Jc79

N 125 11913550 021

IIIIAuIIANNIIII. .

—

2 1U
ingen

.
4
Z 4
: 1 „
.
1
.
⁶
5
4 .
8
.
3
.
5*
. .
„
. .
* . – 4
* . .
—
“
5† . . „ 5
“ 4. „ — — 1

Incipit regimẽ ſanitatꝭ ſalernitanũ excellẽtiſſimũ poſer
natione ſanitatꝭ totius humani gener butiliſſimũ.necnon
a mgro Arnaldo de villa nona ca thelano omniũ medicoꝝ
viuentiũ gemma vtiliter ac m omniũ antiq̃ꝝ medicoꝝ do
ctrinã veraciter expoſitũ.nouiter coꝛrectũ ac emẽdatũ per
egregiſſimos ac medicine artis peritiſſimos doctoꝛes mo/
tiſpeſſulani regentes anno. D. cccc. lxxx. pꝛedicto loco ac/
tu moꝛam trabentes.

Inglon regi ſcripſit ſcola tota ſalerni
9 Si vis incolumẽe.ſi vis te reddere ſanũ
Euraſ tolle graues iraſci crede ꝓphanu
NParce mero.cenato parum.non ſit tibi vanum
Surgere poſt epulas.ſomnũ fage meridianum
Non mictũ retine.nec cõpꝛime foꝛuter anum.
Hec bene ſi ſerues.tulongo tempoꝛe viues

Iſte libellus eſt edit? a doctoꝛiby falernienſibo. in q̊ inſcri
bunt᷑ multa ⁊ diuerſa poſerua tõe ſanitat humane. Et edi
tus eſt iſte liber ad vſũ regis an glie. Et in textu lecto auctoꝛ
ponit octo documẽta generalia ꝓ ↄſeruatõe ſie anitati. de jbr
poſtea ſpẽaliter ꝑ oꝛdinẽ determinabit᷑. Pꝛimũ g̊ͤ documen
tum eſt ꝙ homo. ſanꝰ volẽs viuere debet ab eo remouere g/
nes curas. Nam cure exſiccãt coꝛꝑa exq̃ triſtificãt ſpũs vi/
tales. mõ ſpũs triſtes exſiccant oſſa. Et ſub iſto documento
etiã compᷣhendi debẽt ꝛriſticie.q̃ ſimiliter coꝛꝑa exſiecant et
infrigidãt. maciem ⁊ extenuatõem inducũt.coꝛ ſtringunt et
ſpm̃ obtenebꝛãt.ingeniũ ebetant ⁊ rõnem impediũt. iudici
um obſcurant ⁊ memoꝛiã obtundũt. Ueruntũ aliqui pin/
gues ⁊ carnoſi ſunt.ſpũs adeo nobiles ⁊ calidos habentes
qp eis interdũ bonũ eſt triſtari.vt ſr puũs caloꝛ ebetet᷑.⁊ coꝛpuſ
aliqualiter ma ceret᷑. Secundum docu mentũ eſt nõ iraſci.

Pꝛimo.qꝛ ira ſimiliter coꝛꝑa exſiccat.cũ ipa ſumme ſingnla
1

nedr ſuꝑcalefaciat. Nimia ãat calefactio ſiccita tẽ in ducit.

eſte uic.j.Ooc.iiſc.. Scdᷣo qꝛira ꝓpr feruoꝛẽ coꝛdis om̃s

actꝰrõnis ↄfũdit.Aduertẽdũ tñ eſt ꝙ qdã frigidi ſũt ⁊ male
ficiati.qͥbo interdũ ira ſci pdeſt in regimie ſan itatꝭ.vt in eis
caloꝛ excitet᷑. Tertiũ eſt.pa rcevti potuvini.nimia em̃ reple/
tio vini ſomnolẽtiã pigritiã debilitatẽ mẽbꝛoꝝ.debilitatem
ſtomachi ⁊ mita alia his ſi ilia ĩducit. de qͥb poſteromag pa
tebit. Quartũ eſt. paꝝ cenare.qꝛ nimia noct᷑n a repletio do/
loꝛẽ in vẽtre iqucit ac inqͥetudinẽ inſomneitate? anguſtiaz
ꝓut maifeſta pʒ exꝑietia.⁊ infer? magꝭ declarabit᷑. Ou ĩtũ ẽ.
ſurgere poſt cibũ ſũptum.quod facit ad digeſtionem .pꝛop
terea ꝙ cibũ ſũptũ facit deſcẽdere ad fundũ ſtomachi in q̃̊
viget vᷣt digeſtiua. Dextũ eſt.nõ doꝛmire pꝰpꝛãdiũ.cuiꝰ do
cuimẽta poſtea tãgũt᷑ in textu ibi. Febꝛis pigricies. Septi/
mũ eſt. nõ diu rtinerevꝛinã. Exnimia eĩ vꝛi ne retẽtõe aliqñ
ſeqͥt᷑ difficultas migẽdi aut oĩno ꝓhibitio a mictu.vt teſtat᷑
ui. xix.ĩ trac.ij.c. ð difficulta tevꝛine. Silr ex nimia reten/
tõe fecali pła pueniũt nocumẽta. Indurãt᷑ em̃ feces in inte
ſtinis ꝓpt᷑ ↄtinuã ſuctionẽ venaꝝ meſ- eraicaꝝ cum inteſtinis
ↄtinuataꝝ omnẽ humiditatẽ a fecibboſi ugẽtiũ.⁊ ſic remanet
ſicce. Difficil exitꝰ inteſtina opilãs.ad quã opilatõʒ ꝓpt ven

toſitatẽ.eductõis phibitõeʒ ⁊ aliaꝝ ſecũ aceruatõeʒ ſequũt᷑

nocumẽta ĩ textu poſteriꝰpoſita.ibi Spaſmꝰ⁊c. Octauũ ẽ.
nõ foꝛtit cõbpmere anũ.ex h̊ em̃ ſeqͥĩ tenaſmon ſiue exitꝰlon/
gaonis. Ulteriꝰſubdit autoꝛ qoĩa iſta debite ↄſeruãs lögo
tꝑe ſanꝰ viuere poterit. M
Si tibi deficiant medici.medici tibi fiant.
Hec tria.mens leta.requies.moderata dieta
Aultoꝛ in h̊ paſſu tãgit tria remedia generalia ꝓↄſerua/
tione ſanitatꝭ nat᷑e hũane pcipue ipoꝝ nobiliũ. Pꝛimũ eſt
wqꝙanimhoiĩs debet eſſe letꝰꝛ gaudẽs.cũ leticia ſiue gaudiũ
etatẽ floꝛidã facit.hoĩem in iuuẽtute ↄſeruat. vᷣtutẽ ↄfoꝛtat.
vitã ꝓlõgat.ingeniũ acuit.⁊ ad ſingulos actus hoĩem abi/
lioꝛẽ reddit. Et debet iſtud gaudiũ in regimine ſanitatꝭ ↄue

nies eſſe tꝑatũ ⁊ nõ exceſſiuũ.qꝛ exceſſiuũ ſincopim ⁊ moꝛ
tẽ inducit.⁊ maxie gaudiũ ↄpetit hisqͥ młtũ curãt ⁊ ſoliei
tudib deſtruũt᷑. Et pᷣt ĩ ipᷣis ð nouo acqri ꝑvſũ cibi ⁊ vini
delectabiliũ.⁊ dimiſſiõe eoꝝ q̃ triſtitiã inducũt.⁊ inhĩtare
cũ ſibi dilectꝭ⁊ ſiłib.qͥbovꝰtꝰↄfoꝛtat᷑teſte Aui.x.ĩ.c.ð caſu
vᷣtutꝭ ſubito ſic dicẽte.Et ſcias ꝙᷣtꝰaugmẽtat᷑ ciboꝛ vino
fubtili ↄueniẽtibo.⁊ odoꝛibobbonis.ex traqllitate ⁊ gaudio
2 dimiſſiõe eoꝝ q̃ ↄtriſtãt ⁊ rixari faciũt.⁊ renouatõe rertẽ
amabiliũ. ⁊ hiĩtatõe cũ dilectꝭi. Scðm eſt trãqͥllitas animi
Nobiles eĩ ꝓp᷑ nimis maſs et diuerſas curas q̊s habent
piꝰledũt᷑ceterꝭ parib q; ͥ mediocres ſũt. Inqͥ etatio vero
mẽtꝭ ſomnũ maxiĩe impedit qͥ nobilibo ſũme vtilis ẽ.qͥ cõi/
ter nate ſicce ſũt atq; colerice.qͥbꝛ ꝑmaxĩe ſomnꝰ eſtvtilis.
TLCertiũ eſt moderata dieta.i.moderata ſũptio cibi ⁊ poxꝰ.
NHocumẽta vᷣo ſuꝑflui cibi ⁊ potꝰpoſtea dicemꝰ

Lumia mane manꝰ ſurgẽs gelida lauet aqua.
NHac ulac modicũ pergat.modicũqʒ ſua mẽbꝛa
Extendat.crines pectat.dentes fricet.iſta.
Cõfoꝛtant cerebꝛũ.cõfoꝛtant cetera membꝛa
Lote cale.ſta pꝛanſe vel i.frigeſce minute.

In ſ”̊ͤ textu autoꝛ ponit ſex docum̃ta qba cerebꝝ ↄfoꝛtat᷑
et ſiłr ſingła coꝛꝑis mebꝛa.Pꝛimũ ẽ.poſtq; hõ ð mane ſur
rexerit dʒ lauare oculos in aq̃ frigida.mũdari eĩ debẽt vt
ab eis remoueãt᷑ immũdicie palpebꝛis adherẽtes ⁊ circa
oculos exiſtẽtes.ne ab ipᷣis oculi coꝛrodãt᷑.Et iſtð fatꝭ in/
nuit Aui.ĩ trac.ca.ð remẽoꝛatõe ↄᷣuatõis ſanitatꝭ oculi.?
remẽoꝛatõe eoꝝ q̃ nocẽt ipᷣi.vt dic.Ex eis ãt q̃ abſtergunt
oculũ ⁊ acuũt ipᷣm ẽ ſubmergi in aq̃ clara ⁊ aꝑire oculũ in
ca.Et idẽ vult trac.iiij.c.de cura debilitatꝭ viſus.dicens.
Et ingredi aquã clara viridẽ ⁊ ſubmergi ĩ ea ⁊ aꝑire ãbos
oculos ĩ ea ſᷣm qntitatẽ q̃ poſſibile eſt.eſt exeis q̃ ſeruãt ſa
a 3

nitatẽ oculi ⁊foꝛtãt ipᷣm ⁊ ppe l inuẽtnte.

geulimag vulan ri ĩ
ↄfuat᷑ ſuo ſili.vt dic̃ Aui.i.l.c.i.Et iõvult Bali.ĩ t ne
ne illo. Qalidie dioꝛih indigẽt adiutoꝛijs. frigidio/
fA frigidioꝛibo.ſʒ ſic ẽ.ſi oculi ſũt frigide nat᷑e.dᷣ
lauari aq frigida q; calida. Scom ẽ. ꝙhõ dʒ lauare manꝰ
qꝛ ſũt inſtrumta qbo m

nſtrun ũdãt᷑ oꝛgana ꝑ qᷓ exeſt ſuꝑfſuitates
cerebꝛi.vt ſũt aures.oculi.nares.Et ̊ ob h̊ manꝰ dñt eſſe
aqᷓ frigida q; ĩa qa lo/

tio manuũ in aqᷓ calida generat vermes ĩ vetre.et h̊ ſpẽalit
pũmodo manꝰĩ aq calida lauant᷑ pꝰ ſũptõeʒ cibi.vt innuit
Aui.xvj.ĩ trac.v.c.j.vbi agit de vermiba ĩ vẽtre genitꝭ. Et
rõ eſt. qꝛ ꝑ lotionẽ manuũ ĩ aq calida pꝰ ſũptõʒ cibi trahit᷑
* alis igeſtio ĩ ſtomacho ad extra.q̃re im/

poſtq; hõ ſurrexerit a ſomno dʒ paulatim incedere ſiue ſe
mouere. Cuicã eſt vt ſuꝑfluitates pᷣme ⁊ ſcdᷣe digeſtionũ
q̃ ſũt feces ⁊ vꝛina deſcẽdãt ⁊ pᷣparẽt᷑ facilioꝛi euacuationi
Quartũ ẽ.ꝙ poſtq; hõ ſurrexerit a ſomno dʒ extẽdere ma/
nus ⁊ pedes ⁊ alia mẽbꝛa. Cuiꝰcã eſt.vt trahãt᷑ vitales ſpi
rit'ad mẽbꝛa exterioꝛa.⁊ ꝑ h̊ ſubtiliãt᷑ ſpũs cerebꝛi.Quĩtũ
ẽ ꝙdz crines pect᷑e Cuiꝰ cã ẽ.vt aꝑiant᷑ poꝛi ꝑ h̊ capitis et
exeãt va poꝛes cerebꝛi derelicti pꝰſomnũ⁊ ſubtiliẽt e ꝰſpũs
ñvſus pectinis młtum ↄfert viſui ⁊ maxie ſeſibe ꝓdeſt.
ñ dic Aui.tertia.ĩ trac.iiij.ca.de cura debilitatis viſus.
Admiſtratio pectinis ſuꝑ caput iuuatiua ẽ ⁊ↄfert ꝓpᷣe ſen
ſibo.q̃re oʒ admiſtret᷑ oĩ die multotiẽs ai attrahit vapo
res ad ſuꝑioꝛa ⁊ mouet eos a ꝑte oculi. Sextũ ẽ.ꝙ hõ dz
mũdare ⁊ fricare dẽtes. Cuiꝰ cã eſt.qꝛ ĩmũdicies dentiuʒ
eſt cã fetoꝛis anhelitꝰ Silr a dẽtibo ĩmũdis ſpũs immũdi
eleuãt᷑ad cerebꝝ ipᷣm ꝑturbãtes. Pꝛetea.cõmixtio limoſi/
tatꝭ dẽtiũ cũ ipᷣo cibo ad ſtomachũ miſſa ẽ cã coꝛruptiõis
cibi in ſtomacho. Modũ ãt ↄfuãdi ſanitatẽ dẽtiũ et boni
tatẽ oꝛdoꝛis eoꝝ tãgit.Aui.vij.ĩ.c.de ↄſᷣuatõe dẽtium ſub

—

—

his vᷣbis. Et ex eo ↄfuãt ſanitatẽ dẽtiũ eſt vt colluat᷑ os
in mẽſe bis cũ vino in q̊ decocta ẽ radix titimalli.Eſt eĩ p/
ueniẽs advltimũ ĩ faciẽdo bonñ odoꝛẽ.⁊ nõ aduenit faci/
enti illð doloꝛ dẽtiũ. Ulteriꝰautoꝛ ĩ vltio vᷣſu ſubdit aliq̃
pᷣcepta generalia. Pꝛimum eſt ꝙ hõ lotꝰſtupha vel balneo
dz ſe teneꝛe calidũ.qꝛ tũc poꝛi ſũt aperti.⁊ ſic de facili frigꝰ
poſſz ſubintrare.⁊ maᷓ nocumẽta coꝛꝑi inferre.Aliud eſt
ꝙ poſtq; hõ ſũpſerit cibũ dʒ modicũ ſtare.vt cibo ꝑfctẽ de
ſcẽdat ad fũdũ ſtomachi in q̃ cõplet᷑ digeſtio.deinde lente
ambulet ⁊ nõ foꝛtiter.ne ꝓpt᷑ motũ foꝛtem caloꝛ trahat᷑ ad
tes exterioꝛes.⁊ ꝑ ̊ͥ impediat᷑ cibi digeſtio. Aliud ẽ ꝙ hõ
figicbdeber cauere ne ſubito ſe calefaciat.ſed paulatim
a ſunt.vt dicẽ̃ Bali.in commẽto illiꝰ canonis
multum ⁊ repente. r

4

Sit bꝛeuis aut nullꝰ tibi ſomnus meridianus
Fcbꝛis.pigricies.capitis doloꝛ atqʒ catharrꝰ.
HPec tibi pꝛoueniũt ex ſomno meridiano.

In ꝗhtextu tangit autoꝛ quattnoꝛ nocumenta q̃ ꝓueni/
unt ex ſomno facto poſt pꝛandium. Quoꝝ pmum eſt ꝙ ex
ſomno meridiano ſolet ſequi febꝛis.quod aliqui putant
verificari de febꝛe ꝓueniente ex opilatiõe.cauſam iſtius fe
bꝛis reddẽtes.qꝛ tꝑe diei caloꝛ et ſpũs mouent᷑ ad exterio/
ra.⁊ ſic virtus digeſtiua in die eſt debilis.Digeſtio em̃ ꝑ/
fecta eſt quando caloꝛ et ſpiritus ad interioꝛa mouentur.
pꝛopter quoꝝ motum caloꝛ naturalis incenditur. Et ſic
tempus noctis eſt tempus perfectionis digeſtionis. In/
digeſtio enim et cruditas humoꝛum eſt cauſa opilatiõis.
que opilatio eſt canſa febꝛis.ſᷣm Au icennã in.iiij.in plu/
ribus paſſib. Scom nocumentũ eſt pigricies q̃ ex eadem
3 4ℳ

„*

„ 2 .

cauſa videt᷑ oꝛiri.Ex materia em̃ indigeſta ⁊ groſſa.groſſi
eleuãt᷑ ſpũs qͥ moti ad mẽbꝛa coꝛꝑis guedinẽ coꝛꝑi indu⸗/
cũt.quẽadmodum ſpũs ſubtiles ⁊ leues leuitatẽ animi et
coꝛpis inducũt.Tertiũ ẽ doloꝛ capitꝭ qͥ etiã ex eadẽ cãl ꝓ/
nenirevidet᷑. Ex cibo eĩ indigeſto ĩ ſtomacho eleuãt᷑ gro ſſi
ſpũs cerebꝝ ꝑturbãtes qͥ ſpũs ſũt cã diſcoloꝛatõis etiã fa
ciei qñ ad cutẽ mouẽt?᷑.qꝛvbi ẽ materia groſſa.neceſſe ẽ qͥc/
qͥd ex tali matia diſſoluit᷑ eẽ groſſũ.vt innuit Gali.ĩ cõmẽ

co ulãphoꝛiſmi. Et qͥ creſcũt.ſic inquiẽs.Quicqͥd em̃ de

ꝗ̃libʒ re diſſoluit᷑ei vñ diſſoluit᷑ neceſſe ẽvtaſſiłet. Quar/
tũ nocumẽtũ ẽ catarrꝰ.qͥ ſitr ex eadẽ cã viðꝛ oꝛiri.ſ.exreu/
mate. Reuma eĩ ðꝛ oĩs flux materie ð mẽbꝛo ad mẽbꝝ ĩq

cũq; ꝑte coꝛꝑis fuerit.ſʒ m qad diuerſas ꝑtes coꝛꝑis flu

it. diuerſa ſoꝛtit᷑ noĩa. Oñ eĩ mouet᷑ ad pect?ſiue ad mẽbꝛa

ſpũalia.vieʒ ad pulmonẽ.ðꝛ catarrꝰ Sʒ qñ fluit ad fauceſ

ſiue ad colatoꝛiũ palati.ðᷣꝛ bꝛancꝰ.Et qñ fluit ad nares ðꝛ
coꝛiʒa. vt hẽ in iſti vᷣſibs. Si fluat ad peco dicat᷑ reuma ca/
tarrꝰ. Ad fauces bꝛãcꝰ. ad nares dico coꝛiʒaʒ. Pꝛeter tñ pᷣ
dictoꝝ nocumẽtoꝝ cauſas narratas alie pñt aſſigri magꝭ
efficaces. Eauſa nãq; pᷣmi nocumẽti.ſ.febꝛis q̃ aliqñ ẽ effi
mera. aliqñ putrida.eſt febꝛis qͥdẽ effimere retẽtio fuligi/
nũ in ſomno diurno.q̃ꝝ reſolutionẽvigilia facere ↄſueue
rat. qbo aceruatꝭ ⁊ ſpiritibo admixi in eis accẽdit᷑ caloꝛ ex/
traneꝰ cauſãs febꝛẽ effimerã Febꝛis vᷣo putride.putrefac/
tio humiditatũ młtiplicataꝝ er ſomno diurno ad coꝛ ef/
fumãtiũ. Scðdᷣm vᷣo nocumẽtũ.ſ.pigritia ↄtĩgitꝓpt humi

ditates ꝑ ſomnũ diurnũ retẽtas circa m uſculos coꝛdas et
iũcturas.qbo roꝛpeſcũt ⁊ tarde reddũt᷑ ad ſolitos motus.
Tertiũ vᷣo nocumẽtũ ex ſiłi cã oꝛit᷑.ſ.ex humiditatiba ⁊ va/

poꝛib ꝑ ſomnũ meridianũ retentꝭ. 4 moti ̈ſus caput ⁊ ce
rebꝝ. doloꝛẽ ingerũt. Quartũ vo nocumẽtũ vicʒ catarrꝰ.

q̃vniuerſalit᷑ ome reuma ſignificat᷑ ↄtigit ꝓpterea.qꝛ vopo
res ⁊ fumi qui vndiq; ꝑ cutẽ hoꝛa vigiliaꝝ reſolui ſolẽt in

ſomno diurno ad caput tendũt.vbi inſpiſſati recidũt inte

rius reumatizãtes. Aui.ãt in.j.c.fen.iij.do.ij.c.ix.alia ſuꝑ
agddit nocumẽta ſomni diurni.q̊ꝝ pᷣmũ ẽ generare egritu/
dines humidas.vt guttas ⁊ paraliſes ex retẽtõibo hũidita
tũ q̃ de die mag reſolui ſolẽt. Scdᷣm eſt coꝛruptio coloꝛn
faciei ꝓpt᷑ humiditates aqſas vꝛine ſiłes in ſãguie multipli
catas ex ſomno diurno.rſolui ſolitas tꝑe vigiliaꝝ.q̃ ad fa.
ciei cutẽ cũ ſãguĩe expulſe reddũt eã tumidã ⁊ declinãtem
ad citrinitatẽ. Tertiũ ẽ generatio ſplenis.i.ſplẽtice paſſio
nis in diſpoſitꝭ ad eã.Cuiꝰcã eſt retẽtio humoꝛꝭ groſſi me
lancolici in ſplene ex ſomno diurno.ſic eĩ iunãtvigilie mo
tũ ⁊ libeꝝ trãſitũ hꝰgroſſi hũoꝛis ꝑ cãnales ſtrictos cũ ca
loꝛe diei vias aperiẽte.ſic ſomnꝰimpedit maxie diurnꝰ. cũ
tũc inſtet hoꝛa ſᷣm plurimũ traſit?melãcolie ꝑ cãnales ſu/
os.⁊ ma xie ꝑ illũ cannalẽ.qꝛ ſplen trãſit ad oꝛificium ſto/
machi gra puocatõis appetit?ꝑ quẽ ſplenis ſuꝑfluitas e/
mũdari ſolet.Nõ em̃ ↄuenityvt ð nocte ꝓuocet ſʒ ð die po/
tius appetitũ cibi. Quartũ eſt relaxatio nernoꝝ ſeu remol
litio eoꝝ.Cuiꝰcã ẽ ꝓhibitio rſolutõis hũiditatũ quã face
re ſolẽt vigilie diurne q ĩteriꝰretẽte neruos imbibũt Qui
tũ eſt d ebilitatio apetit.Cui cã eſt ꝓhibitio reſolutõnis
q̃ eſt pma cã famis.Alia cã eſt repletio ſtomachi ex fumis
vapoꝛibo ⁊ humiditatiba remolliẽtibo ⁊ ſaturãtib oꝛificiũ
ſtomachi. Sextũ eſt generatio apoſtematũ.Cuiꝰcã eſt.qꝛ
ſuꝑfluitates ꝑ ſomnũ diurnuʒ młtiplicate colligũt᷑ ſepe in
aliqᷓ mẽbꝛoꝝ.⁊ ipᷣm intumeſcere faciũt.Etvlter di. Aui.
ꝓ due de potioꝛibo cauſis ꝓpt q̃s nocet ſomnꝰdiurnꝰ ſunt.
pma qͥdẽ.qꝛ cito interrũpit ppterea ꝙ caloꝛ diei trahit ver
ſus exterioꝛa caloꝛẽ coꝛꝑis.⁊ ecõtra ſomnus ad interioꝛa.
vñ mot puenit agitatiuꝰ.⁊ iõ cõſulit᷑ tũc doꝛmire volẽtibo
qꝙ in vmbꝛa doꝛmiant ⁊ in tenebꝛoſo loco.ſcdᷣa vᷣo ꝓpterea
reddit natam ſtupidã ⁊ q̃ſi ꝑterritã retrahẽtẽ ſe ab eo in
4 erat ſcʒ a digeſtiõe cibi. Aduertẽdũ tñ ẽ ꝙ lʒ ſomnꝰdiur/
nus generalit᷑ vituꝑet᷑ ⁊ nocturnꝰↄmendet᷑.ex diurno tñ il
le minꝰ vituꝑat᷑.qͥ a mane ẽ vſq; ad tertiã.ſ.ab oꝛtu ſoł vſq;

W

ad tertiã poſt ipᷣm. Juxta illð ypocratꝭ pnoſticoꝝ ſcdᷣa di/
cẽti. Somnꝰvt moꝝ ẽ ↄueniẽs ⁊ natal vt noctẽ ñ effugiat
7 diẽ nõ ĩpediat ẽ laudabił.õriꝰvᷣo eſt impꝛobãc.minꝰ tñ
li a mane vſq; ad tertiã tenuerit.OQuãq; tñ ſomnꝰdiurnꝰ⁊
meridianꝰintm̃ a pᷣmis medicine inuẽtoꝛib deteſtet᷑. mo/
derno tñ tꝑe nõ oĩs ſomnꝰdiurnꝰeſt vituperãdꝰ.⁊ ꝓpꝛie ſi
in eo qnq; ↄditões obfᷣuãt᷑ vt vult bartruciꝰ.Pꝛima eſt vt
ſit ↄſuetus.ſcdᷣa vt nõ ſit illico ſupᷣ cibũ.tertia vt nõ ſit ca
pite depᷣſſo.q̃rta vt nõ ſit lõg.qͥnta vt nõ fiat ab eo ſubito
ſtupida ⁊ repẽtina exꝑgefactio.ſʒ moꝛoſa. L

Ouattuoꝛ ex vento veniũt in ventre retento
Spaſmꝰ.idꝛops.colica.vertigo.quattuoꝛ iſta.

In ſ̊ textu autoꝛ ponit q̃ttuoꝛ nocum̃ta pueniẽtia exre
tẽtione vẽtoſitatꝭ ĩ coꝛꝑe nr̃o.Quoꝝ pmũ ẽ ſpaſmꝰ Cuius
cã eſt.qꝛ vẽtoſitas retẽta ſepe capit raptũ ad iũcturaſ.⁊ ner
nos ipᷣos replẽs.exq̃ꝝ repletõe ſeqͥt᷑ ißoꝝ ↄtractio q̃ vocat᷑
paſmꝰ. Et ab Aui.ij.in.c.de ſpaſmo.ſpaſmꝰſic diffinitur.
Spaſmꝰ?eſt egritudo neruoſa:.q̃ mouẽt᷑ lacerti ad pncipia
bediẽtes ſũt ĩ dilati 2 Et iſte ſpaſmꝰẽ duplex
à qda eſt ex repletõe in q̃ mebꝝ abbꝛeuiat᷑ ⁊ ingroſſatur
ꝓpt᷑ rè implete.ſic coꝛiũ aut coꝛrigia cũ ẽres implẽs abbꝛe
uiat᷑ ⁊ ingroſſat᷑.⁊ iſte ſpaſmꝰfit ſubito.Alius eſt ex inani/
tione in q̊ hilõgitudo ⁊ latitudo ⁊ minoꝛat᷑ mẽbꝝ ſcdðᷣm
lõguz ⁊ latũ.ſicẽ in ꝓꝑgameno.cum apponit᷑ igni fit ↄctio ᷣm
lõgũ ⁊ latũ.⁊ iſte ſpaſmꝰfit paulatim. Scm nocum̃tũ eſt
ydropi.q̃ ẽ moꝛbo materiał cauſat ex re frigida plurima
ingrediẽte ⁊ inflãte mẽbꝛa aut loca partiũ.in qͥb regimen
id eſt.d igeſtio ciboꝝ fit ⁊ hũoꝝ.vt dicit bartruciꝰ. Idropi
ſis em̃ nõ generat᷑ niſi cũ ſãguis nõ generat᷑ vt dicit Gali.
ſexta Rticnis amphoꝛiſmoꝝ in cõmẽto illꝰ. Emoꝛroides
ſananti antiq̃s.Et eſt triplex ydropiſis.ſcʒ vpoʒacha:aſcli

kes 1 timpanites.⁊ de timpanite intelligit᷑ iſtð ſcᷣm nocu
mentũ. Zumpanite em̃ vt dicit bartrucifit a mala cõple/
xione frigida ſtomachi ⁊ epatꝭ ꝓhibẽte cibũ trãſmutare in
chilũ ⁊ hũoꝛẽ benignũ aut ſãguineũ.q̃re ↄuertit᷑ in rem vẽ
toſam q̃ dũ nõ expellit᷑ ꝑ eructuatõeʒ aut aliũde opilatõne
viaꝝ ꝓhibẽtevł vᷣtute expulſiua vel ſeq̃ſtratiua ſeu ſuꝑflui
tatũ debili exiſtete colligit᷑ int ciphac ⁊ mirach vẽtri ⁊ cau
ſat vdropiſim. Tertiũ nocumẽtũ eſt colica qᷓ eſt egritudo
Multũ doloꝛoſa.facta in inteſtino dict
de inteſtinis groſſis.quẽadmodũ ylia
roſa facta in inteſtino gcili dicto vlion.⁊ fiũt iſte egritudi
nes ſepe exvẽtoſitate incluſa ĩ dictꝭ iteſtinis. Quartũ no/
cum̃tũ ẽ vᷣtigo⁊ ẽ egritudo cũ q̃ videt᷑ hõi oĩa voluant᷑ in
girũ.Cuiꝰegritudĩis cã eſt vẽtoſitas ad cerebꝝ mota q̃ ꝓpt
ceiꝰin cerebꝛo motionẽ vertiginẽ facit.Et iſta q̃ttuoꝛ nocu
mẽta cũ qbuſdã alijs pulcre ↄmemoꝛat.Aui.xviij.ĩ.c.ð re
us q̃ nocẽt colicꝭ dicẽs.Et ſcias ꝙretẽtio vẽtoſitatꝭ młto
tiẽs facit accidere colicã.ꝓptea ꝙ ſubleuat eã ⁊ repmit ip⸗/
ſam. iita vt aggreget᷑ res vna ⁊ ꝙ facit accidere debilitatẽ in
inteſtis. Et qñq; ꝑducit illð ad ydropiſim. Et qñq; gene/
rat tenebꝛoſitatẽ ⁊ viſus vᷣtiginẽ ⁊ epilẽſiã.Et qñq; retinet
I iũctura.⁊ facit accidere ſpammiů.

Ex magna cena. ſtomacho fit maxima pena
It ſis nocte leuis.ſit tibi cena bꝛeuis

In h̊ textu autoꝛ ponit vnũ documentũ ꝓ ↄſeruatõe ſa
nitatis dicens.qꝙ hõ in cena debet eſſe ſobꝛi ⁊ ſe nõ multũ
cibo replere.qꝛ nimia repletio nocturna inducit impedi/
mentũ ſomni.toꝛtionẽ ventris.inqͥ etudinem coꝛꝑis puſtu
las in facie.grauitatẽ capitꝭ ĩ mane.⁊ maliciã oꝛis.Oubiũ
iam inciditvtꝝ maioꝛ quãtitas cibi ſit ſumenda in pꝛãdio
q; in cena. Pꝛo cuiꝰdeciſione aduertendũ eſt ꝙ fᷣm diuer/
ſitatẽ coꝛpoꝝ.maioꝛ aut minoꝛ ijntitas cibi ſumẽda eſt in

pꝛidio q;ᷓ in cena.qꝛ coꝛꝑa ant fũt in moꝛbũ decidẽtia.ant
ſub latitudĩe ſanitatꝭ. Si in moꝛbũ deciderĩt.aut cũ hũo
ris vicio aut ſine hũoꝛis vicio.Si ſine hũoꝛis vicio.ſic eſt
mag cenandũ. Curõ eſt.qꝛ nat᷑a in talibo ſolũ eſt ciboꝛũ
digeſtioni intẽta.nõ ãt ſuꝑſtuitatũ maturatõi.carẽt eĩ eis
ꝓyſi eũ hũoꝛis vicio patiãt᷑ ↄueniẽtiꝰeſt pꝛãdio maioꝛe.vñ
Aui.in tertio in trac.v.c.de cura epilẽſie. Ille cuiꝰ ↄſuetu
do nõ tolerat vt ſemel reficiat᷑.diuidat cibũ ſuũ qͥ ẽ minoꝛ
refectõe ſua in triba ꝑtibo.⁊ ſumat duas tertias in pꝛãdio⁊
tertiã in cena pꝰexercitiũ ſubtile Rõne ſic ꝑſuadet᷑.qm̃ illo
tꝑe ꝓq̊ nat᷑a debilis iuuat᷑ ĩ digeſtõe caloꝛe ſolariviuifico.
⁊ reſoluũt᷑ampliꝰſuꝑſtuitates ãplioꝛ ſumẽdꝰeſt.̊ ãt magꝭ
ſit in pꝛãdio q; ĩ cena.̊ ⁊c̃. Pꝛeterea ĩ die caloꝛ vitalis ad/
eſt ſolarꝭ⁊ lucꝭ digeſtiuꝰcũ ſit vite pᷣncipiũ.q̃re ad digeſtio
nem diurnalẽ tũc duplex oꝑabit᷑ calidum. nocte vero non
Et etiã nocte natura magꝭ eſt circa ſuꝑfluoꝛum digeſtio
nem in talibo intenta.non eſt & impediẽda multa ciboꝛum
exhibitione. Quauis em̃ caloꝛ in pleriſq; foꝛtificet᷑ in no/
ete ſpirituũ retractione ⁊ ſomni reductõne.nõ tñ pᷣt hmõi
caloꝛ duo.vt alimentũ ⁊ ſuꝑfluitates digerere. Conuenit
ſtaq; in his cenã bꝛeuiare.Si vero hmõi coꝛꝑa ſub latitu
dine fuerint ſanitatis.aut ſunt ſufficiẽter ſana robuſta ſu/
perfluitatibo ſenſibilibo carentia. cum om̃ es expellantſua
via. vt athlete.⁊ hos expedit cenã maioꝛare.Tum qꝛ nata
eoꝝ nocte ſolũ eſt digeſtioni ciboꝝ intẽta.⁊ nõ ſuꝑfluoꝛuʒ
maturationi.cũ illis fere careãt. Tum qꝛ ſolũ robur coꝛ/
poꝛis intendũt.ꝗð ⁊ nocte acqͥrimagis.cuʒ amplioꝛ fſiat
ſanguificatio diſtributio ⁊ ſpirituũ in his generatio. Si
it coꝛꝑa fuerint a dicto temperamẽto et roboꝛe diſtantis.
ſicut ſũt plurima vſq; in egritudinẽ nũc deuenientia.talia
aut exercitant᷑ exercitio foꝛti ↄtinuo ⁊ vehementi aut nõ.ſi
ſic.vt ſunt victum manibus querentes.melius eſt eis pꝛã
dium ſuꝑ cenam maioꝛare. Cuius cauſa eſt.qꝛ alimentũ
nõ ſolum expetit pter nutrire.ſed ꝓpter bumectare mebꝛa

ac irroꝛare ne arefiãt ex foꝛti motu.⁊ reſiſtat reſolutioni ca/
ldꝛis.pter qð opoꝛtet plus cibi exhiberi inpꝛandio.neq; p
pter exercitium talia coꝛpoꝛa ceſſant ab eoꝝ digeſtiõe. cum
ita ſint ↄſueti. Vſus em̃ eſt res pꝛeter naturam. Eſt ⁊ caloꝛ
vehemẽs ꝓpter exerciti um potẽs ſuꝑ digeſtiõem in eis.pꝛo
pter quod videmeos ter ĩ die cum appetitu comedere ⁊ bñ
digerere. Si aũt nõvtant᷑ foꝛti ⁊ laboꝛioſo exercitio conti/
nue ſicut pᷣdicti. dupliciter illud euenit. qꝛ aut ſolum qũq;

vtunt᷑ exercitio foꝛti ⁊ laboꝛioſo ⁊ nõ ↄtinue.aut ſolũ vtunt
exercitio debili.cum q ſtar multiplicatio ſuꝑffuitatum. Si
vtant᷑ exercitio plurimo foꝛti ⁊ laboꝛioſ. oꝓpter occupatões
neceſſarias iĩ vita⁊ ad ſalutẽ.ſiẽ ciuiles viri qᷓ ples circa bo/
na foꝛtune negociãtes ad ſalutẽ interdũ exercitio foꝛti ⁊ la
boꝛioſo mouent. vt diu eq tãtes vel itinerãtes aut aliud q̃d/
dam foꝛtiꝰa ↄſueto agẽtes exercitio. Et his vtiliꝰ eſt cenam
ſuꝑ pꝛandiũ ampliꝰaugere. Cuius rõ eſt. qꝛ ſi tales pꝛãdiũ
augerẽt cum nõ ſint cõſueti adeo foꝛti ⁊ laboꝛioſo exereitio
agitarivt poꝛes ipſoꝝ.iam coꝛrũperer᷑ digeſtio.ma oꝝ hu/
moꝝ generatiua. Item/ꝓpter motũ ſuꝑfluũ caloꝛ hoꝝ diſte
minatõe eſt debilitatꝰ.cuiꝰqͥdem vnitio qᷓ magis nocte fit q;
die potiſſima eſt foꝛtitudinis ⁊ digeſtiõis cauſa.q̃re in cena
inſtante nocte almẽtũ ampliꝰ pᷣt admiſtrari. Item iſti bpᷣus
nõ laboꝛioſo vtebant᷑ exercitio.⁊ ſic coꝛpꝰeoꝝ humiditatibꝰ
plenũ eſt qͥb ⁊ paruo cibo ſufficienter pᷣt reſiſti reſolutiõi et
exſiccationi factꝭ ꝑ motũ in die occurrentẽ. Si vᷣo paucis
debiliby exercitijs et paruis occupatõib⸗ invita vtant᷑. pᷣci/
piendum eſt ipſis meliꝰpꝛãdere qᷓ; cenare. Et declarat᷑ iſtð
ſicut in coꝛꝑiba nũc egrotantiba apparuit. Cum em̃ hi ſunt
debilis digeſtionis. vt plurimũ iuuant᷑ ꝑ caloꝛem ſolis et
lucem. valdeviuificos. ↄfoꝛtant᷑ em̃ inde ſpũs ꝓpter ſuuʒz ſi⸗
mile. Jpſe em̃ eſt lux.aut effigieʒ habet lucis ſᷣm Auiẽ. Ju/⸗
uat᷑ etiam quia ſuꝑfluitates.tũc melius expelluntur poꝛis
apertis de die qᷓ; de nocte.Pꝛeterea nocte non opoꝛtet eos
multo cibo ſʒ pauco repleri.cum natura tũc intenta eſt ma

gis circa digeſtoez hũoꝝ crudoꝝ. às ſonꝰbʒ merie digerere

acad benignũ reducere. Lʒ ei nocte digeſtiua foꝛtificet vᷣtꝰ

nõ tũ adeo ꝙvaleat cibũ ⁊ ſuꝑfltuitates digerere. Aduertẽ⸗

dũ eſt inſuꝑ qpin exhibitõe cibi maioꝛis aut minoꝛis in pꝛã
dio q;ᷓ in cena.maxie ſeruãceſtvſus.qꝛ ↄſuetudo ẽ res ma/

—

xima in ↄſeruatõe ſanitatꝭ ⁊ egritudĩe curãda.ſcdᷣo regimĩis

acutoꝝ.qð oñdit᷑ exeo ꝙ e mutatio ⁊ marie ſubita vehemẽ
ter ẽ leſiua. Uñ dama. Mutare ↄſuetndinẽ nociuũ ẽ et mo
leſtu. ⁊ pcipue ſenibs.Et ideo pꝛaue ↄſuetudines abolende
ſũt.ſʒ nõ mox.eo ꝙnata nõ ſuſtinet repẽtinas muta tões Et
ſic ptʒ qvniuerſaliꝰmaioꝛãdũ ẽ pꝛandiũ ſuꝑ cenã.cũ pluri
me egritudies ſũt materiales ⁊ plurima coꝛꝑallapſa. Si tñ
ſolũ ſemel in die comedat᷑ meli ẽ cibũ in cena exhibere niſi
oculi aut cerebꝝ patiant᷑tũc ei meliꝰẽ in pꝛãdio exhibere cũ
nõ parũ egrotãtis nocet oculis ⁊ cerebꝛo. Ulteriꝰ circa tex
tũ eſt notandũ qnõ ſolũ repletio nocturna ſiue in cena no⸗
cet ſtomacho.ĩmo om̃is repletio cibi.generat em̃ opilatões
febꝛes.putredines.apoſtemata.⁊ lepꝛã.qꝛ ẽ cã indigeſtiõis.
q ãt omis repletio nocitiua ẽ ſtomacho declarat Auic.· xiij.
in trac.j.c.de reba quaꝝvſu ledũt᷑ ſto 192 inteſtina. di

4
4

₰—

cauenduũ ene ſtomachꝰtoꝛqueat᷑ ⁊ multũ gra uet᷑ ex cibo ita
vt anbelitanguſtiet᷑. ⁊ pulſus velocitet᷑.⁊ ſiłr repletio nau/
ſeatina ⁊ faſtidiũ induces. multũ eſt euitãda.⁊ ſpẽalit᷑ exrma
lis nutriẽtibi. NHam ſi faſtidiũ ſit ex groſſis nutriẽtib. ꝓue /
niũt iũcturaꝝ doloꝛes ⁊ renum.⁊ podagra⁊ groſſicies ſple
nis ⁊ epatis.⁊ regulariter egritudies flegmatice ⁊ melanco
lice. Et ſi faſtidium ſit ex nutrietibo ſi ubtüib pueniũt febꝛes
acute ⁊ maligne.⁊ apoſtemata multũ acuta.igit᷑ euitanda ẽ
fpletõ nauſeatiua.ñ igit᷑ tãtũ ẽ cõedẽdũ qͥn ſtomacho mane
at aliqᷣs locꝰ vacuꝰ.nec ex toto dʒ deſideriũ ſopiꝛi.ſʒ retine

ri debẽt aliq reliqe appetiti. : ſpꝛaliterobſeruãdũ ẽ in ha/

bentibe appetitũ foꝛtẽ Süũt em̃ aliqͥ ꝝ appetit naturalit mł

tũ ſopitꝰ? et iſti foꝛte debẽt pł' comederc q;; appetũt.

Tu nũqʒ comedas ſtomachũ niſi noueris ante

— —

Wurgatũ vacuũqʒ cibo quem ſumpleris ante
Ex deſiderio poteris cognoſcere cero

Pec tua ſunt ſigna ſubtilis in oꝛe dieta

In ß textu ponũt aliqᷓ p̃cepta ꝗᷓ hõ ſane cupſẽs viuere ne

ceſario dʒ obᷣuare añ ſũptõeʒ cibi. Quoꝝ pmũ eſt ꝙ hõ ñ

dʒ ſumere cibũ niſi nouerit ſtomachũ ſuũ eẽ purgatũ a ma
lis humoꝛib qð fit ꝑ vomitũ expellẽdo hũoꝛes putridos et
malos in eo exiſtẽtes.qꝛ ſi ſumeret᷑ cibo pᷣdictꝭ malis bumo
ribo in ſtomacho remanẽetibo ex commixtione taliũ humoꝛũ
cum cibo cib ſũptꝰcoꝛrũperet᷑. Scðm pᷣceptũ eſt.ꝙ hõ nõ
debet ſumere cibũ de nouo niſi pᷣſenſerit ceibum ſumptum
in ſtomacho ſuo foꝛe digeſtũ ⁊ ab eo euacuatũ.qꝛ nihilẽ de

teriꝰin humano coꝛpꝑe q; intromitte cibũ ſuꝑ aliũ qͥ non eſt
digeſt“. ſzʒ digeri incipit. Nam ſupaſſumptcibo poꝛis dige⸗
ſtionẽ inchoatã impedit. Et digeſtio pꝛioꝛis ante cõplebit᷑

à tranſiẽs ad epar ꝑ venas meſeraicas ducet ſecum cibũ ſu
peraſſe umptũ indigeſtũ. vñ crudi hüoꝛes in coꝛꝑe multipli
cabũt᷑. Ulteriꝰin textu ponunt᷑ duo ſigna euacuatõnis ſto/

machi a cibo pᷣaſſumpto. Pꝛimũ eſt deſideriũ certũ.i.vᷣa fa

mes. Et ꝓ intellectu iſti ſciendũ eſt ꝙ duplex eſt fames. ſcʒ

vera et mendoſa. Clerã gali.deſcribit.ij.amphoꝛiſmoꝝ ĩ cõ
mento illocanonis.vbi dicit. Indigentia non opoꝛtet la/
boꝛare. dicẽs. Certa fames eſt cum homo cibo indiget vn/
de immenſus ſequatur appetitus. Sed mendoſa fames eſt
cibi appetitus coꝛpoꝛe non indigente. Et ſic vt vera fames

ſit ex conſtrictione et coꝛrugatione venarũ officij ſtomachi

pcedentibo a ſucciõe membꝛoꝝ inanitoꝝ cibo indigẽtiũ.ſic

—

mendoſa fames ſolet ab his fieri q̃ ſringũt et rugãt oꝛirici/
um ſtomachi mẽbais cibo nõ egentibo. vt ab actu frigidis.
ſtipicis aut acetoſis.Et iſtiꝰſigni ⁊ ſecũdi pᷣcepti pᷣcedentis
comemoꝛat Auiẽ.in.i.doctri.ſcdᷣa.c.de eo quod comeditur
ſie inquiẽs. Opoꝛtet pᷣterea ne aliqͥs comedat niſi poſt de/
ſideriũ neq; in q̊ tardetcũ deſideriũ ebulierit.i fſoꝛte fuerit.
niſi mendoſũ ſuerit.vt ebꝛioꝝ deſideriũ.⁊ habẽtiũ faſtidiũ.
qm̃ tollerare famẽ ſtomachũ putridis replet humoꝛibo Et
poſtea eodem ca pło dicit. Et neq; ipᷣe neq; oẽs qͥ ſanitatem
hẽe volũt aliqd comedãt niſi deſideriũ fuerit certũ ⁊ ſtoma/
chus ⁊ ſuꝑioꝛa inteſtina a pꝛ mo nutriẽte euacuata fuerint
Dõð em̃ in coꝛpe exiſtit deterteſt ſi nurriẽs ſuꝑ nutriens qðᷣ
nõ eſt digeſtũ mittet᷑. Scom ſignuʒ qð ſign ficat ſuꝑ certo
vſiderio ſiue certa fame eſt ſubtil dieta pᷣcedẽs.i.ꝑpua admi/
n ſtratio cibi.qñ em̃ illã ſeqͥ fames.ſignificat᷑ eſſe certa ⁊ vᷣa

Sciẽdũ eſt inſuꝑ ꝙinvna ⁊ eadẽ refectõe peſſimũ eſt ſiul

młtos ⁊ diuerſos ↄiũgere cibos.vt carnes ⁊ piſces vł pul/
los ⁊ poꝛcũ.⁊ poſtea ꝓlõgare tꝑs in comedendo.qꝛ pᷣmꝰ ci/⸗
bus iam digeri incip t cũ aduen tvltimꝰ.⁊ ſic ꝑtes eibi diſſi
miles fiüt in digerendo ſic ꝙ pᷣaſſumpte pᷣus digeſte ſunt q;ᷓ
poſtremo ſumpte ſue digeſtioõis mediũ attigeriĩt.vñ fit ꝙ q/
d coꝛrumpũt alias. ciſt innuit Anic.i N.j.doc.ij.c.de eo

i incepit digeri. nutriẽ
tes dies rẽdo no ſimilanf. Sciédũ eſt tñ ꝙ plõga/
io ĩcomedẽdo moderate facta ferevna hoꝛa. gr̃a bone ma
ſticatõis ⁊ traſglutitõis eſt laudabił ⁊ plurimum oferẽs ad
2 ſeruatõem ſanitatꝭ.qꝛ pfecta cibi maſticatio cum moꝛoſa
trãſglutitiõe ſiue ingluuie eſt veluti media digeſtio.ſʒ mala
malticatio vel digeſtionẽ cibiimpeditvel vehemẽter retar/
dat. Sʒ ꝓlõgatio in comededo cũ inclocutõib ⁊ pauß dua
bus vel tniorioeſt plurimi nociun etſequut erea noci
menta önaraagg.

.

on

S.

lut/
ſcca
ven
ſcin
ger

deb

ſc

ma hũida lubꝛica ⁊ facile

rꝗ ⁊ generaliter oĩs fruct?ꝰrecẽs nõ co

erlica pom i.pira. lac caſeus et caro ſalla.
Ec caro ceruina. lepoꝛina. capꝛina. bouina.
Hec melancolica ſunt infirmis inimica.

In h̊ textu tãgũt᷑ decẽ cibi ſiue alim eta melãcoliã gene
ratiua aut ĩfirmis inimica.Quoꝝ hbmũ ẽ comeſtio ꝑſicoꝝ
De qb Bał.ij.ali.c. xix.diẽ qet hoꝝ ſu ccꝰ7τ qð velut caro
facile coꝛruptibiłe. ⁊ oĩno qͥdẽ pꝛauꝰ.q̃ꝛe nõ opoꝛtet.ſicut
qdẽ eſt. poſt aliud alimentũ offerre.coꝛrũpũt᷑ em ſuꝑnatã
tia. Oeminiſſeaũt oʒ hꝰqð cõmune ĩ oĩw.q̃cũq; cacochi
⸗ potẽtia. ꝓpt᷑ ͥ oʒ ipſa co
medere poꝛa alijs.ſic em̃ ipᷣa celeriter ſubeũt ⁊ illis viã fa/
ciũt.vltimo ãt ſumpta ſil coꝛrũpũt ⁊ alia.Et ita pʒ qꝓiſtud
dictũ dʒ intelligi de ꝑſicis comeſtis poſtcibũ aliũ.qꝛ ipſa
ſumpta añ cibũ bona ſũ nſtomacho. ventre leniẽtia atʒ ap

. „ —

Ura er 02& mollitventré. Imma/

tura vo ſtringũt ⁊ q deſi iccãt᷑ ſtringũt foꝛtius.⁊ decoctio
ſiccoꝝ qñ.ſ.bibit᷑ phibet ſtuxũ hũid:tatũ ad ſtomachum 7
yentrẽ.⁊ qñ trita ſuꝑ locũ pulueriʒzant᷑ vñ fluit ſãguis. ab/
ſcindẽt eũ.Et lʒ pᷣnarrata habeãt iu uamẽta.qꝛ tñ hũoꝛeʒ
generãt putrefactibilẽ. nocitiua ſi ũt ĩfirmis.⁊ maxiĩe qñ in

debite ſumũt᷑. Et ſũt ꝑſica frigida ĩ pᷣmo q̃dnu.⁊ humida in

ſcðᷣo. Scðm eſt pira ſiue comeſtio piroꝝ. Et cã eiꝰẽ.qꝛ pi

12 ce Etus repler ſangninẽ .
aeſicate ebulliẽte in coꝛꝑe.⁊ ſic parat ſaguinẽ ad putrefa
ctione. ? oſeqns nocẽt egril Cira ſilrvt dicẽ Aui.ij.cano.

c.de eis.a ꝓpꝛietate inducut colicã. p̃a tñ int cetcos fruc/
tus młtos impinguãt. ea poꝛci ex ip̃ᷣi uant

b

⁊ ſic inducũt colicã. Uſus hʒ ꝙ ira ⁊ alij fruct ventoſita
tẽ faciẽtia cũ carinatiuis.i.vẽtoſi tẽ expellẽtib⸗ comedũt
vel poſſum obuiare nocum̃to ipᷣoꝝ ſuꝑbibẽdo vinũ vet?
odoꝛifeꝝ. ⁊ melioꝛa pira ſũt q̃ magꝭ odoꝛifera ſũt ⁊ magis
dulcedinẽ ꝑticipãtia.⁊ etiã melioꝛa ſunt decocta qᷓ; cruda.
et pñt decoqͥᷣ cũ aniſo.feniculo.⁊ zʒuccaro.Tertiũ ẽ come/
ſtio pomoꝝ.de amdic ni ij. ano. . bmo ꝙ aſſiduatio co
meſtionis eoꝝ facit eu ire doloꝛẽ neruoꝝ. Et poma etiã
malã habent ꝓpetatẽ ĩ genera ovẽtoſitatẽ ĩ ſcdᷣa digeſtio
ne. qre nocẽt egris.⁊ etiã ꝓpt᷑ ſilem cãm illi q̃ dicta ẽ de pi/
ris. Et iſta dicta de piris ⁊ pomis.maxĩe intelligẽda ſũt ð
ipᷣis crudis ⁊ nõ de ipᷣis coctꝭ. Et nedũ iſti fruct ab infir/
mis ſũt vitãdi.ĩmo omẽs fructꝰ implẽtes ſãguinẽ aq̃ſuate
ebuliẽte. vt fruct'recentes.q̃ꝝ ſuccin hũano coꝛꝑe ebulit
ſiẽ muſtũ.⁊ ſuccꝰfructuũ ebuliũt exteriꝰin vaſe.⁊ H ꝓpt᷑ calo
rẽ ſolis derelictũ in eis cum maturabãaãt᷑. Iſti em̃ fructꝰ ꝓ/
pter ebulitõem ſi ucci eoꝝ pᷣparãt ſãguinẽ ad putrefactõeʒz.
lʒ ꝓ hoꝛa q̊ ſumũt᷑ iuuamẽtũ pᷣſtẽt humectatõis.Et
cã Anicen. febꝛicitatib⸗ it fructmaxĩe recẽ

töe ĩ ſtomacho. Quartũ ẽ comeſtio lac/
tis. Cuiꝰ cã eſt. qꝛ lac de leui coꝛrũpit᷑ ⁊ in fumũ aut aceto
ſitatẽ ↄuertit᷑ in ſtomacho imũdo.ſiẽvt plurimũ ẽ ſtoma/
chus febꝛicitãtꝭ febꝛe putrida. ⁊ ̊ febꝛicitãtibo febꝛ e putri
da nõ ↄcedit᷑. Et ſilr eſt malu habentib doloꝛẽ capitis et
ſiticuloſis ⁊ pluribs alijs. de qͥb loqͥ ypocras qnta ꝑticła
amphoꝛiſmoꝝ. ãphoꝛiſmo illo. Lgcd. Dolentibo
malñi.⁊c. Ueꝝ eſt tñ q in aliqᷣbo pa ſſtõib

abo paſſiõib⸗ uenit ſiẽ in ptiſi
? ethica ⁊ aliqͥbalijs ꝓut etia dicit ypocras amphoꝛiſmo
iã allegato.⁊ etiã inferꝰalid dicet᷑ ibi. Lac ethic ſani ⁊c.

Et iʒ lac in pᷣdictꝭ paſſiõibovituꝑet᷑. In ſanis iñ laudabile

eſt. 2 B ſi in ſomachoc epate bñ digerat. tüc ei inteſt na la
uat ſua aq̃ſitate. ⁊ mũdificat butiroſitate ſua.hũ oꝛibe vene

noſis rpugnat.mẽbꝛa humectat. caſeitate ſua vuln era pe /

r
veh⸗
gis
uda.
e
dotd
mai
getieo
idepi
uſüs
binfi⸗
ute
ebultt
lcalo
9,
dd.
d
ii⸗
ſchrl⸗
ſioli⸗
nroc
Gom
epon
gpinpc
aprcke
Olt,
nnit
No
Mic.

ala
pene
tape/

oblle

etoꝛ inuat.⁊ pulmonis gutturſ.renũ q̃ʒ inteſtinoꝝ ⁊veſice
moꝛſurã acutoꝝ hhoꝝ ĩ inteſtis mitigat qꝛ viſcerib inui/
ſcat᷑ꝛ hu moꝛũ ꝓhibet moꝛſum. Pꝛexea ↄuenit lac coꝛꝑibꝰ
tem arig aglomarh in ũdꝰeſt a coleric⁊ fleumaticis hu
moꝛibi. In his em̃ lac bñ digeſtũ multũ dat nutrimentũ.
lau labilẽ ſaguinẽ generat.carnẽ angmẽtat.totũ coꝛpꝰlau
dabiliter humectat.exterioꝛa pulcra facit.vt refert yſaac ĩ
diet vniuerſalibo.Et ibi etiã auctoꝛitate Ruffi dicit qlac
bibentes ieiunos eſſe opoꝛtet.⁊ bibat᷑ calidũ cũ exeat vbe
ra.neq; aliqd comedat᷑ qᷓuſq; digerat᷑.⁊ laboꝛ ⁊ nimiꝰ mo/
tus caueat᷑. HNon eſt tñ qͥeſcendũ om̃ino a deambnulatione
ſed deambulandũ eſt ſuauiter qᷓuſq; in ſtomachi fundum
deſcendiſſe ſentiat᷑. In diſtemperatꝭ vᷣo coꝛꝑibo lac nõↄue
nit. In calidis em̃ coꝛꝑibo cito mutat᷑ in fumoſitatẽ ⁊ cole
ramin frigidis vo in acetoſitatẽ et putredine. In ſtoma/
cho etiã immũdo lac non ↄuenit.qꝛ in eo coꝛrũpit᷑. Circa
electõem aũt lactꝭ ſciendũ eſt ꝙ magis eligendũ eſt lac me
diocre invia nutrimẽti⁊ nõ ſubtiliſſimũ.ſiẽ lac cameli aut
etiã aſininũ.neq; pinguiſſimũ ⁊ groſſiſſimũ.fiẽlac vaccaꝝ
⁊ pecudũ.Eligendũ eſt igit᷑lac capꝛe.nõ em̃ hʒ tm̃ aq̃ſita/
tis ſic lac cameli qð nõ eſt aptũ ad nutriẽdũ ratõne nimie
humiditat.ſʒ vetris ſubductiuũ.nec hʒ tm̃ pinguedinis?
groſſiciei ſen caſeitatꝭ ⁊ vnctuoſitatꝭ ſicvaccaꝝ ⁊ pecudum
qð groſſiciẽ ⁊ vnctuoſitatẽ eſt venaꝝ opilatiuũ.vento/
ſitatũ generatiuũ.⁊ difficilioꝛis digeſtiõis qᷓ; ſit neceſſari
um in regimie ſanitatꝭ. Eligat᷑ igitur lac capꝛe non nimis
ꝓinque partui.nec nimis diſtantis a partu nõ pinguãtiſ.
nutrite in bonis paſcuis ⁊ in temꝑe qͥ reperiũt᷑ melioꝛa pa
ſca.Quintũ eſt comeſtio caſei.⁊ pᷣt intelligi de oĩ caſeo.ma
xime tñ de veteri Cuiꝰrõ eſt.qꝛ caſeus recens eſt frigidus

et humidus et groſſe ſubſtantie et difficilis digeſtionis ⁊

opilatiuus et lapidis generatiuus et non multũ competit
yia cibi in regimine ſanitatis. Et caſeus vetus eſt calidꝰ
ſiccus ꝓpter ſal.facit cibum digeri et difficulter digeritur .

parũ nutrit ⁊ male.ĩ ſtomacho nocet.⁊ nimis deſiccat. et
minꝰcõpetit qᷓ; recẽs.Et ſi aliqͥs caſeꝰ? mediint᷑ nouũ ve/
terẽ et viſcoſũ ⁊ frãgibilẽ duꝝ ⁊ mollẽ ⁊ parũ declinãs ad
aliqlẽ dulcedinẽ. no nimis ſalſus.no lacrioſus. ũ incidit᷑
ſapoꝛ delectabil ⁊ boni odoꝛꝭ.cui ĩſtomacho moꝛa non
diuturna ex bono lacte ↄueniẽt factꝰſufficiẽt᷑ vnctuoſus.
tał vtiq; caſebonꝰeſt. ⁊ intalios magꝭ E diligẽdꝰ. ⁊ pꝰcibũ

ſumptnõ młta qntitate.młta vᷣo ntitate ſtipatꝰ ĩ via cibi
vniuerſalit eſt malꝰ.ſtomachũ grauãs ⁊ inobediẽs dige /
ſtioni.⁊ opilatiuꝰ.⁊ lapidis ĩ renibo.⁊ hũoꝝ groſſoꝝ ĩ coꝛ/
poꝛe ⁊ ventoſitatũ generatiu Solũ igit ille ca 2honus

Solü bonns
ra manꝰ. Sextũ eſt caro ſalſa. Caro em̃ ſalſa

„

iue fumo exſiccata cui

ſiue ſole ſiue famo exſiccata uſcũq; gener autaiałfue/
rint generat ſãguinẽ groſſũ ⁊ melãcolicũ.⁊ ꝑ ↄñs nocʒ in

firmis. necẽ ↄueniẽs ſanis. Et iſtud innuit Aui .ij.ĩ doc.
ij c.xv. in fine dicẽs. Et exẽplũ̃ ſpiſſipauci nutrimeti mali
chimi.i.mali hũoʒ eſt caro ſolita Deptimũ ẽ caro cerui/

na.q̃ ſiłr ẽ ſãguinẽ mela ncolicũ generãs. teſte Raſi.ĩ almã

ſoꝛe c. de aĩalibo ſilueſtriby ⁊ dõeſticj. Octauũ ecaro lepo
rina qᷓ ſiłr ſãguĩs melãcolici eſt generatiua. Diẽ em̃ Raſis
de ea loco pᷣall. Ißa em̃ plꝰalijs melãcolie generatiua eſt
Et de iſta etiã dicit Iſaac in dietis vniuerſalibꝛ ꝙ nõ Zue
nit in via cibi. ſʒ ſolũ in via medicine.Et ẽ ſciendũ ꝙ iſta ca
ro lepoꝛina.⁊ ſiłr ceruina cũ ꝑuenerit ad antiqͥtatẽ ſimpłr
ſũt euitãde.ſi tñ aliq̃ mõ cõueniãt melioꝛes ſũt iſte carnes
cũ partui ſũt ꝓpinã vt ſiccitas eoꝝ obtẽꝑet᷑ ab etate.⁊ etiaꝭ

fſũt euitãde.niſi ſint pingues.nam ex eaꝝ pinguedie obtẽ/
perat᷑ ſiccitas. Nonũ eſt caro capꝛina Decimũ ẽ caro bo

uina. qꝛ iſte carnes etiã ſũt carn es melãcolice. Nã Iſaacĩ
dietis vniuerſalibo ð eis dicit. Caro capꝛina ⁊ bouina ſũt
peſſima dura.iĩ digeſtiõe tarda.? digeſta groſſü generant

—

ſãguinẽ ⁊ melãcolicũ.Et Aui. ij. cano.ð carne capna dic.

Lapꝛina vo nõ eſt bona multũ.⁊ eiꝰ pumoꝛ foꝛta ſſe ẽ ma⸗/
lus valde. Et ſub iſtꝭ etia intellige carnẽ hircina ⁊ vaccinã

. . — —

ad
nit
on
88.
i
gcbi
dige⸗
icor⸗
anns
ſalin
ie⸗
4361
doc.
nol
umi

ſe
ns e
u
ſad
ſiol
uni
1;
0No

el
ſi
nt
ie,
,
ni

q̃ peioꝛes ſũt pᷣdictꝭ carnib.ſ.capᷣnis ⁊ bouinis.Nã ð eis
diẽ Ani.ij.cañ.c.ð carne.Et caro vaccina et ceruoꝝ hirco

rũ ſilueſtriũ ⁊ magꝝ auiũ facit euenire febꝛes quartanas.

Et de carnevaccina adhbuc dieit ꝙcaro vaccina płimi nu
trimẽti ẽ groſſa melãcolica generãs egritudies melãcoli/
cas. Etvlteriꝰdiẽ ꝙcaro vaccia generat lepꝛã.Et de caꝛne
hircĩia diẽ ꝙ mala abſolute.Quia iã textꝰlocutꝰ ẽ ð carni
bus vitãdis.⁊ marie aĩaliũ q̃drupedũ.Ulidẽdũ ẽvlteri de
carnibo aĩaliũ qᷓdrupedũ Et qꝛ circa electõʒ carniũ aialiũ
grupedũ ↄtrouerſia videt᷑int᷑ auctoꝛes medicie. Quidã
efñ̃ dicũt carnes poꝛcinas eẽ melioꝛes ſic Balł.⁊ qͥdaʒ alij.
Alij vo dicũt ꝙ carnes edinas eẽ melioꝛes ſiẽ̃ Raſis Aui.
ęt Auerro.lʒ Auer.v.colliget.imponat Aui.qꝙ dixerit car
nes poꝛciĩas eẽ melioꝛes.qð tñ nõ dicit auctoꝛitate ꝓba.ſʒ
auctoꝛitate xpᷣianoꝝ.Alij o vitulinas laudãt p alijs Se
cũdũ ẽ ꝙ electioꝛ melioꝛitas carniũ aĩaliũ qdrupedũ põt
mhktipłr attẽdi. Pꝛio mõ ex ꝑte maio? nutrim̃ti ⁊ irreſolu
bilio carniba huanis ſilioꝛ? Et iſto mõ caro poꝛcina ce
terꝭ ẽ melioꝛ.Pꝛĩoꝓpt᷑ maximã ſiłitudinẽ quã hʒ cũ carni/
bus hũanis.teſte Bali.iij.alimẽtoꝝ. vbi dic̃. Poꝛcĩe ãt car
nis ſiłitudinẽ ad hoĩes addiſcere.eſt ex eo ꝙ; qͥdã cõederũt
püũanas carnesvt poꝛcinas nullã ſuſpitõʒ habẽtes ſᷣm gu

ſtũ ip̃aꝝ ⁊ odoꝛẽ.Et Aui.ij.cano.c.de ſãguĩe ait.Sãguis
hoĩs ⁊ ſãguis poꝛci ſũt ſiłes in oĩ re ita vt qͥdã fuer̃t qͥvẽde

baãt carnẽ hoĩs acſi eẽt caro poꝛci.⁊ occultatũ fuerat illð
vſq;q̃ inuẽti fuer̃t in ea digiti hoĩs.Et iſtð ideʒ ſentit ſatis
Auer.v.colliget.c.de carne. Scdᷣo qꝛ caro poꝛcinavalde
nutritiua ẽ.Nam dicẽ Bali.iij.alimtoꝝ.Oim edulioꝝ ca/
ro poꝛcoꝝ eſt maxie nutritiua.⁊ hꝰ exꝑientiã euidẽtiſſimã
habẽt athlete.Et poſtea eodẽ li.ait. Poꝛcoꝝ carne nulluʒ
alið amplio nutrimẽti habebis ſumere. Tertio qꝛ gene⸗/
rat alimẽtũ ſtabile foꝛtit᷑ reſiſtẽs r̃ſolutõi.Et iſta fuit mẽs
Balieni ĩ młꝭ paſſibvbi nõ paꝝ pᷣfert poꝛcinas carnes ce
ter carnibo.ſ.in octauo ð ingenio.ubi diẽ. Ceten carnib⸗

b 3

poꝛcina laudabilioꝛ ẽ ſi poꝛcꝰmõtana incoluerit.pꝰpoꝛcũ
edus. Et ſilr in qnto teraputice. vbi diẽ. Quadrupedũ ca
ro laudabilioꝛ ẽ poꝛcina ĩ caloꝛe ⁊ hũiditate tẽꝑata.eiuſq;
cib plurimꝰ⁊ ſãguis ab ea generat oĩ melioꝛ ẽ ſãguie. Et
iſtò vᷣitatẽ hʒ ð carne poꝛcoꝝ ñ ãtiq̃ꝝ.qꝛ eoꝝ caro ĩdigeſti
bikt eſt. nec iuuenũ ſiue lactẽtiũ qꝛ caro eoꝝ hũidiſſima ẽc.ſʒ
etate mediocriũ. puta vniꝰãni ł duoꝝ tã dõeſticoꝝ qᷓ; ſiue
ſtriũ. Ueriſiłr tũ eſtimãdũ ẽ ꝙ poꝛci ſilueſtres ſũt dõeſtic⸗
melioꝛes.qꝛ carnes poꝛcoꝝ dõeſticoꝝlſſũt płꝰ debito viſco
ſioꝛes. Et ð carnibs poꝛci ſilueſtrꝭ ſiue apꝛi di.Aui.ij.cañ.
c. de carne.iani vᷣo dixer̃t ⁊ qͥ eos imitãt᷑ ꝙ melioꝛ caro
ſilueſtrꝭ ẽ caro poꝛci ſilueſtrꝭ.na cũ ̊ ẽ leuioꝛ carnibo dõe/
ſtici poꝛci.ẽ foꝛtꝭ nutrim̃ti ⁊ płimi.⁊ ẽvolo digeſtiõis.⁊ ẽ
melioꝛ qᷓ; eẽ pᷣt ĩ hyeme.Et ex iſto vlteriꝰſeqͥt ꝙ pᷣdicte car/
nes poꝛciĩe młtũ laudabiles ſũt coꝛꝑibo iuuenibo.ſaĩs ⁊ foꝛ
tibo.laboꝛãtibo.ñ diſpoſitꝭ ad opilatões.⁊ his qͥ ĩpĩguari q̃
rũt.qꝛ talia coꝛꝑa idigẽt plimo nutrim̃to⁊ difficult᷑ Tĩſolu
bili. Et & diẽ Ra.ĩ almã.c.ð vᷣtute carniũ. Caro vᷣo groſſa
młtũ laboꝛãtiboↄueniẽs ẽ.ſubtilis vᷣo his qͥ pᷣdictꝭ ſũt ↄrij
ↄuenit.Et idẽ vult Auic.in.j.c.de regĩe eiꝰqð comedit᷑ di/
cẽs.Exercitati pᷣtea ⁊ młti laboꝛꝭ magꝭ ſũt tolerãtes nutri
entia groſſa. Alio mõ pᷣt attẽdi melioꝛitaſ ⁊ electio carniũ
ex ꝑte tẽꝑate ↄplexiõis eaꝝ.facił digeſtiõis⁊ ſãguĩs ex ipis
generati tẽꝑantia.vt.ſ.illa caro dicat᷑ melioꝛ q̃ tẽꝑate ẽ cõ
lexiõis. facił digeſtõis.ſãguinẽ generãs tẽꝑatũ ĩ calidita
te ⁊ frigiditate.ſubtilitate ⁊ groſſitate.Et iſto mõ caro edi
na ẽ melioꝛ ⁊ laudabilioꝛ ceterꝭ.vtvult Raf.Aui.⁊ Auer.
Nã diẽ Raſis in almã.c.de aĩalibo ſilueſtribꝛ⁊ domeſticis
Edina caro ẽ tẽꝑata nulla ĩ ſe habẽs malicie admixtõem.
q̃ lz tꝑatũ generet ſãguinẽ.laboꝛãtibo tñ nõogruit.cui nul
la alia caro pᷣferẽda ẽ. Nõ eſt eĩ adeo debił vt ex ea vᷣpꝰ mi/
nuat neq; eiꝰnutrimẽtũ adeo młtũ ẽ ⁊ groſſũvt ex eo pue/
niat repletio.⁊ groſſus generet᷑ ſãäguis. Sãguis q́ qͥ ex ea
generat᷑ int᷑ ſubtilẽ ⁊ groſſũ ac int calidũ ⁊ frigidũ exiſtit.

