Jg155_qt_7

m

-al

;

[

*5 .

u

$&6 8

T

i

"

"o

33

$

d

i

[

C

o

d

Ll

m

E

d

N

m

d

1

:

E

P

* WE

s

N

LT

"

.

gn;

3

p

"

(

b^

N

E

w

"

*

*

[1

df

i

D»

?

4

d

*

AE

-A

*

i

p

n

g

"d.

u

^

*

E

Á

C n

*

$

54(

NI

d

L

i

P.

^

*

L

Bv

3

b

L

»

T

2

m

d

D

o

*

i

*

Q

*

-

A

"

E

&

4

&

b

-

^Y

OU

7

.

"

E.

,ä(

»

iA

SS

E

23

A

TM

As

«

?

T

d

ab

ii d

.

H

E.

w

ü

2

LU

A g

.

$:

d

"

T

*

L

T

"

CT

E

À

hd

H

L3

r

^

"1

i

T

ä;ï,

o

E

&

j

$

d

d

o

,

-

Es

£*

[

»

sqe

d

)

—

12

P.

p

Ls

m

He

*

L.

p

[

E

:

v

-

L

-

-

X

.

»

R.

af

z

iE

( 098

:dr

.

"

,

E

b

"U.

2

C

"

"

"

Li

u 3

[^

J&;

3

A

T

"

s

r

L]

*

.

»

i

d

a

g

56

^

i2

p

B&

*

t

-

»

».

L

s

$

"1

?

P

EY

-

[*

-

a

k

*

p

&

*

-

E-

d

i

3

x

n

x

g.

D

E

E

T.

;

J

4 :

n

*e

Éu

E.

m

H

A

Á

[2

A

h]

d

*

9

N12«510212579 021

VEU

Digitalisat

rb

" PFL.ICKV,

ERNESTI

ANTONII

NICOLAI

FACVLTATIS MEDICAE

EX - DECANI

PROGRAMMA INAVGVRALE

: PRIMVM

DPJLIRIIQ

DISSERTATIONI SOLENNI

CLARISSIMI

MEDICINAE DOCTORANDI

IOANNIS GEORGII

SCHMIDT

HVNGARI

L&)CHIIS IMMODICIS

PRAEMISSVM.

T Es

LITTERIS FICKELSCHERRIXANIS

kX

5

E

"

li,

o

$ -

3

7

gl

A dks

—

ü

iE

(

du

É

Á

g

à

A

zM

W

UH

-X

'HYss

-

5

VM

EL RRR BU

.

J

V.

s

h

i

23

2

)

&j

N

(

i

P.

-

2

7

Q

EM

(f

M

GU

Aty,

?

u

(2

p

ENS

2

d aE Ui

E

i ""ä

:)ez

*

R

-

? I

—

iE

—

A d

j

2

m

?G'//A

2

d

s

';

B

:

5

n

.

D

,

j

"&

L

|

Z t

a

Pt

i,

iif

L.

j

PAN

zl

15

PLHIRIEU

h

lä"'r'b'r n

'lm x

P

s

TERUUNUDH

r

!H':*ä;;æ

EEE

SEHAEREL ULH UEL EULT

l

|

w

!)

j

P.

;

D

Af

] ,L;äliria effe eiusmodi f'ymp'tcmartä, in'qui-

f

Ü

3

P

l

«

A

)

»

»äs.

PA

j bus imaginatio et iudicium funt depra-

*2

:

A

(

7j

4

; uata, communis eft pathologorum do-

&rina et diuiduntur ab iis in deliria,

quae funt coniuncta cum febre, et deliria,

quae funt fine febre. Illa nominant deliria febrilia, haec

non febrilia.. Verum enim vero, qui delirant,non vna

eademque exhibent phaenomena. Multi.ex his ha-

bent tales repraefentationes rerum , quae re vera

non funt praefentes, cum conícientia coniunctas,

ac fi ipfis effent praefentes.

Videntur fibi haec vel

illa audire et videre, cum tamen nihil eorugs adíir,

certoque fibi perfuadent, immo iureiurando confir-

mare non dubitant, haec vel illa oculos fuos ferire

vel aures fuas afficere, cum tamen re vera non ad-

fint et organa eorum fenforia non afficiant.

Intet-

dum ipfi ad mentis fanitatem reuertuntur vel ab aliis

praeífen-

-

3

85 o ( 58

pra—efent-ibus meliorafe doceri patiuntur, vt cognofcant,

illa,quae fibi praefentia ímaginantur;acu praefentia non

effe, et hic eftinfimus et leuiffimus delirii gradus. Saepe

eiusmodi fibi adeffe certo funt perfuafi obiecta, a

quibus perturbantur et perterrentur, vt malos dae-

mones, fpectra, hoftes, latrones, fures, veneficos,

et id genus alia obiecta, immo digito fuo haec aliis

monftrant, et ab aliis fibi has cogitationes euelli

non patiuntur, quin potius omnes, qui eis contra-

dicunt vel meliora eos docere volunt, abhorrent.

