Jg115m_25
author: Zeitmann, Benjamin

s

—— m

r —— Ra

—

TW

Y

»

D

"n

*x

N

"

&

T

ü

á

E

-

'e.

k

&

b

*

Ü

*

*

i

*

"

K

x*

»

Ed

*

H

"

&

L

"

-

:

E

"

fin

—

-

— -

-

E

r i m

TA

L d

-

m HJ., -

,

sw,,

x

—

Wi

:j

É

L

j

-.W

T

I

W

1

[

i

W

*

;

X

j

u

À

:

*

m

-

Kg x W

YU

:j

LW

xwh.,.

*

i

h4

AÉ

u BERDLI T

«.m.

s

(ï!*.

NEMIETE

/M

ER

z3

AE

m 7

Pa

æ(

f*

u

a z.

ia

A*

E

r2

Ia t

u- cem

d

a

EV UC

43:

ORDINIS MEDICORVM IENENSIS

H. T

DECANTYMS

D ERNEST. ANTONIVS

NICOLAI

CLARISSIMI MEDICINIAE CANDIDATI

BENIA MINI ZEITMANN

MOENO - FRANCOFVRTAZN i

A D IV .M'ARTII MDCCXC

HABENDA

INDICIT.

Praemittitur

de [anguinis miffione in febribus intermittentibus

Particula feptima

SHCUFSSULRGSHUEENIREESGOEER U:

IENAE

LITERIS GOEPFERTII

ialiad

—

i. um 4 d —ueg. w

— X — Lal w M CUA

LI

v

anguls modum Copia excedens cor, ejuse

que vafa ventriculos finus et auriculas nec

non pulmonum vafatam maffa quam mole

fua praeter naturam aucta jufíto magis

extendit éorumque contractioni refiftit,

quae omnhnia augentur a calore febrili,

qui fanguinem expandit,

A nimiàventri-

culorum finuum et auricularum vafo-

rumque maiorum cordis extenfione an-

xietas, et, fi eorum contractioni oppo-

fita eo vsque increfcit refiftentia fangui-

nis, vt iftam ad tempus fufpendat, ani-

mi oritur deliquium.

Vaía. pulmonum

fanguifera fanguine iufto maiori copia pec-

cante et fimul calore exparfo nimis re-

pictaet difcgnta non poffuntnonbronchia

*

x

2

et

UER N

gatqeane n qapeu

Á

1

et veficulas pulmonales comprimere ae-

risque in pulmones introitum et refpira-

tionem impedire eamque reddere diffici-

liorem ad fuffocationem vsque. Omnia

ifta hactenus commemorata mala, quae

in febribus intermittentibus a plethora

velfola velcum fpiffitudine coniuncta pro-

ficifci demonftrani, omnium optime fan-

guinis miffione fufficienti praecaueri vel

tolli poffe, quilibet rerum medicarum non

ignarus perfpiciet, hinc merito ifta inftitu-

itur, donec plethorae figna cum febre

euanefcant, aut, fi febris adhuc fuperfit,

haec conuenienti ratione poffit expug-

nark

Intermittentes enim febres faepius

omnino tolli aut vna aut repetita venae

fe&ione absque omni alio remedio, obfer-

uationibus fupra addu&tis probatum eft,

Deinde in febribus intermittentibus tunc;

vbi haemorrhagiae confüetae, vt men-

fium et haemorrhoidum fluxus ,- fuppret-

fae funt, fanguinis miffionem neceffariam

effe iudico; quoniam exinde non poteft

non naíci plethora, et fupra addu&tae fue-

runt

DMSOROHIUVNORTRRETINNUTRSECRT .

$

runt obferuationes, qu«ibus »cogfäat,.mag-

no cum fru&u hifce in cafibus venae fec-

li

tionem effe celebratam et hirudines ad

anum adplicatas. '"Tum fanguinis detra-

€tioin febribus intermiktïtentibus eftinftitu-

enda, vbi fanguinis per vifcera -abdominis

eft impeditus et retardatus, vt in hypo-

chondriacis, hyftericis,, haemorrhoida-

riis, grauidis, quia fpasmi et congeftio-

nes et mala ex his oriunda, quibus me-

morata eiusmodi fübiecia funt obnoxia,

febris intermnittentis paroxyfmo redeun-

te augentur atque exacerbantur- . Nec

diffentit a me Fnrp. HogrwaxNvs Oper.