Et iſta caro nõou
exercitio mediocri vte 1
ti exercitio vel laboꝛe facilit reſolubilẽ. Iʒ nõ exercitio me/
diocri. Et ſiẽ q̊ ad iſtã intentõʒ caro edina int᷑ carnes do/

vtẽtibo. qꝛ iſta caro generat ſãguinẽ foꝛ

meſticas. ita caro capꝛeoli int᷑ carnes ſilueſtres eſt melioꝛ
Et pꝰiſtã carnẽ edinã płimi medicoꝝ ſic Ra. Auerr.po/
nũt carnẽ arietinã. Et diẽ Auer.v.colliget.c.de carne.ꝙ ẽ
̊ opĩo maioꝝ ptis medicoꝝ pᷣter Gali.qͥ abomĩat᷑ carnes

arietũ. Et videt᷑ ſibi.qꝛ carovituloꝝ ẽmelioꝛꝭ nutrim̃ti qᷓ
arietina. Et foꝛſan Gali. ̊ attẽdit melioꝛitate nutrimẽti ex

ceo qð ẽ płimũ nutrire.⁊ nutrimẽtũ dare magẽ irreſolubi/⸗

. 9

le. qd mag videt᷑ ↄuenire carnibovitulinis q; arietinis. cũ
arietine mag hũide ſint. Tertio mõ pᷣt attẽdi melioꝛitas?
electio carniũ ex ꝑte minoꝛ viſcoſitat⁊ melioꝛꝭ odoꝛꝭ eaꝝ
Et ſic carnes vituline ſũt melioꝛes alijs carnib. Et iſtud

innuit Auer. v. colliget.c.de carne dicẽs. Et carnes vitu/
loꝝ ſunt bone carnes.iðᷣo qꝛ nõ babẽt illã viſcoſitatẽ frigi/⸗
ditatẽ ⁊ ſiccitatẽ quaʒ habent carnes bouineveteres ⁊ car
nes eoꝝ ſunt magis odoꝛifere alijs carnib.⁊ quantũ ẽ in
B melioꝛes ſunt carnibo edinis.quia in carnibus edinie

manifeſtat᷑ qdam muſcillago.i.viſcoſitas anteq; coquãt᷑

ſed carnes edine ſunt melioꝛes vitulinis. q; meliores ge/⸗
nerãt bumoꝛes.Et exiſto patet qño non eſt tanta contro

nerſia int auctoꝛes medicine ſuꝑ electione carniũ quanta
pma facie apparet. Hotandũ eſt inſuꝑ ꝙ carnes aialiũ ſic/
ce complexionis melioꝛes ſunt circa partũ qᷓ; diſtãtes mk/

W

tum a partu. edi et lactentes vituli melioꝛes ſunt hircis
et bobus.qꝛ ſua ſiccitas pᷣme etatis humiditate coꝛrigit᷑.

Szʒ carnes aĩialiũ cõplexionis hũide ſũt melioꝛes diſtan/
tes a partu. ? circa partũ deterioꝛes. qꝛ ſua nimia humidi
tas ꝓceſſu etatꝭ exſiccãtis.ſ.iuuẽtutis coꝛrigit᷑ aut tollit᷑ et

ab bũiditate pme etatꝭ creſcit. Et iõ iuuenes caſtrati arie/
tes.ſ.vniꝰãni ſũt melioꝛes ⁊ minꝰviſcoſi lactentib agnis.
cet poꝛci vniꝰanni vel duoꝝ melioꝛes la ctẽtibus porcellis

Et & bñ diẽ Aui.iij.c.de regĩe eiꝰ qdʒ comedit᷑ Opoꝛtet ãĩt
vt cibo ſupple ſanitatꝭ ↄfᷣuatiuꝰſit tal q̃les ſũt carnes ⁊ ꝓpe
carnes edoꝝ ⁊ vituloꝝ lactẽtiũ ꝑuoꝝ et agnoꝝ aialiũ.Et
exiſtꝭ oĩb ocludit᷑carnes hircoꝝ capꝝ ⁊ arietũ ⁊ boum
7 poꝛcoꝝ antiq̃̊ꝝ.⁊ ſpẽaliter nõ caſtratoꝝ ⁊ poꝛcelloꝝ lac/
tẽtiũ ⁊ agnoꝝ lactẽtiũ ñ ſũt młtũ ↄueniẽtes ĩ regie ſanitatꝭ

ſed carnes vituloꝝ iunenũ ⁊ arietũ aĩaliũ ⁊ poꝛcoꝝ duoꝛũ

annoꝝ velvnietiã caſtroꝝ ſufficiẽter ↄueniẽtes ſũt eſui in
regie ſamtatꝭ. Et ẽ diliger notandũ ꝙcarnes declinantes
ad ſiccitatẽ dñt elixari.⁊ declinãtes ad hũiditatẽ.dñt aſſa,⸗/

ri.vt eaꝝ hũiditas tẽꝑet᷑.⁊ iõ carnes cuniculoꝝ⁊ lepoꝛum

cernoꝝ vituloꝝ ⁊ capoloꝝ vñt elicari.⁊ carnes poꝛcelloꝝ
⁊ caſtratoꝝ arietũ aſſari.elixatio eĩ obtẽꝑat ſiccitatẽ Et ex
B pʒ ꝙ ĩ tpiba⁊ ↄplexiõiba hũidis mag ↄpetũt carnes de
clinãtes ad ſiccitatẽvt aſſet᷑. In tꝑibo ſiccꝭ ⁊ ↄplexiõe ⁊ eta
te ſicc magꝭ ↄpetũt carnes declinates ad hũiditate

Oua recentia. vina rubentia. pinguia iura.
Cum ſimua pura.nature ſunt valitura.

In 5h̊e textu ponũt tria alimta qᷓ ĩ modica qᷓntitate młtũ
nutriũt. Quoꝝ pmũ eſt oua recẽtia qꝛ ſũt de his q̃ ĩ modi

ca qᷓntitate młtu nutriũt.vt innuit Aui.ij. cano.c.ð ouis.

Et idẽ vult.iiij.i.c.pmo vbi dic. Nutriẽs vᷣo pue q̃ntitatꝭ ⁊
młti nutrimẽti ſũt oua ⁊ ga lloꝝ teſticuli.Et illð idẽ ĩ m/
tis alijs locꝭ repetit. Circa electõʒ ouoꝝ ſciẽdũ ẽ qoua gal
linaꝝ ⁊ ꝑdicũ ⁊ faneanoꝝ iuuenũ ⁊ pinguiũ ſũt bona ĩ ſa/
nitatꝭ regie.⁊ alus ouis ſimplr melioꝛa.vñ oua ꝑnula lon
ga ſut boͤa. vñ. Filia pſbꝛi iubet p lege teneri. x bõa ſint
oua cãdida lõga noua. Ampliꝰoua tremula.i.ꝑ decoctõz

aliq̃lit᷑ ĩſpiſſata.vt i mãu tenẽtꝭ ĩ coꝛtice ſuo videãt᷑treme/

re.ſũt melioꝛa dur ⁊ ſoꝛbilibo.⁊ ſũt młti nutrimti.⁊ facił?

bone digeſtiõis.⁊ generãt ſãguinẽ maxie coꝛdiꝓpoꝛtiona/
bile. vñ ↄualeſcẽtibo ſeniboꝛ debilibꝛ maxie ↄueniũt.⁊ ma

be
t
n
0
a
d
diin
ntes
aſo⸗
e
63
7

de⸗
a

nnkü

nodi

omm.

agel

iſ⸗

Plon
ſint
liʒ
ne/
/
14

14/7
iml/

ximevitella. Uñ Aui.in trac.deviribo coꝛdis vult q vitel
la onoꝝ aĩaliũ bonecarnis ſiẽ gallinaꝝ ꝑdicũ ⁊ faſeanoʒ.
lʒ nõ ſint mediciĩe coꝛdi.młtũ tñ coꝛ ↄfoꝛtãt.Et poſtea ſub
dit ꝙcito in ſãguinẽ ↄuertũt᷑.⁊ poſt ↄuerſioneʒ pauca hñt
ſuꝑfluitatẽ. ⁊ generãt ſãguinẽ ſubtilẽ ⁊ claꝝ ⁊ ̊ maxie cõ/
foꝛtãt coꝛ generãdo ſãguinẽ eiꝓpoꝛtionabilẽ.Et vlterꝰdi
cit ꝙ multũ valẽt in diſſolutõe ſube ſpũs ⁊ diminutõe ſan
guĩs coꝛdiſ.Soꝛbilia vᷣo oua facilł ſũt digeſtiõis.⁊ leniũt
pulmonẽ.⁊ pectꝰ.⁊ ventrem lubꝛicãt ⁊ minꝰ nutriũt qᷓ; tre
mula. Dura vo oua p decoctionẽe fſacta ad digerendũ ſũt
difficilia.⁊ nutrimẽtũ exhibẽt groſſũ.⁊ tarde a ſtomacho
deſcendẽs.⁊ tarde penetratiuũ.Notãdum ẽ inſuꝑ ꝙ ex di
uerſitate pᷣparatõis ouoꝝ ecacqͥrit᷑ i eis bonitas ł malicia
Aut ei ſũt aſſata.aut elixa.aut frixa.aut in iure ſunt cocta
Aſſata elixis groſſioꝛa ſũt ⁊ ad digerendũ durioꝛa.qꝛ fo/

cus ſubſtantialẽ eoꝝ hũiditatẽ deſiccat.Et fiũt duobb mo

dis. Aut ei cũ coꝛticibo int᷑ calidos cineres ponũt᷑ aut in
teſtis frãgũt᷑. In teſtis fracta peioꝛa ſũt alijs Illa aũt q̃ cũ
coꝛticibo intcalidos cineres ponũtur duobs fiũt modis.
Aut int᷑ cineres ponũt᷑ tota.aut ſuꝑ carbones ꝑtim diſco
operta.q̃ in cineribo ponũt᷑ tota ſũt peioꝛa.qꝛ cũ caloꝛ foci
circũeat.fumoſitates retinet.Diſcooꝑta ſũt carbones po
ſita fumoſitatẽ emittũt? mũda fiũt.Elixa ĩ aq̃ melioꝛa ſũt
q; aſſata.qꝛ aq̃ hũiditas caloꝛi foci iu hũiditate deſiccãda
rfpugnat Et fiũt duob modis.aut em̃ cũ coꝛticib elixant
aut infra aquã frãgũt᷑. Cũ coꝛticib peioꝛa ſũt alijs.qꝛ coꝛ
tices ꝓhibẽt diſſolutõʒ fumoſitatũ ⁊ groſſiciei. In aq̃ fra
cta caloꝛ aq̃ tẽꝑate penetrat ⁊ groſſiciẽ ſuã ſubtiliat.⁊ au/
fert ſibi guitatẽ ſui odoꝛis.vñ hmõi laudabilioꝛa ſũt cete/
ris oĩb. Frixa ceterꝭ peioꝛa ſüt.qꝛ peſſimos generãt hũo/
res.⁊ ſũt in ſtomacho moꝛãtia fumoſitatẽ ⁊ coꝛruptõʒ in/
ducẽtia ⁊ faſtidiũ faciẽtia. In iure cocta int᷑ aſſata ⁊ in aq̃
fracta ſũt mediocria.Et iſia colligũt᷑ ex yſaac ĩ dietis vni
uerſalibo. Sciẽdum elſt etiã qouu diuerſificat ̃m eꝑtes

cõponẽtes. Nã vitellũ in caliditate tempatũ exiſtit. Albu⸗/
men po frigidũ eſt ⁊ viſcoſũ dure digerit᷑⁊ ſa guis etiazʒ ex
eo generatꝰnõ eſt bonꝰ.vt hẽ ex Raſi tertio alman.c.de vir
tutibo ouoꝝ. Et ſic oua pᷣdicta.ſ.gallinaꝝ.ꝑdicum.⁊ faſea
noꝝ ſũt ↄueniẽtia in regie ſanitatꝭ.ita oua anatum. anſeꝝ
ſtrutionũ. ⁊ ſimilium volatiliũ minꝰↄueniẽtia ſunt in regi
mine ſanitatis. vel ſimpłr euitanda. Scom eſt vinũ ru
beum. Pꝛo q̃ ſciendum eſt ꝙ vina diuerſificant᷑ in coloꝛe.
NHam q̃dam ſunt alba.q̃dam rubea clara.qᷓdam citrina.?
q̃dam nigra. Uina em̃ alba debilioꝛaſunt ceteris.minus
calida ⁊ minꝰnutritiua.veꝝ ſunt minꝰledentia caput⁊ ma
gis vꝛine ꝓuocatiua ⁊ apperitiua. O ſũt debilioꝛa ceteris.
patet.qꝛ ſm Bali.ſuꝑ.j.canone.iij.ꝑte regĩs acutoꝝ. Debi
levinũ eſt qdðᷣ min calefacit ⁊ minꝰreplet caput.cuʒ ̊ vina
alba minꝰ calefaciũt ⁊ minus replẽt caput ceteris.vt pate
bit debilioꝛa erũt ceteris. aũtvina alba ſũt ceteris mi/
nus calida.patet ꝑ Gali.in ↄmẽto illiꝰ ca no.iij.ꝑti.regimi
nis acutoꝝ. devino etem̃ albo.dicẽtẽ. Hõ eſt poſſibile ali/
cui exvinis albis vt calefaciat calefa ctione vehementi. Et

poſtea ſubdit. Uinũ aũt albũ eſt minoꝛis calefactõis oĩ'bo
ſtðᷣ eſt veꝝ cõparãdo vina eiuſdẽ territoꝛij adin

vinis. Et i
nicẽ. ⁊ nõ aliter.qm̃ vina rubea ⁊ ruffa gallicana nõ ſũt ita
ſoꝛtia nec ita calida.ſiẽ ſunt multa vina alba qꝗᷓ reperiunt᷑ ĩ
alijs territoꝛijs. Debet igit᷑ fieri cõparatio int᷑ vina eiuſdẽ
maneriei ⁊ territoꝛij. aũt ſint ceteris minꝰnutritiua pʒ
Gali.in cõmen.illãphoꝛiſmi ſcdᷣe ꝑticule ãphoꝛiſmoꝝ
Facile ẽ repleri potuqᷓ; cibo.dicẽtẽ. Uinũ em̃ aq̊ſuʒ ſub
tile atq; albũ vſualiter aqᷓ eſt vicinũ ⁊ illo ᷣtuti vicinat᷑ ad
nutriendũ vñ vꝛina puocat᷑.nec coꝛpꝰinden utritf. Et ſiłrĩ
com. illiamphoꝛiſmi eiuſdẽ ꝑticule. Eoꝝ qͥ nutriũt᷑ dicit
Gali. Uinũ aqſum nimis dat coꝛꝑi nutrimẽtũ cuiꝰ liq̊ꝛ ẽ
ſiẽ aqua ſubtiliſſima ⁊ coloꝛ albus. CN aũt nimis ledũt ca
put ꝑ Aui. in.).doctri.i.c. de regie aque ⁊ vini dicẽtꝭ Cinũ
Fo albũ ⁊ ſub taſſe calefactũ eſt meli.nõ em̃ capitis efficit

.
tiaze
dey
1faſea
aAnſer
rg
wwör
nncclce⸗
nctrinnt
roines
ahunmt
Acaene,
r.Dan
é
Ntpote
cis au/
nddni
Wedi⸗
enenn
l
füniat

—-
—
—
—
E
—
—
S—

doloꝛem.ſed foꝛtaſſe humectabit ⁊ capitis doloꝛẽ alleuia
bit. Et idem etiã vult Gali.in commẽto illiꝰcano.iij.ꝑticu
le regiminis acutoꝝ. Potus aũt dulcis. Rõ aũt q̃re minꝰ
ledũt caput eſt.qꝛ minꝰfumoſa ⁊ vapoꝛoſa ſunt ceteris
aũt magis ſunt vꝛine ꝓuocatiua ⁊ apertiua.patet ꝑ vpo.ĩ
canone illo.iij.ꝑti.regiminis acutoꝝ.ð vino etem̃ albo.di
centem. Sed tranſitus eius.ſcʒ vini albi in veſicam eſt fa
cilioꝛ q; cuiuſtibet alteropotus.cum q̊ etiam vim aperiti/
uam habere dinoſcit᷑. Et ex h̊ textu ſequit᷑ ꝙiſta vina alba
ſubtilia pł cõueniunt qᷓ; alia vina calelactis ſiue a natura
ſicut colericis ⁊ ſanguineis naturalibo ſiue ab accidente.
ſicut calefactis ex ira vel moꝛa in ſole.Et ſimiliter magis
ↄueniunt ſtudentib qͥ debentvtivino nõ turbãte cerebꝛũ
Et ſimiliter ↄueniunt habentibo cerebꝝ debile ſiue natu/
raliter ſiue accidentalit᷑.qꝛ habentes cerebꝝ debile ex foꝛ/
ti vino faciliter inebꝛiant᷑.vt hʒ Aui.in.j.loco pᷣallł.Et̊ ſi

vti velintvinis foꝛtibo neceſſe eſt ea foꝛtiter limphare.Et

ſiir ↄueniũt habẽtib epar calidũ ⁊ ſtomachũ calidũ ⁊ ha

bitantibs in regione calida.qꝛ calida vina in iſtis facerent
eſtuatõem. Uina vᷣo rubea clara ſicut beluacẽſia calidio/

ra ſunt ceteris.vt vult Galie.cõmento illicanonis ſuꝑ al.
De vino eteĩ albo.vbi dicit. eruntñ cul ca lefactio exvi/

nis eſt vehemẽs.eius coloꝛ eſt rubeus clarus. Et iſta vina

etiam nutribilioꝛa ſunt ceteris.vt hʒ Gal.in cõmen. illiuſ
amphoꝛiſmi pᷣ̃alle. Facile eſt repleri.vbi dicit. Groſſum

vero ⁊ rubeũ vinum nutribiliꝰ eſt ceteris.implens coꝛpo
ra cito obnoxia inanitioni.Et circa iſtud eſt intelligendũ
qꝙvina rubea dicunt᷑ nutribilioꝛa eo ꝙplꝰeoꝝ in ſubſtãtia

mẽbꝛoꝝ ↄuertit᷑. Uina tñ nigra poſſunt dici nutribilioꝛa
ceteris.qꝛ ↄſtantiꝰdant nutrimẽtum.⁊ tardius a mẽbꝛis
reſolubile.Et iſto mõ dicit Gali.in cõmẽto illiꝰ amphoꝛiſ
mi pᷣalł.Eoꝝ q nutriunt᷑ ꝙvina groſſa ⁊ rubea nutribili/
oꝛa ſunt q; aquoſa minus tamen qᷓ; nigra.Et iſto mõ etiã

intelligitur dictuʒ yſaac in dietis particularibovbi vult ꝙ

vinũ niguꝝ plꝰnutrit q; rubeũ. Et iſta vina rubea magis le
dũt caput q; alba ⁊ minꝰ vꝛine ſũt puocatiua Et hĩc eſt ꝙ
iſta vina qꝛ foꝛtia ſũt hũtibo debile cerebꝝ nõ ↄueniunt.vt
dlctũ eſt. ſz bñ ↄueniũt hñtibo foꝛte cerebꝝ.cũ foꝛte cerebꝝ
va poꝛes elenatos ad ipᷣm nõ ſuſcipit.vt di. Aui. ĩ. j. c. Pallk.
Et circa iſtò eſt ſciẽdũ ꝙ ingeniũ hoĩs foꝛtꝭ cerebꝛi magis
clarificat᷑ ⁊ acuit᷑ ſi bibatvinũ bonũ q; ſiñ biberet.vt vnlt
Aui.i.c.j.pᷣalł.Et rõ ẽ.qꝛ ex bonovino plꝰq; ex qᷣcũq; alio
potu generãt᷑ ⁊ młtiplicant᷑ ſpũs ſubtiles cla ri ⁊ puri.Et
inde ẽ q theologi ↄtẽplari ſoliti circa altiſſima bona vina
diligũt. Et ſᷣm Aui.ibi. Iſta vina valẽt boĩb frigide com

plexionis ⁊ fleumaticꝭ. Talia nãq; vina coꝛrigũt lapfũ fri

giditatis ↄplexiõis ⁊ aperiũt opilatões eueire ſolitas fri/
gidis fleumatici. ⁊ digerũt fleumata cooꝑãtia adouerſio/
nẽ eoꝝ ĩ ſãguĩeʒ. ⁊ digerũt facilit. ⁊ cito penetrat ⁊ phẽt ali
mẽetũ mũdũ ⁊ ſpũs plurimos. Uina vo citring minoꝛꝭ ca
lefactõis ſũt qᷓ rubea clara. vtvult Gali.j.cõ.ilbcanonis
palbł.de vino etem̃ albo.maioꝛꝭ tñ calefactõis ſunt q; alba.
et g magꝭ ſũt caput ledẽtia q; alba. vtvult Gali.ĩ com.illiꝰ
canonis pᷣall. Potꝰ ãt dul. Et iſta vina eti minꝰ? nutritĩa
ſũt qᷓ; rubea. magꝭ tñ q; alba. Et apð qſda iſta vina etiã vo
cant alba. Et hic eſt ꝙ aliqͥ dicũt ꝙ vina alba cito calefaci

unt młtũ. Clina vᷣo nigra ſũt minoꝛis calefactiõis qᷓ; citri

na. ? etiã minꝰledũt caput qᷓ; citrina. Sʒ qꝛ tardioꝝ de/
ſcẽſus ſunt in ventrẽ. ⁊ minꝰvꝛine ꝓuocatina q; alba magꝭ

ledũt caput q; alba. vt hʒ Gali.in cõ.illiꝰcan.palł.Pot ͤt

dulci. Et ſũt iſta vina etiã plo nutritiua q; alba et citrina.

„

minptñ q; rubea. vt pᷣdictũ eſt. Tertiũ ẽ ſoꝛbilia facta ex

iurib carniũ.⁊ maxie ex bꝛodio pulloꝝ. Calia em̃ bꝛodia
nakte hüane ſũt amica.exã facilime in ſãguinẽ ſũt mutabi

lia. ? bonũ ſãguinẽ generant.⁊ marxie dũ kiũt ex ſimila. i. ex
ſubtiliſſima pte farine.qꝛ ſimila ⁊ maxie triticim ltũ nutri

tiua eſt ⁊ bonũ nutrimtũ affert. vt hꝛi pᷣt ex Ra.ĩalma. Et

— . ——— — — — — —- — —

Wste
ic hg
lunt
cerebr
wagts
NN
cüc di⸗
zpon E
donammn
ſigeon
thläft
ſolitsttn
Gerio
tpbatel
hlnor,a
ANo

n⸗

ACn
incuunii
manir
Ncalehee
Schcn
N
Aun
lldo
et clhin
jaftenc
ſ bult
mun
iniaic
künun
pbolct

iſta colligũt᷑ ex Gał.j.ali. Scda res eſt lac. Et pᷣt ill ĩtelli

Exeplũ ſubtił młti nutrimti boni chimi.i.hũoꝛ eſt onox

vitelli ⁊ vinũ ⁊ aq̃ carnis.Et ex iſtoꝰcludi?᷑ oiſta tria ſũt ð

„

genere naturã hũanã maxie ↄfoꝛtantiũ.

Mutrit et impinguat triticũ. lac. caſeus infans

Teſtculi.poꝛcina caro cerebella.medulle
Dulcia vina.cibus guſtu iocundioꝛ.oua.

Soꝛbilia.mature nicus.vueqʒ recentes

In ß textu tãgũt᷑ duodecim res coꝛpꝰhũanũ nutriẽtes
ac ĩpiguãtes.q̃ꝝ pᷣma triticũ.i.panis ex tritico.de q̊ dicit
Aui.ij.cano.c.de pane.qꝙ; impiĩguat velocit᷑ ⁊ maxie ð fru/
mẽeto nouo. Ra. vᷣo in almã. de tritico dic. Triticũ temꝑa/
mẽto vicinũ eſt.lʒ caliditati paꝝ attineat.Oð ãt põderoſiꝰ

t1 ſolidiinuenit᷑ maioꝛis eſt nutrim̃ti. Oĩb q́; hoib alijs
Snis ꝓficiẽs mag pꝛiũ inuenit᷑. Sãguis etiã ex eo gene/
ratoĩ ſãguie q̊ ex alijs generat᷑ ẽ̃nis tẽꝑatioꝛ eſt. Et ſeq̃n/

ti. c. dicit. Panis qͥ extritico fit płibo poĩm ↄueniẽtioꝛ eſt.
Eirca electõʒ ãt tritici ſcidũ eſt. ꝙ electio eiꝰ pᷣt ſumi vno
mõ ex ꝑte ſube ipſiꝰ. alio mõ ex ꝑte pᷣparatõis eiꝰ. ElectÜz
ãt eiꝰex ꝑte ſube ipſiponit Aui.i.cano.c.ð frum̃to dicẽs
Melbeſt illð q̊d eſt mediũ int᷑ duriciẽ ⁊ raritatẽ.magnũ.

pingue. recẽs.i.nõ nimis antiquũ.planũ.qð eſt inter ru be
dinẽèẽ ⁊ albedinẽ.frumentũ vᷣo nigruʒ mali eſt nutrimenti.

Raſis vo ſuꝑaddit põderoſitatẽ eiꝰſuꝑ electiõe eꝰ. Circa

electõem vo eiꝰex ꝑte ꝑparatõis eius ſciendũ eſt ꝙ oĩa que

ſũt ex farina tritici frixa tarde a ſtomacho deſcẽdũt.gene/
rãt groſſos hũoꝛes.opilãt vias epatꝭ.a ugmentãt ſplen? ˙v-
generãt calculũ.multũ nutriũt ſi digerãt᷑. Triticũ vᷣo eli⸗/
xum eſt cibo uis ⁊ indigeſtibilł.ſʒ ſi digerat᷑.foꝛtit᷑ nutrit ⁊

roboꝛat vᷣtutẽ. Sʒ triticũ ſub foꝛma panis bñ fermentati
⁊ aſſati in clibano moderato igne eſt elec cibus. Et oĩa

6

gi de lacte ebnt rato qdᷣ apðᷣ medicos adohohe ðꝛ. et apo·
cõmunes balbuca. Balbuca em̃ recens ſi comedat᷑ cũ pa
ne recenti ſiue calido⁊ꝛ impoſito maxĩe impinguat. Poteſt
etiã intelligi de lacte capꝛino qð etiã multũ nutrit.de quo
pus latius dictũ eſt ibi Perſica poma pira. Tertia res eſt
caſe infans ſiue recens.de q̊ͥ dcit Aui.ij. cano.c. de caſeo.
qeſt nutritiuꝰ? impiguatiuꝰ.Et lʒ caſeꝰ recens nutriat et
im pinguet.in regimine tñ ſanitatis nõ cõuenit.qꝛ ſequũf
ex eo nocumẽta pus dicta.ibi Perſica.poma.pira. Quar
ta res teſticuli.Et iſtð maxie inte ligendũ eſt de teſticulis
alloꝝ impinguatoꝝ. de qb Aunl. ij. cano. c. de teſticulo di
cit ꝙ ſuntvalde boni nutrimẽeti ⁊ pulchꝛi.⁊.iiij.in.c.j.c.j..ð
eis.dicit ꝙ in modica q̃ntitate multũ nutriũt.Et pt iſtud
etiã intelligi de teſticulis poꝛcoꝝ multuʒ pinguiũ nõdum
coeuntiũ.ſicut poꝛcoꝝ caro.q̃ alioꝝ aĩialium qdrupedum
melioꝛ exiſtit.⁊ H̊ qͥ ad ̊ ppeſt nutrimentũ pᷣbere maiꝰ irre/
ſolubiliꝰcoꝛꝑi hũano ſimiliꝰ.ſie etiã et poꝛcoꝝ teſticuli re
ſpectu teſticuloꝝ alioꝝ aĩaliũ q̃drupedũ.Et eſt h̊ diligen
ter notandũ ꝙ teſticuli aialiũ puectoꝝ in qͥb eſt iã fermẽè/
tatũ ſemen ⁊ generatũ nõ ſunt boni nutrimẽti. ſʒ teſticuli
gialium iuuenũ adhuc nõ coire potent ũ.qͥd adhuc ñ eſt
ſperma fermẽtatũ.ſunt ſatꝭ laudabił nutrimẽti ſi bñ dige
rãt᷑.⁊ de iſtis etiã intelligit᷑dictũ pᷣus.Quinta ẽ caro poꝛ/
cina.de cuiꝰ electõe et effectu ſatis ample dictũ eſt pus.ibi
Perſica.poma.pira. Sexta eſt comeſtio cerebꝛoꝝ.Pꝛo q̊̃
ſciendũ eſt ꝙ cerebꝝ eſt ſtomacho malũ nauſeatiuũ deie-
ctiuum appetitꝰ.⁊ groſſi humoꝛis generatiuũ.veꝝ eſt tũ
ſi bñ digerat᷑ alimentũ dat coꝛꝑi notabile.ſʒ nlło mõ co/
medi dz pꝰ alios cibos. Bonũ aũt eſt cũ oꝛigano vel ca/
lamento vel cũ aliqͥb obtẽꝑantibo erꝰviſcoſitatẽ ⁊ frigidi/
tatẽ in qᷣbo ſii vtꝰ inciſiua ⁊ calefactiua paret᷑.Et cauenduz
eſt ꝙſi comedat ꝙ pmit aſſet᷑ ſuꝑ carbones.Et eadnert⸗
dum qꝙ nõ ↄfert illis qͥbo frigide ſolẽt aduenire egritudies
ſed bñ habentibo complexionẽ calidã, vt vult Ra.ĩ almã.

d ⁊c. de virtutib⸗ mẽbꝛoꝝ a lalium. Et bꝛeuiter pa? puenit lu
otet regimie ſanitatj.ſʒ aliqñ bñ ↄuenit via mediciĩe.ſiẽ cerebꝝ
“M capꝛeoloꝝↄueniẽs ẽ zↄ venena ⁊ moꝛſũvenenoſoꝝ.⁊ cere
teſ bꝛũ lepoꝛꝭ ↄ tremoꝛẽ᷑.⁊ m q̃ſdã cerebꝝ pulloꝝ ⁊ caponuʒ
aſoo. ad memoꝛiã ⁊ ſubtiliatõeʒ ingenij ↄferũt.Circa electõem

D tũ cerebꝛoꝝ ſciendũ eſt ꝙmelioꝛa eoꝝ ſũt cerebꝛa volatili

ſanit⸗ um.⁊ ppe mõtanoꝝ. ꝛ ex cerebꝛis qdrupedũ cerebyꝝ arietꝭ
1On deinde vituli.vtvult Aui.ij. cano.c.de cerebꝛo. Septima
K/ eeſt medulle qᷓ młii ſüt nutrimti ſi b digerat. ꝓut die Aui. .
* ij. cano. c. ð medulla. t etiã facile ĩ ſãguinẽ ↄuertit᷑ h̊ tamẽ
liets malũ faciũt ꝙ deijciũt appetitũ atq; nauſeã inducũt. Et g
g Auicena docet eas comedere cũ piperibo.Et eti aliqͥ eas
. pparãt cũ citonijs ⁊ paſtillis.vt faciũt lecardi.Et ꝓ elec/
nunn tione eaꝝ dicit Aui.qↄueniẽtioꝛ eſt medulla vituloꝛum ⁊
Foln cerui.deinde thauri. ⁊ poſtea capꝛaꝝ. deinde ouiũ.Et ſm
”M aliqs medulle thauroꝝ iuuenũ ⁊ piguiũ młtũ ↄueniẽtes
W ſit Octaua ẽ dulcia vina ð qͥb poſteridicet᷑ ibi. Sũt nu
Ndn tritiua. Hona eſt cibo guſtu iocũdioꝛ. qꝛ tał marie nutrit.
naeni Jurxta illð ypo.ij.pꝑte ãphoꝛiſmoꝝ dicẽiꝭ. Paꝝ deterioꝛ ci
eknt bus ⁊ potꝰ delectabilioꝛ qͥdẽ melioꝛibꝛ mag delectabiłe
rieſt appetẽce. Et Gal.in cõmẽto illiꝰ ait.Oĩs eĩ cib ſapidꝰ ĩ q̃
bie qͥſq; delectat᷑cũ accipit᷑a ſtomacho ↄplexretinet᷑ ⁊ cũ ma
odor/ gna delectatõe digerit᷑ plq; qlibʒ alq ſit abomina bil.fu
dun git vñ vomit faſtidiũ inflatio rugiꝰgenerãs. Et binc ẽꝙ;
Po aliqͥ meliꝰvalẽt cũ malo cibo qᷓ; cũ bono.qꝛ maioꝛc delec/
i de⸗ tatõʒ bñt in malo.Oecima eſt oua ſoꝛbilia q i modica qᷓn-
eſttñig titate etiã młtũ nutriũt.de qb etiã dictũ ẽ ſupᷣ ibi.Oua re
no o tẽtia. Undecia ẽ fic mate q ꝓpt ſuã dulcedinẽ młtũ nutri/
n unt ĩpĩguãt Circa iſtð ſciedũ ẽ ꝙlʒ nutrim̃tũ ſic ñ exiſtat
ſiͦc⸗ ĩ roboꝛe nutrimti carnis⁊ qãnoꝝ.ẽ tñ vehem̃tioꝛꝭ roboꝛꝭ qᷓ
nor; nutrim̃tũ oĩm fructuũ vt vult Aui.ij.cañ.c.ð ficubo Et ibi
tert , dẽ etiã diẽ qficeſt nutribilioꝛ ceterꝭ fructibo. Et ideʒ vult
ingis⸗ Aui.ĩ.jc.de regie er qð comedit᷑ dicẽs int᷑ fructꝰ.fructꝰ
gni magꝭ nutritiui ⁊ ſiłioꝛes ⁊ ꝓinqoꝛes carnibo in nutriedo

ſũt ſicꝰ: vuevalde mature ⁊ dactili. Circa electõeʒtᷣo esx
ſciédũ eſt ꝙbm Aui.ij: canone. c. . ð ficuby. Melioꝛ ẽ alba
qꝛ lenioꝛ.deĩde rubea ſiue citrina.⁊ deĩde nigra.Et q̃ ve/

hemẽter mata ẽ melioꝛ ẽ ⁊ ꝓxia ad hvt noceat. Itẽ bũide⁊
recẽtes ficus magꝭ et velociꝰnutritiue ſuntq; ſicce ⁊ citius

trãſeũt ð ſtomachoad epar ⁊ mag humectãt epar ⁊ magꝭ

lenificãt qᷓ; ſicce.ſicce vᷣo ſũt mininftatiue.⁊ mag? ſtoma/
choauenietes q; hũide.De ſiccis dicit Aui.loco palł.Sic
ca qᷣdẽ in ſuis oꝑatõibo eſt laudabił.veꝝ ſãguis cxea gene/

ratꝰnõ eſt bonꝰ.⁊ ꝓpr h̊ facit pediculos.veꝝ ſi ſit cum nuce
tũc ei chimus:i.humoꝛ fit bonꝰ.⁊ poſt nucẽ cũ amigdala
Et poſtea dicit qadmiſtratio ſicce cũ ieiuniũ adeſt.eſt mi
rabilis inuamẽti in aperiendo vias cibi.⁊ ꝓpꝛie cũ nuce ⁊

amigdala.cũ tñ eiꝰnutrimentũ cũ nuce ſit plꝰq; cũ amig/

dala. Et ↄueniũtvtreq; ficus in h in ip̃is eſt inflatio et le
nificatio ⁊ expulſio ſuꝑfluitatũ ad cutẽ ⁊ puocatio ſudoꝛ:⸗

⁊ remotio aſperitatꝭ gutturis.⁊ mũdificatio ⁊ lenitio pec

toꝛis pulmonis ⁊ canne el.apertio opilationũ epatis re/
nũ ⁊ ſplenis.Ouodecima res eſtvua recẽs.i.vua Dulcis ⁊
bñ matura.Pꝛo q̃ſciendũ eſt ꝙvua eſt triplex. Nã quedã

eſt ĩimatura ⁊ acerba.⁊ fit ex ea agreſta.⁊ iſta ſtringitvẽtrezʒ
⁊ colerã rubeã rehmit atq; ſãguinẽ.⁊ multũ valet in fluru

ventris coterico.Alia eſt matura viridis ⁊ recens.exqua

ſit vinum. Et iſta ſpẽaliter qñ eſt alba ⁊ ſine nucleis ⁊ coꝛ⸗
tice ventrẽ laxat ⁊ ceteris fructibo plurimi ⁊ melioꝛꝭ nu tri

menti exiſtit ſicẽ ⁊ ficus.minoꝛis tñ nutrimenti eſt qᷓ; ficus

vt hʒ Aui.ij.canone.c.devua. Uerũ eſt tamen ꝙ ventoſi /

tatem generat ⁊ inflatões et ventris doloꝛẽ.Et ſi remanſe

rit ꝑduos dies veltres poſt collectõeʒ ſuſpenſa donec coꝛ

tex detumeſcat meliꝰ nutrit ⁊ minꝰ laxat.nec tm̃ inflat.Et

habẽtes ſtomachũ plenũ ciboꝛ⁊ ĩimundũ malis humoꝛib

nullo mõ comedãtvuas.⁊ ſpẽaliter recentes ⁊ ſine arillis.
velocir᷑ em̃ ĩ ſtomacho ĩmũdo coꝛrũpũt᷑ ⁊ ĩ ſtomacho ple/
no cibis.qꝛ nimis cito digerũt᷑.⁊ nõ poterunt exire de ſto /

ſunt
ſigan

mali
rege
nerſt
cbim
put.
es
cbie
weſt
e⸗

macho pꝰeaꝝ digeſtiõez ꝓpt᷑ cibũ nõdũ digeſtũ.q̃re tũe in

abde J ſtõacho coꝛrũpũt᷑ aliũ cibũ coꝛrũpũt. Et ſilr etia intelli
e, gẽdũ ẽ ð alijs fructibo laxatĩs.Et ſi aliqͥs velit ſumere vnã
uiden viridẽ ⁊ recẽtẽ.bonũ ẽ ꝙpmitꝰinfũdat᷑ ĩ aq̃ feruẽti ꝑ boꝛã.
nus ⁊ deide ponat᷑ĩ aquã frigidã.⁊ pꝰſumat᷑.Ra.vᷣo ĩ al.devua
nen recẽti. ⁊ ſpẽalit᷑ dulci.dic ꝙcito coꝛpꝰ ĩpĩiguat ⁊ augmẽtat
Romn, erectõʒ vᷣge Etvlterdiẽ̃ illa vua q̃ ẽ ſubtulioꝛꝭ coꝛij.i.coꝛ
Se⸗ tic citdeſcẽdit a ſtõachoilla vo q̃ groſſioꝛꝭ tardiꝰ.Aliaẽ
ne. vua ſicca.q̃ paſſulavocat᷑.⁊ iſta lʒ ponat᷑ ⁊ numerat᷑ int eq̃̊
camnnt lia.paꝝ tñ caliditati attinet.⁊ bñ nutrit ſᷣm Ra.lo.pᷣal.⁊ cõ
nin. foꝛtat ſtõachũ ⁊ epar ſᷣm Aui.loco pᷣall.⁊ opilatões remo
Nckmi uet. Et ðᷣꝛ ꝙ epar ipiguat᷑ exeis ⁊ maxĩe ſi mũdent᷑ ab aril
inun lies. Et ſic text? p̃dict?p̃t intelligi de vua matura recenti.et
nan dDdree vua ſicca que paſſula diecckkkkt.
ſidnl Vina pꝛoba ntur odoꝛe ſapoꝛe.nitoꝛe.coloꝛe.
de Si bona vina cupis hec quiqʒ ꝓbatur in ulis.

iguut In h̊ textu ponũt᷑ q̃ttuoꝛ generalia qͥbvina pbãt᷑. Pꝛi
ngq mäé odoꝛ. vinũ ei boni odo? ſiue redolẽs młtiplicatmẽ
ntuen ſpirituũ ſubtiliũ. Et ſᷣm ↄſtã.v.theoꝛice bñ nutrit.⁊ bonũ
Cl ſãguinẽ generat.vinũ vᷣo fetidũ abomiabile ẽ nate hbũane
ien ſopüs groſſos melãcolicos generãs. et m ↄſtã. v.theoꝛice
Lpun malũ ſaguine et capit doloꝛẽ ex malo fumo caput aſcede
fin re generat. Gali. o. ii.regis acutoꝑ. cõmẽto. j.loqᷓne di
nol nerſitatevinoꝝ ex odoꝛe diẽ eexvino boni odoꝛ ẽ melioꝛ?ꝰ
enune chimi.i.humoꝛis.et ſm illud eſt młtitudo q̃ ĩplet ex eo ca⸗
neran put.qð eſt qꝛ eſt ſubtil.ꝰ⁊ calidłꝰ.Qð aũt ex eisẽ mali odo
ſu. 7 is 'm maliciã chimi generati ab eo erit paucitas leſiõis
nni er ĩ capite.qð eſt qꝛ eſt frigidiꝰ⁊ groſſeꝰ Illð ãt cui penuunꝰũs
lis nõ eſt odoꝛ n facit oino alid aceidere ĩ capite. qꝛ ẽ vehe /
merergroſſei, Sedm eſt ſapoꝛ. ſĩ em ciba ſapidioꝛ meling
deln, uutrit ⁊ meliꝰa ſtomacho aplecnt.vt dictũ ẽ ĩ ſnia pcedẽti
⸗

ita ⁊ vinil· Cirea iſt tñ ſciẽdũ ? vina ĩ ſapoꝛe diueriiſi/
caãt᷑.q̃dã eĩ ſũt dulcia alijs nutribilioꝛa groſſũ ſanguinẽ ſfa

ciẽtia ⁊ vẽtrẽ hũectãtia ad digerẽdũ dura⁊ ſitim generatia

Alia ſũt põtica ſiue ſtiptica ſtõachũ ↄfoꝛtãtia.vẽtrẽoſtipã
tia.pectoꝛi ⁊ ſue ꝑtinẽtie.ſ.pulmoni ⁊ cãne eiꝰnociua.inte
ſtinis ↄgrua.ad digerẽdũ dura.Alia ſũt acerba q̃ ſũt diu/

retica.i.vꝛine ꝓuocatĩa.groſſos hũoꝛes nõ generatĩa.ſed
diſſoluẽtia.Alia amara min calida.vt hʒoſtã.v.theoꝛice.
Tertiũ ẽ nitoꝛ ſiue reſplẽdẽtia q̃ ĩidicat ſuꝑ ſubtilitatevini
et ſic exↄſeq̃nti ſuꝑ ſubtilitate ſpirituũ ex ipᷣo generatoꝛũ.

Quartũ ẽ coloꝛ.Ex ꝑte eĩ coloꝝ vina diuerſificãt᷑ ĩ nutri ⸗/

tõe. Uina eĩ rubicũdioꝛa ceterꝭ paribo magꝭ nutribilia ſũt

albis.⁊ iõ płꝰↄueniũt macris q; alba.Alba tñ plꝰↄueniũt

pinguibo. Et de iſta diuerſitate vini ex coloꝛe dictũ ẽ pus

ibi. O ua recentia. Deinde in textu ponũt᷑ qͥnq; ſpecialia qͥ

bus ꝓbat᷑ bonitas vini.Pꝛimũ tãgit᷑ cũ ðꝛ. Foꝛtia. Foꝛtiè/⸗

tudo em̃ vini cogͤſcit᷑ ex effectu. Uinũ eĩ foꝛte ẽ qð calefac

coꝛpꝰ vehemẽter replẽs caputſᷣm Galł.com.j.iij.ꝑti.regis
acutoꝝ. Iſtð eĩvinũ maxie ſpirituũ ẽ młtiplicatiuũ ⁊ mul
tũ nutritiuũ.Caueãt tñ ab illo niſi ſit limphatũ qͥ ſũt debi
lis cerebꝛi.qꝛ mag̃ effumatio ab ipᷣo ad cerebꝝ ipᷣm ꝑueni
ret ⁊ ipᷣm lederet. Scoᷣm tãgit᷑ cũ ðꝛ.foꝛmoſa.Ulinum em̃

foꝛmoſũ ſiue pulcꝝ qꝛ cũ maioꝛi appetitu ſumit᷑ mel dige

rit᷑ ⁊ melinutrit. Certiũ tãgit cũ dꝛ.fragrãria. linũ enizʒ
fragrãs ſiue bñ redolens maxie ↄfoꝛtatiuũ ẽ ⁊ ſpiritumm

ſubtiliũ generatiuũ.vt dictũ eſt. Quartũ tãgit᷑ cũ ðꝛ.frigi

da. Nã vinũ dʒ eſſe frigidũ qͥ ad tactũ.nõ ãt ꝗ ad effectum.
vinũ em̃ calefactũ cum ſit rariꝰ⁊ ſubtilcitiinebꝛiat.ner⸗/
uos debilitat. ⁊ caput ledit.niſiĩ modica q;titate ſumptuz

fuerit. Quintũ tangit᷑ cũ ðꝛ.friſca. Uinũ em̃ bonũ dʒ eſſe

friſcũ ſiue leue.qð ſpumãdo ſonũ facit ⁊ hʒ ſpumã tenueʒ
de facili labilẽ. ⁊ in medio exiſtẽte.ſiue qũ in eo mouentur

acthomi. vinũ em̃ nõ iſtiꝰdiſpoſitõis pendulũ dici dʒ.⁊ ma

xime ſi nõ ſonatvel coꝛꝑa athomalia nõ habeat.vel debet

—2TT-44——DMU— —

ineſ
crati
ſipi
ainte
üdin,
Waſed
enie
linterini
merutoi.
Uinuni⸗
nbllaſi
Huneniit
uihus
cculin
„Forn;
WNb⸗—
W
cſürnt
meucn
luume
naldi
Urnic
Piritunn
lr fin
effecun.
brigtne/
eſunnz
Niſ
nitcnne
govenut
adzn
ma

dici debile vel limphatũ ſi ſpumã habeat cũ magnis amw'/
pullis.vel ad latus ciphi ſpuma diu maneat.

Sunt nutritiua plus dulcia candida vina.

In 5ß5 textu ponit vnũ documẽtũ ð vinis. Et eſt ꝙ vina
candi da ⁊ dulcia ceterꝭ pariba vel nutriũt reliqͥs vinis.Et
iſtð voluit zſtan loco Pall ldemyalt Auiẽ.ĩ...c. de regie
aque ⁊ vini.vbi diẽ. Uinũ q̊z groſſũ qð eſt duice.eſt met
illi qͥ vult eſſe pĩguis.Et rõ eſt. qꝛ vina dulcia vehementer
A mẽbꝛis attrabut᷑. ꝓpr eoꝝ dulce dinem cui nat̃a ↄgaudet
Nã dicit Aui.ij. cañ.trac.j.c.iij. Oꝑpatões ãt dulc ſüt dige
ſtio ⁊ lenificatio⁊ młtiplicatio nutrimẽti.⁊ nata diligit ip /
ſum. ⁊ vᷣtꝰattractiua attrahit ipum. Etlzʒ iſte texiꝰ verificeł

vc om̃i vino dulci. eligibile tñ vinũ moderate dulcedĩs.

⁊nõ dulce in ſummo.ſiẽ vinũ qd vulgo muſcadellum ſine H

mulcadetũ 8. qꝛ tale coꝛrũpit ſagninẽ. Curro eſt. qꝛ natᷣe
rapit auide talevinum a ſtomacho ad epar pus q; digerak

qqs ĩ eo eſtvtiie chilificatiõi ⁊ ane, maturet᷑ eiꝰ ſuꝑfluitas.
ꝓrt delectatõz ei maximã in 2naturalitate dulciũ.⁊ ſic re/

pPlet ſãguinẽ aqſitate indigeſta. exqᷓ reddit᷑aptꝰ ebulitioni

⁊putrefactioni.Et iſtðᷣ etiã intelligendũ eſt de alijs cibis
pulcib in ſummo. Pꝛo maioꝛi noticia ſciedũ eſt ꝙ ex vſu

vini dulcis alioꝝ nutrientiũ dulciũ tria timent᷑ nocum̃ta

ct maxie bis qͥ ad ea pꝛoni fũt. Pꝛimũ ẽ faſtidium ꝓptea ꝙ

dulcia ſuis caliditate ⁊ hũiditate leniũt ⁊ applanãt oꝛtifici/

um ſtomachi inducẽtia ulic diſpoſitõem ↄoriã inanitioni⁊
coꝛrugatõi q̃ fũt cã famis. coᷣm eſt velocitas inflãmati
onis eoꝝ ⁊ ↄuerſiõis in colerã. Hã res dulcesↄuenittiſſi /
me ſuntin generatõe colere.Etꝓpt᷑ h̊ mel płꝰ om̃ibo rebo ge

nerat colerã. qm̃ ipᷣm eſt dulcius omibo rebi.⁊ poſt ipᷣm vi

nũ dulce. vt hʒ Bali.in com.illiꝰcañ.iij.parti.regis acuto

toꝝ. Menté leuiꝰꝑcutit.Et hinc eſt ꝙ iducitſ itim nec cõ
nenit febꝛicitantiw. nec etia coloꝛicꝭ.vtibidem dicit Gali.
+-.z

Tertium eſt opilatio epatꝭ⁊ ſplenis.qꝛ dulcia trahũt᷑ ab
eis cũ fece ꝓptmagnã delectatõʒ quã hʒ ĩ eis.⁊ maxie epar
anq; digerat᷑.qre illic leuit᷑ inducũt opilatiões.cooꝑante
ad h̊ ſuba groſſa.in q̃ fũdat᷑ ſapoꝛ dulc fm Aui.ij.canõe.
trac.j.c.iij. Et hic ẽ ꝙ vinũ dulce minꝰ ẽ vꝛine ꝓpuocatiuuʒ
q; alia vina.Etãõ iſta tria nocumẽta ſũmevalẽet acetoſa.qꝛ
appetitũ ſua acetoſitate ꝓuocãt ⁊ ſua frigiditate inflãmati
onẽ ꝓhibẽt ⁊ ſubtilitate ſue ſube opilatòes aperiũt. Notã
dũ inſuꝑ ꝙlʒvina dulcia ⁊ alia nutrientia dulcia opilent
epar ⁊ ſplenẽ, deopilãt tñ ipᷣm pulmonẽ.Et rõ q̃re nõ opi
laãt pulmonẽ ſiẽ epar ⁊ ſplenẽ eſt.qꝛa dulcib ĩ trãſitu ſuo

„

5
*

cra. Et p oppoſitũ ſi intedamꝰ nõ nutritõz nec deperditoꝝ

.

2 “

5„

*
„*

reſtauratõeʒ nec ipinguatõcʒ vr ↄtigit ĩ his qͥ ſũt m
noſi ⁊ pingues.tũc vina ſubtilia nõ dulcia.ſʒ ſapoꝛe ami⸗
cabili odoꝛifera ad albedineʒ declinãtia ſufficieter foꝛtia

meri nil niſi ſubtile ad ipᷣm reſudat.⁊ ſãguis genit ex re/

us dulciba ad pulmonẽvenit iã purificat?in epate pᷣus ⁊

coꝛde ſubtiliatꝰ. Et iſt vult Gali.in cõmẽ.ill cañ.iij. ꝑti.

regiminis ocutoꝝ.dulcꝭ potꝰ. Item vina dulcia minꝰ ine/
pcutit q; reliq foꝛtioꝛa vina.Ex pᷣdictacludi p̃t ꝙ ſi biba?t
vinũ rõne nutritõis coꝛꝑis reſtauratõis ⁊ ĩpiguatiõis.ſiẽ
ↄtigit in his qͥ macri ſũt.ſiue nataliter ſiue accidẽtalit᷑ tũc

„ 4

2petütvina dulcia ⁊ groſſa ſufficieter colorata. Talia em̃
vina ſũt ſufficiet nutritiua ⁊ vepditi reſtauratia. ⁊ coꝛpoꝝ
ipinguatiua. vñ ↄuenietioꝛa ſũt ad ipinguãdũ coꝛꝑa ma/

—

vtigit ĩ his qͥ ſũt mitũ car

eligeda ſũt. Si vᷣo det᷑ vinũ ad ſitis extinctõʒ.tũcvinũ al⸗

bü ſubtile debile eſt eligibil. tale ei vinũ magꝭ humectat

rinfrigidat. ? añs meliꝰ exringuit ſitim. ? qnto ſiti ẽ ma⸗
iloꝛ tãto talevinũ eſt ↄueniẽtiꝰ. Si vᷣovinũ detad ſpirituũ

2foꝛtatõz ⁊ reꝑatõz et ᷣtutis ↄfoꝛtatõʒ.tũc dʒ dari vinuʒ

ſubtile odoꝛifeꝝ ſapoꝛꝭ ᷣlectabił.mediocrꝭ colozꝭ. ſufficiẽ
tis foꝛtitudis.⁊ talevinũ dʒ ſumi cũ pauco cibo.⁊ dʒ eẽ de
puratũ ab vcraq; ſuꝑfluitate.⁊ dʒ ſumi pauca qᷓtitate. Di

iich
eepet
gante
anoe.
Rmoz;
a
Bfänan
it oet
ginlun
ryog
fiiulo⸗
niperte
ehuo
iiſt
inne⸗
eleus
Wo
Rnle
Ue
toopor
un/
Poröt
nttüc

erſott
vinit
tmeat
ſigenn,
iui
ynng
ſaſic⸗
G

Nrenn

bo intẽdamꝰpectoꝛ: ⁊ pulmonis mũ difica tõʒ ? vetrj laxa/
tõeʒ.tũc vina mediocrꝭ ſube.ſapoꝛe dulcia ſũt mag eligi/
Si vinũ rubeũ nimiũ quandoqʒ bibatur
Venter ſtipatur.vox limpida turbificatur

In ꝗ paſſu ponũt᷑ duo nocum̃ta nimie potatõnis vini
rubei. Pꝛimũ ẽ q'nimia bibitio vini rubei ↄſtipatventrẽ.i.
duros facit receſſus ſeu difficult᷑ hꝛe egeſtõeʒ.Cuiꝰ cã ſᷣm
aliq̊s eſt.qꝛ tale vinũ rubeũ plłꝰceterꝭ paribo ẽ calefactiuũ
⁊ magꝭ nutritiuũ. Inq;tum em̃ plłꝰẽ calidũ magꝭ exſiccat.
⁊ inq;tũ magꝭ nutritiuũ auidiꝰa nat᷑a retiner ot tñ textꝰ
intelligi ð nimia potatõevini rubei ſtiptici aut põtici.ex q̃
ſtipticat᷑ ⁊ ↄſtipat᷑ vẽc ꝓpt᷑ ſtipticitatẽ⁊ põticitatẽ vini Circa

ſiſtð tñ ſciẽð ẽ ſi erhbibeat᷑ vinũ ad ſtoachi ⁊ viſcenↄtẽtiue

foꝛtificatõʒ eligemꝰ vina groſſa põtica vł ſtiptica rubeavł
nigra.ſic̃ ↄtĩgit in hñtiba fluxũ vetrꝭ ꝓpt᷑ debilitatẽ ↄtentiue
ſtõachi.⁊ iſtud vult ypo.iij.ꝑti.regis acutoꝝ.cañ.illo.pal/
meꝰ qͥdeʒ ⁊ niger.⁊ ſiłr Gal.in com.illiꝰ. Sʒ ſi intendamꝰ
ↄfoꝛtatõʒ digeſtiõi ↄpetũtvina ſubiiiia vł mediocria ĩ ſub
ſtãtia ⁊ coloꝛe boni odoꝛꝭ ⁊ ↄueniẽtꝭ ſapoꝛis ⁊ ſufficientis
vigoꝛis aliq̃lis ſtipticitatꝭ. Scðm eſt exaſperatio gutturꝭ
ſiue raucedo quã inducũt aliq̃ vina intẽſe rubedĩs ꝓpt᷑ eo/
rũ ſiccitatẽ ⁊ terreſtreitatẽ. Et iſtð nocum̃tũ etiã ↄtigit ex
vinis rubeis patrie bꝛabãtie ꝓpt᷑ eoꝝ ſtipticitatem ⁊ terre
ſtreitatẽ.⁊ maxĩe qñ muſta ſũtvina pᷣdicta iſtð nocumẽtuʒ
ſcᷣm ↄtingit.non tñ pᷣmũ.qꝛ muſtũ magne rubedis ſolet
inducere vẽtrꝭ fluxũ ꝓpłfeces ſuas terreſtres cũ eo mixtas
q̃ ſui moꝛdicatõe moꝛdicãt inteſtina.ex q̃ moꝛdicatõe flu⸗/

xus vẽtris cauſat᷑.⁊ talevinũ nõ dʒ bibi muſtũ.i.q;diu fue

rit turbidũ ⁊ bulliẽs.qꝛ exqͥ ipᷣm eſt moꝛdicãs ꝓpt᷑ ſuas fe
ces terreſtres.ab eo etia eleuat᷑ fumꝰmoꝛdicans.qͥ ad cere

bꝛũ veniẽs ſui moꝛdicitate moꝛdicat oculos atz rubificot

Et iſtò etiã intelligẽdũ eſt ð iſtꝭ muſtis patrie bꝛabꝛantie
c 3

ſiue rubeis ſiue albis ꝓpt᷑ eoꝝ treſtreitatesʒ.Eã aũt q̃re iſte
fumꝰ ẽ moꝛdificatiuꝰ ẽ.qꝛ vinũ a q̊ diſſoluit᷑ ẽ moꝛdificati
uũ Jãvt diẽ Bal.j.ꝑti.ãphoꝛiſmo.ĩ cõ.ill ãphoꝛ.⁊ qͥ cre/
ſit eas a q̃libʒ re diſſoluit᷑ eivñ diſſoluit᷑ neceſſe eſtvt aſ
imilet.

Allea.nux.ruta.pira.raphanus.et tiriaca.
NHec ſunt antidotũ contra moꝛtale venenum.·

In hh textu ponũt᷑ ſex medicĩevalẽtes ↄ venenũ.Pꝛima
Ealleũ qð maxĩe valetõ nocumẽta ꝓuenire ſolẽtia ex mala
aq̃ᷓ.⁊ maxievalet potũ male aq̃. de q̃ dicit Sera.ĩaggre/
ga.c. de eo ꝙ qñ ſumit᷑ alleũ ⁊ poſt bibit᷑ aq̃ coꝛrupta ñ no/
cet aqᷓ illa potati.Et idẽ innuit Aui.ij.cañ.c.de eo.⁊ in.j.c.
de ↄfuatõe iter agentꝭ a nocum̃to diuerſaꝝ aqꝝ.Et iſtud
idem etiã oꝑat᷑ cepe.vt vult Aui.ij.cañ.c.ð eo.⁊ ſic pᷣt ↄpꝛe
hẽdi ſub alleo.de eo etiã dicẽ Aui.in.j.loco pᷣalł.ꝙcepe ẽ vt
tiriaca malaꝝ aq̃ꝝ.⁊ maxiĩe cũ aceto.qꝛ cepe ẽ ſubtiliatiuũ
inciſiuũ abſterſiuũ cũ ſtipticitate ⁊ aꝑit foꝛtit᷑. vtvultAui.
ij. cañ.c. de eo. Et ẽ calidum in tertio.q̃re calefacit malas

aquas ꝓhibẽs ne ſua frigiditate ſto macho noceãt.⁊ ſubti

liat groſſas faciẽs eas cito penetrare.Et acetũ huic ꝑmix
tũ vigoꝛat vᷣtutẽ eiꝰin ſubtiliatõe ⁊ penetratiõe aq̃ꝝ ⁊ phi/
bet a ſiti quã inducere ſolet cepe comeſtũ.Et eadem rõne
verificat᷑ de alleo.Et & etiã dicit Aui.in.j.loco pᷣalł.ꝙ al/
lea comedenda ſunt aqs groſſas ⁊ turbidas.qꝛ ſubtiliant
eas.cito deſcendere faciũt ⁊ phibent ne ſtomacho noceãt
2 inteſtinis.⁊ nevenas opilẽt. Alleum pᷣtea comeſtuʒ ante
iter ⁊ pꝰ B.ex melioꝛibo reba eſt ⁊ ↄuenietioꝛibo ill qͥ veniũt
ab aere frigido vel q vadũt ad eũ.vt innuit Aui.ĩ.j.c,de re/⸗
gẽdo iter agentẽ in frigoꝛe⁊ ↄgelatũ. Et ex iſto ſeqͥt ꝙ alle
um multü valet iter agẽtibꝰ ⁊ ꝑ diuerſas terras eũtib ⁊ di
uerſis potibo vtẽtibo.iuxta illud metricũ.Allea qͥ mane ie/

iuno ſumpſerit oꝛe. Hunc ignotaꝝ nõ ledit potꝰaq̃ꝝ. Nec

e Z

— 2S fd — – —2 ☛ „ —

—
—

—
—

teice
ſfiend

qe⸗
ytal

ebein
man
iagre⸗
f
Er ſul
Htapre
eN
Mani
W
ins
Urſubt
epni
ni⸗

denie

l.
nbtlit
o Hocd
eſtuzon
mie
cden
Grale
ibrl
maneis⸗
jre

diuerſoꝝ mutatio facta locoꝝ. Ualet pᷣea alleũ ad pũctu
rã vᷣmiũ venenoſoꝝ ⁊ moꝛſuʒ ſerpẽtũ qñ bibit᷑ cũ vino.qð
Aui.ij.cañ.c.de eo ſe dicit fuiſſe exꝑtũ.⁊ ↄfert etiãs moꝛſui
canis rabioſi ⁊ qñ fit emplaſtꝝ ex alleo⁊ folijs ficꝰ ⁊ cimi/

no ſuꝑ moꝛſũ migal ↄfert vt ibidẽ dicẽ Aui.Cepevero ſᷣm

Aui.ij.cañ.c.de eo.ↄfert etiã moꝛſui canis rabioſi cũ linit
ſuꝑ ipᷣm aq̃ eaut emplaſtrat᷑ ex eo cũ ſale ⁊ ruta.⁊ cepe qð
comedit᷑ expellit nocumẽtũ vẽtoſitatꝭ venenoſoꝝ.Et dixe/
rũt qͥdã ꝙ ipᷣm generat ĩ ſtomacho hũoꝛẽ hũidũ plurimũ
frãgẽteʒ nocumentũ venenoſoꝝ. Notãdũ eſt circa iſtud ꝙ
alleũ ⁊ cepe ⁊ ſiłr etiã poꝛrũ via cibi nõ ↄpetũt tꝑatꝭ coꝛꝑi //

bus nec calidis.⁊ ſpẽalitcruda.paꝝ eĩ nutriũt ⁊ male nu /

triũt. generãt ſãguinẽ acutũ ⁊ pungitiuũ.groſſos hũoꝛes
tñ ſubtiliãt ⁊viſcoſos ĩcidũt.⁊ poſtq; decocta ſũt.ꝑdũt pũ
gitiuitatẽ.⁊ adhuc r̃manetvtꝰinciſiua ⁊ ſubtiliatiua.vnde
mag cocta ↄpetũt qᷓ; cruda. Poꝛri eĩ ſunt calidi ⁊ ſicciet
dãt coꝛꝑi alim̃tũ illaudabile ⁊ oculis nocẽt ⁊ generant ſã
guinẽ nigꝝ⁊ melãcolicũ ⁊ ſõnia t᷑ribilia ⁊ neruos ledũt rõ
ne pũgitiuitatꝭ eoꝝ.nocẽt dẽtibo⁊ gingiuis.⁊ nulłꝰ coleri⸗
cus nec melãcolicꝰeis vtat᷑.⁊ ſpẽalit᷑ crudis. Cepe calide
ſũt ⁊ hñt hũiditatẽ ſuꝑfluã reſtrẽ cũ hũiditate aq̃ſa fubti
li idigeſta. Si comedãt᷑ cruda generant ĩ ſtõacho hũoꝛes
malos ⁊ putrefactibiles⁊ coꝛruptibiles.⁊ ĩiducũt ſomnia
mala ⁊ tribilia ⁊ doloꝛeʒ capitꝭ.⁊ nimiꝰ vſus eaꝝ diſponit
bhoĩeʒ ad memoꝛiã deꝑdẽdã ⁊ ꝑturbat iĩtellectũ ⁊ ꝑduẽ̃ ad
demẽtiã. Sʒ ſi comedãt᷑ cocte cũ aq̃ laudabiliũ carnium
laudabilit᷑ iuuãt digeſtõʒ ⁊ minuũt᷑ eaꝝ nocum̃ta et tẽꝑãt
cibaria frigida cũ qͥba decoquũt᷑.ſʒ meliꝰẽ eis nõvti.Allea
calida ſũt ⁊ öclinãt ad aliq̃lẽ hũiditatẽ.ſʒ minꝰqᷓ; cepe.va/
lẽt ↄᷣvẽtoſitatẽ ⁊ valẽt ĩ tuſſi.⁊ bñ ſcreare faciũt.ſʒ nocẽtvi
ſui ⁊ doloꝛẽ capitꝭ iducũt.⁊ ſũt tiriaca ruſticoꝝ Et ſic pᷣdi/
cta ſolũ ↄueniũt his qͥ fleumaticũ aut groſſũviſcoſũ hũo/⸗
rẽ hũ erĩt. Colerici vᷣo a pᷣdictꝭ abſtineãt. Scða ẽ nux ð q̃
diẽ Aui.ij.cañ.c.ð ea ꝙ ipᷣa cum ficubo ⁊ ruta eſt medicina

„

oĩbovenenis ⁊ ex ea cũ cepe⁊ ſale fit emplaſtꝝ ſuy moꝛſuz
canis rabioſi. Et iſtòᷣ maxiĩe ĩtelligit᷑ de nuce ſicca añ cibdu
ſũpta mõ pᷣdicto.Et circa iſtdᷣvlterſciẽdũ ẽ ꝙnuces ſicce

peioꝛes ſũt recẽtibo⁊ hũidis.qꝛ ſicce mag vnctuoſe ſũt.rõ

ne cupin colerã ↄuertũt᷑.⁊ inducũt capitꝭ doloꝛẽ⁊ oculos
turbat.⁊ vᷣtiginẽ generãt.⁊ ſpẽalit᷑ ſũpte pꝰcibũ ⁊ lĩigue pa⸗/
raliſim ĩiducũ.vomitũ ꝓuocãt ⁊veſicas ĩ oꝛe faciũt.Et hba
bẽtes ſtõachũ colericũ maxĩe dũt euitare nuces ſiccas.et
qᷓ;to antiqoꝛes tãto peioꝛes ſũt. Recẽtes ãt minꝰ male ſũt.
qꝛ ñ ſũt tãtevnctuoſitatꝭ.⁊ iõ ñ generãt doloꝛẽ capitꝭ autꝰ
tiginẽ ⁊ ſilia ſiẽ ſicce.⁊ rõe hũiditatꝭ lubꝛificãtꝭ laxãt vẽtrẽ
et ſi aliq;tulũ toꝛreãt᷑ ⁊ comedãt᷑ pᷣcibũ.ↄpmũt cibũ ſũp⸗
tũ.Et ſic pʒ ꝙnuces recẽtes ſũt magpuęeniẽtes coꝛꝑibo ſa
nis qᷓ; ſicce.Tertia ẽ ruta de q̃ dic Aui.ij.cañ.c.de ea q̃ re
ſiſtitvenenis.Et poſtea ſubiũgit.Et qͥ ſibi timet ne ĩ pootu
ſumat venenũ ⁊ pũgia venenoſis bibat de ſemĩe ei? pondꝰ
dꝛagmevn cũ folijs ſuis cũvino.⁊ ꝓpᷣe ſi bibit᷑ cũ nuce ?KD
bolo oĩbotritꝭ 5; mixtꝭ.Et dic Ari.iĩ de aĩaliba ꝙcũ muſte
lavult pugre cũ ſerpẽte ſiue cũ bufone.ipᷣa comedit rutaz
vt interficiat eũ.qꝛ odoꝛ rute ẽ inimicꝰ veneno Uñ come/
ſtio rute cũ ficubo⁊ amigdalis dulcib ĩ mane pᷣſuat a ve/
neno. Notãdũ circa iſtð ꝙduplexẽ ruta q̃dã domeſtica et
alia ſilueſtris. Domeſtica melioꝛ ſilueſtri ẽ.qꝛ ſilueſtris ⁊
maxiĩe ſicca.calida ⁊ ſicca ẽ in q̃rto gdu.q̃re plimũ ſumere
de ea eſt ꝑnicioſũ.Domeſtica vᷣo hũida.calida ⁊ ſicca ẽ in
ſcðᷣo gdu.ſicca vᷣo ĩ tertio.⁊ ẽ inciſiua reſolutiua carmiati
ua vẽtoſitatũ.⁊ iſtð maxie ↄuenit ſicce.Nã dic Sera.c.de
ea.q ẽ de reb magoferẽtib inflatõibo.i. vẽtoſitatibo.ſʒ in
hbuiida eſt inflatio. Itẽ ruta vehemẽt acuit viſũ.⁊ ꝓpe ſuccꝰ
eicũ ſucco feniculi⁊ melle collirio facto ex ea aut comeſta
vt dicit Aui.ij.cañ.c.de ea.Quia tñ in ſucco rute q̃daʒ eſt
bauracitas nocẽs oculo.iõ ruta pᷣt aplicari oculo vẽtilan
do. ita ꝙſolũ vapoꝛ ſiue fumalis euapoꝛatio eiꝰ ⁊ nõ ſuba
rute ad ſubazʒ oculi ꝑtigat. Quarta ẽ pira ð qͥb di. Aui.ij.

dn caj.c.de eis ꝙſũt cura fũgoꝝ moꝛtificãtiũ.Et qũ coquũt

i ſiſti fügi cũ piris mĩoꝛat᷑ nocum̃tũ ipoꝝ. Ulel p̃t iſte textus
ſicce verificari ð piris aromatic q̃ ſui aromaticitate ſpũs ↄfoꝛ
0 tarẽt. ⁊ ſic nocum̃tũ veneni repellerẽt.Quiĩita ẽ raphanꝰ ðᷣ
os diẽ Aui.ij.cañ.c.de eo.q; ↄfert moꝛſuivipere.⁊ cuʒ vino
Wea/ moꝛſui coꝛnute etiã.Et ſemẽ eiꝰↄfert venenis ⁊ vᷣmibo ve/⸗
Ehan nenoſis. Et ſi ponat᷑ fructerꝰſuꝑ ſcoꝛpionẽ moꝛit᷑⁊ aq̃ eꝰ
ſecnsg ẽ exꝑta ĩ B.⁊ ẽ foꝛtioꝛ.Et ſi momoꝛderit aliquẽ ſcoꝛpio qᷣ
mle ſ raphbanũ comederit nõ nocebitei. Et ↄfert etiã pᷣfocatiõi
Pheu fit a fũg moꝛtiferꝭ. Uel pᷣt dici ꝙ raphanꝰ valet . vene/
Nirniri nũ.qꝛ ꝓuocatiuꝰeſt vomitꝰ.⁊ ſic ꝑ vomituʒ ſtõachꝰpurgat
bu ii a malis hũoꝛib ſi qͥ ĩ eo ſint. Et circa iſtõ ſciẽdũ ẽ ð rapha
nolyl⸗ noꝛ radice q̃ ſũt ꝓpinq̃ in ↄplexiõe ꝙnocẽt coꝛꝑibo colericꝭ
aöe generãt em̃ ſãguinẽ acutũ ⁊ pũgitiuuʒ.Et raphanꝰẽ malꝰ
iIpon ſtoacho faciẽs eructuare. ? generat hũoꝛẽ groſſũ.⁊ ſi dige
vonN ſtiua ſit debil generat hũoꝛẽ crudũ.hʒ tñ vᷣtutẽ ſubtiliati/
NNN nã ⁊ inciſiuã. Quidã aũt comedũt radicẽ ⁊ raphanũ poſt
umiie alios cibos adofoꝛtãdũ digeſtionem. de q̃ admirat᷑ Gali.
ems Vnñ veꝝ ẽ qð exꝑientia docet. Et dicũt ſapiẽtes medici
Hne⸗ ſi comedãt᷑ poſt aliũ cibũ iuuãt ad digeſtõeʒ ⁊ deſcẽſuʒ e?ꝰ
nun⸗ ⁊ vẽtrẽ laxãt. Sʒ ſi comedaãt᷑ añ aliũ cibũ ĩpellũt᷑ ad ſuꝑio
kac⸗ ra ⁊ vomitũ inducũt.Gonũ ẽ aũt ꝙcomedãt᷑ cũ aceto ⁊ ſa

ier le pꝰalios cihos ⁊ in modica qᷓntitate. Ueꝝ ẽtñ ꝙ ocułno
cẽt ⁊ capiti. Ra.vᷣo ĩ almã.dic̃ ꝙ raphanꝰlõgã faciẽedo mo

n rã in ſtõacho ĩcidit fleuma.cułfolia cibũ diger̃t ⁊ apetiti
nmit uã adiuuãt qñ paꝝ ſumit᷑ de eis. Sexta ẽ tiraca.q̃ a toto
rache generevalet ↄvenenũ.⁊ iõ valʒ tam rõnabilibo q; bꝛutis
hn venenũ tã frigidũ q; calidũ.Et ſub tiriaca pᷣt vpᷣhẽdime⸗/ .
deſlc tridatũ qð ſile opat᷑.Oe tiriaca ei diẽ Aui.vj.ĩtrac.iij.c.j. .
Urche Scias ꝙ canon maximꝰin curatõeveneni ẽ ↄfoꝛtatio ca/
, loꝛis innati ⁊ excitatio ipſoad expelledum.ſic facit tiriaca
ng Detiiaca vor merridatoſi dic Aui. vitrac c medi
ic. cĩs cõibe ad venena.Sũt medicie q̃ orie ſũtveneno.q̃re ũ

ꝑemittũt ipᷣm ꝑuenire ad coꝛ.⁊ ſũt ſiẽ tiriaca ⁊ metridatũ.