Si eiusmodi fibi repraefentant obie&a terrorem

animo incutientia, faepe tanto percelluntur terrore,

vt in le&o nec maneant nec detineri queant et au-

fugere conentur, immo fibi ipfis vel aliis praefentibus

vim et violentas manus inferre tentant feque ma-

gno exponunt periculo. $i credunt, eos, qui ad-

funt, effe füos hoftes vel male de praefentibus exi-

[timant vel fidem eorum habent. fuspectam, abhor-

rent et refpuunt omnia alimenta et medicamenta, qui

ftatus peffimus eft et periculofiffimus, inprimis, fi ac-

cedit fomni, quo vires funt conferuandae et reftau-

randae ad. vim morbi vincendam necefífariae, defe-

&us, qui ob metum mali plerumque indiuulfus effe

folet huius delirii comes.

Nam íi omnia alimenta

et medicamenta abhorrentur fomnusque omnis abeft,

nulla plane fpes recuperandae fanitatis et confer-

uandae vitae füpereft, quin potius a defectu fomni

vires a morbi vehementia iam fracae magis ma-

gisque deftruuntur, vt mors non pofht non confe-

qui. Quid? quod mentis non compotes faepius

animum non poffunt auocare a falfis imagini-

X 2

us,

u

as 9« 5«8:

bus, a quibus mens eorum perturbatur.

Patet ergo

ex dictis, del

iria effe vel cum animi affedu con-

(X

iunéta vel non. 1lla femper funt peiora et' pericu-

lofiora his, quia caufa mali in priori cafu maior

grauior et peior efle debet, quam in cafu pofte-

riori, animique affe&us noxios in cor

cunt effectus.

pore produ-

Si delirantes facultate fua cognofci-

tiua inferiori multum boni vel mali de obie&is,

quae fibi repraefentant, cogitant, ita, vt hae cogi-

tationes prae aliis praedominentur, oriuntur in iis

affecdtus, et, cum iudicia fint cogitationes | relatio-

nis duarum idearum ad fe inuicem, et per ideas

determinentur, fequitur, vt iudicium quoque deli-

rantium pro eorum, quae fibi repraefentant, in-

dole ac diuerfitate varium et falfum effe debeat,

cum ea, quae fibi repraefentant, fint falfa.

Mulü , qui aeïirare dicuntur, alia exhibent

phaenomena ab iis, quae defcripfi, diuería. Ifta

nimirum obiecta, quae actu eis praefentia funt at-

ue in eorum Organa fenforia agunt, non fen-

tiunt. Obiecta, quae oculos eorum fíat fortiter fe.

riunt, non vident, et obiecta, quae aures eorum

vehementer afficiunt, non audiunt.

Oculis a

per-

tis praefentes neceffarios et domefticos, alias

rO

be illis cognitos et notos, non agnofcunt nihilque

audiunt. Patet ex his, quae antea commemoraui,

luculenter, quod. cogitationes delirantium non de-

center refpondeant actionibus obiectorum extra eo-

rum corpus pofitorum.

.

S

l

—

& ) o'(-ää

$

Si fenfatio in nobis oriri debet, neceffe eft, vt

adfit obiectum atque in neruos feníorios agat de-

bito impetu et ita, vt fluidum nerueum in cer-

tum atque determinatum concitetur morum hicque

continuetur vsque ad cerebrum.

Nulla fenfatio

fine neruis fieri poteft fenforiis et per ipfa organa

fenforia nulla excitari poteft fenfatio, nifi quatenus

nerui funt fenforii vel ex iis conftant.

Si quod

obiectum videtur, a radiis lucis in tuünica oculi,

quae retina dicitur et nil eít nifi expanfio nerui

Optici, imago obiecti in oculos cadentis depingitur,

quae in tunicam retinam et neruum opticum agit

et fluidum nerueum in certum atque determina-

tum ponit motum , qui continuatur usque ad cere-

brum.

Si quid audio, fonus quidam agit in meas

aures et neruum auditorium , fluidumque huius ner-

ueum certo atque determinato agitatur motu, qui

propagatue vsque ad cerebrum.

