eum Nire velim, mibi, Legibus id éigentibus, acce-
denteque inbrimis biümaniſſ. Patrum Academ. hortati ac
Nuaſis, aliter viſum: ut qui videam, ipſos etiam Impe-
ratores, licet Legibus ſoluti ſint, attamen na ſponte
LL. vivere; F. ult. Qu. mod. teſt. infirm. dque tantæ
Majeſtati decere cenſeri; l. 23. de legat. 3. dignamque
vocem majeſtate regnanti viſam, ELe. alligatum ſo Prin-
cipem F Crn. l. 4. C. de LL. Quid quod ipſe Servator

noſter J. C. quamvis omni jure liberrimus, ad vitan-
dum tamen offendiculum Ceſari conſietum enſum ac

didrachma Jolvere non gravatus eſt. Matth. XVII.
aare täntis emplis incitatis, Obſervationes ac The-
Jes quasdam, ⁶ Juris noſtri medio profundo (ut Imp.
vocat. procm. J. §. 2.) inſtar didracbmatis illius, Cbri-
Ro Duce & arſic erutas, pro debiti ſpeciminis tribiato
eoſölvere neutiquam dedignabor: quæ ut zqqui boniq;;
conſulantir, ſummopere rogo.

A 2 2OBSER-

4
ays

diver
Ie 4
Nom.
gui .
De Pablis & promiſſis Amantium- ſis in
Nſam huic disquiſitioni præbuit er- ViN
ror an jocus haud illepidus: nim. quum de in
Pufendorfius, de Ofic. Hom. & Civ. L. I. guo⸗
Cap. 9. S. IO. inter alia docuiſſer, ad li- .6
quidum & obligatorium paciſcentium E
conſenſum, etiam rationis uſum requiri- lf⸗
indeque promiſſa & pacta Infantum, ut DDð
& Amentium ac furioſorum nullius eſſe ſciip
momenti, Vir Clariſſ. (qui annotatis eximiis Libellum iſtum kuit
exornavit, cujusque venia hæc amice monita velim,) cum for- genti
te in exemplar incidiſſet, ubi pro voce Amentium mendose time
legebatur Amantium, ſphalmate hoc non animadverſo, (uti lun
. aliquando etiam bonus dormitat Homerus) ad vocem illam uct
Amantium hæc notavit: Unde & Amantes vocantur Amentes. “
Et furit omnis Amans. 3
2. Qua occaſione haud ineptéè ſeriò disquiri poſſe arbitror: n
An, & quatenus paéta G' promiſſa Amantium in Jure valida ſint, 34
vel minus? Ubi quidem primo, tum inter promiſſa & pacta n
ipſa, utrum nimirum illa per ſe æquitati & honeſtati naturali 2u
congrua ſint, an ſecus; diſtinguendum videtur; tum etiam Lan
inter Amorem, legitimusne ille ſua natura ſit, moderatusque
ac ſanus; an veròô illegitimus, nimius atque inſanus? n
. Atque hujus equidem furore nihil eſſe vehementius, non Nri
Philoſophorum tantum atque Poëtarum effata, ſed & funeſta “
ejus exempla plurima teſtantur; quorum é 'umero apud Græ- “
cos notiſſimus Helenæ & Paridis amor, Trojeæ totique Græ- e
ciæ, ſi vera fides, funeſtiſſimus. quamvis jam fuit ante Helenam (r
res hæc teterrima belli Cauſa; teſte Horat. Lib. I. Sermon. tor
ſat. 3. ſiquidem juxta illud Homericum, à S. Cæœcilio, l. 13. S. I. Uln
ad LEi Iul. de adult. ex Iliad. I, 340. relatum; Oo uSvο sXααια zi

*

) 5 (3

ιHαq"——- esαονu“αwW—erαν Afpedas. i. e. Non ſoli amant uxores
diverſivocorum hominum Atridæ. Necç ſolos tangit Artidas
Me dolor. Virg. En. IX. 138. Inſigne & præ ceteris higtoria
Rom. ejus exemplum exhibet in App. Claudio Decemviro,
qui captus amore inſano virginis Verginiæ, omne fas ac ne-
fas milcuiſſe dicitur. l. 2. S. 24. de Orig. PJur.
Unde naturali huic fervori juvenilem ætatem reſiſtere 4.

er⸗ vix poſſe, docet Imper. Nov. 2. cap. I. in pr. id quod i inprimis
Gum de infirmiori ſexu verum eſſe, noſtri Dd. aſſerunt, utpote in
L. 1. quo amor ipſo igne ſit potentior. v. I. Timoth. V. 6. Clar. L. V.
Oli⸗ Qu. 60. num. 7. Gail. I. Obſ. I10, n. 23. Carpz. Pr. Crim. P. II.
tium Qu. 53. n. I17. Goſwv. ab Esb. not. ad Carpz. I. for. p. I. Conſt. 16.
niri; def. 50. num. 6.
‚ut . Inprimis verò eleganter & graphicè eundem Amorem de- 5.
eſe ſcripſit Imp. noſter Juſtinianus. Nov. Quib. mod. natur. fil. ehic.
ſum legitt. 74. Cap. 4. in princ. Cujus proin ipſa verba, utpote ele-
ſor. gantiſſima, & ex quibus bona pars propoſitæ Quæſtionis op-
dose time decidi ac ſolvi poſſe videtur, non Pigebit adſcribere:
(uti 'ναρν αο, inquit, 6 490 7α7ραα vo eln teasa, „ rreo i, „
llarm uροοα oheſo een vaνπανο, àα 8 ein Ecs ios Ppolirhs S-
nter. deun or, r ri5**n tXαο⁵ο abiE, vsbeſsons 7 26 Tdα=
orey 2„ Gdaia v τνααo r,νυ st 54 rura õ
trot: nèoοο 1ορ αα Hα edeaalot ”αας, ν ioon, ire⸗ Aντα
ſut, . 81 1oto *dναρον 5 Toiοαα ToI 0* „ 34 —765 teain Noteo⸗
bt tne, T rοααοααντα½ρ irisey'o õ Siνος , ⁰ 2 TA & Jae
Urali ς⁰ο⁰. dae eate, v ν r† 17 mrihulalors vix nbéies ρ5oH5hρXH
tiamn 0ρο†οα ατoο uννανανς υνεπιτ 7ς ασα απεο.

Quæ verba in verſione vulgata ac ſcholarum uſu paſ- 6.

sqgle . . . .
4 ſim recepta, barbare ſatis & hiulco planè ſenſu ita redduntur;
on Novimus etenim, etſi caſtitatis ſumus amatores, & boe noſtris ſan-
Relr cimus ſubjeétis. Sed nihil eſſe, furore amoris vehementius 3 quem

Gg. retinere, philoſophiæ eſt perfet, monentis etiam & inhe lientem at-
que inhærentem concupiſcentiam refrenantis, ut ii qui hoc tali

Gre⸗
8 (non dotali, at peſtims in quibusdam impreſſis legitur) detinen-
Id—
ie tur, ſi abſtinebunt ſermone ad eas, quas amant, quæ eis non per
8 . blandimenta conferunt. Deniq, in tantum etiam ante nos Legis la-
l. 7

tores tales ſcierunt animorum affe&tus, ut etiam donationes con-
A 3 Rante

S) 6 (3

Nante matrimonio probiberent; ut non concupiſcentiæz magnitudi- dhtun
ne victi, latenter paulatim conjuges ſemetipſos privarent ſua ſub- tummm
Nſantia. . ſupre
7. E qua lacinia, ceu ex ungue Leo, hujus Novellarum ver- I
ſionis elegantia, & quam ſit illa impolitiarum & ſtribliginis e lei
(ut Jac. Gothofr. loquitur) plena, facile conjici poteſt. Multo laute
rectius, utut paulo etiam liberius, iſta vertit Henr. Agylæus, gvoc
(cujus verſionem omnium abſolutiſſimam idem J. Gothofr. l mere
Man. Jur. art. 2. C. 4. p. 69. judicat,) his verbis: Scimus. dem!
. enim, tametſi pudicitiæ amatores ſimus, noſtrisg, bæc ſubditis præ- s di
Wſoribamus, nibil amoris furore eſſe vebementius; quem compeſcere ZII
exadtæ Cujusdam ſit ſapientiæ, qua Jalacem diſeruciantemé, con- Lepib
cupiſcentiam & commonefaciat & inhibeat. Quare qui eo capti non
Junt, à quibus Illi coram illis, quas amant, verbis abſtineant, ut deat.
non aſſentationis blanditiæg, cauſa pronuncient? Ac idcirco qui-
dem, lum ſuperiores Latores LL. animorum affedkiones iſtiusmodi eſ- torias
ſe noſſent, ne conſtante matrimonio donationes fierent, interdixere 3 Mta
ne videlicet amoris abundantia victi ſenſim Conjuges ſemet invi- Acut.
„. cem bonis imprudentes ſpoliarent. tur,
8. Quum itaque hic ab Imperatore Amor diſerte furori gielat
comparetur, imo furor ipſe appelletur, ejusque furioſi effe- en
ctus aperiantur, atque hæc præcipua aſſeratur cauſa, qua mo- trienn
ti LL. Latores Romani Donationes Conjugum improbarint (Coblig
irritasque eſſe voluerint; quandocunque ſcil. donatorem ea- Pituch
rum ante mortem ſuam pœnituiſſet; vid. l. I. 2. 3. ac tot. tit. t. .
D. & C. de donat. int. V. & U. in tantum, ut & focariæ ſeu Con- Manu
cubinæ militis ab eodem facta donatio revocari potuerit; l. 2. D
C. d.tit. facile inde argui poteſt, promiſſa ac pacta nuda Aman- bic⸗
tium hujusmodi minoris adhuc efficaciæ æſtimanda: quippe telle⸗
cum jam impleta ac præſtita aliàs facilius retineri, quam in- Auti
9. valide maleveé promiſſa exigi poſſint. Ut patet exemplis de- mmid
negatæ condictionis ac ceſlantis repetitionis eorum, quæ ex V
obligatione naturali tantum debebantur. l. 9. & fin. cum l. ſeqj. Verſc⸗
de SC. Maced. I. ſi is. 94. YJ. 3. de ſolutt. I. 10. de Obl. & Aäct. ut mulie
& eorum, quæ ob turpem cauſam data ſunt, ubi vel utrius- Cl
que, dantis ſc. & accipientis, vel illius tantum turpitudo ver- Cnn
ſatur, v. c. quod Judici, ut bene malevé judicet, aut errtr u
atum .

88) 7 (S88
udi. datum eſt. l.2.3. & 4. de Condiél. ob turp. v. inj. cauſ. quæ tan-
lihe tummodo promiſſa exigi nequeunt; cuùm, quod turpi ex cau-
ſa promiſſum eſt, non valere cenſeatur. J. 23. de inut. ſipul.
Ver⸗ Unde diſerte reſcriptum eſt; quamvis mercali uxori ejus- 10.
ginis vé lenoni marito ſolutæ quantitatis repetitio ceſſet, tamen
lulto cautæ tantum ac promiſſæ exactioni locum non eſſe; eo
lan, quod hujuſm. Cautio contra bonos mores ſit interpoſita. l. I.
hofr. l. mercalem. y. C. de Condict. ob turp. cauſ. IV.. Hodiernis equi-
i dem moribus Romæ Meretricibus de mercede promiſſa ſanctè
pra- jus dici, teſtis æταετιτα eſt Serot. ſive Stiler. Advoc. German.
Goere E. II. Cap. I8. S. 8. p. ma. 393. Verùm, cum non exemplis, ſed
N- Legibus judicandum ſit, l. 13. C. de ſentent. & interl. omn. judd.
apti non tam ſpectandum, quid Romæ fiat, quam quid fieri de-
1t, N4t beat. juxta monitum C. l. 12. de ofic. Praſid.
i. Severior certe fuft vett. Romanorum difciplina in meri- II.
ieſ torias iſtas mulieres; quamvis enim in femina vulgari, ſi in-
e; mupta ſit, impune ſtuprum committi, L. 13. S. 2. ad L. Jul. de
iwwi⸗ adult. & immunes hinc à judiciaria ſeveritate præſtari dican-
tur, quas ob vitæ vilitatem dignas Legum ôbſervatione Le-
nroti gislator non credidit, per l. 29. C. ad L. Jul. de adult. male ta-
efle⸗ men inde cum Heig. Quxſt. Jur. Civ. p. 2. qu. 29. n. I 5. mere-
mo⸗ tricum libidinem Romæ quondam absque ulla pœna fuiſſe
tint colligitur; cüùm pœna ſufficiens priſcis Rom. in publica tur-
* Pitudinis, apud diles facienda, profeſſione viſa fuerit V. Ta-
,tit. cit. L. II. annal: cap. 85. Brandm. dißert. de L. th. 33. in f. G.
Con- Manud. ad J. Can. differ. Lupanaria. p. 204. Pufend. de J. Nat.
312. & G. L VI. Cap. I. S. 4. p. m. 855. in f. Unde & infelices iſtæ

libidinum victimæ cultu ab honeſtis matronis diftinctæ fuere.

ler⸗ teſte Tertull. Apol. Cap. 6. V. Th. Dempft. paralip. ad Roſini

le⸗ Antiquitt. Rm. E. V. C. 32. P. m. 902. Dithm. Wachm. Diſſert.
d⸗ Jurid. de Amore. th. 5, 7, G&.
7 Quibus & hoc luculentum priſcæ Roman. ſeveritatis ad- .
. ſe. verſus impudicas exemplum addi poteſt, quod olim libera
1. It mulier ſervili amore bacchata per 86. Claudianum (ab Imp.
Pe Claudio ſic appellatum) libertatem, rem inæſtimabilem, &
e⸗ cum libertate ſubſtantiam quoque amittebat. teſte Imperat.

S-un. J. de ſacceſſ. ſubl. & l. an. C. de SC. Claud. toll. VII. 24.
Atutmn

13.