—

Aer ſit mundus habitabilis ac luminoſũs
HMec ſit infectus nec olens fetoꝛe cioace

In Hᷣ textu notãt᷑ qttuoꝛ circa electõʒ aerj habitabil. qᷓꝝ

bpmũ eſt ꝙ hõ dʒ eligere aerẽ mũdũ.i.nõ infectũ vapoꝛib⸗
9 ger immũdꝰalterat coꝛ ſᷣm ↄplexionẽ illiꝰ qð ſibi cõmi/
ſcet.ſic innuit Haly.in tegni.in com.illiꝰcañ.Oiĩa h eĩ.⁊c̃.
Scõm eſt ꝙ hõ dʒz eligere aerẽ luminoſum. Aer em̃ turbi
dus ĩducit in coꝛꝑe triſticiã ⁊ pigriciẽ.qꝛ aer turbat cõmi
ſcet hũoꝛes.⁊ turbidꝰ ad coꝛ ꝑuenit.q̃re ex iᷣo ⁊ hũoꝛibus
groſſi ⁊ turbidi generãt᷑ ſpũs aĩam triſtificãtes ⁊ pigriciẽ
inducẽtes. Nihil eſt ̊ qðᷣ magꝭ iocundũ facit hoĩeʒ atʒ mi
nus guẽ q; in claro aere ãbularevel mane ſurgere.Tertiũ
eſt ꝙ hõ dʒ vitare aerẽ infectũ.cuiuſmodi eſt aer in q̃ fiunt
ſtrages.cõiter em̃ in locis in qͥbo pᷣceſſit maxia hoĩm inter
fectio ſeqͥt peſtis ⁊ in locis vicinis Aer em̃ infect?qñ inſpi
rat᷑ inficit ſpũs in nr̃o coꝛꝑe.Quartũ eſt ꝙ homo dʒ vita⸗
re fetoꝛem cloace.Et ꝑ h̊ innuunt᷑ infectiões particulares
aeris.cuiuſmodi eſt infectio aeris latrinaꝝvł foneaꝝ quo
qͥne vel locoꝝ in qb pꝛoijciuntur cadauera moꝛtua ⁊ oſſa
moꝛtuoꝝ.⁊ aeris vicini aque in q̃ putreſcit linũ vel cana/
pus. Aer em̃ taliter infectꝰ inficit ſpũs nr̃i coꝛꝑis ⁊ maxie
cerebꝛo nocet.Ethinc eſt qð dicit Auicen.ij.in doc.ij.c.ij
Et aer qᷣdẽ dũ eſt tꝑatꝰet clarꝰneq; ſuba extranea ↄplexio
ni ſpũs ria ei admiſcet᷑ eſt ſanitatẽ efficiens ⁊ ipᷣaʒↄpᷣuãs.
et cũ mutat᷑.grium ſue oꝑatõis oꝑat᷑. Et ꝓ maioꝛi decla/
ratione pᷣdictoꝝ ſciendũ eſt ꝙ aer neceſſariꝰeſt in regĩe ſa/
nitatis dupłr. pmo qdem ꝓpter refrigera tõem coꝛdis.ſecũ
do ꝓpter expulſionẽ fumoſaꝝ ſuꝑfſuitatũ tribulantiũ ſpm̃
et caloꝛẽ innatũ. Sic em̃ in exterioꝛiba nos videmꝰq; gnis
ſine euentatõe aeris ſu ffocat᷑ ⁊ extinguit᷑.ſic etiã imagina/
ri debemꝰꝙ ſpũs ⁊ caloꝛ innatus indiget aere ipᷣm nutriẽ
te ↄſeruante ⁊ obtemꝑante.O btemꝑatio igit᷑ caloꝛis in/

nati fit ꝑ aeris attractiõem ⁊ eius depuratio fit ꝑ aeris exx

bl r
hoi
NNN/
märi
tun
cn
hünibie
ei
ieann
Ti
nihtunt
n inrer
ſiaahe
W
Vonne
ppapgv
utoli
n
srmarie

44

ndoche
499le
ofui
oꝛidec
negie
gin
nnüß
is
nging,
mn vuerie
lonsi⸗

s ex

pulſiones. Pꝛimũ qͥdẽ fit ꝑ motũ attractõis.⁊ ſcdᷣm ꝑ mo

tũ expulſionis. Si igit᷑ aer attrace ſit fetidus ⁊ impurus
coꝛrumpit᷑ caloꝛ ⁊ ſpũs innatus Aer igitur debʒ eſſe bone
ſubſtãtie cui ñ admiſcet᷑ aliqͥd ex vapoꝛibo nec fumoſitate

extranea. Hõ em̃ debʒ eſſe aer tuꝛbidus nec nebuloſꝰ nec

malis vapoꝛibo.ad mixtꝰbic em̃ aer humoꝛes contuꝛbat ⁊

animũ ↄtriſtat vt dictũ eſt. Et debʒ eẽ diſcooperꝰ celo et
noõ ĩter parietes ⁊ tectanſtrict⸗ cyt ſit advnũ dicere.maxie

euitãdꝰ ẽ aer icluſus ⁊ nõ euẽtatꝰ Ueꝝ ẽ tñ ꝙ tꝑe epidimie
in quo accidit aeris putrefactio cõmunis.eligẽdꝰeſt aer in
cluſus. Unde temꝑibus illis bonum ẽ manere in domibꝰ
⁊ tenere feneſtras clauſas ne aer putrefact igrediat᷑.ſʒ ali
us aer diſcooꝑtus melioꝛ exiſtit. Euitãdus ẽ preterea in
regimie ſanitatis aer cui miſcẽt᷑ vapores lacuuzʒ⁊ ꝓfũdita
tum aquã putridam ↄtinentiũ.⁊ olerũ taliũ q̃lia ſunt cau
les ⁊ eruca et ſiłia.⁊ arboꝝ viſcoſitatũ malaꝝ.quales ſũt

ficus ⁊ nuces. Ampliꝰeligendꝰeſt aer in q̊ ſufflãt vẽti ex ter

ra alta vel equali Et multũ etiã ſolicitari debem ꝙ aer nõ
excedat in aliq̃ qualitatũ hmaꝝ.ſ.caliditate frigiditate hu

miditate et ſiccitate. Qõ ſi foꝛſan cõtigerit.obtemꝑetur ꝑ

artem. q;;tum poſſibile eſt. Et iſta colligunt᷑ ab Auicẽ ij.
voc.ij. c. diuerrius.

Si tibi ſerotina.noceat potatio viiin.
Hoꝛa matutina rebibaset erit medicina.

In ᷓ; textu ponit᷑ vnũ documentũ ⁊ eſt ſi qͥ male va/

luerit ex ſumptõevini de nocte ſiue tꝑe ſerotino.tał in cra

ſtino dʒ iterato ſumerevinũ. Unde potatio vini nocturna
poteſt inducere ebꝛietatẽ ſiue ſitim matutinaʒ.vel pᷣt ĩidu/⸗
cere ſuꝑcalefactionẽ coꝛpoꝛis. Si vero ĩducat ſuꝑcalefa

ctionẽ coꝛpoꝛis.tũc maximꝰerroꝛ eſt de mane iterũ ſume

re vinum.qꝛ eſt addere ignẽ igni. Si vero homo icurrat
ebꝛietatẽ cũ aliqli nauſea.tũc ð mane bonũ ẽ ſumere vinũ

quia ex ſumptõevini.de facili tũc ꝓuocat᷑ vomitꝰ. ex q̊ ſeqͥ
tur mũdificatio ſtomachi.q̃ mundificatiõe facta. de facili
ceſſat nocumentũ ebꝛietatis? nauſea.Et ꝓpt᷑ h̊ ↄſulit ypo.
ſemel in mẽſe ĩebꝛiari.vt ex ebꝛietate puocet᷑ vom itꝰ qᷣ eſt
maxime pᷣſeruatiuꝰab egritudinibo cronicis.i.lõgis⁊ ma/
lis. Si etiam ex potatione vini nocturna ledat᷑ aliqͥs.et
ꝓpt᷑ inconſuetudinem potandivinum.tũc de mane pᷣt ↄce
di vinum vt aſſueſcat.⁊ ſic minꝰledit᷑ a ſumptõevini.A cõ
ſueto em̃ minoꝛ fit leſio vt vult vpo.ij.amphoꝛiſmoꝛũ ibi.
Evx multo tꝑe ↄſueta⁊c̃. Sivero ex potatõe vini nocturna
ſequat᷑ ſitis matutina.illa eſt mendoſa.que curatur potio/⸗
ne vini. magis tamen ſedatur potatione aque.Etaꝛ iã di⸗
ctum eſt de leſione ⁊ ſumptionevini. Sciendũ eſt ꝙhõ de
bilis cerebꝛi.⁊ etiam cuiuſcũq; alteriꝰ ↄditionis ſumope/
re cauere debet a freqnti ebꝛietate. Frequẽs ebꝛiectas ſᷣm
Aui.in.j.c.de regimine aque ⁊ vini inducit ſex incomoda
in coꝛꝑe humano.quoꝛũ pmum eſt coꝛruptio ↄplexionis
epatis.qꝛ vinum ſuꝑflue bibitum ad epar veniens vel ſu/
perfſlue reſoluit caloꝛem ipſiꝰ.vnde amittit vᷣtutẽ ſangui/
ficam.⁊ loco ſanguĩs generataqͥſitates efficiẽtes ypropi/

ſim vel incendit epar ⁊ humoꝛes eiꝰvnde generat᷑ lepꝛa y

mania. Scõm eſt coꝛruptio ↄplexionis cerebꝛiꝓptaſſidu
am eleuatõem fumoꝝ vini ad ipᷣm.diſponẽtiũ calidũ cere
bꝛũ manie ⁊ freneſi.⁊ frigidũ epilẽeſie litargie appoplexie ⁊
ſubeth. Tertiũ eſt debilitas neruoꝝ.videmꝰ em bibulos
inebꝛiari ſolitos tremere caput ⁊ mẽbꝛa.ũ ſoluʒ ĩ ſenio. ſſʒ
etiã in ſenectute ⁊ iuuentute qũq;. Quartũ eſt egritudĩies
neruoꝝ ſicut ſpaſmus ⁊ paraliſis.qꝛ vinum ſuꝑflue accep
tum ſepe in ſtomacho acetũ efficit᷑. qð valde nocet neruis.
Sepe q̊ʒ ↄuertit᷑ ex defectu digeſtionis in aq̃ſitates indi/
geſtas qᷓ neruos remolliũt. Et ſepe ducit hũoꝛes groſſos
ad neruos àb diſtendũt᷑ vel ↄtrahunt᷑. Quintum eſt ap/
poplexia ꝓpter humiditates cerebꝛi multiplicatas a vino.
ita vt totalic opilẽtvias ſpirituũ aĩaliuʒ a cerebꝛo ĩ mebꝛa.

5

X

riſs Setti? moꝛs ſubitanea dil ſ.ſtertedo ? doꝛmiẽdo viegn

etul Pelitmłtitudĩe vinivel hũiditatũ ex eo generataꝝ claudũt᷑
de t? ebꝛiꝰſuffocat᷑.Et lʒvinũ ĩmoderate ſũptũ pᷣdicta idueat
Nna, nocumẽta. moderate tñ ſumptũ mlta inducit iunameta.
a Tigit em̃ Aui.c.pᷣalł.qͥnq; eiuuamẽta.Pꝛimũ eſt ꝙ bo
rien nus cibi penetratoꝛ in toro coꝛpe.i.facilẽ efficit penetrati⸗/
onẽ cibi cui immiſcet᷑ ad oĩa mebꝛa ſui caloꝛis ſubtilitateꝛ
umm. 1 ↄueniẽtia ĩ ꝓpꝛietate occulta Scdm eſt ꝙ incidit ĩ fleuma.
noübt ⁊ ̊ ſuis caloꝛe ⁊ ſubtilitate ſube.reſoluit ipᷣm coaptãdo ex
nocun pulſioni vias aperiẽdo.⁊ naturã ↄfoꝛtãdo ad expulſioneʒ
uato/ Tertiũ eſt ꝙincidit colerã rubeã invꝛina ⁊ alijs euacua/
nüdi tionibovt ſudoꝛe egeſtione ⁊ reſolutõe inſenſibili.Et iſtð
totͤd intelligẽdũ eſt devino ſubtili ſubrubeo vel albo qð vel de
hoe bile ſit ex nata ſuivel foꝛtiter limphatũ. Alioqͥn multipli/
nns / caret colerã ꝑ ↄuerſionẽ ipᷣiꝰin eã et ſuꝑcalefactõeʒ epatis
moo⸗ ab eo.Quartũ eſt ꝙfacit melãcoliã.q̃ groſſa ẽ ⁊ tardi mo/
Gods tus.faciliter labi ꝑ cannales ꝓpꝛios ab epate ad ſplenẽ.⁊ a
N ſplene ad os ſtomachi.⁊ tãdẽ a coꝛꝑe cũ fecibo exire.⁊ Rkec⸗d
kſnn⸗ tit ſen reᷣmit nocumẽtũ melãcolie ꝓpt orietatẽ ĩ ↄplexiõe
ſpvpt et mõ ſube ⁊ in effectibo. Nam melãcolia triſticiã puſillani
Any mitatẽ t auariciã parit. Uinũ vᷣo gaudiũ.audaciã.magni
fiſa mitaté. ? liberalitatẽ. Quintũ eſt qreſolnit omẽs modos
, ſeu ſpẽs latitudis.niſi młta q̃litas extranea fuerit eis ſoci/
vylete ata.qꝛvinũ reſolutos ſpũs abũde reparat.vᷣtutemoſfoꝛtat.
blbulc hiiditates relictas ĩ muſculis.neruis.coꝛdis.et iũcturis
ſenio⸗ tollit aut minuit.Et ſi fuerit opꝰ hũectatiõe vt ĩ laſſitudĩe
nida arefactiua vinũ velocit humectat dũmodo limphet᷑. Pꝛe/
negelh ter h̊ aũt iuuamẽta pła alia inducit.Oĩm eĩvelocit᷑ ⁊ ſubi /
nonni⸗ to nutrientiũ eſtvinũ.caloꝛẽ ⁊ ſom̃ natalẽofoꝛtat.⁊ totum
Gindt, coꝛpꝰcalefacit.ingeniũ clarificat.irã cõpeſcit.triſticiam re
goſos monuet. libidinẽ incitat.⁊ ſuꝑ oẽs potꝰ.ſemicrudos humo
ta⸗ res digerit. Etvt ſit advnũ dicere. Uinũ reddit hoĩeʒ viri

ro⸗ leæę⁊ fm aĩaʒ ⁊ m coꝛpꝰ.vñ ceterꝭ paribs nõ bibentes vinũ
ihn. ſunt effeminati reſpectu bibentiũ viuum,.·

—

Signit et humoꝛes melius vinum melioꝛes.
Si fuerit nigrum. coꝛpus reddet uibi pigrum
Vinum ſit clarũqʒ veius ſubtue maturum.x
Ac bene limphatũ ſaliens moderamie ſũptũ.

*

Hic pmo ponit᷑ vnũ documẽtũ ðvino.⁊ ẽ vinũ meliꝰ

melioꝛes generat bũoꝛes. ⁊ cã eſt. qꝛ qnto maſſa hũoꝝ eſt
melioꝛ.tãto hũoꝛes ex ea geniti melioꝛes eẽ debẽt. Deinde

ſubdit᷑ ꝙ vinũ nigꝝ iducit pigriciã i coꝛꝑe.Et cã ẽ.qꝛ vinũ
nigy gꝛoſſi?? terreſtriꝰẽ liqͥs. ſpũs ab eo geiti groſſi ſũůt.

6

luit᷑ eivñ diſſoluit᷑neceſſe ẽvt aſſimilet.ſpũs ãt groſſi fa

E uxta aliã auctoꝛitatẽ Gali.pus al. Quicqͥd de aliq re dil
ſole olutr. er. Pi⸗ omn
ciũt coꝛpꝰãue ſiue pigꝝ. Deinde ponũt᷑ ſeptẽ documta cir

ca electõʒ vini. Pꝛimũ ẽ qzʒ eligi vinũ claꝝ.tale ei qꝛ ſubti

le eſt ſpũs ſubtiles ⁊ claros genera t. Scom ẽ ꝙdz eẽ vet⸗
id ẽ.nõ nouũ.nouũ eĩ vinũ ſiue muſtũ ceterꝭ paribo faciliꝰ
inebꝛiat.fluxũ vẽtrꝭ puocat. atz colicã ĩducit et cera accidẽ
tia. poſteriꝰdicẽda ibi. Impeditvꝛinã. Nec ẽ ñtelligẽdũ ꝙ
vinũ oĩno dz eẽ ver. tale em̃ m Aui...c. de regie aq ⁊ vi
i. eſt qi medicĩa. ⁊ nõ ſiẽ potꝰ.i.mag ineſt ei vᷣt alternatia
coꝛpis ad caliditatẽ ⁊ ſiccitatẽ qᷓ btꝗ alterabilitatꝭ a coꝛpe

pꝑ opꝰnutritõis⁊ ẽ pauci nutrim̃ti.qꝛ ẽ ſpoliatũ a fece ⁊ a vi

riditate quã pᷣhabnit ⁊ pene ignẽ factum. ꝓpr qð ĩ Aggre.

ſcribit᷑.c. ð vite. auẽtate Gali.ꝙ eſt calidũ et ſiecũ ĩ tertio äö½

du. Tertiũ ẽ ꝙꝙvinü dz eẽ ſubtile. Sbtile eĩ vinũ multos
ſpũs ꝓcreat atz ſubtiles.groſſũ ãt groſſos.Quartũ ẽ ꝙ vi/

nũ dʒ eẽ matuꝝ⁊ nõ ſtipticũ. inũ ei ſtipticũ abſcĩdit oẽð⸗

ſpẽs euacuatõnis.vtvu
acutoꝝ. Sciẽdũ etiã ⁊c. Et g̊ nocet coꝛꝑibo indigẽtibo ena
ecuatõe ꝑvꝛinã et oĩbo mẽbꝛꝭ ſuꝑioꝛibo.vt ibidẽ etiaʒ dicit
BGal. Cleꝝ eſt tñ ꝙ vinũ ſtipticũ ↄueniẽa ? infirmitatibo ac
cidẽtibo ĩ inteſtis.vt ibidẽ diẽ̃ Gał.et etiã ſuꝑiꝰ dictum eſt

ðè Remo uet᷑ tñ ſtipticitas a vino ꝑ młtã ↄmixtiõeʒ aqᷓ.vt ibi /
dẽ etiã vult Gabł.Quintũ eſt ꝙ vinũ dz eẽ limpbatũ.q? ꝑ H

õnis. vt vult Gał.ĩ com.illiꝰ cañ.iij.ꝑti.regis

rum

Ghon.
ämes
häozc
dant
ii
nigoſtſi
delläͤned
ütgnli
cnucl
cigrabn
weinh
inſael
N

W

entſieiön
calenan

luga con

itte
gbide⸗

Gitent

jnü mu

nartüͦit
abſcigtn
ii Nini
Gigänen
Euizdet
miatbpel
Ndictome
gaili
cl

ellecti.ſicut vini beluacẽſis. Senes em̃ fri

remittit᷑ vinũ a ſna fumoſitate. ſie minꝰinebꝛiat.Et ſtuch

eſt veꝝ devino ſubtili. Uinũ tũ groſſũ ſi limphet᷑ citiine/

bꝛiat.qꝛ ꝑ ̊ ſubtiliat᷑ ⁊ mag fumoſũ efficit.Et ð iſto vino
intellexit Aui.qñ di.in.c.de regĩe aque ⁊ vini ꝙ vinũ lim/
phatũ citiꝰinebꝛiat qᷓ; vinũ puꝝ. Sextũ eſt ꝙ vinũ dʒ eſſe
ſaescu inar⸗ eſt de ↄditõibo boni vini pᷣus dictꝭ Sep
umptũ exↄditõe bibẽtꝭ ⁊ nõvini.⁊ eſt ꝙ vinuz d⸗

timũ eſt

tẽꝑate ſumi.qꝛ temꝑate ſumptũ acuit ingeniũ.⁊ ĩducit iun

uamẽta pus narrata.Ex pᷣdiciꝭ om̃iboↄcludi pᷣt ꝙ vinũ eli

gibiliꝰ⁊ melin ſanitatꝭ regie eſtvinũ mediũ ſen eq̃le inter

vetuſtatẽ ⁊ nouitatẽ.⁊ eſt claꝝ ad rubedinẽ trahẽs bonuʒ

habẽs odoꝛẽ ⁊ eq̃lis ſapoꝛis.qð nec acre.nec acutum. nec

—

dulce fit.qðᷣ nõ fumoſũ nec groſſũ nec valde ſubtile.ſʒ ad

ſubtilitatẽ declinãs.qð etiã int᷑ foꝛtitudinẽ ⁊ debilitatẽ ob

tinet mediocritatẽ.qð etiã nõ creuit in ſaxoſis ⁊ lapidoſis

moõtiba. nec in terra ſimpłr plana ⁊ arabili.ſʒ in terra mon
tuoſa vᷣſus meridiẽ diſcooꝑta.⁊ in regione nõ nimis cali/

da nec nimis frigida.Et iſta partim colligunt᷑ ex Auic̃.in

pmo loco pᷣalł.CLirca regimẽviniq̊ ad etates notãde ſunt

tres regule qᷓs ponit Aui.ĩ pᷣmo loco pᷣalł. Pꝛima ẽ; da/
revinũ pueris in potu eſt ſic ignẽ addere igni ĩ lignis debi

liba.eo ꝙ pueri vehemẽter rari ſũt.⁊ de facili inflämabiles
ꝓpr abundantiã ſui caloꝛis innati ⁊ ſũt debilium neruoꝛũ
⁊ debilis cerebꝛi.q̃re ledit eos multipłr vinũ ⁊ inflämatio
ne facili ⁊ ꝑcuſſiõe cerebꝛi ⁊ neruoꝝ ſua penetratõe facili/
ma ⁊ fumatõe copioſa.Cum igit᷑ pueris vinũ in potu dat᷑
caloꝛ eiꝰinflãmabił caloꝛi pueri inflãmabili addit᷑ ĩ coꝛꝛe
pueri.qð eſt pauce reſiſtentie.ſicut debile lignũ vel arũdo
ſicca vel ſtipula arida ante faciem ignis. Secũda regula
eſt ꝙſeni ſemꝑ poteſt dari vinum in potu quantũ tollera/
re poteſt ſine nocumẽto.ſcʒ q;tum appetit appetitu natura
li ⁊ regulato. Sicut em̃ veteres ocree aride ⁊ rugate reno
uanft oleo.leniunt᷑ ⁊ applanant᷑.ſic coꝛda ſenum potu vini

„

giai ſũt 2 a vino

calefiãt. ⁊ bñt ſpm̃ triſtẽ ⁊ abũdãt ĩ melãcolijs.ſj vinũ exbi

larat eos ⁊ melãcolias repmit.cõit᷑ male doꝛmiũt.vinũdᷣo

ꝓuocat ĩ eis ſomnũ.Ad opilatões ꝓniſũt q̃̊s vinũ aperit.
eas ꝓhibet Et ſic ſiẽvinũ ẽ puerꝭ ↄrijſſimũ.ita ſenibovtiliſ/
ſimũ Lertiũ ẽvinũ tꝑate dãdũ ẽ iuuenibo.tꝑate qdem᷑ᷣm
mẽſurã qᷓtitatiuã ⁊ decẽtẽ limphatõeʒ.Lʒ eĩ iuuenes ſint
calidi ſiẽ pueri.tũ bñt mẽbꝛa ſolidioꝛa.neruoſ ⁊ cerebꝝ foꝛ
tes.qbo potent᷑ reſiſtũt nocum̃tꝭ potꝰvini Cõſeq̃nt᷑ etiã diẽ
ex potu vini ſobꝛie ſũpti iuuam̃ta płima.vicʒ eductõʒ cole
re. coꝛꝑale robur.⁊ ĩgenij acumẽ.abũdãtiã ſpirituũ ſubti/
Non ſit acetoſa ceruiſia ſed bene clara.
Be validis cocta granis ſatis ac veterata.

FIFInn iſto texto ponũt᷑ qͥnq; circa electõʒ ceruiſie.Quoꝛũ
hmũ ẽ ꝙdʒ eligi ceruiſia ñ acetoſa.qꝛ acetoſa nocʒ ſtõacho
Acetũ eĩ nocʒ neruis ᷣm Aui.ĩ płibs paſſibo. Jã ſtõachꝰ ẽ
mẽbꝝ valde neruoſũ.⁊ B̊ q̊ ad eioꝛificiũ. Scðõm ẽ ꝙ cerui
ſia dʒ eẽ clara.qꝛ turbida opilat atʒ calculoſ nocʒ nimiũ.
ipiguat ac inflatõʒ ĩducit.atʒ bꝛeuitatẽ ãhelitꝰ.⁊ ẽ mtoꝛũ

fleumatũ generatia.Tertiũ ẽ ꝙdʒ eligi ceruiſia ð bonis

—

nis ñ coꝛruptꝭ.ſ.ð optio oꝛdeo.tritico.ſine auena.qꝛ q;dto
Gna ſũt melioꝛa.melioꝛ exeis generat᷑ hoꝛ.Quartũ eſt
ceruiſia ðʒ eẽ bñ cocta.qꝛ meliꝰdigerit᷑ ⁊ amicabiliꝰa nats
recipit᷑.⁊ nocum̃ta q̃ pueniũt ex bibitõe eiꝰmeliꝰ tolerant᷑.
Ceruiſia eĩ ñ bñ cocta vẽtoſitates ĩ vẽtre ĩducit toꝛtõʒ iĩfilia
tõeʒ atʒ colicã. Quĩtũ ẽ q

itũ ẽ ꝙceruiſia dʒ eẽ ãtiq̃ ⁊ a fecib mũ/

data nõ nimiũ recẽs. Recẽs eĩ ceruiſia inducit eadẽ nocu

—

mẽta q̊
e qua potetur ſtomachus nõ inde grauetur.

Hic ponit᷑ vnũ documentũ circa vſum ceruiſie·⁊ eſt

ceruiſia nõ bñ cocta.⁊ cũ h̊ ð ſe facilime ĩducit ſtrã

Vtẽs ceruiſia dʒ ea vti tꝑate ſic ꝙnõ grauet᷑ ſtomachus vel

——1

jec

nüße
perit.

lilil⸗/

NSNNR
ſ

taüdi
cchcot

Wülobe

4

.,

ori
ocho

W

Ltenni

3nini⸗

Snni

enis

ect.
Ann

rant

tözift
wmi⸗
nocl
culti

lg

tionẽ m

indncat᷑ ebꝛietas. Ebꝛietas eĩ q̃ ex ceruiſia pueĩt detioꝛ eſt
ea q̃ exvino ẽ ⁊ magꝭ durãs.cũ de ceruiſia fumi ⁊ vapoꝛes
eleuati ad caput ſũt groſſi.q̃re minꝰ reſolubiles ſũt qᷓ; qͥ er

vino eleuãt᷑. Et ẽ hſciedũ ꝙ ĩ pncipio pꝛãdijvł cene ceterꝭ

paribovtiliꝰẽ ĩciꝑe ſuũ potũ a ceruiſia q;a vino.Cui cã eſt
qꝛ ĩ pncipio mẽſe coꝛpꝰẽ famelicũ.⁊ ſic ſtõachꝰañ pᷣncipiũ
ſũptõnis cibi fameleꝰ erat.⁊ ſic traxit ſuꝑfluitates a mebꝛꝭ.
Si gãvinũ ĩ pᷣncipio mẽſe daret᷑ ex q̊ nat̃a maxie trahit vi/
nũ.qꝛ de ſe maxie nutritiuũ ille ſuꝑfluitates.ſ.a ſtomacho
tracte ſił cũ vino ad ꝑtes coꝛꝑis traheret᷑.ſʒ nata ñ ita aui/
de trahit ceruiſta. Bilr ceruiſia lauat hũoꝛes adherenteſ
oꝛificio ſtöachi.Et ꝓpt᷑ illã cãm medici ↄſulũt ꝙ ĩ maxia fa
me debeat pᷣus puocarivomitꝰq; ciba ſumat᷑ vt ille ſuꝑflui
tates a ſtõacho famelico tracte euacuẽt᷑ ne ↄmiſceãt᷑ cum
chilo. Silr times ſitim exnimia potatõne vini dʒ bibere
ceruiſiã. Ipᷣa em̃ ſitim mẽdoſam repmit.

Tempoꝛibꝰ veris.modicũ pꝛandere iuberis.
Sed caloꝛ eſtatis dapibꝰ nocet immoderatis
Autumni fructus.caueas ne ſint tibi luctus.
De menſa ſume.quantũ vis tempoꝛe bꝛume.

In h̊ pa ſſu detmiĩat᷑ ͥ qtitate cibi ſumẽdi ſᷣm diuerſita
tẽ tẽpoꝝ q̃ttuoꝛ ãni.q̃ ſũt.ver.eſtas.autũnꝰ.⁊ hyemſ.⁊ dicit
tex pmo ꝙtpe verꝭ debẽꝰmodicũ pꝛãdere.i.paucũ ſume⸗
re cibũ.Et idẽ vult Aui.ij.c.doc.ij.c.vj.ð regie tẽpoꝝ cuzʒ
rectificatõe aerꝭ.Et rõ hꝰẽ vt ibidẽ etiã vult Auic.qꝛ tẽꝑe
byemis me galoſitate. exereſtij pᷣuitatẽ.⁊ reſolutõis ꝓhibi⸗/
tiplicãt᷑ hũoꝛes crudi ⁊ maxĩe fleumatici qͥ ꝓpt᷑ p/
poꝛtionabilitatẽ tꝑis tũc maxiĩie generãt᷑.⁊ iſti ĩ interioꝛib⸗
coꝛꝑis coadunãt᷑ pꝑt frig circũſtãs. Ueraũt ſuꝑueniens

iſtos hũoꝛes crudos ĩ interioꝛibo coadunatos eliq̃t ⁊ facit

eos currere ꝑ totum coꝛpns.q̃re nata tunc młtũ occupat᷑
. de

cirea digeſtnõz eoꝝ. Si tꝑeveris daret᷑ mag q;titas cibi
nakta a digeſtõe taliũ hũoꝝ fleumaticoꝝ ĩpediret᷑ ⁊ dliuerte
ret᷑.qꝛ ꝑ iſtos hũoꝛes⁊ magnã q;titatẽ ciboꝝ nimiũ gua⸗/
ret᷑.⁊ ſic tales hũoꝛes ĩ coꝛꝑe manerẽt ĩdigeſti.⁊ currẽtes
ad aliqðð mebꝝ illic egritudinẽ inducerẽt. Et & ſumope ca
uere dẽmꝰa magꝗ q;titate ciboꝝ ĩ vere.qꝛ diminutio ciboꝝ
tali tꝑe ẽvnũ ð maxie pᷣſeruãtibo ab egritudiboverꝭ.vtvult
Aui. i.j.loco pᷣalł.Et iſtðᷣ qð dictũ ẽ maxiĩe vᷣitatẽ hʒ ð me
dio ⁊ fine verꝭ⁊ ñ ð ſitio eiꝰ.qꝛ ĩitiũ eꝰhyemi aſſiłat᷑q̃re tũc
hõ pᷣt nutriri ſiẽ ĩ hyeme Et iſtð etiã itelligẽdũ ẽ qñ ver ĩiue
nit coꝛpꝰrepietũ hüoꝛ ibo fleumatic; crudis. Si eĩ ver in/
ueniat coꝛpꝰ tꝑatũ ĩ hũoꝛibo.ciba ĩ eo dãdꝰ ẽ ſ̃ᷣm mẽſurã ca
loꝛis innati ⁊ reſolutõʒ q̃ fit a coꝛge.qꝛ tũc ablata ẽ cauſa.
q̃re diminueret᷑ cibo. Et iſtð voluit ypo.j.ãpho.dum dixit
ẽtres hyeme ⁊vere calidiſſimi ſũt nat᷑a ⁊ ſõni longiſſimi
In his igit᷑ tꝑib oblatõeſ płes dãde ſũt.etem̃ innatꝰcaloꝛ
eſt młtꝰ. nutrimẽto igit᷑ indiget ãplioꝛi. Scðo dicit ꝙ ni/
mia ſũptio cibi nocet ĩ eſtate.Cuſꝰcã eſt.qꝛ tũc tꝑis digeſti
ua vᷣtꝰeſt debił cũ ſpũs⁊ caloꝛ innat qͥ ſũt inſtt̃m vᷣtutum
młtũ ſũt debiles ⁊ paꝝ reſoluti pt᷑ caloꝛẽ extrinſecũ vehe/
mẽtẽ trahẽtẽ eos ad exterioꝛa.⁊ &̊ młe cib nõ poſſʒ digeri
Et circa iſtð ſciẽdũ eſt ꝙ pt᷑ vehemẽtiã reſolutõis hũidita
tũ tã ſubſtãtialiũ q; nutrimẽtaliũ coꝛꝑis ĩ eſtiuo tꝑe groſ/
ſioꝛ ⁊ maioꝛ cibo exhibẽdꝰeẽt ſi ᷣſufficeret ad digerẽduʒ
talẽ ⁊ tantũ.ſʒ qꝛ nõ ſufficitvna vice młtũ digerere cibum
paꝝ ſepe ⁊ ſepe ð eo dãdũ eſt.iuxta illð Gał.j.ãphoꝛiſmoꝝ
cõmento illiꝰ cañ.Et qb ſemel aut bis.dicẽtꝭ. In eſtate ci
bus mktotiẽs crirvage porinktotſto.⸗ idiget ꝓpt ſepiſſi
mã diſſolutõeʒ.paꝝ ꝓpt vᷣtutꝭ defectõʒ.Et lʒ ĩ eſtare paꝝ ð
cibo ſit dãdũ.młtũ tñ ð potu pᷣt dari cũ tũc reſolutio ma/
cima fiat ⁊ deſiccatio coꝛꝑis et eleuatio caloꝝ ſuꝑ hũiduʒ
7 pł?ſitiat hõ qᷓ; alio tꝑe.Tleꝝ ẽ tñ ꝙ potꝰvini ⁊ pᷣcipue vi/
noſi puri minuẽdꝰẽ.qꝛ tal evinũ eſt facilit᷑ inflammabile⁊
caloꝛẽ tã acutum eſtu vio lẽto excãdeſcere facit.⁊ ̊ ſi bibat

dochi
lnent
Fua⸗
rretes
Rec
dodor
wrnt
hön
Nietie
Cüveri
rin

meſria

ihlſi
vmdirt
giMimi
Rcalor
KNN
8digeni
mftmtnn
ihe
ſolge
8hüidin
digeg
gerian
ecbin
oriſthen
eſtaee
Pklp
eheti
toma/
hütgt,
ſpuey
nablet
ſa

MHotandum hic ꝙlicet ↄſideratiõe habita ad foꝛtitudin?

vinũ miſcẽda ẽ młta aqᷓ.⁊ dimittat᷑ vinũ vetꝰ⁊ foꝛte.Ter/⸗

tio dicit ꝙ autũno dẽmꝰcauere a fructib ſaltẽ illꝰtꝑis vt
vuis.ꝑſicis.ficubo⁊ ſiłibo.vel ſaltẽ nõ młtũ ð eis comedere
qꝛ tales fructꝰgenerãt ſãguinẽ diſpoſitũ ad putreſactõem
ꝓpt ebullitõem quã in coꝛꝑe ⁊ hũoꝛibo faciũt.⁊ maxime ſi
fuerit ĩ ſomacho ĩmũdo vel in cacochimico coꝛꝑe recepti
q̃le coꝛpꝰin autũno ſepiꝰoccurrit.Et ſi ic male tũc accidũt
egritudĩes.ſcʒ variole moꝛbili ⁊ peſtilẽtes.Pꝛo maioꝛi tñ
noticia regĩs cibi ⁊ potꝰ tꝑe autũni ſciendũ eſt ꝙtꝑe autũ/
ni dʒz euitari fames ſitis ⁊ repletio młti cibi invna hoꝛa.vt
vult Ra. in almã.c.de regĩe coꝛꝑis ſᷣm tꝑa. Uinũ pᷣtea qð
bibit tꝑe antũni vehement eſt limphandũ vt coꝛpꝰ hume
ctet ⁊ caloꝛẽ rebpmat.ſʒ non ſuꝑflue dʒ limphari intantum
qᷓ;tum in eſtate.neq; ſuꝑflue dʒ tũc bibi.qꝛ tũc nata debili
tata non ſufficeret ipᷣm regere ⁊ digerere ⁊ nimis limpha/
tũ caloꝛẽ obtũderet ⁊ miłtiplicaret ventoſitates qͥbi colica

generari poſſet. Quarto dicit ꝙ tꝑe hyemali dẽmꝰ ſume/

re cibum tantũ qᷓ;tũ volumꝰ.i.plus qᷓ; ceteris tꝑibo.Et idẽ

vyult Aui. in pmo loco pᷣalł.⁊ Bał.in com.illiꝰampho.j.ꝑ/⸗

ti.a mphoꝛiſmoꝝ. Et qboſemel aut bis.vbi dicit. In bye/⸗
me mitꝰcib: paulatim eſt dandꝰ. Et rõ hꝰeſt.qꝛ caloꝛ nr̃i
coꝛꝑis in hyeme eſt foꝛtiſſinv.tũ qꝛ vnitꝰ.tũ qꝛ foꝛtificat⸗
ꝑ antiphariſteſim.i.iuxta poſitõem ſui õrij.vicʒ frigiditatꝭ
gaeris noſtra coꝛꝑa circũdantis.Et iſtud veꝝ eſt in coꝛpibꝰ
robuſtis ⁊ carnoſis.⁊ non in raris et debilibi.qꝛ in talibuſ
coꝛꝑibo frigus intenſuʒ hyemis nõ ↄfoꝛtat caloꝛẽ.ſʒ magꝭ
debilitat. Et iſtud mnnnipo, aPPariſ moꝝ dicẽs. Uen/
tres hyeme ⁊ vere calidiſſimi ſunt nat᷑a.⁊ ſomni lõgiſſimi.
In his ů tꝑiby oblatões płes dande ſũt.qꝛ c⸗ loꝛ eſt młtꝰ.
nutrim̃to igit᷑ amplioꝛi indiget. Ex iſto etiã ſeqͥt e nutri/
mẽta groſſioꝛa ⁊ durioꝛis digeſtiõisↄueniũt hyeme qᷓ ali
Wtem ꝑibo.qꝛ caloꝛ eſt foꝛtioꝛ. Uinſi aũt qvtendũ eſt hoc
tempoꝛe debet eſſe roſeum non album cum aqua pauca.

d 2

caloꝛ ⁊ digeſtiue vᷣtutꝭ ĩ hyeme groſſioꝛes⁊ denſioꝛes cibi
ↄueniãt.qꝛ tñ coꝛꝑa tũc diſpoſita ſũt ad opilatões⁊ reple/
tões ex fleumate płimo nec ab eis reſolutio młta fit a cõti⸗/
nẽte.tutiꝰẽ vti tũc mediocribo cibiſ int᷑ſolidũ ⁊ raꝝ.groſſũ
⁊ ſubtile ſic carnibꝛ edi vituli ⁊ mutonis lucijs ꝑcijs ⁊ con
cris.⁊ vtẽtibo groſſioꝛiba cibis vt boue poꝛco ceruo cõchis
oſtreis carpis ⁊ ſił ibo expeditvnica comeſtione in die ↄti /
nẽt᷑ vel vtat᷑ ſepe rebo diureticis ⁊ aperitiuis vt petroſilino

naſturcio apio ⁊ ſiłib ⁊ foꝛti vtant᷑ exercitio.

Saluia cũ ruta faciũt tibi pocula ttta

Inõ̊ paſſu ponũt᷑ duo remedia coꝛrigẽtia potũ malũ.

qͥꝝ pmũ c ſaluia cuifolia ĩpoſita potui coꝛrigũt maliciaz
porꝰſua ꝓpetate. ⁊ eti ĩ ſe hñt vᷣtutẽ ↄfoꝛtãdi neruos ⁊ c/
rebꝝ qbooſoꝛtatꝭ meliꝰrſiſtũt mał fumis r̃cipiẽdis qͥ pue/

niũt ex malo potu. Scðᷣm ẽ ruta cuiꝰetiã folia ĩtegra abſ/
q; eoꝝ alia ↄtritõe dñt potui ĩponi.qꝛ ſua caliditate ⁊ ꝓpe
tate coꝛrigũt maliciã potꝰ.Et ð ruta qũo valʒ ↄ venenũ pꝰ

*

dictũ ẽ ibi.Allea nux ruta.

tate coꝛrigit maliciã potus

Mauſea nõ poterit. quenquã vexare marina.
Antea cũ vino mixtam ſi ſumpſerit illam

In h textu poni vnũ remediũ nauſeã ſiue vomitũ p/
ueniẽs ex trãſfretãtibañ ↄſuetꝭ dicẽs.qꝙ ille qͥ dʒ trãffretari
añq; nauẽ ĩtret dʒ aliqͥba diebo miſcere aquã marinã ſuo vi
no. Et iſtò ẽ remediũ ꝓ diuitib ꝙſi pauꝑ fuerit dz potare
aquã marinãvt faciliꝰnauſeã euitet.Et cã hꝰ.qꝛ aq̃ maris

lea nux ruta. Poſtea ſubdit text iſtz duob
q̃ſua aromaticitate exiſtete in e ſuꝑticie.⁊? ſilr ſua ſtiptici

c
eyre⸗
coti/
can
Ws
eo
foldine

n
mali⸗
gliau;
R
Tarcb
nerppe
mmniß
pwon
umuben
Aſihro

jna.
P

niin
ffoun,
iſont
Mgnt
nmj/

—

ſalſedinẽ bʒ ⁊ ſic ſua ſalſedĩie ⁊ ſtipticitate q̃ ↄſeqͥt ſalſedĩeʒ
oꝛificiũ claudit.⁊ ꝑ h̊ vomicꝰipedit᷑. Et circa i ſtð ẽ notãdũ
ꝓſiẽ vult Aui.iij.ĩ.c.de regĩe iter agẽtꝭ ĩ mari.viatoꝛ ĩ mari
nõ dʒ młtũ conari retinerevel cõpeſcere a pncipio nauſ eã
vł vomitũ.ſʒ dimittat᷑ vomitꝰipiiꝰ ↄtinuari donec ipᷣm
ſuerit bñ purgatꝰ.̊ eĩ pfuat a młtꝭ egritudibo.⁊ nedũ pꝛe

.

ſeruat. ĩmo etiã curatvel alleniat qᷓues ⁊ mags egritudies

vt lepꝛã ydropiſiʒ appoplexiã ⁊ frigiditatẽ ſtõachi ⁊ eiꝰ ifla

tionẽ ꝓutvult Aui.iij.iĩ doc.ij.c.ij. Si tñ vomitꝰ viatoꝛꝭ in
mari ſuꝑfluxerit ſic ꝙ vehemẽt debilitet ipᷣm reſtrigẽdꝰ eſt
comeſtiõe fructuũ ſtipticoꝝ⁊ acetoſoꝝ ſiẽ ſũt citonia ma/
ciana acetoſa. Uel poma ð capẽduto⁊ꝛ mala nata aceto⸗
ſa qbo oꝛificiũ ſtöachi ↄfoꝛtatũ depellit hũoꝛes iferiꝰ. Et
ſtõachꝰetiã ↄfoꝛtatꝰab his hũoꝛes repellit effluetes ad eũ H
exagitatõe abvndis. Uel pᷣt ſemẽ apij toꝛrefactũ bibi cuz
vino vł abſinthiũ pᷣt comedi aut bibi.Et ſiłr paĩs aſſatꝰ
infuſus in vino bñ redolẽte comeſtꝰvalʒ ad idẽ. Etvniuer

ſalit᷑ valʒ nutritõ viatoꝛꝭ ĩ mari ex cibis acetoſi isↄfoꝛtãtibꝰ

os ſtõachi. ⁊ phibẽtib⸗ vapoꝛes ⁊ fumos aſcẽde ad caput.
ſiẽſũt lentes cocte in acetovel ĩ ſucco vue acerbe.

Saluia ſal vinũ.piper.allea.petroſilinũ.
Ex his fit ſalſa niſi ſix cõmixtio ſalſe

In ß textu ponit modłyfaciẽdi ſalſamẽtũ cõe ſiĩ mẽſa de
ficiãt ſalſam̃ta ſpẽalia.Et p illo ponũt᷑ qͥnq; ex qͥb pᷣt fieri
ſalſamẽtũ Pꝛimũ ẽ ſaluia.q fit ↄdimẽtũ ĩ aſſatõe auce ſiue
decoctione. Uniuerſalit᷑ eĩ auce aſſate ſiue poꝛcelli ſaluia
ĩplent᷑ vt hũiditates ſuꝑflue ſiueviſcoſitates extrahant᷑ et

odoꝛ ſaluie auc vel poꝛcellis ĩmaneat. Poſt aſſatõʒ tñ ſal⸗/
unia eijci dʒ ⁊ nõ comedi.Siłr ex ſaluia fit ↄdimẽtũ come

ſtibile a ruſticꝭ vł cõib ĩ comeſtõe auce.terũt eĩ alleũ cũ vi⸗/
noꝛ ſaluia ad auferẽð aliqd ſapoꝛꝭ allij. Scom ẽ ſulcũ 2
ſalſamẽtũ diuitũ ſiue nobiliuzʒ. Ipi eĩ deficiẽte ſinapio vel
d 5„

yeriuto ponũt ĩ ſalſerio vinũ cui modicũ ſalis admiſcent.
Zertiũ ẽ piper.⁊ ẽ ſalſam̃tũ ruſticoꝝ.ↄmiſcẽt eĩ piꝑ cũ fa/
bis⁊ piſis. Silr etiã ex pane aſſo ceruiſia ł vino ⁊ cũ pipe
re fit ſalſam̃tũ nigꝝ ad modũ pulq qð piper ðꝛ. g̊̊ ſuꝑeſ/⸗
fũdũt carnibo aut piſcib. Quartũ ẽ alleũ ex q̊ etiã fit ſalſa/
mẽtũ ruſticoꝝ. miſcẽt eĩ cũ molli caſeoꝛ lacte terẽdo a lleuũ.
⁊ ſic comedũt cũ cibo ſiue aſſo ſine elixo ſiue ſalſo ſiue dul
ci ⁊ cũ ouis durꝭ. Quĩtũ ẽ petroſilinũ ex cui folijs ↄtuſis
cũveriuto ł albo vino fitviridis ſalſa cũ a ſſis comeſtꝭ. Et
circa iſt ẽ notãdũ ꝙ ſalſam̃ta ſiue ſalſe diuerſificãt᷑ pꝛimo
Ffm tꝑa. Tiba eĩ calidis declinãt ſalſe ad frigꝰ łh paucã ca/
liditatẽ.tꝑibovo frigidis ecouerſo. Matia igit᷑ ſalſaꝝ ĩ eſta
te ſitveriutũ ł agreſta de ſũmitatibovitꝭ ła cetũ.ſucꝰlinonũ
vel citrãguloꝝ natoꝝ cũ ʒuccara ⁊ aq roſaꝝ. Et interdũ
in ſalſis qᷓ fiũt in eſtate pᷣt addi aliq;tulũ ſerpilli ⁊ petroſi/
lini ad obtẽperãdũ frigiditatẽ p̃dictoꝝ. Materia vᷣo ſalſa
rũ ↄpetẽtiũ tꝑib⸗ frigidis ſũt ſinapiũ.eruca.ʒinʒiber.piꝑ.
cinamomũ. gareofili. allea. ſaluia. menta. ſerpillu. ? petro/
ſilinũ vinũ aq̃ carniũ acetũ non foꝛte.ſʒ ꝓpinquũ nat᷑e vini
2 in tpibo mediocriba ſũt mediocrꝭ caliditatis ⁊ frigidita /
tis. Scðdo diuerſificãt᷑ rõne cibarioꝝ ꝓ qbo fiũt.nã alia et
alia cibaria indigẽt alijs⁊ alijs ſalſis ſic ſciunt dñoꝝ coci.
Mutonũ eĩ ⁊ ſiłrvituloꝝ capoloꝝ ſalſa ↄueniẽs ẽ ſalſa vi
ridia. In eſtate qdẽ ex aceto ⁊ agreſta cũ paucꝭ ſpẽb ⁊ ſine
alleis cũ petroſilino ʒinʒibere albo⁊ agreſta⁊ pane aſſo in
fuſo in aceto vł agreſta. In hyemeſit eadẽ ſalſa cũ plurib
ſpẽbo⁊ pauco alleoꝛ optio vino⁊ pauca agreſta. vl pt ſuffi
cCere ſinapiſ et eruca. Salla ãt ꝓ carnibo boninis elixis ẽ
piper bullitũ qð fit ex piꝑe ⁊ pane aſſo⁊ aq̃ carniũ ⁊ pauca
. Pareſta 2 iſta eadẽ ſalſa ẽ ſatꝭ ↄueniẽs carmba poꝛcinis in
hyeme. Poſſu nt etiã carnes poꝛcine comedi in eſtate cum
aceto⁊ petroſilino ĩ pncipio rfectõis. Si ãt pᷣdicte carnes
paſtillat᷑.⁊ ſpẽalit᷑ bouine ⁊ poꝛcine.i hyeme qͥde apponat
cepe albũ cũ puluere ſpẽꝝ dulci in ꝑua q;titate. ĩ eſtate vᷣ⸗

ſet.

ci fa⸗
ſpipe
upek/
a,
.
linedel
ösotuſs
nehh.
äiptin⸗
aeucich
lanich
ANnori
kintertl
peiroſ/
ſo lall
Wc
Gapend
miem
figiden
niglin
dſopcoc.
iſalw
Nitſ
neaſc
ͦ pln
lfpi,
io elcs⸗
tpun
orinsl
uccun
lecornis
apon
ſfnfe

ſine cepie ⁊ cãveriutovł pñt atponi cepe ꝑue⁊ ĩ pauca qn

titate. Si ãt paſtillata ſit ex carnibo ſubtilioꝛiba ñ apponat
cepe.ſʒ ĩ eſtate lac amigdalaꝝ cuʒ veriuto⁊ pauco puluere
ſpẽꝝ dulciũ.⁊ ĩ fine pᷣt aponi ouũ ↄq̃ſſatũ cũ agreſta.ſʒ in

ppeme loco agreſte ponit᷑ vinũ ⁊ płde ſpeẽb. Aſſature ãt

„

cuniculoꝝ⁊ pulloꝝ iuuenũ ↄueniẽs ẽ ſalſa in q̃ ẽ cinamo⸗
mũa mica panis cũ agreſta qͥdẽ in eſtate et cũ vino ĩ hye/
me. Aſſature ãt poꝛci ſalſa ↄueniẽs ẽ liqͥꝛ deſcẽdẽs ↄq̃ſſa

tus cũ optimovino⁊ cepis ĩ hyeme ⁊ ĩ eſtate viridis ſi alſa

ſuperiꝰnoĩata.Aſſature aũt faſianoꝝ ⁊ columbaꝝ et tur

turũ nulla alia ſalſa indigẽt niſi ſale. Caponũ aũt et galli
naꝝ elixatoꝛiũ ↄueniẽs ſalſa eſt aq̃ decoctõnis eoꝝ cũ ali/⸗
quãtulo puluer ſpẽꝝ dulciũ.⁊ pᷣcipue ſi ĩ pᷣdicta decoctiõe
addat᷑ ſaluia.yſopꝰ.petroſilinum.et h̊ in hyeme.⁊ in eſtate
ſufficit ſola aqᷓ cum aliqᷓntulo ſucci ſummitatũ vitis. Sʒ

pꝓ ſalſa caponũ et gallinaꝝ pinguiũ paſtillandoꝝ nihil pe D

nitus ẽ apponendũ niſi aliq;tulum pulueris ſpẽꝝ ⁊ in fine
agreſta ſupꝛadicta in eſtate. optimũ vinum in hyeme. Pi /
ſces vero quanto ſunt groſſioꝛis carnis ⁊ difficilioꝛis di /
geſtionis et maioꝛis ſuꝑfluitatis et humidioꝛis nat᷑e.tãto
indigẽt ſalſis calidioꝛibo ⁊ acutioꝛibi.⁊ ̊ etiã verum eſt in
carnibus. ́JYMVM!

Si foꝛe vis ſanus ablue ſepe maſnus
Lotio poſt menſam tibi cofert munera bina
Mũdilicat palmas et lumina redou acuta

Inhh textu ponũt᷑ due cõmoditates ꝓueniẽtes ex lotio
ne manuũ poſt cibũ ſumptũ. Pꝛima ẽ.quia ꝑ h̊ palme ma
nus mundant᷑. Scõda eſt.qꝛ reddit lumina acuta.i.pdeſt
oculis et h̊ maxie ꝑ accidẽs.qꝛ manꝰ ſunt inſtrumẽta mũ/
dandi oculos. quare multũ ↄfert eas eſſe mundas. Et de
iſtis cõmoditatibus dictũ eſt etiam pꝰ ibi. Lumina mane
Bmans. “

Nanis nõ calidus nec ſit nimis inueterat?
Sed fermentatꝰ oculatus ſit bene cocꝰ

Modice ſalitus frugibꝰ validis ſit electꝰ*

Mõ comedas cruſta colerã qꝛ gignit aduſtam F

anis ſalſatꝰ fermentatus bene coctus
Purus ſit ſanus.qui non ita ſit tibi vanus.

In h̊ textu ponũt᷑ duo vitãda circa electõʒ paĩs. Pꝛimãaũ
ẽ caliditas. Nõ eĩ dʒ paĩs comedi calidꝰ Pais eĩ calidꝰeſt
hũane nat᷑e nociuꝰ Juxta illð Aui.ij.cañ.c.de pane.dicẽti
Nõ comedat᷑ calidꝰſic ẽ. Panis eĩ calidꝰnõ ẽ apð nataʒ re

ceptibił ⁊ acceptio eiꝰqͥ ẽ ð furno ⁊ reliq̃ꝝ ſibi ſimiliũ ẽ ma
la. Et rõ eſt.qꝛ tal panis młtũ opilat. Et poſtea iteꝝ dicit

Aui.Paĩs calidꝰſitim facit ſusa caliditate? natat ꝓpt᷑ ſuam
hũuiditatẽ vapoꝛoſã.⁊ ẽvelocꝭ digeſtõis ⁊ tarde deſcẽſiöis.
Et q; uis iſte paĩs calidꝰ ñ ↄueniat ĩ regĩe ſanitatꝭ q̊ ad efſũ

odoꝛ tñ paĩs calidi młtũ ↄfert.reſuſcitat eĩ ſincopizãteʒ.⁊

poſſibile ẽ aliqs hoĩes viuere ex odoꝛe paĩs calidi. Scom
ẽ ꝙnõ dẽmꝰcomeðdðe panẽ diu piſtũ ſiue muſcidũ.qꝛ tal pa

nis nõ ẽ ↄueniẽs ꝓ nutrim̃to nate hũane.exſiccat eĩ coꝛpꝰ

ac hüoꝛes melãcolicos generat.⁊ ex iſto relinqͥt ꝙ paĩs nõ
dz eẽ calidꝰnecvetuſtate induratꝰ.ſʒ boꝛi die coctꝰ Poſtea
textu ponũt᷑ qͥnq; ↄditões paĩs electi.qᷓ; pma ẽ ꝙpaĩs du

eſſe fermẽtatꝰbñ.Et iſtðᷣ vult Gal.j.alimẽ.c.ij.dicẽs.Op/⸗
timi ãt panũ ꝓ digeſtõe ſũt qͥ maxie fermẽtati ⁊ qͥ a ſatõem

habuer̃ta cõmẽſurato igne ĩ clibano.Et iteꝝ eo.c.dicit qͥ
ſᷣo penitꝰ infermẽtatꝰẽ.nullivtilis ẽ. Et ſᷣm Aui.ij.cañ.c.ð

pane. Panis hñs paꝝ fermẽti płimi eſt nutrim̃ti.ſʒ eiꝰ nu/

trimẽtũ opilat niſi illos qͥ ſũt płimi exerciti. Scðᷣa ẽ ꝙpa

nis dʒ eẽ oculat.i.poꝛoſus.⁊ ꝑ ̊ denotat᷑ꝙ viſcoſitas eꝰ ẽ
ablata. Ueꝝ ẽ tñ ꝙiſte paĩs ᷣm Aui.loco pᷣall.velocꝭ ẽ pe/
netratõis⁊ minoꝛ nutrimti ⁊ deterioꝛꝭ.ſic eſt paĩs opirqͥ

eſt płimi furfuri.Tertia ẽ ꝙ panis dʒ eẽ bñ coct.qꝛ panis

.
ſiini
calchec

nedieis
atz

Aüi

rdict
Etuen
lſöe

deGE

W
Sn

Aeult

icny⸗
Niono

ſ

ris

5,O
ſatöen
dicſt⸗
añ
epui/
nign
ci

gepe/

pine

male coct?male digeſtõis ?.⁊ ſtomacho guedinẽ affert. Et
Aui.ij.cañ.loco pᷣal.dic.Et ille qͥ non bñ decoqͥ eſt plimi
nutrim̃ti.ſʒ etiã nutrim̃tũ opilat niſi illos qͥ ſũt płimi exer
citij. Et panis de patella ẽ hꝰgenenꝭ.eiꝰ nãq; pars interioꝛ

raro decoqͥt᷑ bñ. Quarta ẽ qpais dz eẽ ſgaee ſalitꝰ. Nimiũ

em̃ dulcꝭ opilat ⁊ nimiũ ſalſus exſiccat. Moderate tñ ſal⸗
ſus optimũ nutrim̃tũ pᷣbet dũ tñ cete ↄditões aſſint. Quĩ
ta eſt ꝙ ſit factꝰex optimis q̃nis.vicʒ ex optĩo tritico ⁊ ſana

meſſe collecto. Deinde ſubdit textꝰ ꝙ nos dẽmꝰ cauere ab

eſu cruſte paĩs.qꝛ illa generat colerã aduſtã ſiue hũoꝛem

melãcolicũ.exq̃ eĩ ipᷣa aduſta ⁊ ſicca ⁊ hũoꝛ ab ea genitus

aduſterit ⁊ ſiccꝰ. ⁊ ptea nobiles qͥ nata colerici ſũt depo/
nere faciũt ſuꝑioꝛẽ cruſtã paĩs ac inferioꝛẽ qs imitãt᷑ pᷣla/
ti ⁊ delicioſi. Eligat᷑ igit᷑ mica B q̃ eſt melioꝛꝭ maioꝛ: et᷑

velocioꝛis nutrimti q; cruſta. Ueꝝ ẽ tñ ꝙ aliqñ ↄueit ſaĩs

bytib ſtomachũ humidũ ⁊ volẽtibs demacerari⁊ ĩ fine co
meſtionis Bzoetit. Jungt em̃ cibi deſcẽſũ ⁊ ↄfoꝛtat oꝛi/
ficiũ ſtõac

i. Poſtea ĩ duobovltis vᷣſibo innuit᷑ꝙ paĩs bo/
nus dʒ hꝛe iſtas qͥnq; ↄditões.ſ.ꝙſit ſalitꝰ fermẽtatꝰ.bene
coct.purꝰ.i.de mũdis gqᷓnis⁊ ſanꝰ.i.de qᷓnis ſana meſſe col
lectis.Et iſtas ↄditões ꝑtim innuit Aui.loco pᷣal.dicens.
Opoꝛtetvt ſit paĩs mũdꝰſalitꝰmaſſam hñs ↄfectã fermen

tat coct bñ ⁊ vna nocte ꝑmanẽs.Et circa iſtð ẽ ſciendũ q;
ſi ãrat᷑ nutritio maioꝛ ⁊ pꝛioꝛ mũdificet᷑ paĩs a furfure.et

ſivelimꝰ vẽtr ſubductõʒ aliq̃lẽ dimittamꝰaliquã ꝑtẽ furfu
Et

risfurfur em̃ paꝝ nutrit ⁊ vẽtrẽ ſi ubducit ⁊ farina ecõuer

ſo. .
Eſt caro poꝛcina.ſine vino peioꝛ ouina.

Si tribuis vina.tũc eſt cibus medicina.

In bᷣ̊ textu ↄparat autoꝛ carnẽ poꝛcinã carni ouine di/

cẽs ꝙcaro poꝛcina ſinevino minꝰlana eſt ouina.iñ ſi caro

poꝛcina ſumat᷑ cũ vino ipa ẽ optimũ nutrim̃tũ medicinã
pᷣbẽs qꝛ młtũ bũectat.⁊ h ĩtelligẽð ẽ maxie ð poꝛcelł aſſis

feue ð apꝛis optime p̃paratꝭ.Et circa iſtõᷣ ẽ ſci edum ecar⸗
nes poꝛcine qͥb ruſtici ⁊ comunesytunt᷑ qñ vicʒſ unt ſalle
vel ſolevel fumo exſiccate nullo mõ ſanioꝛes ſũt carnibuf

ouinis ceterꝭ paribo ſiue cũ vino ſiue ſinevino ſumãt᷑. Sʒ

iſtðᷣ dictũ vᷣitatẽ hʒ de carnibo poꝛcelloꝝ aſſatoꝝvl de car/

nibo apꝛinis modo pᷣdicto.
Ylia poꝛcoꝛũ bona ſũt.mala ſũt reliquoꝛũ
bꝛutoꝝ.

In z” textu ↄparãt᷑ omaſa poꝛcoꝝ omaſis reliqᷣꝝ
⁊ diẽ textꝰ ꝙ omaſa poꝛcoꝝ.i.iĩteſtia pᷣualẽt q̊ ad eſũ inteſtis
alioꝝ bꝛutoꝝ Cui rõ pt eẽ iſta.qꝛ pauca ĩteſtĩa comedimꝰ
niſi illa qᷓ replẽt᷑ ſãguĩevł q̃ aĩaliũ młtũ ſũt pinguiũ cuiuſ/

*

modi ſũt poꝛci. Na ſołꝰſãguis poꝛciꝓpt᷑ ſuã ↄplexionẽ ⁊ ſi/

militudinẽↄplexiõis cũ nat᷑a hũana ẽ ſaguis q̊ omaſa ſiue

inteſtia implet᷑. Et ſiłr poꝛci faciliꝰimpĩguãt᷑ q;ᷓ aliqð alio

rüũ bꝛutoꝝ.iõ mag ſumim inteſtia poꝛci qᷓ; alioꝝ bꝛutoꝝ.