Eodem modo

comparatum eít cum reliquis fenfationibus,

fed

plura proferre fpatii anguftia prohibet.

curriculum vitae

Nunc ad

X

i&

CLARXSSIMI ME»D&CINAE DöCTORANDI

IOANNIS GEORGII SCHMIDT

accedo, quod propriis gius proponam'verbis':

Ego IOANNES GEORGIVS SCHMIDT. natüs

fum in Oppido Archi- Epifcopati Rofnavia, quod inclyto Co-

mitatuy Goómórien(i innexum eft Anno M.D,CCXXXVIIL

X 3

Opti-

35 ) o ( 98

Optimus patet MOYSES scHM 1pT, Nobilis Hungarus, vna

cum. Matre defideratiffia E LisABETHA itidem e nobili

KARDOSSIORVM flirpe prognata, omni nifu in eo Elnborg-

yunt, Vt non folum iis difciplinis inftruerer, quibus puerorum.

aetas erudiri folet; fed, quod caput fuit, fanciflimae etiam

rel

igionis Evangelicae fundamenta fedulo edifcerem. . Quare

UER TIEREHEETETHHEEEREREENUT EUR

domi abfolutis primis rudimentis Dobfchaviam delatus fum,

vt etiam Germanicae Linguae principiis. imbuerer, Hic ope-

raClariffimorum GEoRGII & IOANNIS GOTTHARD, quo-

rum ille Re&toris, hic Conredoris provinciam adminiftravit,

diligenter erudiebar, tandemque, iadis ftudiorum fundfmen-

tis, Celebre Gymnafium. Epperieffienfe fedem ftudiorum meo-

rum ea felicitate delegi, vt ex fideliffimis Inftitutionibus Cla-

rifüimi Redoris cngGoR11 FABnRI non plane exilia. ftudio-

rum incrementa ceperim.

Debitis igitur litterarum prae-

fidiis infirudtus, accepto indultu Regio, in Celeberrimam hance

Univerfitatem Salanam commigravi, & fub Magnifïco ac Illuftri

Confiliario Aulico 10ACH1MO GEORGIO DARIES, qui tum

ad gubcrnacula Academiae fedebat Auno R. $. MDCCLVI.

in ordinem Civium Academicorum receptus fum.

HiC ve-

;3

ro ftudiorum meorum curfüm ea ratione inflitui, vt prae-

miffo Philofophiae- ftudio , ne-fcilicet illotis manibus ad re-

liqua accederem, iis memet diíciplinis edifcendis tradiderim,

quibus folidiorem Medicinae fcientiam confequimur,

Ex-

cellentifümum igitur Profefforem PorTzivM iu philofophicis

Praeceptorem decenter fufpicio ; in Mathefi vero tam. pura

quam adplicata, vt et Phyfica Dogmatico Experimentali Excel-

blati,

lentiffimi wIDEBYRGII, ml.p(:t praematura morte fuü

fideli

8$ )o ( $&

7

fideli manududione víus fum.

His praemiffis ad. ftudia: me-

dicinae animum appuli, vbi Vir Petilluftris & Excellentiffi-

mus,

Confiliaius Cameralis intimüs CAROLVS FRIDERI-

CVS KALTSHMIDIVS, gratlofae facultatis medicae Senior

venerandus, in Anatomicis, Ofteologicis, atque medicina

legal

infignem àn me erudiendo collocavit operam; adeo,

vt, dum vixero, nunquam acceptorum beneficiorum memo-

Excellentiffimum

deni-

ràam apud me intetmori- patiar.

que & Experientifimum rAsELIvM Mced.P. P. O. in Infti-

ftltutlowb

Phyficis, Anatomicis, Ofteolorrlcns, Phyf'xologx-

cis.. Pathofoatcxs, Semioticis , Materia medlca, Botanicis,

Methodo medendi, Doü&rina de pr*æcfcubendls formulis, Át-

te Obfletrica, Medicina forenfi, in explicandis mffmtum &

mulierum morbis, itemque "Therapia , fpeciali, in quo qui-

iufigni cum emol-

dem ftudio b. poERHAVIVM fecutus eft

f

Iumento ducem fecutus fums fideliffimus nimirum Praece-

ptor ile meus, ea contentione amthcandxs in arte falutari

profedibus meis velificabatur, vt debitis gratiarum a&ioni-

-

bus, infignem ejus benevolentiam, in me cumulatiffime col-

É-

latam

haud quaquam demereri valeam.

Praeterea beatum

wEDELIVM, dum adhuc in vivis ageret, rem herbariam

egregie docentem , 'non fine vberrmis ítudiorum meorum

acceffionibus aufcultavi

Hactenus ille.

Ita praeparatus ab Ordine meo

etiit, vt in numerum Candidatorum reciperetur &

ad confueta examina admitteretur.