14

15

) 8⁸ (38

Ex quibus facili negotio colligi poſſe exiſtimo, quid de
promiſſis Amantium a1 ρoνooνs, hoc eſt inſano Amoris fu-
rore laborantium ſit judicandum: quare, quod de iracundiæ
calore JC. Paulus eleganter reſpondit; quidquid eo vel fit, vel
dicitur, non prius ratum eſſe, quam ſi ex perſeverantia ap-
areat, judicium animi fuiſſe. I. 48. de R. Jur. & Amoris ſu-
Piro inſanoque calori applicari poſſe videtur. arg. I. 12. & ſeq.
de LL. niſi quod ira furor brevis, Amor ſæpe longus eſſe ſolet,
ut ne ex perſeverantia quidem judicium animi, quod hac ap-
pellatione dignum ſit, colligere liceat. Quo proin laboranti-
bus non minus quam aliis furioſis curatores dandi videntur;
ſi vel maxime aliàs inviti hos accipere non cogantur. arg. l. 12.
S. fin. de tutor. & curat. dat. ab h. qui j. d. h. l. I. pr. de curat.
Jurioſ. & al. extr. Min. d.
Illud tamen conſtat, & ſupra dictis de prohibitione Do-
nationum inter Conjuges, addi poteſt, quod iſta ad donatio-
nem Sponſi & Sponſæ, licet ipſo die, quo nuptiæ futuræ ſunt,
factam ſe non extendat. l. 5. pr. l. 65. & ſeq. de donat int. V. & U.
quod & moribus hodiernis obſervari Dd. teſtantur. Carpzov.
Jar. for. P. II. Conſt. 13. def. 19. Lauterb. Coll. D. d. tit. S. 5.
Diſſentiunt tamen quidam, arg. l. pen. pr. d. tit. ubi donatio,
niſi ante matrimonium contractum, quod conſenſu intelligi-
tur, facta eſſet, non valere dicitur. Struv. Exerc. XXX. th. 24.
Brunnem. ad d. l. ven. Veruùm quum ſtatim in ſubjecto §. d. I.
ſumma Virgini ipſo die nuptiarum, ſed prius quam aqua &
igni acciperetur, id eſt, nuptiæ celebrarentur, donata repeti
poſſe negetur, patet hanc etiam eſſe Cti ſententiam in pr. d. I.
quod ſcil. donatio, niſi ante matrimonium per nuptias conſum-

matum facta, non valeat; Nec ad rem pertineat, quæri; An

ante mulierem domum deductam & tabulas dotis conſignatas
facta ſit; ſed hoc ſolum, utrum ante, an poſt ritum nuptia-
rum interpoſitum? ut recte locum illum paulo obſcuriorem
& ut videtur, corruptum explicat D. Gothofr. not. ad pr. d. l.
Quin imo donatio (ut & legatum) ſponſæ facta, ob ma-
jorem dilectionem, validior eſt, quam uxori pridem ductæ.
Berlich. Deciſ. 298. n. 57. G& ſeq.
Idque non tantum in donationibus per traditionem jam
imple-

inpleti
natarii
ſellati,
tionis
Sauir
A⸗
es al
pumna

NHNG—

z,

4lorex
iwita
lecte ju
amor ce.
Fiditat
tit. D.⸗
talisi
§.13.4
Natur.
r. e⸗
Pattig
conler
1er G
moniis
Ne
lum ac
trahene
iden
t doe
a prl
Uter

8) 9 (8*
impletis, ſed & ſolo Conſenſu, donatoris ſc. voluntate & do-
natarii acceptatione, ſcripto aut ſine ſcripto utcunque mani-
feſtatà, perfectis obtinebit; cùm & hæ, ad exemplum vendi-
tionis neceſſitatem traditionis in ſe habeant. S. 2. de Donat. I.
l quis. 3 5. C. eod.
At, quid porro de Sponſalibus & nuptiis, quas Ignoran-
tes quaſi per Amoris calorem plerique contrahunt, dicemus?
numnam & hæc actio pro invitâ habebitur? neutiquam vero;
quandoquidem à αανννα ννπος,, eh nhoeler ,
⁵oror d nbvα οπα τανTm, Quæx per cupiditatem ſaavia,
invita autem triftia, abſurdum certe boc invitum ſtatuere; ut
recte judicat Ariſtot. 3. ad Nicom. cap. I. quum igitur Nuptias
amor conglutinare ſoleat, & hujus actionis principium à cu-
Fiditate ſit, involuntaria dici nequit. Ulr. Huber. præleét. ad
zit. D. de Sponſ. . 16. unde non concubitus, ſed affectio mari-
talis, id eſt, Amor & conſenſus nuptias facere dicitur, l. 32.
§. 13. de donat. int. V. & U. l. 20. de R. J. Il. 10. G ſeq. C. de
natur. Lib. V. 27. Amore porro ſolis animis æſtimando, l. 3.
pr. de don. int. V. & U. Matrimonia bene concordantia, & ne
Patriæ quidem poteſtatis jure turbanda, l.I. S. 5. de lib. ehib.
conſervantur: Ut rectiſſime Poëtæ Venuſino, dicantur Felices
ter & amplius, quos irrupta tenet copula, nec malis Divulſus queri-
woniis Sauprema citius ſolvet Amor die. Lib. I. Carmin. Od. 13.
Ne longum faciam, Amoris mutui fervor eſt ipſiſſimum ve-
rum ac ſolidum Conjugii fundamentum; isque & nuptiis con-
trahendis prælucere, & in contractis ardere perpetuo debet, &
quidem tantus, quantus inter homines exiſtere poteſt maximus;
ut docet Apoſt. Eph. V. 21. ſeq. hujus itaque in Conjugii doctri-
na primi Principii, neminem in ejus definitione, nequidem
inter Theologos, meminiſſe, non immerito mirari videtur
Henr. Rennem. Juris pr. Rmano Germ. Membr. I. Diſz. XLI.
th. 3. lit. e. .
Hinc, cùm ex inſtituto etiam divino tam arcta conjun-
ctio animorum inter Conjuges ſit conſtituta, ut Vir derelicéto
quoque patre ſuo ac matre, adhæreat uxori ſuæ & quaſi in
unam carnem coaleſcat; Gen. II. 24. LL. Rom. liberrimum
in nuptiis conſenſum exigunt; unde nusquam major amoris
gradus,

16.

17

18.

19.

20.

6) 10 (3*

gradus, quam inter conjuges requiritur; hoc enim demum,

non vi ulla & metu, mutua & conſtans affectio concilianda.
arg. I. 21I. & ſeq. D. I. I4. C. de R. N. unde inhoneſtum viſum
eſt, cujuscunque etiam, licet pecuniariæ tantum, pœnæ metu
matrimonia obſtringi. l. 174. pr. de V. Obl. id quod & Jure Can.
conſtitutum atque probatum. Cap. I4. C. 17. C. 29. de Sponſal.
Lauterb. Coll. Digg. tit. de Sponſal. th. 23. G&, de rit. nupt. th. 3 5.
Quin imo & qui ficto tantum ac ſimulato amore, citra
verum animi conſenſum, citra matrimonii contrahendi pro-
poſitum aliquam ſibi deſponſarit, licet clam tantum & ſine
teſtibus, ſi mulier decepta conſenſerit, & res geſta patuerit, ex
ſimplici æquitatis natur ratione ad promiſſa implenda compelli
poteſt; præſertim re non amplius integra, & ubi carnalis copu-
la fuerit ſubſecuta; quia nempe quisque ſerio atque ex animo
id voluiſſe ac ſenſiſſe præſumitur, quod verbis aliisque exter-
nis animi ſignis expreſſit ac præ ſe tulit. arg. l. I. & ſeq. de pact.
l. 7. S. 2. de ſupell. leg. l. 52 de Obl. & Adl. Pufend. de Ohc.
hbom. L. I. Cap. X. S. I. G 2. G Cap. XI. H. 5. G' de J. Nat. &G
ent. D. IV. Cap. I. K. y. Licet in hypotheſi ſecius cenfuerit:
Pontifex Innoc. III. in Cap. Tua nos, 26. de Sponſal. & Matr.
ſed non immerito hoc nomine caſtigatus à Beza, deciſionem
eam peſſimam cenſente. tradt. de Divort. & Repud. p. m. 85..
Unde cum aliquo temperamento accipi velim, ac de ſummo
tantum Juris municip. rigore, quæ olim à me de hac re ſcripta
ſunt, Collat. Jur. Rom. ac Baſil, Cap. V. F. 12. & ſeq. Add.
Lauterb. ad tit. de Sponſal. th. 12. & 45. item de K. N. 96. 35.
Solus igitur Amor, licet vehementior, (utpote quo, uti
dictum, nuptiæ potiſſimum conciliantur) citra concurſum
aliarum cauſarum & impedimentorum, libertatem conſenſus
non tollit, nec matrimonio officit; ſed tam nuptiæ, quam
ſponſalia amoris calore cum ea, quam quis etiam perdite ama-
bat, contracta rata ac firma eſſe cenſentur. arg. Cap. veniens. 13.
ubi Panormit. X. de ſponſal. in tantum, ut Bald. Felin. & alii tra-
dant, nec ſtatutum valere, quod irritum efſe jubeat matri-
monium in furore carnalis concupiſcentiæ ſine inſtrumento
dotali contractum. ut teſtatur Alber. Gentil. de Nuyt. I. III. Cap.
8. p. m. 238, Teq. Kitzel. Gnouſ. Matrim. Cap. 3. Iheor., 6. lit. i.

Havem. Gamol. L. I. tit, 5. poſit, II. Hæc

ell,
malo
libb.
bertate

nam
ficien
leapr
cum i
lem en
conſer
17.
copul
anteg
Vertt;
ge in⸗
bulo⸗
tione
trahit
Can.
citut
ptis
” ven
I .
duni⸗
gwi
fſexi

dum
Came
i,4
Aat
Ut h

Neat

S8) II ( S ẽSk
nu. Hæc ita, niſi Amor, ex quo Conſenſus nuptialis ortus 21.
uncla. eſt, omnino fuerit cœcus atque inſanus, quo quaſi veneno
iſum malo animi perditorum infecti cenſentur; l. 1. C. de natar.
metul libb. hic enim verus atque legitimus non videtur, utpote li-
eCan. bertate ſpoliatus, & ſummo mentis errori implicitus. Qui-
pnſi. nam vero talis exiſtat, ex circumſtantiis perſonarum, cauſa ef-
tb. 35. ficiente, objecto, forma, fine, loco & tempore dijudicari faci-
citta le à prudenti Judice poterit. putà, ſi Vir honeſtus ac nobilis
ipro⸗ cum infami, aut ſaltem humili abjectaque perſona, quam ta-
ſine lem eſſe præſcivit, nuptias aut ſponſalia contrahat, non tam
Tit, X conſentire quam inſanire credendus eſt. arg.I. 44. de rit. nupt.
mpelli l. 7. C. de inceſt. & inut. nupt. junct. l. I. C. de natur. libb.
copu⸗ Imo ne tum quidem convaleſcent hujusm. ſponſalia, ſi 22.
annmo⸗ copula carnalis acceſſerit, & maſculus vitam & mores norit,
extel⸗ antequam ipſi fidem conjugalem promiſerit, eamque cogno-
e id. verit; quia ut furioſi nullus conſenſus aut voluntas eſt, H. 8.
0fe. de inut. ſtipul. l. 5§. de reg. jur. ita quoque, qui cum turpi proſti-
lur. G bulo aliavé ſimili perſona vili & indigna, nulla honeſtatis ra-
luerit. tione habita, ſed tantum inſano libidinis æſtu impulſus con-
Ulatr. trahit, prorſus inſanire cenſetur. per alleg. l. I. C. de natur. lIibb.
onem. Can. ſicut crudelis. I. cauſ. 32. qu. I. ubi fatuus & injuſtus eſſe di-
j G citur, qui retinet meretricem. —
ummo Ceterum his amoris cæci ac plane indigni furore corre- 23:

ſiptt ptis accenſendus eſt & ille, contra quem philtra, incantationes
Ali. & veneficia ad amorem conciliandum ſunt adhibita. arg. l. 38.
S. 5. de pœn. I. 4. C. de malefic. & Mathemat. ubi eorum ſcientia

2
. nti punienda & ſeveriſſirnis merito Legibus vindicanda dicitur,
“ qui magicis accincti artibus pudicos animos ad libidinem de-

Enlis flexiſſe detegentur. . D
an Illud tamen Amatorium innoxium ac licitum cenſen-
4 ns dum, quod Hecaton olim ſe monſtraturum dixit, ſine medi-
“ camento, ſine herba, ſine ullius veneficæ carmine: Si vis ama-
ri, Ama. Sen. L. I. Epiſt. 9. Gothofr. ad d. l. 4. C. de Malef. &

ͦtna Mathem. Denique canonicæ æ quitatis & illud effe videtur, 24.

ut homo ſui juris, etiam illam proſtitutam ducat atque reti-
d neat, ſi haud incerta ſpes emendationis vitæ anteactæ in eâ

appareat, eoque fine & reſpectu matrimonii fides data fuerit.

N.
3 B arg.
Hc 2 2

25.

26.

27.

S) 12 (8*
arg. I. 23. J. I. C. de nupt. ibi, ſub, ea lege condon. Cap. Inter oper
ra. 20. X. de ſponſal. & matrim. Bechſtad. de Conditt. ſonſal. P. I.
C. 2. n. 3 8, ſeq. Add. Luther. Libell. Von Eheſachen. Kitzel. &α
Havem. locc. allegat. .
Illud etiam Amoris non inefficaeis de Jure Rom. in ulti-
mis Voluntatibus argumentum ſuccurrit, quod licet captato-
rias inſtitutiones Senatus maximopere improbaret, l. 70. & ſeq.de
her. inſtit. I. I F. C. de teſt. milit. I. 64. de leg. I. mutuis tamen af-
fectionibus, conjugum inprimis, judicia provocare liceret, d.

I. 7. de her. inſt. Unde Papinianus, Virum, qui non per vim

nec dolum, quo minus Uxor contra eum, mutata voluntate,
Codicillos faceret, interceſſerat, ſed (ut fieri adſolet) offen-
ſam ægræ mulieris maritali ſermone placaverat, in crimen

non incidiſſe reſpondit, nec Ei, quod teſtamento fuerat da-

tum, auferendum. L. ult. ſi qualiq. teft. probib. Et, judicium Uxo-
ris poſtremum in ſe provocare maritali ſermone, Impp. Dio-
clet. & Maxim. criminoſum non videtur. liult. C. eod. it. VI. 94⸗

adeoque validitati ultimæ voluntatis non obſunt preces, blan-

ditiæ, dona, lacrymæ & ſim. dummodo duriores efflagitatio-
nes, importunæ ſuggeſtiones, minæ & graviores vexationes
abſint. Carpz. P. III. Conſt. V. Def. 7. & ſeqq. Berlich. P. IIE.
Concl. VI. num. 33. & Concl. VII. Lauterb. Coll. D. d. tit. Li qu.
aliqu. J I. & ſeq. .
Quod ſi vero promiſſa & pacta Amantium injuſta, turpia
& contra bonos mores fuerint, palam eſt, ea nullius ſore mo-
menti, arg. S. 7. J. Mand. J. 23. de inut. ſtipulat. puta, ſi no-

vercalibus delinimentis inſtigationibusque corrupti parentes,

maligneque circa ſanguinem ſuum inferentes judicium, libe-
. . . *% . . . . .
rorum exheredationem promiſerint, aut reipſa injuriam hance

adverſus eos teſtamento induxerint; l. 3. & 4. de inoff. toſt. Sic:

inanis eſt à Bigamo doloſo ſecundæ, eoque putativæ tantum
uxori facta donatio eorum, quæ illi ut ſponſæ ſe daturum
Promiſit. I. 18. C. ad L. Jul. de Adult.
Sic ipſa futurarum nuptiarum promiſſio, ſive ſponſalia
à Conjugato aut ſaltem legitime jam deſponſato ſfacta, irrita
ſunt. arg. I. 13. J. 3. ad' L. Jul. de Adult. S. 6. G ſeq. de nupt.
Cap. 22. G C. 30. X. de Sponſal. præſertim ubi conjuge inſonte

adhuc

adhue
tahen
Jol. he
pellati
dantan
C.
tipuit
Dus pl
tiencla

trimon
eis .
ſtataſ
Mulo⸗
lerat,
Dd. n
menti⸗
potero
z!
tatis e
ſäaltem
Ver
.
exiſim,
Utor 1
Contea
ge jun

un

Ae-
. 5.
1. *

Ulti⸗
tuth⸗
de
r 41.
t, l.
vim
ntate,
fen⸗
imen
t da⸗
Uxo-
Dio⸗
194⸗
blan⸗

tatio⸗
iones
h. IIl.