Impedit vꝛinam muſtũ ſoluit cito ventrem

patis emfraxim.ſplenis generat lapdemaʒ

Hic ponũt᷑ qͥnq; nocumẽta ꝓuenistia ex potatõnenoui

vini vel muſti. Pꝛimũ ẽ ꝙ muſtũ impeditvꝛinã 2 pöt itel
ligi dupłr. Pꝛĩo qꝛ muſtũ groſſũ ꝓpt᷑ ſuã groſſitudinẽ ex fe

ceadmixta opilat ipᷣm epar ſiue ipos renes ſic ꝙ vꝛina de
facili nõ p̃t he ſuũ eurſũ. Scðᷣo impedit vꝛinã qͥ ad debi
tum mõ ſiẽ facit muſtũ renenſe aliqð ⁊ q̃dã alia vina ſub/

tilia.ſimiliter ẽ qꝛ aliqdᷣ muſtũ renenſe cuiꝰ feces ſũt moꝛ/

dicantes ⁊ dum ipᷣm venit in veſicã ille ꝑtes terreſtres ni/

troſe moꝛdicãt veſicã ⁊ cogũt vꝛina re ſine oꝛdie debito et
mõ ↄſueto. Dcoᷣm ẽ ꝙ ſoluit ventrẽ. Et rõ eſt.qꝛ abſter git
viſcera nitroſitate ſiue ſalſedine ſue fecis.⁊ ſtimulat ea ad

expulſionẽ. pmo ꝓpr᷑ moꝛdicatiõeʒ fecis.ſcdᷣopt᷑ multitu/
dinẽ ventoſitatis quã inducit tale vinũ ſiue muſtũ.certio

— — —

—— —

ntſalſe⸗
rnibil
G
ecar/

d
pberten

Küigtele

Contto
Wiöin
noni
mnoſa i
idoli⸗
bruc⸗

gnen
oenn

tͤerot
ihit
oiniti

tubꝛicando cito inferp viã indigeſtibilitat et fuaminis

ſtomachi.q̃re ſtomachſe relaxat ⁊ poꝛtas nariũ compꝛeſ/⸗/
las aperit. Tertiũ ẽ ꝙmuſtũ nocet bõe ↄplexioni epatꝭ.qꝛ
opilat ipſum ꝓpter immixtionẽ plurimã ſue fecis ⁊ ꝑducit
ad diſſenteriã epaticã pt᷑ inſlatõem eiꝰqua debilitat epar.

Et iſtud vult Aui.iij.i.c.de regĩe aque et vini.Et ſic etiaʒꝭ

inducit catheciã ſiue malã diſpoſitõnem coloꝛis ⁊ malas
inducit egritudines epatis.ſ.diuerſas ⁊ ſpecies ydropiſis
Quartũ ẽ ꝙ muſtum nocet ſpleni et diſpoſitioni ei ꝓpter
eandem cãm q̃ dicta ẽ de epate.qꝛ opilat ſplenẽ.⁊ ſic indu
cit duriciem eiꝰ.Quintum ẽ ꝙ muſtũ generat lapidem et
max me illum qͥ in renibo eſt qͥ rubeꝰ eſt.de facili frangibi/

lis cã opilatõis quam facit et groſſitudine ſue ſubſtantie.

Et iſtud verum eſt de muſto vinoꝝ multum dulcium non
habentes feces nitroſas ⁊ moꝛdicantes. Duſtum enim
habens feces introſas et moꝛdicantes magis impedit la/

piem.qꝛ multũ facit vꝛinare ſicut muſtũ aliqð reneſe facit
aparere arenulas in vꝛina ſiue grauelã.qꝛ facit multũ vꝛi/
nare. Multa em̃ vꝛina ſua lotõe abſtergit arenulas adhe
rentes q̃ cum ea expellnaneerrrt..

APotus aque ſũpt⸗ fit edenti valdenociuus.

Infrigidat ſtõachũqʒ cibũ nititur foꝛe crudũ.

Hic ponũt᷑ duo nocumẽta pueniẽtia ex potu aque et h
q̊ͥ ad edentẽ. Pꝛimũ ẽ ꝙ potꝰ aque nocet ſtomacho łedentꝭ.

CLuiĩꝰrõ te infrigidat ⁊ relaxat ⁊ maxie deijcit ap/

petitũ cibi. Scdm ẽ ꝙ potꝰaq̃ cũ ſumit᷑ cibo impedit dige
ſtionẽ cũ cibũ ſumptũ incrudet. Et iſtðᷣ vult Aui.in.j.c.de
regĩe eꝰ qð comedit᷑.dicẽs. Neq; poſt ipᷣm.ſ.cibũ młta bi/⸗
bẽda eſt aqua q̃ inter ipᷣm ſcilicet cibum ⁊ coꝛpꝰ ſtomachi
ſeꝑationem faciat.et ipᷣm natare faciat.Et.c.de regimine
aque et vini dicit.Et cum natura in digerendo nutriens
ſtudeat ſacietate aque iã pᷣcedẽte ſufficiẽter.i.ſi pꝛeceſſerit

ipediẽs ſupple digeſtõʒ inchoatã.Et idẽ vult Auic.ij.cañ.
trac.j.c.iiij.dicẽs.Eſt etiã vitãdꝰpotꝰaq̃ ĩ meſa niſi růöͤnead
berẽetie ⁊ tarditatꝭ deſcẽſus bucelle. Nõ ẽ eĩ ſumẽda aq̃ ced
cibo. Et Auer.ĩ cõmẽto ait Cã qͥdẽ hupꝰẽ qm̃ cũ ſumit ad
ſuꝑ cibũ puſq; ſtõachꝰcalefecerit ipᷣm ĩfrigidat ⁊ icrudat.

Eſt etiã cã q̃re ſuꝑnatet ciboſi ũptꝰ ĩ ſtõacho.q̃re etiã nõ ad
hereat ⁊ vniat᷑ eidem ꝙterat ipᷣm ſicut exigit᷑. Actio nãq;

ſtomachi ſuꝑ ſumptũ cibũ fit ↄterendo ⁊ coquẽdo ſimul.
Vnñ ſicut cũ infundit᷑ ſimul ⁊ in magna qntitate aq̃ in olla

ꝓpt᷑ qð tardat᷑ cibi decoctio in eadem.ſic etiã ↄtingit idem
ipᷣi ſtomacho.Et iſtud maxieverificat᷑ de potu mite aque.

Mogica em̃ qᷓntitas aque frigide ſugẽdo ſumpta pᷣt ↄ-c

7

di añ deſcenſũ cibi vt ꝑ eam ↄpleat᷑ cibi deſcẽſus ad infe
rioꝛ. 15 ſi ſitis infeſtauerit. ⁊ bibere coegerit. Nã modica
Stitas aque frigide pᷣdicto mõ ſumpta ſtomachũ alleuiat

⁊ colligit. Alleuiat qͥdem a ſiti.alleuiat etiã cooperãdo ad

6 4

deſcenſum cibi. Colligit aũt ſua frigiditat

ꝙ q;uis in ſitis extinctione aq̃ ſit ↄueniẽtioꝛ pot qᷓ; vinum

tñ om̃iboſideratꝭ vinũ eſt potꝰↄuenientioꝛ ĩ regĩe ſanitatt

—.

midi.aqᷓ vir melioꝛ ſit. qꝛ frigida ⁊ bũida. nafaliter tñ in ci

bi ꝑmixtione ⁊ eiuſdẽ delatòe ſiue miſſione ad ꝑtes coꝛpo
ris extremas vinũ pᷣualet aqua. Nam vinũ rõne ſue ſubti⸗/

litatis in ſuba ⁊ actõne ſubtiliꝰꝑmiſcet᷑⁊ ſpẽaliter qꝛ nafa

mag in eo delectat᷑.iõ citiꝰattrahit ipᷣm ⁊ alijs cibis ꝑmi⸗/
ſcet.⁊ ſpẽaliter qꝛ h̊ mixtio fit ꝑ viã cuiuſdã ebulitiõis.quã
vinũ magis iuuat rõne vᷣtualis caliditatꝭ.⁊ aq̃ ĩpedit rõne
frigiditatis. Et ſic patet ꝙ vinum pᷣualet aque in ciboꝛuzʒ
pmirxtione.Et ſimiliter pꝛeualet in eoꝛundem delatione.
MNam vinũ eſt optimus penetratoꝛ.qð ei debet᷑ ratõne ſub
tilitatis ſue ſubſtantie.⁊ ratione caliditatis vᷣtualis.ſubti/

lia em ⁊ calida młcũ ſunt penetratiua.⁊ ꝑ ↄſequẽs vinum

ſcletas qqᷓ ſufficiẽs ad bonã cibi pmixtõʒ. aq vebemẽr etf

üt ccoadunãs ꝑ/
tes ſtomachi.Et iſtð colligit᷑ ab Aui.locꝭ pᷣ̃alł. Notãädum

eſt magꝭ delatiuũ qᷓ; aq̃.ĩ aq̃ nihil ẽ vᷣtuali calidũ nec ſuꝰe
aereitatꝭ.nec igneitadꝭ.vñ aq̃ moꝛa trãſeũdo ĩpedit omnezʒ
curſũ. Ampliꝰaq̃ ex alio ñ ẽ poiita ↄueniẽs ſ ic vinũ.qꝛ aq̃
ĩpedit alimtũ nutrire eo ꝙ ñ nutrit.q̃re illð vtiq; minꝰnu/
trit.vñ q;to cibo ẽ magꝭ aqtictãto ẽ minꝰnutritiuꝰ. Bonũ

elſt igit᷑ ꝙ vinũ ꝑmiſceat᷑ cũ cibo qð ſolũ nõ ipedit nutritõʒ

imeo młtũ iuuat.qꝛvinũ ẽ maxie nutritiuũ et maxie reſtau
ratiuũ ⁊ volociſſime nutrit.vt pᷣus dictũ ẽ. Notãdũ ĩſupꝑ
ꝙnõ ſolũ nociuꝰẽ potꝰ aq̃ edẽti ſiue ſumẽti cibũ.ĩmo ĩ plu/
ribo alijs caſiba nociuꝰẽ.q̊s na rrat Aui.in.j.c. de regĩe aq̃?:
vini. Pꝛimo em̃ incõueniẽs ẽ in hoĩe ieiuno.tũc eĩ bibere
penetrat aq̃ bibita nullo retinaculo iĩpedita vſq; ad itima
mẽbꝛoꝝ pncipaliũ moꝛtificãs ſuũ caloꝛẽ innatũ.Et iſtud

ẽ veꝝ de hoievere ieiuno.Ebꝛio em̃ qñq; ꝓficit neq; ledit
ʒße ſi lieiunꝰbibat aquã. qꝛ ieiunꝰ ebꝛiꝰ nõ eſt oĩno ieiunus
nec eſt ĩ ſtõacho vacuꝰ.ſʒ adhuc hʒ reliqͥas aliq̃s heſterne

———

crapule.qᷓꝝ nitroſitas aq̃ mitigat᷑ ⁊ ſtõachꝰab his ꝑ aquaʒ

abluit᷑.⁊ repſſis vapoꝛibo ⁊ fumis pᷣparat᷑ ſtõachꝰad rece/
ptionẽ noni nutrietis. Ocðdᷣo incõuenies eſt ĩ hoĩe exerci
tato foꝛti exercitio.⁊ ſiłr ſtatim poſt coitũ.Nã tũc poꝛi coꝛ

poꝛis ſũt młtũ aperti.qᷓre penetrataqua ĩ pfũda mẽbꝛoꝝ

moꝛtificãs caloꝛẽ innatũ.qͥ poſt coitũ etiã debilitatus eſt.
Tertio incõuenies eſt pꝰᷣbalneatõem maxiĩe cũ fit H balnca

tio vẽtre vacuo.tũc em̃ vie ſũt vehement᷑ aperte.q̃re ledẽs
penetrat aq̃ vt dictũ ẽ.De iſto potu aq̃ dic Auic.i.iiij.ſum.
ij. c.vlti.Ex potu illiꝰin ieiunio ⁊ poſt balneũ ⁊ poſt coitũ
timet᷑ coꝛruptio ↄplexiõis⁊ ydropi. Quarto incõueniẽs
eſt bibere aquã frigidã cã obediedi ſiti nocftne mendoſe T
accidit ĩcrapulatꝭ⁊ ebꝛijs.Nã ꝑ potũ aq̃ frigide ppiben
reſolutõ ⁊ digeſtio hũoꝝꝭ ſalſivel foꝛtꝭ vini.vl alteriꝰ acuti

faciẽtis ſitim. ⁊ ſic cito poſt potũ reuertit᷑ ſitꝭ ita foꝛtꝭ vt añ

Sʒ ſi vehemẽs affuerit ſitis nimiũ vexãs ⁊ inqͥetãs nec ſuf

ficiat aeris inſpirati frigiditas. nec ablutio oꝛis cũ aq̃ fri⸗

gida.bibat ſuibũdꝰaqua frigidã cũ vaſe ſtricti oꝛificij.ſiue

ſcllis roſtri ten aqᷓ plixi det ſuꝑ oꝛificiũ ſtomachiyt ſoꝛ
tüſitim mitiget. 1 ö ea minꝰſumaĩ᷑ ne digerẽdoꝝ digeſtõe,
penitꝰ ipediat. Quĩto generałr malũ ẽ ſanis bibere mktaz
aquã frigidã. ꝗꝛ extĩguit caloꝛẽ innatũ.⁊ pecxł offendit et
ſtoͤachi appetitũ deijcit. ?ẽ mẽbꝛꝭ oĩbo neruoſis obeſt. Ueꝝ
eſt tñ ꝙ aq tꝑate frigida aliqñ ꝑ accidẽs appetitum excitat
7 ſtõachũ foꝛtẽ efficit coadunãdo ipᷣm: ſtrigẽdo villos ei

Sunt nutritiue multũ· carnes vituline.

Inbß;̊ᷣ paſſu autoꝛ laudat carnes vitulinas dicẽs ꝙ car/⸗
nes vituline młtũ ſũt nutritiue.Et iſtð inuit Auic:ĩ.j.c.de
regie er qð comedit᷑ vbivult ꝙcib⸗ ſanitat ↄpᷣuatinꝰdz eẽ
tał q̃les ſũt carnes.qꝛ ſũt ſiłis nat᷑e pꝰapte fieri ſanguis.⁊
maxie carnes edoꝝ⁊ vituloꝝ ꝑuoꝝ lactãtiũ ⁊ agnoꝝ anna
liũ Et iſtas carnes vitulĩias ſũme landat Ga.iij.alimẽ. vbi
vult ꝓcarnes vituli lactãtꝭ ſex ebdomadaꝝ vł octo aſſate

ſanioꝛes ſũt młto nimis.facił em̃ digeſtõis ⁊ młtũ nutriti

„

ue ſüt. Et ð iſt carnibovitulinis etiã pus dictũ eft.
Sũt bõa gallina et capo turtur ſturna colũba⸗/
Ouiſtula vel merula phaſianꝰ ethigoneta.
Wer dix frigellus oꝛix tremulꝰ amarellus.
Inß paſſu ponũt carnes eligibilioꝛes p nutrim̃to nate
hHũüũane aĩaliũ volatiliũ.⁊ enumerant.xiiij.aues q carnes
boõe ſũt p nutrim̃to hoĩs Pꝛĩa auis ẽ gallina.cudꝰeſt us ſiue
comeſtio nate hũane ↄueniẽs ẽ. Haly eĩ AuenʒoarAuer.

et Me. vt diẽ Lonſi.pᷣ ceterꝭ laudant pulloꝝ carnes?⁊ ma

xime ꝗᷓ nõdũ pepꝑit ⁊ galli qͥ nõdũ calcauit. Sũt em̃ faciliſ

ↄuerſiõis ĩ ſãguinẽ.⁊ ſuꝑfluitatũ paucaꝝ.ꝓpetatẽ mirabi

lẽe hñtes in tpandooplerioneʒ ⁊ hũ oꝛes.cuiꝰ bꝛodiũ optĩa
lepꝛoſis ẽ medicina. Et de carne gallinaꝝ diẽ Aui.ij.cañ.
c.de gallinis ⁊ gallo. ꝙcaro gallinaꝝ q ſũt pulle ĩ intellec/

ibtſan
igeoe
emin
endits

NNN

Mosc

e⸗

Niggit
Auiien
uneit
fiſangie
Ghopont
ine
cto ad
Wöwunn
cic.

Pſech
aln⸗

etini
Poiücht
. uign

geiuiin

tu augmẽtũ efficit. clarificatvocẽ ⁊ augmẽtat ſperma. Et
melioꝛ gallina ſᷣm eũ ibi.eſt.qᷓ nõdũ parit oua. Secunda

auio ẽ capo ſiue gallꝰ caſtrat.cuiꝰcarnes poit Con.dꝛña
lxviij.int᷑ laudabilioꝛes carnes.Et carnes iſtas ⁊ ſiłr po/
res digerit ſtõachꝰa ꝓpetate. Tertia auis ẽ turtur ꝗᷓ etiã ẽ
boni nutrimẽti ⁊ bonũ generãs hũoꝛẽ.cuiꝰcarneʒ Aui.ij.

cañ.c.de carne.ſũme laudat dicẽs.Uolucrꝭ qͥdẽ caro me/

— — —

lioꝛ nõ ẽ qᷓ; alduragi.i.turturꝭ⁊ galliaꝝ ⁊ ſubtilioꝛeaꝝ ⁊ ñ
ſũt cũ nutrim̃to carniũ alcubegi.i.ꝑdicũ⁊c. Quarta auis
m aliqͥs ẽ ſturnꝰ.⁊ iſta auig dʒ comedi ĩ iuuẽtute.⁊ ẽ auis
nota.teutunice eyn ſpꝛee. Scõðm alios ẽ ſtarna.quã Raſi

iij. almã. p ceter? volatilib laudat dicẽs. Starne caro oẽ
carne auiũ leuioꝛ inuenit᷑ atq; his qͥ ſubtilivolũt cuſtodiri
regimĩe ↄueniẽtioꝛ.Et pᷣt ꝑ arna imcalligiauis maß ve/

lut anſer griſea cinerea.cuiꝰcaro laudabil eſt.maxie cũ in/

uenis fuerit.⁊ iſto mõ intelligit Ali.pᷣferẽs iſtã carnẽ alijs

Uel poteſt ꝑ ſtarnam intelligi maneries ꝑdicis ꝑue quã

Hoyſes videt᷑ intelligere iudeis inquiens. Silr ſtarne ſñ
vident᷑ ꝓ dño nr̃o.qꝛ ventrem ↄſtringũt. Et iſtam ꝓpꝛieta

teʒ alij attribnũt ꝑdicibo.carnes em̃ ipᷣaꝝ vẽtrẽ ↄſtringũt.
teſte Ra.iij.almã.Quinta auis ẽ colũba.q̃ ẽ auis nota cu/
ius caro ẽ colerica.Et de colũbis dicit Ra.loco pᷣallł.Co
lumbe vehementꝭ ſũt caliditatꝭ q̃ ſãguinẽ inflämatum ge
neraãt ⁊ cito febꝛieitare faciũt.Et & aptiꝰ columbe comedi

debẽt ĩ paſtillis cũ vuis acerbis q; aſſari. Per vuas eĩ acer
bas aufert᷑ caliditas quã ſanguini inducũt.Et electioꝛes

columbep eſu ſunt columbe iuuenes volare potentes.qͥa

tales ſunt leuioꝛis digeſtionis et melioꝛis hũoꝛis. Pulli

em̃ ñ volare potẽtes caliditatẽ ⁊ hũiditatem hũt ſuꝑfluas

q̃re groſſos generãt hũoꝛes.vtvult Aui.ij.cañ.c.de colũ

bis. Antiq̃ vᷣo colũbe ⁊ eaꝝ caro ꝓpt caliditatẽ nimiã ⁊ ſic/

citatẽ⁊ digeſtõis difficłtatẽ ſũt euitãde Et ſiłr ec turtures
antiqᷓ Sexta auis ẽ qͥſtula ꝗᷓ ab aliqͥbo noĩat᷑ cotnix.qꝛ q/
tula ẽ nom onomatopeion.i.fictũ a ſuo ſono Et caro iſta

m alics eſt ſubtili ſubſtatie bonũ generãs hũoꝛẽet mut

tũ cõpetit ſanis cõualeſcẽtib. Scðm vſaac tũ coturnices
ceteris volatilibꝰſunt peioꝛes nec nutrimẽto.nec digeſtõi
laudabiles.qꝛ ex comeſtiõe carnis earũ timet᷑ ſpaſmꝰ et te/
thanꝰ. pꝓut etiã vult Aui.ij.cañ.c.de eis.ſubiũgens rõnem
ſcʒ. qꝛ in ſubſtãtia carniũ eaꝝ eſt virtꝰ faciẽdi hmõi accidẽ/
tia narrata.⁊ ſic nõ ꝓueniũt illa accidẽtia ex eo ſolo qꝛ cot᷑/
nices comedũt elleboꝝ. Et hinc eſt ꝙ gallici comedũt co/
turnices cum molli ⁊ pingui caſeo.⁊ inde faeiunt paſtilla.

Poteſt tñ ꝑ coturnicẽ intelligi alia auis a pᷣdicta.perdice

maioꝛ: eiuſdẽ fere coloꝛis cũ rubeis pedibs ⁊ roſtro ſapoꝛꝭ⸗
delectabił.dicta coturnis vtalica lingua. Et iſto mõ Ra/

ſis.iij. almãſoꝛis accipit coturnicẽ qñ pᷣtert ca rnes e poſt
carnes ſtarne alioꝝ volatiliuʒ carnibo. Septima auis eſt
merula.q̃ eſt eiuſdẽ qᷓntitat cũ ſturno.ſʒ c ad nigredinẽ ten

dens. ⁊ habẽs roſtꝝy ſubrubeum ·⁊ ſiłr dʒ comedi iuuenis

Octaua auis eſt phaſianꝰ.i.galłſilueſtris.q̃ ab omnibus

medicis enumerat᷑ in aues laudabitł carnis. Caro em̃ ta
lis anis nat᷑e hũane eſt ↄuenientiſſima.⁊ eſt cib pncipum

et magnatũ. Conſiliatoꝛ em loco pᷣalł.dicit. Silueſtriuz
vo laudabilioꝛes ſunt phaſiani ad ſanitatẽ ⁊ ad robur. Et

foꝛta ſſis etiã vniuerſaliter domeſtici cũ gallinis ꝓpinqͥſſi/
mi et eiuſdẽ fere ſpeciei ſintq; illis ſiccioꝛis aeris ⁊ alimẽti

7„2

ac exercitij amplioꝛis. Nona a nis eſt ethigoneta.q̃ ẽ auis
narua ad modũ ꝑdicis.ſʒ longũ roſtꝝ habens.cu caro ẽ

4

cubegi eſt de ſubtilioꝛibo carnibo impinguãs. qꝛ multum
nutrit. coꝛ abſtergẽs.ydropiſi ⁊ ſtomachooferẽs ⁊ augmẽę

tũ in coitu faciẽs.veꝝ ẽ tamen ꝙſtringit ventrem. Et iſtö

2

omnibo alus volarilium carnibo. Et dicitur de iſta carne
ꝙſi aſſidue comedat᷑ maxie ↄfert memoꝛie. Undecima eſt

frigellꝰ. ⁊ eſt auis comedens racemos. velociter volans.ſi

milis ſturno.ſʒ ẽ melioꝛis nutrimẽti qᷓ; ſturnus.⁊ młteta⸗

optima. Oecima eſt perdix cuiꝰ caro m Aniẽ.ij. cañ.c. de

Kam les inueniũt vbi ſũtvinee.⁊ inebꝛidt᷑ ex eſu racemoꝝ.⁊ me

turnics lioꝛ ẽ caro eaꝝ circa feſtũ oĩm ſ. ctöꝝ. Duodecĩa ẽ oꝛix. Et
digeſti ſ̃m aliq̊s gallĩia ſilueſtrꝭ ſiue gallia phaſia ni. Uel ſm ali/
ſmette os ẽ gallia aq̃tica.i.natãs ĩ aq̃.⁊ ſiue ſit feĩa faſiani ſiue gal
nsrnen lina aq̃tica.ecaro ẽ boni nutrimẽti. Decimatertia eſt tre
ntacc muł. 2 ẽ auis cõiter ſtãs ꝓpe mare minoꝛ qᷓ; gallina.ſed eſt
dogtet auis fuſca alte clamãs ⁊ velociſſime volat.⁊ qñ ãbulat ſuꝑ
donelita terrã cauda eiꝰſꝑ tremit.⁊ iõ ðꝛ tremuł. ⁊ hʒ ſuꝑ caput eiꝰ
untwef lõgas plumas. Et nõ ẽ ꝑua auis.lõgã hñs caudã.q̃ a me/
e. tig dicis vocat᷑ cauda tremula Ulltima auis ẽ amarellꝰ.⁊? etiã
foſrofpet eſt auis ſilłr exiſtẽs ĩ aqͥs.ſilis anete.ſʒ ea minoꝛ.Et genera
Konid lieter loq̃ndo int᷑ aues comeſtibiles plꝰlaudãt᷑ ille q volatu
Veclt velocioꝛes ſũt.Et ſiẽ carnes pᷣdictaꝝ auiũ ſũt laudabilis
ngenid nutrim̃ti.⁊ facilis digeſtõis.ita etiã reꝑiunt᷑ carnes a liqꝝ
regnet auiũ illaudabił nutrim̃ti. difficił digeſtõis. ineq̃t ↄplexi
iingene onis.ſiẽ ſũt carnes anſeꝝ ⁊ pauonũ ⁊ malardoꝝ.⁊ vłr aui
SNne unm hñtiũ collũ lõgũ ⁊ roſtu lõgũ degentiũ ĩ aqͥs.⁊ carnes
Unct paſſeꝝ ã ſut calidiſſime. ⁊ a taamèto lõgiſſime.⁊ mirũ ex/
Prdene citãtes coitũ.Circa electõʒ vᷣo carnis volatiliũ ſciẽdũ eſt.
Gluſn ꝙßm diuerſas laudabilioꝛ? nutrimenti ppetates ac ei qðᷣ
nbun9 nutrit᷑ ſanitatꝭ vel roboꝛꝭ intẽtõʒ.carnes la udãt᷑ varie Cnñ
Bgiiij Sat. reſpicies facilẽ alteratõʒ ⁊ ſubtilitatẽ ĩ carnibo ꝑdicũ
or aiti ffert eaſdẽ. Ra. o cũ yſaac reſpicies ſubtilitateʒ ſtarne ac
nien leuitatẽ ipᷣaz ceterꝭ p̃tulit. Iſaac etiã ſᷣm diuerſas intẽtio/
cuben nes carnes volatiliũ laudauit diuerſas. Aui.vo laudauit
tiſen carnes turtuꝝ pᷣ ceterꝭ.vel qꝛ reſpexit ad ꝓbetatẽ qᷓ robo⸗/
mn rãt ⁊ ↄfoꝛtãt itellectũ.vel qꝛ ĩ cris eiꝰẽ ipᷣaꝝ tãta bonitas qᷓ
gtne nõ ẽ alijs tris. Sciẽdũ ẽ inſuꝑ ꝙcarnes volatiliũ płue Z
nci niũt q; carnes qᷓdrupedũ his qͥ relicto exercitio coꝛpalia
* cãt ↄſilijs ſtudijs ⁊ ↄtẽplatõibo.qꝛ digerũt facili alijs Jux
an tã illð Gał.iij. alimẽ. Digeſtibilioꝛ eſt tñ h caro volatiliuz
in 4 aaialiũ ⁊ maxime ꝑdicum. et generant ſanguinem clarum.
nlinl mundum. ſpumoſum. mentis exercitijs et eleuationi intel
dr lecus aptum. H

—

Si piſces molles ſũt.magno coꝛpoꝛe tolle
Si piſces duri:paruiſũt plus valttur

Hic ponũt᷑ duo accidẽtia exqᷓꝝ noticia attẽdit᷑ electio pi /
ſciũ. Uñ piſces aut ſũt duri aut molles.ſi molles ſũt tũc ſe

nioꝛ es ſũt eligibilioꝛes. Cuiꝰcã ẽ iſta.qꝛ mollicies puenit
ex hũiditate qᷓ i iuuene piſce indigeſta ẽ. ⁊ ĩ ſene plꝰdigeſta

et ſic ĩ iuuetute tales piſces ſũt gnatiui fleumatũ. ſʒ ſenes
minꝰ Et ſic pʒ ꝙ anguilla ſenioꝛ ſanioꝛ ẽ iuuene.ſᷣm q́ſda

Si po tales piſces ſũt duri.tũc iuuenes ſũt ſanioꝛes.i.di/
geſtibilioꝛes.cuiuſmodi ſũt lucij ⁊ ꝑce.duricies eĩ inq;tuz
hmõi reſiſtit digeſtõi.Et iſtã ſniaʒ poĩ
ſciba dicẽs.Et eligit᷑qͥdẽ ex piſcibo durã carnẽ hñtib ülei
eininor. ⁊ ex hñtibo mollẽ carnẽ ille qͥ ẽ maioꝛ ad termin
aliqu. 1u e E er e nttir

Eucius et parca ſaxaulis et albica tena.

Soꝛnus plagicia cũ carpagalbio truca

Hic tãgũt᷑ decẽ piſces eligibiles p nutrim̃to nate hũane
Quoꝝ pmꝰẽ luciꝰ.qͥ ẽ piſcis not?. 2 ðꝛ eẽ tvꝛãnꝰ piſciũ.qͥa
nõ ſolũ deuoꝛat piſces alteriꝰſpei.ſʒ etiã eiuſdẽ ſpẽi cũ eo.

Vñvᷣſus. Luci?ꝰẽ piſcis rex ⁊ tyꝛãnꝰaq̃ꝝ.A q̃ nõ differt lu

ciꝰiſte paꝝ.E ſt etiã piſcꝭ dure carnis ⁊ natatu velox. Se/
cũdꝰẽ pca.a ꝑco ꝑcꝭ.ere.dicta ꝑ oriũ.qꝛ niłi piſci ꝑcit.ĩmo
s ſquamis * hʒ ſup doꝛ ſũ.
lbertꝰð naturt

2

irata vulnerat alios piſces ſui
nec eã audet euadere luciꝰ.ĩmo vt narrat
aialiũ.Eſt natał amicicia ꝑce ⁊ lucij Luciꝰeĩ leſus ab alio
dDdifficulter ſanat᷑.ſʒ leſus q̃rit ꝑcã q̃ vidẽs eũ leſũ tãgit ⁊ le/

nit vulnꝰlucij.ſic luciꝰſanat᷑. Et ẽ ꝑca ſilr piſc¶ dure carni½
notꝰ.teutonice eyn baers.Tertiꝰpiſcꝭ ẽ ſaxaulis vł ſaxaulꝰ
piſcis marinꝰ.apð gallicos dictꝰ ſola. Alij dicũt ꝙ ẽ piſcꝭ⸗

teutonice eyn tonghe.⁊ eſt piſcꝭ mliũ ſanꝰint᷑ piſces ma ri/
nos. Quartꝰẽ albica.teuntoniceꝛ vitinc. ⁊ ẽ piſcis marinus

Quint?ẽ tenca q̃ eſt dulcꝭ piſcis aq̃ notꝰ. pellẽ bñs lubꝛi /

t Aui.ij. cañ.c. ð pi-

opi⸗
icſe
enit

Ra

ſenss
naͤi
Ggid
ni
icö

bl

Mi

üene
ſciq̃
icho⸗
ferla
S

Ct⸗ino

hoꝛſi
gatu
bali
itl
rn’
Uun
Il
nur/
tinus
Ubr⸗

ſu ꝑfluitatũ.⁊ fleumaticu fri
ſiuum. ⁊ ſunt ad digerendũ duri ⁊ longã faciũt moꝛam in
ſtomacho. Et qꝛ in eoꝝ digeſtione laboꝛat ſtõa chꝰ. ⁊ int/
dum coꝛrũpunt᷑ in ſtomacho ⁊ qualitatẽ quãdã ſuſcipiũt
putredinalẽ. ſitim generãt. Et vt ſit ad vnũ dicere.carniũ

cam atq;viſcoſamad nigredinẽ tendés. s ecaro eſt dura.
vñ ab iſtis tribo piſcibo ſt unt luciꝰpca ⁊ tenca poſt eoꝛum
coctionẽ aufert᷑ pellis.Et ðᷣꝛ iſte piſcis.teutõice eyn tincke

Serteſt ſoꝛnus.⁊ eſt piſcis minimꝰmarinꝰ albus ad ůn/

titate medie ptis medij digiti qͥ ad longitudinẽé. q comedit

cum capite ⁊ ſpinis. et ðꝛ teutonice eyn gaernaert. Septi

mus eſt plagicia. ? ẽ piſcis marinus notus.latus.babẽs ĩ

vna pte ſue pellis macłas rubeas. pellis ẽ tota alba cur
uum os habẽs. teutonice eyn blatys ſcol. Octauꝰ eſt carpa

magnatibo decoquit᷑ in vino. ſic ab eo tollit᷑ eᷣ viſcoſitas
Nonus galbio.⁊ eſt piſcis marinꝰnotus a q buſdã dictus

eſt piſcis dulcis aqᷓ notꝰ. multuʒ tñ de ſe ẽviſcoſus. ſed a

rogetus. teutonice eyn rotbarth. 2 ẽ piſcis dure carnis et
ſanꝰ. Alij textus ha bent gouio.⁊ eſt piſcis paruus dulcis
aque ad longitudinẽ vnidigiti longi. ⁊ eſt rotundꝰ ⁊ ſua/
uiſſimꝰ. gallice gouion. Ultimeſt truta q eſt in ca rne ſiłis
ſalmoni.nec tamẽ eſt ſalmo. longus ⁊ non groſſus. Et

capit᷑ in magnis fluuijs ⁊ ꝑmittit ſe fricare in aqua.⁊ ſic ca

pitur. ⁊ ex eo fiunt paſtilla cum ſpẽbo. eſt piſcis valde pꝛe/

cioſus.gallice trutes. Circa electõz vᷣo piſciũ ſcienduʒ eſt

pmo qpiſces reſpectu carniũ.ceteris paribo. minoꝛis ſüt
ncutrimenti. facilis digeſtõis.⁊ nutrimentũ eoꝝ ẽ pluriũ

„ — *

gidũ ⁊ humidũ.⁊ minꝰ man

laudabiliũ nutrimentũ meliꝰ eſt nutrimẽto piſciũ. Scðo

ſciendũ eſt ꝙ piſces marini ſunt melioꝛes in regie lanitat;

.

ceteris paribo. piſcibo aqᷓ dulcis. eoꝝ em̃ nutri mẽtũ eſt mi/
nus ſuꝑfluum ⁊ nate carniuʒ magis ꝓpinquum. Ded qͥa

*

ceteris pariba. piſces marini ſunt durioꝛis carnis piſcib

Aaq̃ᷓ dulcis. iõ ſũt difficilioꝛis digeſtõis ⁊ reſolutõis et plu⸗

ris nutrimenti et purioꝛis. Uerum eſt tñ qꝙ ĩ egris magis

☛WM

ro ẽ alba nõviſcoſa.ſʒ frãgił nõ młtũ gro

velocꝭ motus⁊ pauce viſcoſitatis.Et ſi ſint piſces marini

eligẽdi ſunt qͥ capti fuerũt ĩfluminib młtũ diſtãtib a1 ma
ri.⁊ h̊ ceterisↄditõibo bonis ſuppoſitj. Itẽ ſuppoſit pᷣdictt

ↄditõibi qᷓnto piſces ſũt ſquamoſioꝛes.tãto ſüt melioꝛes.
Et ſilłr intelligit᷑ de ſpinis.qꝛ Pine multe ⁊ ſquame fcant
puritatẽ ſube piſcis Itẽ int pi

ſeptẽtrionali qð mag ẽ agitatũ⁊ mag tẽpeſtuoſũ ⁊ veloci

aris flurn a influx melioꝛes ſunt captis ĩmari moꝛtuo vel
meridionali. Et ſiłr intelligendũ ẽ de piſcibs dulcis aque

Ham ccteris parib q̃nto aq̃ ẽ pfundioꝛ et mobilioꝛ tanto

piſcis in ea nutritꝰẽ melioꝛ.Et de his ſi ufficieter eligi p̃t q
piſces ſuntvituꝑabiles ⁊ qͥ laudabiles ſunt.piſces em̃ be
ſtiales ſiẽ poꝛcꝰ marinꝰ.canis marinꝰ.d elphin.moꝛua. nõ
młtũ ↄpetũt in ſanitatꝭ regĩie.Sũt em̃ difficil digeſtionis

⁊ groſſi hũoꝛis ⁊ iłte ſuꝑfluitatꝭ:.nec in carnib⸗ p̃ᷣdictoꝛũ

piſciũ aꝑparẽt ↄditões ſuꝑius numerate.puta.albedo ſub

tilitas⁊c. Et ſi hos piſces ⁊ ↄſiles comediↄtingat non ſta
tim ſũt coquẽdi ⁊ comedẽdi poſtq; capti ſunt.ſʒ obpᷣnãdi

ſũt ꝑ aliq̊s dies qᷣuſq; eoꝝ carnes molleſcãt ⁊ tremiſcant
ſine ſube coꝛruptõne.Et etiam pᷣdicti piſces melioꝛes ſũt

ſemiſalſi q; recẽtes aut ꝑfecte ſalſi. Int᷑ alios auteʒ picc-aeas

„

marinosoↄſideratis ↄditõibo ſupᷣdictis la udabilioꝛes vidẽ
tur rogetus ⁊ goꝛnatꝰſiue goꝛnus. Nam eoꝛũ caro ⁊ ſub/
ſtantia ẽ puriſſima. Et poſt h̊ plagicia ⁊ ſola. ſʒ hoꝝ caro
emag viſcoſa ⁊ nimis frãgibił ⁊ minꝰalba ⁊ magꝭ groſſaz

rt piſces aq̃ dulcꝭ. ꝓpt debilitatẽ digeſtiue eoꝝ. Tertio
ſciẽdũ ꝙ ĩ piſcibo tã marinis q; aq̃ dulc cligegt ſũt q̊ ca⸗
fa. ſʒ ſubtil. non
Guis odoꝛꝭ.ſʒ ſuauis.nec cite putrefactõis.ſʒ ſufficietꝭ du /
ratõis.nõ mali coloꝛꝭ ſʒ boni.⁊ q̃ꝝ habitatio nõ ẽ ĩ lacubo
ſtagnis nec ĩ loc ſoꝛdidis.nec ĩ as hñtib malas herbas.
Et eligẽdi ſũt nõvalde iuuenes nec valde magni. ⁊ qͥ ſunt

B j it piſces marinos melioꝛes? pu
rioꝛes ſunt qͥ capti ⁊ nutriti ſunt in mari füdioꝛi ⁊ magiſ
agitato.ad qð ẽ curſus pluriũ fluuioꝝ. t; capti in mari

ſ

litl

tti
1c,
hon.
du/
N
da
ort
muin
hen

klons,
nefn
cr

mogi

en
Noa

N
8abe
Nnent
nt⸗
be/
a.
ſtons
cori
loſub
nf⸗

iſan

piles
i
ſb/
caro

ſe

o i

Vocibus anguile pꝛaue ſũt ſi comedantur

minꝰ ſubtil.nec hoꝝ ſapoꝛ aut odoꝛ ẽ ita delectabił.⁊ foꝛte
piſcꝭ merlengẽdꝰẽ laudabilioꝛ pꝰrogetũ. Nõ ẽ eĩ tãte groſ⸗/
ſiciei ⁊ viſcoſitatꝭ ſiẽ plagicia ⁊ ſola.⁊ erꝰſubᷣa ẽ ſatꝭ frãgibił᷑
ſʒoſideratꝭ ſapoꝛe ⁊ odoꝛe cũ coloꝛe ⁊ ſube puritate ⁊ mol
litate deficit ĩ bonitate a rogeto⁊ꝛ goꝛnato.⁊ ſiłr itelligat᷑ ð

allece. Et moꝛua iuuenis ſatꝭ apꝛopinq̃t pᷣdictꝭ ĩ boĩtate

ↄſideratꝭ pᷣdictꝭↄditõibo.ẽ tñ groſſioꝛ ⁊ viſcoſioꝛ pᷣdictꝭ pi/

ſcibo. Salmones ãt ⁊ turboti ⁊ maquerelli młtũ deficiũt

ĩ bonitate.Sũt eĩ młtũ groſſioꝛes⁊ viſcoſioꝛes ⁊ ad dige/
rẽdũ difficilioꝛes?⁊ magꝭ ſuꝑfluitate pleni.vñ ↄpetunt niſi

exercitãtibo foꝛtibo iuuenibo cũ qͥbuſdã ſalſis eoꝝ viſcoſita

ti groſſiciei ⁊ frigiditati fpugnãtibo. Int᷑ piſces ãt dulcis
aq̃ ↄſideratꝭ pᷣdict ↄditõibo.ꝑca ⁊ luciꝰmediocrꝭ.pmũ gra
dũ bonitatꝭ obtinẽt ſuppoſito ꝙſint pigues.deindevendo
ſia. ⁊ deide lopia.Et qᷓ;ᷓuis carpa ſit ſquamoſioꝛ pᷣdictꝭ.tũ

ñ hʒ carnẽ adeo albã ⁊ agiude 7 ſubtilẽ ſiẽ luciꝰ ⁊ ꝑca.et
ſepirepit᷑ in ſtagnis. Etv

8.Et vłr ceterꝭ paribo melioꝛes ſũt pi/
ſces dulcꝭ aq̃ qͥ capiũt᷑ in aq̃ petroſa currẽte vᷣſus ſeptẽtrio

nẽ ꝓfũda.mlte agitatõis.ad quã nõofluũt ſoꝛdicies ciui /
tatũ.in q̃ etiã nõ ſũt herbe male.Cãcri ãt fluuiales ⁊ mari

ni miti ſũt nutrim̃ti.⁊ nõ facile ĩ ſtõacho coꝛrũpũt᷑ veꝝ fũt
difficił digeſtõis Sciẽdũ ẽ inſuꝑ ꝙpiſces recẽtes coꝛpus
humectãt ⁊ lac ⁊ ſperma młciplicãt ⁊ młtũ ↄpetũt coleri/⸗

cis.Et nõ ſũt comedẽdi piſces pꝰfoꝛte exercitiũ vel foꝛtem

nt ab

laboꝛẽ.qꝛ tũc de facili ĩ ſtõacho coꝛrũpũt᷑. Et caue/

vſu piſciũ hñtes ſtöachũ debilẽvel mał hũoꝛibo plenum.

Ampliꝰſciẽdũ ꝙ piſces groſſi ſemiſalſi melioꝛes fũt q; re/
cẽtes piſces.Et ſaliti młti tꝑis nõ ſũt boni. Itẽ nõ ſunt co

medẽdi piſces ⁊ carnes ſil.nec piſces ⁊ lacticinia.nec ſunt

comedẽdi piſces pꝰalios cibos. Itẽ piſces laudabiles pa

rũ ſaliti ⁊ in pauca q;titate ſũpti reuocãt appetitum ⁊ ipᷣm
coꝛroboꝛãt ſi qͥs babuerit appetitum ad eos.

„

e 3

Oui phiſicam nõ ignoꝛant hec teſtificantur
Caſeus anguula nimis obſũt ſi comedantur

Hi tu ſepe bibas et rebibendo bibas

Hic autoꝛ ſubdit q; anguilla ẽ piſcꝭ inſanꝰ maxĩe nocẽs

vocibo.⁊ G̊ pbat ſᷣmõe medicoꝝ ⁊ nat᷑alẽ phĩaʒ ſtudentiũ.

Et rõ ẽ.qꝛ anguilla ẽ piſcꝭ limoſus viſcoſus ⁊ maxiĩe opila

tiuꝰ. ⁊ młtũ deficit apditõibo boni piſcꝭ pus narratꝭ in ꝑte

5pcedẽti. Et qð dictũ ẽ de anguilla etiã intelligedũ ẽ de lã/
pꝛeda.lz lãpꝛede ꝑue laudabilioꝛes ſũt anguillls ⁊ minuſ

ꝑpiculoſe cũ nõ ſint tãte viſcoſitatꝭ ⁊ groſſiciei ſiẽ anguille.
vt pʒ ad ſenſũ. Unñ ſalua reuerẽtia vtẽtiũ iſti piſces ſũt val
de piculoſi q;uis oꝛi ſũt ſapoꝛoſi. Hoꝝ em̃ piſciũ ĩ aq̃ ſilis
eſt generatio generatõi ſerpẽtũ ĩ fra.vñ młiñũ dubitãduz ẽ
ꝙ nõ ſint venenoſi.vñ eoꝝ capita et cauda in qᷣbo venenuʒ

2ↄſu euit eſſe.⁊ ſiłr interioꝛ ſpina.nullo mõ ſũt edẽda. Bo/

nũ eſt etiã ꝓpt eaꝝ viſcoſitateʒ q; ſubmergant᷑ in vino optio
vine ⁊ dimittant᷑ ibi quſq; moꝛtue ſint.⁊ deinde pᷣparẽt᷑ cG
galẽtina optĩaꝝ ſpẽꝝ ſᷣm ꝙ; coci magnoꝝ dñoꝝ facere con

ſueuer̃t. Bonũ eſt tñ ꝙ ebuliant᷑ pmo duab ebulitionib⸗

invino⁊ aqua.⁊ illa abiecta decoquãt᷑ ad ꝑfectõem.et fiat

galẽtina vel paſtillatura vł aſſatura cũ ſalſamẽto apꝛopᷣa
to.vicʒ cũ ſalſa viridi.cũ foꝛtiba ſpẽbo⁊ vino ĩ hyeme.et cũ
debilibo ſpẽbo ? agreſta ⁊ aceto in eſtate. Cõmodoſiꝰ tñ eſt
manerie hmnõi piſciũ dimitt᷑e. Deinde ſubdit texiꝰ ꝙ caſe
⁊ anguilla młtũ nocẽt ſi comedãt᷑.⁊ iſtð intelligẽdũ ẽ ſi in

magna quantitate ſumant᷑.qᷓꝝ cauſe dicte ſũt de caſeo ibi.
Perſica poma.· Et de anguilla nũc dicta ẽ cã. Poſtea diẽ

textꝰſi iſta ſumant᷑ cũ freãnti potatõe vini malicia eoꝛuʒ

coꝛrigit᷑ Et iſtud nõ dʒ intelligi devino ſubtili ⁊ penetra

tiuo nec devino q dat᷑ via pot ↄductiui.q; taleñ dʒ dari
ſuꝑ cibũ generatiuũ mali hũoꝛis qũ comedit᷑nec añ ipᷣm

nec poſtq; fuerit digeſtꝰvtvult Auicẽ.in.j.c.de regie aque

et vini.qꝛ talevinũ magnũ nocumentũ induceret.penetra

— —

nur.

endcis
Wen.
müeop
rahiogr
üedei⸗
Ulstni
eran
ſeesſätn

iiigiſn
bitide

mhenn
1,. o,

die

pdenitd⸗
Pficgen
buluorh
ſcnai
oron
ente
lii
idüeſt
ecſe

= —

1
4

=

Pogadt

—

llctcon
ſt mnen
ozd
c enſn
gie
APmd

—

nis.tüc em eſt va ſitis pt eſtuatöem cibi calidi?
ecfm̃ mlitũ rõnabile eſt ꝙſimul vꝛgeat ſitis ⁊ fames.qꝛ ſunt

re em̃ faceret humoꝛẽ malum exh̊ cibo genitumvſq; ad ex
tre ma coꝛꝑis ꝗqͥ foꝛte nõ ſufficeret penetrare ſinevini auxi-
lio ⁊odu ctu. Sʒ intelligẽdũ iſtð devino foꝛti nõ multũ
penetratiuo.ſepeꝛ in ꝑua qᷓntitate dato.gra ꝑmixtõis cibo

rũ. Tale em̃ coꝛrigit maliciã ciboꝝ ↄfoꝛtat digeſtõez ⁊ di

gerit ſeumaticos hũoꝛes ⁊ frigidos. qre iuuat ad digeſtio
nẽ caſei ⁊ anguille.q male digeſtionis ſunt. ðð

Inter pꝛandendũ ſit ſepe parũqʒ bib endũ .
Si ſumas ouũ.molle ſit atq; noauuun.

Hic autoꝛ tãgit duo documẽta.q̊ꝝ pmũ eſt ꝙ comedẽi

in pꝛãdio vel cena dz viciſſim comedere ⁊ bibere multipli
cando vices bibitõis.ſʒ ꝓ qlibet vice paꝝ pot ſu mere. Et

ſacere nõ dʒ quẽadmodũ bꝛuta.q̃ totũ cibuʒ capiũt.⁊ po/

ſtea bibũt. qꝛ ſi potꝰmelicibo ꝑmiſcet᷑ et cib exinde reddit
remollit?: digeſtionis capacioꝛ. Et circa iſtð eſt ſciendũ
wꝙ triplex eſt potꝰ.ſ.ꝑmixtiuꝰdelatiuꝰ.⁊ ſitis ſ. edatiuꝰ. Iſtð
aut qð dictũ eſt. intelligẽdũ eſt de potu ꝑmixtõe ciboꝛum
Iſte em̃ potꝰ dz viciſſim recipi cum cibo. Et ſaluo melioꝛi

ſudicio nõ dʒ iſte pot/ differrivſq; ad finẽ com eſtönis. nec
dz expectari ſitis.Et iſte potꝰmaxime ↄpetit qñ ſumũt᷑ ci/
baria actualit ſicca vel vᷣtualiter.ſic̃ ptzʒ in la boꝛantibo co/
medentibo panẽ ſiccũ. Sʒ potꝰ ſitis ſedati uꝰ regulariter ⁊
in hoĩbo bene diſpoſitis dz differrivſq; ad finem tomeſtio

appetitus contrarioꝝ. Et debet iſte potus dari ſim plus et

minus Fſ̃m ꝙ maioꝛ vel minoꝛ eſt ſitis. Potus vero delati/

uus maxime competit completa ůma digeſtione regulari
ter. ⁊ parũ ante hoꝛã ſuſcipiendi aliũ cibum ſequentẽ. Et
talis potꝰſpẽaliter cõpetit qũ cibaria pmitus ſumpta fue
rint groſſa in ſubſtãtia.nec debet expectari ſitis ad talem

cibũ ſeq̃ntẽ ⁊ iuuat trãſitũ cibi ad epar a ſtöacho.nec dʒ ta

lis pot eẽ magne q;titatꝭ vt cito poſſit digeri.Añ em̃ eꝰ di
geſtionẽ nõ trãſit ad epar. Et iſtveꝝ ẽ niſi tał pot? delati

uus fuerit aq̊ĩ q̃ nõ oꝑtʒexpectare digeſtõʒ añ penetratõʒ

elład epar Reglłarit ãt potↄueniẽs delatiuꝰaut etiã ꝑmix

tiuꝰ nõ dʒ eẽ aq̃.ſʒ vinuʒ vel aliqͥd ꝓpoꝛtionabilevino.puta

ceruiſia vel ceraſiaꝝ vel pomeriũ vel mellicratũ ł aliqͥd ſiłe
qbo oĩibvinũ ẽ mel Sciẽdũ ſcdᷣo ꝙqᷓ;to ciba ẽ groſſioꝛ et

ſiccioꝛ ⁊ frigidioꝛ.tãto potꝰꝑmixꝰ⁊ delatiuꝰdʒ eẽ maioꝛ.⁊
ecõuerſo qᷓ;to cibo ẽ calidioꝛ ſubtilioꝛ ⁊ hũidioꝛ.tãto potuſ

delatiuꝰ⁊ ꝑmixtiuꝰdʒ eẽ minoꝛ.Et qᷓ;to cib eſt groſſioꝛ t
frigidioꝛ ⁊ digeſtioni inobediẽtioꝛ.tãto vinũ ꝑmixtiuũvel

delatiuũ dʒ eẽ ſubtiliꝰ⁊ foꝛti.Et qᷓ;to ciba ẽ ſubtilioꝛ cali⸗/
Dioꝛ ⁊ digeſtibilioꝛ.potꝰdʒ eẽ debilioꝛvł vinũ debilꝰ Uñ
foꝛtiꝰvinũ bibẽdũ ẽ tã cũ carniba bouinis q; pullinis.⁊ foꝛ
tius bibendũ ẽ cũ piſciba qᷓ; carniba regłarit᷑ Scðm docu
mẽtũ ẽ ꝙ ſumẽs ouũ dʒ ipᷣm ſumere qñ ẽ molle ⁊ nouum.
cucauſa dicta eſt ſupa. “
Niſam laudare decreuimꝰ ac repꝛobare.
ellibus ablatis eſt bona piſa ſatts
Eſt inflatiua cum pellibꝰ atq; nociua.

Hic ponit vnũ not. bile ð piſis. ⁊ ẽ ꝙ piſa aliqᷓ mõ laudi

tur ⁊ aliq̊ mõ vituꝑant᷑.Laudant᷑ em qñ comedũt᷑ ablatis

coꝛticibo. Uituperãt᷑ vᷣo qñ comedũt᷑ cũ coꝛticibo ⁊ pellibi.

qꝛ tũc ſũt inflatiua.Et && nõ ẽ artificiale ea comedðe ſib cuz

coꝛtice.qꝛ medullaꝝ⁊ co.ticũ nate diſcoꝛdãt.Alteꝝ em̃ la
boꝛatvt ſoluat ⁊ exat.alterũ obuiatvt ↄſiringat.vt diẽ yſa/

ac in dietꝭ vniuerſalibo.qᷓre ĩ coꝛꝑe fit motꝰagitatiuꝰ indu/

cẽs toꝛturã ⁊ inflatõʒ.Et iſtð nedũ veritatẽ hʒ ð piſis.veꝝ
etiã de oĩb leguminibo.ſic fabis.faceolis.lẽtulis.⁊ ſiłibus
Et ſpealit᷑ de hñtibo młtũ coꝛticẽ ſicut fabe ⁊ cicera nigra
Coꝛtex etiã in oĩbi ẽ peioꝛꝭ nutrim̃ti qᷓ; medulla.Et circa

potũ ſuſcipiẽdũ. Nã tał potpᷣparat ſtõachũ ad ſuſcipiẽdũ

iii
cdn
ſedd
delan
atö;
ANwi
opun
Müalce
Polſog
Emtion
tip
goſſons
emnän
Morcalt
bleDi
6,7
ndoc
N

.

nölave
ablan
pellt
eſt
oo/
ſoer

Cne

n

iſtudèſ ciẽdũ ꝙ vna maneries pᷣiſoꝝ alboꝝ rotũdoꝝ ha/

bentiũ coꝛticẽ exterioꝛẽ valde paucũ ⁊ ſubtilẽ.⁊ iſta piſa ſe

curbdpñt comedi cũ coꝛtice q; alia. q́;uis meliꝰſit depurẽ

tur a coꝛtice.Et qꝛ dictũ pᷣcedẽs vᷣitatẽ hʒ ð oĩba legumib
Sciẽdum ẽ ꝙ legumiĩa recẽtia minꝰhũñt de coꝛt ce.⁊ in eis
minoꝛ diuerſitas ẽ int᷑ coꝛticẽ ⁊ medullã ⁊ faciliꝰdigerunt᷑
Et iõ dicũt aliqͥ ꝙ mag cõpetũt coꝛꝑib ſanis.ſʒ nõ eſt ita
qꝛ legumĩa recẽtia ſũt plurimaꝝ ſuꝑfluitatũ ꝛ coꝛruptibi
ioꝛis ſube.q̃re minꝰↄueniũt coꝛꝑibs ſanis.Et iõ ꝓ vᷣitate
tenẽdũ ẽ ꝙ legumĩa ſicca depilata a coꝛtice exterioꝛi ſũt ſa
nioꝛa qᷓ; recentia nõ depilata.ſʒ viridia ſũt ſanioꝛa ſiccꝭ nõ
depilatꝭ. Sciẽdũ vlteri qꝛ oĩm leguminũ ſubᷣa ẽ inflati
ua ⁊ difficił digeſtõis ⁊ eoꝝ nutrimẽtũ malũ nõ cõpetit in

regie ſanitatꝭ.ſqʒ bꝛodium ſiue decoctio ipoꝝↄueniẽs ẽ.qꝛ

coꝝ decoctio vetrꝭ ẽ ſubductiua.i.laxatiua.vꝛine puocati

ua. ⁊ venaꝝ deopilatiua.vñ ſatisↄuenit tꝑiba in qͥb hoĩes

vtũt᷑ cibis groſſis ⁊ opilatiuis puta tꝑe ieiunioꝛũ In iſto
em̃ bꝛodio ſiue ĩ iſta decoctõe ↄueniẽt᷑ facta nõ ſũt nocu/
mẽta q̃ ſũt in ſuba.vñ ĩ ea nõ ẽ inflatio.nec difficultas nu/

tritõis ⁊ digeſtõis.nec malicia nutrim̃ti. Fit ãt iſta deco/

ctio ꝑ iſtũ modũ. In ſero em̃ ponũt᷑ cicera vel piſa ĩanqua

feruẽti ⁊ in eadẽ lõgo tꝑe maniboſfricãt᷑ deinde pᷣdicta aqᷓ
tota nocte tꝑet᷑ ⁊ ĩ eadẽ ſeq̃nti nocte buliant duabo vł trib
bulitionibo. ? poſtea colet᷑ ⁊ colata reſuet᷑. appꝛopinqnte
boꝛa refectõis pᷣparet᷑ cũ cynamomoꝛ crocoꝛ aliq;tulium

vinũ addat᷑.⁊ deindevnico feruoꝛe buliat ⁊ ſpumet᷑ in pn/
cipio refectõis.Et bꝛodiũ ſen purenta ciceꝝ ⁊ piſoꝝ rotũ/

862 alboꝝ ẽ mel? ↄueniẽti⁊ nat᷑e amicabili.⁊ ſilr eoꝛũ

Eac ethicis ſanũ capꝛinũ poſt camelinn
Ac nutritiuũ płꝰ omnibꝰ eſt aſininũ

Nlus nutriiiuũ vaccinũ ſic et ounuũu

Si febꝛuat caput et doleat nõ eſt bene ſanũn

MHic ponũt᷑ qdã documẽta circa electõem lacti. Pꝛimũ
ẽ ꝙ lac capꝛinũ ẽ ſanũ ethicj. i. Oſ ũptꝭ macera tvel hñntib⸗
febꝛẽ ethicam. Et iſtudvult Aui.ij.cañ.c.de lacte dicens.

—

TLac capꝛinũ et lac aʒininũ ſunt bona ethice. Et ideʒ vult

iiij. trac. in.c.de rememoꝛatõne medicinaꝝ hu mectantiuz

— .

ethicos. Et rõ etiã eſt. qꝛ lac capꝛinũ ẽ tꝑatũ ſᷣm Aui.ij.ca
no.c. de lacte.⁊ etiã młti nutrimẽti.vt vult h̊ textꝰ.Et poſt
iſtud lac valet camelinũ. Iſtò em̃ ſubtile ẽ młte nqᷣſuatʒ et
bũiditatꝭ.q̃re pᷣt hũectare eos.veꝝ ẽ tñ ꝙ iſtð lac ꝓpt᷑ ſunam
nimiã hũiditatẽ paꝝ nutrit.ãre min eis ↄnenit q; capnũ.
Iſtð tñ lac camelaꝝ ⁊ maxie nouiter fetaꝝ cõfert vdropiſi
valde ⁊ patiẽtibo doloꝛẽ in epate.⁊ renouat epar ſᷣm Aui.
ij. cañ.c. de lacte. Scpᷣm documentũ eſt ꝙ lac aſininũ pl?
cceterꝭ lactib ethicis ↄuenit. Et iſlð veꝝ eſt comꝑando lac
glſininũ ad lac alioꝝ bꝛutoꝛꝝ. g: lac aſine declinat ad frigi/
Dditatẽ ⁊ hũiditatẽ.⁊ eſt ſubtiliꝰ⁊ citius penetrãs ⁊ tardins
coagulabile q; lac alioꝝ bꝛutoꝝ. Scom Bali.vij.de inge
nio. c. vij. Et iſtᷣ idẽ vult Auic̃.in.iiij.loco pᷣalł.dicẽs. Et
nõ ẽ lac poſt lac mulierꝭ ſiẽ lac aſ ine. Et pᷣus dicit. Et ꝓbe
lac aſine eradicat ethicã ſi fuerit ei eradicatio. Cõparan/
do tñ lac aſine ad lac mulierꝭ minꝰↄuenit.Lac em̃ mulie/
ris ſugẽdo ſumptũ ↄueniẽtiꝰeſt olbo.vt vult Aui.qi.iiij. lo/

co pᷣall. Et rõ ẽ.qꝛ lac hũanũ ſiue muliebꝛe ſi ubtildẽ frigi/
dyᷣ: bũidi. ⁊ nate bũane mag ſiłe.veloci penetrãs.citi uſ
dDigeſtu ⁊ mag nutriẽs.Et dʒ iſtud lac dari ethicis q;tuʒ

poſſibile ẽ mulieri mag ꝓpe lectũ infirmiſt ei ꝓtinꝰſine mo
ra admiſtrari ne ab aere coꝛrũpat᷑. Et circa iſtud ſciendũ
eſt ꝙ nõ ſpↄuenit ethicis lac mulieris aut aſine.ĩmo ĩ ali
qͥby caſibo lac acetoſũ ſiue ebutiratum ẽvtiliꝰ ethicis q; lac
mulieris aut aſine. Quoꝝ bmẽ qñ cũ ethica ẽ ſolutioven
tris. Scöus eſt qñ eſt ſuſpitio de coagulatõne lactꝭ in ſto
macho vel de ardore vehementis febꝛis. vł qꝛ ſtomachus
de ſe eſt colericꝰ vt lac in colerã ↄuertat.Tertiꝰ eſt qñ cum
etbica ↄpilatur putrida.pᷣcipue qũ in interioꝛibo nõ fuerit

Prini
hütin
lcens,
ez vult

tormins
D
des
ct Lipn
LCiputmc
nuli⸗
glliiſo
tlbeſig
is h
icis ;
Pplinen
ſcin
eimnolt
ſcbi⸗
N
irh
Mnachu⸗
tgſone

mlte opilatiões. Nam lac acetoſum reſtringitventrẽ. ⁊ nõ
faciliter colerizat᷑.qꝛ puatum eſt butiroſitate.ꝑ quã Rae

lac infãmat᷑.nec in putrida febꝛe.qꝛ cito putrefit ꝓpt᷑ eãd

cãm. Quarteſt ſi ſtomachꝰfuerit ſoꝛdidꝰ.tũc em̃ lac in eo

facile coꝛrũpit᷑. QOuint ſi ethicꝰabominet᷑ lac dulce ⁊ inte/

grũ.⁊ nõ acetoſum ſiue ebutiratũ.Tertiũ documẽtuʒ ẽ q;

lac vaccinũ ⁊ ouinum ſũt magꝭ nutritiua.qꝛ pinguioꝛa et
groſſioꝛa ſũt alijs.vt diẽ̃ Aui.ij.cañ.c.de lacte.Et ibidem
de lacte vaccino dic̃. Lac oĩs aĩalis cuiꝰpᷣgnatio ꝓlixioꝛ ẽ

pᷣgnatõe mulierꝭ eſt malũ.qua pter ꝓpoꝛtionabile eſt illud

q ꝓximũ eſt ſicẽ vaccinũ. Ra.vᷣo in almã.c.de lacte dicit.
Uaccinũ em̃ lac omi lacte cuiuſq; alalis alteriꝰgroſſr iu/
Ddicat᷑.qð etiã oĩbo ſui coꝛꝑibo pinguedinẽ adipiſci volenti
bus ↄueniẽti exiſtit. Quartuʒ documentũ eſt ꝙ lac nocet
habenti febꝛem ⁊ doloꝛẽ capitis.Cuiꝰcauſa dicta ẽ ſupꝛa
ibi. Perſica poma peirrr.

Lenit et humectat ſoluit ſine febꝛe butiri

Hic autoꝛ ponit ꝓpꝛietates butiri q̃̊s ipᷣm inducit in coꝛ
poꝛe humano.Pꝛima eſt ꝙ butirũ lenit ventrẽ ſiue molli
ficat atq; lubꝛificat.hanc ꝓpꝛietateʒ facit ſua vnctuoſitate.
Scõda ꝓpꝛietas eſt.q butiꝝ eſt humectatiuũ.qꝛ ex melioꝛi
bus ptib lactis ↄpoſitũ eſt.⁊ ita ſibi ↄuenit humectare ſiẽ

et ipi lacti a extrahit᷑.Tertia eſt ꝙſoluit ventrẽ.i.eſt puo/⸗
catiuũ ſeceſſus.⁊ h̊ lac facit.qꝛ lubꝛicitatẽ inducit in teſti/
uis.Et iſtas ꝓpꝛietates eietiam ponit Aui.ij.cañ.c. ð bu/

tiro. Et inducit butiꝝ iſtas tres ꝓpꝛietatcs in coꝛꝑe non fe
bꝛicitante.Nociuũ tñ eſt coꝛpi febꝛicitanti.qꝛ butirũ ſola
vnctuoſitate ð facili inflãmat᷑.⁊ in febꝛicitante caloꝛẽ aug

mẽtat. Circa iſtud ſciendũ ꝙ lʒ butiꝝ inducat pᷣdictas ꝓ/
pꝛietates.rõne tñ ſue nimie humiditatꝭ ⁊ vnctuoſitatꝭ non

ↄpetit via cibi ſpẽaliter in q̃ntitate notabili. Pꝛimo enim

ſi qͥs eovtat᷑ in quantitate notabili abominatõem inducit

⁊ facit cibũ ſuꝑnatare ĩ oꝛificio ſtõachi.⁊ventrẽ plꝰ debito
laxat ⁊ vomitũ inducit. Nullo g̊ mõ butirũ ẽ comedenduz
via cibi in qᷓntitate notabili.⁊ ſpẽaliter nõ comedat᷑ pꝰ ali/

os cibos.ſʒ ad ↄdimentũ cibarioꝝ ſatꝭ ↄuenit.

Incidit atq; lauat penetrat mũdat quoqʒ ſerũ.

Hic ponũt᷑ q̃ttuoꝛ ꝓpꝛietates ſeri.i.aque lactis.Quarũ

pma eſt ꝙſerũ eſt inciſiuũ ſiue ſubtiliatiuũ. Scda eſt qeſt

lauatiuũ.i.abſterſiuũ.Tertia eſt ꝙ eſt penetratiuũ.et iſta

ſeqͥt᷑ ex pma.Quarta eſt ꝙſerũ ẽ mũdificatiuũ.i.ſolutiunʒ

ſiue purgatiuũ.Et tres iſtaꝝ/ꝓpꝛietatũ narrat Auic̃.ij.canñ.
c.de lacte.dicẽs ꝙ aq̃ e.ſ.lactꝭ eſt ſubtiliatiua lauatiua et
ſolutiua ⁊ ĩ ipᷣa nõ eſt moꝛdicatio. Ra.vᷣo in almã.dicit q

ſerũ colerã rubeã expellit.ſcabiei q̃ʒ atq; puſtulis.nec non

eis puſtulis q̃ in facie naſcũt᷑.hyctericie etiã.atq; ei cui foꝛ

tis vini potus nocuit.auxiliũ pᷣbet.

Caleus eſt frigidꝰ ſtipãas groſſus quoqʒ; durus. “
Caſeus et panis bonꝰ eſt cibus hic bene ſanis

Si nõ ſũt ſanitũc hũc non iũgito pam.

In ſß̃ textu autoꝛ duo facit. Pꝛimo ponit q̃ttuoꝛ ppeta

tes caſei.q̃ꝝ pᷣma eſt ꝙcaſeus eſt frigidus.i.frigide nature

et iſtud intelligendũ eſt de caſeo recenti.qui eſt frigidus et

bumidus.⁊ non de veteri qui eſt calidus ⁊ ſiccus.vt vult
Aui.ij.cañ.c.de caſeo. Uel poteſt intelligi de caſeo qui fit

ex ſola coagulatione lactis abſq; alicꝰalteriꝰrei ↄmixtione
Reperitur enim caſeus calide nature calefaciens ſtoma/

chum ac linguam mo:dicans ex cõmixtione rerũ ſibi ad/

mixtaꝝ.ſicut eſt aliquis caſeus viridis qui ſi in mañ quan

titate ſumat᷑ multum calefacit coꝛpus.Scdðᷣa ꝓpꝛietas eſt
ꝙ caſeus eſt ſtipans.i.ↄſtipatiuus ſiue duꝝ vẽtrẽ efficiens

5

ibeſ
kal
ho.