Haec rogata

impe-

8

4$ t S&'»

impetravit, €, cum in examinibus probe fe:geffe-

*

m w

rl

ti ab

dinc

[999919

neo.

ipii conceffum fuit et decre-

tum, vt die II. OGbris diflertationem fuam inaugu-

ralem de /ocbizs zmmodicis fub Praefidio Magnifici Do-

mini Academiae Rectoris

CAROLI

FRIDERICI

KALTSCHMIED, Facultatis noftrae Senioris ma-

xime venerabilis et Decani Spectatiffimi defenderet.

Meum iam eft, Magnificum Dominum Academiae

Ex-Recorem, S.R.I. comitem illuftriffimum, Pa-

tres academiae Venerandos, Hofpites omnium or-

dinum Honoratiffimos et Commilitones Generofiffi-

mis, Nobiliffimos et Doctiffimos collegii mei nomi-

ne ea, qua decet, obfervantia ac humanitate. ro-

gare, vt follemni buic ac&tui praefentia fua maius

decus atque ornamentum conciliare non dedignen-

tur. P. P. fub figillo Facultatis die x

xvin. Septembr.*

m

Cb, DCC LVIIII.

E

ao

.

T

d

ETA

af

—2

k

;

E

g

N

?

,

,*v ïu&

i

l

"

«

»

"

ao BKU

— Ó

—

-

u

m

M

w Éoak U D

—

od

m

A

15&?

Eal

m

«J..v

.«mï?

AE

z m T

"T L

d uT

£X i s

5 »Wr ?

*

i

M5 $

^

WH

a

"Phuof

t

sE

E

:

- a

as

A

£

M

P d

H,amh

t

t

2

v.

ü..æ

i

d.

7&.&

s

j«

e

m

*

&*

A

«

w

"

..w.M x

B

;

WR

E Md

P

p

F.

Ir

$

f.l,—«d*

$v

-

—X

Po

"$

PX .

A

m

d

sk..ä

-

u

* o

T.

T

:

*

*

ï*

$505

H

d

n

gx*x

Y

:

/R P

od

J—W..h

Mrä

5

-

A

a

*. TA

^s

P n

d

ACf

k?f

€

UM

? N

*

*

A

*

s.

2

A

:

*

W

Q

R

m

«t

ræ

AC

R

P

A

ts

Ms

i

X

A2

4

A

:

É

Eoc!

&Xa.

r a

,,,,,

h

5

2

g

t

405« "s

&

*

**

-

M

E

T

2

od

Av

w

b v

'k

:&w»

4

"o

p

-2

JJ'

h

x

d

g

--

!*& Bu

a **

ræ»ä

-

u

4'1

^

»

T uN

s

.H

:

r

$

3

r

$

"g y

FGQ,. E

:

L u

»Hä

U-A.

h *

A

-

*

—

"

WU

E P l

-*

A

4

d

A d

QN

ä)—

æ4

U

v

*!waæ

AA

x

*

*

Ra

ET.

^

& '.*.,

*

4

wM

^

3

*«

L

j2

A

*

&

n

b

k

*

Z^

*

M

FQU

$

24

És x.&!

A od

.Hf

( l

-

i

"

$.

3&.

//AJII

&(.þ

*

B

H(;G.«

ä?"&

-

b

:

x lr..»m

Ls

LE

n

Jt

w

T

l

f

N

A

M

a^

-

M.m

o 4N

*

"

WE as

rA

4

æ»

* »—i

* -

;

s

m

w

.

*

ob f

A

»

M

—

ii

*s

aL

E

2 w N o

$

ä.&

$&

".

4.».&

G'w

H

5

m

P*;

t

r

*

I.u"

*

L,WQH

- —

SMQ

»I)

$

G

p

Cj C

a

A «,z hA ..a

D

.—ïþ.,

TU . sn.

a

: Á

F.v

a

O s N . o RL

du O. E n du

s

V

Z

U

Y

ERNESTI

ANTONII

T

X

NICOLAI

S

W

R

19

FACVLTATIS: MEDICAE

18

EX - DECANI

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

17

PROGRAMMA INAVGVRALE

to

PRIMVM

. ERN

D

N . Focus O Batancee Q

M

DE- E LR.bI

21

DISSERTATIONI SOLENMNI

L

S

CLARISSIMI MEDICINAE DOCTORANDI

z

IOANNIS GEORGII

ENNBN-N.

g

SCHMIDT

HVNGARI

8

7

L&)CHIIS IMMODICIS

PR &EMISSVM

z

6

IEN AmRE,

5

LITTERIS FICKELSCHERRIXNIS

4

3

2

?J

1

b Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaester.com