5 .

urpia
mo⸗
no⸗
entes,
libe⸗

hanc

. die

tu
urum

nſalia
irrita
nupt.
ſon te
dhuc

686) 13 (8 *
adhuedum vivente fidem ſibi invicem de matrimonio con-
trahendo adulteri dederint. Cap. 6. de E, qu. dux. in matr. qu.
poll. per adult. Cujusm. Matrimonia apud Nos ſpeciali ap-
pellatione gebuhlte Ehen vocantur, penitusque adeo impro-
bantur. V. Ehe⸗Ger. Ordn. artic. m. 32. Coll. Jur. Rom. & Baſil.
Sed quorſum me Amantium errorisque alieni torrens ab-
ripuit! Age igitur, hic jam tandem ſubſiſtamus, aliisque, qui-
bus plus otii ſuppetit, iſta Amantium promiſſa uberius excu-
tienda relinquamus.

OBSERV. II.
De dponſa pralilata.

Ulgata apud Dd. quæſtio eſt; Si quis ignorans evdoxboav, T.
id eft, vitiatami pro Virgine duxerit, aut Sponſalia ſaltem
cum tali contraxerit, an eandem re comperta retinere, ma-
trimoniumve contractum conſummare teneatur? quæ quum à pau-
cis, quod ſeiam, noſtratium accurate ſatis pleneque pertra-
ctata ſit, & quotidiana tamen exiſtat, operæ pretium erit, eam
paulo curatius attingere; juxta monit. JCti, l. 25. in pr. de li-
berat. leg. præſertim, cùm in varia ſententiarum divortia hic
Dd. noſtri abeant; quas proin ſingulas cum præcipuis argu-
mentis recenſere atque examinare, quanta quidem brevitate
potero, animus eſt.
Quæſtio autem hæc ſecundum accuratiorem Juris doctri- 2.
nam in plures ſtatim diducitur; nim. Utrum hujusm. quali-
tatis error matrimonium ab initio ipſo jure nullum faciat, an
ſaltem juſtam repudio, divortiove etiam cauſam præbeat? an
vero neutrum? quorum ſingula ſeorſim excutienda ſunt.
Ipſo jure nullum eſſe hujusm. Matrimonium non pauci 32.
exiſtimant; eo quod verus hic deficiat conſenſus, utpote cui
Error maxime eſt contrarius, præſertim dolo alterius partis
contractus; unde, qui errant, conſentire non cenſentur. I. I5.
de jurisd. I. I16. J. ſin. de R. Jur. Idque eo magis admitten-
dum putant, quod Error iſte non accidentalis tantum „ ſive
B 3 circa

4.

683 ) 14 (28
circa accidentalia matrimonii, ſed eidem eſſentialis ſit, mori-
busque hodiernis pro tali habendus; ſaltem in matrimonio
cum Virgine Contrahendo: cùm de ſubſtantia matrimonii uti-
que ſit caſtitas. Vid. Gerhard. Menzer. aliosque alleg. ab Ha-
vem. Gamol. L. I. tit. 5. poſit. 7. Alb. Gentil. de Naupt. L. VI.
C. 13. p. m. 528 .Carpzov. J. Conſ. L. II. tit. X. def. 187. n. 5.
& def. 193. n. II. Thomaſ. Jurisp. divin. L. III. C.3. n. 33. Hopbp.
ad pr. J. de nupt. p. 88. in fin. eo quod, qui cum Virgine contra-
here voluit, non niſi in Virginem conſenſit, & hanc conditio-
nem tacite ſubintellexit. arg. I. quemadm. 25. de jurejur. ac de-
ficiente aliqua conditione matrimonii, ſive expreſſa, ſive ge-
neraliter ſubintellecta, deficiat quoque Conjugii promiſſio;
ſicut & aliæ conventiones. Carpz. d. Aefin. n. ſeq. 12.
Quibus & hoc addi ſolet, quod dolus hic cauſam dede-
rit contractui; quo caſu contractum bonæ fidei, (qualis hic
contractus nuptialis vel maxime cenſendus) ipſo jure nullum
eſſe, tralatitium eſt, per I. & eleg. 7. de dol. m. V. Pufend. de
J. N. & G. L. III. C. 6. n. 7. G leq. Nim. Etſi Error in du-
bio regul. nocere debeat erranti: ſecus tamen eſt, ſi circum-
ſtantia illa in qua fuit erratum, expreſſe promiſſo per modum
conditionis fuerit adjecta, aut tacite ex natura negotii, quod ge-
titur, ſubintellecta: Et, ſi Error ex dolo ejus, cum quo con-
traximus, fuerit ortus, in arbitrio decepti eſt, utrum pactum
ac promiſſum pro nullo declarari, ab læſionis penſationem
exigere velit. Vid. Thomaſ. Jyr. div. L. II. C. 7. S. 37. G
Jeqcj. & L. III. Cap. 2. S. 86. ſeq. idque ſive Error ille ad eſſen-
tiam negotii pertineat, ſive minus; quia utrobique conſenſus
deficere intelligitur; ſi promiſſio fundata ſit in præſumtione
quadam faécti, quod non ita ſe habeat. Grot. de J. B. & P.
L. II. C. I1. S.6. Huber. de Jur. Civit. L. II. S. I. Cap. 3. S. 34.

ſeqq.

Cui conſequens eſt, ut ſive Virginitatis error matrimonio
eſſentialis ſupponatur, ſive minus, dummodo ſponſus expreſ-
ſam ejus in promiſſo mentionem fecerit, atque ita per modum
conditionis eam adjecerit; aut etiam dolo ſponſæ in errorem
inductus fuerit, de jure nat. ob deficientem conſenſum, ipſo

volente, nullum ſit matrimonium; Idque citra diſtinctionem,
utrum

utrum
cideri⸗
4.5.6
C. 4
l
4

ammple
guicer
ſis, B
mlitia
tur ur
tio der
Huber
iſte cin
lis,
Eper
monii
Contr.
ſam 4
jund.
trimor
Cet Ba⸗
4d V.
Civit
Heic
tem:
diſſie
Potinn
Nat
ſit de
uun
guod
denid⸗
dehe

—

88) 15 (33*.

utrum dolus cauſam dederit contractui, an tantum in eum in-
ciderit. cum diſtinctio illa Juris Rom. inventum ſit. H. Grot.
d. S. 6. Thomaſ. Jpr. div. L. II. C. 7. S. 50. Huber. d. loc. &
Cap. 4. d. S. S. 32. add. Pufend. de J. N. & G. L. III. C. 6. S. 6.
& ſeq. & L. VI. Cap. I. J. 26.
Atque hæc de nullitate matrimonii talis ſententia eo magis
amplectenda videtur, quod aliàs ex hoc capite ne divortio
quidem locus ſit futurus; quippe cùm duas tantum ejus cau-
ſas, Eccleſiæ Reformatæ probent, Adulteriumn & Deſertionem
malitioſam, quæ non niſi poſt contractas nuptias committun-
tur. unde & ob ſtuprum ante commiſſum marito ejus accuſa-
tio denegatur. arg. l. 13. S. 3. 8. & fn. ad D. Jul. de adult. V.
Huber. ad tit. de Divort. S. 18. p. m. 169.
Verùm quicquid horum ſit, potius tamen eſt, ut Error
iſte circa Virginitatem, quamvis qualitatis intrinſecæ ac natura-
lis, & ſivis, tacite ſubintellectæ, eſſentialis tamen in genere
& per ſe non cenſeatur; cùm Virginitas de ſubſtantia matri-
monii non ſit; quandoquidem etiam cum corrupta & vidua
Contrahi poteſt & ſolet: Neque etiam dolus iſte, pro dolo cau-
ſam dante contractui habendus eſt. arg. l. II. S. I. de contr. emt.
Junct. I. 10. J. 5. de aét. emt. eoque ob hunc errorem regul ma-
trimonium non cenſebitur nullum. Ut recte præter alios do-
cet Bachov. ad Wreutl. vol. II. Diſp. 6. th. 6. lit. E. G F. Hahn.
ad Veſemb. parat. de rit. N. n. 8. Huber. d. S. 18. Et, de Jur.
Civit. d. Cap. 3. S. 38. &G Cap. ſeq. 4, S. 32.
Numquid ergo divortio aut repudio ſaltem locus erit?
Heic vero argumenta varia atque ſpecioſa in utramque par-
tem allegari ſolent, ut citra accuratum eorundem examen
difficile ſit ſtatuere, utra ſententia amplectenda & præ altera.
potius eligenda videatur. .
Rationes Negantium præcipug ſunt hæ; quod error iſte non
ſit de eſſentia matrimonii, neque adeo certo conſtare poſſit,
ducturum aliquem non fuiſſe, ſi corruptam eſſe ſciviſſet; cum
aliàs idem in caſu viduæ pro virgine ductæ fuerit dicendum;
quod vix eſt ut quisquam admittat: quod non facile vetera
delicta cum ſcandalo retractari ac de ſtatu virginitatis diſputa-
i debeat; quod item hæc ſententia Jure Canon. cujus in hac
materia

6.

8.

5

S) 16 (93*
materia non levis ſolet eſſe autoritas, probata ſit. Can. I.
Cauſ. 19. qu. I. & Cap. 25. de jurejur. Quibus alias addit We-
ſenb. paratit. de R. nupt. num. S8. nim. quod ob ſimilem cauſam
ſponſus nequeat repudiari à ſponſa, quod ob vitia animi gra-
viora non irritetur matrimonium; quod Quisque gnarus eſſe
debeat conditionis ejus, cum quo contrahit. l. 19. de NJJ. quod
ob ſtuprum præcedens marito denegetur accuſatio, d. l. 13.
S. fin. de adult. quod denique per copulam omnia purgari di-
cantur; & ſi quæ ſunt alia: quibus tamen judicio Bachovii ad
ſingula breviter reſpondentis, Weſenbec. cauſam ſuam cor-
rumpit magis, quam juvat; Ad. not. ad Treut. Diſp. de Nupt. th.
6. Lit. E. add. Nic. Reuſn. L. I. Conſult. V. num. 5. ſeqq. usq, ad
n.5 4. Hunn. Reſolutt. var. Lib. I. zraét. 3. Quxæſt. 12. p. 147. Jeéqj.
ubi plures alias ratt. adducunt, quas enumerare nimis longum
foret. Et huic ſententiæ noſtris ſubſcribit Vinn. Comment. ad
pr. J. de Nupt. n. 3. ut & alter ſummi judicii JC. Belga, Brouwer.
non eſſe ſcil. dimittendam uxorem propter libidinem ante
nuptias commiſſam; & hoc uſu apud Ipſos receptum teſta-
tur, L. I. de Jur. Connub. C. 18. S. 27.
E' contrario autem affirmantium atque divortium hic
repudiumve concedentiam, quorum longe major eſt nume-
rus, argumenta primaria hæc ſunt: quod Conjugium ſub
conditione virginitatis videatur contractum; cuùm nemo ſci-
ens vitiatam ducturus fuiſſe præſumatur, Nov. Leon. 39. quod
ejusmodi femina Lege Moſaica lapidari jubetur. Deuter. XXII.
20. quod Joſephus voluerit deſerere deſponſatam ſibi & non
ex ſe gravidam Mariam, Matth. I. quod propter errorem illum
ac dolum verus deficiat conſenſus; quod etiam jure Rom. ea
cauſa agi potuerit ad reſcindendam Emtionem, ſi quis ſc. mu-
lierem pro virgine ignarus emiſſet. all. l. II. S. 5. de adt. Empt.
quod dolus nemini debeat patrocinari, nec prodeſſe alterum
læedenti; & quæ plura Reuſn. & Weſenb. dd. loc. aliique proli-
Xius allegare ſolent: ad quæ tamen præter alios reſpondet
Bachov. d. L. ad Treutl. pag. m. I145. & ſeq. Quibus addi poſ-
ſunt, quæ Idem in not. ad eſenb. parat. d. n. 8. reſpondet ad
textus Juris Can. contra divortium allegatos; quod ſc. in C. 29.
Qu. I.: non ſit ſanctio Canonica, ſed diſputatio tantum Gratiani

Compi-

ł

Compil
Cundun
perince
nem in,
gli de
cicat.
H
tiamon
Habn.:
Nemo !
Virginit
ſciens
cognit
Nique
decus e
bekandt
incerti
texis
in hſi
nunci⸗

ubi ta
Prius
1d go

113.

K) 17 (8.

Ve. Compilatoris; quod item Cap. quemadmodm. 25. de Jurej. ſe-

. 1.

M cundum Leſſium agat de fornicatione ſponſo non incognita,
r⸗ perinde ac l. 13. S. fin. ad L. Jul. de adult. ſed quam reſponſio-
l. nem ineptam eſſe, atque ineptum facere Pontificem, utpote
dol qui de caſu Domitiano atque indubitato reſpondiſſet, recte ju-
“ dicat.
ic. Hinc ergo Illorum Theologorum atque JCtorum ſenten- 10.
iad tiam omnium optimam cenſet, & in praxi receptam teſtatur
Gor. Habn. ad Weſenb. d. n. 8. ut nim. regula ſit, quod vitiatam
t. nemo invitus cogatur ducere vel retinere: modo de amiſſa
4 virginitate & vitio illato ſatis conſtet. Secus autem, ſi quis
ſciens talem duxerit; ſi voluntate ſponſi ſit vitiata; ſi vitio
Ein cognito ſponſus maritùsve nihilominus cum ea egerit; ſi de-

5 nique poſt ſponſalia contracta ipſi vitium vi illatum fuerit.

Re Secus etiam, ubi verſamur in caſu dubio, da die That nicht
aute bekandt / noch erwieſen / quum ſc. Mulier ſuſpicionibus tantum
incertis gravatur. De quo caſu etiam juxta quosdam Dd. dd.
eng⸗ texus Juris Can. intelligendi; ut & Weſenb. d. I. ſi quidem
br in caſu dubio, quoad ejus fieri poteſt, pro matrimonio pro-

D nunciandum eſſe dicit.
“ arg. I. fin. de re judic.
Nd Add. Reuſn. d. Conſult. V. n. 54. ſeqj.