7
ksyin
medi
pien
gitan
caſe⸗

(

cei.
ladie

ſoac

fedn

ſoͤac
aaſus

.

dedit Et iſtð maxie hʒ vᷣitatẽ ð veteri ⁊ mitũ coagulũ hũte. Ter
enciz; tia ẽ ꝙcaſeꝰẽ groſſus.i.groſſi hũoꝛꝭ generatiuꝰ.qð vᷣitatez
ogl hʒ ð oĩ caſeo.qꝛ oĩs caſe ex groſſioꝛi ⁊ treſtrioꝛi ꝑte lactis
fit. Quarta ẽ ꝙcaſeẽ durꝰ.i.duriciẽvẽtr efficiens. Et iſta
pt eẽ eadẽ cũ ſcdᷣa.Deiĩde dic tex ꝙcaſe qᷓ;uis ſolꝰſũptꝰſit
N inſanꝰ. exq̃ male digeſtõis ẽ.vt pᷣdictũ ẽ.tñ ſi ĩ modica qᷓnti
tate miſceat᷑ pani.cũ ipᷣo pane digeſtibił fit.alias ñ.⁊ iſtud

Cui gitatẽ hʒ ĩ coꝛꝑe ſano.ĩ egro ãt ñ.Et ð caſeo pꝰ dictũ ẽ ibi.
tackt NHutrit ⁊ ĩpinguat.
in Agnari medici me dicũteſſe nociuu
ſlrun Sedð tamen ignoꝛãt cur nocumenta feram

nizci⸗ LCanguenti ſtomacho caſeus aodit opem,.g
nutit Si poſt ſumatur terminat ille dapſes
ni/· Qui phiſicã nõ ignoꝛãt hec teſtificantur

W In paſſu autoꝛ fingit pſonã loãntẽ in ſpẽ caſei s dicen
4 tes vſũ caſei eẽ inſanũ.Et dic loq̃ns ĩ ꝑſona caſei. Ignari
medici.i.medicinã igrãtes dicũt me caſeũ eẽ nociuũ ſup/
plevłr.igrãt cãʒ cur nate bũane nocere dicoꝛ.Et pꝰpᷣ tan
ns, git auctoꝛ duas vtilitates ſũptõis caſei.Pꝛĩa vtilitas ẽ ꝓ
ſeſmns caſeꝰↄfert egrotãti ſtõacho Et cca iſtð ẽ notãð ꝙ ñ oĩs ca
.⸗ ſeꝰↄfert opẽ oĩ ſtõacho lãguẽti.ſʒ ĩ certꝭ caſibo oĩs caſeꝰ no
Let. ſ.ſtõacho rare texte. ⁊oĩ ſtõacho debilitato ex lõga egri
ybent tudĩe. Sʒ caſe'recẽs ⁊ nocuꝰnõ milteviſcoſitati opẽ ↄfert
enatun ſtõacho calido.qꝛ teſte Ra.iĩ almã.aduſtõʒ ⁊ caliditatẽ eiꝰ
gidnen repmit ⁊ ſtomacho etiã ſiccoofert ꝓpr eiꝰbũiditatẽ.Et ta⸗
AH lib ſtõachis młtũ nocet caſe antiquꝰſiue młtũ acuł mł
ogif, tü coagulũ hñs.Sʒ ſtõacho habeti młta fleumata e?ẽ pii
nimwt licul adheretia mltũ ↄfert caſe antiquꝰ vel multũ coaguli
ſunn, hñs.qꝛ tat ſui acuitate fleuma incidit ? abſtergit. Dz tali
ſir ſtõacho maxiĩe nocet caſe recẽs⁊ mollis.Et ſic pʒ ꝙ ĩ aliq̃
ſlnn caſu caſeſꝑ nocet ⁊ in aliq̊ nõ.⁊ ꝙ aliqñ caſeꝰrecẽs pdeſt⁊

us aliqñ vetꝰ Scðdᷣa vtilitas ẽ ꝙ caſe ſũpt poſt cibũ terminat
ſcunr ipᷣm.qꝛ fac cibũ deſcẽdere ad illũ locũ ĩ ̃viget digeſtio.ſcz

ad fundũ ſtõachi. Et iſt totũ ſciũt q verã ſcĩiaʒ medicine eo
hñt. Et de caſeo acuto dic Ra.ĩ almã. Ueruntñ cũ pꝰ co/ fuum
meſtionẽ ꝑpua ex eo guſtat᷑ ntitas os ſtöõachi coꝛroboꝛat. lice⸗
ſacietatẽ z nimiã atq; faſtidium ꝗᷓ ex dulcibo ⁊ vnctuoſis fal
nutrientib in oꝛe ſtomachi ꝓueniũt aufert. Z gooſt

Inter pꝛadendũ ſit ſepe parũqʒ bibenda bus
Hic ponit duo docum̃ta.q pmũ ẽ pꝛãdẽdo.i. comen, 3
ñ dz pꝛio totũ cibũ ſumere ⁊ poſtea potũ t iſtũ vᷣſũ pmũ
Scom documentũ ẽ int duas comeſtiões ſic int᷑ pꝛan,· 2
dium ⁊ cenã debem ꝓ poſſe potũ euitare.⁊ B ſi cibi ſũptꝰ ii
aſſit. qꝛ talis potꝰſumpi impedit ⁊ interrũpit digeſtõnem optim
re. atq; appetitũ deijcit circa cibũ in cena ſumẽdũ et coꝛpꝰ duoil
Zuat. ⁊ ad diſpoſitõeʒ in q̃ hõ neq; ſanꝰneq; eger ẽ inclinat rtco

tminus egrotes nõ inter fercula potes cit
dẽdo aliqͥs dʒ viciſſim poſt ſũptuʒ paꝝ ⁊ ſepe bibere.ita ꝙ 4
aliq ſi hũt. qꝛ reuera idẽ ſus in foꝛma hus expoſitus eſt,
in ſtomacho nonduʒ fuerit digeſtꝰ. niſi magna neceſſitts Unde
cibi pmo ſumpti.cibũ facit indigeſtũ de ſtöacho deſcẽde / dicae
notE

ſiue ad diſpoſitõem puenientem febꝛem. i
AVt vites penam de potib incipe cenam
Hic autoꝛ innuit ꝙ cena dʒ incipi a potu. Et aliqͥ expo
nüt metꝝ iſtð. Si tu vis vitare pena.i.infirmitatẽ.pus po Ron
tecs in öncipio cene añq; comedas.ſʒ iſta expoſitio ñ valet. inn
aꝛ ſm medicos regulari⸗ eſt a cibo cenã inciꝑe q; a potu. ſni
Eit q;uis iſte liber direct'ſit anglich. ipi tñ hãc ſniaʒ ñi ob ned
ſeruãt. qꝛ regulariter qcuũq; hoꝛa diei potũ ſumũt pᷣponüt .
marſũ panis.iõ alit pᷣt exponi vᷣſus iſte accipiẽdo potũ p
Abo liqdo ꝛ facile digeſtibili ſiẽ accepit ppo. potuz ij. hal. ere
ampboꝛiſmoꝝ.ibi.facile ẽ repleri potu q; cibo.ita ꝙ ſeſus kin

nehe
c
robon

emot

e
hores

inen
ehibaein.
tilüͤpi

ſcni
N
dietin
chodeik
nüiunf
grihhcln

woſiuet
Rcineoan.

iſtiꝰ pſus ſit meliꝰẽ cenã incipe a potu. Icibo liqᷣdo ⁊? faci

le digeſtibili. Cuiꝰrõ ẽ.qꝛ ſi cib liqᷣꝰ ⁊ facue digeſtibił pS
ſumat᷑ cũ in nocte ſuꝑueniẽte foꝛtificet caloꝛ digeſtiuꝰcib
liq facile digeſtibił lõgo tꝑe erit digeſtꝰañ groſſu ⁊ didt
ficulter digeſtibilẽ.Et cũ non poterit hzꝛe exitũ ꝓpt᷑ cibſum

groſſum nõdũ digeſtũ nimis aduret᷑.vel ſi exeat groſſum
ſecũ rapiet cibũ nondũ digeſtũ plene. Meliꝰ ẽg̊ vt iſte ci⸗/

bus liqdꝰ facile digeſtibił pus ſumat᷑ vt tꝑeq́ digeſt? ſit HDM

exitum habeat nullo repugnante.

Singula poſt oua.pocula ſume nona “
Noſt piſces nux ſit. poſt carnes caſeus aſſit.

Vnica nux pdeſt. nocet altera.tertia moꝛs eſt.

Hic autoꝛ ponit aliqᷓ documẽta. Pꝛimũ eſt p ſũptõem
cuiuſlibet oui recẽtꝭ ſupple ⁊ mollis dẽmſumere potũ.ma
xime hauſtũ vini.Euiꝰcã pᷣt eſſe.qꝛ ouũ recens ⁊ molle eff
optimi nutrimenti ⁊ facilis digeſtõis.⁊ eſt de his q̃ in mo

dica qntitate młtũ nutriüt. ? pcipue eiꝰ vitellus. vt dictuʒ

pus ibi.Oua recentia. Sic & vinum qð eſt amicũ nate fa
cit ꝙ ouũ auidiꝰad membꝛa trahit᷑ ⁊ ad eiꝰpenetratõʒ iu
nat. Et cã alia etiam poteſt eſſe.qꝛ ouũ tarde mery deſc⸗
dit. nor'gvel vinum iuuat ei deſcenſum. Scom documẽ
tũ eſt poſſ comeſtõem piſcium debem? ſumere nuces loco

caſei.qꝛ nux ſua ſiccitate impedit generatõnem fleumatis

quod generari ſolet er piſcib.⁊ hĩc eſt in quadrageſima
yltimo dant᷑ nuces. Certiũ documentũ eſt ꝙ poſt come/
ſtionẽ carniũ debem?ſumere caſeũ ⁊ non nuces.qꝛ nuces
nimiũ erſiccarent ⁊ caſeus nõ.ſʒ facit cibum deſcẽderead
fundũ ſtomachi qviget digeſtio. Et iſtud eſt veꝝ de caſeo

mediocri interveterem ⁊ nouũ.Deinde ſubdit text? in vlti

movᷣſu ꝙvnica nux.ſ.nux muſcata pdeſt nature huane ⁊ p

ficua ẽ.qꝛ bonũ odoꝛẽ oꝛꝭ effic.viſũↄfoꝛtat.⁊ ſilr epar. ſpie

nẽ⁊ ſtõachũ.⁊ maxie os e ᷣm Aujiij. cã. c. ð nuce muſcata

Sz alea ſnuxauellana vt cois nocʒ. Auellana àde am in
ſiatiua ẽ ⁊ generatĩa vẽtoſitatũ ĩ vẽtre ĩferioꝛi et facit ʒoda
⁊ tarde ẽ digeſtõis ⁊ excitatvomitũ.vt hʒ Aui.ij.cañ.c. de

ca. Nux vᷣo cõis.qꝛ etiã facit zoda ⁊ difficil eſt digeſtõis et

mala ſtõacho ⁊ B calido ꝓpt epcaliditatẽ. Sʒ tertia nux.ſ.
nux baliſteẽ moꝛs.i.moꝛtẽ inferẽs.qꝛ ꝑ baliſtã hoĩes intfi
ciũt᷑. Clel pt iſt itelligi de nuce mechel q̃ km Aui.ij. cañ. ẽ

venenũ ſtupefactiuũ.q̃re moꝛtifera eſt.

Adde potũ piro.nux eſt medicina veneno
Fert pira noſtrapirꝰ.ſine vino ſũt piravirꝰ
Si pira ſũt virus.ſit maledicta biruns ⸗
Si coquas antidotũ ꝑira ſũt.ſʒ cruda venenũ.
Cruda grauãt ſtõachũreleuant pira cocta gra⸗
Moſt pira da votũ · pomũ vade fecatũ. uatũ

In bᷣ pꝛĩovᷣſu autoꝛ datvnũ docum̃tũ dicẽs ꝙ nos dem⸗·

peſũ piroꝝ ſumere potũ.ſ.vinũ.Cuiꝰcã ſufficiẽt dicta eſt

bꝰ. qꝛ pira ſũt generatia vẽtoſitat: ?⁊ 8 ppetate colicã ĩiducẽ
tia ⁊ ſa agnint aq̃ſitate replẽtia.⁊ &̊ cũ eis dz potari vinũ. et

mmarie foꝛte ⁊ calidũ qð ẽvẽtoſitatũ carmĩatiuũ⁊ aq̊ſitatũ
ↄoſüptiuũ qᷓs iducũt pira Scdo diẽ textꝰ nux ẽ medicina
veneno.i.rmediũ j venenũ.vt pᷣ dictũ ẽ ibi. Allea nuxru.
Deiĩde ĩ ſcdᷣo⁊ tertiovᷣſibo ĩnuit qpiꝛa ſũpta ſinevino ſũtve

nena.i.nate nocẽtia ꝓpt cãʒz dictã ĩ pꝛiovᷣſu. Ueꝝ ẽ tñ ꝙpi⸗
ra ñ ſũtvir.i.venenũ ſimpłr.qꝛ ſi ſic comeſtio eoꝝ moꝛtẽ i

duceret. pirꝰea poꝛtãs eẽt maledicta.Deide ĩ qrtovᷣſu au

toꝛ innuit ꝙpira cruda ſũtvenenũ.i.nocumtũ ĩferẽtia. qa

faciũt ebulitõʒ hũoꝝ.colicã fleumata⁊ ſcabiẽ. ſi tñ ipᷣa co/
qnt᷑ ũt ãthidotũ.i.medicia mõ q̃ dictũ ẽſi upᷣ cũvino⁊ ma/
xie etiã p?alios cibos ſũpta.qꝛ ſic iuuãt ad expulſiõeʒ fecũ.
Deide i qnto vᷣſu dic ꝙpira cruda ñuãt ſtõachũ.qꝛ ipʒʒ ĩpe/
diut a vigeſtiõe ⁊ ĩflatiua ſũt.ſʒ pira cocta releuãt ſtöachũ

liefin
lt zol
n c.d
öis e
aw

Wsi

Niicd

nen⸗
rini
3 .

peneni
ug
. C

enn⸗

gerdian
Nleiſti
ntptnüt
iniſtri
tihhedcn
laannt
vinoſi
wetſſt
or
änun
nnne
Git
orni
ſöagfn

/

Uißin,

ichi

grauatũ.⁊ diſponũt ipᷣm ad ſuã naturalitateʒ. Et in vltĩo
verſu ſubdit duo. Pꝛimũ ẽ ꝙ nos debemꝰpoſt pirũ ſume/
re potũ ꝓpter cãm pꝛius dictã Scom eſt ꝙ poſt eſuʒ pomi
debẽꝰ ire fecatũ.id eſt.ad ſeceſſũ.Et ſᷣm Aui.ij.cañ.c.de po

mis. Poma dulcia ⁊ acetoſa qñ in ſtomacho inueniũt hu

moꝛẽ gꝛoſſũ qũq; deponũt ipᷣm in egeſtõe. Rõ tñ texiꝰpᷣt eẽ
qꝛ poma multũ inflatiua ſũt ventoſitatẽ generantia.q̃ in ſe
ceſſu emittit᷑. r
Ceraſa ſi comedas tibi confert grandia dona
Expurgant ſtomachũ.nucleus tibi tollit
Et de carne ſua ſanguis eritqaʒ bonus

Hic ponũt᷑ tria cõmoda exvſu ceraſoꝝ ꝓueniẽtia.Pꝛi/
mũ ẽ ꝙceraſa expurgãt ſtõachũ.Et iſtð ſᷣm q̃ſdã veꝝ ẽ qñ
ſił cũ eis nuclei terũt᷑.qꝛ ſił hñt q̃ndã vim abſterſiuã ac mũ
dificatiuã. Scðm ẽ ꝙnucleꝰceraſoꝝ.i.arilłꝰ hʒ vᷣtutẽ fran

gedi lapidem renũ vel veſice ſi ſiccſumat᷑ vel ex eo fiat lac.
Tertiũ ẽ ꝙ caro ceraſoꝝ ẽ generatiua optimi ſãguĩs ⁊ cõ/

foꝛtãs ac impiguãs.Et iſtð exꝑimẽtũ cõpꝛobat᷑.qꝛvidemꝰ*
pa ſſeres qͥ ſũt aues młtũ comedẽtes ceraſa ꝙ tꝑe ceraſoꝝ
hñt epata młtũ maioꝛa qᷓ; alio tꝑe.ſignũ igit᷑ẽ ꝙ; magnifi/
cãt epar ⁊ ↄfoꝛtãt.Circa iſtð eſt notãdũ ꝙ; duplicia ſfũt ce
raſa.ſ.groſſa ⁊ ꝑua.Groſſa aſit adhuc duplicia.ſ.dulcia

põtica. Om̃ia dulcia ⁊ ꝑua ſũt inſana de facili coꝛruptibi

lia ac in coꝛꝑib faciẽtia vermes.Groſſa põtica dicũtcina.
⁊ illa ſũt adhuc duplicia.q̃dã ſũt rubea ⁊ mollis carnis.et
talia debẽt recẽtia comedi et ĩ pncipio mẽſe.⁊ hñt vim ab//
ſterſiuã ſtõachi atq; appetitũ incitãdi.Alia ſũt cina nigra
et groſſa ſatꝭ dure carnis ⁊ intceta maxĩe põtica.⁊ iſta de

bẽt comedi ĩ fine pꝛãdij ſiue cene.Cuiꝰcã eſt.qꝛ iſta ſua põ

ticitate qñ in fine mẽſe ſumũtur claudũt oꝛificiũ ſtõachi.q̃ᷣ
clauſo digeſtio melioꝛ ac velocioe fit.

Infrigidantlaxant multũ pꝛoſũt tibi pꝛuna

Hic ponũt᷑ dnevtilitates pueniẽtes ex eſu pꝛunoꝝ.Pꝛia
E pꝛuna ĩfrigidãt coꝛpꝰ.⁊ iõ poꝛtegaleſes ĩ calida regiõe
exiſtẽtes ĩ decoctõe ſuaꝝ carniũ ſꝑ ↄmiſcẽt pꝛuna ⁊ maxĩe
damaſcena. Scda ẽ ꝙpꝛuna laxãt vẽtrẽ.⁊ h̊ ẽ ꝓpt᷑ eoꝝ hũi
turꝭ. In crudis eĩ q̃ ñ ſũt mata ẽ ſtipticitas ⁊t eoꝝ nutrimẽ
tũ ẽ paucũ.vt dicẽ̃ Aui.ij.cañ.c.de eis.Et iſta ſcðᷣa vtilitas
lʒ etiã młcũↄueniat pꝛunis damaſcenis ſiẽ ẽ pma.maxime
cmñ ↄuenit pꝛunis armenis.i.depoꝛtatis ex tra armenia.ꝗꝛ
melioꝛa ſũt oĩbi: vehemẽtiꝰſoluẽtia ſᷣm Ani.loco pᷣal.Et
ꝓ maioꝛi declaratõe iſtaꝝ vtilitatũ ſciẽdũ ẽ ꝙ pꝛuna mat᷑a
ſũtvſu ⁊ ñ imatura.Pꝛuna ãt magꝭ nat᷑e ↄueniẽtia ſũt illa

q̃ ſũt figure oblõge habẽtia carnẽ paucã ⁊ durã ad aliq̃leʒ

ſiccitatẽ declinãtia ⁊ coꝛticẽ exterioꝛẽ tenuẽ.⁊ debẽt eſſe in
ſapoꝛe ñ vere dulcedis.ſʒ dʒ eẽ eoꝝ dulcedo attinẽs alicui
acredini.⁊ hmõi ſũt pꝛuna damaſcena.talia eĩ pꝛuna infri
gidãt vt dictũ ẽ. Sũt ãt młte alie maneries pꝛunoꝝ quoꝝ
vſus nõ ẽ appꝛobãdꝰ Sũt etiã q̃dã pꝛunella ſilueſtria ꝑua

q̃ creſcũt ĩ ſiluis ⁊ñ ſi ũt laxatiua.ſʒ vẽtrꝭ reſtrictiua et ex his

ſit aq̃ q vetrꝭ reſtrictõʒ facit. Debẽt ãt pꝛuna q̃ ſumũ kppier
vẽtrꝭ laxatõeʒ pᷣmo poniiaq frigida.tũc eĩ ꝑfectiꝰ intrigi/
dãt ⁊ humectaàt.⁊ colerã quã inueniũt lubꝛicãdo ſoluũt.⁊

ſic ſtöachꝰmeliꝰdiſponit᷑ ad cibũ recipiẽdũ.Et ẽ diligen

notãdũ qpꝛuna bhũida recẽtia ſũt magꝭ altatiua q;uis ſint
peioꝛꝝ nutrim̃ti ⁊ pluriũ ſuꝑfluitatũ.ſʒ pꝛuna ſicca magis

ↄfoꝛtãt. ⁊ meliꝰnutrim̃tũ dat coꝛꝑi.Et ſiẽ̃ dictũ ẽ ð pꝛuniſ/

ſic ſuo mõ ĩtelligat᷑ de ceraſis.veꝝ tñ ẽ ꝙceraſoꝝ hũiditas
Z ſubtilioꝛ ⁊ min viſcoſa.vñ minꝰnutriũt qᷓ pꝛuna.

erſica cũ muſto vobis datur oꝛdine iuſto
Sumere ſic eſt mos nucibꝰ ſociãdo racemos
NMalſſula nõ ſpleni.tuſſi va let.eſt bona reni

õ

r. e
regot
ematit
tox hül
ima
Woimi
dewline
mamavnn
rmenaq
ein
Muunn nt
jagali
di
ſigglial
na if
edd
Wra N
wagate
ſunir
Ndipfi
üt

ee

1öief
u mag
eöpen
hütts
na.

nos
fen

In h paſſu tria ponũt᷑ docum̃ta.Pꝛlimũ ẽ ꝙ muſtũ eſt di
bẽdũ cũ ꝑſicꝭ.ł “ comedẽda ſũt cũ muſto. Cã pᷣme ꝑtꝭ
=.qꝛ m uſtũ ẽ młtũ calefactiuũ ⁊ ebulitiõeʒ faciẽs in coꝛꝑe
nr̃o.hãc ãt ebulitõʒ ⁊ calefactõsʒ ꝓhibẽt ꝑſica ſua frigidita
te. Cã ſcdᷣe ꝑtꝭ ẽ.qꝛ ꝑſica ſũt młtũ frigida ⁊ coꝛpꝰmłtũ ĩfri
gidãtia. ſuꝑ oĩa dʒ bibi illð vinũ qð plꝰcalefacit.illð ãt ẽ
muſtũ qð ſcit᷑ exꝑientia.Et de oꝛdĩe comędẽdi ꝑſica.młtꝭ
⁊ alijs dictũ ẽ pᷣibi.Perſica poma pira.cðm docum̃tũ
ẽ ꝙracemi dñt comedi qñ comedũt᷑ nuces ⁊ maxie antiq̃?
ſicce.recẽtes em̃ nuces ſane fũt ꝑ ſe.ſʒ antiã ſicce.nimiũ ex
ſiccãt.⁊ ꝓpt᷑ eoꝝ vnctuoſitatẽ de ſacili inflãmatõʒ ĩ coꝛpꝑe ĩ/
ducũt.q̃re cũ eis comedi debẽt racemi qͥ reſiſtũt inſtamati/
oni ⁊ exſiccatõi cũ humectẽt.Et de nucibo ample dictũ eſt
ibi. Allea nux ruta. Tertiũ docum̃tũ ꝙ paſſula.i.vua paſ
ſa nocet ſpleni.qꝛ ĩducit opilatõʒ ei Sʒ vua paſſa vtil ẽ re
nibi.qꝛ exq̃ ipa ẽvꝛine ꝓuocatĩa.ipᷣa ẽ lauatiua renũ.ex mł
ta em̃ aq̃ſitate ad renes ducta ipᷣi renes mũdificant᷑. Et de
vuis paſſis ſiue paſſuł etiã dictũ ẽ ð ibi. Nutrit ⁊ ipiguat.

Scrofatumoꝛ glãdes ficecathaplaſmmate cedit.
Juůge papauer ei confracra fons tenet oſſa

Hic ponũt᷑ duevtilitates pueniẽtes ex ẽplaſtratõe ficuũ
Pꝛĩa ẽ ꝙ fic? decocte ĩ aliq̃ lĩre.vicʒ in aq̊.⁊ tũc ſuppoſite
cũ bũiditate curãt iſtas tres egritudĩes.ſ.ſcrofulas glan/
des ⁊ tũoꝛes. Per ſcrofulas ĩtelligũt᷑ inffatões ſub mento

circa collũ.Et ðᷣꝛ ſcrofula a ſeroffa.qð idem ẽ qð ſus ſiue

poꝛca.vł qꝛ i ſta egritudo młtũ accidit poꝛc ꝓpt᷑ guloſitatẽ
eoꝝ.vł qꝛ eꝰ figura ſᷣm płimũ aſſimilat᷑ poꝛcꝭvtvult Aui.
i. iiij. trac.ij.c.ð ſcrofſiuł. Per glãdesvᷣo ĩtelligũt᷑ apoſtema
ta q̃ cõiter ſolẽt accidere ſub aſcellis ⁊ ĩ inguiba.Et ꝑ tũo/
rẽ pñt ĩtelligi ĩftatões in q̃libʒ ꝑte coꝛꝑis.Uñ ꝓ iſtꝭ apoſte
matibo curãdis⁊ maxĩe maturãdis dʒ decoqͥ ficus ĩ qaqua
et ipᷣi aque debet cõmiſceri modicũ aceti vt acetum iune⸗
WCW2 222

penetratõʒ vᷣtutꝭ fic. ⁊ decoctõe facta dñt teri ĩ moꝛtario.
⁊ deĩde miſceri cũ modica aq̃ cũ q̃ bulite ſunt. Uñ catha/

plaſma ꝓpe ẽ medicia facta ex aliq re ⁊ ſucco et Juxta illð
metꝝ Lũc cataplaſma facꝭ cũ ſuccũ ponis⁊ berbã Scðᷣa
vtilitas ẽ ꝙ ficcũ papauere cataplaſmate retinẽt oſſa fra/

cta. ⁊ dñt decoq inſił cũ aq̃ abſq; appoſitõne aceti.⁊ dũt ſit

teri. ⁊ addi eis aq̃ decoctõis eaꝝ ⁊ tũc ſuꝑponi. Et cã iſtiꝰ
pᷣt eẽ.qꝛ papauer ẽ ſtupefactiuũ.⁊ ꝑ illð tollit᷑ doloꝛ qͥ acci

dere ſolz ĩ fractõe oſſiũ.⁊ ꝓuocat ſomnũ.ficꝰſiłr facẽ moue⸗
ri hũiditates ad ext᷑ioꝛa.qbo hũiditatibo ad oſſa motꝭ.oſſa
pñt retinere ad naſcentiã.nũq; tũ vᷣe ↄtinuari. Aliqͥ tñ terx
tus hñt loco tenet trahit.⁊ tũc ſẽſus ẽ melioꝛ Uñ papauer
ẽ triplex.ſ.albũ nigꝝ⁊ rubeũ.rubeũ ãt ẽ ſilueſtre ⁊ veneno
ſũ ⁊ creſcit ĩ bladis ⁊ iuuenes ſolẽt terere floꝛes ⁊ facere in

cauſtũ ex ipᷣis floꝛibb.

ediculos veneremqʒ facit ſed cuilibet obſtat

Hic ponũt᷑ due oꝑatões ficuũ.Pꝛĩa ẽ ꝙ excomeſtõe fi/

cuũ ſeqͥt᷑ młtitudo pediculoꝝ ĩ coꝛꝑib hũanis Et iſtð ma
xiĩe vᷣitatẽ hʒ ð ficubo ſiccꝭ.vt diẽ Aui.ij.cañ.c.ð ficub. Et

cã ſᷣm eũ ibi.ẽ ꝓpt᷑ maliciã⁊ coꝛruptõʒ hũoꝛ generati ex eiſ

Et alia cã etiã pᷣt eẽ.qꝛ fic puocant młtũ ſudoꝛẽ.ex ſekk
generatio pediculoꝝ.Scðda oꝑatio ẽ ꝙ ficꝰincitãt appeti/

tũ coeũdi.qꝛ generãt vẽtoſitatẽ qᷓ iuuat ad erectiõeʒ ſᷣge.et
ſiłr ſũt młtaꝝ ſuꝑfluitatũ ⁊ ſperma augmẽtantes

Multiplicãt mictũ ventrẽ dant eſ⸗ cula ſtrictũ.

Eſcula dura bona ſed mollia ſunt melioꝛa

Hic ponũt᷑ duevtilitates eſculoꝝ. Pꝛimũ ẽ ꝙ multipli

cãt mictũ ſiuevꝛinã.Cuiꝰcã pᷣt eẽ.qꝛ indurãt feces.⁊ ſic aq̊

ſitas fecũ ẽ cã młtitudis vꝛine.Uel pᷣt ſumi cã ſilis illi que
ſumit᷑ exillo ãphoꝛiſmo. Cꝛina noct᷑na młtũ facta.modi/
cũ ſeceſſũ ſᷣcat in die.⁊ ccõuerſo.qͥ młtas habuit cameras

orect
fimore

nogen
in

papaue

1eNeo.

corei

Cſtat

Cöͤe⸗
tikön
l E
aa

iſe

epen
e

ictĩ
A
ſedd
gue
oc/
ℳ

exqᷓ ꝓueniũtvẽto

noc?᷑nas ð mane hʒ paucãv:inã Cuicãẽ.qꝛ ſi młta fiat di
geſtio młtũ ð hũiditate q̃ trãſire deberet ad veſicã ſił cũ ea
exit.Et ſivꝛina fiat młta.młtũ ð hũiditatibo q̃ trãſire d ebe
rẽt cũ egeſtõe ⁊ eã magnificare cũvꝛina euacuant᷑. Scdᷣa
vtilitas ẽ ꝙeſcula ↄſtipãt vẽtrẽ.⁊ iſtðᷣ accidit ꝓpt᷑ eoꝝ põtici

tatẽ ⁊ ſtipticitatẽ.Ex q̊ ifert text eſcula dura ſũt böa.?⁊ B

qꝛaſtrĩgũt vẽtrẽ. ⁊ pſũt vẽtri nimiũ laxato.ſʒ mollia eſcau
la ſũt melioꝛa durꝭ.qꝛ nutriũtz minꝰvẽtrẽ ↄſtipãt Et circa

iſtõ ẽſciẽð Keſenla minꝰↄpetũt nutrim̃to qᷓ; poma pira ꝑ/
i

ſica ficꝰ ſiłia.qð ſatꝭᷣ oñdit auſteritas ſapoꝛ eoꝝ ⁊ durici
es ſube eoꝝ poſtq; ĩ aꝛboꝛe matata ſũt.⁊ ̊ ex his parum dʒ
cõedi.⁊ mag recipi dñtvia mediciĩe qᷓ; cibi.Et qꝛ vᷣtꝰeoꝝ ẽ
ſtiptica valde ſatꝭↄpetũt ĩ fluxu vẽtrꝭ.Et qꝛ eſcula ĩ arboꝛe
ñ molleſcũt mollicie ſufficiẽte ad eſũ.iõ anqᷓ; cõedãt᷑ remol
liãt:.⁊ tũc ſũt magꝭ delectabilia guſtui ⁊ minꝰſtiptico.

NPꝛouocat vꝛinã muſtũ cito ſoluit et inlat

Hic ponũt᷑ ppetates tres muſti.q̃ꝝ pꝛĩa ẽ q muſtũ puo
catvꝛinã Cuicã cẽ.qꝛ ĩ muſto ſũt ꝑtes treſtres nitroſe moꝛ
dicãtes veſicã cũ ad eãveniũt.⁊ ꝓpt᷑ eaꝝ moꝛdicatõʒ veſica
citiꝰnitit᷑ eas expelle ⁊ ipᷣm muſtũ.⁊ iſta ppetas ĩtelligeda
de muſtꝭ hñtibo feces moꝛdicãtes ſiẽ muſta płima renẽ ſii.
qꝛ muſta hñtia feces groſſas ñ moꝛdicãtes ſʒ magè opilan
tes ĩpediũtvꝛinã.ſicẽ pꝰdictũ ẽ ibi Impeditvꝛinã. Scða ẽ
ꝙꝓmuſtũ cito ſoluitvel laxat vẽtrẽ ꝓpt᷑ eãdẽ cãʒ dictã ĩ pꝛia
ꝓpᷣetate Tertia e inflatiuũ ꝓpr᷑ ebulitõʒ quã fac i coꝛꝑe
ꝓueniũ itates.Et cauſe iſtaꝝ duaꝝ ꝓpetatũ di/
cte ſũt pꝰibi Impeditvꝛinã.

Groſſos humoꝛes nutrit ceruiſia. vDire
Mꝛeſtat.et augmentat carnẽ.generatqʒ cruoꝛẽ

Phocne vꝛinã.ventrẽ quoqʒ mollit et inflat.

nfrigidat modicũ,ſed plꝰdeſiccat acetũ .

mmmmmm

Infrigidat macerat. meiãc. dat.ſperma mioꝛat
Siccos infeſtat neruos et pinguia ſiccat
Inßtextu autoꝛ duo facit. Pꝛimo ponit octo ppetates
ceruiſie.qᷓꝝ pᷣma eſt ꝙceruiſia facit ĩ coꝛꝑe nro groſſos hu

moꝛes Et iſtð marxie hʒ vᷣitatẽ reſpectuvini.et diuerſifici=᷑·

ceruiſia ĩ generãdo groſſos hũoꝛes ex ꝑte ſuoꝝↄponẽtiũ.
Naʒ ceruiſia ex groſſioꝛi ſuba groſſioꝛes hũoꝛes generat.

⁊ exr min groſſa min groſſos. Scda ẽ q ceruiſia augmen
tatvires. Et iſtud ẽ intelligendũ de ceruiſia exoptimis g/

nis ↄpoſita.q̃ plurime decoctõis ẽ.cuiuſmodi eſt ceruiſia

oſtienſis. Iſta em̃ multũ nutritiua ẽ⁊ vires augmentat.

Zertia ẽ ꝙ augmentat carnem. Et iſtð puenit ꝓp᷑ multaʒ

epnutritõem. Quarta ẽꝙ multiplicat ſanguine eadeʒ de
cauſa.Et iſte tres vltime ꝓpꝛietates hñũtveritatẽ ð ceruiſia

antiqᷓ multũ decocta ⁊ e optimis granis ↄpoſita. Quiĩta
eſt ꝙ pnocatvꝛinam. Sexta ẽ ꝙ laxat ventreʒ. Et iſte due

ꝓpꝛietates maxie hũt veritatẽ de ceruiſia clara młtũ lupulz
ta.i.in qua plurimũ lupuli imponit᷑ cuiuſmodi ẽ ceruiſia
haãburgẽſis qᷓ ꝓpuocatvꝛinã ⁊ laxatꝓp lupulũ. Ipa tamen
nõ valet debilia cerebꝛa hũtibi.qꝛ tales de facili inebꝛian
Emultitudinẽ lupuli. Septima ẽ ꝙinflat ventrẽ. Et iſtõ
ʒveritatẽ de ceruiſia modica decoctõe cocta. cuiuſmodi
pinguat. Octaua ẽ ꝙ ceruiſia modicũ infrigidat.cuiuſmo
diẽ ceruiſia holandie bꝛabancie hã nonie ⁊ flãdrie.⁊ illa ᷓ
coõis hõ vtit᷑. Et iſta ꝓpꝛietas maxie vᷣitatẽ hʒ reſpectu vini.
Et circa iſtõ ẽ ſciendũ ꝙ ceruiſia pᷣt fieri ex auena ⁊ oꝛdeo
7 ex frumẽto.Et ſᷣm qð fit ex alio ⁊ alio grano ẽ alterius ?
alteriꝰↄplexionis.qᷓ em fit ex oꝛdeo plus attinet frigidita /
ti: qꝛ oꝛdeũ ẽ frigidũ.Que aũt fit ex oꝛdeo ⁊ auena minus
opilat ⁊ minꝰgeneratvẽtoſitates et minꝰ nutrit.Et ꝗᷓ fit ex
frumẽto plus attinet caliditati ?⁊ magꝭ nutrit.⁊ mnagopi/

lat. Et q;to ceèruiſia ẽ groſſioꝛ.tanto Edeterioꝛ . et q;to ſub/

— —

4
lor

ſoeda

Ne
Ponini

Geekat

dugne
Drinis

Henit
Gnenr.

Ennleg
ez de
uiſi

Ouſa

Ndne

üluni
niſ
1uunen

btne

i
utnol
müinn
uſene
illa
uvn
zode
nigt
igus
fte⸗

Ge .

ſyſch

PBapa iuuat ſtomachũ

2

tilioꝛ tãto melioꝛ. Etvlteriꝰ ẽ ſciẽdũ ꝙ peſſima ceruiſia eſt
q̃ fit ex rebo inebꝛiãtibi.puta ex grano qð noĩat᷑ loliũ.et qa

iſta marie doloꝛẽ capitꝭ generat? neruos led lt. Deinde po

nit textqͥnq; ꝓpꝛietates aceti.qꝝ pᷣma ẽ ꝙ gcetũ exſiccat.di
cit em̃ Aui. de eo.i. can ꝙ eſt foꝛtꝭ exſiccatõnis. E ꝓpterea
medici p̃cipiũt tꝑe peſtis vti aceto cũ ciboꝛ ſir cum potu.

Dicit ein Ani. in. .in. c. viij. doc. v. Aceto pᷣterea in cibo :
potu vti in peſtilentia ẽ nocumenti ipᷣᷣſecuratio. Scðda ẽ
ꝙ acetũ infrigidat ꝓpꝛietate ꝗᷓ in eo ẽ. Tertia ẽ ꝙ macerat
id eſt. facit hoĩem macrũ.⁊ rõ eſt qꝛ exſiccat.⁊ iſtud maxie

yenꝝ eſt de aceto in ieiuno ſtöacho ſumpto. vtvult Auic.in
ſ. dDoc.iiij.c.v.de extenuatoe cra ſſi. Uerum eſt tñ ꝙ aſſiduꝰ

vſus aceti.maxime in ieiuno. multa inducit incommoda.

vyiſum debilitat.pectus offendit.tuſſim cõmouet.ſtõachũ

2 epar ledit.neruos ⁊ iuncturas vehemẽter oppꝛimit.has
arteticis doloꝛibo. tremoꝛiba.⁊ pa raliſibo vexans. Quarta
eſt ꝙ acetum generat melancoliam eo ꝙ bumoꝛes infrigi
dat ⁊ exſiccat.Quinto eſt ꝙ acetũ minoꝛat ſperma ꝓptea
qꝛ exſiccat.infrigidat.⁊ macerat. Et iſtas ꝓpꝛietates aceti
ponit Ra. in almã.dicẽs.Acetũ frigidum ẽ ⁊ ſiccum.⁊ qd
maciem efficit ⁊ vires deſtruit.ſperma qʒ minuit ⁊ colerã
coꝛroboꝛat nigram. rubeam vᷣo coleram ⁊ ſanguinẽ debi⸗
litat. ciboſq; b admifcet᷑ ſubtiliat. Oeinde invltime vᷣſu

autoꝛ ſubdit tria.Pꝛimũ eſt ꝙ acetũ nocet macris. Et rõ

eſt. qꝛ acetũ exſiccat ⁊ ſic addit in macredine. Simile em̃

additũ ſuo ſimili facit ipᷣm furere.⁊ etiam om nis ↄple io
iapſa ꝑ ↄtrarium medicatur.et per ſimile deterioꝛat᷑. Se/

cundu eſt acetum nocet neruis. vt dicit Auicen.ij. cano.

c de eo. Tertiũ eſt ꝙꝙ acetum macerat.vt dictũ eſt.

ꝛouocat vꝛinam. faciet quoqʒ dente ruinam.
Si male cocta datur hic toꝛſo tũc generatur

Inb paſſu ponũt᷑ pꝛĩo tres vtilitates rape tꝑate cocte. et

vnber norumnerii. aiaveilitas erapa lauar ſachuͦ
bñ digerit᷑ a ſtõacho.nec ipᷣe ea ãuat᷑ Scða ẽ ꝙrapa ẽ ꝓuo

catiua vẽti.qð pʒ exꝑimẽto Tertia ẽ q rapa ẽ ꝓuocatia vꝛi
ne. Pꝛeter tñ iſtas ꝓpetates vult Auer. ꝙ magnã hʒ ppeta

tẽ ĩ ↄfoꝛtãdo viſũ Nocum̃tũ vᷣo rapaꝝ aſſiduatio rapa

rũ nocʒ dẽtibo Invltĩo ãtvᷣſu ſubdit?᷑ ꝙrapa male cocta toꝛ
tiões fac ĩ coꝛꝑe qꝛ młtiplicat vẽtoſitates Juxta illð Tlẽtũ

ſepe rapꝭ ſi tuvis viuere rapi. Et ẽ ſciẽdũ ꝙcaude raparuʒ

foꝛtit᷑ vẽtrẽ laxãt Pꝛo maioꝛi noticia ſciẽdũ ẽ ꝙrape int᷑ra

diceſ mag ↄueniũt ad coꝛꝑis nutritõʒ.qð ſatꝭ oñdit᷑ exaĩ/

cabilitate ſui ſapoꝛꝭ.. Hec ei ↄplexio ẽ oĩb edulijſqamara
⁊ pũ gitiua min alim̃tũ dãt coꝛꝑi.⁊ dulcia magꝭ.qꝛ g rape

radicib alijs ſũt dulcioꝛes⁊ minꝰpũgitiue.magꝭ ↄpetunt

via cibi. ſzʒ generãt ſãguieʒ groſſũꝛ melãcolicũ ſi i digeſtiua
ſit debil.Et bonũ ẽ ꝙ depurẽt᷑ a pꝛia aq̃.⁊ nilo mõ dñt coꝛ

medi crude.⁊ incitãt ad coitũ.⁊ vias mũdificãt vꝛinales.

Egeritur tarde coꝛ. digeritur quoqʒ dure

Similiter ſtõachꝰ melioꝛ ſit in exiremitates

Beddit lingua bonũ nutrimentũ medicine.

BSDigeritur facile pulmocito labitur ihſſe

Iniſto paſſu notãt᷑ qͥnq; Pꝛimũ ẽ coꝛ aĩaliũ cõeſtũ tar /

de digerit᷑ ⁊ tarde etiã egerit᷑.Et rõ ẽ᷑.qꝛ caro coꝛdis ẽ ca ro

.*

melaãcolica q̃ difficule di
bõa ſm Aui.ij.cañ.c.ð carne.⁊ ñ młtũ nutrit vt diẽ Ra.in
almã. Scom ẽ ꝙſtõachꝰſiłr ẽ male digeſtõis⁊ tarde deſcẽ
ſiõis. Cuirõ ẽ.qꝛ ſtõachꝰẽ mẽbꝝ neruoſũ cartilaginoſuʒ.

Ire difficile digerit. Et etiã ernrarto ſaguitem.
4

Deinde ſubdit tet᷑t ſtõach? ĩ etexcremitatiba.ſ. ad

gerit᷑ ⁊ tarde deſcẽdit. Et ñ ẽ carro

fundũ ⁊ oꝛificiũ meliꝰdigerit᷑.Curꝰrõ ẽ.qꝛ ĩ ilł ꝑtibs magi

carn
ſoe⸗

cell⸗
leogſi

hüidi
ſon

resſi
Etit
tüns
Aui
nis
can
cop
So
leuutu

14

ſcle

nonis

ouis

ceret
Oen
ratn

dün
tuo:

cnio

in

dri
tee

ittue

Eta
b

octeg
thüͤq
epuo
tiawei
dhet

fonde

NRNNn

i
erpparn
pelgen
ſakaĩ
ſumen
ſͤre
etunt
eliu
t/

Ms

kütat⸗
icar
Er
Pan
edalt
li⸗
ſen.
ein
nigl

carnoſus ẽ ⁊ mag pĩiguis.Tertiũ ẽ ꝙ lingua ẽ boni nutri
mẽeri.⁊ Gq̊ ad eiꝰradicẽ.vtvult Auicẽ.ij. cañ. c. ð ca rne.Et
rõ eᷣ qꝛ e facil digeſtõis? carnoſa. Et int reliqs liguas poꝛ
celli.qᷓ ablata ei pelle eq parat᷑ carni apꝛi.vt ſciũt ſci uden/
tes añ pncipes Ligua tñ bouis ñ ẽ młtũ ſana ꝓpr eiꝰnimiã
hũiditatẽ. Leccatoꝛes tñ liguis vtivolẽtes añ eaꝝ aſſatõʒ
iponũt gariofilos.qͥba hũiditas lĩiguaꝝ minuit᷑⁊ ſic a ptio
res ſũt eſuiQuartũ ẽ ꝙpulmo facile digerit ⁊ facile egerit᷑
Et iſtð ẽ ꝓpt er raritatẽ ⁊ molliciẽ. Ueꝝ ẽ tñ q; eidnutrimẽ
tũ nõ ẽ ↄuenies nat᷑e hũane qꝛ ꝑuũ ẽꝛ fleumaticũ.vt dicit
Aui.ij.cañ.c.ð eo.Et circa iſtð ẽ ſciẽdũ pulmo arietꝭ q;
uis ñ ſit bonꝰcibi.ẽ tñ bõa medicĩa.qꝛ ſanat excoꝛiatõʒ cal
canei ex calciamẽto.ſi ponat᷑ ſuꝑ ipᷣaʒ calidꝰ.vt dic Aui. lo
co pᷣal.Quintũ ẽ ꝙ cerebꝝ gallie int oĩa cerebꝛa ẽ meliꝰ.ð
q̃ diẽ Aui.ij. cañ.q; phibet fluxũ ſãguĩs nariũ.Oʒ tñ cũ ſa
le aut cũ ſpẽbo cõedi.qꝛ ð ſe evomitũ ꝓuocat. Et circa iſtud

ſciẽdũ ẽ q; de cerebꝛo pulloꝝ dicũt medici ꝙ augmtat me
moꝛiã Cerebꝛavo poꝛcoꝝ nate nõ ſũt Zueniẽtia.ſʒ cereb;z
ouis lepoꝛis vel cuniculi cũ ſale vel ſpẽbo comedi p̃t.et de
cerebꝛo ampliꝰdictũ eſt ibi. Nutrit ⁊ impingnꝛa˖at.

Semen feniculi fugat et ſpiracula cuni
Hirc ponit᷑ vnũ documetũ.⁊ ;ſemẽ feniculi.qd dꝛ ma-

ratxꝝ. expellit vẽtoſitates aut eas diſſoluit. Et rõ ẽ qꝛ ẽ cali
dũ ⁊ ſiccũ ⁊ carmiatiuũ.Et circa iſtð ẽ ſciẽdũ ꝙa cõibo q̃t/

tuoꝛ tãgũt᷑ vtilitates pueniẽtes ex eſu maratri ſiue ſemis

feniculi Pꝛia ẽ qofert febꝛibo.ſcðᷣa ẽ ꝙpellit venenũ.tertia

ẽꝙ mũdificat ſtõachũ.q̃rta ẽ ꝙ acuit viſũ. Et ð iſto ſolent
dari iſti ᷣſus cões. Bis duo dãt maratꝝ febꝛes fugat atq;

venenũ. Et purgat ſtõachũ lumẽ q́; reddit acutũ Et iſtas

qttuoꝛ vtilitates tãgit etiã A ni.ij.cañ.lo Ins de feniculo.
Et circa qrtãvtilitatẽ nota ꝙᷓ Aui.loco pal. ð ſemĩe feĩcu
li diẽ Democrit exiſtima uit ꝙ venenoſi mes paſcũt feni

culi recẽtꝭ ſemẽvt eoꝝviſus ↄfoꝛtet᷑.vt vipe ⁊ ſpẽtes fricãt
vt illũinẽt᷑ ocłi eoꝝ Sciẽdũ vlter tenicul?carde di gerit
male nutrit ⁊ paꝝ. ⁊ & ↄpetit via cibi.ſʒ magꝭ via medicĩe
Hõ igitvtẽdũ ẽ eo ĩ regie ſanitatꝭ. niſi ad coꝛrectõʒ malicie
qrũdã alioꝝ ciboꝝ.ſic iterdũ cũ lactuca comedĩiꝰ petroſili
nũ ad reſiſtẽdũ frigiditati ⁊ hũiditati lactuce.ſicetiã cũ cu
curbitꝭ pᷣt decoq feniculꝰ.⁊ fiłr cũ rapꝭ ad coꝛrigẽdũ mali
Emendat viſũ ſtomachũ cõfoꝛtat anifrua

Hic ponũt duevtilitates aniſi.qn pꝛĩa ẽ ꝙ aniſuzſoꝛlat
viſũ. Scðdᷣa ẽ aniſũ ↄfoꝛtat ſtõachũ.Cii cã ẽ. qꝛ aniſuz
muüũdat ſtõachũ a fleumatiby. ? ipm calefac. ? ꝓptea ec oſfert
yiſui. qꝛ nibil ẽ qd viſui magĩ noceqt q; imũuũ dicia ſtõachi.
qꝛ a ſtõacho ĩmũdo eleuãt᷑ fumi imũdi qͥ ocuł nocẽt ꝑtur/

bãdo ſpũs viſiuos·et iſta duo iuuameta fac aniſum dulce
Et pᷣter iſtas vtilitates Aui.ij.cañ.c.ð aniſo płes alias vti
litates aniſi ponit. vult ei ibi ꝙ aniſũ ẽ aperitiuũ. doloꝝ ſe
datiuũ.⁊ vẽtoſitatũ reſolutiuũ.ſ edatiuũ ſitꝭ. eãne ex hũidi
tatibo ſalſis aꝑitiuũ ⁊ opilationũ epatꝭ⁊ ſplenis generataꝝ

ex hũiditatibo.? ſiłr renũ veſice ⁊ matriq puocatiuũ vꝛine

2 mẽſtruoꝝ. ⁊ mũdat matricẽa fluxu hũiditatũ albaꝝ eſt
Sicruo: emanat ſpodiũ ſumptũ cito ſanat
Hicponit vnũ iuuametũ ſpodij Et ẽc ſpodii ſuptii ſa⸗
nat fluxũ ſãguĩs. Cuiꝰcã pᷣt ee. qꝛ ſpodiſ bʒyᷣtute pbgʒ co/⸗

foꝛtãdi epar. ⁊ ſic foꝛtificato epate qð ẽ fons? oꝛigo lagnis

ſanguis ab eo meliretinet᷑. Et dic QAui.ij: cañ.c.ð ſpodio.

.

ꝙ ſpodiũ ẽ radices cãnaꝝ aduſte. Dicit᷑ eĩ i pe adurũtur

PVpr fricatõʒ ſuaꝝ extremitatũ cũ ventꝰ eas ꝑflat. Dimõ tñ

ianuẽſis diẽ ꝙ ſpodiũ ẽ res cu oꝛigo nos latet.res tñ adu

doffi
ſubßn
edigal

meced

zmalict

aA IS=S“

iſppe
ien
tnein
öc

CNN

Nomde⸗
Notleen
üut
rahil
nernn

ür

iahet
ſn
ſii,

ignt
poei⸗

vVrpz in his ſibo. Hanidet epar ſpodio mace coꝛ cereby qs

ſta videt᷑ ⁊ diuiſioes cãnaꝝ aduſtaꝝ. Et nedũ ſpodiũofert

ĩ nimio fluxu ſãguĩs.iĩmo etiã ĩ nimio fluru vetr⁊ vomitu.
vt diẽ Ra.ĩ alma. Etↄfert etia ĩ febꝛibo acutꝭ.ↄfoꝛtat coꝛ?⁊d
tremoꝛi ep. ⁊ ſincopi facte ex effnſione colere ad ſtachum

autiliat᷑ vtvult Aui.loco pᷣal. Et eſt ſciedũ circa pᷣdicta ꝙ;
ſic ſpodiũ hʒ reſpectũ ad epar ⁊ ꝓpetateʒ ↄfoꝛtadi ipᷣm.ita

ſũt aliq̃ medicine q̃ hũt ſimilẽ aſpectũ et ſimilẽ ꝓpꝛietatem
Ofoꝛtãdi aliqᷓ alia mẽbꝛa ſpealia.ſic macis coꝛ mnſcꝰ cere/
bꝛu.liquiricia pulmone. capperes ſplenẽ.?⁊ galãga ſtõachũ
muſco. Pulmo liqricia.ſplen. cap. ſtachuſq; galanga
Vas cõoimenti pꝛeponi debet edentnit
Sal virus refugat.et nõ ſapidũqʒ ſapoꝛat
Mam ſapit eſca male que datur abſq; ſale.

Vrunt perſalſa viſũ.ſpermaqʒ minoꝛnt

Inß tertu tria fiũt. Pꝛimo ponit᷑ vnũ documentũ ge⸗/
nerale qð obſeruat᷑ apud omẽs.⁊ ẽ q vas ↄdimenti.ſ.ſalis
qð cõmuni noie ſalinũ ðꝛ 3 ahanlin menſa ipſi edenti.
Juxta illud cõmune metrũ.Sal pmo poni dʒ pmoq; re⸗
poni Omnis menſa male ponit᷑ abſq; ſale. Secũdo tan/
gunt᷑ duo iuuamenta ſalis. Pꝛimũ eſt ꝙ ſal reſiſtit vene/
no.Cuius duplex poteſt eſſe cauſa. Una ẽ.qꝛ ſal exſiccati/
uum ?.⁊ ſic ſua ſiccitate exſiceat humiditates ex qͥbo põt ſe
qui coꝛruptio.Alia cã ẽ.quia ſal exſiccat et ↄpmit humi/

ditates a coꝛꝑe extrahendo.et ſic claudit poꝛos ⁊ ꝑ conſe/

en a. phibet penetratõem veneni q̃ fieri deberet ꝑ poꝛos
Scõöm iuuamentũ ſalis ẽ.ꝙ ſal inducit ſapoꝛem in ciba⸗/
rijs. NHam cõmuniter videmus ad ſenſum ꝙ nulla ciba/

ria ſapiunt ſine ↄmixtione ſalis.vt dicit terti vᷣſus Tertio
ponũt᷑ ãteuoꝛ nocumẽèta ſalis ſiue cibarioꝝ valde ſalſoꝛũ.

Pꝛimũ ẽ cibaria valde ſalſa vꝛũtviſũ.i.depdũt viſũ ł no e/
cẽtviſui Cuiꝰcã pᷣt eẽ duplex Pꝛia c.qꝛ res nimiũ ſalſe idu do
cũt nimiã ſiccitatẽ.q̃ eſt ria ocuł.qͥ ſũt inſtr̃a viſꝰ.cũ ocuil i
ſint ð nafa aq.vt ðꝛ ĩ de ſẽſu ⁊ ſeſato. Scda cã ẽ.qꝛ cibaria u
mhktũ ſalſa ſũt pꝛuritiua ⁊ moꝛdicatia.mõ vt ſuꝑr dictũ eſt. ſa
a cibarijs moꝛdicatis ĩ ſtõacho exiſtẽtib eleuãt᷑ fumi moꝛ di
dicatini.qͥ ſui moꝛdicatõe oculis nocẽt ac ipᷣos młtũ rubi dab
ficãt.Et videꝰ ꝙ buliẽtes ſal rubeos cõit᷑ hñt ocłos Se/ gcet
cũdũ nocum̃tũ ẽ ꝙcibaria młtũ ſalſa mioꝛãt ſema.Etrõ di
E.qꝛ cibaria młtũ ſalſa młtũ exſiccãt oẽs hũiditates coꝛꝑii
ꝗre etiã ſpma exſiccat᷑ ⁊ ſic mioꝛat᷑ Certiũ nocum̃tũ ẽ ꝙge de
nerãt ſcabiẽ.Cułꝰrõ c.qꝛ ſal generat hũoꝛẽ acutũ moꝛdi/ unu
catiuũ aduſtũ qͥ etiã ẽ cã ſcabiei.Quartũ nocum̃tũ q au/
gẽt pꝛuritũ Et rõ ẽ.qꝛ generãt hũoꝛẽ moꝛdicatiuũ ⁊ pꝛuri gi
tiuũ. Et iſta qᷓ̃ttuoꝛ nocum̃ta ↄmemoꝛat Ra. ĩ almã.ð ſale da
dicẽs.Eoꝝ pᷣłea ſãguinẽ qͥ młtã ex eo ſũpſerit qᷓntitatẽ ad/ i
urit.viſũ q̃ʒ debilitat atʒ minuit ſoma⁊ generat pꝛuritũ et Gia
ſcabiẽ.Etpᷣt iſta nocum̃ta ꝑſalſa.i.młtũ ſalſa ĩducũt ſerpi in
gĩes⁊ ĩpetigies.moꝛpheã.lepꝛã ĩ diſpoſitꝭ.⁊ vias vꝛine er/ .
coꝛiãt cũ diuↄtinuãt᷑. Moderate tñ ſalſa faſtidiũ anfert⁊ dui
appetitũ excitàt atq; acuut. ä oun
NHi feruoꝛe vigent tres.ſalſus.amarꝰ.acutus n
Zllget acetoſus ſic ſtibans ponticus atdq
Vnctus et inſipidꝰ dulcis dant tẽperamentũ. in
Inʒ textu ponũt᷑ qlitates cniuſſibʒ ſapoꝝꝭ.Et pmo ðꝛ ceel
qꝙiſi tres ſapoꝛes.ſ.ſalſus.amarꝰ.⁊ acut calefaciũt coꝛoꝰ ſiſ
ſumẽtꝭ ipos. Scðdᷣo Fain tres ſapoꝛes.ſ.acetoſus.ſtipti ſip⸗
cus ⁊põticꝰ infrigidãt.Tertio ðꝛ ꝙiſti tres ſapoꝛes.ſ.vnc⸗ ccs
tuoſus inſipidꝰ⁊ dulc ſũt tẽperati.nec ĩducũt ĩ coꝛꝑe cail· hen
ditatẽ aut frigiditatẽ.Et ꝓ intellectu amplioꝛi ſciendũ eſt n
ꝙ ſᷣm Aui.ij.cañ.trac.j.c.iij.octo ſuntveri ſa poꝛes q; ſe equũ ten
tur inſipidum. Et ſunt dulcedo.amaritudo. acuitas.ſal/ Iir
ſedo.acetoſitas.ponticitas.ſtipticitas.et vnctuoſitas. A

„

fülne
lleilt
1
ibare
cüͦet.
NN
Wände
doe e
m. G
usgyl
ſtiigg
fi nodl
ſtign
itpe

ni,A

ligd
N
itſen
Nhe
juti

uus

9
ni

nof
tla;
6 ,
ttl
ſegri
,ℳ
⸗

Enum erãdo tñ inſipiditatẽ p ſapoꝛe ſiẽ text faẽ h.tũc ſũt
nouẽ ſapoꝛeſEt capit᷑ ſapoꝛ ꝓ oĩ eo qð guſtu iudicat᷑ Et
int᷑ iſtos ſapoꝛes tres ſũt calidivt dicit h̊ text.ſ.ſalſꝰga matꝰ
⁊ acutꝰ.Et ſᷣm Aui.loco pᷣalł.Acutũ ẽ calidiꝰ.deĩde ama
rũ.⁊ deinde ſalſũ.qm̃ acutũ ẽ foꝛtad reſoluendũ incidẽ/
dũ ⁊ abſtergẽdũ qᷓ; amaꝝ.⁊ inde ſalſũ ẽ ſi(ẽ amaꝝ ↄfractuʒ
cũ hũiditate frigida.Et tres de iſtꝭ ſapoꝛib ſũt frigidi.ſcʒ
acetoſus ſtipãs.i.ſtipticꝰ⁊ põticꝰ.Põtic?tñ ceterꝭ frigidioꝛ
deide ſtipticꝰ.⁊ poſtea acetoſus Et ꝓpt iſtõ in oĩba fructib
q̃ dulceſcũt pus eſt põticitas vehemẽtꝭ⸗ infrigidatõis.dein
de poſtq; ꝑ caloꝛẽ ſolis digeſtiuũ aliqͥ mõ digeſti ſũt fruc/
tus apparet ĩ eis ſtipticitas.⁊ deinde declinãt ad acetoſita
tẽ ſiẽ agreſta.⁊ poſtea dulceſcũt.Et lʒ acetoſũ ſit minꝰ fri/
gidũ q; ſtipticũ.iñ pt᷑ ſui ſubtilitatẽ et penetratõʒ in płlibꝰ
eſt maioꝛꝭ infrigidatõis. Et ſᷣm Aul.loco pᷣalł.põticum ⁊
ſtipticũ ſũt in ſapoꝛe ꝓpinq̊.ſʒ ſtipticũ nõ ↄᷣhit linguã niſiq̃
ad ſuꝑficiẽ aparẽtẽ.ſʒ põticũ ⸗ᷣ aſperat qðᷣ apparet i
lingua.ſ.ſuꝑficiẽ.⁊ occultũ.ſ.inter oꝛa eꝰ.Et tres ð iſtꝭ ſa
poꝛibo ſũt tꝑati.i.nõ excedẽtꝭ caliditatꝭ vel frigiditatꝭ.ſicue
dulcis.vnctuoſus.⁊ inſipidꝰ.Lʒ em̃ dulce ſit calidũ.tñ in
eo nõ apparet foꝛtitudo caliditat.ſiẽ dicit Ra.ĩ almã.Et ẽ
ſciendũ vlteri ꝙ vnicuiq; ſapoꝛiꝓpꝛie debent᷑ oꝑatõnes.vt
volũt Aui.et Ra.locꝭ pᷣalł.O ꝑatiões em̃ dulcis ſᷣm Aui.
ſũt digeſtio ⁊ lenificatio ⁊ młtiplicatio nutrim̃ti.⁊ nat᷑a di

ligit ipᷣm.⁊ vᷣtus attractiua attrahit ipᷣm. Et ſ̃ᷣm Ra. Dul

ce eſt generatiuũ multe colere rubee ⁊ opilationũ ĩ epate
⁊ ſplene ⁊ flegmonis.pᷣcipue ſi pᷣdicta membꝛa ad h̊ fuerĩit

apparata.Etvẽtris fluxꝰexipᷣo ſeqᷣt᷑ ⁊ mollificat ſtõachum

⁊ cõfert pectoꝛi ⁊ pulmoni.coꝛpꝰ impinguat ⁊ augmentũ
ſpermatis tribuit.Oꝑatões vᷣo amari ſᷣm Aui.ſũt abſter/
ſio ⁊ exaſperatio.Et ſᷣm Ra.amaꝝ calefacit ⁊ deſiccat foꝛ
titer. cito ſanguinẽ ad aduſtionẽ et maliciã ꝑducit.colerã
q̃ rubeam et ſanguinẽ augmẽtat. Oꝑatio vᷣo pontici ßm
Aui.eſt ↄtractio ſi põticitas ſit debił.aut expᷣſſio ſi ſit foꝛtꝭ

—
—

Et im Ra.poticũ coꝛbꝰifrigidat ⁊ ſiceat.carnis⁊ ſãguie
minoꝛatõʒ fac.ſi młtotiẽs aliqͥs covtat᷑.ſtõachũ qʒofoꝛtat

⁊ freq̃nt᷑ vẽtrẽ ↄſtrĩgit.⁊ ſãguinẽ generat melãcolicũOꝑa

tões vᷣo ſtiptici m⸗ ui.ſũt ↄctio.inſpiſſatio.ĩduratio⁊ re/
tetio. Et m Ra. O patões eiſũt ſiẽ põtici lz dedilioꝛes.qꝛ
iße videt ↄpᷣhedere ſtipticũ ſub põtico.qꝛ de ſtiptico nibil
dicit expſſe. O patöes vo vnctuoſitatꝭ m Aui. ſt lenifica/
tio lubꝛificatio? coctio.i.digeſtio pua.Et ſᷣm Ra.vnctuo
ſi toacbũ moliificat ⁊ vetri ſacit turũ tſacietatẽ añi bo
ſibi qᷓtitatẽ ſibi neceſſariã aſſumat adducit. ⁊ caleſac.ma/
xie tñ febꝛicitãtes ⁊ hũtes epar ⁊ ſtõachũ calidũ. Coꝛpus
etiã hũectat ⁊ lenit.fleuma vᷣo auget.⁊ cognitõneʒ ebetem

reddit.⁊ auget ſomnũ.O ꝑatiões vᷣo acuti ſũt reſolutio ĩici

ſioꝛ putrefactio ᷣm Aui. Et ſm Ra. acutũ caloꝛẽ auget et
coꝛpcito iflãmat ⁊ ſãguinẽ adurit ⁊ ipᷣm pꝰĩ colerã rubeã
mutat. ⁊ poſtea ĩ nigra. Opatões ſalſi ̃m Aui.ſũt abſter⸗
ſio ablutio exſicatio ⁊ phibitio putrefactõnis.Et ſᷣm Ra.
dicte ſũt in textu ĩmediate pᷣcedẽti O ꝑatõesvᷣo acetoſe ſũt
m Aui. ĩfrigidatioꝛ iĩciſio.⁊ ſm Ra.acetoſũ colerã rubeã
⁊ ſãguinẽ repᷣmit ⁊ vẽtrẽ ſtrĩgit ſi ſõachꝰ⁊ ĩteſtĩa mũda fue
rĩt. Si ãt fleumatꝭ in eis fuerit młtitudo vẽtrꝭ facit ſtuxuʒ

2 coꝛpꝰinfrigidat.vᷣtutẽ q digeſtiuã debilitat etꝓpe ĩ epa

te. Neruiso? neruoſis mẽbꝛis nocumetũ affert 7 coꝛpuſ
deſiccat. vᷣtutẽãt appetitiuã excitat. De oꝑatõib⸗ vᷣo ĩſipidi
dicit Ra.ꝙ aliqʒ ẽ inſipidum qð mag nutrit.ſ.qd eq̃litati
mag vicinũ eſt. Aliud ẽ qð tꝑate calefacit.⁊ aliud gqð tem

perate infrigidat.⁊ ſi cũ ipo fuerit multa hũiditas büecta

bit. ſi vo ſiccũ fuerit deſiccabit.

PBis duo vipa facit. mũdat dentes.dat acutũ
Viſũ.að min⸗ eſt implet. minuit qð abundat

Hic ponũt᷑ gttuo⸗ iuuam̃ta vipe. ꝛimũ eſt vipa mũ

dat dẽtes. Eui cã eſt. qꝛ ꝓpt᷑ panẽ diutiꝰ inberẽte detibo ;

— —

ſigein
oonn
On
lloꝛte
es g
aowh

N
Ngiihn
Aehit
C
ng Cen
Cooluten
Nedugt
inb
NN
utet
geinhe
nictt
r
ei
“D
foiſ
ͤeiͤi
hn
o bin

ni

inni
nins

vinũ ſolũ ſine pane.limoſitas illa dentibogadherẽg a qua
dẽtes luridi dicũt᷑.a vino meliꝰ ↄſumit᷑ ⁊ abſtergit᷑.Scdm

eſt ꝙ acuit viſũ.qꝛ ꝓhibet malos fumos ad cerebꝝ aſcen/

dere qͥ offuſcarẽt ſpũs viſiuos ꝑ eoꝝ immixtõem.Et iſtud

facit ex eo.qꝛ digerit materias malas ĩ ſtõacho exiſtentes.
Tertiũ eſt ꝙ minꝰdigeſtũ facit digeri.qꝛ facit clauſionem

oꝛificij ſtomachi ⁊ ↄfoꝛtat digeſtöõem. Quartũ eſt ; ſuper

flue digeſtum ad mediũ reducitur.⁊ totũ iſtud maxĩe veri

tatem habet de vipa panis cum vino.dũmodo panis pꝛi/

mo aſſatus ſit.aut ſupᷣ pꝛunas exſiccat.

Omnib⸗ aſſuetam iubeo ſeruare dietam
Apꝛoho ſic eſſe.niſi ſit mutare neceſſꝗũ.

ypocras teſtis.quoniã ſequitur malapeſt:.

Foꝛtioꝛ eſt metha medicine certa dieaas
Quã ſi nõ curas.fatue regis et male curas.

Hic poniũt᷑ aliq̃ docum̃ta.quoꝝ pmũ eſt q oĩb bonũ e
Ffuare dietã ↄſuetã.Et ꝑ dietã intelligit᷑ admiſtratio cibi ⁊
povꝰ.Et rõ hꝰdocumẽtiĩ eſt.qꝛ trãſgreſſio a ↄſuetudine no
cet nocumẽto magno.ↄſuetudo em̃ eſt altera nata.ſiẽ igit
naturam cuſtodire opoꝛtet.ſic ⁊ ↄſuetudinẽ.⁊ ſpẽaliter ſi
ↄſuetudo fuerit laudabil.Et ſicut opoꝛtet ſeruare ↄſuetã

adminiſtratõem cibi ⁊ potus.ita etiã opoꝛtet ſeruare con

ſuetudinẽ in alijs rebus nõ naturaliboꝓpter eandẽ rõnem

Vnge ſi aliqͥs fuerit ↄſuetus multuʒ laboꝛare.⁊ velit hãc
ↄluetudinem omittere et in ocio viuere vel multo minꝰla/

boꝛare vcl aliam ſpeciem laboꝛis aſſumere ⁊ aliud tempꝰ
vel aliũ modũ.ꝓculdubio multũ ex h̊ debilitat᷑.Et ſilłr in

telligit᷑ in cibis ⁊ potibo ſomno et vigilijs ⁊ euacuatõnib⸗
⁊ anime accidentibo. In om̃ibo em̃ multum obſeruãda eſt

2ſuetudo ſi ſit laudabilis vel paꝝ laudabilis vel indifferẽs
in bonitate ⁊ malicia reſpectu bꝰ ad qð dʒ fieri ꝑmutatio.