'Fom. IV. Part. l. Sect. L. cap. L obf. et

cáut. &. VIIL. fanguinis per venam fectam

miffo, inquiens; aufferendis quartanae

cauffis directe quidem non refpondet, ni-

hilo tamen fecius, vbi fufpicio eft, fe-

brem ab impedito fanguinis per abdominis

vifcera progreffu fuftentari, vtiin iis, qui

pathematibus hypochondriaco - hyftericis

obnoxiifunt, fluxum haemorhoidalem

antea experti , aut molimina ad hunc per-

* 4

fenti-

6

[ i

fentifcunt, vtiliter vtique vena in pede

pertunditur, adeo, vt vnica venae fectio-

ne quartanam contumacem penitus. dif-

cuffam effe obferuauerim. Quum enim

grauidae tantam non omnes fint pletho-

ricae, venae fectionem, fi quartana cor-

ripintur, non modo ferunt, fed etiam

pofcunt, ne intenfo per fpasmos febriles

inotu vterus ad j praematuriorem exclu-

fionem follicitetur.

Eodem loco paulo

poft FRID. HorFMANNVSs adduxit obferua-

tionem de generofa quadam foemina fan-

macilenta, quinto; menfe graui-

gumea

da, quaeSeptembri, poftquam in noctur-

no frieido nebulofo aere iter feciffet, 1in-

ciditin quartanam, cui praeter confueta

fymptomam vehemens cephalalgia , fum-

ma praecordiorum anxietas, vomendi co-

natus etinquietudo iuncta erant. Medicus

effentiamamaram cum alexipharmaca 1n

paroxysmo et extraeum quotidie ad gut-

tas minimum fexaginta porrexit, eo cutmn

effectu , vt bini (equentes paroxysmi lon-

ge gramua impeterent et. fuperius dictis

pathe-

?

rj

pathematibus intenfiffimüs aei'tüs , ventris

tormina ac dorfi dolores accederent et

abortus planeeffet metus. Fnurp.HoFFMAN-

NI hinc rogatum eft confilium t ex eo

quaefitum : an venae fectioni, quam refor-

midarat primus medicus,locus fit? Ille ve-

ro probe perpenfis circumftantiis eandem

oppido neceffariam iudicavit.Adminiftrata

igitur fuit fequenti poft febrem die et fan-

guis impetuofe exfilit. 'Tum mixturae

nimis calefacienti paulo ante dictae fub-

ftituti funt pulueres temperantes nitrofi

cum emulfione amaleptica. Inde fequens

aroxysmus mitior factus et vfurpatis per

aliquod adhuc dies iisdem demum elec-

tuario fuo antifebrili ex cortice chinae

aliisque compofito parce, fed iterato ad-

hibito penitus abacta fuit febris et matre

et foetu faluis. In Epricrifi fübiunxit,

quod, ficuti tempeftiua íanguinis miffio

grauidis, quae ordinario plethoricae, ad

praecauendum abortum neceffaria eft,

$ta multo magisin iisexvfu fit, quando mo-

] medicamento exae-

"-tu febrili calido ve

* 4

ftuante

7

BERCEUSE TU CU VL E ER

Ituante fangms in vehcmentem orgas-

mum fiue motum inteftinum expanüuum

con )1c1tur.

Feliciter igitur in hac febri-

p

entenon potuit non fuccedere febris cura-

tlo,pofceaquam fanguis fubtractus, calida-

reiecta et furrogata funt, quae aeftum fan-

guinis refhnguunt

Corticemautem chi-

nae grauidis etiam non nocere, fed cir-

cumfpecte datum infigniter prodeffe,

tum hoc,. tum aliis multis. conftat ex-

emplis.

Hactenus Enip. . HorFMANNVSs.

RiveRIVs quoque Obfervat. cent, IV 'obf.

LXXII refert, feptimeftri grauidae duplici

tertiana correptae quater. venam fectam

fuiffe felicifámo fuccetlu. Porro OCCUr-

runt febres intermittentes, quae infolito

ingenti vrenteque calore etatrocibus atque

intolerabilibus capitis doloribus, qui a ni-

mio fangumxs aeftu vel vehementi ad ca-

put congeftione oriuntur, modo cum

delirio coniunctis modo eo incomitatis,

funt ftipatae vel ad continuarum indolem

accedunt, nimium protractae aut dupli-

Catae funt, plane non aut parum inter-

mit-

Iiapncerer s aE

9

mittunt,

In. omnibus huiusmodi fe-

bribusintermittentibus fanguinis detractio

maxime vtilis eft et neceffaria.