9 ⸗ Beza, tract. de Divort. p. m. 87.
Alb. Gent. de Nupt. L. VI. Cap. 13.
DIn- Kornm. de Jure Firgin. Cap. XXV.
Aon Ohriſten. de Cauſ. Matrim. Diſſ. V. qu. I.
Alun Carpz. Jurisp. for. P. IV. Conſt. 20. Def. 12.
dda Et Jpr. Eccleſ. D. II. Def. 193. ſeqq.
te, Struv. Exercit. XXX. th. 41. in fin.
EwMr. Stryck. de Diſj. Sponſal. Sedl. II. S. 34.
tetum Böhm. Introd. ad tit. D. de Sponſ. S. 6.
nol⸗ Lauterb. Coll. D. d. t. de R. N. th. C. G' ſeq.
nne ubi tamen recte inculcat, reconciliationem omnibus modis —
iga⸗ prius tentandam, ut maritus hanc noxam conjugi remittat;
dete id quod etiam Beuſt. aliique docent; Vid. Reuſn. d. Conſalt. F.
049. n. 134. Teqq. & inprimis. Carpz. Jpr. Eccl. d. I. Def. 19 5.
nad⸗ Illud quoque, ut probabiliter erraverit maritus, & non II.
unkr. C craſſa

12-

13.

*S) 198 (38

eraſſa ac ſupina ſit ejus ignorantia requiritur: Unde, ſi etiam
levem tantum cognitionem & fuſpicionem habuerit, ſive ex
communi fama allisve indiciis, utut incertis, vitium colligere
potuerit, non ſit facile audiendus. arg. Deut. XXII. I7. ita ta-
men, ut citra hæc error ille pro invincibili & juſto ha-
beatur, nullaque culpa imputari poſſit ſponſo maritôve, quod
non diligentius in ſponſæ virginitatem inquiſiverit; eò quod
hoc incivile, ſæpe etiam fruſtra futurum ſit; quum virgini-
tas corrupta vitium ſit adeo latens, ut non tam facile inveſti-
gari ac deprehendi queat. Carpzov. d. Def. 193. num. ult.
Bachov. not. ad Treutl. d. I. Lauterb. d. l. th. 101. G& ſeq..
Ceterum quænam indicia ac ſigna ſint vel integræ vel im-
minutæ virginitatis, non ita facile dictu eſt, ut non immeri-
to inter quatuor oculta ab Agure referatur & via Viri in virgine.
Prov. KXKX. 18. Ac ne quidem Inſpectio corporis aliquando
uſurpata dubio caret, cum & manus Obstetricum, ad hanc
rem adhibitarum, & oculi fæpe fallantur. C. Nec aliqua. 4.
Cauſ. 27. Qu. I. V. Brandm. Manud. ad J. Can. Differ. Virginit.
prob. non pot. p. 63 8. IlIIa quidem certa, quæ ex utero prægnan-
te & ſubſecuto partu indebito, ipſiusve mulieris confeſſione
colliguntur. arg. l. 6. de bis, qu. ſ. vel al. jur. I. I. l. 6. pr. de
Confeſſ. Reuſn. d. loc. num. 54. ſeqq. C. J. A. ad tit. de Sponſal.
9. 9. Non item defectus notarum, quibus virginitas quondam
apud Iſraelitas explorata fuit. Deut. XXII. I4. ſcqq. Non ab-
ſentia hymenis; imo ne lactis quidem in mammis generatio;
aliave plura; de quibus videſis. Kornm. track. de jure virgin.
Capit. 8, 9, 16, 17, 18, 20, 21, 22, 23, 28, 30, 31, & 35. Hadr.
Beverl. de Stol. virginit. jur. pag. 46. ſeq. & paſſim. Havem.
Gamol. d. L. I. tit. 5. p. 64. ſeqq. Zach. LQuæſt. Medic. Leg. L. IV.
tit. 2. Qk. 1,2, 3. quæ nos diligentius excutienda Naturæ cu-
rioſis merito relinquimus; Memores illius moniti: Quod Me-
dicorum eſt, Promittant Medici „ tradtent fabrilia fabri. Horat.
E. II. Epiſt. I.
Tum ergo demum res certa, & ob quam repudii divor-
tiive facultas concedi poſſit, cenſebitur; Si mulier ex alio
gravida fuerit deprehenſa; Si teſtibus fide dignis liquido con-

vinci poſſit; vel ipſa rem ultro fateatur. E. Deut XXII. 18,19.

Incer-

Tncertis
ANque
it abſte
tractoru
ciche ſun
COrdata
C
Gicem
gbin po
mel lor
na feme
imr.
” ſorla
wis Ve
an den
Co gua
8.
Drron⸗
Cantl.
tamen
7. Can.
amoris
dam
Ut nec
(enſe⸗
Drand
ix
e8
in 14
tuus
G2.
pudia
Reuſt
1 ſſ

hti

etiam
Ve eX
ligere
tata⸗
0 h-
quoc
quod
tini⸗
velli⸗
1, Alt,
1
elim⸗
meri⸗
tine,
ando
hanc
a. 4.
Vinit.
gnan⸗
Kone
Ir.

nſal.

ndam

b⸗
ratio;
birtin.
Hadr.
Wwen.
L.IV.
eu⸗
M⸗
lorat.

ivor⸗
Col⸗
, 19.
cex⸗

S) 19 (88.

Incertis autem rumoribus atque ſuſurris, utpote falſis ſæpius

atque calumnioſis, nihil plane hic deferendum; niſi forſan
ut abſterreantur homines à facilitate ſponſalium necdum con-
tractorum, & cautius mercari diſcant; per ea quæ ſuperius
dicta ſunt. Vid. eximium D. Luth. Libel. von Eheſachen; ubi
cordata ac pia hanc in rem monita exhibet.
Ceterum ne in re liquida quidem procliviorem velim Ju-
dicem ad indulgenda divortia, licet Viris maxime urgentibus;
quin potius accurate inſuper diſpiciendum cenſeo; Ütrum ſe-
mel fortaſſe tantum humani quid & transverſarii paſſa ſit bo-
na femella, an ſæpius deliquerit? Utrum corrupta tantum, an
& imprægnata fuiſſe dicatur? Utrum jam pridem id acciderit,
& forſan parvulus ei in aula Eneas luſerit, an nuper? Inpri-
mis vero etiam, utrum de ſponſalibus tantum per repudium,
an de matrimonio quoque conſummato per divortium dirimen-
do quæratur.
Semel delinquenti facilius condonandum, ubi nulla im-
Pprœgnatio ſecuta eſt; inprimis reſipiſcenti, veniamque pre-
canti. arg. l. 6. de LL. junét. l. 6. S. 3. de h. qu. not. inf. dum ne
tamen nimia facilitas veniæ, delinquendi incentivum præbeat.
J. Can. M injuſta. 33. in f. canſ. 23. qu. 4. Eam enim, quæ vi
amoris capta uni Amanti virginalem pudicitiam concutien-
dam præbuit illa ipſa vis amoris aliquatenus excuſare videtur;
ut nec meretrix dici mereatur, nec turpis aut infamis perſona
cenſeatur. judice Harppr. ad S. I. J. de inoff. teſtam. Vid.
Brandm. Diſſ. de Leg. th. 33. G Manud. ad J. Can. Diff. Mere-
trix ſi formoſa. p. 237. Wachm. Diſſert. jur. de Am. th. 22.
Quæ autem ſæœpius deliquit, vel etiam paſſim & ſine delectu
ſe proſtituit, vicemque proſtitutæ ſuſtinet, ut loquitur JC.
in l. 43. pr. G J. I. de R. N. nullam plane meretur veniam, fa-
tuusque merito cenſebitur, qui ſciens talem retinet. arg. C. I.
& 2. Cauſ. 32. qu. I. cum in tali nulla plane ſit ſpes fidei ac
pudicitiæ conjugalis certitudo. C. integr. 13. d. C. 32 du. I.
Reuſn. d. Conſult. 5. num. 75. Carpz. Pr. Crim. P. II. qu. 63.
n. 5 5.
Præterea autem imprægnationis potius, quam ſimplicis cor-
ruptioni rationem hic habendam, ratio ſuadet; tum uc
C 2

15.

16.

17.

18.

I9.-

S) 20 (3.

baæc vix aliter plerumque pateat, tum & illa difſolvendi matri-

monii, ob injuriam marito totiq; familiæ per inſitionem ſtir-

pis alienæ, præcipua cauſa videatur. arg. I. 6. S. I. ad L. Jul. de-

adult., cum publice etiam interſit, partus non ſubjici, ut or-
dinum dignitas familiarumque ſalva fit. L. I. S. 13. de inſpic.
ventr. Carpz. J. for. P. IV. C. 20. def. 13. n. 8. Unde & hic tum
demum matrimonii diſſolutionem admittere videtur, ſi uxor
ab alio imprægnata & gravida reperiatur. arg. rubric. J. for. d.
Conſt. XX. Def. 12. G Jpr. Conſiſt. d. Def. 193. ut & Hunn. Var.
Reſolut. L. I. traét. 3. qu. 12. p. 147. eq. (quamvis Cz. aliis locis
& disjunctive hæc affirmet; ſi quis ignorans corruptam vel
gravidam ducat. all. definitt. & Pr. Crim. Quæſt. 63. §. 47.) Sic

& Nov. Leonis 93. gravidæ tantum mentionem facit.

Quid ſi porro jam pridem & ante complures-annos vitium
paſſa, vel etiam Partheniolum enixa fuerit? Cum omnis a-
dulterii quæſtio quinquennii præſcriptione tollatur. l., maritis
29. S. 5§. & Jeq. ad L. Jul. de adult. Il. §. C. eod. conſequens eſt,
poſt longum tempus de ſtupro ante nuptias commiſio multo
minus querendum eſſe; præſertim, ubi fortaſſis. & liberis in-
terim matrimonium fuerit ſubnixum, arg. I. 26. ad E. Jul. de
adult. junt.l. 5. S. de rit. nupt. I. I. & S. de Libb. exhib. V. Frantzk.
ad tit. X. J. de Nupt. n. 35.
Sed & præterea non parum intereſſe videtur; Utrum re-
rudium ad reſcindenda ſponſalia, an Divortium ad matrimo-
nii jam conſummati vinculum diſſolvendum petatur? In illo
enimn concedendo minus erit difficultatis, turpitudine detecta,
& re à parte Inſontis ſponſi adhuc integra; imò idem obtine-
Bit, etiamſi fornicatio ſponſæ præſumtivs tantum fuerit proba-
ta, eo quod in delictis occultis conjecturata etiam probatio con-
cludat. ut arg. lI. mulier. 5. C. de ſponſal. docet Carpz. Jpr. Eccl.
L.II. tit. X. Def. 185. atque hujus tantum caſus, quod ſc. ſpon-
ſus ad conſummandum matrimonium cogi non poſſit, me-
minit Beza, di tr. de Repud. & Div. p. 89. Idem vero moribus
hodiernis & conſummato matrimonio obtinere, ac divortio
locum eſſe, poſt fruſtra tentatam reconciliationem, ſupra au-
Roritate probatifſ. Ctorum ſatis probatum eſt.
Quorum tamen ſententiam, ex ſententia Harmenopali
aliorum=-

Alorun
tio nuß
tium 4
conjug
uann I
tur elt
puptiss
guema
natus,
lius cul
litates
junckel.
j. n.2
D. d!
Urori
mariti
ſus ſue
maren
negarl
13 5
Xdes
ſum e
maxin
lum 1
ſobltt,
610. 1.
num.,
LeX)
Vid-
racep
Ne el
lis, D
bie C
Liumn

natri-
Ultir-
ul. &
nt or-
inſie.
ctum
Uuror
ſin a,
1. Var.
locis
m el
) Lc

itium
nis a⸗
nuriti.
ns el,
multo
lis in⸗
ldl.
Antzk.

In fe⸗
rimo⸗
In ilo
etecti,
btine⸗
toba⸗
con⸗
Ll.
ſpon⸗

Ine-

ribus

Ori
1a al⸗

neta
⸗

*) 21 (23*

aliorumque Vett. ita temperandam arbitror, ut ſi mox ab ini-
tio nuptiarum, quamprimum quidem id fieri poteſt, Vir vi-
tium detexerit, fit repudiandi poteſtas; non item poſtea, ubi
conjugium eſt inveteratum; quandoquidem difficilius ejicitur
quam non admittitur hoſtes. fac. Deut. XXII. I 3. Jeqq. Magis igi-
tur eſt, ut ſi cui tale quid (citra imprægnationem ſcil.) poſt
nuptias innotuerit, is forti animo fuum malum ferre debeat;
quemadmodum, ſi nobilem, divitem, ſanam, modeſtam opi-

natus, quædam vel omnia fecus experiatur: præſertim ſi ul-

lius culpæ & negligentiæ, quod non diligentius prius in qua-
litates & mores uxoris inquiſiverit, ſe reum agnoſcat. arg. lI. 19.
jun&t. I. 203. de R. jur. Vid. Am. Polan. Synt. Theol. L. X. C. 3.
p. m. 221I. Wilenb. Exercit. ad P. 44. th. 3. Huber. præleét.
D. ad tit. de Divort. S. 18.
Quæri denique hie poſſit coronidis loco: Numquid &
Uxori vice verſa divortium permittendum ſit ob fornicationem

mariti ante nuptias commiſſam, ſi de ea convictus aut confeſ-

ſus fuerit? Matronæ interrogatæ hac de re, haud dubio- affir-
marent; nec ſine ratione, cum iniquum videatur, uxori de-
negari, quo marito conceditur. arg. ot. it. quod quisé, jur. in al-
l. 13. S. 5. ad L. Jul. de adult. Can. ſi quis. 4. C. 32. qu. I. Cap. I.
X. de Sponſ. duor. C. debitum. y. de bigam. Sed Viris aliter vi-
ſum eſt, nec concedi ſolet hoc caſu divortium, etiamſi id
maxime ab uxore innozxia petatur; eò quod nec idem pericu-
lum ſuppoſititii partus, nec eadem turpitudo & contumelia
ſubſit; cum ſœdior ac deteſtabilior ſit impudicitia ſeminarum.
arg. I. I. C. de Mul. qu. ſerv. propr. jundt. lI. alt. G. comnn de ma-
num. & quæ plura in hanc rem allegari ſolent; præſertim, quod
Lex Moſaica Viro hic nullam dictarit pœnam, uti feminis.
Vid. Carpzov. p. IV. Conft. 20. Def. 13. Lauterb. ad d. tit. de
R N. th. 102. in J.
Verum, cum Caſtitas utrique ſexui ex æquo mandetur

pPræcepto Decalogi, Non mœchaberis, diſerteque ſcriptum ſit;

Ne eſto meretrix e filiabus Iſraélis, nec ſcortator ex filiis Iſraë-
lis, Deut. XXIIR I. atque“, Tiutos à Jagoc er Täân, honora-
bile conjugium in omnibus, eſſe debeat, Hebr. XIII. 4. repu-

dium ſaltem ante Muptias concedendum ſponſæ arbitror hoc
caſu⸗

20,.