Et circa iſtᷣ ſciẽdũ ẽ aſſueti exercitarevł laboꝛare buſ

dã laboꝛibooſuetꝭ.dato ꝙtales ſint debiles h ſenes minꝰle
Dũt᷑ et foꝛtiꝰ laboꝛãt q; ſi eſſent iuuenes incõſueti. Et iſtud

vult vypo.ij.ãpho.dicẽs. Aſſueti aſſnetos ferre laboꝛes.et

ſi fuerit ĩbecilles aut ſenes ĩcõſue foꝛtiboꝛ iuuenibo facili
us ferũt. Et rõ ẽ.qꝛ iſti hñt maioꝛẽ ĩclinatõʒ ⁊ ↄſuetudinẽ
ad iſtos laboꝛes. Nã ↄſuetudo ppꝰhabita leuioꝛ ẽ vt ðꝛ ĩ cõ
mẽto pᷣdicti ãphoꝛiſmi.Et iſta ẽ cã q̃re videmꝰhoĩes debi
les vt ſenes qͥ ex ↄſuetudie aliqñ exercẽt opꝰ mechanicũ fa
cere aliq̃ q̃ facere ñ poſſẽt eis foꝛtioꝛes et iunioꝛes.aut mi
nꝰab eis ledũt᷑ſiẽ videmꝰmolitoꝛẽ debilẽ faciliꝰ ſaccũ ele/
uare qᷓ; eo foꝛtioꝛẽ.⁊ fabꝛũ ãtiquũ minꝰledi malleatõne qᷓ;
iuuenẽ foꝛtẽ ñ ↄſuetũ. Scðm documẽtũ ẽ ꝙ mala peſtꝭ.i.

magnũ nocumentũ ſeqͥt ex ꝑmutatõe diete ↄſuete.vt vult

ypo. niſi fuerit neceſſe eã ꝑmutare.Eſt aũt neceſſariũ eã
mutare.Pꝛio qñ ẽ illaudabił.ſic ꝙ ex ea ꝑueniret᷑ ad peſſi
mas egritudiĩes.ſicↄſuetudo comedẽdi malos cibos ĩ fine
ex ncẽitate ꝑducẽtes ad malas egritudĩes Talẽ eĩ ↄſuetu/
pinẽ ⁊ ſiłes neceſſe ẽ coꝛrigere ⁊ ꝑmutare ł totalrvł ſaltẽ i
fra mĩos latitudis eaꝝ.ſʒ h̊ dʒ fieri paulatĩ ⁊ fᷣm quendã
oꝛdinẽ. Nã oĩs ſubita mutatio vehemẽt᷑ nocet.⁊ ſpãlr a cõ
ſueto ad ĩcõſuetũ. Scðo neceſſe ẽ eã ꝑmutare.vt aliqͥs mi

nledat᷑ ex ĩcõſueta ſi poſtea ad eã ſe trãſtulerit Si eĩ q ad

oẽʒ dietã ſe aſſueſcat.minꝰab oĩ ledet᷑ cũ ſe ad eã tranſtule/

rit. Et iſt etiã ĩtelligẽdũ ẽ ĩ alijs rebo ñ natalibo.Et iſtð ẽ

qð diẽ vpo.ij.ãphoꝛiſmoꝝ.Ex młto tꝑe ↄſueta.⁊ ſi fuerint

deterioꝛa. incõſuetꝭ minꝰ moleſtare ↄ ſueuef̃t.Opoꝛtz igik
ad ñ ↄſueta trãſmutare.Et circa iſtð ẽ ſciẽdũ qꝙ qͥſq; dʒ ſi/

bi cauere nevnrei qᷓ;tũcũqʒ bõa ſit ſibi ↄſuetudieʒ faciat.
quã ipᷣm ᷣuare ſit nccariũ. Uerbi gr̃a.ſi qs vno ciboↄſue/
to ſꝑ vtat᷑ vel aliq̊ potu.vel totalitab eis abſtineat.vl doꝛ/
mirevel moueri vl coire totaliter aſſueſcat.ad H̊ grauiter
aſtringit᷑. maximũ em̃ ĩcurret nocum̃tũ ſi ĩterdũ ab eiſdeʒ

opoꝛtet abſtinere. Sic igit᷑ qdlibet coꝛpꝰ ſe diſponere dz

r ul vt caloꝛ t frig pati poſſit?⁊ ad motões ⁊ ad qlibz nutrien

min tia aptꝰreddat᷑ ⁊ vt ſõni⁊ vigiliaꝝ hoꝛas.mãſiões.⁊ domoſ
Siſfu lectos⁊ indumẽta ſine leſiòe ꝑmutare poſſit.Qð qͥdẽ po/
Gteg terit fieri ſi ſnetudo ñ obſᷣuet᷑ advnguẽ.ſʒ ĩterdũ ad incõ
oſaclt ſueta trãſeãꝰ O ꝑtʒ igit᷑ ad ĩcõſueta aliqũ ꝑmutare.⁊ iſtud
haundmd vult Ra.iiij.almã.c.ð ↄfuatiõe ↄſuetudinũ.Tertiũ docun
endii mẽtũ ẽ ꝙfoꝛtioꝛ ⁊ potioꝛ metha ĩ medicãdo egꝝ ẽ admini
hoiceſt ſtrare dietã certã.quã ſi medicꝰñ curauerit.⁊ aliã ĩdebitaz
chaniif admiĩſtrauerit fatue regit egꝝ ⁊ male eum curat.Et circa
nluc iſtòᷣ ẽ ſciẽdũ ꝙtriplexẽ dieta.ſ.groſſa.q̃ ẽ q̃ſi dieta ſanoꝝ.?
. cie tenuiſſima.q̃ ẽ nihil dare.vel q̃ſi.⁊ media.q̃ abſolute tenu/
lnön is ðꝛ. Et iſta diuidit᷑ĩ dietã tenuẽ delinãteʒ ad latꝰ groſſe.
le ſiẽ aq̃ carnis.oua ſoꝛbilia.⁊ pulli ꝑui.⁊ declinãtẽ ad tenu/
Ne In iſſimã.ſic aq̃ oꝛdei.mellicratũ.⁊ vinũ granatoꝝ.⁊ mediam
B AIcerta noĩat᷑.vt ptiſana ñ colata.⁊ extremitates pulloꝛuʒ.
/e Et iſta dieta certa ĩ płiboↄueiĩt egritudibo.non tñ in omibd
NRN Nõ eĩ ↄueit ĩ egritudĩbo lõgis.qꝛ ĩ talibo oꝑtʒ vᷣtutẽ longo
onen tꝑe eẽ anqᷓ; ꝑuelat ad victoꝛiã.⁊ vᷣtꝰcũ dieta certo temꝑe ñ
mtaet poſſʒ ꝑdurare ſine maſ debilitate.oꝑtʒ ̊ ĩ tali egritudine
gna cibũ igroſſare Siltr nõ ↄueiĩt ĩ acutiſſimis egritudibo..din
alod ilł q̃ tminãt᷑ ĩ q̃rto dievel añ.qꝛ ĩ talibo ↄueĩt dieta tenuiſſi
lcen ma. vt vult ypo.j.ãpho.ibi.Advltiĩas egritudĩes vltie cura
Ren tões ad ꝑfectõʒ ſũt pottes. —
Mhin Ouale quid et quãdo.quãtũ quotiẽs vbi dãdo.
Bi Iſta notare cibo debet medicus dietando.
othl In iſto textu ponũt᷑ ſexa medicooſiderãda ĩ admĩſtratõe
6 diete. Pꝛimũ ẽ q̃le.i.cuq̃litatꝭ dʒ eẽ cibi.qꝛ i egritudĩe ca
3ſun lida dẽmꝰegꝝ dietare frigido cibo.⁊ ĩ frigida calido.ĩ hũi
ie da ſicco.ĩ ſicca hũido. Ueruntñ qꝛ natal ↄplexio dieta ſi ,/
goor/ bi ſiłer ↄfuari dʒ.vtvult Galł.ĩ tegni.ibi.Calidioꝛa calidgi G
glitt. oꝛib ĩdigẽt adiutoꝛijs.frigidioꝛa frigidioꝛibꝛꝛc. Scoᷣm ẽ
e qͥd.i, cuꝰſube dz eſſe cib.qꝛ athlete ⁊ ruſtici foꝛtibiexerci ⸗
t, tijs fſuppoſiti dũt dietari cibo groſſo.qꝛ ĩ eis vis digeſtiua ẽ

4

foꝛtꝭ.⁊ ſic nò dñtvti cibis ſubtilib.vt pullis.caponibo.cax
nibevitulis ſeu hedinis.qꝛ iſte carnes ĩ eis adurerent᷑.aut
nims cito digererẽt᷑.q̃re neceſſe eẽt eis ſepe comedᷣe. Nobi
leavᷣo⁊ꝛ ĩ ocio vinẽtes dñt vti dieta ſubtilis ſube.qꝛ ĩ eisꝰtꝰ

digeſtiua ẽ debił.nõ potẽs ĩ groſſos cibos.cuiuſmodi ſũt

carnes poꝛcine ſalſe ⁊ bouine.piſces ſole exſiccati. Siłr in
egrꝭ.Egrotantes egritudib acutꝭ dñt vti ſubtilioꝛi dieta
qᷓ; egrotãtes egritudib cronicꝭ.i.lõgꝭ ſicẽ q̃rtanis. Tertiũ
eſt q.i.q̊ tpe dieta dðʒ dari.qꝛ ĩ ſanis maxiĩe dʒ attẽdi ↄſue/

tudo. Uñ ĩ eſtate hoĩ es ſurgẽtes⁊ ↄſueti bis ſolũ in die co

medere debent comedere hoꝛa decima vel modicũ ante
7 nõ expectare mediũ dieiꝓpt᷑ nimiũ diei caloꝛẽ.Silr dñt
cenare hoꝛa ſexta vel modicũ pꝰ. In hyeme vᷣo dñt pꝛãde

rehoꝛa. xj. vel.xij. ꝓpt᷑ longitudin ẽ ſomni.⁊ deinde cenare

hoꝛa.vij. vel modicũ pꝰ.⁊ maxĩe fuãda ẽ conſuetudo. In
egrisvᷣo etiã ↄſiderãdũ ẽ tꝑs.qꝛ in febꝛibi ĩ paroxiſmo vel
ſtatim añ paroxiſmũ vel ſtatim pꝰ.non ẽ danda dieta.quia
ſi ſtatim añ paroxiſmũvel in paroxiſmo det᷑.nat᷑a diuerti᷑
a digeſtõe materie febʒꝭ.ꝑ h̊ ꝙ dʒ digeſtioni cibi eẽ intẽta.
7 nõ dz dari ſtatĩ pꝰᷣparoxiſmũ.qꝛ vᷣ adhuc młtũ debilita

ta ẽ ex paroxiſmo ĩmediate pᷣcedẽti.Oʒ igit᷑ dari dieta ante

paroxiſmũ tãto tꝑe ꝙ poſſit digeri añ aduentũ paroxiſmi.
vel dz dari aliq tꝑe pᷣparoxiſmũ.Et hſ̊ ẽ veꝝ niſi timeatur
mañ debilitasᷣtutꝭ.tũc em̃ dãdꝰẽ cib q̃cũq; tꝑe. Acciden
tiba em̃ virtutẽ diſſoluetibo cibo illico dãdꝰẽ.vtvult Gał.in
cõmento illi amphoriſmi.j.ꝑti.ↄtẽplari ãt oꝑtʒ. Quartuz
eſt quantũ.i.q̃ntitas cibi ſumendi.qꝛvt dictũ ẽ pꝰ.qᷓ̃ntitas
cibi eſtate comededi ꝓ q̃libʒ vice dʒ eſſe pauca.qꝛ caloꝛ na
turalis tũc debilis ẽ ꝑt᷑ nimias reſolutões. In hyeme o

cibo vna vice ſumẽdꝰdʒ eſſe multꝰ.qꝛvirtꝰ digeſtiua tũc foꝛ

tis eſt cũ caloꝛ natalis ſitvnit ꝓpt᷑ frigꝰcircũſtãs.vt dictũv
eſt pus.ibi. Temꝑibaveris.Quintũ ẽ quotiens.i.quotiẽs

in die ſit cib dandus.quia in eſtate debʒ ſepius dari qᷓ; in

byeme. autumno vel vere licet modicum ꝓ qualibʒ vice.

en
1t. ant

Hobi
We⸗
Sein
londien
Teri
tidior
indiee
giciin

Gli
tprit
e CNe

o. 1

nodl
A a

Dwerti⸗
Cintin
idbllin
Cante
uiſnl.
mere
Nnden
Halin
artu;

ntits

lorn
neio
irir
Nai
Ntis
inn
N

yt etiã pus dictum eſt. Similiter virtute digeſtiua exiſten
te debili ſepe ⁊ modicum de cibo eſt dandum.virtutevero
exiſtente foꝛti.poteſt multum dari.⁊ pa ucis vicib. Sextũ
eſt vbi.id eſt in quo loco.quia cibus non eſt ſumendus in
loco frigido multũ.nec multum calido.ſed magis in loco
temperato . ́MM

Jus callis ſoluit. cui, ſubſtautia ſtringie
Vcraqʒ quando datur vẽter laxare paratu-·

Inßſ textu autoꝛ dicit tria. Pꝛimũ ? ꝙ ius caulis. id eſt
aqua ⁊ maxĩe me ebulitõis caulium ſi buliant᷑.ſoluit ven

trem. Eui c eſt. qa in folijs? pnibo exterioꝛibo caulium eſt

virt'qᷓdã nitroſa abſterſiua debiliter inberẽs. facile ſepa
rabił ꝑ modicã decoctiõem ſiue ebullitõʒ.ꝗᷓ ſparſa ꝑ aquã
ipſam laxatiuã reddit. Et hinc etiꝗ ẽ ꝙ pma aqua decoctt
onis cauliũ magis larat ᷓ ſecunda. qꝛ iſta virtus nitroſa
abſterſina ꝑ pᷣmã decoctõem plurimũ ſeparat᷑. Secundũ
quod dicit eſt. ꝙ ſubſtantia caulium. et hoc poſt decoctio

nem eoꝛum ſtringit ventrem. Et cauſa eſt. quia om̃is vir/
tus qua laxaret.per decoctõnem ab ea ablata eſt. ⁊ manet

ſubſtantia terrea ſicca queventrem ſtringit. Tertiũ quod
dicit eſt. ꝙ vtraq; ſimul ſumpta ſcʒ aqua decoctõnis cau/
lium ⁊ ſubſtantia eoꝝ laxant ventrem. Et ratio eſt.qa vir/
tus abſterſiua ⁊ nitroſa in aqua manet.gratia cutotũ la/

xat. Pꝛo maioꝛi noticia ſciendũ ẽ pᷣmo.qꝙ caules generant
humoꝛem melancolicũ et ſomnia mala.mali ſunt ſtoma/

cho.parũ nutriunt. viſum obtenebꝛant.ſomnum inducũt
menſtrua ⁊vꝛinaʒ ꝓuocant.vt partim Auicen.ij.canone.
et partim a Ra. iij.alman. colligi?. Secũdo ſciendũ ꝙ co/
meſtio caulis ſiue decoctionis ſiue ſeminis erꝰ ꝓhibz ⁊ re⸗
tardat ebꝛietatẽ. vt videt᷑ innuere Ariſtot.iij.pti.pbleum̃.
querẽs.pꝛopter quid caulis ſoluit crapulaʒ.Et idẽ volũt
Ra. ⁊ Auicen. loc pᷣallegatꝭ. Cuius cauſa poteſt eſſe iſta

ĩgroſſates fumoſitates vini.q̃ igroſſate ĩpediũt᷑ penetrare
ad cerebꝝ. ꝓpt eoꝝ groſſitudinẽ. Philo.vᷣo ꝓbleumate pᷣ/
dicto aliã dat cãz.iſtã ſcʒ qꝛ qð trabit hũidũ vinoſuʒ ad ſe
ac a coꝛꝑe repellit.⁊ coꝛpꝰinfrigidat.curat crapulã.ſʒ cau
lis ẽ hmõi.̊ curat crapulã. at caulis ſit hmõi ꝓbat.qͥa
ꝑ ſuccũ caulis qͥ ẽ diureticꝰtrahũt᷑ hũiditates vinoſe indi
geſte a toto coꝛꝑe.⁊ ĩ veſicã deferũt᷑.⁊ ꝑ ſubaʒ eꝰ frigidam

ſtipticã ⁊ terreã ĩ ſtõacho relictã nõ potẽtẽ penetrare ĩfri/

didat totũ coꝛpꝰ Et ꝑↄñs curat crapulã h̊ mõ.qm̃ ſuꝑflui
tates ſubtiles qᷓ ñ poterãt deoꝛſũ tẽdere ꝓptcaliditatẽ vini
mouẽtẽ eas ad ſuꝑioꝛa.vt ad cerebꝝ ferũt᷑ repᷣſſe deoꝛſum
⁊ vᷣtute ſucci trahũtad veſicã.Eſt eĩ diureticꝰ⁊ mẽſtruoꝛũ

puocatiuꝰ.vt dictũ eff.

Direrũt maluam veteres quia molliat aluin

Malue radices raſe dedere feces.
Vuluã mouerũt et fluxũ ſepe dederr.
Hic ponũt᷑ tres ppetates ſiue effectꝰ malue.q̊ꝝ pᷣmꝰ eſt q;
malua mollificatvẽtrẽ.qꝛ ẽvnũ ð remollitiuis. Sũt eĩ q̃t/
tuoꝛ remollitiua.ſ.malua.biſmalua.bꝛãca vꝛſina.⁊ mercu
riał.ex q bo cõit᷑ fit cliſtere lenitiuũ ⁊ mollificatiuũ qð valʒ

ad fecũ ĩdurataꝝ eductõʒ. Et ẽ duplex malua.q̃dã eĩ ẽ ha

bẽs ſãguineos floꝛes.⁊ alia hñs albos floꝛes Et ĩ iſta ẽ ma
ioꝛ ꝓpetas mollificãdi q; ĩi pma. Scòs effeciꝰ ẽ ꝙ radices
malue abꝛaſe educũt feceſ.⁊ B ẽ qñ exipᷣis fiũt ſuppoſitoꝛia
ſiẽ ſolẽt fieri ð radice mercuriał.Tertieffectꝰmalue ẽ ꝙfa
cit fluxũ mẽſtrui ĩ młierib.⁊ ̊ ẽ ꝓpt nimiã eiꝰ hũectatõʒ et

lubꝛificatõzʒ.q̃ vene matricis faciliꝰa ſanguine acuto fun/

dũt᷑ Et diẽ plateari ꝙ certo exꝑimẽto mẽſtrua ꝓuocat
Mentitur menta ſi ſit depellere lenaa
Ventris lũbꝛicos ſtõachi vermeſqʒ; nociuos

6
.

ðð

Goſ
Ney/
adſe
Ndee
ſeipe
figemn
mrift
Pſupee
tmirni
deoin
Ani

Hic autoꝛ poĩt vnũ docum̃tũ ð menta dicẽs.q; mẽta nõ
dz denoĩari h̊ noĩe mẽta ſi ñ hẽat vim ſtatĩ auferẽdi vᷣmes
vẽtr⁊ ſtõachi. Henta eĩ magne ⁊ foꝛtꝭ ẽ aromaticitatis ?
magne amaritudis.⁊ iõ quẽadmodũ abſinthiũ vᷣmes int᷑/
ficit.ſic ⁊ mẽta.Et dʒ dari decoctio ei ſiẽ ⁊ abſinthij et nõ
ſubᷣa. Aduertẽð tñ qꝛ młtũ calida ẽ ⁊ ſicca ſãguĩeʒ adurẽs
nõ ↄpetit via cibi ĩ regie ſaitatꝭ Bñ tñoↄueĩtvia mediciĩe.qꝛ
ſtõachũ ↄfoꝛtat ⁊ ipᷣm calefac ⁊ ſedat ſingultũ ⁊ digerit.et
ꝓhibʒ vomitũ fleumaticũ ⁊ ſãgnineũ.⁊ ad coitũ ĩcitat ꝓpt᷑
iflatõzʒ q̃ ẽ ĩ ĩa ⁊ hũiditatẽ oꝛtolanã.⁊ ꝓhibʒ ſputũ ſãguis
⁊fert ad moꝛſũ canis rabioſi.⁊ ẽ ppᷣa ad illð.Et ſi fruſta
ipᷣiꝰ ĩ lacte dimittũt᷑nõ caſeat᷑.vt colligit᷑ ex Aui.ij.cañ.c.ð
menta. ll
Cur moꝛitur homo cui ſaluia creſcit in oꝛto
Coõtra vim moꝛtis nõ eſt medicamen in oꝛtis.
Saluia cõfoꝛtat neruos manuũqʒ tremoꝛꝛ
Tollit.et eius ope febꝛis acuta fugtt
Saluia caſtoꝛeũ lauendula pꝛemula vereis
Naſtur.athanaſia ſanãt paralitica membꝛa
Saluna ſaluatrix nature conſiiatrrr·

In h̊ textu autoꝛ pᷣncipalit᷑tria fac. Pꝛĩo innuit magnazʒ
vtilitatẽ ſaluie q̃rẽs ꝑ modũ dubij.Cur hõ moꝛiat᷑ in cuꝰ
oꝛto creſcit ſaluia.Ad h̊ rñdet᷑ i ſcdᷣovᷣſu ſic.ꝙ niła ẽ medi/
cina creſcẽs ĩ oꝛtꝭ q̃ ꝓhibeat moꝛteʒ qᷓ;uis ĩ oꝛtꝭ bñ creſcat

mediciĩa phibẽs putrefactõʒ coꝛꝑis ⁊ hũiditatẽ nat᷑alẽ de/
fendẽes ne cito diſſoluat᷑.Et iſtð ĩnuit Aui.i.j.c.ſingłari di

cẽs.Et ars qͥdẽ ſanitatẽ cuſtodiẽs nõ ẽ ars q a moꝛte ſecu
ros nos faciat.neq; coꝛpꝰab extrinſecꝭ nocumentꝭ muniat

neq; vnũq̊dq; coꝛpꝰad vltimã vite lõgitudinẽ ꝑducat q̃ efft

ſm hoĩeʒ abſolute.ſʒ ð duabo rebo ſecuritatẽ pᷣbet putrefa
ctõis peĩtꝰ phibitõe ⁊ defenſiõe hũiditatꝭ ne cito diſſoluat᷑
Scðo ponit tres effectus ſaluie.q̃ꝝ pᷣmꝰẽ q ſaluia ↄfoꝛtat
J 8 35

neruos. qꝛ exſiccat hũiditates qb ĩpediũt᷑ ⁊ relaxãt᷑ nerui.
ſcdᷣus ẽ ꝙ remouet tremoꝛẽ manuũ.Cubcã cẽ.qꝛ cõfoꝛtat

neruos.vt dictũ ẽ. Jã om̃e ↄfoꝛtãs neruoꝝ tremoꝛẽ remo

net. cũ tremoꝛ cauſet᷑ ex debilitate neruoꝝ. Et ꝓptea ſenes
aliqͥ ⁊ vetule ſpẽalit᷑ iponũt potui ſiue cibo eoꝝ folia ſaluie

Tertiꝰẽ ꝙremouet febꝛẽ acutã.i.ĩpedit eã ne ↄtĩgat.Cui

cã pᷣt eſſe.qꝛ exſiccãdo hũoꝛes ĩpedit eoꝝ putrefactiõeʒ ad
quã poſſet ſeqͥ febꝛis acuta.Et ꝓ maioꝛi noticiaiſciẽdũ eſt
ſaluia eſt calida ⁊ ſicca.⁊ iõ nõ młtum ↄpetit ꝑ ſevia cibi.
Quia tũ ipᷣa ſaluia młtũ ↄfoꝛtat neruos.hoĩes in ſanitate
młtũ vtũt᷑ ſaluia duptr. Pꝛimo qdẽ ↄponẽdo ex ea vinuʒ
ſaluiatũ.q̃ vino hoĩes ĩ latitudie ſanitatꝭ vtũt᷑.ſpẽalit in bn
cipio meſe.⁊ ↄpetit hmõi vinũ paralitic⁊ epilenticꝭ mode
rate ſũptũ.⁊ pᷣcedente purgatõe antecedẽtꝭ medicine. Se

cũdovtũt᷑ ſaluia in ſalſis.nã excitat appetitũ ⁊ ſpẽalit᷑ cum
ſtomachꝰfuerit repletmalis hũoꝛibo crudis ⁊ indigeſtis.
Et eſt duplex ſaluia.ſ.domeſtica.⁊ hʒ lata folia et magna.

Alia eſt q̃ vulgariter nobilis ðꝛ.⁊ hʒ minoꝛa ⁊ ſtrictioꝛa fo

lia. ⁊ apud medicos ðꝛ lilifagus.Tertio enumerat auctoꝛ

ſex res medicinales valẽtes in curatione paralif.Et ðꝛ ꝙ

ſaluia caſtoꝛeũ lauẽdula pꝛemula veris.naſturciũ.et atha

naſia curãt ⁊ ſanãt mẽbꝛa ꝑalitica.i.ꝑaliſi tacta ſiue debili
tata. De ſaluia ãt cauſa pʒ ex dictꝭ.qꝛ vt dictũ ẽ.ſaluia ↄfoꝛ

tat neruos.·qͥ in paraliſi debilitati ſũt.Et etiã qꝛ ſaluia ca/

lida eſt ⁊ ſicca ↄſumit materiã fleumaticã imbibitã neruiſ
ex q̃ fit paraliſis.De caſtoꝛe pʒ.qꝛ caſtoꝛeũ ẽ maxĩe ↄfoꝛta

tiuũ calefactiuũ ⁊ exſiccatiuũ neruoꝝ. Dicit em Auicẽ.ij.
cañ.c.de eo.qð ſubtili⁊ foꝛtiꝰom̃i qð calefacit et exſiccat.

Et poſtea dicit ꝙfert neruis ⁊ calefacit ⁊ↄfert tremoꝛi⁊
ſpaſmo hũido ⁊ ſtupoꝛi ⁊ para liſi. Et poſtea adhuc ſpᷣdit
ꝙ nõ eſt aliqͥd magis iuuatiuũ ventoſitatũ aure q; iᷣm cũ
ex caſtoꝛio accipit᷑ quantuʒ eſt lens vna ⁊ diſſoluit᷑ in oleo
nardino ⁊ diſtillat᷑ in eam. Plures alios effectus habʒ ca
ſtoꝛeũ.quos Aui.narrat loco pᷣalł.Et eſt caſtoꝛeũ teſticu

vetat

emo.

enes
Aoie
noezad
idiic
iach⸗
ſanir

aying

Nltinhe

noct
ne O

tan

geltio.

.

cod⸗

ancce
Eig

n
eNeb.

niad

Mi
peni

„ſk.

icit

nſcen

mot

li
gole⸗
zpzad
i

Cocta facit ruta de pulicibus loca tutna

lus cuiuſdam animalis marini.quod v: caſtoꝛ. Et oleuʒ
De caſtoꝛe etiaʒ multum valet im paraliſi ſicut caſtoꝛeum

poſt euacua tõem materie.quia tũc illam materiam q̃ reſi

dua eſt ↄſumit ⁊ neruos ↄfoꝛtat.De lauendula etiã patet.
qꝛ: ſua aromaticitate ↄfoꝛtat neruos.⁊ ſua calefactõe ↄſu/
mit materiã paraliſis. De pꝛemula veris etiã patet.qꝛ ſua
aromaticitate ⁊ calefactiõe ↄfoꝛtat neruos.Et ðꝛ pꝛemu/⸗

laveris quia ẽ de pᷣmis aromaticis in vere creſcentib. De
naſturcio patʒ. qꝛ naſturciũ ẽ calidum ⁊ ſiccum ſubtiliati/
uũ ⁊ inciſiuum ⁊ reſolutiuum.quare aufert materiã para/

liſis. Et dicit Auicen.ij. cañ.c.de eo qð ↄfert omni mollifi
cationi neruoꝝ.quia calefacit ⁊ educit fleumata 2mundi/

ficat neruos a fleumate. Et ideo ↄſulunt medici vt naſtur

cium in quadrageſima edatur pꝛopterea qꝛ cibi quadra/

geſimales ſunt fleumatici. Et eſt naſturciũ herba cõmu/

nis creſcens in locis frigidiſſimis.ſcilʒ in locis petroſis et
aquoſis vbi ſunt multi fontes. De athanaſia vᷣo que a lio
noie dᷣ tanacetũ. teuthonice tente vel reynuaen. patet. qa

*

iſta herba habet virtutem purgandi fleumata ⁊ ſua calidi

tate exſiccat neruos. Et etiam hʒ virtutẽ purga ndi ᷣmes
ct materiã ex qua generant᷑. Et ideo gallici com muniter
in diebus paſchalibus vtuntur athanaſia frixa cum ouis
ad purgandum fleumata ex piſcibus in quadrageſima ge
nerata ex quibus facile generantur vermes in diſpoſitis.

Et in fine textus autoꝛ ſu bdit ꝙ ſaluia dicitur quaſi ſal
uatrix ndatuer. ́èèB
MNobilis eſt ruta.quia lumina reddit acuta
Auxilio rute vir quippe videbis acnate
RKuta viris coitũ minuit. mulieribꝰ auget
Ruta facit caſtũ.datlumen.et ingerit aſtum

29 4

HNHic ponit autoꝛ q̃ttuoꝛ effect rute Pꝛimꝰẽ ꝙ acuit viſũ
Et ppe ſucc eiꝰvt diẽ Aui.ij.cañ.c.de ea.⁊ pdictũ eſt ibi.

Allea nux ru. Scðᷣa ẽ ꝙruta minuit deſideriũ coeũdivirꝭ⸗

ſʒz i mulieriba auget.Cubcã pᷣt eſſe iſta.qꝛ ruta ſua calidita
te ⁊ exſiccatõe ſꝑma ĩ virꝭ minoꝛat.qð ſubtile ẽ ⁊ aereũ.ſʒ ĩ
mulieribo ſubtiliat ⁊ calefacit.qꝛ ĩ eis ſꝑma ẽ aq̃ſuʒ ⁊ frigi/
dũ.⁊ ̊ eas mag ad coitũ ĩicitat ꝓpt᷑ ſubtiliatõʒ ⁊ caliditatẽ
ſꝑmatꝭ ex ruta. Tertieffect'eiꝰẽ ꝙ ruta facit aſtuciã.i.faci
lẽ apꝛehẽſionẽ ⁊ inuẽtionẽ alicꝰmedij ĩ cã ſubtili.qꝛ ꝓpter
calefactõʒ ⁊ exſiccatõz ſubtiliat ſpũs.⁊ ſic ĩgeniũ clarificat
Quart effect ẽ ꝙ decoctio rute effugat pulices.⁊ ̊ ſi ex ea

irroꝛet᷑ domꝰ.qꝛ interficit eags ſᷣm ꝙcõiter dicũt mediciEt

fßm Aui.ĩ.iiij.trac.iij.c.ð effugatõe pulicũ. QOñ aſꝑgit᷑ do⸗

mus cũ infuſione coloqͥntide ſaliũt pulices⁊ fugiũt.⁊ ſixx

ex decoctõe rubi.Et poſtea ſubdit Aui.Et dixer̃t qͥdã.qñ

ponit᷑ ſäguis hirci ĩ fouea ĩ domo aggregãt᷑ pulices apud

eiũi deinde moꝛiũt᷑.⁊ ſiłr aggregãt᷑ ſuꝑ lignũ linitũ ex adipe
ericij.⁊ fugiũt ex odoꝛe caulis⁊ folioꝝ oleãdri.Et ſᷣm ali/
̊s nihil magꝭ deiectiuũ ẽ pulicũ qᷓ; res foꝛtꝭ odoꝛꝭ.⁊ ;̊ ru/

tavalet.mẽta.mẽtaſtu.lupulꝰ.⁊ ſuꝑ oĩa feces ł vꝛina eque.
Itẽ domirroꝛata ex decoctõe ſemĩs rape occidit pulices

Et ſi fumiget᷑ domꝰex coꝛnu taurino fugiẽt pulices.Pꝛo
captione tñ eaꝝ nihil meliꝰẽ q; impoſitio pauci bõbicis in

leecto.quia in illo aggregantur

De cepis medici nõ cõſentire videntur
Colericis nõ eſſe bonas dicit galienꝰ
Fleumaticis vero mltũ docet eſſe ſalubꝛes
Pꝛeſertim ſtõacho pulcrũqʒ creare coloꝛẽ
Cotritis cepis loca denudata capillis
Sepe fricãs poteris capitis reparare decoꝛẽ

Hic loqͥ? autoꝛ de cepis.⁊ diẽ qnq;. Dꝛimũ ẽ q medici

tyi
ſtibi
Uipin
idita
äßi
cn
lin
fiire
e
Grhe
Uice
cdic

gt deH⸗

irſ

i

doud
N
fmal
15 u
Nhhr
iaes

ſo⸗

Sn.

diſſentiũt de nat᷑a cepax. aliqͥbvidet᷑ ꝙ cepe bõe ſũt flen
maticꝭ.aliqͥ vo ꝙ eis nõ valẽt.ſic foꝛſan Ra.vult.qꝛ dic eas
iij.almã. generaꝛe hũoꝛes ſuꝑfluos ĩ ſtöacho⁊ fleumaticoſ

Scõm ẽ ꝙ Ga.dicit cepas młtũ obeſſe colericꝭ. Cuiꝰcã ẽ.
qꝛvt dicit Aui.ij. cañ.c.de cepe.Cepe ẽ calidũ ĩ tertio.et g̊
nocet calidis.vt ſũt colerici. Tertiũ ẽ qcepe multũ valent
fleumaticꝭ.qꝛ ſunt calide inciſiue ſubtiliatiue abſterſiue ⁊
aꝑitiue.q̃re fleumaticos humoꝛes ⁊ viſcoſos in fleumati/
cis multiplicatos digerũt.incidũt ſubtiliant ⁊ abſtergũt.
Quartũ ẽ ꝙcepe valet ſtomacho.qꝛ mũdificãt ipᷣm a fleu/
matibo⁊ ipᷣm calefaciũt.Etg̊ dic Aui.loco pᷣal.q iſtud qð

ex cepe comedit᷑ꝓpt᷑ ſuã caliditatẽ ↄfoꝛtat ſtomachũ debi/

lem. ⁊ ꝓpt iſtud etiã decoꝛãt coloꝛem faciei.qꝛ nõ ẽ poſſibi/
le coloꝛẽ faciei eſſe viuidũ ſtomacho exiſtente multuʒ fleu/
matico aut repleto malis humoꝛibo crudis ⁊ fleumaticis.

Quintũ ẽ ploca depilata.i.loca pilis hᷣua ta. pilos ſiue cri
nes recuperãt ſi ↄterant᷑ cepe cocte ⁊ exeis fricent᷑ loca de

pilata. ⁊ iſtð veꝝ ẽ qñ depilatio accidit pt᷑ opilatõʒ poꝛoꝝ
⁊ coꝛruptõeʒ materie ſub cute.qꝛ cepe aperiũt poꝛos ⁊ re/
ſoluũt materiã malã q̃ ſub cuteẽ ⁊ bonã ad locũ attrahũt.
Et &̊ fricatio cũ cepis valet ad alopiciã młtũ.vtvult Aui.
ij.cañ.c.alle.⁊.vij.iiij.c.de cura alopicie.Et ꝓpt iſtð infert

text ꝙcapitꝭ decoꝛ poterit reparari ꝑ iſtam fricatõʒ cũ ce/⸗
pis.qꝛ capitꝭ decoꝛ pili ſunt.Pꝛo maioꝛi noticia effectuuʒ

cepaꝝ ſciendũ eſt ꝙcepe excitant coitum.appetitũ puocit.
faciem rubificant.cum melle verrucas eradicãt.ſitim faci

unt.intellectui nocent.qꝛ humoꝛẽ malum groſſum gene/

rant.ſaliuam multiplicant.⁊ ſuccus eaꝝ ↄfert aque deſcẽ

denti in oculũ.⁊ abſtergitviſũ.ſicẽ colligit᷑ ex Aui.ij.cañ.c.

alle. Sciendũ vlter cepe trite cũ melle et aceto cõferũt
moꝛſui canis rabidi.⁊ ̊ dam ſuꝑaddunt textui pᷣcedenti
iſtos duosvᷣſus. Appoſitas ꝑhibent moꝛſus curare cani/
nos. Si trite cũ melle pus fuerit et aceto. Et de iſto etiaʒ

opus dictũ eſt ibi Allea nuxruta.

poſitũ puocãdo ſternutatõʒ
naribappopleticoꝝ. Per ſternutatõʒ ãt expellũt᷑ nocumẽ/
ta cerebꝛi. ⁊ ſiłr ſemẽ ſinap⸗ ſua caliditate ſubtiliat flteuma
ta. ⁊ diſſoluit illa qᷓ opilãt meat cerebꝛi ex q̊ʒ opilatõe ſe eft
appoplexia. Et ſic relinqͥt ꝙ ſemẽ ſinapꝭ ẽ valde ĩciſiuũ fleu

ex fumo epᷣmes venenoſi.
Crapula diſcutitur capitis doloꝛ atqʒ grauedo
urpuream dicũt violam curare caducos

Eſt modicũ granũ ſiccũ calidũqʒ ſinapis

Dürlacnimaospurgaten capur. tollt; venenn

Hic autoꝛ duo fac̃. Pꝛĩo ponit ↄplexionẽ ipᷣ gni ſinapis
dicẽs ꝙ nũ ſinapꝭ ẽ modicũ gᷣnũ calidũ ⁊ ſiccũ.qð 3e. 6.
q ẽ calidũ ⁊ ſiccũvſq; ad q̃rtũ gdũ.ſᷣm Aui.ij.cañ.c.ð ſina
pi. Scõdo ponit tres ꝓpꝛietates ſiue effectꝰãni ſinapꝭ. Pꝛi/
mus effect ꝙmonuet lacrias.Cuiꝰcã ẽ.qꝛ ſua caliditate
nimia ſubtiliat: diſſoluit hũiditates cerebꝛi.ex qbo tũc ꝓpr
eaꝝ fluxũ pueniũt lacrie. Scds effect? ſemĩs ſin ap eſt · ꝓ
expurgat caput.i.cerebꝝ mũdificãdoꝛ abſtergẽdo huũidi/

*

tates fieumaticas a capite. Expurgat etiã caput naribo im

—

3 ſua moꝛdicatõe.⁊ iõ imponit᷑

matis ⁊ ↄſũptiuũ ⁊ mũdificatiuũ.Tertieffectꝰẽ tollit ve/
nenũ. Et iſtðᷣ ↄcoꝛdat cũ dicto Auic.loco pᷣal.ſcz ꝙ fugiũt

Hic ponũt᷑ tres ppetates ſiue effect'viole. Pꝛim effect?

Z ꝙviola hʒ ꝓppetatẽ ſedãdi ebꝛietatẽ. Cuſcã pᷣt eẽ.qꝛ vio/

la odoꝛẽ hʒ tꝑatũ atʒ ſuanẽ.⁊ tal maxiĩe Sofoꝛtatiuꝰcerebꝛi

Foꝛte ei cerebꝝ ñ patit᷑ cito ebꝛietatẽ.ſʒ debile. Et etiã vio
laé frigida. q̃re cerebꝝ infrigidat. ⁊ ſic ineptiſicat ipᷣm ad
recipiẽdũ fumũ calidũ. Scds effecteiusẽ qpviola ẽ ſeda
tiua doloꝛ capiti atq; grauedis Et iſtð ẽveꝝ de doloꝛe ca
pitis ex calida cauſa. vt vult Auiẽ. ij. cañ.c.de viola. et ſilr
Ra. iij. almã. et Me. Et ro eſt. qꝛ viola eſt frigida.⁊ ſic re/
pugnat cauſe calide. Tertieſt ꝙ viola ðꝛ curare caducos

—

6 id . epilẽticos Et ð notãter ĩ textu. dicũt. qꝛ cões autoꝛes
nõ attribuũt iſtũ effectũ viole Et q̊ ſi iſte effectꝰ ↄueniatvio

chenn le. cauſa eiꝰpᷣt eſſe.qꝛ ꝓpt᷑ aromaticitatẽ viole cerebꝝↄfoꝛta
. tur. q̃ exiſtente foꝛti a modicꝭ nocumẽt nõ ledit᷑.⁊ ꝑ ↄñs eẽ
Reapis nõ incurrit epilẽſia.q ðꝛ parua appoplexia ex opilatiõe ner
uoxꝝ ſenſatinoroſtringens l
Hez ſ De vꝛtica ,⸗ 8G
nnn Egris dat ſomnũ.vomitũ quoqʒ tollit ad vſũ.
i⸗ Copeſſit tuſſim veterẽ.coliciſqʒ medetur
* NPellit pulmonis frigus ventriſq; tumoꝛem
ſotin Omnibus et moꝛbis ſubueniet articuloꝛ
L D =g ⸗ . 2
r Hic ponũt ſeptem effectꝰ vꝛtice. Quoꝝ pᷣmꝰeſt q vꝛtica
— dat egris ſomnũ.qꝛ eſt ſubtiliatiua ⁊ inciſiua ⁊ abſterſiua
“ feumatis Sor üsuparam grauantiũ ⁊ ſomnũ im
are pedientiũ. Scdᷣus effect? eiꝰeſt.ꝙ tollit vomitũ ⁊ vſum vo
cinife mitꝰ Etrõ ẽ. qꝛvomitꝰ⁊ nauſea młtũ accidunt ex humoꝛe
Rdex. viſcoſo. cuiꝰvꝛtica ẽ ĩciſiua.Tertiꝰ ẽ ꝙ vꝛtica ſedat tuſſim
i 4 antiqua et marie mel in q̊ tꝑata fuerĩt ſemĩa vꝛtice.qꝛ vꝛti
Hi ca de pectoꝛe fleuma expellitviſcoſuʒ.ſm Ra.iij.almã.Et
ſiłr eiꝰſemĩa cũ maxie ſint ĩciſiua abſterſiua ⁊ ſubtiliatiua
Go. Et dicit Aui.ij.cañ.c.de vꝛtica.qꝙ cuzʒ bibit᷑ cum aã oꝛdei
geode mũdificat pectꝰ⁊ qũ decoquũt᷑ folia eiꝰ in aq̃ oꝛdei educit
hũoꝛes groſſos qͥ ſũt in pectoꝛe ſʒ eꝰſemẽ eſt foꝛtꝰQuar/
meeſe tus ẽ epouenit colicꝭ.i.colicã patiẽtibo.qꝛ vꝛtica ẽ inciſiua
e ſubtiliatiua reſolutiua ⁊ abſterſiua hũiditatis fleumatice
ste aut vẽtoſitatꝭ groſſe.ex qͥb ꝓuenit colica płimũ.⁊ ẽ colica
aiin- egritnudo doloꝛoſa ĩ inteſtio dicto colon.ſic iliaca egritu/
int do doloꝛoſa inteſtino dicto ylion.Quintẽ ꝙ vꝛtica pel/
ed lit frig pulmonis.⁊ h ꝓpt᷑ ſui caliditatẽ. Sext᷑ eſt ꝙ vꝛtica
voletaa. eſt ſedatiua tumoꝛis vẽtris.quia reſolutiua eſt vẽtoſitatis
ei ex qua vt plurimũ fit tumoꝛ ventris. Septimꝰẽ ꝙ vꝛtica
ſer⸗ ſubuenit doloꝛibo articuloꝝ. id eſt.iuncturaꝝ. ſicut arteti

cea cc ſciatice et podagre.Et h̊ verum eſt quando pꝛoueniunt

.

a materia frigida fleumatica groſſa. Cuicã ẽ. qꝛ vꝛtica eſt

calefactiua iciſiua ſubtiliatiua materie fleumatice groſſe.
Etꝓpf iſtos effect pſᷣm Aui.ij.cañ.c.ð vꝛtica excitat coitum
ꝓpe ſemẽ eiꝰcũ vino.⁊ aꝑit oꝛificiũ matricꝭ.⁊ ſoluẽdo edu
cit fleuma ⁊ hũoꝛẽ crudũ ſua abſterſiõe ⁊ ñ cũ vᷣtute ſoluti

ua q̃ ſit ĩ ip̃a. Ne tñ aliqͥs ĩ gutture exvꝛtica aut eiꝰ ſemĩele

dat᷑ bonũ ẽ ꝙ pꝰeius ſũptõʒ bibat᷑ aliqͥd ð oleo roſaceo Et
ſeiss Alida i pᷣncipio tertij ãc'.⁊ ſicca ĩ ſcdᷣo.ſᷣm Auic̃.
oco p̃all. S=

Aſopus eſt herba purgans a pectoꝛe fleuma

Ao pulmonis opus cũ melle coquatur yſopꝰ

Vultibꝰ eximiũ fertur reparare coloꝛem .

Hic ponũt᷑ effectꝰ yſopi.Quoꝝ hᷣmꝰẽ ꝙ yſopus purgat
fleuma a pectoꝛe. Cuiꝰcã ẽ.qꝛ yſopꝰ ẽ herba calida et ſicoea
in tertio.multũ abſterſiua.diſſolutiua ⁊ ↄſũptiua hũidita
tis fleumatice.⁊ hʒ reſpectũ ſingularẽ ſuꝑ ꝑtes pectoꝛis.?

ꝓpterea vſop ꝓpꝛijſſime ðꝛ purgare fleuma a pectoꝛe. Se/

cũcdeffectꝰeſt ꝙetiã valet ad purgãdũ pulmonẽ a fleuma/

te.eadem de cã.Etꝓpꝛie ſi coquat᷑ cũ melle.qꝛ mel etiaʒ eſt

abſterſiuũ⁊ abſterſiõe mellis augmẽtat᷑ abſterſio yſopiEt
ſiſtò idẽ vult Aui.ij.cañ.c.de yſopo.dicẽs ꝙ vſopꝰofert pe/⸗

ctoꝛi⁊ pulmoni patientibo adiſnia ĩ tuſſi antiqᷓ.⁊ eiꝰdecoc/⸗
tio cũ ficuba⁊ melle ſiłr. Certiꝰeffectꝰt ꝙfacit bonũ coloꝛẽ

faciei. Et iſtud etiã vult Aui.loco pᷣ̃alł.dicens ꝙ eius po

tus efficit coloꝛem bonũ.Et ꝓpr iſtos effectꝰ ſoluẽdo edu/
cit fleuma ⁊ vermes.vt vult Aui.ibidẽ.Et ſᷣm Platearium
vinũ decoctionis eius matricẽ mũdificat a ſuꝑfluis hũo/
riba⁊ abſtergit. H
De cerifolio.

Appoſitũ cancris tritũ cũ melle medeturr

Cũuũ vino potũ poterit ſeparare doloꝛꝛm

Sebe ſolet vomitũ ventrẽqʒ tenereſolutũ.

—

tciüß
codè
egl
rn
dinmmy
Vini
Mite
lexyt

ſtrua
nelli⸗
fyl
ſ
Ffi

4
Pi
lch
diä
di
radit
itſto
gꝛvin
use
iere
kecä
delci
ipt
ſtoo
cla

ienc
Foſſe
Atum
oedu
at
ſoniele
ceok

Autn
ſſoy

vungt

Iſ
conis
ee
Kaunna⸗/

Nd

t
ſonde
Decoel

colod4

us pe
o ech⸗
Gun
hio⸗

Hic ponũt᷑ tres effectꝰcerifolij.Pꝛimꝰc ꝙ cerifoliũ tritũ
cũ melle ⁊ ſuꝑpoſitũ cãcro curat ipᷣm.Et iſtò idẽ dic Piꝗ.
c.ð cerifolio.Et ẽ cãcer apoſtema melãcolicũ coꝛrodẽs ꝑ
tes coꝛꝑis tã carnoſas qᷓ; neruoſas.Et ðᷣꝛ cancer qꝛ ꝓcedᷣe
viðꝛvt cãcri.Scõs effect ẽ cerifoliũ bibitũ cũ vino ab/
ſcindit doloꝛẽ vẽtrꝭ.Cuiꝰcã ẽ.qꝛvẽtrꝭ inflatõʒ ð groſſa ven
toſitate ex qᷓ ꝓueĩt.doloꝛẽ mitigat.cũ ſtõachivẽtoſita tez et
oĩm viſceꝝ ſoluit ⁊ opilatiõeʒ aperit.⁊ ad ̊ etiã coadiuuat
vinũ.Tertieffeciꝰẽ ꝙ cerifoliũ ceda tvomitũ ⁊ fluxũ vẽtrꝭ
Cuiꝰcã c.qꝛ cũ cerifoliũ calidũ ẽ ĩ tertio qdu ⁊ ſiccũ ĩ ſcõo

materiã illã digerit ⁊ exſiccat.exq pueĩtvomit Etiſtð ma
xieveꝝ ẽ qñ vomit aut ſolutio vẽtr ꝓueniũt a materia fri⸗
gida fleumatica. Et pᷣter iſtos effect puocat vꝛinã ⁊ men/

ſtrua ⁊ ſoluit doloꝛẽ laterꝭ.renũ.⁊velice.⁊ pᷣcipue datũ cũ
mellicaaattstss
Enula campana reddit ꝑꝛecoꝛdia ſana
Cũ ſucco rute ſi ſuccus ſumitur huius

Hic ponũt duo effecsenule cipane Quoꝝ pmoẽenn

la cãpana ↄfoꝛtat pᷣcoꝛdia.i oꝛificiũ ſtöachi. q ð ꝓpᷣe pᷣcoꝛ/⸗
diũ ðꝛ ſiue mẽbꝛa ſpũalia.i.mẽbꝛa ãhelitꝰ.q̃ vicina ſũt coꝛ

di. et ſpẽalit radix eiꝰ & ãt ↄfoꝛtet oꝛificiũ ſtõachi pʒ.qꝛ cũ

radixenule ſit odoꝛifera ↄfoꝛtat mẽbꝛa neruoſa.oꝛificium
ãt ſtöachi mẽbꝝ neruoſũ ẽ. ãt ↄfoꝛtet mẽbꝛa ſpũalia pʒ
qꝛ vinũ ſctm̃ ex euula qᷣ vocat᷑ vinũ enulatũ mũdificat pe
tus⁊ pulmonẽ?.vtvult Aui.ij.cañ.c.ð enula.Et enula etiẽ
ſům ipᷣm ibidẽ deglutita cũ melle adiuuat ad expuendũ.et
v ex eis q letificãt ⁊ ↄfoꝛtãt coꝛ. Scðs effect ẽ ꝙ ſuccenu/
le cũ ſucco rute maxĩevalʒ ruptꝭ.i.patiẽtibo rupturam ſiue
deſcẽſũ inteſtĩoꝝ ad burſã teſticuloꝝ.⁊ h̊ maxie qñ rupf̃a
ẽꝓpt᷑ vẽtoſitatẽ.qꝛ illa diſſoluũt ſuccꝰrute ⁊ enule.Et pᷣter
iſtos effect?enula bõn ẽ ſtõacho mał hũoꝛib repleto⁊ aꝑit
opilatões epatis⁊ ſplenis.vtvult Ra.iij.almã.Et contert

omnibus leſionibus et doloꝛibus frigidis ⁊ commotoib⸗
ventoſitatum et inflationis.ſᷣm Auicen.loco p̃all.
Depuleggſĩoooos.
Cũ vino coleram nigram potata repellit
Sic dicũt veterẽ ſumptũ curare podagra

Hic ponüũt duo effect pulegij. Quoꝝ pmoẽ pule iũ et
pncipalit᷑ aq̃ e ſũpta cũ vino purgat colerã nigrã. Scðs

eſt ꝙ pulegiũ hʒ ꝓpꝛietatẽ curadi podagrã veterẽ.exq̊ habet

ꝓpꝛietatẽ liq̃faciendi ⁊ diſſoluẽdi fleuma exq̃ podagra ſe/
piꝰgenerari ſolet. Et circa iſtud ẽ notandũ qꝓvt dicit Pla.
pulegiũ ẽcalidũ ⁊ ſiccũ in tertio gradu.ſubtilẽ hʒ ſubſtan
tiã. virtuteʒ hʒ ↄfoꝛtatiuam ex aromaticitate.a peritiuã ex
ſubᷣa ⁊ qualitatib.attractiuã ex ignea ſuba vel nata ↄſum
ptiuam ex caloꝛe ⁊ ſiccitate.Et ſolum vinũ decoctõis eius
yalet doloꝛem ſtomachi inteſtinoꝝ ex frigiditate vkr vẽ
toſitatte. ð
.V Deoe naſturcio
Mus ſucco crines retinere fluentes
Zillitus aſſeritur dẽtiſqʒ curare doloꝛẽ

Et ſquamas ſucc ſanat cũ melle perunctꝰ

Hic ponũt tres effectꝰnaſturcij. Quoꝝ pᷣmus ẽ ꝙ naſtur

cium hʒ ꝓpꝛietatẽ retinendi crines deſtuentes. ⁊ H ſi caput

vngar cuᷣͦ ſucco ei. vel ſi aq vel ſuccꝰeibibat᷑ ⁊ hũc effectũ
tãgit Aui.ij.cañ.c. de naſturcio dicẽs. Retinet capillos ca
pitis cadẽtes bibitũ ⁊ linitũ. Scðᷣus eidꝰeffectꝰ eſt ꝙ curat
doloꝛẽ dentiũ.⁊ ̊ maxĩe excauſa frigida.qꝛ naſturciũ eſt
inciſiuũ reſolutiuũ ⁊ calefactiuũ.vt patuit pꝰ ibi.Cur mo
rit᷑ hõ. Tertieffectus ei ꝙ ſucceiꝰ habet ꝓpꝛietatẽ curãdi
ſquamas pelli adhberentes.qñ ſu mit᷑ cũ melle.⁊ ex eo linit
loc. ⁊ cauſa eſt qꝛ tales ſquame generãt᷑ ex feumate ſalſo.
Naſturciũ aũt. vt pdictũ ẽ om̃e ſieuma purgatet ꝑĩtus

fſutm
ſione
1549
(ctini
cäme
ment
mMmeſti

Y
ne
Afd
Datinr
Clter⸗
Lula
doni
ecitat
vinn en
iſcien
Ete
deco
fiigic
mur

ſumptũ ꝓhibet cãʒ ſquamaꝝ.⁊ ab exteriꝰ linitũ.ſua abſter

—RM ſione eas abſtergit.⁊ maxie cũ melle.qꝛ h̊ etiã abſterſiuũ ẽ.
4 ⁊ ſic iuuat abſterſionẽ naſturcij.⁊ pᷣter iſtos effectꝰnaſtur⸗
S ciũ exſiccat putredinẽ vacuitatis vẽtri.mũdificat pulmo/
c 6.:2 ↄfert aſmati.⁊ in medicinis aſmatis ponit᷑ ꝓprt᷑ illð q̃d
R eſt in ipᷣo de inciſione ⁊ ſubtiliatiõe.calefacit ſtomachũ et
epar ⁊ ↄfert groſſiciei ſplenis.⁊ ꝓpꝛie qñ ex eo fit emplaſtꝝ
gpriegin cũ melle ⁊ facit euomere colerã.⁊ educit eam ſolutõe.aug/
bige mentũ efficit in coitu.⁊ ſoluendo educitvermes.⁊ ꝓuocat
riaſdqore mſtrua vt vult Aui.ij. cañ. loco pall. rer
ocnn —;—— De celidoniia.
rderſe Cecatis pullis hac lumina mater yrũdo
ita ⸗linius vt ſcribit. quãuis ſint eruta reddit.
uft / Hic ponit᷑ vnũ notabile decelidonia.Et eſt ꝙ qũ pulli
e vrũdinis excecati fuerĩt tũc mater affert celidoniã et cum
n ea fricat oculos pulli excecati.⁊ ſic viſus reſtituit᷑. Et ꝑ H̊

dat innuere autoꝛ ꝙ celidonia marxie ↄfoꝛtat viſũ. Et iſtõ
etiã manifeſte pʒ.qꝛ ĩ medicinis valẽtiboõ debilitatẽ viſus

H cõiter ponit᷑. Et ẽ celidonia herba nota glaucũ hñũs ſuccũ
LCLaauſa ãt ꝗre ipſi vrũdini data eſt virtcognoſcendi celi /
nne⸗ doniã płꝰq; alijs auibopᷣt eſſe iſta.qꝛ pulli yrũdinis ſepiui

cecitatẽ patiunt᷑ q;ᷓ pulli aliarũ auiũ.qꝛ feces yrũdinũ hñt
vim excecatiuã oculoꝝ ⁊ ſepꝰ patiunt᷑ a fecib matrũ. Et

gig ẽ ſciendũ ꝙ ſᷣm Pla.celidonia ẽ calida ⁊ ſicca ĩ tertio ẽdu
bſin Et exqualitatibo ſuis ⁊ ſuba babet virtutem diſſoluendi
hücm conſumenadi et attrabendi. Et radices eius trite ⁊ in vino
tchplied decocte valent ad purgandũ caput ⁊ vuulam ab humoꝛe
cigen frigido⁊ humido.ſi patiens fumũ per os recipiat ⁊ poſtea
n mumegre e lre
ing Auribus infuſus vermes ſuccus necat e?
er Coꝛtex verrucas in aceto cocta reſoluit·

Somon ſuccus flos partus deſtruit einus.

Hic autoꝛ tria diẽ ðᷣ ſalice.Pꝛimũ ẽ ꝙſuccꝰſalicꝭ auri in

ſus int᷑ficit ᷣmes aurꝭ.⁊ iſtð pᷣt ↄueĩre ꝓpt᷑ ſtipticitatẽ ⁊ ex/
ſiccatõʒz eiꝰ Etẽ h ſciẽdũ ꝙſᷣm Aui.ij.cañ.c.ð ſalice. Nõ ẽ
aliud mag vtiliſſimũ q; ſnccſolioꝝ eiꝰĩ cura ſaniei qᷓ cur⸗/
rit exaure. Scdðᷣm eſt coꝛtex ſalicꝭͥ.i.extrema ꝑs eiꝰ ĩ ace/
to decocta reſoluit verrucas. Aui.vᷣo loco pᷣal.diẽ ꝙ eiꝰ ci

nis eradicat verrucas linitus cũ aceto.⁊ iſtðᷣ ẽ ꝓpt᷑ vehemẽ
tẽ exſiccatõz cinerꝭ eiꝰ. Pꝛo deletione tñ verrucaꝝ.nõ ẽ ali
q̊d magꝭ abſcindẽs verrucas q;ᷓ fricatio poꝛtulace ſuꝑ ver
rucas. ⁊ facit ̊ poꝛtulaca ſuiꝓpꝛietate⁊ nõ q̃litate ᷑ᷣm Aui.
ij. cã.c.ðᷣ poꝛtulaca.Tertiũ ẽ ꝙ flos ſalicꝭ ⁊ ſuccꝰ pomoꝝ.i.

fructuũ einocẽt partui.qꝛ ꝓpt᷑ ſtipticitatẽ ⁊ exſiccatõʒ coꝝ
reddũt ꝑtũ difficilẽ. ⸗ ””

Tonfoꝛtare crocus dicatur letificando

Aꝛbꝛaqʒ defecta cõfoꝛtat epar reparãdo

Hiꝛ/c ponũt᷑ aliqᷓ iuuamẽta croci.Quoꝝ pᷣmũ ẽ ꝙ crocus
ↄfoꝛtat coꝛpꝰhũanũ letificãdo. Et circa iſt ẽ ſciẽdum

crocꝰtantã pꝛietatẽ hʒ letificandi ꝙ datꝰ in maioꝛi qntita
te qᷓ; debeat interficit letificãdo ſiue ridendo. Uñ dic Aui.

ij.cañ. c. ð croco. Cres aurei de ipᷣo interſiciũt letificãdo.
Et ẽ aureũ pondꝰdꝛagma vniꝰ et ſenis. Scom ẽꝙ croc⸗
ↄfoꝛtat mẽbꝛa defecta ⁊ pncipaliter coꝛ.Cõfoꝛtat etiã ſto/

machũ ꝓpt᷑ ſuã ſtipticitatẽ ⁊ caliditateʒ. Et ꝓpt᷑ eãdem cãm

etiã reparat epar. ⁊ maxĩe ꝓpt ſtipticitatẽ.qᷓ nõ ꝑmittit diſ /
ſolui epar. Nimiꝰtñ vſus eiꝰinducit nauſeã ⁊ deijcit appeti
tũ. Et iſtud innuit Aui.loco pᷣal.dicẽs. Ipᷣe facit nauſeaz
7 deüjcit appetitũ. ꝓpterea ꝙ appoſit eſt acetoſitati qᷓ ẽ ĩ ſto/
macho ex qua ẽ appetitus.Et pꝛeter iſtos effectus ẽ facieZs
ſõuũ ⁊ obtenebꝛãs ſẽſus ⁊ cũ bibit᷑ ĩ vino ĩebꝛiat.abſter git
vriſũ.⁊ phibʒ fluxũ ad ipᷣm.fac ãhelitũ facilẽ.⁊ↄfoꝛtat ĩtfa

ahelitꝰ.excitat coitũ.⁊ ꝓuocatvꝛinã.vt vult Aui.lo.pall.

.

.
v

te

a
WVr

Hi

neſolo
rſccci
ſrotie
ſowmad
dlſſo
Aui
apperi
(gs
tg
euco
bach
nchi
dered.
foꝛte
daf

90,.

aurtin
teter
e
ccr⸗
ckinn
diegee
peſehen
an nitl
leeſinne

ſebn .
Ppome

toz

N
igeroen
Gitung
niini
edri
aiſcin
N*
ctiäft

gemcen

bienend

cta

tenſ
ſin
iſices
ntitis⸗
ii

Doepo:ro RH
Beddit fecundas permanſum ſepe puellas
Iſto ſtillantem poteris retinere cruoꝛem

Hic ponũt᷑ duo iuuam̃ta poꝛri.Pꝛimũ ẽ q; poꝛrũ ꝑman
ſum.i.ꝑ comeſtõʒ eiꝰ.reddit puellas ſepe fecũdas.uiꝰ rõ
pᷣt eſſe.qꝛ ſᷣm Aui.ij.cañ.c.de poꝛro.ↄlert coartatiõi matri
cis ⁊ duriciei q̃ ẽ in ipᷣa.q̃ pñt eſſe ĩpedim̃ta ↄceptõis. Se
cũdũ ẽ ꝙ poꝛrũ abſcidit fluxũ ſãguĩs nariũ Idẽ vult Aui.
loco pᷣal.Et płes alij effecteiꝰdicti ſũt pibiAllea nuxru.

Oð piper eſt nigrũ nõ eſt diſſoluere pigrũ
leumata purgabit digeſtiuãqʒ iuuabit
eucopiper ſtomacho pdeſt tuſſiqʒ doloꝛi
Vtile pꝛeueniet motũ febꝛiſqʒ rigoꝛem.

NHic ponũt᷑ młta iuuamẽta piperꝭ.⁊ pmo tria piper?ꝭ ni
gri. Quoꝝ pmũ ẽ ꝙ piper nigꝝ nõ ẽ pigꝝ ĩ diſſolnẽdo.i.
reſoluẽdo ꝓpt foꝛtẽ er caliditatẽ ⁊ ſiccitatẽ. Eſt em̃ calidũ
⁊ ſiccũ ĩ q̃rto. Scðm ẽ ꝙ purgat fleumata.qꝛ attrahit exĩ
terioꝛi coꝛꝑe fleuma ⁊ ipᷣm ↄſumit.ſilr fleuma ĩ pectoꝛe et
ſtomacho inuiſcatũ remouet.ipᷣm calefaciẽdo ſubtiliãdo
⁊ diſſoluẽdo.Tertiũ ẽ q iuuamẽtũ digeſtiue.Et iſtð ptz
EAui.ij.cañ.c.de pipere.dicẽtẽ.ꝙ piper ẽ digeſtiuũ faciẽs
appetitũ.Et iſtð maxĩe ĩtelligẽdũ de pipere lõgo.qð ẽ ma /

gis ↄueniẽs digeſtiõi crudoꝝ hũoꝝ qᷓ; albũ vel nigꝝ.vt te

ſtat᷑ Gał.iiij.de regĩe ſaitatꝭ.c.vij. Scðo poĩt.v.iuuam̃ta
leucopiperꝭ.i.piꝑis albi.q̃ꝝ pmuʒ ẽ ꝙ piper albũ cõfoꝛtat
ſtõachũ.⁊ iſtðᷣ pʒ ꝑ Gał.loco pᷣalł.dicẽtẽ ꝙ ↄfoꝛtans ſto/

machũ ſuꝑ alia duo pipera.Et idẽ vult Aui.ij.cañ.c.ð pi/

pere dicẽs. Et albũ magꝭ ↄueniẽs ẽ ſtõachoꝛ vehementi
ↄfoꝛtat. Scðm ẽ ꝙ piper ↄfert tuſſi maxime ex mat᷑ia fri /
gida fleumatica.qꝛ illã calefacit diſſoluit ⁊ incidit.Et us

vult Aui.loco pᷣal.dicẽs cañ admiſtrat᷑ piꝑ ĩ electuarijs ẽ

ↄuenies tuſſi ⁊ doloꝛibs pectoꝛis.Tertiũ ẽ piꝑ albũ cõue/
nit doloꝛi. ⁊ pt iſtᷣ intelligi de doloꝛib pecto?.ſicẽ ex Aui.
allegatũ ẽ. vel de doloꝛeventoſo.Tali eĩ ↄueiĩt om̃e piper.
qꝛ om̃e piper ſui vẽtoſitate carminatiuũ ẽ vẽtoſitatũ.et ſic

educitvẽtoſita tes.Aui.vᷣo loco pᷣal.dicit piꝑalbũ ⁊ ſixrlõ

gũ ↄuenire in doloꝛevẽtrꝭ pũgitiuo ſi bibat᷑ cũ melle ⁊ fo
lijs lauri recẽtibo.Quartũ ẽ ꝙvtiliter pᷣt puenirel motũ fe

bꝛis.i.acceſſiõem ſiue paroxiſmũ febꝛis.⁊ h̊ febꝛis frigide.

qꝛ in tali piꝑ aliq̊ mõ materiã calefacit ⁊ digerit. Quintũ
ẽ piper albũ valet ĩ rigoꝛe febꝛiũ.Cuiꝰ cã c᷑.qꝛ piper ſua ca
liditate ↄfoꝛtat neruos ⁊ materiam ſparſã ſuꝑ eosↄſumit
Et Aui.dicit ꝙ fricãdo fit inunctio ex ipᷣo cũ vnguento et
ↄfert rigoꝛi.Et iſta iunamẽta qnq; etiã pñt ↄuenire alijs

generiby pipeꝝ. vt ex Aui.loco pᷣal.pʒ. Et pᷣter iſtos effect·
piper calefacit neruos lacertos adeo ꝙ ĩ 65 non ẽ aliud ei
par. mũdificat pulmonẽ. ꝓuocatvꝛinaʒ paucũ de ipo.ſed

młtũ de ipᷣo ſoluitventrẽ.vt colligit᷑ ex Aui.loco pᷣalł.Et

circa iſtð ſciẽdũ ẽ ꝙ triplex ẽ piꝑ.ſcʒ piꝑ albñ.qð ðꝛ leuco/
piper. piꝑ lõgũ qͥd ðꝛ macropiꝑ.⁊ piꝑ nigꝝ q̃ͥd ö melano/
piper. Albũ ðꝛ qᷣd ẽ viride młtũ hũidũ.Et qñ illð ẽ deſic/
catuʒz aliãntulũ ita ꝙ apparet qᷓdã diſcontinuatio int᷑ eius

maturatũ tũc ðꝛ piper nigrũ.

Et mox poſt eſcam doꝛmire nimiſq; moueri

Iſta grauare ſolent auditus ebꝛietaſqʒ;

Hic tangũt᷑ tria gra uedinẽ auditꝰ inducentia. Pꝛimuz

eſt ĩmediat ſomnꝰpꝰcibũ ſumptũ.⁊ h vſq; ad repletõʒ Cu

ius cã pᷣt eſſe iſta.qꝛ ſomnꝰ ĩmediate pꝰᷣcibũ ſumptũ fac in

digeſtõem ciboꝝ.cibi ãt indigeſti groſſos ac indigeſtos ſu

mos ꝓcreãt.qͥ ſua groſſicie meatauditꝰ opilãt.⁊ etiã ſpũs
auditõis ingroſſant ⁊ ꝑturbãt. Scom eſt nimiꝰ motꝰ poſt

ꝑtes .nõ tñ ſit ꝑfecte maturatũ ðꝛ piper lõgũ.ſʒ qñ ẽ ꝑfecte

eriet
ücöne⸗
ex A.
epiper.
niͦetſie
W
Mletſ⸗
remotäfe
nis ſ
. Ounri
Piperura
coo)l

pgbennt

enirei
ſvoeſt
riolint
deiho⸗&
dS.
öͤrleng
tnnthnn
oideſ⸗
4o ras
ſiien

olen
P

ie Pen
l;
ihe
liſnen
etüihis
poel

cibũ ſumptũ. ꝗ: talis etiã impedit digeſtõʒ ⁊ clauſionẽ de/
bitã oꝛificij ſtõachi.Aliqͥ tñ textꝰloco nimis hñt minus.et

tũc ſenſus ẽ nullꝰmotꝰpoſt cibũ ſũptũ etiã guat auditũ.

—

Euiꝰ rõ c.qꝛ tũc oꝛificiũ ſtõachi nõ ita facile claudit᷑ ſicut

p paucã deambulatõʒ. q̃ cibi deſcẽdũt ad fũdũ ſtöachi Jã

ſtöacho nõ exiſtẽte clauſo fumi młti aſcẽdũt ad caput gra

„ —

uãtes auditũ.Tertiũ ẽ ebꝛietas.qꝛ ex ebꝛietate pcreant᷑ fu

mi młti ⁊ vapoꝛes qͥ aſcẽdũt ad caput ⁊ ad oꝛganũ auditx.

ſpm̃ eiꝰ ꝑturbãtes ⁊ auditũ guãtes.⁊ nõ ſolũ ebꝛietas indu

cit nocumentũ auditui.ſʒ etiã viſui.Et om̃ibo ſenſibꝓpter
eandẽ cãm.vt etiã pus dictũ ẽ.Aui.vᷣo.iiij.in.c.ij.de ↄſer
natiõe ſanitatꝭ auris etiã dat tria nocẽtia auribo.? dicit. et
ex eis qͥdẽ q̃ nocẽt auri ⁊ reliqͥs ſenſibo ſũt faſtidiũ ⁊ reple/

tio ⁊ ppꝛie ſomnꝰſuꝑ repletõnem. Etẽ ſciendũ ꝙ aliqͥ textꝰ

adhuc hñt iſtũ verſũ ↄtinentẽ adhuc alia inducẽtia graue
dinẽ audit.⁊ eſt iſte. Galnea ſol vomitꝰaffert repletio cla/

moꝛ.qꝛ iſta inducũt etiã grauedinẽ auditꝰ.maxime tamen

res ⁊ ſpũs ex q̃ ↄmotõe eti

tinnitũ.qꝛ dicit Aui.iiij.in.c.de cura tinnitus Opoꝛtet vt
om̃es iſte vitent ſolem ⁊ balneũ laboꝛioſum ⁊ vomitum et
clamoꝛẽ ⁊ repletõem. MMẽ

letus lõga fames.vomitꝰ. percuſſio. caſus.