Cu-

|

ius rei comprobandae fatis mihi erit

ex tanta teftium nube, quos in fidem hu-

ius veritatis vocare poffem, illuftrem

SENAC, qui mihi eft inftar omnium, te-

ftem citare, qui derecondita febrimn inter-

muittentium natura Lib. H cap. 1F. p. 228.

diferte tradit: vidi faepiffime febres dupli-

ces tertianas vnica venae fectione in ter-

tianas fimplices abiiffe, dimidia ergo huius

febris pars tolli poteft miffo fanguine, fed,

quod non minoris momenti eft, obferua-

tione certa et repetita mihi conítat, pa-

roysmosomnino mitiores fieri: poftquam

miffus eft fanguis, minus vrget calor, par-

cior eft fudoris effluxus, dolor capitis eft

leuior, functiones denique omnium par-

tium melius procedunt.

Addit deinde

laudatus vir fequential. c. p. 230: in con-

ftitutione, quae hic loci vigebat, fcbres

erant duplices tertianae, immo multae

continuarum induebant fpeciem; (ath?e:

1

BG2 OREAGL AE RD

in iis aegri nullum percipiebant lcuamen,

nifi! pofttres aut quatuor venae fecuones) y

in multis ita durus erat pulfus et ita acu-

4

tus dolor, vt quinquies vel fexies venae

fectionem repetere cogerentur medici;

fi ci parcerent, ingens urensque vrgebat

calor, [atroces erant capitis dololes, in

Yere continuas abire folebant febres, at,

poftquam fatislaxata fuerat miffo fanguine

Corporis compagces,

remittebant' breui

omnia fyrmptomata induciasque conce-

dcebant ad alia exhibenda remedia.

Cele-

berrimus WirtiAaM GRawT *) mari cui-

dam medio febris cuiusdam intermitten-

tis calore faneuinem e vena fecta mittere

Coactus fuit, quia eius pulfus valde celer

et vehemens, oculi infammati, mentis

alienationes, capitis dolores valde ingen-

^«

tes :erant;,

[5

que vena fecta ftatim quies

äijl ï: y

fudor aliaeque excretiones, quin

omnes actiones bene fuccedebant

Tllu-

ftris

*) Beobachtungen neber die Natur und Heilung der

FEieber, aus dem Enslifchen nach der zweiten fehr

L

vermehrtel

iusgabe uebexfetzt p. 76.

EERRGISCRUNDSUNSRDSIUOWUNY

ii

ftrisMEgpicvs in febre qaadam intermit-

tente maligna, quae epidemice graffata cft

quamque cgregie defcripfit ", ante om-

nia fanguinem mitti iuflit eo vsque, do-

nec pulfus euaderet mollis, i1dque felici

íucceffu.CeleberrimusDowaArp MoNnRo**)

femper tam in Anglia quam in Germania

obferuando notauit,febres intermittentes,

quae in exercitibus vere anni 1761 grafla-

tae fuerunt et homines robuftos et ple-

thoricos inuaferunt, quarum paroxysmi

valde vehementes fuer unt vel quae pulfum

mpore intermiffionis adhucfebrilem ha-

buerunt comitem,venacíectione magis vel

minus larga et methodo antiphlogiftica

tem-

*) Sammlung. von. Beobachtungen aus der Arzney-

willenfchaft er(tex Band p. 175

iu ) Kriegsarzneywiffenfchaft oder Afbhmdlun(y von den

Krankheiten, welche unter den Truppen im Felde

und in Befatzungen. am gewoehnlichften find, von

Herrn Donald Monro aus dem Enslifchen in das

anzoe[ifchc ueberfetzt und. mit wichtigen Ammïu

kungen vermehrt durch Heun Buguc de Presle

zweiter Band p. 4o3.

12

[ r E

tempeftiue &t initio morbi ad*häbiïa valde

imminutas fuiffe, vt poftea cortex chinae

citius et tutius exhibere poffet, atque hanc

I

medendimethodum nihil damni unquam

aegris intulifle, quid? quod intermittentes

febres ordinatas. neglecta venae fectionein

continuas tutatas fuiffe et corticem chi-

nacadhibitum febres has non depuliffe, fed.