21-

22.

6) 22 (3*
caſu, ſi ſponſus Leges caſtitatis nimium ante ſponſalia exceſ-
ſerit; quandoquidem ex iisdem rationibus id concedunt Dd.
ob ſtuprum poſtea demum commiſſum; niſi quod hic jam ac-
ceſſit fides conjugio data. Vid. Carpz. Jpr. Conſiſt. Def. 186.
Aureum plane eſt hanc in rem monitum Auguſtini: Si
ducturi eſtis uxores, ſervate vos uxoribus veſtris: Quales
vultis eas invenire, tales & ipſæ inveniant vos. Quis juve-
nis eſt, qui non caſtam velit ducere uxorem? Et ſi accepturus
eſt Virginem, quis non intactam deſideret? Intactam quæris?
Intactus eſto: puram quæris? Noli eſſe impurus. Can. ſt
duél. 2. Cauſ. 32. u. 6. Atque huic ſententiæ de concedendo
repudio, ſubſcribunt Dd. Celeberrimi. Vid. Kitzel. Synopſ.
Matrim. C. 8. theor. 8. p. 254. Carpzov. Jpr. Conſeſt. Defin. 186.
& 188. Havem. Gamol. L. I. tit. 5. poßit. 7. S. II. p. 69. G
n. 13. poſ. 7. S. I. p. 167. Jeq. Stryck. de Diſſ. matrim. ſect, II.
34.

OBSERVATIO III.
De Partu dubio.

. E X Quæſtione præcedenti ſubnata eſt & altera non minus

curioſa; quæ & ipſa paulo diligentius inſpici meretur.
Cajo ex Caja pro virgine ducta, octavo poſt nuptias menſe
nondum impleto naſcitur filius; hunc, quum ex ipſa uxore
cognoviſſet, illam ante contractas ſecum nuptias corpus cum
alio miſcuiſſe, atque non dubitaret ex Illo conceptum, licet
ſibi non abſimilem, agnoſcere pro ſuo non vult. quæritur;
Quid juris?
Si res ex meris conjeécturis ac præſumtionibus hominis,
ut vocant, æſtimanda ſit, non deerunt argumenta in utramq;
partem, quibus quæſtio ita reddatur omnino dubia & fere in-
extricabilis; ut nihil citra alterutrius partis injuriam ſtatui
poſſit.
Mater quidem ex ipſo partu plerumque facile cognoſci-
tur; indeque ſemper certa eſſe dicitur, etiamſi vulgo conce-
perit. l. S. de in Jus voc. quod ipſum tamen aliquando ſeus
accide-

acidete
partu
citi fuen
inſpi.
mlliern
Nll
At
ſemper
Pudri
Culto fi
(adlat:
L. Luciu
Titio h
non ſul
ſit. Un

An reye

1
G ua
den 4
Rittere
L. 1. (
haberi
Dto nc
cet Hu
G6.1
D
lata eſt

Mrritu

4. 6,

Vett.d

xceſ.
tDd.
mac⸗
1196.
i: Ki
Aules
jure.
pturus
neris?
en.
dendo
Gg.
1.196.
69. G
. Il.

minus
deretur.
meule
uxOre
us cum
1, licet
atiturz

oninis,
btrammc;,
ſere in⸗
n Katui

noſei⸗
cOÜCk⸗
0 ſecis
ccige⸗

s) 23 (38
acecidere, docent expoſiti Infantes, t. tit. C. de inf. exp. VIII. 52.
& partus ſuppoſiti; in quibus proin præcavendis, quam ſolli-
citi fuerint Romani, docet tot. tit. præſertim l. I. F. 10. de
inſpic. ventre. Quibus addi poteſt notifſima hiſtoria duarum
mulierum coram R. Salomone de filiolo vivo certantium. I.
Reg. III. 16, ſeqq. B
At probatio filiationis ex parte patris longe difficilior
ſemper viſa eſt; imo probatione indubia atque neceſſaria pro-
bari vix unquam poteſt, cùm procreatio Liberorum in oc-
culto fieri ſoleat, adeoque ſub certum hominis ſenſum non
cadat: ut proin probatio illa pro impoſſibili ſit habita. arg.
L. Lucius. 83. de conditt. & demonſtratt. ubi Aur. Claudius à L.
Titio heres inſtitutus, ſi filium ſuum ſe eſſe Judici probaverit;
non ſub ea conditione inſtitutus videtur, quæ in poteſtate ejus
ſit. Unde & Telemachus apud Hom. à Minerva interrogatus;
An revera Ulyſſis filius eſſet? ſic reſpondiſſe dicitur:
Mürnp s* r α Ong TS& ενν, aνα *αα△â*
Od εαd & âτναο r,“ 5»y νoναντπ αοο.
Odyſj. æ. verſ. 215. id eſt:
Ex illo natum mater me dicit; at ipſe
Neſcic: namq ſuum certo ſcit nemo parentem.
Quæ etiam ratio reddi ſolet; cur Matres ardentius ament
Liberos, quam Patres: teſte Menandro; Eë! & unrne DXére
„S α Xον r rαοαρdb. er vο AHαυ ν , à5 'disas. Mater
liberos ardentius patre diligit: Ila enim ſuos eſſe novit, hic credit.
Rittersh. ad tit. J. de nupt. p. 59. & de Difer. Jur. Civ. & Can.
L. I. Cl. I. Cap. I. p. 12. At, licet hic raro certitudo phyſica
haberi poſſit & mathematica, morali tamen & Jure Gentium
pro nota certi patris habetur Matrimonium. ut eleganter do-
cet Huber. prælect. ad tit. de ſlat. hom. S. 5. Add. Pufend. de J. N.
& G. Lib. VI. Cap. I. S. 5.
Et jure Civ. hæc difficultas bona ex parte pleniusq; ſub-
lata eſt, ac favore matrimonii, ipſiusque inprimis partus, va-
lida Juris præſumtione IIle, qui ex uxore natus eſt, regulariter
Maritum patrem habere cenſetur, quem Nuptiæ demonſtrant.
A. 6. de h. qu. ſui v. al. j. l. 5. de in j. voc. usque adeo, ut Quidam
Vett. dubitaſſe videantur, an non & ille pro Mariti filio ſit ha-
bendus;

6 ) 24 (3*
bendus, quem ille poſt decennii abſentiam reverſus anniculum
in domo ſua invenerit; ut videre eſt ex d. l. 6. G I. I. J. 14.
de agnoſc. & alend. libb.
Neſcio tamen, an ulla magis poſſit videri Quæſtio ſtul-
ta ac Domitiana (ut Dd. à Domitio Labeone vocant ex l. Do-
mitius. 27. qui teſtam. fac. poſſ.) quum plus quam ridiculum vi-
deatur, hac de re dubitare; an ſc. puer anniculus poſſit eſſe
fllius mariti, qui decem annis abfuit? Niſi in d. l. 6. pro de-
cennio cum Quibusdam ſubſtituas duennium ſive biennium.
V. P. Miäll. addit. ad Struv. Ex. 3. th. 44. aut uxorem fingas ex
genere Elephantorum, quos vulgo decem annis in utero ge-
ſtare dicunt. Apul. L. I. metam. ut jocatur, & jocari an nugari
voluerit Ulp. d. lI. 6. dubitat Viſſenb. Diſp. ad P. IV. th. 28. ut &
Bachov. Comment. in 1. part. Pandd. ad d. I. 6. qui alibi diſerte,
ſtultam dubitandi rationem ſcribit. not. ad Weſenb. tit. de ag-
noſc. vel al. libb. n. 4. quam tamen alii non plane ineptam fuiſ-
ſe, colligunt ex d. I. I. S. Idem Jul. 14. de agn. lib. Vid. Struv.
Exercit. ad P. III. th. 44.
Ceterum illa juris, quam diximus, præſumtio adeo vali-
da eſt ſecundum Dd. noſtros, ut maritus partum uxoris ſuæ,
cum qua ipſe habitavit, pro ſuo agnoſcere teneatur etiam tum,
ſi uxor adulterii ſit convicta; quia licet forſan revera ex adul-
tero ſit conceptus, Lex tamen ob favorem partus ex marito
natum præſumit; nec crimen adulterii quod matri objicitur,
infanti præjudicat; cum poſſit & illa adultera eſſe, & Infans
maritum patrem habere. text. notab. L. miles. II. S. 9. ad L. Jul.
de adult. quia in dubio benignior & favorabilior præſumtio ſu-
menda. per Cap. Etote. 2. X. de reg. jur. I. 56. l. 192. J. fin. de R-J.-
quod ampliant Dd. ut procedat, etiamſi filius in loco ſuſpecto
natus ſit; puta ſi mater cum adultero habitàârit; dummodo

marito liber accefſus ad illam patuerit: vel etiam filius mari-

to diſſimilis, & adultero ſimilis fuerit; cùm illud per accidens
ex cogitatione & imaginatione mulieris tempore conceptio-
nis contingere poſſit. at not. Gloſj. in l. Cuæret. I135. verb. fatali-
ter. de V. S. V. Coraſ. 2. miſc. 4. & ad Arreſt. Tholoſ. p. m. I9. ſeq.
Idque procedere volunt, etiamſi tempore conceptionis.
uxor adulterium commiſiſſet; imo etiamſi mater ſtaret ſin
proſti-

Prolibu
lutt. L.
. 1 6.
l. fn.
G. l. de
ut nec
nb. G
Aleg, Ii
nus que
EX adul
(avetit
1.28. 0
Plio ha
VV.
odlio
uanto
d. ſe
tim ſi
flium
Hon ſi
tionen
reſun
Verſa!
Iito
lHerye
piant.
C. 1 .
Sunt
ut vo
bation
bus 6

Urore

zulutn
N.14.

0 Kul⸗
81. Do⸗
um vi-

lit ele

d e

nmiun.
gis er
10 ge⸗
nugati
Giſerte,
A⸗ l⸗
n fuil⸗

Itruv.

0 Vali⸗
iis ſuc,
m tum,
X adul⸗
marito
hicitut,
Inlans
IL. Nl.
ntio u⸗
ℳ N.
uſhecko
mmodo
s marl⸗
ccidens
ceptio⸗
,ull-
ptionis
taret 1
Proki⸗

S) 25 (23*
Prohibulo. Neviz. Slv. nupt. L. I. n. 5yI. Menoch. de Arb.
Jud. d. Caſ. 89. n. 20. & d. præſumpt. †2. n. 3. Maſcard. de pro-
batt. L. VI. Concl. 789. n. 6. quod tamen vix admittendum.

arg. l. 6. S. I. ad L. Jul, de adult. l. II. J. I. de h. qui not. inf. l. 53.
J. fin. verſ. Non aud. C. de Epiſc. G Cler. C. J. A. d. tit. de his
qu. ſ. vel al. j. ſ. th. J. Idemque obtinere docent in tantum,
ut nec matri contrarium aſſerenti credatur, arg. l. 29. S. I. de
Prob. & præſumt. ne quidem, ſi juraverit. j. P. Greg. Toloſ.
alleg. Lauterb. ad tit. de b. qu. Sni, vel al. jur. th. 9. unde Cy-
nus quondam ſtultitiæ arguit Regem, quod ad matris ipſum
ex adulterio natum dicentis confeſſionem, regno ſemet abdi-
caverit, teſte Menoch. de arbitr. Jud. L. II. Cent. 1. Qu. 89.
n. 28. G L. VI. præſumt. 5§3. n. 9. Idem dicendum, ſi pater
flio hanc controverſiam faciat. per l. I. S. 4. de Carbon. Ed.
XXXVII. 9. utpote cujus aſſertio, præſertim ex levitate vel
odio adverſus filium profecta, tanto minus attendi debet,
quanto ille minus de re, quam mater certus eſt. arg. l. 3. pr. &
SS. ſeqq. de teſt.
Imo nec aſſertio & confeſſio utriusque Conjugis, præſer-
tim ſi non conſtans ſed dubitativa fuerit, fidem facit contra
filium, quin nihilominus credatur à marito procreatus: cùm
non ſit in horum facultate, aſſertionibus ſuis tollere præſum-
tionem, quam Lex ad favorem filii introduxit. Menoch 4.
Præſumt. 53. n. II. & I3.
Quin & ſi mulier diu ſterilis divertit à Viro, deinde re-
verſa filium genuit & in domo mariti peperit, filius ille à ma-
rito generatus præſumitur; quia uſu venire ſolet, ut Vir mu-
lierve ad generandum ante inepti, deinde generandi vim reci-
piant. teſtt. Ariſt. biſt. anim. D. 7. C. 6. Plin. nat. biſt. L. VII.
C. 13. Menoch. de arbitr. Judic. L. II. Caſ. 89. n. 3 I. & d. præ-
ſumt. 53. n. 14.
Neque tamen hæc præſumptio filiationis eſt Juris & de jure,
ut vocant, & quidam putarunt, ſed juris tantum; quæ pro-
bationem contrariam admittit, ac fortioribus præſumptioni-
bus elidi poteſt. l. 7. pr. de reſtit. in integr. l. ult. pr. qu. met. c.
Sic ergo, ſi v. c. conſtet, diu abfuiſſe maritum, vel cum

9.

uxore non concubuiſſe, infirmitate puta vel alia cauſa inter-

D venien-

*

2

II.

S§) 26 (S8

veniente, vel ſi ea valetudine Vir ſit, ut generare non poſſit,

qui ex uxore ejus domi licet natus eſt, pro filio tamen mariti

minime habebitur. A. l. 6. de his, qui ſui v. al. j. Struv. Exerc. 3.