Ebuetas. frigus.tinnitum cauſat in aure.

Hic tãgũt᷑ ſeptẽ inducẽtia tinnitũ ĩ aure.i.ſonum quem
hõ videt᷑ audire exterꝰ.Quoꝝ pmũ ẽ met.et ſm alios mo
tus. Cauſa ẽ de metu.qꝛ in metu ſpũs ⁊ hũoꝛes mouẽtur
ad interioꝛa.ſ.vᷣſus coꝛ ſubito.ex q̊ motu facile motꝰgene/
rat᷑ vẽtoſitas.q̃ penetrãdo ad oꝛganuʒ auditꝰ tinnitũ cau/

ſat. De motu etiã pʒ.qꝛ ex motu coꝛꝑali etiã ↄmouẽt᷑ hũo/

*

ã generat᷑ vẽtoſitas facile q̃ veni
ens ad aures tinitũ cauſat.qꝛ tinitꝰcauſe atptaliqunã ↄmo
tõeʒ vapoꝝ aut vẽtoſitatꝭ circa oꝛganũ auditꝰcõmouentiũ
acꝛẽ ↄnatalẽ ĩ oꝛgano audix exiſtẽtẽ. Scðm ẽ lõga ſames.

Etrõnẽ ſubiũgit Aui.iiij.in. c.ix. dics. ⁊ ll ? ſptagltats
nẽ cadentẽ ĩ hoꝛibo ſparſis ĩ coꝛꝑe qͥeſcẽtiba ĩ ipᷣo. Et cuz
nõ inuenit nata cibũ aliquẽ ↄuertit᷑ad eos.⁊ rſoluit ipſos

? mouet eos.Tertiũ ẽ vomitꝰ.qꝛ ĩ vomitu qͥ eſt motlabo⸗/
rioſus mouẽt᷑ maxĩe hũoꝛes ad caput. In ſignũ cuiꝰ ocu/

los ⁊ faciẽ videmꝰfieri rubeos.⁊ viſus fieri nocumẽtũ. Et

ſic etiã facile mouent᷑ in vomitu vapoꝛes ⁊ vẽtoſitates ad
oꝛganũ auditꝰQuartũ ẽ ꝑcuſſio ſꝑe in capite ⁊ maxie ĩ au
re.Cubcã c.qꝛ extali etia acciditvehemẽs ↄmotio aerꝭ cõ

natalis in oꝛgano auditꝰexiſtetꝭ.qꝛ nata aliqͥ mẽbꝛo leſo ĩ

mediate mittit ad ipᷣm ſpm̃ ⁊ ſãguinẽ qͥ ſunt inſtr̃a nate.ex

qb tũc accidit ĩ aure ↄmotio.Quintũ ẽ caſus.⁊ maxie ſu/

pꝛa caput.ꝓpt eandẽ cãm q̃ dicta ẽ de ꝑcuſſiõe.⁊ etiã ex ca
ſu cũq; vehemẽs fit ↄmotio hũoꝝ in coꝛꝑe. Sextum eſt
ebꝛietas.curꝰcã c.qꝛ in ebꝛietate caput replet᷑ fumis⁊ vapo
ribo.ex aba ad oꝛganũ auditꝰvehentibo facile cõmouet᷑ aer
ↄnatalis ĩ oꝛgano auditexiſtẽs. Septimũ ẽ frigꝰ.ex foꝛti
em̃ frigoꝛe debilitat᷑ oꝛganũ.q̃re exleui cã facile patit᷑ vel
ↄtingit tinnit ex foꝛti frigoꝛe.qꝛ foꝛte frigꝰcauſat vẽtoſita

tes.Et nõ ſolũ ex iſtis cauſis ↄtingit tinnitꝰ auriũ.ĩmo ex

plibo alijs ſicut exvẽtoſt. nrate cohite generata 7 iipᷣo mota.
aut ex ſonitu ſaniei qᷓ generat᷑ foꝛtaſſe ĩ ipᷣa.⁊ exferuoꝛe pu
ris ĩ ꝑtiba eaut ex motu vẽtoſitatꝭ accidẽtꝭ multotiens in

meatibo el.ſiẽ fit in febꝛibo aut exrepletõe ſuꝑflua ĩ coꝛꝑeꝛ

ꝛie in capite.aut ex materia viſcoſa reſoluta ĩ paucã ven/
toſitatem.aut ex medicinis.quaꝝ/ꝓpꝛietas eſt vt retineant

humoꝛes et ventoſitates in tempoꝛibo cerebꝛi. vt colligit

ab Auicen.loco pꝛealle.

Balnea vina venus ventus piper allea fumus
NPoꝛri cum cepis lens fletus faba ſinepis
Sol coitus ignis laboꝛ ictus acumia puluis
Iſta nocent oculis ſed viglare magis.

d

a

pſo⸗
abo/
ccl/
f.
eonl
tieien
ed
wll
nekeeg
giet
niad
nd
p⸗
ckact
Worl
y
rüit
linoc
os.
We
Hehoin
opet
ivon
mnenn
ollct

0
1

Hic ponũt᷑ xxj.res nociue ocuł.· Pꝛia ẽ balneũ ſiue hũi
dũ ſiue ſiccũ qð ſtupha ðꝛ.Pꝛĩo qꝛ calefac̃ eos calefactõe

mklta. ⁊ ſig ledit eoꝝ ↄplexiõe ʒ.cũ natalit᷑ ſint frigidi de na

tura aq̃. Scðdo qꝛ exſiccat ⁊ reſoluit humiditates ſubtiles
oculoꝝ.qͥbo ſpũsviſiui qͥ ſũt ignei hñt refocillari ⁊ tẽꝑari.

Etꝓpr iſtò ples reꝑiunt᷑ ceci ſupᷣ renũ.ĩ qͥbo cõitas vtit᷑ ſtu

phis ⁊ balneis.qnẽadmodũ etiaʒ płes reꝑiunt᷑ lepꝛoſi in
holãdia q; in aliq̃ alia regiõe.ꝓpt᷑ indebitũ regimẽ. Scða
res ẽ vinũ.⁊ ̊ imoderate ſũptũ.tale em̃ debilitat oculos ⁊
viſũ.qꝛ caput replet fumis ⁊ vapoꝛibo.⁊ ̊ etiã hebetat oẽs
ſenſus.Tertia res ẽ venꝰ.i.nimiꝰ vfus coit.qͥ ab oĩbo me/
dicis fert᷑ debilitare młtũ viſũ.Et Ariſt.iiij.pꝓbleu.pꝑti.iijj.
aſſignat cãm iſtã dicẽs.qꝛ.ſ.ꝑ coitũ aufert᷑ qð opoꝛtunũ ẽ

ocuł.Qpoꝛtet eĩ hũidũ aqueũ ſubtile eis ineſſe.in q̃viſibi

les ſpũs fulciãt᷑. Nã oculłnatalit᷑ ẽ talis.ſ.hũidꝰ. Unde de
ſenſu ⁊ ſeſato.⁊.v.ð gene.aĩali.ðꝛ.oculũ eſſe ð nata aque.
Sʒ euulſis hũidiſ ⁊ euacuatꝭ ꝓuenit ſuꝑioꝛa ðᷣſiccari ꝓpt

qõð oculi a ſui recedũt nat᷑a qͥ hũiditate vigebãt Et merito
oculivigẽt hũiditate.qꝛ ꝑ ſpũs igneos qͥ ſũt in młto motu

euaneſcerẽt niſi hũido ſuſtẽtarẽt᷑. Et ex iſtto maniteſtũ ẽ ꝙ;
coitꝰexſiccat ꝑtes ſuꝑioꝛes ſubtrahẽdo hũiduʒ ad qð ſeqͥt
leſio acuitatꝭ viſus.Quarta res ẽ vẽtꝰ ⁊ maxĩe meridiona
lis. de q̃̊ diẽ ypo.iij.amphoꝛiſmoꝝ ãphoꝛiſmo illo.Anuſtri/
ni flatꝰ.ꝙ ẽ caliginoſus.i.caliginẽ ⁊ obſcuritatẽ ĩ ocuł in/
ducẽs.qð ꝓuenit qꝛ tal vẽtꝰ caput replet hũiditatibo hebe
tãtibo ſenſus ⁊ ſpũs obfuſcãtibo.Quita res ẽ bit. as bueit V
eL/

ꝓpt ſui acuitatẽ q̃ generat fumos ocłos moꝛdicãtes

ta ẽ allea q̃ etiã nocẽtviſuiꝓpt᷑ eoꝝ acuitatẽ ⁊ vapoꝛoſitatẽ.
vt etiã pᷣdictũ ẽ ibiAllea nux.Septiĩia ẽ fumꝰqͥ etiã nocte
ocułpt᷑ ſui moꝛdicatõʒ ⁊ exſiccatõʒ.Octaua ẽ poꝛri.qꝛ ex

eſu ipᷣoꝝ generãt᷑ fumi groſſi melãcolici.qͥbd viſus obum/

bꝛat᷑.vt etiã ðꝰdictũ ẽ ibi Allea nuxru. Nona ẽ cepe.q̃ꝝ co
meſtio nocʒ ocuł ꝓpr᷑ eaꝝ acuitatẽ.Decia ẽ lens.de q dicit
Aui.ij.cañ.c.ð lẽte.ꝙ illiꝰqͥ plurimũ eiꝰ comeſtione vritu⸗
3

viſus obtenebꝛa ppt᷑ vehemẽtiã exſiccatõis eiꝰ VUndecima
res ẽ fletꝰnimꝰq d ebilitat ocłos ex eo ꝙ iducit debilitatezʒ

retẽtiue ocłoꝝ.Duodeciĩa ẽ faba cuiꝰvſus generat fumuz

groſſũ melãcolicũ obtenebꝛãtẽ ſpũs viſiuos ſicut poꝛrum
Et&̊ etiã comeſtio fabaꝝ iducit ſomnia terribilia. Deciĩa
tertia ẽ ſinapis.cuꝰ vſus ĩducit ðbilitatẽ viſus ꝓpteiꝰ acui
tatẽ. Decimaqrta ẽ aſpicere ſolẽ.⁊ ̊ ẽ ꝓpe vehem̃tẽ nito/
rẽ ⁊ ſplendoꝛẽ qͥb deſtruit᷑ viſus.vt pʒ ad exꝑientiã.⁊ B iõ.
qꝛ vehemẽs ſenſibile nõ ꝓpoꝛtionatũ ſẽſui ſiẽ radij ſolares
coꝛrũpũt ſeſũ.Deciaqͥnta ẽ coitꝰ⁊ maxie pꝰnimiã repletio
nẽ.vel magꝭ pꝰnimiã vacnitatẽ ⁊ inanitõeʒ.⁊ ð iſta dictũ ẽ.
Decĩaſexta ẽ ignis.cuiꝰinſpect cauſat ſiccitatẽ vehem Etez

ĩ oculis.⁊ ſic leditviſi ñ. ⁊ etiã ledit pt claritatẽ eiꝰ.⁊ g̊ cõit
videmꝰfa bꝛos⁊ illos qͥ ↄtinue coꝛã igne oꝑãt᷑ rubeos aut
debiles hꝛe ocłos.Deciaſeptia nimiꝰ laboꝛ.qꝛ tał etiã ve/

heméter exſiccat.Deciaoctaua ẽ ꝑcuſſio g ocuols q̃ ledit
oculos⁊ viſũ qꝛ facit ſãguinẽ fluere ſpm̃ viſiuũ ꝑturbantẽ.

7 aliqñ apoſtema generãtẽ. Decianona ẽ nimivſus reruʒ
acutaꝝ vicʒ vti diuerſis ſalſamẽtꝭ acutꝭ.⁊ ꝓpt᷑ acuitatẽ fu
moꝝ ex ipᷣis generatoꝝ. Uiceſima ẽ puluis ſiue ambulare

ĩ loc puluerulẽtꝭ ĩ bo de facili puluis ad ocłos ꝑuenit et
viſũ obfuſcat. Uiceſimapma.⁊ int᷑ ceteras magis ledens

oculos ⁊ viſũ.eſt nimiũ vigilare.qꝛ vigilie nimie nimiã ſic/
citatem in ocuł inducũt.Et ĩ generali oĩs repletio nocet
oculis.ſilr om̃e qð exſiccat nataʒ.⁊ om̃e qð turbat ſãgui/
nẽ ex reb ſalſis acutꝭ ⁊ alijs ⁊ oĩs ebꝛietas. Uomitꝰ vᷣo cõ
fert ei inq;tũ purgat ſtõachũ ⁊ nocet ei inq;tũ mouet mate
rias cerebꝛi expellẽdo eas ad ipᷣm.Etꝗ& ſi fueritvomitꝰne/
ceſſari?dʒ fieri pꝰ cibũ cũ facilitate. Et ſuir ſomnꝰ ſuꝑfluꝰ
nocet viſui.⁊ ſomnꝰſtatim pꝰrepletõnem.⁊ młtitudo fſleu/
bothomie.⁊ ꝓpꝛie cũ vẽtoſisↄtinuis.Et iſtud colligitur ex

Aui.in.iij.trac.iiiij.c.iiij.de rememoꝛatiõe reꝝ viſui nocen

tium.vbi etiam Auicen.plures ex cauſis in textu narratꝭ

expꝛimit.

ima
atez
muz
um
W
nio⸗
rho⸗
ſolares
ſpleto
dicni
enitg
1 cot
voa
li w⸗
e.
.
Zrorng
iti fu
pbolore
hentte
lehens
näͤſ
oc
ſigui/
to c⸗
t mot
icne
nofo
ofou⸗
vocen
net

2

Feniculis verbe na roſa celidonia ruta
Ex iſtis fit aqua que lumina reddit acuta

Hic tangunt᷑ qnq; res medicinales.quaꝝ aqua cõfert
viſui. Pꝛima eſt feniculus.cuius ſuccus in oculo poſitus
accuit viſum ſᷣm Ra.iij.alman. Secunda eſt verbena cu/
ius aqua a cõmunibus medicis ponitur in receptis valen
tibus contra debilitatem viſus.Tertia eſt roſa.cui aqua
confoꝛtando ſpiritum animaleʒz poteſt confoꝛtare viuum.
Quarta eſt celidonia.⁊ eſt herba habens ſuccum citrinũ.
Et dicit᷑ celidonia q̃i celica dona donans.Quinta eſt ru⸗/
ta.et eſt herba cõmunis.et aque iſtarum duarũ herbaruz
ſiłr valent.vt ex communib autoꝛibo medicine patet. Et
depluri iſtaꝝ herbaꝝ hus in diuerſis paſſibo dictum eſt

Sic dentes ſerua poꝛroꝝ collige gran a
Ne careas iure cũ iuſquiamo ſimul vꝛe.
Sicqʒ per embotũ fumũ cape dẽte remotũ

Hic ponunt᷑ aliq̃ medicine valentes ad doloꝛẽ dentiũ.

Et dicit textus ꝙſemina poꝛroꝝ et iuſquiamus ſimulvſta

valent in doloꝛe dentium.Et debent ſic adminiſtrari.ſuc
ceus iuſquiami cum ſeminib poꝛroꝝ debet ſimul combu/
ri et fumus iſtoꝝ per embotum recipi in illa parte in qua
eſt doloꝛ dentis. Juſquiamo em̃ eſt virtus ſtupefaciend i.
et ſic ex ſtupoꝛe doloꝛ non percipitur Et in fumo ſeminis
poꝛris eſt virus interficiendi et eijciendi vermes qui a li/
quando in concauitatibus dentium exiſtentes intole ra/
bilem faciunt doloꝛem.Et iſtud dicit Aui.ij.cañ.c.ð poꝛ.
ro.Et eſt poꝛrũ herba nota.Et iuſquiamꝰ eſt herba ſtupe
factiua bhabẽs lõga folia pinguia ⁊ fetida.

Hux oleũ frigus capitis anguillaaz potus

Ac pomũ crudũ faciũt hoĩiem foꝛe raucũ

Hic ponũt᷑ ſex cauſe raucediĩs vocꝭ.q̃ᷓꝝ pᷣma ẽ nux.i.co/
meſtio nucũ.qꝛ nuces młtũ exſiccãt.⁊ &̊ vocẽ exaſperant ?⁊q

faciũt eã ſikem vociba gruũ. Scõða ẽ oleũ.cuiꝰ vſus pᷣt idu

cere raucedinẽ.qꝛ ꝑtes erꝰaliq̃ viſcoſe adherẽt ipᷣi cãne pul

monis faciẽtes raucedinẽ. Scðdðo pᷣt inducere raucedineʒ
in coꝛꝑib colericꝭ.qꝛ oleũ ĩ talibs cito inflãmat᷑.⁊ ſic ĩducit
ex tali calefactõe exaſperatõʒ ⁊ raucedinẽ.pᷣma tñ cã videt᷑
melioꝛ. Tertia ẽ frigꝰcapitꝭ.Cuicã eſt.qꝛ ex frigoꝛe capi/

tis fit cõpꝛeſſio cerebꝛi.Ex cuiꝰↄpᷣſſiõe fluũt hũoꝛes deoꝛ

ſum nſus ge ttur ⁊ cannã pulmonis ĩducẽtes raucedineʒ
ꝓpt᷑ nimiã hũectatõʒ cãne Quarta ẽ anguilla ſiue comeſtio

anguille.qꝛ ex eſn eiꝰfleumata viſcoſa młtiplicãt᷑ q venien/

tia ad cannã pulmonis illic adherẽt inducẽtes raucedies

Quita ẽ potnimi.⁊ maxie qñ itur doꝛmitũ.Curꝰcauſa
qꝛ ex tali canna pulmonis etiã młtũ hũectat᷑. Ja vehemẽs

hũ ectatõ cãne Wulmoni⸗ potiſſima ẽ cã raucedĩs vocꝭ ſᷣm
oẽs medicos.S pomũ cruduũ.qꝛ inq;tũ e
plicat fleumata. Et ſi ſit cũ H̊ ĩmatuꝝ ſtipticũ ſiue põticuʒ

guttur exaſperat.

Jeiuna vigila caleas dape valde laboꝛaꝛ

Inſpira calidũ modicũ bibe cõpꝛime flati.

Hec bene tu ſerua ſi vis depellere reuma
BSi fluat ad pectus dicatur reuma catarrꝰ.
Eld fauces bꝛancus ad nares eſto coꝛiſa

Hic tangũt᷑ ſpee al curat᷑reuma. Pꝛimũ ẽ abſtinẽtia
materia reumatꝭ diminuit᷑.qꝛ abſtinen

ſiue ieiuniũ.qꝛ ꝑ H̊n
tia exſiccat ⁊ materia meliꝰ maturat᷑ ⁊ ↄſumit᷑.qꝛ nata non

bñs materiã cibalè in quã agat agit in materiã reumatꝭ ⁊

=

exta ẽ pomũ crudũ.qꝛ inq;tũ crudũ młti

Flril
tricau⸗
daca
iccmate
da Ou
n.
ſtodic

(ujxra re

füqnn
(glidi⸗
ſirati
vogici
umt.a

iiciih

mth
lückin⸗
ibe

gida ſie

t Aui
pigte

ſenpe

niooſn
dormnin
Ich ſam
mdze
ulitumt

fſornö

ſe fluat

ebſti
uncll

Fſtare
nateriä

/
N

GA

epe
ding,
iduct
ividc⸗
ecupi/
den
bing
nektio
nlen⸗
Niq;
K
hewis
ocfn

fömta.

itic;

1

itit
inen
pon
161¹

ↄſumſt eã ⁊ caput minꝰreplet᷑. Et q̊ dicit Aui.v.in tract.j.

c.xiij. Et opoꝛtet q dem ne patiẽs catarrũ ⁊ coꝛiſaʒ repleat
vẽtrẽ cibis q̃re replea᷑ caput eiꝰ. Scõðm ẽ vigilia.quia ila
etiã ẽ exſiccatiua cerebꝛi ⁊ ꝓhibitiua aſcẽſus młtoꝝ vapo/
rũ ad caput.Tertiũ ẽ cibi calidi qͥ etiã iuuãt ĩ reumate cũ
ex materia frigida.qꝛ ꝑ illos etia tũc digerit᷑ matia frigi /
da. Quartũ ẽ młtũ laboꝛare.qꝛ ꝑ ̊ etiã ↄſumit᷑ matia ren
madꝭ.qꝛ laboꝛ multꝰexſiccat ſuꝑfluitates coꝛpis. Et loeo
iſtiꝰdictõis valde.qͥdam textꝰhñt veſte.⁊ tũc ſenius ẽ ꝙ in

cura reumatꝭ etiã valet calere veſtibo.⁊ ̊ etiaʒ veꝝ ẽ.maxĩe

tũ qñ materia reuma ẽ frigida. Quintũ ẽ inſpiratio aer/
calidi.⁊ ̊ maxie in catarro ex materia frigida.qꝛ ꝑ aerẽ in
ſpiratũ calidum tũc calefit materia ⁊ maturat᷑. Sextum ẽ
modicũ bibereet pati ſitim.qꝛ ꝑ ̊ etiã materia reumatis
ↄſumit᷑ cũ ſitis ſiue modica bibitio exſiccet. Et etiã ꝑ mo⸗/
dicã bibitõem nõ replet᷑ ſicut ꝑ multũ potũ.Septimũ eſt

comppmere flatum.i.retinere anhelitũ. Iſtud em valde bo
nũ eſt in catarro maxie a cã frigida.qꝛ ꝑ iſtam retentiõem

anbelitꝰcalefaciũt pectoꝛalia.⁊ ſic melꝰdigerit᷑ maria fri/

gida fleumatica faciẽs catarrũ.⁊ plurima iſtoꝝ ⁊ alia tan/

git Aui.loco pᷣal.dicẽs ꝙ opoꝛtet vtaſſiduet calefactõem

capitꝭ ⁊ elongatõem erꝰa frigoꝛe.⁊ minuat ipᷣm a ſeptẽtrio

ne.⁊ ꝓpꝛie poſt auſtꝝ.Auſter em̃ replet et rarificat ⁊ ſepten

trio ↄſtringit 2 expmit ⁊ minoꝛat potũ aque ↄgelate.neq;
doꝛmiat in die ⁊ ſitiat et ſamẽ patiat᷑ ⁊ vigllet qtum poteſt
qm̃ ſunt initiũ cure. Raſis vᷣo.ix.almã.vult ꝙ patiẽs reu

ma dʒ cauere ne iaceat ſupinus.Et rõ eſt.ne ꝑ illũ decu /
bitum materia fluat ad ꝑtem poſterioꝛem. ⁊ cũ ꝑs poſte/
rioꝛ nõ habet manifeſtos meatus ꝑ q̊s materia fluat timeft
ne fluat ad neruos ⁊ faciat ſpaſmuʒ vel paraliſim. Et ſilr
dʒ abſtinere oĩno a vino.qꝛ vinũ eſtva poꝛoſũ.Et cũ mui
tum calidũ ſit diſſoluit materiã ⁊ auget reuma. Et ſilr nõ
dz ſtare ad ſolem aut ad ignẽ.qꝛ ſol aut ignis diſſoluendo
materiã augent reuma.Deinde text in duobvltis vᷣſibus

ponit differentiã int᷑ iſta tria noĩa.ſ.catarrꝰ.bꝛancꝰ.⁊ coꝛi/
3a. Et ſtat differentia in ̊ ꝙ eſt fluere materiã ad aliã ꝑtẽ.

Uñ reuma ẽ nomẽ cõe ad oẽʒ fluxũ mat᷑ie deyno membꝛo
ad aliò. Et & ðꝛ reuma q̃ſi ruẽs mat᷑ia. In cõi tñ vſu capit

ſolũ ꝓ noĩe cõi ad oẽʒ fluxũ matie a capite Et ↄtinet ſub ſe

iſtas tres ſpẽs.ſ.catarrũ bꝛãcũ ⁊ coꝛiſã.vũ ſi illa matia flu
at ad pectꝰ vel mẽbꝛa vicina ðꝛ catarrus. Si vᷣo ad fauces

bꝛancus. Sʒ ſi fluat ad nares ðꝛ coꝛiʒa.

Auripigmentũ ſulphur miſcere memento

NHNis decet appoui calcem cõmiſce ſaponi

Ouattuoꝛ hec miſce cõmixtis quattuoꝛ iſtis

Fliſtula curatur quater ex his ſirepleatur

In h̊ textu ponit autoꝛ medicinã curatiuã fiſtule dicẽs

qꝙẽplaſtꝝ factũ ex auripigm̃to ſulphure calce ⁊ ſapone ſił
mixtꝭ curat fiſtulã Cuiꝰcã eſt.qꝛ ĩ iſtꝭ ẽ vᷣtꝰexſiccatiua⁊ mũ
dificatiua q̃ intẽtões neceſſario reqͥrũt᷑ in curatõne fiſtule
De auripigmẽto dicẽ̃ Plateariꝰ eſt calidũ ⁊ ſiccũ in q̃rto
ãdu diſſoluit attrahit ↄſumit ⁊ mũdificat. Et ſulphur et
ſapo ſᷣ̃m eum etiã calida ſunt ⁊ ſicca.fſfulphur tñ vehemẽtiꝰ
qꝛ ẽ calidũ et ſiccum in q̃rto.ſapo vᷣo nõ.De calce diẽ Rui
cẽna ꝙ calx abluta ẽ exſiccatiua ſine moꝛdicatõe ⁊ ↄſolidat
Notandũ cirea iſtð ꝙ fiſtula ẽ vulnꝰaſſidue ⁊ ꝑiodice flu/
ens.i.ſm diuerſa tꝑavel ſᷣm diuerſas lunatõcs.Auripig //
mẽtũ vᷣo ẽ illð q̃vtunt᷑ ſculptoꝛes.q̃ faciũt adherere es ſiue
metallũ lapidibo. Sapo vᷣo.i.ſmigma eſt illa pinguedo al
ba ſiue nigra q̃ mulieres lauant et mũdantveſtes. Alia vo

cabula nota ſunt.

OHſſibus ex denis bis centeniſqʒ nouenis
Conſtat hõ denisbis dentibꝰ et duodenis
Ex tricentenis decies ſex quinq; q; venis

ꝓhpon

Etol
pueri

buſda

huttn

oue
oꝛeon

Mceh

fonee

Pfſa⸗

lgene

co

ſuntp

nes.41
doc.x⸗
eo ℳα*

Mod

dugles
inferie

denne
duo inl

ek
Holoyre
ninte
yns
5Sſup

es mea
Etſur
lnnon

Niquq

goauer

Aaoet

lezs,

10bH

lͤge
deimded⸗
ncayt
uſubſe
Möafn

no
0

Nſe

hr

Hlediea

voneſ

wnni
dnefitin

cünian

ſpburt
hene

Ne d n

1,idte

icttH

ünmen

In h̊ textu autoꝛ ponit numeꝝ oſſiũ dentiũ ⁊ venarum
humani coꝛꝑis.Et dicit pᷣmo ꝙ homo ↄſtat ex ducentꝭ et

nouemdecim oſſiw. Scdm tamen ſolẽnes medicine doc/

toꝛes vt vpo.Gal.Raſ. Auer.et Auicenna.oſſa hoĩs ſunt
ducenta et quadragintaocto.licet in particulari enumera
tione oſſium diſcõueniant.⁊ iſtudvult ille cõmunis vᷣſus.
Oſſa ducentena ſunt atq; quater duodena Secũdo dicit
ꝙ ho mo debet habere trigintaduos dentes Et iſtud ĩtel/
ligendũ eſt cõmuniter ⁊vt plurimũ in hoĩb ꝑfectꝭ. Aliqñ

em̃ cõtingit aliq̊s hoĩes nõ hẽe dentes q̃ttuoꝛ extremos qͥ

ſunt poſt molares Et in talibo dentes ſuntvigintioctotm̃
Et aliqͥ carent his dentib vltimis in puericia tm̃.alij in

puericia et iuuentute ita ꝙ non eis naſcunt᷑ donec ſint ſe/

nes.alij tota vita.Circa iſtud ſciendum eſt ꝙ ſᷣm Aui.in.j.
doc.v.ſum.c.de anathomia dentium. Inter omnes den/
tes duo vocant᷑ duales.Et ſunt duo dentes anterioꝛes.et
duo quadrupli iuncti dualibo a dextris et ſiniſtris et tam
duales q; quadrupli ſunt duo ĩ ſuꝑioꝛi mãdibula et duo ĩ
inferioꝛi.Et ſũt om̃es oꝛdinati ad incidendũ.⁊ ido a qui/
buſdam inciſoꝛes vocant᷑ ⁊ ſpecialiter duales.Et pꝰ iſtos
dentes ſunt duo dentes qui vocantur caniui ſuperius et
duo inferius immediate coniũcti quadruplis.⁊ officium
eoꝝ eſt frangere dura.Et poſt illos ſunt quattuoꝛ dentes
molares a dextris ⁊ a ſiniſtris quattuoꝛ tam ĩ ſuperioꝛi qᷓ;
in inferioꝛi mandibula. Et poſt iſtos in aliquib eſt dens
vnus ſenſus tam a dextris q; a ſiniſtris.⁊ tam in inferioꝛi
q; ſuꝑioꝛi mandibula.in aliquibavero non.et ſũt iſti den/
tes molares ⁊ dentes ſenſus om̃es oꝛdinati ad molenduʒ
Et ſumma totiꝰnumeri dentiũ eſt trigintaduo.vel.xxviij.
in non habentibo dentes ſenſus.ſcʒ quattuoꝛ duales.q̃ttu
oꝛ quadrupli.et quattuoꝛ canini.et ſexdecim molares. et
quattuoꝛ dentes ſenſus.Tertio dicit ꝙ homo habz tricen
tas et ſeptuagintaquinq; venas vt poſſet patere enumerã/
ti eas.

OQuattuoꝛ hũoꝛes in hũano coꝛpoꝛe cõſtät.

Sanguis cum colera fleuma melancolia
Terra melã.aque fleg:et aer ſaguis cole.ignis.

In h textu enumerat pꝛĩo autoꝛ hũoꝛes q ſũt neceſſarij
ad ↄſtitutõʒ hũani coꝛꝑis.⁊ diẽ̃ ꝙ q̃ttuoꝛ ſũt hũoꝛes ĩ hũa

no coꝛꝑe.ſ.ſãguis.fleuma.colera.⁊ melãcolia. Scðo oſtẽ
dit nat᷑aʒ ⁊ ↄplexionẽ cuiuſq; hũoꝛ ꝑ q̊ ꝙ ↄpatvnũquẽq;ʒ
vni elem̃toꝝ. Etvult ꝙ melãcolia ẽ frigida ⁊ ſicca.⁊ ſic cõ
parat᷑ terre q̃ ſilis nate eſt. Fleuma ẽ frigidũ ⁊ hũidũ.⁊ ſic
ↄꝑat᷑ aque.Sãguis eſt calicꝰ⁊ hũidꝰ.⁊ ſic ↄꝑat᷑ aeri. Sʒ
colera ẽ calida ⁊ ſicca.⁊ ſic ↄꝑat᷑ igni.Et iſte ſenſus etiã pʒ
in his vᷣſib. Humidꝰeſt ſãguis.calet.eſtvis aerꝭ illi.Alget

humet fleuma.illivis fit aquoſa. Sicca calet colera.ſic ig

ni fit ſimilata. Melancolia friget ſicca q̃i tra. Et ꝓ maio
ri intellectu ſciendũ ꝙ ſᷣm Aui.in.j.doc.iiij.c.j.quattuoꝛ
ſũt humoꝛes in coꝛꝑe hoĩs.ſ.ſanguis.fleuma.colera.⁊ me
lãcolia.vt dictũ eſt. Inter q̊s ſanguis eſt melioꝛ.pmo.qꝛ ẽ
materia ſpirituũ.in qͥbvita ↄſiſtit.⁊ oĩs oꝑatio vegetati/

ua vitalis et aĩialis ſecũdo qꝛ ↄfoꝛmis eſt cũ pᷣncipijs vite.

Eit em̃ calidꝰ⁊ humidꝰtemꝑate.tertio quia plus nutrit ⁊

reſtaurat deꝑditũ ceteris humoꝛibo.Etvt advnũ ſit dice/
re. eſt theſaurꝰnature.ex cui perditõe ſeqtur moꝛs ſtatim.

Deinge ſeqͥt᷑ fleuma in bonitate.pᷣmo qꝛ aptum eſt vt tꝑe
neceſſitatꝭ fiat ſanguis.⁊ idðᷣo nõ hʒ ꝓpꝛi receptaculum.ſʒ
incedit cũ ſanguine. Scðo qꝛvicinꝰeſt radicali humido.
qð eſtvelut baſis vite.Oeinde ſeqͥᷣt colera qꝛ ꝑticipat cum
naturali caloꝛe q́;diu menſurã ſeruat. Deinde eſt melãco
lia velut fex ⁊ ſoꝛdicies elõgata a pᷣncipijs vite.inimica le/
ticie ⁊ liberalitati ⁊ cõnata ſenio ⁊ moꝛti. Scðdo ſcienduʒ
ꝓ diuiſiõe ⁊ diffinitõe hũoꝝ ꝙ ſanguĩs due ſunt ſpẽs.ſcʒ
naturalis ⁊ innaturalis. Naturalis eſt cuius coloꝛ eſt ru/
beꝰ.ſcʒ venalis rubeꝰobſcurꝰ.⁊ arterialis rubeclarꝰmalo

carẽs odoꝛe.⁊ ẽ valde dulcꝭ.⁊ B ꝑ reſpectũ ad alios humo

ſes.
kmut
ina⸗
ant
ſia
ſuone⸗

bplom

zuerſ

n
urat

bimi

Albbel/
eloni
ouer

navel⸗

ndor
wwde⸗

dDitate

ſpeo
atſigen
ſeuman
ifrigid

dü din

mined
ſſtö fie

fliaqn

leptae
ſiguie

ynqu

Nlitn⸗
ſeoed
mmiſe
oe

V
„

KGai
Laibi
Sco
nücti
cetſei
hüitl
uenS
ſoctig

—

lliqe

blenſe⸗
tNA
GAcee
Nn
nhnectl

fegean.

Cptoni
1utrI
räſdi
orskuin
ltw
lculnee
bunime

cipatan

ndie
inial⸗

CenAa

his /6
dr tru⸗
rine⸗

PAnO

res. Innatalis ẽ duplex. Hã qͥdã ẽ innatfalis.qlitate ſcz
F mutatꝰa ↄplexiõe bõa ĩ ſe ſine alter hũoꝛis ↄmixtõe Ali
c ĩnatalis ꝓpt hũoꝛẽ malũ ei admixtũ peccãtẽ q̃litate ſuba

Yel qntitatevel ĩ ppoꝛtõc alteriꝰad alteꝝ. Et iſte eſt duplex

Nã qͥdã ẽ nõ natalis ex ꝑmixtõe mali bũoꝛ qͥ ab extra ſibbd

ſuꝑueiĩt. Aliꝰẽ nõ natal ex ꝑmixtiõe mali hũoꝛ generati in
ipſomet ſãguĩe.qñ ꝑs ſãguĩs putrefacta eſt.ſiẽ ⁊ eiꝰſubtile
ↄuerſũ ẽ in colerã.⁊ groſſũ in melãcoliã.vel illa colera vel
illa melãcolia velvtraq; mãſit ĩ illo ſãguĩe.Et iſte ſanguis
nõ natalis ex admixtõe mali hũoꝛis młtiplicit᷑ diuerſifica
tur a natali. Pꝛimo in ſuba.qꝛ groſſioꝛ ⁊ turbidioꝛ ẽ cũ ſi/
bi miſcet᷑ melãcolia.vł ſubtilioꝛ cũ ſibi miſcet᷑ colera citri

na vel aquoſitas. Secundo ĩ coloꝛe.quia eſt declinãs ad

albedinem ex parte fleumatis vel ad nigredinem ex parte
melancolie. Tertio in odoꝛe.quia fetidioꝛ eſt ex admix/
tiõe putridoꝝ humoꝝ.vel oĩno odoꝛe caret exadmixtõne
crudoꝝ.Quarto ĩ ſapoꝛe.qꝛ vᷣgit ad amaritudinem exad
mixtõe colere ł ad acetoſitatẽ ex ꝑte melãcolie vel ad ĩſipi⸗/

Ditatẽ ex ꝑte fleumatis. YFleumat vᷣo natalis etiã due ſũt

ſpẽs.ſ.nat᷑ale ⁊ innatale. Natale ẽ qð ẽ aptũ vt ĩ aliq̃ tꝑe fi
at ſãguis.qm̃ ẽ ſãguis nõ bñ coct.Et qͥdã modꝰ dulcis
fleumatꝭ qð nõ valde exiſtit frigidũ.ĩmo coꝛꝑis ↄparatiõe
= frigiditatꝭ pauce.ſãguĩs vᷣoↄꝑatõe ⁊ colere rubee ẽ frigi/
dũ.⁊ ẽ nataliter albũ.Et ðꝛ iſtð fleuma dulce extẽſo h̊ no⸗/⸗
mine dulce ad oẽs ſapoꝛes delectãtes guſtũ.qꝛ alio modo
iſtð fleuma natale nõ ẽ dulce.cũ ſit inſipidũ aq̃ſum ⁊ ſapo
ri aqᷓ młtũ ꝓinquũ.Et nõ fecit nata iſti fleumati ꝓpꝛiũ re⸗/
ceptaculũ ſiẽ colere ⁊ melãcolie fecit.ſʒ feẽ ipᷣm traſire cuʒ
ſãguĩe vt tꝑe nccitatꝭ vertat᷑in ſãguĩeʒ.qꝛ hʒ ſimilitudineʒ
ꝓpinquã ſãguini.Et iſt fleumat due ſũt nccitates.et vna
vtilitas. Pꝛima vtilitas ẽ vt ſit iuxta mẽbꝛa ad h̊ vt operẽt
ĩeo eoꝝvᷣtutes⁊ coquãt ⁊ digerãt⁊ nutriãt ex eo cũ mẽbꝛa

amiſerit nutrimẽtũ qð ↄſueuit venire ad ipᷣa.qð ẽ ſanguis

bonꝰ pt retentõem materie ſanguĩo.q̃ qdem retetio a ſto/

macho ⁊ epate fit ſpraliqs cauſas accidentales. S ecun /
da neceſſitas eſtvt miſceat᷑ cũ ſanguine ⁊ reddat iſᷣm apfti

ad nutriendũ mẽbꝛa fleumaticaꝝ ↄplexionũ ſicut cerebꝛũ
2 nuchã.in q̃̊ꝝ ſanguine ea nutrituro notabilẽ fleumatꝭ ꝑ/

tem eſſe opoꝛtet. Utilitas vo eiꝰ ẽ vt humectet iũcturas et

mẽbꝛa ã multũ mouent ne deſiccent?᷑ ꝓpt᷑ caloꝛẽ qͥ pueit ex
motu ⁊9fricatõe. Fleuma vᷣo innat᷑ale pᷣt diuidi pᷣmo exꝑ
te ſube. Et ſic ddã ẽ muſcillaginoſum. Et eſt fleuma bm
ſenſum diuerſuʒ in ſubtilitate ⁊ groſſicie in ſuis partibus

Etꝛ muſcillaginoſum ꝓpr᷑ ſimilitudinẽ quã bʒ cũ muſcil

laginibo extract a ſeminibi. Aliud ẽ fleuma roſſuʒ quod
afparet equale in ſuba.i.in ſubtilitate ⁊ grolſt
ciũ ſenſus.ſʒ emdiegte aluer ũ eſt in ſuis partibo.⁊ ðᷣꝛ fleu/
ma crudum.et iſtud multiplicat᷑ in ſtomacho ⁊ in inteſti/
nis. Et ꝓpter ipſius expulſionem a ſtomacho pᷣcepit vpo/
cras fieri vomitum in menſe bis.Et ad eius expulſionem

ab inteſtinis ſtatuit natura coleram defluerea ciſta fellis

ad inteſtinũ ieiunũ.⁊ ↄſequenter ad alia inferioꝛa.quate/
nus abſtergeret illud fleuma ab oꝛificijs inteſtinoꝝ.et fa/
ceret ipᷣm deſcendere cũ fecib. Multiplicat᷑ etiã interdũ
in venis ſpecialiter in ſenibe ꝓpt᷑ diminutiõem digeſtionis
et illic moꝛam trahens paulatim auget᷑ ⁊ ingroſſat᷑et cuʒ
ab eo tandem grauet᷑ natura.et non po ſſt ipᷣm ꝑ venas ex
pulſionis oꝛdinarias expellere faciẽs de poſſibiliba quod
melbeſt. elongat ip̃ᷣm a coꝛde et alis mẽbꝛis intrinſecis.et
mittit ad extrema ⁊ ſpẽaliter ad tibias.qꝛ ſua grauedie na
turaliter tendit ad inferioꝛa. Et iſta eſt cauſa quare tibie
ſenum inflant᷑ inflatione relinquente foueã poſt impꝛeſſi/
onem digiti. ſpecialiter circa noctem. in pinguibo 2 ſolitꝭ
nutriri humidis. Aliud eſt fleuma valde ſubtile. et eſt fleu

ma aquoſuʒ ſimile aque aliqualiter inſpiſſate. ⁊ ſepe inue

nitur in ſaliuis et ſputis male digerentiũ ⁊ nimis bibẽtiũ.

et a cerebꝛo ad nares diſtillare ſolet in pncipio coꝛizarũ.

cũ ꝑ decoctõeʒs ingroſſat conuertit in feuma groſſũ aut

mnaſp

lcie ſᷣ m iudi/

mn

voc
ta
ſunte

ſcoſit
leex
adm
flen⸗
cufl

licut

dm

elen
ſiccie

mana
(
N
doo
pem
cet
ditll
mos
ſton
mae
dur
ace
ma
cal
lur.
te
en
ge⸗
uen

ec
napti
rebri
nt

Mase

Märg
bnder⸗
eumain
Parübon

cünnnl d

ſizae
ſn ut⸗
törtn
intek
pi p
onen
N
n ven
opct⸗
inen
Gont
ſalean
nug
ltygin
inſecist
uedin
arethi
ſnorſ⸗
or
4tan
Ge inue
bibeth⸗
gMinus

muſcillaginoſum. Aliud eſt fleuma valde groſſum album
vocatũ gipſeum.⁊ eſt fleuma cuius ſubtile fuit reſolutum
ꝓpter nimiã moꝛam eius in iuncturis ⁊ groſſum remanſit
quaſi lapidificatũ. Et iſtud fleuma facit podagram nodo

ſam fere inſanabilem. Aliud eſt fleuma vitreum ⁊ eſt fleu/

ma ſpiſſum groſſum.ſimilevitro liquefacto.in coloꝛe. vi/
ſcoſitate ⁊ pondere.Sceũdo diuiditur fleuma in natura/
le ex parte ſapoꝛis. Nam q̃ddam eſt fleuma dulce qð fit ex
admixtione ſanguis cũ fleumate.Et ſub iſto etiã ↄtinetur
fleuma vnctuoſũ qð fit ex admixtõe vnctuoſitatꝭ ſanguĩis
cũ fleumate.Aliud ẽ fleuma inſipidũ factum excruditate
ſicut qddã fleuma vitreũ. Aliud ẽ fleuma ſalſum factuʒ ex
admixtione colere. Et iſtud ẽ magis moꝛdax ſicciꝰ ⁊ leniꝰ
ceteris ſpecieb⸗ den marig ſpeclers m quã ſuſcipit in ſe.ꝗ
ſicca exiſtit lenis ⁊ acuta.Et h̊ fleuma ſepe reperit᷑ in fleu
maticoꝝ ſtomachis potantiũ ſepe vina foꝛtia et vtentium
ſalſis ⁊ acutis.⁊ adberens ſtomacho cauſat interdũ ſitim
clamoꝛoſam.⁊ diu currẽs ꝑ inteſtina qũq; excoꝛiat ea ⁊ in
ducit diſſenteriã. ⁊ in ano freãnter inducit foꝛtẽ tenalmo/
nem. Aliud eſt fleuma acetoſum qð fit qñq; ꝓpt᷑ melãcoliã
acetoſam ſibi admixtam. Et qñũq; fit pt᷑ ebu litõem q̃ aceci
dit fleumaticis.ſicut accidit ſuccis dulcib fructuũ ꝙ pꝛi /
mo ebuliunt ⁊ poſtea aceſcũt.Et iſtðᷣ fleuma ſep?appareti
ſtomacho male digerentiũ q; in alijs ꝑtib. Nã ad os ſto/
machi naturaliter ꝓfluit melancolia ad deſideriũ ſuſcitã/
dum. q̃ deoꝛſum cadens qñq; fleumati mixta reddit ipᷣm
acetoſum.Et h̊ cognoſcit᷑ ꝑ ructus acidos ⁊ interdũ fleu/
ma tale generat᷑ in ſtomacho per via m ebulitiõis a debili
caloꝛe ex chilo Aliud eſt fleuma ponticum.qð qũq; cauſa
tur ꝓpr admixtionẽ melãcolie põtice.Et iſtud raro reperit
ter raritatẽ melancolie pontice.qñq; vᷣo cauſat ꝓpter ve⸗
ementem infrigidatõem eius qua humiditas eius con-
gelatur⁊ aliqualiter ad terreſtreitatẽ alteratur. ⁊ non ſu/
uenit ei caloꝛ debilis qui faciendo ipᷣm edullire cõuertas

ipm ĩ acetoſitatẽ. neq; caloꝛ foꝛtꝭ qͥ digerat iᷣm ⁊ cõuertat
ſpm ĩ ſãguĩeʒ Colere vᷣo ſpẽs ſiłr due ſũt.ſ.natalis⁊ inna/

turał.Colera natᷣał ẽ ſpuma ſãguĩs cuicoloꝛ ẽ rubeꝰ cla/

rus.i.citrinꝰĩ vltĩo gdu citrinitatꝭ.ſic capilli ſafrani.et ẽ le

nis acuta.⁊ q;dto magꝭ fuerit calida erit maioꝛ rubedinis
Et iſta colera poſtqᷓ; generata ẽ ĩ epate diuidit᷑ ĩ duas par
tes q̃ꝝ vna trãſit cũ ſãguĩe advenas ⁊ alia ꝑs trãſmittikad

burſã fellis. Pars ãt illa colere q̃ trãſit cũ ſãguĩe penetrat
cũ eo cã nccitatꝭ⁊ cãvtilitatꝭ. Neceſſitas ẽvt miſceat᷑ cũ ſã/
guĩe ad nutriẽdũ mẽbꝛa colerica.Et vtilitas ẽ vt ſubtiliet
ſãguĩeʒ ⁊ ſaciat ipᷣm penetrare ĩ venis Pars ãt illa q̃ trãſit
burſã fellis trãſit illic etiã ꝓpt᷑ nccitatẽ ⁊ vtilitatẽ.Neceſſi/
tas ẽ duplex.q̃dã ẽ nccẽ̃itas coꝛꝑis totiꝰ.ſ.mũdare ipᷣm a ſu
perfluitatibo colericꝭ. Alia ẽ reſpectu burſe felł.⁊ ẽ nutrire
ipᷣaʒ Utilitas etiã duplex ẽ.vna ẽ abluere inteſtĩa a fecibi⁊
fleumateviſcoſo adherẽtes eis. Altera ẽ pũgere inteſtĩa et
muſculos anivt ſẽtiãt qð ẽ eis nociuũ ⁊ emittãt egeſtõem.
Et bꝰrei ſignũ ẽ ꝙ colica ſepe acciditꝓpt᷑ opilatõʒ factã in

foꝛamĩe qð ꝓcedit a burſa felł vſq; ad inteſtĩa. Colera vo

innatalis duplexẽ. Nã vna ẽ innat᷑alis ꝓpt᷑ cãʒ extrinſecaʒ
q̃ ei admiſcet᷑.Alia ẽ innatalis ꝓpt᷑ cãm ĩ ſe.qꝛ ſuba eiꝰnõ ẽ
natał.Colera innatalis ꝓpt cãm extrinſecã.alia ẽ ſcita⁊ fa/
moſa.⁊ ẽ illa cui fleuma admiſcet᷑.⁊ ðꝛ famoſa ſiue etiã no
ta.qꝛ ſepiſſime generari ſolet.Et ex hac colera ſepe fit ter/
tiana nota.Alia eſt q̃ ẽ minoꝛis fame.⁊ ẽ illa cui melãcolia

admixta.Colera vᷣo famoſa vel ẽ citrina.⁊ generat᷑ ex ad

mixtõe fleumatꝭ ſubtilis cũ colera natali.Uel eſt vitellina

ſiłis vitellis ouoꝝ.⁊ generat᷑ exadmixtõne fleumatꝭ groſſi

cũ colera natali. Colera vᷣo minoꝛis fame fit duobo mo /

dis. vnus ẽ qñ colera in ſe adurit᷑.⁊ fit cinis a q̊ non ſeꝑat᷑

ps ſubtilis colere.ſed cum eo miſcet᷑.⁊ hec colera eſt peioꝛ.
Aliꝰeſt vt melãcolia coleꝛe ð foꝛis adueniẽſ cũ es miſceat᷑.

⁊ bec colera eſt melioꝛ alia.⁊ eſt erꝰ coloꝛ rubeus.ſʒ nõ cla /
rus nec floꝛidꝰ.imo eſt magis ſimilis ſãguini venali.Co/⸗

geß

Alus

m

gguri
d
lige
hes.f

ellina

lellina
dis
epſi
ciplat.

colere

hoſpẽ
gulio?
dinet⸗
riyo
toacd
cülig⸗

oſſa.
goꝛeca
dox
nipen
toria:
ſntla
örp
ſauen
vacce
itrin
ſtoꝛch
ſeri⸗
reſpe⸗
ſintn
colen

lere do innatalł in ꝓpꝛia ſuba ſine alteri bũoꝛꝭ cõmixtione.

Alia ẽ q̃ ſeppᷣgenerat᷑ ĩ epate.ꝑ h̊ ꝙ ſubtile qʒ ẽĩ ſanguine

adurit᷑.⁊ trãſit ĩ colerã ⁊ groſſũ ĩ melãcoliã. Alia ẽ q̃ in ſto
macho mag generat᷑ ex cibis mal nõ digeſt ſʒ coꝛruptis.
VUei generat᷑ ĩ venis ex hũoꝛibo alijs Et iſtᷣcolere due ſũt
ſpẽs. Nã q̃dã ẽ pᷣſſina ſilis coloꝛi pᷣſſi nigri q̃ generat᷑ ex vi
tellina quando aduritur. Ham aduſtio facit in colera vi/
tellina nigredieʒ.q̃ ↄmixta cũ citrinitate generat᷑ coloꝛ viri
dis. Alia ẽ eruginoſa ſiłis ĩ coloꝛe erugini eris · et generat᷑
ex pᷣſſina qñ pᷣſſina tm̃ aduritdonecſi iccet᷑ eiᷣhũiditas.⁊ ĩ/

cipiat redire ad albedinẽ pr ſuã ſiccitatẽ. Et iſte duevltie
colere male ſũtz venenoſe.erugĩoſa tñ maioꝛ ẽ Helãcolie

vo ſpẽs ſilłr due ſũt.ſ.natal ⁊ innatal.Natat eſt fex boni ſã
guĩs ⁊ turbulẽtia ⁊ ſuꝑfluitas.cuiꝰſapoꝛẽ mediint᷑ dulce
dinẽ ⁊ põticitatẽ.Et iſta melãcolia cum generata ẽĩ epate
pꝑtit᷑in duas ꝑtes.q̃; vna penetrat cũ ſaguĩe ⁊ manat cum
eo ad venas Alia trãſmittit᷑ ad ſplenẽ. Pꝛima ꝑs penetrat
cũ ſãguĩe ꝓpt᷑ neceſſitatẽ ⁊ vtilita tẽ. Neceſſitas ẽ vt miſceat
cũ ſãguĩe ad nutriẽdũ mebꝛa melãcolica frigida ⁊ ſicca ſiẽ

oſſa. (ltilitas ẽvt fluxibilitatẽ ſãguĩs nimiã coerceat ⁊ vi/

goꝛe coꝛpulẽtiã epↄdeẽſet donec fiat ꝑs ſolida membꝛoꝛũ
duoꝝ qᷓ dz nutrire. Alia ꝑs qᷓ ſãguis ñ ĩdiget vadit ad ſple
nẽ ꝓpr neceſſitatẽ ⁊ vtilitatẽ. Neceſſitas ẽ duplex.vna ẽ lfm
totũ coꝛpꝰ.ſ.ipᷣm a ſuꝑfluitate melãcolica mũdareAlia eſt
Hm ſplenẽ. ſ.ipᷣm nutrire. Utilitas vᷣo ꝓcedit ex ea ꝓpt᷑ ̊ ꝙ
ipᷣa ꝓfluit ad oꝛificiũ ſtõachi expmẽdo hũiditates qᷣs illic
inuenit. ſiẽ mulier mulgẽdo expmit digitꝭ lac ab vberibus
vacce.Et hvtilitas ẽ duobo modis.vno mõ ipᷣa młta ↄſtri
git ⁊ inſpiſſat ⁊ ↄfoꝛtat oꝛificiũ ſtõachi. Scðo qꝛ fac ĩ oꝛe
ſtõachi ↄmotõz ꝓpr acredinẽ eiꝰ.⁊ exſiccat famẽ et facit de
ſideriũ. Melãcolia vo innatal eſt ſiẽ res aduſta vel cinis
reſpectu alioꝝ bũoꝝ.Et eiꝰq̃ttuoꝛ ſũt ſpẽs famoſe.lʒ ples

ſint nõ famole.Pꝛia ẽ q̃ ẽ cinis colere.⁊ ẽ illð qdð adurit᷑

colera.⁊ ſpẽs ẽ amara. Scda ẽ q̃ ẽ cinis ſteumatꝭ. ? illud

qð fuit aduſtũ ex flen mate. ? ſi fleuma qð aduſtum ẽ fuerit

yalde ſubtile ⁊ aq̃ſũ.tũc melãcolia ex eo genita erit ſalſa in

ſapoꝛe. Si ãt fuerit fleuma groſſũ qð adurit᷑ tũc cinis eiꝰ

au melacolia ex eo generata tẽdit ad acetoſitatẽ aut pon ti
citatẽ. Tertia ẽ q̃ ẽ cinis ſãguĩs et illð q̃d aduſtũ ẽ exſan/
guĩe.⁊ ̊ melãcolia ẽ ſalſa paꝝ trahẽs ad dulcedinẽ. Quar
ta ẽ q̃ eſt cinis melãcolie nat᷑ał.⁊ ſi melãcolia natał exqua
fit fuerit ſubtił.tũc ẽ młtũ acetoſa.⁊ cũ effundit᷑ ſuꝑ terraʒ
ebulit.⁊ er odoꝛ eſt acris.⁊ ab eo fugiũt muſce ⁊ animalia

Di vo talis melãcolia natalis exq̃ fit fuerit groſſa.erit mi

noꝛis acetoſitaiꝭ cũ pauca ponticitate.
Matura pingues iſti ſũt atq; iocantes

Semper rumoꝛes cupiũt audire frequéttes

Hos venus et bach delectant fercula riſus
Et facit hos hilares et dulcia verba loquẽtes
Dmibꝰ hij ſtudijs habiles ſũt et magis apri

Larg amãs hilaris ridẽs rubeiqʒ coloꝛis

Cantãs carnoſus ſatis audax atq; benignꝰ.

Hic poit autoꝛ ſiꝗ ꝑ qᷓ coòſcere poſſumꝰhoĩeʒ ſã guine
oplexiõis.q̃ᷓꝝ pᷣmũ ẽ ſaguineꝰ ẽ natalit᷑pinguis.Et non
debẽ?ꝰ itelligere ꝙ ſãguineſit pĩiguis piguedĩe ppᷣe accep/
ta.qꝛ tale fcat ſꝑ frigiditatẽ pplexiõis.vtvult Aui.ij.ĩ doc.

—

iij.c.ii. Sʒ ẽ piguis pigued ĩe extẽſa ad młtã carnoſitate,ʒ

qꝛ ẽ młtũ carnoſus. Uult em̃ Auiẽ.loco pᷣal.ꝙ multitudo

carnis rubee cũ decẽti firmitate ⁊ nõ laxitate eꝰbpcatcom/

plexionẽ calidã ⁊ hũidã q̃lis ẽ ſãguinea.Et rõ ẽ qꝛ młtitu

do carnis rubee atteſtat᷑ ſuꝑ foꝛtitudie vᷣtut⸗ aſſimilatiueæx?
mktitudie ſãguĩs q̃ vigẽt ⁊ inualeſcũt calido ⁊ hũido.teſte

BGal.ij Oplexionũ dicẽtẽ. Oultitudo ãt carnis a multitu

dine ſãguĩs generat᷑. Calidũ vᷣo ꝑfecte digerẽſ ⁊ aſſimilãs

ami

(A

S
alet⸗
adleie
gener⸗

boni
ru.O

ilütb

liriae
Gtlli

piac

guha.
mochd
bas

Mad

glis

te

du
ditſ
Sen
ctat
tg
cſtb⸗
St
cyhti

deo

*

r
tis

iet

his e⸗

ſulgi

tponi

Aſan
O
Kerget

oteng

mnimein

aden

es

e
h

NN
Ret
,

ſgine
ZEIM
eacc
iider
oſinug
lttuc⸗
NconH

„

IGE.

blcke

viuacitatẽ coloꝛis ⁊ foꝛmoſi

tis. qꝛ talis ſi aiftcaeienꝛam futurã. Sextũ eſt ꝙ talis li⸗
beter catatve

carnis ſoliditat opat Dicit etiĩ Aui loco pal ꝙ oẽ coꝛp?

carnoſũ ſine młtitudie pinguedis ⁊ adipis ẽ ſãguineũ. Et

idẽ vult Gał ij.tegni.cañ.illo. Humida vᷣoꝛ calida craſſis

Scõm ẽ ꝙ iocoſus.ſ.pꝓferẽs vᷣba alios ad riſũ ꝓuocãtia
vel let? B ẽ pr benignitatẽ hũoꝛ ſãguinei puocãtꝭ hoĩezʒ
ad leticiã ⁊ iocũditatẽ ꝓpt ſpũs claros⁊ ꝑfectos ex ſãguine
generatos Tertiũ ẽ ꝙ; libẽter audit fabulatões iocoſas.ea
dẽ de cauſa. Quartũ ẽ ꝙ inclinatꝰẽ ad luxuriã ꝓpt᷑ calidita
tẽ t hũiditatẽ puocãtiũ ad coitũ. Quintum ẽꝙ tał libẽter
bonũ vinũ potat.Sextũ ẽ ꝙ libenter comedit bona ciba/
ria.Quoꝝ cã pt eſſe.qꝛ talis appetit ſimilioꝛa plexiõis eiꝰ
ã̃ ſũt bona vina ⁊ bona cibaria. Septimũ ẽ ꝙ talis de fa/⸗

li ridet. Cuicã eſt.qꝛ ſanguis pꝓuocat ad riſum. Octauũ ẽ

qtalis ẽ hylaris.i.hylarẽ faciẽ ama bilẽꝛ iocũdũ hñs ꝓter
tatẽ ↄplexiõis exↄplexiõe ſan
guinis. Nonum ẽ ꝙ talis pfert dulcia verba pt amicabili
tatem nature ſ anguĩs. Decimũ eſt ꝙ talis eſt aptus omni/

pus artibo.i. de facili poteſt addiſcere quãlibet artem/ ꝓpteꝛ

viuacitatẽ ⁊ ꝓſpicacitatem ingenij eꝰ. Undecimum eſt ꝙ
talis non facile iraſcit᷑⁊ iſtud ꝓuenit ꝓpter humigditatẽ ebe
tantem feruoꝛẽ colere ꝓuoca nt ad iram Deinde textus in
duobovltimis verſibo repetit aliqua ſigna dicta aliq ad /
dit. Pꝛimũ eſt ꝗſa nguineꝰeſt largus nõ auarus ſʒ liberabł.
Secundum eſt talis eſt amans ſiue amoꝛoſus Tertiũ
eſt ꝙ talis eſt hylaris.i.habens vultũ iocundũ. Quarium
eſt ꝙ talis quaſi ſemꝑ videtur ridere.quoꝝ omnium cauſa
eſt benignitas ſanguinis ad iſta ꝓuocantis.Quintum eſt
ꝙ talis eſt rubei coloꝛis. Cult em̃ Auicẽ.loco pal. ꝙ coloꝛ
cutis rubeus ſignificat młtitudinẽ ſanguis. Et dz iſtð in
telligi de coloꝛe rubeo cum quodam ſplendoꝛe? nõ ð ru/
beo fuſco qualis reꝑiri ſolet in vultibo hoꝝ qui libenter et

aAbunge bibũt foꝛtia vina etvtuntur ſalſis et ſpeciebꝛacu/

1

audit cãtare ꝓpł letũ ei⸗ animü.Deptimu E

7
₰

12

ꝓtalis eſt camoſus ppr cim ons dictã. Octanſ ẽ tat eek
ſatis audax pt caliditatẽ ſanguĩs q̃ ẽ c audacie. Nonũ —

Vtalis ẽ benign ꝓprt ſanguinei hũoꝛis bonitatem.

Eſt et humoꝛ colere qui cõpetit impetuoſis.

Hoc gen eſt hoim cupiẽs pꝛecellere cũctos
Hi leuiter diſcũt młtũ comedũt cito creſcũt.
Inde magnanimi ſũt largi ſumma petentes

Hirſutus fallax iraſcens pꝛodigus audax
Eiſtutus gracilis ſiccus croceiqʒ colois

Hic poĩt autoꝛ q̃dã ſi ꝑ qᷓ cogſcere poſſu mꝰ hoĩezʒ colert

ce ↄplexiõis. Pꝛimũ ẽ ꝙ colericẽ ipetuoſus.i.faciẽs rẽ cũ
ĩpetu Cuiꝰcã c.qꝛ ſuꝑfluꝰcaloꝛ qͥ ẽ ĩ colerico mouet ad ipe
tu. Et & etiã vult Aui.ij.ĩ doc.iij.c.iij.oꝑatõnes exceſſiui

morꝰcãt caliditatẽ. Scoᷣm ẽ ꝙ tal eſt cupidꝰhonoꝛl⁊ a p/

petit eẽ in pmis ſedibo ⁊ pᷣcellere cũctos alios.Cupcã E. qꝛ
ſuꝑfluꝰcaloꝛ ꝓnificat aĩaʒ ad arrogãtiã ⁊ temeritatẽ. Ter/
tiũ ẽ qpiſti cito diſcũt.⁊ Hq̊ ppt᷑ ſubtilitatẽ hũoꝛ colerici ⁊ eꝰ
caliditatẽ. Et ̊ etiã diẽ Aui.loco pᷣal.q; ĩtellectꝰ.i. pꝓmpti
tudo⁊ viuacitas ad ĩtelligẽtiã ſᷣcat caliditateʒ ↄplexionis.
Quartũ ẽ ꝙ iſti młtũ comedũt.qꝛ ĩ ipᷣis foꝛtioꝛ ẽ caloꝛ di/
gerẽs ⁊ maioꝛ reſolutio q; ĩ alijs coʒꝑib.Quitũ Eẽꝙ iſti ci
to creſcũt.i.ꝑueniũt ad augmẽtũ.⁊ hꝓpt foꝛtitudinẽ calo/
ris natal in eis qͥ ẽ c augmẽti. Sextũ ẽ ꝙ iſti ſũt magna/
nimi.i.nõ potẽtes tolerare iniurias.⁊ h ꝓpt caliditatẽĩ eis
Et& dic̃ Aui.loco pᷣal.ꝙ paꝝ pati abvnaq̃q; re.i.patiẽteʒ
ſe reddere fcat caliditatẽ. Septimũ ẽ ꝙ iſti fũt largi. et H
reſpectu illoꝝ qͥbo honoꝛes accidere pñt.O ctauũ eſt qpiſti
appetũt ſumma.i.ſũmas dignitates ⁊ officia ꝓpt᷑ cãm ſecũ/
di ſigni. Nonũ ꝙ colericꝰ ẽ hirſutus.i.piloſus et hñs mut
tos crines ꝓpr caliditatẽ aꝑientem poꝛos ⁊ mouentẽ mate
riã piloꝝ ad cutẽ.Et ðꝛ hirſutꝰq̃i bircos ſeq uẽs.quia iter

N

o

u
744.
jee
gus.
terti
ditan
tus.
G
Dee
nis.
ci?

li

Oos
Ger
he⸗
Et

Hi
ipaue
lctati⸗
liciſi
erted

Ifle

aͤdie
eſſua
hüi
dars

agul

do⸗

s

N

recit.

temtes

d
6

igte

llis ii

Ntrde
eln

Naap⸗
Wieg
nteTe
mciec-

iDNd

eh

Ppiki
necale

naGH

nteleß
hoit,

i

oſa aĩalia bꝛuta hirchʒ lõgioꝛes crines. Decimũ ẽ qipᷣeẽ

fallax.i.deceptoꝛiꝰ. Undecimũ ẽ ꝙ ipᷣeẽ iraſcẽs.i.de facili
iraſcit pt᷑ caliditatẽ.Et & dic Aui.loco pᷣal.ꝙ ira frequẽs
7a leui cã ſᷣcat caliditatẽ.⁊ B̊ ẽ ꝓpt᷑ facilitatẽ ↄmotõis cole
re ⁊ ebulitõis ſãguĩs circa coꝛ.Duodecimũ ẽ ꝙ ipᷣe ẽ ꝓdi⸗
gus.qꝛ largꝰẽ ĩ exponẽdoꝓpthonoꝛes habẽdos. Decimũ
tertiũ ẽ ꝙ tał ẽ audax qꝛ audacia etiã ꝓueĩt nimiã cali/
ditatẽ ⁊ maxie coꝛdis.Decimũqrtũ ẽ ꝙ ipᷣe ſit aſtutꝰ.i.cau
tus. Decimũqͥntũ ẽ ꝙ tałẽ gcilis.i.nõ groſſoꝝ mẽbꝛoꝝ ne
qʒ młte carnis ꝓpt᷑ ſuꝑfluã caliditatẽ vehem̃ter reſoluentẽ

Decimũſextũ ẽ ꝙ tał eſt ſiccꝰ.i.macer ꝓpt᷑ ſiccitatẽ ↄplexio

nis. Decimũſeptimũ ẽ ꝙ talẽ crocei coloꝛꝭ.i.citrini.⁊· gͤ di

cit Aui.loco pal.ꝙ coloꝛ ſubruffus ſcat colere dominiũ.

leũa vires modicas tribuit. latoſq; bꝛeueſqʒ·

Fleũa facit pigues.ſaguis reddit mediocres

Dcio nõ ſtudio tradũt.ſed coꝛpoꝛa ſomno
Senſus ebes tardꝰ motꝰ pigricia ſomnꝰ.

Hic ſomnolentꝰ piger in ſputamine multꝰ.

Eſt huic ſenſus ebespĩguis facit coloꝛ albꝰ.

Hic poĩt autoꝛ aliq ſiᷓ ↄplexiõis fleũatice.ꝛimũ ſignũ

paucitas viriũ YFleumatici eĩ paucitas vires hñt p puu

citatẽ caloꝛ? natał a qͥ oĩs vis hʒ exoꝛdiũ. Scðdm ẽ ꝙ fleũa
tici ſũt lati ⁊ bꝛeues.qꝛ ĩ eis ẽ paucꝰcaloꝛ natał nõ ſufficiẽqſ
extẽdere coꝛpꝰĩ longũ.extẽdit igit᷑ coꝛpꝰᷣm latũ. Tertiũ ẽ
ꝙ fleũatici ſũt pingues ꝓpt᷑ eoꝝ frigiditatẽ ⁊ hũiditatẽ.Et
& dicit Aui. loco pᷣal.ꝙ pinguedo vł adeps ſuꝑflua ſcat ex
ceſſũ frigiditat: ⁊ hũiditat?⁊ ↄplexionẽ coꝛpoꝝ frigidam ⁊
hũidã.qꝛ ſãguĩs vnctuoſitas qᷓ eſt vtriuſq; materia cũ reſu
dat avenis ⁊ obuiat mebꝛis frigidevel remiſſe calidis co-

agulat᷑ ab eoꝝ frigiditatevł remiſſa caliditate ⁊ fit pingue

do. vt vult Gab.ij.ↄplexionum. Et poſtea ſubdit h̊ tex ꝙ

ſaguinei ſũt mediocreſ.ſuſple ĩ lõgitudĩeꝛ bꝛeuitate Quar
tũ ẽ ꝙ fleũatici magꝭ ad ocia ĩclinant᷑ qᷓ; ad ſtudia ꝓpt frigi

ditatẽ mouẽtẽ ad ocia ⁊ pigriciã. Quĩtũ ẽ młtũ doꝛmi/
unt.⁊ ̊ ẽꝓpt᷑ młcaʒ hũiditatẽ eoꝝ.⁊ etiã pueit młtꝰ ſõnꝰ ꝓpt

frigiditatẽ.vt ĩnuit Ani.lo.pᷣal.Sextũ ẽ ꝙ fleüatici ſũt du

ri ĩigenuj.qꝛ ſicviuacitas ĩtellectꝰ⁊ ꝑſpicuitas ingenij ꝓue
niũt ꝓpt᷑ na falẽ caliditatẽ.ita ebetudo ĩtellectꝰ ⁊ duricies ĩ
genij ꝓpt griũ.ſ.frigiditatẽ. Septimũ ẽ ꝙ fleũatici ſũt tar
di motꝰ. ⁊ B etiã ꝓpt᷑ frigiditatẽ q̃ fac motu ta rdũ.ſic̃ calidi
tas velocẽ.Octauũ ẽ ꝙ ſũt pigri. Nonũ ꝙ ſõnꝰĩ eis ẽ lõgꝰ.
q̃ꝝ cã eadẽ eſt cũ pᷣdicta. Poſtea ponũt᷑ duo alij vᷣſus recol

ligẽtes ſiõ pᷣdicta cũ q buſdã alijs. Pꝛimũ ẽ fleñaticꝰ ẽ ſom

nolẽt.i.inclinatꝰad młtũ ſomnũ.Scdᷣm ẽ ꝙ ipeẽ piger.i.
tardꝰad oẽʒ oꝑatõeʒ. Tertiũ ẽ ꝙẽ młti ſputi ꝓpt hũiditatẽ

ĩ eo abũdantẽ mlciplicatiuã ſputi.Quartũ ẽ ꝙ tałẽ obtu⸗/

ſus ĩ ſẽſibo.⁊ nedũ ĩ ſeſib ĩmo etiã ĩ intellectu. Quintũ ẽ ꝙ
tal eſt piguis. Sextũ ẽ ꝙ tał eſt alb ĩ facie.Albedo em̃ cu
tis ⁊ maxiĩe faciei ſignũ eſt puatõis ſanguĩs aut paucitadᷣ
eiꝰ cũ frigiditate.vt dicit Aui.loco pall.