1

potius tieglectis venae fectione methodo-

2

que antiphlogiftica auxiffe, his vero ante

adh?biïis poftea . fugaffe.

H*aeö fpra&fari- placuit occafione fo--

lemnis Actus in honorem

CLARISSIMI MEDICINAE CANDIDATI ;

BENIAMINI

ZEITMANN,

qui, quàmdiu apud nos difcendi caufa

commoratus eft, id fedulo egit, vt ex-

quihtam ac vberrimam fibi colligeret

rerum medicarum peritiam; quam nunc

inhumanigeneriscommodum impendere

geftit. Quibus vero praeceptoribus hanc

quáaque

113;93 docCrinam in acccptis férats

ratione

]

[ i E

13

ratione. vitae fuae fuorumque ftudio-

rum curfum peregerit, his mihi expofuit

verbis,

Ego Beniaminus Zeltmannus natus

fs Francofurti ad IMoenusm. anno willefimuo

feptingentefimo - feptuagefimo, die F. 1II

lamtarü, patreloanne Carolo enefa

urbe' verbi. divini miniftro, et matre Ma-

ria Margarethawa/a Cramer, quos

qareutes optimos per Dei gratiam adhuc

faperftites effe inter anaxima. optimi. INu-

aniuis. beneficia vefero; nan. uon folumn om-

aeum. adhibuere — dülieentiaun ,. vt d. ommi-

bus, quorum denera quevilis aetas capax eft

erudirer , fed etiam n veligione chrifliana,

bene inftruerer.. Gratias Uobzs, aptimi pa-

ventes !. hifce publice ago habeoque maxi-

as pro inmumeris ergo me beueficiis , pro

fummnavefira eszfaz me cura et beneuolentia,

quae ad hodiermun vfque diemmoudum defüt

INil aagis certe. in vobis habeo, quam vt

Deum . vos adhuc per longum temporis fga-

1711777) fmos et incolumes et inihà et germua-

Fre-

gis.ineis fervet

T4.

Ailicieureretepsoi nb

ï 'eguentaui Francofaurti máximo n

- frul&u Gumnafüun, quac/ eius Retlore Pvn-

MANNO flovet eiusque le&liones vt et illas 0j02fz—

4 Coureíloris RaAMBACHIUI ££. Proreíloris

L

«

CHERBIIZUdiuL. C veroeo Deruent,vt acae

demiam jaem"e go[jem, Jeuamune contuli et-

dunc femporis Proretlore Magnifico Perillu-

riEckARDT auno euiliefimo feptingentefümno

ocfogeftio feptimo qmenfe ./Qyzv/z " umeruam

fzzfzyzm academácoruim fin veceytus. Acade-

"ii jludw mzz*mm faciens Illuftris VrRICH

41 h3

,gpraeletizones

l—.*li/

ofoplhiücas, tuuidogicas um

metaphi, /ficas et wuä/mwoäü gicas faumma cum

voluptate et vtilitate frequentaui. .. Beatus

WripeRVRG | mabhefim puram ef applica-

Zau , Hhuftris Svccow Phuyficam theoreti-

co - experimeutalem , Illufiris ExcunonRN

- füfforiam wzmeï/ææm et. literariam e do-

cuit, quo faéto jL;z:JZfs qedicas adii et Tll.

Nicorar gathologiam tam generalem quam

Jpeczaæ a docentem dudzu. ll GRVNER

Fautor. neus a ximus Methodum. dafcendz

anedicinamn , Semioticen,: Therapiam gene-

valem, Methodum formulas coufcribendi et

hifto-

ETODUUSNUUURICDEONEES

p————— H

Ii

duftoriam IMedicinae ene docutt.

.E /mä

etiam Celfum de medicina. interpretantem

audiui maximoque cum fructu difputatori-

um , quod fub eius aufpiciis floret, ger lon-

gumtemporis [patium fïeqazehmuz. Iii. Lo-

pER plufologiam , anatomiam, chirurgi-

aim auamualem et medicam vt e£ avteu obffe-

Zriciaun que docuit eoque duce parturientibus

3n Nofocouuo ducali opemferri vidi et ipfe tuh.