7h. 44. Gail. L. II. obſervat. 97. n. 16. G& ſeqq. Unde porro ex
adultero potius, quam marito filius præſumitur conceptus,
quum uxor, dum habitaret cum marito ſolo, diu ſterilis fuit;
Maſcard. d. Concl. 789. n. I0. ut &, ſi maritus raro uxorem
adierit, adulter autem frequentius cum ea verſatus ſit. arg. d.

l.6. verb. Aidué. Ib. n. II. præſertim cùm mulieres utpluri-

mum longe ardentius diligant adulteros, quam Maritos; unde
rationabiliter colligi poteſt, easdem facilius cum illis, quam cum
his minus dilectis ad procreationem ſobolis concurrere. Neviz.
Glv. nupt. L. I. num. 5I.
Quin & alias licet ex præſumtione juris quis pro filio ma-
riti habeatur, veritas tamen haud dubie ſæpe in contrarium
eſſe poteſt, ut Idem A. lI. recte monet. Idque vel inde elucet,
quod hæc incertitudo prolis, olim præcipua fuerit caufa pro-
hibitarum Viduæ nuptiarum intra annum luctüs, arg. l. II=.
§. I. de h. qui not. inf. ubi per turbationem ſanguinis non tam
ſuperfœtatio, quam confuſio ſanguinis & ſeminis, eòôque in-
certitudo partus intelligenda videtur. Vid. Gothofr. ad J. S. I.
Rittersh. Jus Juſtin. P. 4. Cap. 3. n. 7. Ceterum indiciis & con-
jecturis aliis pro filiatione legitima, etiam ſimilitudinem faci-
ei, licet ſæpe fallacem eòôque flocci penſam Menochio, adjici
poſſe, oſtendit Paul. Zachias, Quaæſt. Medicò- Leg. L. I. tit. 5.
di. 4. num. I7. & ſoq. eo, quod naturaliter rei ſimilitudo à rei
natura cauſam habeat. Vm. Hahn. ad VWeſenb. tit. de agnoſo.
libb. N. IV. Plura de iſthac Juris præſumptione, cui lubet, vi-
deat apud Alicat. de præſumptt. reg. 3. præſ. 37. Ant. Gabriel.
Comm. Concluſ. L. I. de præſumptt. Concl. 14. Maſcard. de Pro-
batt. d. Concl. 789. Menoch. dd. locc. de Arbitr. Judd. Aaſt.
& de Præſumptt. Gail obſervat. 97. L. II.
Sed quid, ſi partus poſt nuptias nimis fuerit maturatus &
uxor antea à Viro intaéta, ut ex eo ne conceptus quidem eſſe
poſſe videatur? præſertim cùm nihil novi vel inſoliti ſit, mu-
lierem ex primo ſtatim congreſſu uterum implere; ut docent
exempla filiarum Lothi, Gen. XIX. Thamaris Judæ nurus,
Gen.

Ven.
guocl
oncepi
Apbor.
Verum
ſophor
4 Wamd
Certitue
Mimmal
Cent, 4
com
lomint
jalot
i
ſepins
ledtum
couti⸗
i,
Pusa
ſelun
Cemp.
on,
que
Vnde
lece
timmo
Neg
60,
Ulpi⸗
ſoti
Vior⸗
gai!

ate⸗

voſſi,

mariti

. 3.

IIO ex

eptus

Lfuit;
Norem
aroed.
plur⸗
unde
acum
Neyiz.

10 ma⸗
arium
lucet,
pro⸗
l. II.
tam.
ne in⸗
con⸗
1laci⸗
acjici
tit, ſ.
ti
ſ.
et, VI⸗
bbriel.
Pry⸗

tus & .

elſe
Il⸗
ocent
urlg,

Gel

8) 27 ( 882
Gen. XXXVIII. Bethſabes, II. Sam. XI. aliarumque. ut taceam,
quod ex Proculo tyranno C. virgines intra XV. dies fœtum
concepiſſe proditum eſt. ut ex Ant. Mizaldo, C. I. Memorabb.
aphor. 88. réfert Salm. ad Pancir. Rer. mem. part. 2. tit. X. b. 177.
Verum, & huic difficultati Juris noſtri Conditores, Philo-
ſophorum ac Medicorum teſtimoniis edocti, occurrunt;
Quamvis enim hæc res valde lubrica eſt, propter magnam in-
certitudinem ac varietatem, quæ partui humano præ ceteris
animalibus à natura eſt indulta, ut Philoſophi & Medici do-
cent. de quo Vid. Zach. Quagſt. Medico leg. L. I. Zit. 2. 44. I.
& communiſſimum pariendi tempus ſit IX. menſium; nihi-
lominus tamen naturalis etiam, id eſt, maturus, perfectus,
juſto tempore editus eòque legitimus partus habetur eorum,
qui à ſeptimo menſe ad undecimum editi ſunt; eo quod hoc
ſæpius accidere, obſervatione multorum retro ſeculorum col-
leéëtum eſt. Duo itaque termini partus perfecti à LL. ſunt
conſtituti, alter partus citiſſimi, menſium VII. alter tardiſſi-
mi, Menſ. XI. quorum priorem tempus à quo, poſter. tem-
pus ad quod Dd. vocant; & quos ultra citraque nequit conſiſtere
redtam. Vid. Lauterb. Coll. A. tit. de b. qu. 6. 10, II. Pagenſt. ad
Comp. Lauterb. ſcilim. 3. pag. 8. Huber. præleét. ad tit. de ſlat.
hom. th. 4. Rennem. Jpr. M. I. Diſp. I. th. 22. & Teqq.
De Septimeſtri partu magna olim controverſia fuit, eam-
que Hippocrates primus terminaſſe dicitur, Libr. de Septim. partu.
Unde & JC. Paalus, ſeptimo menſe naſci perfectum partum
receptum eſſe téſtatur, propter authoritatem doctiſſimi Viri
Hippocratis, & ideo credendum, eum qui ex juſtis nuptiis ſep-
timo menſe natus eſt, juſtum filium eſſe. l. 12. de ſtat. hom.
Neque ſolum eo completo, ſed & cœpto: quandoquidem de
eo, qui CLXXXII. die natus eſt, idem Hippocrates ſcripſit,
& D. Pius Pontificibus reſcripſit, juſto tempore videri natum.
Ulpian. I. 3. S. fin. de ſuis & legitt. hered. Unde patet, hujus
ſeptimeſtris partus duos limites fuiſſe conſtitutos, alterum bre-
viorem, dierum 182. alterum longiorem, dierum ſc. 210.
qui integros 7. menſes conficiunt; de quo intellig. d. . 12. de
latu hom. .
Atque hanc conſtantem eſſe Medicorum & Philoſopho-
D 2 rxum

12.

13

.*

14.

n5.

88) 28 (882
rum (pauciſſimis, inter quos Zach. d. tit. 2. qu. 2. exceptis
ſententiam, plurimis gentibus receptiſſimam, juxtaque eam
quotidie paſſim à Germaniæ ] Ctis pronunciari, teſtatur Hahn.

ad Weſenb. parat. tit. de Kat. hom. N. III. p. m. 88. & ſeq. Add.

Mynſing. Cent. Vl. olſerv. 40. Carpz. Jyr. P. IV. C. 27. dgfe. 130
Richt. p. 2. Deciſ. 89.
De Octimeſtri partu multi olim dubitarunt, num vitalis
& perfectus, eòque admittendus ſit: verùm licet hic fortaſſis
(quod dubium & incertum eſt) ex accidenti cum morbis ma-
gis colluctetur, quam ſeptimeſtris, ac proin minus frequens.
ſit, pro legitimo tamen & hic hodie communiter habetur; at-
que ita Germaniæ Cti reſponderunt, teſte d. Hahn. ad We-
ſenb. d. loc. Lauterb. Ad. tit. de h. qu. ſui vel al. th. X. Carpz.
P. V. C. 27. def. I4. Struvw. Exercit. ad P. III. th. 4. Add. Zach.
LQuaſt. Med. Leg. L. I. Zit. 2. qie 4. & ſeq. Carantz, de partu
odom. Arniſ. de part. bum. legit. term.
Quibus omnibus conſequens eſt, ut in propoſito ſupra
caſu, quamvis divortium inſtanti Marito ob ſtuprum ab uxo-
re ante nuptias commiſſum concedi poſſit, Idem tamen par-
tum pro ſuo atque legitimo agnoſcere atque alere teneatur.
Unde ſimul obſervari poteſt, hallucinaturum Judicem, ad
quem de hujusm. partu querela defertur, ſi Medicos duntaxat
Conſulendos cenſeat. quandoquidem Eeges hic certas- Medi-
cisque non omnino notas decidendi regulas præſcribunt. Ef.
bac quæſtio de bono & αο in quo, genere plerumg, ſub audtori-
tato Juris ſcientiæ pernicioſe erratur. I. I. §. 3. de Verb. Oblig.
Ceterum hæc aσνααα ſive incompatibilia cenſeri non de-
bent, irritari ac pro nullo haberi poſſe matrimonium, & fi-
lium tamen legitimum pronunciari; ſive enim veræ, ſive pu-
tativæ tantum ſint nuptiæ, dummodo bona fide utrinque vel
ab una parte contractæ, nihil intereſt; niſi quod hoc caſu Li-
beri non quidem ipſo juris rigore, ſed ex humanitate, & prin-
cipiis juſtitiæ benignæ legitimi cenſentur: ſufficit enim ob-
favorem prolis etiam unius partis bona fides, & quod liberi
juſto atque legitimo tempore ſint editi. arg. I. 24. l. 77. S. I. de
K. N. Cap. 2. C. I4. X. qui fil. l. legitt. V. Coraſ. ad Arreſt. Parſ
Tholoſ. annot. XI. & XCV. Ferrier.J. Gall. ad tit. I. de nupt, S. I0..
F. 50. Lauterb. ad de tit. de hi qui ſui vel al. jur. ſ. th. IX.

H

Kra ten
Gerat,
torumm
num pt
ſuis Il
10tenn
Oblign
huc er
Vitgin
1 poll
jus ne⸗
li, ſee⸗
Multo
Vitgin
ſi ita
guia
1elatio
deus
1 pote
Terum
ut die
ditcent
eot.
laur. 1
P.ll.:

Nos
MIGs
u,

ptis)
eam
lahn,
All.

1.13.

vVitalis
ttaſſis.
ma-
quens.
ir; at⸗
We⸗
Papz.
Zach.
Lartu

ſupta
Ix⸗
1par⸗
eatur⸗
1, ad
ltaxat.
Medi⸗
t. M.
Wri⸗
de⸗
Kf⸗
e M⸗
le. vel
ſuLi⸗
lin⸗
I ob⸗
,l. e
7 l-
51o.

8 ) 29 (3 *
OBSERV. IV.
De rogatione fdeicommiſſaria.

Aud ita pridem Amicus in via de ſeq. facti ſpecie con-
ſuluit: Lælia Virgo XX. annorum lethali morbo cor-
repta, poſtquam ſolemne teſtamentum condere fru-
ftra tentaſſet, Sempronio Juveni, cui clam fidem conjugii de-
derat, remunerationem amoris honeſti officiorumque præſti-
torum factura, fratrem eundemque heredem ab inteſtato futu-⸗
rum præſentem rogat, ut poſt mortem ſuam ex facultatibus
ſuis Illi ſolvendos curet nummos CCCC. id quod hic, ut ſo-
rorem placaret, recepit fidemque ſuam, ut illa voluerat, ſcripto
obſignavit. quum alter frater Cohæres abfuiſſet, & præſens ad-
huc cum ſorore ſub curatore fuiſſet. quærebat poſt obitum
Virginis; Numquid illa Donatio aut fideicommiſſum vale-
re poſſet; quandoquidem defuncta toto illo tempore geſti hu-
jus negocii continuam mentis alienationem paſſa ſit⸗ Reſpon-
di, ſecundum ea quæ proponerentur, nihil deberi: quum non
multo poſt & Sempronius ille me conſulerèt, & contenderet
Virginem, dum iſta diſponeret, ſang mentis fuiſſe; reſpondi,
ſi ita eſſet, valere fideicommiſſum. Cur tam varie, inquis?
quia facti ac circumſtantiæ principalis atque deciſoriæ variat
relatio., ad inſtar enim Regulæ Lesbiæ quæ ut naſus plum-
beus flecti & ad qualemcunque lapidis figuram accommoda-
ri poterat) LL. civilium applicatio ad facta emergentia, pro
rerum ac circumſtantiarum varietate facienda eſt; quia hæ,
ut dici ſolet, totum jus variant. Unde Jus in cauſa poſitum;
disceptatio in facto conſiſtere; ex re jus conſtitui, dicitur. l. 34. de
negot. geſt. l. ex pl. 52. S. 3. ad L. aqu. l. I. F. 3. ad L. Corn. de
ſicar. V. Struv. Jurispr. Rm. L. I. tit. I. S. 9. Viſſenb. Diſp. ad
F. II. th. 3. O ſeq.
Quum autem hujusm. rogationes fdeicommiſſariæ apud
Nos minus frequentes occurrant, placet & de his paulo ple-
nius agere. Poſtquam igitur ad præveniendas innumeras frau-
des, quæ in ultimis voluntatibus adhiberi conſueverant ho-

D 3 minum

2°

) 30 (3*.
minum avaritiâ, (unde & Lex Cornelia de falſis, teſtamenta-
ria quoque vocata, S. 7. de publ. judic.) Lex, ne quid falſitatis

incurrat per pauciores forte teſtes compoſitum teſtamentum,

majorem numerum teſtium expoſtulavit; Lult. C. de fideic. ita-
que in omni ultima voluntate, ſive in ſcriptis, ſive ſine ſcri-
ptis conficiatur, ad minimum V. teſtes requiſiti, S. alt. de fideic.
heredit. l. 28. S. I. C. de teſtam. l. ult. J. fin. C. de Codic.
Cùm a. Imperat. Juſtinianus obſervàſſet fideicommiſſa,
quorum prima cunabula à fide heredum unice pependerunt,
& tam nomen, quam ſubſtantiam acceperunt, à D. Auguſto
ad neceſſitatem juris eſſe retracta, eundem Principem ſupera-

re, & jura fideicommiſſorum augere contendens, ſtatuit ut

illa etiam ſine allis teſtibus valerent, ſi teſtator ipſe præfentem

heredem, Legatarium, aliumvè ex voluntate ejus aliquid lu-
crantem rogaret, ejusque committeret fidei, ut hoc vel illud,
cui vellet, poſt mortem ſuam reſtitueret; rogato per jurisju-
randi delationem ad inficiandum aut ſolvendum compellen-
do, ſi forſan perfidia tentus ultro fidem adimplere recuſet.
S. ult. de fideicommiſſ. heredit. & l. alt. C. de fideicomm.
Quod quum ab omni fraudis & falſitatis ſuſpicione ſit
remotum; nec cum ulla rogati injuria conjunctum, utpote
qui ipſe ſibi judex & teſtis invenitur, cujus religio & fides à
fideicommittente & fideicommiſſario electa eſt, nullis teſtibus,
nullisque aliis adventitiis probationibus requiſitis; d. l. ult.
præterea etiam & quitati naturali maxime congruum; arg. S. per
tradit. 41. de R. Div. l. I. G. de SS. Eccleſ. d. I. ult. in fin. cauſam
non video, cur Bachovius, tantopere in illam Conſtitutionem
tanquam abſurdam, & fœdam juris teſtamentarii confuſio-
nem inducentem debacchetur: in comment. ad d. S. fin. J. de fi-

Qeic. her. longe rectius Weſenbecius, ejusdem æ& quitatem variis

rationibus ex ipſa Juſtiniani Conſtitutione potiſſimum eru-
tis adſtruens; in Comment. ad d. S. ult. p. m. 68. G Jeq. Add,.
Sichard. qui Conſtit. illam auream, utilem & præclaram dicit,
Comm. ad d. l. n. I 5. & fin. Brunnem. ad d. l. alt. qui e Theſau-
ro ſandtam & Chriftiano Principe dignam vocat: Cujusq; proin
obſervantia in praxi omni dubio caret. vid. Carpz. J. F. p. 3.

C. 8. def. 40. Finkelth. Obſerv, 5I. aliig, alleg. Lauterb, ad St.
Trebell. th. 10. Ut

VU
tor ie
temn to⸗
non ite

ſalficia
iehep. f.
obſente
teltes
eld. H.
ſerturf
ſam inn
gravan
tantum
judical
gravari
5. ye
ſt, te
am. 0
5
Validit.
luntate
enplun
Aliiye
Dation
quocd
Klatio
134.
quod
benot
Pra cor
terius
Valent,
teryall
5. le
Aienat

) 31 (28*
venta⸗ Ut a. valeat fideicommiſſum hujuſm. opus eſt, ut Teſta- 6.
lttatis tor ipſ’e heredem aliumve eo onerandum præſentem & audien-
ntüm, tem rogàârit, ejusque ita fidem elegerit, per d. l. ult. & d. S.alt.
initg non item, ut hic teſtatori etiam fidem expreſſe dederit, cùm
elcir ſufficiat ſola teſtatoris voluntas: Huber. præliad tit. J. de ſing.
ftig reb. p. fid. rel. ibiq;, Thomaſ. S. 3. bi m. 243. Diverſa eſt ratio in
abſente; hic enim ſibi injuncta præſtare non tenetur; niſi V.
milſa, teſtes fuerint adhibiti. E. Pac. Anal. ad d. J. fin. Vinn. Comment.
erunt, eod. J. Hopp. eod. p. m. 596. Finkelth. d. ObſJ. 5I. ubi caſus re-
nguſto fertur fideicommiſſi hujusm. ſponſo à fratre abſente per ſpon-
upenn⸗ ſam inutiliter relicti. Quod ſi ergo plures ſint heredes aliivé 7.
ult ut gravandi, omnium præſentia requiritur; aliàs pro præſentium
entern tantum portione valebit, nec præſentia unius abſentibus præ-
nid la⸗ judicabit, utpote qui non rogati ſunt, nec proin jaramento
lilluc, gravari poſſunt; quod d. lult. & d. S. fin. requirit. Lauterb. ad
risju SC. Trebell. d. th. X. Quamvis & inutiliter relictum, ſi ſolutum
dellen⸗ ſit, repeti nequeat. . 2. C. de fideic. Add. Stry k. de Cautt. Te-
eculet⸗ lam. C. 21. M. I. J. 42. Böhm. Introd. D. ad SC. Trebell. S. 5.
Nec officiet ſine curatore ſuo rogati minorennitas; cùm
one ſit validitas hujus fideic., ut dictum, à ſola Teſtatoris rogantis vo-
utpote luntate dependeat. Vid. Sand. Deæœiſ. L. IV. tit. 5. defin. I8. ubi ex-
Hdes emplum Minoris à ſorore rogati & ad ſolutionem condemnati.
libus, Ceterum, quod hic prævio juramento calumniæ hæredi 8.
ul. aliive gravato jusjur. deferri poteſt ab Eo, qui omni alia pro=
7Sler batione eſt deſtitutus, non omnino novum cenſeri debet, &
ulam quod in hoc tantum negocio obtineat: cum hæc juramenti
tionem delatio & aliàs locum habeat, licet nihil probatum fuerit. per
Nlao. l. 35. pr. de jurej. I. 12. pr. C. eod. Struv. Exercit. XVII. th. 32.

ljf. quod ceu utiliſſimum expediendarum litium remedium pro-
be notari meretur. V. lI. I. de jurej.

⸗ Ex his jam facile eſt judicare; quid de fideicommiſſo ſu- 9.
e pra commemorato reſpondendum ſit: nim. quod propter al-
1Aalr terius fratris cohæredis abſentiam, non niſi pro dimidia parte
dicin valeat, idque ſi Defuncta dilucida mentis amotæ habuerit in-
heu tervalla, atque eo tempore fideicommiſſum illud fecerit; arg.
pon 8. 1I. quib. n. eſt perm. fac. feſt. Secus autem ſi continua mentis
141 Alienatio fuerit. de qua circumſtantia cum inter partes mini-

—

₰
688) 32 (2*
me conveniret, amicabilem iis compoſitionem ac transactio-

nem, ad litis moleſtias & incertum ejus exitum evitandum,
ſuaſi: qua deinceps etiam litem illam ſopitam eſſe accepi.

OBSERVAT. V.
De Obligatiohne Feminarum.

Ure Rom. feminas minorennes cum conſenſu Tutorum at-
que Curatorum ſuorum, majorennes etiam ſolas pro ſe &
ſuo nomine contrahere atque contrahendo ſe obligare poſſe
efficaciter, expeditum eſt; non item, ſi pro aliis interce-
dant ac reæ fiant ; Vellejano enim SCto, (à Velleio Tutore Coſ.
nomen adepto) pleniſſime mulieribus, propter ſexus imbe-
cillitatem, ſuccurſum eſt. V. I. I. 2. & t. tit. ad SC. Vellej.
adeòque non obligantur; niſi hujus SCti beneficio renuncià-
rint. At apud Nos in hac Civitate jam olim moribus recep-

tum locoque Statuti obſervatum, poſt & SCto de Anno 1668.

3

confirmatum eſt, ut FPeminæ XX& V. annis majores (fortaſſis

& minores) non ſolum adhibito Curatoris ſui, ſive legitimi,
id eſt mariti, ſive dativi, conſenſu, ſuo nomine libere con-

trahere, ſed-& pro aliis intercedere ac fidejubere efficaciter
citra ullas alias ſolennitates poſſint; dumodo Curatorem ſuum,
aliumve (ſi ille propter abſentiam vel aliam juſtam cauſam
adhiberi nequeat,)adhibuerint ſibi aſſiſtentem Vicecuratorem,
honeſtum & extra omnem fraudis ſuſpicionem poſitum, qui
ſe cum Illa majoris ſecuritatis gratia ſubſcribat. Vid. d. SC. de
d. 26. febr. 1668. Unde patet Senatus conſulti Vellejani apud
Nos exiguum, imo nullum eſſe uſum, adeòque-fruſtra eſſe
noſtros Notarios, qui Inſtrumentorum ſuorum & obligatio-
num muliebrium formulis tam ſollicite renunciationem hu-
jus SCti inſerere ſolent, edocti & ſeducti, ut puto, exemplo
& formulis Notariorum Imperio Rom. ſubjectorum, ubi jus
Rom. adhuc viget. Et me ipſum olim hac in re cum mul-
tis aliis erraſſe ingenue agnoſco; indeque ſupervacuæ quæſtio-
nes, quas quondam me moviſſe memini; An ſcil. Mulier apud

Nos hujus SCti Vellej. beneficio renunciare poſſit? item, an
. valeat

VAleat o
juis lui
rumque
in jure
Tis Rom
10 in pr
rit. Prox
illa 8Ct
Cenſend
inde va
ut habe
Mn. G&
Pis, be
Curd,
lNen Mr
erempl
ctem,
que co
lieri ne
Muli⸗
dolo ee
d dar-
ſtante
edoch
almn
De eſhe
met 0
ſabon
Præſen
ſacum
lieris
66
Indud
Authe

dio
dum,

Im at⸗
ſe &
pole
terce⸗
Col.
imbe⸗
elej.
uncii⸗
recep⸗
16690
rtalſis
gitimi,
e con⸗
cacitet
ſuum,
cauſam
torell,,
n, qun
50.
i apud
ra e
ligtio⸗
em hu⸗
vempo
ubi jus
1 mol⸗
anlio⸗
et 1pul
tem, 41
Valeat

8) 33 (88.
valeat obligatio citra hanc renunciationem, vel ubi Mulier
juris ſui non fuit certiorata? & ſi quæ aliæ his affines. Ve-
rumque adeo eſt Schilteri monitum; quod quemadmodum
in Jure ſtatutario, ex vetuſti Juris patrii & ſuperinducti Ju-
ris Rom. principiis ac hypotheſibus intermixto, ſic etiam por-
rOo in praxi ipſa & rerum argumentis ſæpe confuſio orta fue-
rit. Prax. Jur. Rom. Exercik. XXXVI. §. 86. Itaque renunciatio

illa SCti Vellejani apud Nos plane ſupervacua & inutilis eſt

cenſenda; ita tamen ut nec vitiet obligationem, ſed hæc per-
inde valeat, ac ſi ſtipulanti dicas; Arma virumè; cano, ſpondeo.
ut habet JC. in l. 65. pr. de V. O. Add. Diſput., m. de Coll. Jur.
Rm. & Baſil. Cap. III. S. 7.
Quuum autem moribus hodiernis, etiam apud Nos rece-
Pptis, Feminæ in perpetua ob ſexus infirmitatem ſint tutela ſive
cura, conſequens eſt, ut Adſtes (ſi ita vocare liceat) ſive Adſi-
Rens Mulieris, der Beyſtand / cum vice Curatoris fungatur, éjus
exemplo etiam ad bonam fidem & diligentiam, ſaltem medio-
crem, circa negotium, cui adhibtur, obligatus cenſeatur; eo-
que conſentire ſubſcriberevé non debet, ſi negotium Mu-
lieri noxium & periculoſum fore exiſtimet: alioqui enim Eum
à Muliere ejusveé heredibus ob dolum aut culpam latam, quæ
dolo comparatur, in ſubſidium conveniri poſſe non dubito
ad damnum, quod Mulier inde paſſa eſt, reparandum; non ob-

ſtante ipſius cautela ac proteſtatione ſubſcriptioni adjecta;

Jedoch ihme und ſeinen Erben ohne Schaden. arg. l. 3. S. 2. de
adm. & per. tutk. I. I. pr. de tut. G& ratt. diſtrab. Cum nulla pactio-
ne effici poſſit, ne dolus præſtetur. l. 27. S. 3. de pact.
Porro, ſi ſuſpectus eſſe nolit Aſſiſtens, nec ipſe ultro ſe-
met offerre, nec à parte altera cum qua negotium geritur,
ſubornari, ſed ab ipſa muliere rogari, & ad fraudes evitandas
præſens cum illa Inſtrumentum ſubſcribere debet. ſi quidem
factum memini, quod Vir honeſtus doloſe ab aliis nomine Mu-
lieris hoc plane ignorantis ad ſubſcriptionem Inſtrumenti fal-
ſi, & falſo Mulieris nomine ſubſcripti, ceu ejus Aſſiſtens fuerit
inductus.
Et ſicut Maritus tanquam Curator legitimus non poteſt
Author eſſe in rem ſuam, uxorique adſiſtere, ubi cauſa pro-

pria

JI.

R. Jur.

S) 34 (3*
pria vertitur; v. c. ſi illa pro marito fidejubere velit: ita vice
verſa minime admittendum eſſe, ratio docet, ut ſi pro aliis
intercedere velit Mulier, in fraudem Mariti ignorantis & inviti,
cum quo per pacta dotalia bonorum ſocietas eſt contracta,
alius extrinſecus Aſſiſtens adhibeatur; cùm iniquiſſimum ſit,
Marito ejusque familiæ, ſine ulla ejus culpa, per alios tam
iniquam conditionem inferri- arg. S. pen. de jaſt. & j. l. 74. de

Ceterum aliquando etiam citra curatoris aut Adſiſtentis
Vicecuratoris opem efficaciter Mulierem apud Nos obligari
poſſe non dubito; iis ſcil. caſibus, (nec tamen omnibus)
quibus & jure comm. beneficium SCti Vellejani ceſſare ſolet;
puta, ſi locupletior facta ſit; & Mercatrix; & quidem ſive
communem cum marito aliove negotiationem exerceat, ſive
propriam; præſertim ſi vidua fuerit: hoc enim uſus & favor
commerceiorum exigere videtur, dummodo tamen contractus
ad negotiationem & mercaturam ſpecétet. v. Mev. ad I. Lu-
bec. E. I. Tit. X. artic. I. num. 57. & ſeqq. Qandoquidem au-
tem bujus (ut & ſeqq.) materiæ accuratius examen, inſtituti ac
temporis hbujus Ratio non amittit, veniam dabis, B. LE. ſi te ad
aliam occaſionem remittam, qua Deo O. M. vitam viresque largiente,
diligentius ac plenius hac excutere aliquando poſſim.

OBSERV. VI.
De Beneficio Inventarii.

Ueæſitum aliquando memini; Numquid apud Nos
Heres cum beneficio Inventarii hereditatem adiens,
ad exemplum Juris comm. ultra vires hereditarias
„ non teneatur? Quamvis autem primo-intuitu ver-
ba Statuti de hoc diſponentis ſatis clare hoc aſſerere videan-

tur, mihi tamen indubium viſum eſt, teneri Lum omnibus

in ſolidum ſatisfacere, qui intra terminum præfinitum jus
ſuum indicaſſent ac probaſſent, ſive bona à Defuncto relicta
fufficiant, ſive non: Niſi ante aditionem cum Creditoribus
de certa portione pactus ſit: Iis duntaxat non teneri, qui poſt
. Ga:

es dem

(ut vo⸗
2
optimm
Ventari
Rome
Uandi⸗
ejus di
artic.
conle
Coluta
Gitaten
polt m
Ccum b
ratione
Cllta.
i. G
obmu
berun
1epuc
fumgt
cid. 4
tiam
minun
ſecerin
cepti
dem
ſutunr
Ala 7
1Cre
ſone
les ir
Iik
ſollia
habe

la viee
0 aliis
imwiti,
ttaca,
uum ſit,
os tam
74.le

iltentis
bligari
nibus)
e ſolet;
em ſire
t, ſiye
A Kwor
ltrackus
I. Lu-
len au.
ituti c
ſtead

wiente,

d Nos
AGiels,
ditatias
itu ver⸗
vilean⸗
mnibus
cn jus
elicta
toribus
zi pol
64.