Jil. SrARkE fautor et patronus qmeus opti-

qus, quim alter pater meusque hofpes gue

colendus. golitiam. medicam , phujfologiam,

aateriam. auedicam , theragpiam fpecialem

et aríem obfletriciam «ne docuiz eoque duce

faepius parturientibus opem tuf; quos mon-

qunquam etiam meae curae totas commifit

Collegio eius clinicomaaximo umv fuinterfui e£

hoc im collegio uec mon in praxi fua priua-

z faepiffene al occafftonem. praebust dne

e£ w chàrurgia e£ on curatione qmo borum

dnteraorum. exercendi.

ANunguam. ex u-

fzo, munguam ex auditorio eiuws quft dotiz-

er difcefft. Excellenäg[f Ws FvcHs, amscus

queus qvaecipuus, quesm quunquam obliuifcar

eheuiam

diaeteticmm &t nedicinam . fo-

-

T €li-

16

renfom me docuit. Taudem Exper SCHEN'

&E offeoloiam, Excellentilfunus BaTscu

botanicam et. Claviffunus Lewz hiftoriau

gaturalemanthi tradidit. Ounibusac jz'h oulis

ls praeceptoribus pzzlylzæ ago Zmöeogzzeg& a-

Has maxmiuas.

Nupemme ad nos acceffit et ad vtra-

que examina admiffus eft, in quibus ita fe

praeftitit, vtomnium piaufu atque vnanie

miíuffragio ei fümmi in arte noftra ho-

nores decernerentur eique venia fuam

differtationem inauguralem e cathedra

publice defendendi concederetur.Publicae

huic difputationi dictus eft dies iv Martii.

Solemnem hanc panegyrin vt MaGNIREICVS

AcADEMIAE PRoRECTOR, S. R.I, CourrES

ILLVSTRISSIMI, PATRES ACADEMIAÉ CON

S(JQ.IPTI, ILBJVSTRE(SDAPI'Q-VE EXCELLL—N TIS-

SIMIQVE PROFESSORES , VTRIVSQVE REI-

PVBLICAE PROCERES, GENEROSsISSIMI AC

NOBILISSIMI Cowwin ITONES CETERIQVE

LITERARVM ET BONARVM ARTIVM FAv TO-

nrs praefentiafua folemniorem et illuftrio-

rem reddere velint, officiofe rogo. P, P

SubSieillo Facultatis a. d, 1 Martii woccxc,

(L. S.)

!j

——

EE

—— Á

— À

——

—— AE

MT

;

.

p

j

s

5

5

j

;

/

d

d

P

2l

-€-

pb

It

p*

--

$

nI-cN

at E a

æ.-

2 07 i

I ar

J

u rA

dv

x

A

Av

PA

W

i

E

Fa

-

—— !

A

i. D

s

A t

)&PJ&»

NU

d

NU

t

T

—

LTMT EDOGM

—

À

w

"

E ET

T

n

E

—

of

EE a

m

—

—

»

5

—

*

*

$

*1

^

E

*

Bo

&

LA

EM

4

"

!

1

L

:*

g^

*l

——

r*

-

Z

-

E

$

&

4

-

*s

L]

P o

"d

*

d

Á

p

Af

F

Lj

*4

E

£

Á

r

"-

-

*

$w

&

"

A*

»

lt

EJ

M

a

T

*

À

E

-

"

"

*

-

$

"

"

*

a

E

i

Á

,

»

»

"

-

s

r

:

A

*2

-

$

x

$

"

d

i

—— À

r H a

-

—

——X

EM

I

-Z

Z

Y

] -

X

ORDINIS MEDICORVM IENENSIS .

E

W

3

z

H. T.

]

19

DgCANSVYS

Em

8

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

— D.ERNEST. ANTONIVS|.

17

g

NICOLAI

16

E

CLARISSIMI MEDICINAE CANDIDATI i

ä

E

.BENIAXMINI "ZEITMANN

9

MOENO - FRANCOFVBWTANE

J

e

A D IV M'AR'SE'II

31DCCXC«

u

HABENDA

INDICIT.

g

"n

Praemittitur

dz fanguinäs [/77] zqm 7 febribus z'ntermittmtibm

ä

Particula feptima.

BD

ESDRUTTENSQENEESESGERá EE

JIJENAE

LITERIS GOEPFERTII,

- KW Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

—