Pe) 35 (2* .

eàa demum veniſſent; quippe quod ſub pœna præcluſionis

(ut vocant) publice fuerant citati.
Eadem ſententia adhucdum placet, eamque (ut accepi)
optimus LL. interpres uſus confirmat. Nimirum illud In-
ventarii beneficium apud Nos receptum diverſæ omnino
à Romano illo eſt naturæ, conflatum quippe ex veteri Delibe-
randi jure & poſt introducto Inventarii beneficio; ut ex plena
ejus diſcriptione Statutis noſtris prodita, nim. N. Ger. Ordn.
artic. 8. & ſeqq. facili negotio colligi poteſt. Unde Inventarii
conſectio apud nos aditioni neceſſario præmittenda, ut ea ab-
ſoluta ſecum deliberare poſſit heres, adeundamne ſibi here-
ditatem, an repudiandam putet: cùm juxta LL. Rom. ſtatim
poſt mortem ejus, de cujus ſucceſſione quæritur, hereditas
cum beneficio Inventarii ſecure adiri poſſit, nec ulla delibe-
ratione opus ſit; legitima Inventarii confectione poſt ſubſe-
cuta. per I. alt. §. 2. C. de jure deliber. & H. 5. I. de hered. qua-
lit. & difer. ubi Dd.
Quod ſi ergo heres, ſive teſtamentarius, ſive legitimus
ob nullum vel exiguum lucrum hereditatem adire recuſet, li-
berum ipſi eſt, non adire, vel cum Creditoribus paciſci, ne
repudiata hereditate, bonisque publice diſtractis, quod ple-
rumque fieri ſolet, minus conſequantur. fac. S. 2. in f. de L. fal-
cid. Add. de hac pactione, l. 7. S. fin. cum l. eq. de pact.
Quid ſi ergo Creditor aliquis, abſens v. c. per ignoran-
tiam facti, aliamve ob cauſam, jus ſuum intra præfixum ter-
minum non indicarit, ac poſt aditam demum hereditatem hoc
fecerit, ſuumque petierit? Non audietur amplius, ſed ex-
ceptione hujus beneficii repelletur; idque etiamſi forte here-
dem ejus petitio haud latuerit; quia alias beneficium inane

futurum eſſet. Et Jus Civ. vigilantibus ſcriptum eſt. l. 24..

quæ in fr. creditt. Quod ſi tamen juſtiſſima ignorantiæ cauſa
à Creditore doceri poſſit, ejusve qualitas, puta quod ſit per-
ſona miſerabilis, ſingularem forſan mereatur favorem, & he-
res in lucro verſetur alicujus momenti, puto ex humanitate
Illi ſuccurrendum: cùm majorem ejus qui de damno vitando
ſollicitus eſt, quam illius qui de lucro captando, rationem
haberi, æquitas poſtulet. arg. I. 7. & ſeq. de Jur. O' faét. Srr.
E 2 6

2

4*

S) 36 (23*
L. 6. S. 11. qu. in fr. credit. Atque jure nat. æquum ſit, nemi-
nem cum alterius detrimento & injuria fieri locupletiorem.
l. 206. de R. J. Etſi enim nihil facile mutandum eſt ex ſolen-
nibus, tamen ubi & quitas evidens poſcit, ſubveniendum eſt.
l. 183. d. tit. Ne ſtricta juris ratione indiſtincte obſervata, ſub
authoritate Juris pernicioſe erretur; & ſummum jus fiat ſum-
ma injuria. l. ſerv. 94. J. 3. de V. O. Ant. Matth. ad l. 9. de
reg. J. num. 45. Jeqq.
Sed & bac aliquando æ. O. eacliorem ac pleniorem me-

rebuntur inſpedtionem, ubi commoda ejus rei occa-
hio nobis ſeſe obtulerit.

OBSERVAT. VII.
De Privilegio honorum muliebrium.

Um Jure Rom. tam ſollicite proſpectum ſit feminis
ratione bonorum dotalium, ut non ſolum in iis poſt:
difflolutum matrimonium vindicandis, E quidem e-
tant, omnem habeant prærogativam, l. in nebus. 30.
C. de jur. dott. Sed & jus tacitæ hypothecæ in bonis Mariti, cum
jure prælationis contra omnes ejus Creditores, licet anterioris
temporis privilegio, vallatos. l. aliduis. 12. C. qui pot in pign.
S. fuerat. 29. J. de actt. non ſemel mirari ſubiit Statutorum no-
ſtrorum hac de re ſilentium; adeo ut ne quidem in Artic. Ordi-
nat. Judic. quo Claſſes Creditorum in caſu concurſus ſic ſatis
accurate recenſentur, nulla plane Mulierum de dote, aut,
quod eodem moribus noſtris redire ſolet, bonis uxoriis recipien-
dis ſollicitarum fiat mentio; quum tamen conſtet, uſu noſtro
immenſa prope eorum recepta eſſe privilegia, atque omnibus
Mariti creditoribus, non attenta bonorum per nuptias con-
tracta ſocietate, ea præferri ſolere.
Quantum autem conjectura utcunque aſſequi potui, hæc
mihi viſa eſt ejus rei probabilis ratio, quod LL. noſtrarum
municipalium Compoſitores, quum jure Rom. in iis extan-
tibus vindicandis prærogativam ſupramemoratam Mulieribus
indultam viderent, per benignam juris interpretationem &

fictio-

Kchion⸗
torumm
ſotent
ſuum
Depol
lun te
4 vin
extatel
quam
Drevit,
orun
De. de
Auor.
4
Ceptun
dum
AUte e⸗
X 8
ſtrat,,
tium
tils, M.
Claſle
uhid
ſong
Unde
ittit
Cjus
quam
fin. ve

in lee.

Le⸗

Hemi⸗
orem.
ſolen⸗
im eltt.
1, ſlub⸗
tlum.

19. be

8.
g⸗.

1.

eminis
ispoſt
lem ex⸗
. 30.
, cum
terioris
in gien.
im bo⸗
.,0rdi-

je ſatis

aut,
ipien⸗
noltto
nnibus
§ con⸗

i, hac-
rarunn
extal⸗
ietibus
nemn ⁷

ſaͤio⸗

S) 37 (2*

Kictionem ea ſemper pro extantibus haberent, quantum Credi-

torum hypothecariorum ratio pateretur, lieet fortaſſis dudum
forent conſumpta. Cui conſequens fuit, ut quandoquidem
ſuum jure dominii repetentes, quales ſunt Commodatores,
Depoſfitores, Locatores & alii, ope ſeparationis extra Concur-
lum res ſuas in bonis debitoris ſui adhuc extantes præcipiunt
ac vindicant, eadem ratione Mulieres bona ſua, ſive revera
extarent, ſive conſumta eſſent, in concurſu Creditorum tan-
quam extantia itidem vindicando quaſi præciperent, ideoque
Previtatis ac ſimplieitatis ſtudioſis non magis harum, quam
Illorum expreſſa mentio & collocatio neceſſaria videretur. Vid.
Da. de privilegiis Creditt. ad titt. qui pot. in pign. item, de reb.
auöbtor. Judic. poiſid.
Cùm verò non raro evenire ſoleat, ut hoc tam large ac-
ceptum muliebre privilegium cum aliorum injuria ſit conjun-
ctum, & litibus difficillimis anſam præbeat, non immerito jam
ante complures annos, in nova à Facult. jurid. Anteceſſoribus
ex SC. compoſita, (adhuc tamen nondum ab Ampliſſ. Magi-
ſtratu, quod ſciam, confirmata) ſanctione de Creditt. concurren-
tium Collocatione, modus exorbitanti huic privilegio impoſi-
tus, Mulieresque ratione bonorum ſuorum, in tertiam demum
Claſſem, & hujus quidem quartum Ordinem remiſſæ. Ita enim
Juſtitia ſuum cuique tribuit, ut non diſtrahatur ab ullius per-
ſonæ juſtiore petitione., ut eleganter docet C. L. 31. Depoſ.
Unde & Quotiens aliquid novi cuipiam indulgetur atque per-
mittitur, etiam à Principe, ita permiſſum intelligitur, ut ſine
cujusquam injuria fiat: cùm non præſumatur Princeps cui-
quam ſine graviſſima cauſa jus ſuum auferre voluiſſe. arg. S.
fin. verſ. Dominorum. de h. qui ſui vel al. jur. lI. 2. S. 10. ne quidi
in loc. publ. XLIII. 8.

ae ne, He e⸗
ANNENXA.
I. .
Uramentum Ambitus, licet olim ad eemplum ju-
ramenti Calumniæ aliorumque ſalubriter inſtitu-
3 tum,

6) 38 (2
tum, vid. I. fin. C. ad L. Jul. repet. IX. 27. Nov. S. præ-
fat. & Cap. I. bodie ob ſeculi oorruptionem omnino fe-
re inutile, imo, ob juſtiſſimum Vindictæ divinæ metum,
anceps & ſumme periculoſiem, eoque Reb. Chriſtiana,
ægrota quippe & male ſana, eliminandum videtur.
II. Ut Teſtamenta Conjugum reciproca, & mutus
conſenſis fabta, altero vivo atque inſcio mutari non poſ-
ſint, moribus hodiernis oonvenire eiſtimo- ut vero idem
obtineat, altero conjugum invito, altimarum V'olunta-
tum naturæ atque ſubſtantiæ omnino repugnat. eue
vel Teſtamentum cum biejusm.pabto fabtum pro pablo ſiec-
ceſſorio potius, quam teſtamento babendum; arg. 1. 27. de
mort. c. donatt. vel pabtum illud inutile cenſendum; ſi
nim. conſtet, Conjuges teſtamenti faciendi, non paciſoen-
di tantum animum babuiſſe. arg. I.. G. I2. de pact. l. 19 I.
de reb. credit. l. I. de Codic.
III. Ineptas eſt, licet JZeris alids callentiſſimus Carp-
20. & antiquata Juris Rom. dogmata, cum ſimplicitate
uſus bodierni miſere confindit, quum Jurispr. for. P. II.
Conſt. 33. def. 23. Permutationem etiamnum pro con-
tractu innominato atque reali baberi, eoque in ea, donec
contrabtas ex utraue parte impletus fuerit, pœnitentiæ
locum eſſe docet.
IV. Quod Dominus proprietatis, ne quidem conſen-
tiente frubiuario ſervitutem imponere poſſe dicitur; niſi
ua frubtuarii conditio deterior non fiat. l. 15. G. fin. cum
l.ſeq. de uſufr. non inani tantum juris Rom. Jubtilitate,
Jſod juſta æuitatis ratione nititur.
V. Ut Vidua poſt mariti obitum aliquandin innub-
ta & vacua maneat in honorem Defundti, babet ratto-
nem: ut vero & Munus publicum, quo Ille fundtus éſt,
eodem nomine cum diſpendio boni publici, citraque neceſ-
tatem

nee
lhera
V

tran.
lmj
e
hart⸗
lunt
Oua,
dit⸗
X
Alii
prode

Eu

Carp⸗
litet
.I.
-
dnee
tentit

nſen.
56
..CU
litate,

mup-
Fatli⸗
1„,„
tutel⸗

R
Pe

3 ) 39 (38
ſitatem vacans pariter viduumque diutius relinquatur,
omni probabili ratione carere videtur.
VI. Improbi Molitores, uz? & Sartores aliique ejus
Furinæ ac furfuri bomines, non eo magi ab ordinaria
Furti pœna immunes eſſe debent, quod longa confuetudine
& immemoriali quaft poſſeſſione nitantur: ac ne tum
quidem, ſi unanimi ordinis decreto præceptum de non
furando eo Decalogo expunziſſent. ciejusm. Erincatts
Decalogus bodieque in veteri quodam Urbis baud igno-
bilis Molitorum Andrio depiöétus cernitar.
VII. Qui alienam ancillam ſolius libidinis cauzſa ra-
puit, furti non tenetur; ſive illa meretrix fuerit ſive
non: elum fiertim ſine affobtn furandi non committatur.
G. 7. & pen. de obligat. ex del. I. 39. J. 53. pr. de furt-
Nec obſi. I. 82. G. 2. d. tit. dummodo particula negandi
non ad utramue ſequentem diblionem referatur: ut
nec opus, nec operæ pretium ſit, in conciliandis bis LL.
operam abuti & ſe cum Dd. macerare. V
VIII. Quod in contractu æſtimatorio dominium
transgferatur in eum, qui rem vendendam accipitzet Dd-
comm. ſtatunnt; erroneum eſt, & Domino vero quando-
qué periculoſum. .
IX. Ut beres unicus teſtamento ex ſemiſſe aut etiam
parte minori inſtitutus, contra manifeſtam Teſtatoris vo-
Iuntatem nibilominus ex aſle beres fiat, vana & ini-
qua Juris Rom. ſubtilitas eſt; eoque bodie apud Nos, t
videtur, minime admittenda.
X. Huic non abſimilis eſt Ulaz quod, ſi alii fundum,
alii uſumfruètum ejusdem fundi Teſtator legaverit, e
propoſito ut alter nudam proprietatem baberet, uſusftu-
us inter Eos communicandus eſſe dicitur. I. 19. de uſu

& uſufr. leg.

68) 40 (28
XI. Merito laudatur J C. Rom. Ulpianus, quod Ven-
ditorem vini, qui, Cum die ad metiendum præſtituta, ad-
menſum non eſt, prævia denunciatione teéſtata, per cor-
bem (uaſie Veterum) menſiram facere & effiendere vi-
num poſſet, tamen non effisdit, laudandum enſitit.l. I. G. 3.
& ſeq. de Peric. & cComm. R. V. .
XII. Quod Idem JC. Eum, qui cum poſſet acquirere,
non id agit ut acquirat, v. 0. qui bereditatem repudiat,
ad Edibtum fraudatorium pertinere negat, l.6. de h. qu.
in fr. Creditt. bodieque in berede voluntatio obtinere ei-
ſtimo; non item in Næceſſario.
XIII. Uz delibti capitalis Reus, poſtquam lepitime
convicétus & confeſſis eſt, adbuc torturæ applicetur, ad
confeſſionem libere factam ita confirmandum, barbara
alicubi & merito abolenda conſuetudo eſt.
XIV. Caſus fortiitus aliquando in Commodato præ-
ſtandus eſt; licet nibil e&ow—preſſe ea de re inter Contraben-
tes adtum fuerit.
XV. Cum jure Can. mulieres publicas de lupanari
eotradtas uoores ducere, inter opera Charitatis meri-
toria referaturz C. 20. X. de ſponſal. non male Ziegle-
rus (ad Lancellot. L. IL. tit. 12. G. 2.) Mius Juris aſſe-
olas, negligentés & ſalietis ſug barum ſodulos procura-
res eſſe arguit, quod lupanaria tam referta relinquant.
XVI. Enormitas læſionis, ob quam eο l.2. C. de reſc.

vendit. agi potæſt, non tam eo ſimplici juſti pretii eαo%⁰

Ju, quam inde æſtimanda eſt, quod Læſias ne dimidium
geeidem ejus, quod dedit, viciſſim acceperit.

2(°) 8*

N

AI

IA

00

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

CIMEN
ATIONUM

ICARUM
Luas
favente gratia
V. J. §.
apliß. Academiæ Procerum
ONDENTE

Florentiſſimo

RNOULLLY JO-.
r. Art. Mag.
Locug, vonſuetis
uditorum examini
Pbr. MDCCXrI.

ubmittet
STENIIIS, IC.
& Jur. N. & G. Prof.
miloſoph. Sen.

Copyright 4/71999 VXyMaster Gmbha wwW.yXymaster. com

is, Academ. Typogr.