Beſtat adhuc triſtis colere ſubſtãtia nigge
Que redoit pꝛauos.pertriſtes pauca loquẽtes
Hi vigilat ſtuoijs.nec mens eſt dedita ſomno.
Seruat ꝓpoſitũ.ſibi nil reputãt foꝛe tuũuũ
Inuid“ et triſtis cupidꝰ dexcreqʒ tenacics
õ expers fraudis timidꝰ luteiq; coloꝛs

Hic poĩt autoꝛ aliq ſi̊ ↄplexiõis melãcolie.Pꝛimũ eſt

pᷣuitas. Melãcolia eĩ reddit hoĩes PBos maloꝝ moꝛum
quẽadmodũ ſũt qͥ ſeipᷣos intticiũt. Scðm ẽ młta triſticia
Helaicolici eĩ młtũ triſtes ſũt vt płimũ ꝓpt᷑ ſpũs melãco/⸗
licos turbidos ⁊ tenebꝛoſos ſic hoĩes leti ſũt ꝓpt ſpirituuʒ
claritatẽ Tertiũ eſt taciturnitas.melãcolici em tacidi ſũt

nüc
n
Hi
ſco/
u,
Bi

et paucoꝝ vᷣboꝝ ꝓpł frigidita tẽ.ſiẽ nimia garrulitas ꝓueit
Ppe calidita ⸗ Quartũ ẽꝙ melãcolici ſũt apti ſtudio.quia
cupiũt eſſe ſoli.Quintũ eſt ꝙ tales ſũt inſomnolẽti.nec
bñ doꝛmiũt ꝓpt᷑ niniã ſiccitatẽ cerebꝛi ⁊ ꝓpt fumos melãco
licos ↄmouẽtes ĩ eis ſõnia hoꝛribilia b excitãt᷑ a ſomno.
Serxtũ ẽ ꝙtales ſũt tenacis ꝓpoſiti.i.ꝑtinaces.⁊ cũ aliqd ĩ
mẽte hñt diu retinẽt. ⁊ difficulter placabiles ſũt.⁊ B ppter
ſiccitatẽ eoꝝ q̃ nõ ſinit ꝓpoſitũ cito mutari. Septimũ ẽ ꝙ
melãcolici nihil reputãt eis eſſe tutuʒ.ĩmo ſꝑ timẽt. ⁊ B eſt
ꝓpt᷑ ſpirituũ tenebꝛoſitatẽ Poſtea ĩ duobvltis vᷣſibo ponũt᷑
aliqᷓ ex ſignis pᷣdictꝭ ⁊ aliq addũt᷑. Pꝛimũ ẽ ꝙ melãcolicꝰeſt
inuidꝰ.ſcdᷣm ẽ ꝙ ẽ triſtꝭ. tertiũ ẽ ꝙ ẽ auarꝰ.q̃rtũ ẽ ꝙ ẽ tenax.
id ẽ. nibil volẽs exponere ⁊ male ſoluẽs.qͥntũ ẽ ẽ fraudu
loſus ſimplex.⁊ ꝓpterea hoĩes melãcolici ſũt denoti.młtũ

iegẽtes.ieiunãtes.⁊ alias jnłtas abſtinẽtias faciẽtes. DSex

tũ eſt ꝙ multũ timidꝰ. Septimũ ẽ ꝙ ẽ lutei coloꝛꝭ.i. ter/
reſtris ſiue fuſci coloꝛis. Coloꝛ em̃ fuſcus et maxie ſi viri
ditati apꝛoximat ſignificat dominiũ melãcolie ſm Ra.iij.
alman. in pn. r

NHij ſũt humoꝛes qui pꝛeſtãt cuiq; coloꝛeez

HOmnib' in rebꝰ ex fleumate fit coloꝛ albd
Sanguie fit rubeꝰ.colera rubea quoqʒ ruffus
Si peccet ſanguis.facies rubet.extat ocell⸗
Inflãtur gene coꝛpus nimiũq; grauatur-
Eſt pulſuiqʒ freques plenꝰ mollis.doloꝛ ingẽs
Maxime fu frõns et cõſtipatio ventris
Siccaqʒ EE ſitis et ſo mnia plena ruboꝛe
Bulcoꝛ adeſt ſouti ſũt acria dulcia quedʒ

In 5 textu pꝛio poĩt coloꝛes ↄſeqᷓ ntes ↄplexiões. : dicit

ꝙ fleumaticꝰẽ albi coloꝛ.ſʒ coleric'eſt ruffi coloꝛis ⁊ ſan/
guine rubei. ⁊ de melancolico dicit in fine pꝛecedentium

pſuü. 7 de iſt oĩb dictũ ẽ pꝰ. Scðdo poĩt.xiij.ſig̊ ſuꝑabun⸗
dãtꝭ ſãguĩs.qͥꝝ pmũ ẽ facies ẽ rubea ꝓpraſcẽſũ ſaguinis

ad capnt⁊ facieẽ. Scdm ẽ ꝙ oculi pꝰvident᷑ exire ſolito ꝓpt

extẽſionẽ quã fac ſãguis młtiplicatꝰ Tertiũ ẽ ꝙ gene inſtã

turaꝓpt᷑ ſilem cãm. Quartũ ẽ ꝙ coꝛpꝰtotũ guat᷑qꝛ nata ſup

peditat᷑ nõ ſufficiẽs regere hũoꝛes ⁊ ſuſtẽtare debite coꝛpꝰ
Quintũ ẽ ꝙ pulſus fit freq̃ns ꝓpt᷑ caliditatẽ quã ĩducit ſãk'
guis mltiplicatꝰ Sextũ ẽ ꝙ pulſus ẽ plenꝰ ꝓpt᷑ młtitudĩeʒ

vapoꝛũ calidoꝝ ⁊ hũidoꝝ.Septimũ ẽ ꝙ pulſus ẽ mollis
Aꝓpr hũiditatẽ nimiã mollificantẽ arteriã. Octauũ ẽ ꝙ do⸗
loꝛ fit in frõte.⁊ Hꝓpt᷑ ſaguinẽ młtiplicatuzʒ ĩ rethi mirabili.
Nonũ ẽ ꝙvẽter ↄſtipat᷑.i.durꝰtit.nec bñ a ſſellãt ꝓpt᷑ calidi
tatẽ nimiã exſiccãtẽ ſeces.Decimũ ẽ ꝙ ligua fit ſicca ꝓpter
ſileʒ cãʒ. Undecimũ ẽ ꝙ ſitis ẽ mag ppt᷑ exſiccatiõeʒ oꝛiticij
ſtõachi ex nimia caliditate.Ouodecimũ ẽ ꝙ fiũt ſõnia de/

clinãtia ad rubedieʒ.et i ſtð vult Aui. ij.ĩ doc. iij. c. vij. dicẽſ
Et ſõnia q̃ ulõ ſᷣcãt.ſ.abũdãtiã ſãguĩs ſũt ſiẽ cũ hõ ĩ ſõnis

res videt rubeas aut ſãguinẽ młtuʒ ex ſuo coꝛpꝑe exire aut
ſe ĩ ſaguie natare.⁊ ſilia.Decimũtertiũ ẽ ꝙ ſputũ eſt dulce
Apt᷑ ſaguis dulcedieʒ.Notãdũ circa iſtð ꝙ ſic h ponũt᷑ ſigꝗ
ſuꝑabũdãtꝭ ſã guĩs.ita qͥdã etiã ponũt ſigna ſuꝑabũdãtie

alioꝝ hũoꝝ ſub qͥbuſdã vᷣſib. Sigꝗ qͥdẽ ſuꝑabũdãtꝭ colere

ſub iſt ᷣſib· Accuſat colerã dextre doloꝛ aſꝑa ligua.Tini

tus vomituſq; freq̃ns vigilãtia młta Olta fitꝭ piguis ege
ſtio toꝛſio vẽtrꝭ Nauſea fit.moꝛſus coꝛdis.lãguelcit oꝛexdſin
Pulſus adeſt gcił durꝰveloxq; caleſcẽs Aret amareſcit ĩicoa

dia ſonia fingit. Sig vᷣo ſuꝑabũdãatꝭ fleũa t ſub iſtꝭ verſib
Fleũa ſuꝑgrediẽs ꝓpas ĩ coꝛꝑe leges Os fac iſipidũ faſti
dia cerebꝛa ſaliuas Coſtaꝝ ſtõachi ſil occipitiſq; doloꝛes

Pulſus adeſt rarꝰtardꝰmolł ianis. Pꝛecedit fallax fantaſ-

mata ſonꝰaq̃ſa. Oig vᷣo ſuꝑabũdãtꝭ melãcolie ſpᷣ his vᷣſib⸗
Hiũoꝝ plẽo dũ fex ĩ coꝛꝑe reõt. Higra cuiꝭ dur? pulſus te/
nuis⁊ vꝛ na Sollicitudo timoꝛ ⁊ citia ſõnia tꝑs Accreſcet
rugit.ſapoꝛ ⁊ ſputamis idẽ. euaq; pcipue tinnit ꝛ ſibi⸗

lata

Dey
M
So
Hon
Lon
e
Ul

AQAu

elud
7

ite/
aua
node

Etcäe
ctran

pfeut

q

connpe
ſuffcit
circni⸗
rod⸗a

ſnd

ni In
mulen
mali.
laliby

hotho

rößte

ugit

N

nis

ud

W

ciſin
tnci
wols
do⸗

abi.

kealc

en
Nfti

de

dd
se
t t
tOrle

„

iiſi

ſitte

lce
D
loche
oꝛeti
citiee

h

Gfol
lons
tnh⸗

6te
ct
ſl

e
fta

ſx

Denus ſeptenꝰ vix fleubothomiã petit annꝰ

Spũs vberioꝛ exit per fleubothomia
Spũuũs ex potu vini mox młtiplicatur

lumoꝛũq; cibo damnũ lente reparatur

Lumia clarificat ſincerat fleubothomia

MMẽtes et cerebꝝcalidas facit eſſe medullas

Vucera purgabit ſtõachũ ventrẽq; coercet

Muros dat ſenſus dat ſomnũ tedia tollit

Eluditus vocem vires pducit et auget

In ſᷣ textu autoꝛ loqͥt᷑ de fleubothomia. ⁊ pmo oſtendit
etatẽ reqͥ ſitã ad fleubothomiã dicẽs ꝙ annꝰ.xvij.vix pettit
fleubothomiaʒ. Et iſto dicit Gał.xj.de ingenio ꝙ pueri

nõ debẽt fleubothomari niſi habeant.xiiij.annos ad minꝰ

Et cã eſt qꝛ coꝛꝑa pueroꝝ ſũt faciliter reſolubilia a caloꝛe

extraneo.⁊ idᷣo debilitant᷑ multũ exeuacuatõne foꝛti facta

ꝑ fleubothomiã. Item qꝛ indigẽt nutrim̃to duplici de ciä
ſcʒ ꝓpt᷑ nutrimentũ et augmentũ.iðo minutio ſaguĩs non

competit eis. Item qꝛ facile diſſoluunt᷑a caloꝛe extraneo
ſufficit ꝙ ab eis diſſoluit᷑ q̃re nõ indigẽt fleubothomia Et
circa iſtud ſciendũ eſt ꝙ ſicut fleubothomia nõ ↄueiĩit pue/

ris pᷣdict. ſz cauenda ẽ.ita etiã ẽ cauenda in ma etate.ſc,o
ſenij.vt vulc Gal.ix.megategni.qꝛ ſᷣm Gabł.et Haly.iij. teg
ni. In ↄualeſcentiba⁊ ſenibo eſt paucus ſanguis bonus +K·

multus mał.fleubothomia igit᷑ rapiet bonum ⁊ dimittet

malũ.et innuit Aui.iiij.in.c.xx.de fieubothomia.et iðo in

talibo nõ ↄpetit fleubothomia. Scdðo poĩt nocumẽtũ flen

bothomie. ⁊ ẽ ꝙ ſpũs vberies exeũt ꝑ ſieubothomiã. Cuiꝰ M
rõ pᷣt eſſe.qꝛ cũ mita enacuatõne ſãguĩs q̃ ſit ꝑ fleubotho/
miã neceſie eſt etiã multitudinẽ ſpirituũ euacuari. Tertio

tãgit remedia ꝑ q̃ ſpũs emiſſi rtocillat᷑ ⁊ iterato młtiplicãt

Et dicit ꝙ ex potu vini ſubito regenerãt᷑ ſpũs.qꝛ omnin,z

ſubito nutriẽtiũ maximũ ẽvinũ.vt pꝰdictũ ẽ.Et ſpũs etiã
regenerãt᷑ ⁊ refocillãt᷑ ex cibo.ſʒ h̊ fit leteet ñ ſubito ſicut ex
vino.Et cibo qͥ dz dari erit digeſtibił ⁊ młti ſãguis genera
tiuꝰ.ſic oua ſoꝛbilia.⁊ ſiłia.Et circa iſtð ſciẽduʒ ẽ ꝙ; lʒ cib

regeneret ſpũs pꝰ fleubothomiã.tñ debẽt cauere patiẽtes

a młto cibo ĩ pᷣma ⁊ ſcdᷣa die. Uñ diẽ yſaac ĩ dietꝭ.cibo ẽ eiſ

minuẽdꝰ ⁊ potꝰaugendꝰ.ſ.reſpectu cibi.nõ tñ reſpectu ſue

ↄſuetudĩs.ĩmo minꝰdũt bibere qᷓ; añ fleubothomiã.qꝛ vᷣtꝰ
digeſtiua debilioꝛ eſt. Quarto poĩt autoꝛ.xj.iuuam̃ta fleu/
bothomie debite ſacte Paim ũ ẽ ꝙ tꝑata fleubothomia cõ
foꝛtatviſũ.qꝛ minuẽdo hũoꝛes eẽ minuit effumatõʒ ad ca/
put ⁊ repletõeʒ eb.offuſcãtes viſũ. Scðm ẽ ꝙ clariticat et
ſincerat mẽtẽ ⁊ cerebꝝ ꝓpt᷑ ſilem cãm.Tertiũ ẽ ꝙ calefacit
medullã.qꝛ minuit ſuꝑfluitates q ad eã veniẽtes ipᷣam in
frigidãt. Quartũ ẽ ꝙ purgat viſcera.i.interioꝛa.qꝛ exone/
rata nat᷑a a ſãguĩe.hũoꝛes crudos ĩ interioꝛibootẽtos me/
liꝰdigerit.Quĩtũ ẽ ꝙ fleubothomia reſtrĩgit vomitũ ⁊ flu/

xum ventri.qꝛ diuertit hũoꝛes ab interioꝛib ad exterioꝛa.

Et iſtð vult Aui.loco pᷣal.dicẽs.Ampliꝰfleubothomia ꝓ/
pterea ꝙad diuerſa trahit.nataʒ fᷣm plimũ retinet.Et iſtðᷣ
maxime veꝝ ẽ qñ fleubothomia fit devenis bꝛachij. Nam
fleubothomia facta devenis pedũ nõ ſic retinet. Põt tñ ꝑ
accidẽs ↄtigere ꝙ ad fleubothomiã ſeq̃t maioꝛ fluxꝰ vẽtrꝭ
Et h̊ duplr· Pꝛĩo qꝛ ex fleubothomia facta tollit᷑ onꝰnatre.
tũc eĩ vᷣtꝰofoꝛtata aliqñ ꝓuocat alias euacuatiões. Scðo
ſi fluxꝰ vẽtris fiat ex młta debilitate vᷣtutꝭↄtẽtiue.tũc eĩ qͥa
ex fleubothomia debilitat᷑ vᷣtꝰ.mag augebit᷑ fluxꝰventris.
Serxtũ eſt ꝙ fleubothõia fac̃ puros ſenſus.qꝛ minuit eua/
poꝛatõeʒ ad caput vñ turbant᷑ ſenſus. Septimũ ẽ ꝙ ipſa
iuuat ſomnũ impeditũ.qꝛ ꝑ ip̃am euacuant᷑ hũoꝛes pluri
mi a qͥb eleuant᷑ vapoꝛes acuti ⁊ diuerſi impediẽtes ſõnũ.
Octauũ eſt ꝙ ipᷣa tollit tedia ⁊ grauitates nimias.quia ꝑ

ipᷣaʒ yᷣt exonerat᷑a ſuo grauamiĩe.Et etiaʒ educto ꝑ ipſe am

ſan
dia
in.
gu
ſvotte
Gann
getv

feyn
Tie
Pii
Inl
Vm,
PG
Nod

ſeb ſ
P
Du
dichit
diespe
lation

Veſci
magi

tiud
le?n
nemt
lesſe
Ter
dod

nninz
geti
ctn
genen
e
NRine
ce

Ccenocr
hona
4Etſ
e
en
oDet.
ticci
ulten
plur
s oNd⸗
,

Nꝛima dies pꝛimi poſtremaqʒ poſterioꝝ.

ſanguinẽ educit᷑ ſimul melancolia fex ſãguĩs qᷓ inducit te/
dia ⁊ grauitates. Nonũ e ꝙ ipᷣa ↄfert auditui.qꝛ ꝑ ipᷣaʒ di
minuũt᷑ vapoꝛes ⁊ hũoꝛes aſcẽdẽtes ad caput ipedientes
auditũ.Decimũ eſt ꝙ ipᷣa ↄfert voci.qꝛ ꝑ ipᷣaʒ diminuunt᷑
ſuꝑfluitates et hũiditates q̃ poſſent ꝑuenire ad pectꝰ vel
cannã pulmonis ⁊ impedirevocẽ. Undecimũ ẽ ipᷣa au/
get vires.qꝛ ꝑ ip̃am coꝛpꝰ a ſuo grauamine exonerat᷑ qua/
re virtaugmentat᷑. M

Tres inſũt iſtis mayus ſeptẽber apꝛilis
Et ſũtlunares ſũt velut ydꝛa dies

ĩHec ſaguis minui nec carnib anſeris vti
In ſene vel iuuene ſi vene ſaguĩe plene
Dmni mẽſe dene confert inciſio voen
Pij ſũt tres meſes mayꝰ ſeptẽber apailis.

In quib' eminuas vt lõgo tepoꝛe vius H

In ß5 textu autoꝛ tria facit. Rꝛimo dicit ꝙ iſti tres men /

ſes.ſcʒ Mayus. September. Apꝛilis.ſũt mẽſes lunares

et in eis ſũt dies ꝓhibiti a fleubothomia.videlʒ pma dies
Maij. et vltima Septẽbꝛis et Apꝛilis. Et iſtud ↄmunes

dicũt.veruntñ eſt dictũ fictũ.nec alicꝰvaloꝛis.ĩmo pᷣdicti
dies pñt eſſe ita boni et electi ſic et alij.Fᷣm ꝙ diuerſa ↄſtel/
latio in eis põt eſſe.Et ſubdit autoꝛ ꝙ in talibo diebo nulli
veſci debẽt carnib anſeris.qð etiã falſũ eſt ⁊ erroneum.et
magis ſoꝛtilegio attribuendũ.⁊ foꝛte auctoꝛ iſtud habuit

a iudeis qͥ iſtũ ritũ obſeruãt SOcðo dicit ꝙ ſenexa ſenectu
te ⁊ non a ſenio et iuuenis venas plenas habentes ſãgui/

ne minui poſſunt om̃i menſe.qꝛ iſti nõ faciliter reſolubi/
les ſũt.nec in eis ſolũ paucus eſt ſanguis bonꝰ.imo mulc⸗
Tertio dicit ꝙ inciſio vene ꝓ regimine ſanitatꝭ cuſtodien
do dz kieri in aliq̊ iſtoꝝ trium menſiuʒ.qui ſunt ayues

Septeẽbꝛ?⁊ Aplis.differẽt tñ. qꝛ ĩ apli ⁊ mayo dz ĩcidi ve/

na epatꝭ ꝓpt᷑ młtiplicatõʒ ſãguĩs eo tꝑe.cũ ſit tꝑs vᷣnale.⁊ ĩ
ſeptẽbꝛi vena ſplenis ꝓpt᷑ melãcoliã qᷓ tũc hʒ multiplicari.
cũ ſit tꝑs autünale.
Frigida natura frigẽs regio.doloꝛ ingens

oſt lauacrũ coitũ minoꝛ etas atqʒ ſeniis.

oꝛbus ꝓlx? repletio potꝰ et eſce.
Si fraglls vel ſubtilis ſenſus ſtõachi ſit
Et faſtiditi tibi nõ ſũt fleubothomãdi

Hic autoꝛ ponit.xij.q̃ ipediũt fleubothomiã Pꝛimũ eſt

frigiditasↄplexiõiſ.Cũ eĩ ᷣm Galũ megategni fleubotho

mia ĩfrigidat tũc augmẽtaret frigiditatẽ Cã ãt qre fleubo
thomia ifrigidat ẽ.qꝛ ſᷣm yſaac ĩ vꝛinis.ſãguis ẽ fũda mtũ
calo? natal.i.illð ĩ q̊ caloꝛ nat᷑al f̃uat᷑.⁊ qꝛ ffeubothomia
ſãguieʒ euacuat.iõ ⁊ caloꝛẽ nat᷑alẽ.⁊ tũc ꝑ ↄñs infrigidat.
Scõðm regio frigida vehem̃ter.ſub q̃ dʒ ↄpᷣhẽdi tꝑs młtũ

frigidũ. qð etiã ꝓhibzʒ fleubothomiã.qꝛ ĩ regiõe⁊ tꝑe młtũ
frigidis.ſãguis ĩ frigiditate coꝛꝑis ĩcludit᷑.⁊ ille qͥ circa ex
tremitates exiſtit a frigiditate ↄdẽſat᷑ ⁊ ieptꝰfit ad h̊ ꝙ fluat
inflãmatio.qꝛ ſi ĩ iſtꝭ accidẽtibo fieret flenbothomia ſeq̃ret

motꝰa gitatiuꝰ.qͥ ẽ ↄriꝰnat᷑e.cũ ſit diffoꝛmis ⁊ maioꝛ inflã/
matio.ũꝗ̃ etiã ẽ nataz mag debilitãs.Et cã motꝰagitatiui ĩ
doloꝛe intẽſo ẽ.qꝛ fit tractꝰ ad diuerſas ꝑtes. Per fleubo/
tho miã eĩ fit tractio ad locũ fleubothomatum.⁊ er doloꝛe
foꝛti fieret tractio ad locũ doloꝛ? Cã vᷣo maioꝛ ĩflamatõiſ
eſt.qꝛ ex fleubothomia ↄmouent᷑ hũoꝛes q̃re magꝭ inflam
mant᷑ ex motu. Et iſtõ veꝝ ẽ qñ fleubothomia fit ꝑna ⁊ ar/
titicialis. Si tñ fiat vſq; ad ſincopim ꝓdeſt ĩ pᷣdic caſib.

qꝛ iſta cũ vincit attractõʒ doloꝛꝭ nõ fac motũ agitatiuũ.et

ſilr tollit inflãmatõʒ cũ nõ ſint bũoꝛes ibi qͥ cõmoneant᷑ e
calefiant et maioꝛẽ inflãmatõem inducant.et iſtud voluit.

Ai

l/
get⸗

nar

ct

fſit

in⸗
in
elut
Mi⸗
apfe⸗
Getd
ſcete⸗
besc
talife
licoea
gisa
Octn⸗
biſin
geſti
bere

Beſti

peq

tadi⸗
mia
illoᷣ

ive
eni
cari.

1,.

imiͤch
Bboto

Keude
Nonmnti

G.

7

ei.

enli
d
Ftuut
Congis
ſecri

ini

4

tatigi

dor

not
VNn.
CH
ſ.

ni
Unta
ℳℳ

ſenb⸗

Gał.in ↄmẽto illiꝰãphoꝛiſmi.j.ꝑti.ampho.q̃ egerũt᷑. cum
dixit.ꝙ ñ ẽ melioꝛ medicĩa ĩ apoſtemate vehemẽtꝭ ĩflamati
onis.⁊ ſiłr ĩ febꝛib⁊ doloꝛe foꝛti qᷓ; feubothomia Qnartũ
ẽ balneũ ⁊ maxie r̃ſolutiuũ.Tale el ꝓhibet fleubothomiã
qꝛ tale etiã ẽ euacuatiuũ iã nat᷑a nõ facile tolerat euacuati
onẽ ſuꝑ euacuatõʒ.Quiĩtũ ẽ coit imediate pᷣcedẽs.Pꝰtalẽ

em̃ nõ ſtatim dʒ fieri inciſio vene.qꝛ exh̊ maxia debilitatio
nate ſeq̃ret᷑cũ ꝑ coitũ pᷣus nat᷑a debilitata ſit. Sextum eſt

etas maioꝛvel minoꝛ qᷓ; reqͥri᷑ ad fleubothomiã.ſiẽ etas ·
fãtie ⁊ etas ſenij.put declaratũ ẽ pꝰ.Et iſta ĩpedimẽta tan
git Aui.loco pᷣal.dicẽs.Tibi q̊ʒ cauere debes a minutõne
in ↄplexiõevehem̃tꝭ frigiditatꝭ⁊ ĩ regiõibo foꝛtꝭ frigiditatꝭ⸗.
⁊ in hoꝛa foꝛtꝭ doloꝛ:..⁊ pꝰbalneũ reſolutiuũ ⁊ pꝰcoitũ ⁊ in
etate q̃ ẽ minoꝛ.xij.ãnis ſenũ q;dtomagꝭ poterꝭ.niſi ĩ figura
ↄfiſus fuerꝭ⁊ ĩ ſoliditate muſculoꝝ ⁊ venaꝝ amplitudiĩe.et

eaꝝ repletõe ⁊ coloꝛ? rubedine.Etvlterꝰ ſubdit. Hos nã/

q; ex adoleſcẽtib ⁊ ſenib fleubothomare audebis. Adole
ſcẽtes tñ ſ̃ᷣm oꝛdinẽ ad fleubothomãdũ paulati puehe de/
bes cũ pauca minutõe.Septimũ ẽ moꝛbo ꝓlixꝰ.qꝛ tunc ex
tali fleubothomia nat᷑a dupłr debilitat᷑.puta a moꝛbo pꝛo
lixo ⁊ a minutõe.Et iſtð ẽ veꝝ ſᷣm Aui.loco pᷣall.niſi ſan/
guĩs affuerit coꝛruptio qꝛ ſi ſic fleubothomia pᷣt cõuenire
Octauũ ẽ nimia repletio potꝰ. Nonũ è nimia repletio ci/
bi. ſub q̃ etiã ↄpꝛehẽdit᷑ indigeſtio cibi.Et cã hoꝝ ẽ.qꝛ ſᷣm
Aui.in.j.attrahẽtia ſũt tria.ſ.vacuũ.calidum.⁊ tota ſpẽs.
Si gvene ꝑ fleubothomiã a ſãguĩe euacuarẽt᷑ cibũ indi/
geſtũ vel ſuꝑfluũ ſiue potũ ſuꝑfluũ a ſtõacho ł epate attra

herẽt qͥ indigeſtꝰveniẽs ad mẽbꝛa ñ coꝛrigeret᷑.qꝛ tertia di

geſtio ñ coꝛrigit pctm̃ ſcdᷣe.nꝰ? ſcdᷣa pᷣme.ſi pctm̃ ſit magnũ
ꝓpt qð ĩ mẽbꝛa ñ ↄuertet᷑.ſʒ ibi remanẽs poſſz eſſe cã egri/

tudis. Decimũ ẽ fragilitas.i.debilitasvᷣtutis.fleubotho/

illiꝰ. In qͥ moꝛbo.ſʒ vᷣ debił nõ pᷣt pati motũ foꝛtẽ. Inde
cimũ ẽ fubtił ſenſatio oꝛificij ſtõachi.qð pᷣcoꝛdiũ vꝛ.da ex

cigdẽtia ſũt adhuc aliq̃ alia etiã ĩpediẽtia fleubot
pmũ ẽ alia euacuatio.vt qñ ẽ flux mẽſtruoꝝ aut emoꝛroy/

qꝛ cruditas hũoꝝ augmẽtare
lõgaret᷑.⁊ iõ timedũ eſſʒ de caſu vᷣtutꝭ.Et pe h vult Aui.q;
in moꝛbis cronicis faciẽda ẽ farmacia añ fleubothomiã ?⁊

„ v

fleubothomia in tali ſtatim ſeq̃t ſincopis.Et ſub iſto etſã
ↄpᷣhendit᷑ debilitas ſtõachi ⁊ facił fluxꝰcolere ad oꝛificiuʒ
epinducẽs ad vomitũ facilẽ colere Uã in hñtib pᷣdicta ac
cidentia nõ ↄuenit fleubothomia. Per fleubothomiã eniz

hüoꝛes ↄmoti ad os ſtõachi inducerẽt᷑ tãq;ᷓ ad locũ cõſue

tũ.⁊ qꝛ ẽ mẽbꝝ debile ⁊ ĩpotẽs illi fluxui reſiſtere.iðo illis

młta mala ꝑ fleubothomiã accidũt.Eth̊ ẽ vna cã qᷓre qñ/
q; aliqͥ i ſeubothomia ſincopãt.ſ.qꝛ colera ad ſtõachũ flu/

it q̃ moꝛdicãdo ſtõachũ ex ↄpaſſiõe coꝛdis⁊ ſtõachi ſinco⸗

pim inducit. Duodecimũ ẽ faſtidiuʒ.ſi em̃ ĩ faſtidio fieret

ſleubothomia cũ vene euacuarent᷑ traherẽt ad ſe materiaʒ
malã faciẽtẽ faſtidiũ. Et płima iſtoꝝ ſexvltioꝝ accidentiũ
tãgit Aui.loco pᷣal.Et circa iſtð ẽ ſciẽdũ ꝙ pᷣter pᷣdicta ac/⸗
Pomia n

daꝝ.tũc em̃ nõ dʒ fieri fleubothomia.⁊ q̊ ad euacuatõʒ. lʒ
ad diuertẽdũ fluxũ ſeu materiã poſſet fieri. Scdm ẽ coꝛ/
poꝛis ſiue ↄpoſitõis raritas.qꝛ a coꝛꝑibo raris młtũ diſſol
uit᷑.⁊ idᷣo ſufficit iſta reſolutio nec euacuatõne indigẽt.vt
vult Galł.ix.magetegni.Tertiũ eſt hũoꝝ cruditas⁊ viſco/⸗
tas hũoꝝ.⁊ ꝓpt᷑ q̊ in moꝛbis 1og⸗ ñ ẽ faciẽda fleubothomia
2 bt debilitare? ? moꝛbe ꝓp/

ſitas.tũc em̃ ẽ cauẽda fleubothomia qꝛ augmẽtaret᷑ crudi

nõ fleubothomia añ faciẽda.licetvtroq; indigeant patien

tes. Sʒ cruditas hũoꝝ pᷣt accidere duab de cauſis.vna

cauſa eſt ꝓp abundantia hũoꝝ caloꝛẽ natalem ſuffocãtiũ
q̃ debilitatꝰ⁊ ſuffocatꝰ?hũoꝛes crudos generat.⁊ tũc bñ cõ

petit fleubothomia. Uñ ſm Alexandruʒ.ij.libꝛo ſuo.c.de
ydropiſi.ſeubotomia in bncipio ypoʒarce ↄpetit cñ ꝓpueĩt
ex mititudie ſãguis mẽſtrualis cũ ꝓhibeãt᷑ fluere mẽſtrua

ꝓpr cãm aliquã.aut ex młtitudie ſaguĩs emoꝛroydał.qu ia

ſiẽ ignis paruſub multa lignoꝝ ↄgerie ſuffocat. ſir eſt de

gu
at⸗
Vt

ta
4

che
mi
fit
tur.
Peia
gli
G
ſince
rar

unt

en

ſs
net

ſir

le⸗

4
einz
c
eniz
Nde
Hüft
ſnen

ſderceti ⸗

daO
nii N
eroH/
, 5
K
diſeal
igits
nſn
and
hond
NocN
tg
voma
paett
ſooun

—

ichid
nce⸗
ſglen

caloꝛe innato ſuffocato ſub hũoꝝ młtitudie. Scdᷣa cauſa
crudita hũoꝝ ẽ caloꝛꝭ innati debilitas vt ĩ illis qͥ fſũt debi

lis ↄplexiõis ⁊ qͥ habuer᷑̃t lõgã egritudinẽ ⁊ in ſenib.⁊ tũc

nõ ↄpetit fleubothomia.qꝛ ꝑ h̊ augeret᷑ cruditas.quia ſan
guis in q̊ caloꝛ ↄſeruat᷑ extraheret᷑.⁊ ita coꝛpꝰinfrigidaret
et humoꝛes magis incrudarent᷑. Debet ſanguis dimitti
vt hũoꝝ cruditatẽ digerat. Quartũ ẽ aeris indebita diſ/
poſitio ⁊ nimia caliditas aut nimia frigiditas.qꝛ ꝑ calidi /
tatẽ multã foꝛtis fit reſolutio.⁊ ꝑ frigiditatẽ młta ineptifi/⸗
catio humoꝝ ad fluxum. .

Ound debes facere quãdo vis fleubothomari.
Vel quãdo minuis fueris vel quàůdo minutus
Vnctio ſiue potus lauachꝛũ vel facias motꝰ
Debent nõ fragili tibi ſingula mente teneri

Inßᷓ 5paſſu autoꝛ ponit qnq; ã debẽt kieri circa fleubo /
thomiã. aliqᷓ quidẽ añ fleubothomiam. aliq̃ in fleubotho/

mia.⁊ aliq̃ poſt fleubothomiã. Pꝛimum eſt vnctio q̃ aliqũ
fit in fleubothomia.ſic vnctio fleubothomi.vt doloꝛ lenia
tur.aliqñ vero poſt fleubothomiã. vt ↄſolidatio vulneris
retardet ad vt poſt fleubothomiã hũoꝛes relicti in venis

aliquã poſſint habere reſpiratõem ⁊ fumi aliqͥ mali exalẽt

Scðdðᷣum eſt potꝰ⁊ maxime vini qvalet in fleubothomis ſi
ſincopis accidat.⁊ etiã valet poſt fleubothomiã ꝓ regene/
ratione nouoꝝ ſpirituũ ⁊ noui ſanguĩs.⁊ iſto mõ iam faci

unt cões.Tertiũ eſt lauachꝝ.i.balneũ qð valet ꝑ duos vel
tres ante.et ꝑ duos vel tres poſt fleubothomiã et nõ eoę

dem die. Ante quidem.ſi quis timeat ꝙ habeat iu ſe hũo

res groſſos.quia balneum humoꝛes diſſoluit et commo
net cos. ? ꝓpter hanc canſam etiaʒ competit ante acceptio
ſirupiacetoſi.et motus vt humoꝛes diſſoluantur et ſubti/
lientur. et ergo quando dʒ fieri fliubotbomia dʒ fricari

dꝛachiũ. vt hũoꝛel exiſtetes ĩ venis ꝓpiqͥs bꝛachio ſubtiliek
⁊ pparẽt᷑ ad exeũdũ faciliꝰ Poflenbothomiãvᷣo valz vtrliqe

hũoꝝ ⁊ vapoꝝ dᷣrelicta reſoluãt᷑. In die vᷣo fleubothomie

ñ ↄueit.qꝛ ꝑ balneũ cut lenis fit q̃ lenificata ꝑcuſſionẽ fa

—

ctã ĩ fleubothomia fugit.⁊ H ẽ ꝑiculũ.Quartũ ẽ faſcia.i.li
gatura cũ pãnis lineiſ qᷓ valʒ pꝰfſleubothomiã imediatead
retinẽdũ fluxũ.⁊ añ fleubothomiã ad trabẽdũ hũoꝛes ad

locũ vbi q̃rit᷑ ſleubothomia.vt ex eo etiã vene ingroſſent ?

meliꝰvideant᷑ Quiĩtũ ẽ mot ſiue ãbulatio moderata q̃ pᷣt
fieri añ vt hũoꝛes diſſoluãt᷑ ⁊ ſubtiliẽt᷑.⁊ pꝰ.ad reſoluendũ
reliqͥas hũoꝝ ex fleubothomia ðᷣrelictaſ.Circa pᷣdicta ſciẽ

dũ ẽ ꝙ ↄmunes faciũt ſe ffeubothomare ieiuni.ſʒ buſdãa

doctoꝛibo melr videt᷑ 2 ↄueniẽtiꝰ.añ fleubothomiã pmũ
vnũ ouũſi ſoꝛbeãt molle cũ vno hauſtuvini circa nona ł de

cimã hoꝛã añ pꝛãdiũ ⁊ ſtati poſtea ſe fleubothomari faciät
Et hꝰcã ẽ.qꝛ ſtomacho vacuo nata foꝛtſãguĩeʒ retinet ne
oᷣficiat ĩ nutrim̃to.ſʒ cũ cibo qͥ de ſe młtũ nutritiuꝰẽ ſit ĩ ſto
macho cuiuſmodi ſũt oua ſoꝛbilia ⁊ vinũ.tũc nata melius

ſãguinẽ exire ꝑmittt.
Exhilarat triſtes.iratos placat. amentes

Ne ſint amentes fleubothomia facct

In ß paſſu autoꝛ ponit tres effectꝰfleumothomie. Pꝛimꝰ·
eſt ꝙ fleubothomia exhilarat.i.letificat triſtẽ hoĩeʒ Scðs
eſt ꝙ fleubothomia placat iratos.⁊ cã vtriuſq; ẽ.qꝛ in ſan/
a ↄmiſcet᷑ melãcolia fit triſticia.⁊ qñ młta co⸗

guĩe qñ m

lera. fit ira.cũ melãcolia ſit cã tſticie.⁊ colera ire Jã vterq
iſtoꝝ duoꝝ hñoꝝ educit᷑ eductõne ſãguĩs.qꝛ ei ↄmiſcetur

Terthẽ ꝙ; ꝓhibz amẽtes ne ĩſaniãt.qꝛ fac humoꝛes fluere

ad ꝑtes exterioꝛes.⁊ a capite diuertit. Pꝛo maioꝛi decla/
ratõe ſciẽdũ ẽ anq; ſut cauſe pr quas dz fieri fleubotho
mia. quaꝝ pma ẽ directa et alie q̃ttuoꝛ indirecte. Pꝛima ãᷓ
eſt directa eſt vt abundantia ſãguis euacuet᷑ ſiue abundet

guise

fmnh
uag ope
üüſen
(icire
uiimotin
Phenaft.
ſtun

ſanguis in qlitate ſiue quantitate ſiuextroq; modo. NHam

vni
hut⸗

hoine
Bdi
30)

malici

neget

tiope

ind
ligul
gener
ouci.
euuu

und
fngei

wordi

büoꝛes

duſlice
lertat
fandot
och;
fieriſt

ſeube

Fn
fiige
omie
ne ſa
Kead

Nes G
ſſent:;
tn ie
ictnſdi
iidnri
äldte
d
Herne
ND
die.

SPelNe
o
in ſan⸗
la ι⅓
terg
Hure

ls
be
mad
Und
s

pᷣm Aui.lo.pal.vduo genera hoim ſũt fleubothomãda. q̊ꝛũ
vnũ ẽ ille modꝰ hoĩm qͥ iã ꝑati ſũt inciðe ĩ egritudies.vt q
bñt abũdãtiã ſãguĩis ĩ qtitate.⁊ fliquũ genꝰẽ genꝰilloꝛum
hoĩm qͥ iã egritudĩieʒ ĩcider̃t ꝓpt᷑ hũoꝝ ſiue ſãguĩs malicia.

Sʒz differt feubothomia iſta ⁊ illa. qꝛ ꝓpt ſĩguis abũdan/
tiaʒ dʒ fieri młta fleubothomia.ſʒ ſi ĩ qlitate peccet ſiue ſit

malicioſus tũcoↄpetit fleubothomia pauca. Uñ ſᷣm Ga.ix.
megategni.ſi ſãaguis ſit małꝰi coꝛꝑe dʒ enacuari paulatim
⁊ iõ peccãt młtũ illi qͥ qũ vidẽt ſãguieʒ malum fleubotho /
mãt ſe quſq; videãt ſãguĩeʒ bonũ exire cum foꝛte potot? ſa/⸗
guis exiret qᷓ; bonꝰexiret.ſʒ dʒ fieri pauca euacuatio.et tůc
ᷣm Ba.i caſu iſto.puſq;ᷓ fiat feubothomia dʒ dieta bonuz
ſãguinẽ generãs exhiberivt loco mali ſãguĩs bonꝰſãguis
generet᷑. Et poſtea dʒ fieri pꝰ modicuʒ tꝑs fleubothomia
pauca.⁊ ſic deĩceps Iſta fleubothomia ẽ directa qꝛ fit ꝑ ſe

ad euacuatõʒ illiꝰqð ꝑ ſe dʒ ꝑ fleubothomiã euacuari.ſcʒ

ad euacuatõʒ plenitudis hũoꝝ ſiue ſãguĩs.pncipaliter tũ

Fm qcũ eo ſunt alij hũoꝛes. Pꝛia cã ĩdirecta ẽ magnitudo
moꝛbi ⁊ magnitudo apoſtemat vehemẽtꝭ iſlãmatiõis.qͥa

ſm Ga.ĩ com.illiꝰãpho.Que eger̃t ⁊c. Nõ ẽ melioꝛ medici
na ĩ apoſtemate vehem̃tꝭ ĩflãmatõis⁊ i febꝛibꝛ⁊ doloꝛe foꝛ
ti q; fleubothomia.vt etiã dictũ ẽ ibi Frigida nata. Scda

cã ĩdirecta ẽvt attrahat᷑ matia ad ꝑtẽ illã ꝑ quã dʒ euacua

ri matxia.vñ ĩ retẽtõe mẽſtruoꝝ ⁊ emoꝛrovydaꝝ dʒ aꝑiri ſo/
phena ᷣm Ga.⁊ Aui.vt trahat᷑ matia ſãguis ad iferꝰ Ter.
tia cã ĩdirecta ẽ vt hũoꝛes trahãt᷑ ad locũ griũ illi loco ad
quẽ fluũt hũoꝛeſ.⁊̊ ad diuerteð matiã a loco ad quẽ fluit
hũoꝛes.vũ ĩ nimio fluxu mẽſtruoꝝ dʒ fieri fleubothõia ð

baſilica vt trahat᷑ maria ad oriũ locũ ad quẽ declinat ⁊ di /

uertat᷑ a ſuo fluxu.Et ꝓpr h̊ ĩ pleureſi ſiniſtre ꝑtꝭ.debʒ fieri
fleubothomia ĩ ꝑte dexcravt diuertat᷑ matia ⁊ attrahat᷑ ad
locũ ↄriũ loco ad quẽ declinat.⁊ ſiłr ſi ſit in ꝑte dextra dʒ
fieri fleubothomia ĩ ꝑte ſiniſtra. Quarta cã idirecta ẽ vp
fleubothomiã vna poꝛcio matie enacuet᷑ ⁊ nata votennos

ſit ſup reſiduũ.⁊ ſic ↄpetit fleubothomia qñ repletio eſt in
coꝛꝑe ne ſiat apoſtema/qꝛ nata ẽ debil reſpeciu regis illo/
rũ huoꝝ.iõ vna poꝛcio ill matie ẽ euacuada ne ꝓpr᷑ impo/
tẽtiã nat᷑e ĩ regẽdo illã materiã.illa mat᷑ia fluat ad aliqueʒ

öööS-

locũ debilẽ in ̊ aggreget᷑ ⁊ apoſtema generet

Fac plagam largã mediocriter vt cito fumꝰ

*

Exeat,vberius liberiula; cruoꝛ.

In ̊ paſſu autoꝛ poitvnũ docum̃tũ ðᷣ q̃ntitate ſciſſure :
fleubothomia. Et dic ꝙ ſciſſura dʒ eſſe larga mediocriter
vt fumꝰ⁊ groſſus ſãgnis liberꝰexeãt.qꝛ qñ ſciſſura ẽ ſtric/
ta tũc ſolũ ſubtił ſãguis exit⁊ groſſus rmanet.Circa iſtð ẽ
ſciẽdũ ꝙ aliqñ ĩ ffeubothõia dʒ fierivulnꝰmagnuʒ ⁊ aliid
ꝑuũ.Debʒ ãt fierivulnꝰmagnũ trib ð cauſis. Pꝛio qꝛ hu
moꝛes ſũt groſſi.⁊ groſſus ſãguis ẽ euacuãdꝰvt ꝑ illð vul /
nus magnũ ſãguis facilpoſſit exire.⁊ &̊ melãcolicꝭ faciẽ/
dũ ẽ magnũ vulnꝰ Scðo ꝓpł᷑ tꝑis frigiditatẽ qð hũoꝛesiĩ/
groſſat.⁊ & i hyeme dʒ fierivulnꝰmagnũ.Tertioꝓpt᷑ abun
dãtiã hũoꝝ.qꝛ tũc fit melr euacuatio ꝑ vulnꝰmagnũ qᷓ; ꝑ/
uũ.Sʒ vulnꝰ puũ fit cum ẽ vᷣtꝰdebil.vt ðᷣ ſpiritibo ⁊ caloꝛe
Buneuacuet. Ee itnecalido cade de cã. Et qñ eſt ſanguis
Saãguine ſubtracto ſex hoꝛis eſt vigilanda
Ne ſomni fumꝰ ledat ſenſibile coꝛpus
NMe neruũ ledas nõ ſit tibi plaga pfunda
Sanguie purgatꝰ nõ carpas ꝓtinꝰ eſcoas

In ſᷣ paſſu autoꝛ tãgit tria ↄſiderãda circa fleubothõiazʒ
Pꝛimũ ẽ ꝙ fleubothomat?nõ dʒ doꝛmire ĩmediate pꝰfleu
bocthomia.niſi ad minꝰtrãſiuerit ſex hoꝛe.Et hꝰſubdit au/
toꝛ cãm ne fumi qͥ ſcʒ ĩ ſõno cauſat᷑ moti ad caput ledãt ce
rebꝝ. Alie tñ pñt aſſiqri cauſe.q̃ꝝ pma ẽ ne in ſõno ptat ſe

patiẽs ſupᷣ bꝛachiũ fleubothomiaꝝ.⁊ ꝑ ̊ ledat᷑. Scða eſt.
nehũoꝛes ĩ ſõno fluãt ad mebꝝ leſũ in ꝗͥ ẽ doloꝛ ꝓpt᷑ ictum
fleubothomi et fiat apoſtema Clñ Ga. ij.ã phoꝛiſmoꝝ.ſuꝑ
illo ãphoꝛiſmo.in q̊ moꝛbo.vult ꝙ ĩ ſõno ſi fiat apoſtema i
tra coꝛpꝰaut mẽbꝝ ſit leſũ ad ipᷣm fluunt hũoꝛes.Aui.vᷣo
gliã aſſigt cãm.ſ.ꝙ ꝑ talẽ ſõnũ poſſʒ accidere ↄfractio mẽ/
bꝛoꝝ. Et iſtiꝰcã pᷣt eſſe.qꝛ ſiẽ fm Ga.ſuꝑ illo ampho.ĩ quo
moꝛbo⁊c̃.Sõnꝰin pncipio paroxiſmi nõ cõpetit.qꝛ caloꝛ
natał ad interioꝛa regredit᷑.⁊ exterioꝛa ĩfrigidãt᷑.⁊ fumi re
manęét nõ ↄſpti. ꝓpt᷑ qdð rigoꝛ augmtat᷑ ⁊ paroxiſmꝰetiã ꝓ/
lõgat᷑.ſic etiã fumi ꝑ cõmotõʒ bũoꝝ ⁊ in fteubothomia ad
4 neruos ct ad lacertos eleuãt᷑ qͥ nõoſũpti remanẽtes ĩ ſõno
hi ifrigidãt᷑ in exterioꝛib? ingroſſãt᷑.⁊ iõ faciũt ad neruoꝛũ ⁊
A lacertoꝝofractõʒ ſi fiat ſuꝑdoꝛmitio ĩmediate poſt fleubo
h thomiã. Alia cã pᷣt eſſe.qꝛ materiã eſt ingroſſãs ẽ faciẽs cõ
fractõeʒ. ſiẽ in q̃rtana in cuiꝰtypo fit ↄfractio ꝓpr᷑ frigidita
tẽ ⁊ groſſiciẽ materie.ſʒ nerui ⁊ lacerti ſũt frigidi.iõ ad ip/
ſos veniẽs iſte fumꝰin ſomno in q̊ fit retractio caloꝛꝭ ad ĩi/
terioꝛa infrigidat᷑ ⁊ in groſſat᷑⁊ iſte fumꝰ infrigidatꝰ et in/
groſſat frigiditatẽ ⁊ ingroſſatõeʒ inducit ĩ mẽbꝛo ſiue cõo/
fractõeʒ.ſiue ad membꝝↄſile perãt egritudĩes ↄᷣſiles.Et
42 iſto veꝝ ẽ ð ſomno fleubothomievicino⁊ ñ de remoto poſt
M qᷓ; fumi illi fuerĩt ↄſũpti.Scdim qð dicit eſt ꝙ fleubocho⸗
mãs dʒ cauere ne faciat nimis ꝓfundam aperturã in mi/
nutione.ita ꝙ cum fleubothomo ledat neruumvel arteri
H am vene ſuppoſituʒ. Nam ex leſione nerui ſequit᷑ ſpaſmus.
ex quovlteriꝰacerbiſſima moꝛs ſequit᷑ vel ad minus perdi
tio membꝛi.puta bꝛachij vel digiti.⁊c. Ex leſione arterie ſe
. quitur fluxus ſanguinis arterialis difficilime curabilis.
4 Lertium eſt ꝙ fleubothomatus nõ illico.id eſt.immedia/
1 te poſt fleubothomiã.cibum ſumere debet. ſʒ dʒ expectare
S quouſq; in eo humoꝛes fnerint quieti.ne cibus ante eiꝰ di
geſtionem ad ſubueniendũ membꝛo leſo cum ſanguine ſi/
mMul attrabat.

S=

„

7
. 5

Om nia de lacte vitabis rite minte
Et vitet potũ fleubothomatus homo
Frigida vitabis qꝛ ſũt inimica minutis
Interdictꝰ erit minutis nubilus aer
Spũs exultat minutis luce per auras
Omnibꝰapta quies eſt.motꝰvalde nociuꝰ.

Hic autoꝛ ponit qͥnq; vitanda ab ipo fleubothomato.
Quoꝝ pmũ eſt ꝙ fleubothomatꝰdʒ vitare lac ⁊ lacticinia.

ſuunt humoꝛes aliq ad ſtomachũ. Si lac ſumeretur er

cõmixtione illoꝝ hũoꝝ lac in ſtomacho coꝛrũpeꝛet᷑exquo

de ſe maxime coꝛruptibile eſt. Etiam lac ꝓpter dulcedineʒ

eiꝰpoſſet trahi indigeſtũ ad venas.Etꝓpter commotiõem

humoꝝ facile coꝛrũpi. Scðᷣm eſt ꝙ fleubothomatꝰ? debet

cauere a potu nimio.qꝛ ꝓpter euacuatõeʒ venaꝝ talis potꝰ

traheret᷑ facile ad venas indigeſtꝰ.pꝛout hꝰdictũ eſt. Lerti

um eſt ꝙ fleubothomat? dz vitare omia frigida tam intus
ſumpta ;ᷓ extersadbibita. puta cibaria multum frigida.
aerem frigidum. balneum frigidum. tenuitatem veſtium.
ſeſſionem ſupꝛa petraʒ frigiditatem capitis vel pedũ.quia

cum caloꝛ naturalis ꝑ fleubothomiã debilitat eſt.coꝛpus

facile ſuꝑflue infrigidaret᷑. Quartum eſt ꝙ fleubothoma /

tus nõ dz ambulare in aere tenebꝛoſo nebuloſo turbato.
quia talis ↄtriſtat animã.⁊ pigriciã in coꝛpoꝛib inducit.

vt pus dictum eſt ibi. Aer ſit mundꝰ.nam triſticia cauſa ẽ

ſanguinis melancolici. Sed dʒ ambulare in gere claro et
lucido.quia in tali aere ſpũs vitales naturales ⁊ animales
recreant᷑ et ad extra mouent᷑ congaudentes ſimili. Quin/
tum eſt ꝙ fleubothomatus dʒ querere quietem tempera/
tam. ſimiliter ⁊ motũ exceſſiuum vitare. qꝛ motꝰ exceſſiuꝰ
tũüc maxime debilitat et bũoꝛes cõmou et. quies vero tem/
perata motũ ſedat.

Cuiꝰca eſt.qꝛ ex cõmotione hũoꝝ ꝑ fleubothomiam ſepe

—— ———— - — — .

— — —

.

d.

fe
gn
ng

Puncipio minuas in acutis peracutis
Etatis medie multũ de ſanguine tolle
Sed puer atqʒ ſenex tollet vterqʒ; paru

Ver tollat duplũ reliquũ tempꝰcibi ſimplũ.

Hic autoꝛ dicit qᷓ̃ttuoꝛ.Pꝛimum eſt ꝙ fleubothomia fa
ciẽda eſt in pncipio egritudinũ peracutaꝝ.i.maxie acuta⸗
rum.q̃ ſʒ terminant᷑ in die q̃rta.qꝛ tales ſunt bꝛeues. nec
dant inducias. 1 iᷣo a pncipio medicãde ſunt. Scom eſt
ey in etate media.ſcʒ q̃ eſt a.xxx. anno vſq;.xlv.vel.l.annum
plus de ſanguine extrabẽdumẽ q; in aliq̃ aliaꝝ etatuʒ.qa
in tali etate maxĩe młtiplicat᷑ ſe anguis. ⁊ ee ſubtractio non
impedit augmẽtum.nec diminuit᷑ virt?coꝛꝑis.qꝛ coꝛpꝰ in
tali etate nõ auget᷑ neq; diminuit᷑ ſenſibiliter ſed ſtarevide
tur. Tertiũ eſt ꝙ ſenes ⁊ pueri parum fleubothomãdi ſũt
qꝛ in pueris ſanguis multus req uirit᷑ pp᷑ nutritõem ⁊ aug
mentatõem in eis. Et in ſeniboyᷣt incipit debilitari.Quar
tum eſt ꝙ in vere dupla quantitas ſanguĩs abſtrahẽda eſt
ꝑ fieubotbomiã reſpectu alioꝝ tempoꝝ. Cuius ratio eſt.
: ver eſt tempꝰmaxime multiplicatiuũ ſi anguĩs. m om̃eſ
autoꝛes medicine.Circa pᷣmum dictũ ꝓ maioꝛi declarati

one ponẽde ſunt aliq̃ regule circa fleuhothomiã.quarum

pma eſt ꝙ in pᷣncipio moꝛbi nõ eſt facienda fleubothomia
Medicsem̃ eſt miniſter nature.ſᷣm Gabł.in tegni.cañ.illo.
Omniũ nat᷑a operatrix.medicꝰvo miſter.ſed ſᷣm Bal.iiij.
ampho.in commẽto illiꝰ Egritudinibo qbuſcũq; incipien
tibo nulla euacuatio in hncipio moꝛbi eſt nat᷑alis. Sicut
&̊ nata in pᷣncipio moꝛbi nõ euacuat.ita nec medicꝰ. Iſtðᷣ
tñ in tribo caſibo bʒ inſtantiã Pꝛimo in materie furioſitate
Vñ Auiẽ. loco ſepe alle.vult ꝙ in pᷣncipio moꝛbi fleubo /
mmomia non dʒ fieri.quia fleubothomia bumoꝛes cõmo/
ueret ⁊ ſubtiliaret ⁊ currere ꝑ coꝛpꝰfaceret niſi materia ſit
urioſa. Scdo bz inſtantiã in materie mltitudine. Unde

Gali.ſuꝑ illũ ampho. Inchoantibo moꝛbis.vult ꝙ; opoꝛ/
tet fieri fleubothomiã aut farmaciazʒ vt nata alleniet᷑.q̃ ſcʒ
onerata ẽ ꝓpt᷑ materie młtitudinẽ.Tertio hʒ inſtantiaʒ in
moꝛbi magnitudie ⁊ acuitate.vt qñ ẽ apoſtema magnũ et
doloꝛoſũ.ilʒ nõ ſit młta materia.ſ.añccdẽtꝭ ĩ coꝛpe. Uñ diẽ
Bab.xiij.megategni. Si apoſtema ſit magnũ fleubotho/
met᷑ in ncipio.licet nõ ſit materie młtitudo ne crepet aut
aperiat᷑ apoſtema añ ſui maturatõnem. Ergoxt mala ſin/
thomata vitẽt᷑ minutio ẽ faciẽda. Scðda regła ẽ ꝙ non fiat
fleubothomia in die motꝰegritudis.ſiẽ in criſi nõ ẽ facien
da fleubothomia.nec aliq̃ euacuatio.ne materia a loco ad
quẽ nat᷑a mittit ipᷣm diuertat᷑. Siłr neq; ĩ paroxiſmo.Uñ
fm Babł.j.amphoꝛiſmoꝝ. In ſtatu.neq; fleubothomia ne/
qꝙ; farmacia fieri debʒ.qꝛ ĩ eo fit coctio moꝛbi.q̃ meliꝰfit in
qete qᷓ; motu. Sʒ ſiẽ ſe hʒ ſtatꝰ ad moꝛbũ totaleʒ.ita paro/
xiſmus reſpectu dieꝝ interpolatõis.ſic ů̊ ĩ ſtatu nõ eſt eua/
cuãdũ.ita nec ĩ paroxiſmo.Tertia regła ẽ ꝙfleubothomia
nõ ẽ faciẽda nuctvie moꝛbi.cum criſis ẽ remota.qꝛ ᷣm
vſaac ĩ vꝛinis.
ſuſtinẽs.lʒ coꝛ ſit fůdamentũ generãs.⁊ ſpũs fũdamentũ
depoꝛtãs.ſʒ ſanguis ẽ fundamẽtũ caloꝛꝭ natalł.qꝛ ex eo ma
terialit᷑ generat᷑ caloꝛ natalł.⁊ iõ aliqͥs ſanguinẽ euacuãdo
euacuat caloꝛẽ qͥ materiã moꝛbi hʒ digerere.⁊ ꝑ ↄñs moꝛ⸗
bus ꝓlõgat᷑ ⁊ vᷣtꝰdebilitat᷑ ꝓpt᷑ qð timẽdũ ẽ ne ꝓpt᷑ lõgitudi
nẽ moꝛbi ⁊ debilitatẽ vᷣtutꝭ nata ſuccũbat.Quarta regła ẽ
i coꝛꝑe habẽte fecem ĩ inteſtis nõ dʒ fieri fleubothomia.
Cubpcã ẽ.qꝛ tria ſũt attrahẽtia.ſ.calidũ.vacuũ.⁊ tota ſpẽs
Quia gů̊ ꝑ fleubothomiã vene euacuãt᷑ q̃ͥ a mẽbꝛꝭ ſibippin/
q̃s attrahũt.⁊ ita meſeraice a ſtomacho.vẽter płꝰoſtipat᷑.⁊
materia ↄtenta in venis plus inficit᷑ ⁊ meſeraice attrahũt
hũiditateʒ ſecũ.⁊ feces plus deſiccant᷑. Debet gvẽter pmo
leniri vt ꝑ ſuppoſitoꝛia aut cliſteria.niſi ꝑ ſe laxet.Quita re
gula ẽ ꝙ nõ dʒ fieri flenbothomia miłta.qꝛ ex q̊ malũ acci/
dit in ſenio.ſ.młti moꝛbi mali.ſic epileſia appoplexia et pa⸗/

ãguis ẽ füdamentũ caloꝛis natal.ipᷣm.ſ.

—

— — —

4

,

— — – — — —

— —

‚— — —

„.

4

8

4
2

4

0/
l
ne
1
6

41

10

e⸗

„

raliſis.qꝛ pt᷑ remotõeʒ ſanguĩs ⁊ caloꝛꝭ generãt᷑ multe ſu/⸗
perſluitates fleumatice qᷓ ſũt cauſe haꝝ eg ritudinũ. Sex/
ta regula eſt ꝙnõ dʒ fieri fleubothomia ĩ muliere mẽeſtrua
ta aut impꝛegnata. In impꝛegnata nõ dʒ fi eri.qꝛ ꝑ hoc ca
loꝛ digerẽs cibũ diminueret᷑ ⁊ nutrimentũ fetus auferret᷑.
⁊ maxie qñ fetus ẽ magnꝰcum tũc indiget amplioꝛi nutri
mento. Et iſtò dicit ypo.v. amphoꝛiſmoꝝ. In mẽſtruata

vo nakfaliter.ſ.ſᷣm reuolutõem mẽſis nõ dʒ fieri fleubotho

mia.qꝛ in fluxu nimio mẽſtruoꝝ eſſet facieda ad diuerten/
dũ materiã.ſʒ qñ eueniũt naturaliter ⁊ ſᷣm debitũ curſum
nature tunc nõ dʒ fieri ſeubothomia.cũ materia euacuet᷑
ſufficiẽter a nata.⁊ nata nõ dʒ diuerti ab oꝑatiõe. Septĩa
regula ẽ ꝙ poſt colericã paſſionẽ nõ dʒ fieri ftleubothomia
Cũ em̃ fleubothomia ↄmoueat hũoꝛes ꝑ h̊ poſſet humoꝛ
colericꝰad ſtomachũ fluere ⁊ ipᷣm inflammare.nec dʒ fieri
poſtvomitũ ne ſilłr hũoꝛeſ fluãt ad ſtomachũ.neq; pꝰfluxũ

vsẽtrꝭ. neq; poſtvigilias magnas.neq; pꝰmotũ foꝛtẽ.⁊ bꝛe/

niter nec poſt vllũ calefaciẽs multũ.ant multũ diſſoluẽs.
qꝛ fleubothomia hũoꝛes plł? ↄmoueret ⁊ vᷣtutẽ ma G debi
litaret.Deindevidendũ ẽ ĩ qͥba hoiba ↄpetit fleuboth omia
Et ꝓ ilio ponẽde ſũt alique regule.Quaꝝ bᷣma ẽ ꝙ fleubo
thomia ↄpetit hõibo delicatꝭ ocioſis ⁊ qͥeſcentib.multum
carnoſis.⁊ cibis multum ſangninem generantibavtentib⸗
Secunda regula eſt ꝙ fleubothomia conuenit illis ĩ qui
bus eſt abundantia ſanguinis. quod cognoſcitur ꝑ vꝛine
ſpiſſitudinem. Abundantia enim ſanguinis facit eam ſpiſ
ſam.ſed coleram ſubtilem. Tertia regula eſt ꝙ fleubotho⸗
mia debet fieri in illis in quibus melancolia abũdat. Uñ
cum eſt multa melancolia naturalis currens cum ſangui
ne per totum coꝛpus.quia ſanguis in epate ab ea mundi/
ficatur. tunc competit fleubothomia ſiue minutio poſtea
farmacia. Unde duplex eſt melancolia.naturalis et inna/
turalis. NHaturalis eſt fexr ſanguĩs.que quãdo abũdat ipſa

aſt currẽs cũ ſanguine.quare cũ ſanguie ꝑ geubotbomis;

ceyuacuat᷑.idᷣo faciẽda eſt flenbothomia ad eveuacuatõʒ cũ

ſanguĩe.ab eodẽ em̃ caloꝛe.ſ.caloꝛe tꝑato fiũt ſãguis ⁊ me
lacolia. ꝗᷓ eſt eꝰfex. ⁊ poſtea faciẽda ẽ farmacia.Quarta re
gula eſt eꝙ in illis in àb timet᷑ hñoꝝ ebullitio.ↄturbatio et
calefactio.ↄpetit fleubothomia.⁊ iſti ſtatim qñ ſentiunt ſe
calefieri debẽt fleubothomari cũ ſit timoꝛ ebullitõis ↄtur
batõis⁊ calefactõis.ꝓpt᷑ hũoꝝ abundantiã.Aliqũñ tñ aliqͥ
decipiũt᷑ ꝑ iſtã regula.qꝛ ſtatim qñ ſentiũt calefactiõem et
timẽt de humoꝝ ebullitõe ſtatim fleubothomãt ſe. Et qñ

iſtðᷣ ẽ ex colere calefactõe ⁊ incẽſione.ꝑ fleubothomiã non

ceſſat calefactio nec ebullitio.ĩmo ꝑ h̊ angmentat᷑.qꝛ fleu/
bothomia hũoꝛes ↄmouet.⁊ ꝑ coꝛpꝰcurrere facit.Et nõ

ↄpetit fleubothomia niſi h̊ ſit ex abundãtia hũoꝝ qð cos/

ſcit᷑ ꝑ ſudoꝛis multitudinẽ ⁊ maxĩe in mane.Aliqͥ em̃ ſunt

q nõ ſudãt niſi qñũ euacuatõe indigent.Quinta regla eſt ꝙ

illis dʒ fieri fleubothomia qͥ hũt vᷣtutẽ foꝛtẽ ⁊ qͥ ſũt ſãgui/
nee complexiõis non frigide ⁊ ſicce. Unð Ra.vij.alman.
CLoꝛꝑa apta ad fleubothomiã ⁊ q̃ hñtvenas amplas ⁊ ma
nifeſtas ⁊ coꝛpoꝛa piloſa ⁊ bꝛuna ⁊ ex coloꝛe rubeo ⁊ fuſco
mixiꝭ ſũt coloꝛata.⁊ iuuenes⁊ adoleſcẽtes⁊ ſenes nõ decre
piti. ſʒ pueri ⁊ infirmi nõ ſũt minuẽdi niſi magõvꝛgente ne/

ceſſitate. Et plurime iſtaꝝ regłaꝝ colligunt᷑ ex Aui.iiij.in

Eſtas ver dextras.autũnꝰhyemſqʒ ſiniſiras

OQuatuoꝛ h mẽbꝛa·cephe.coꝛ. pes epar.vacuã⸗
Ver.coꝛ epar eſtas.oꝛdo ſequẽs reliquas. da

Hic poit autoꝛ aliq̃ ↄcernẽtia mẽbꝛa euacuãda fleubo/
thhomia. Et diẽ pmo ꝙ ĩ vere ⁊ eſtate debẽt euacuari vene
perxtre. vt dextre manꝰ vel dextri bꝛachij vel pedis. Sʒ in
ppyeme ⁊ autũno debẽt fleubothomarivene ſiniſtre.ſ.ſini/
ſtre manꝰ vel ſiniſtri bꝛachu vel pedis.Et iſtiꝰcã pᷣt eſſe.qͥa
ver eſt młtiplicatiuũ ſanguiĩs ⁊ eſtas colere. i vere ⁊ eſta⸗

n

ſ

6

U .

——

„D 5

—

te debẽt euacuari illevene ĩ q mag? abũdãt ſanguis 2 co

lera.ſʒ ille ſũt vene dextre.qꝛ ĩ ꝑte dextra coꝛꝑis ſituatũ eſt
mẽbꝝ generatiuũ ſanguĩs.ſ.epar ⁊ receptaculũ colere.ſcʒ
ciſtis fellis. Sʒ autũnꝰeſt generatiuꝰmelãcolie q̃ etiã co/
aceruat᷑ ⁊ nõ reſoluit᷑ ꝑ hyemẽ.&̊ in autũno⁊ hyeme debẽt
fleubothomari ille vene in qͥbo magis dñatur melãcolia q̃
ſũtvene ſiniſtre cũ in ſiniſtra ꝑte coꝛꝑis ↄtineat᷑ ſplen.qͥ eſt
receptaculũ melãcolie. Scðo diẽ ꝙ iſta q̃ttuoꝛ mẽbꝛa.ſcʒ
cephe.i.caput.coꝛ.pes.et epar.ſᷣm q̃ttuoꝛ partes anni ſunt
euacuanda.coꝛ qͥdem in vere.epar in eſtate.caput ĩ hyeme
et pedes in autumno. “

Dat ſaluatella tibi plurima dona minuta
NPurgat epar.ſplenẽ.pectus.pꝛecoꝛdia.pocẽ
Innaturalem tollit de coꝛde doloꝛꝛeem
Hic tangit ſex iunam̃ta pueniẽtia ex fleubothomia ve/
ne qᷓ ðꝛ ſaluatella.⁊ eſtvena in doꝛſo manꝰ.in loco qͥ ẽ inteꝛ

auricularẽ digitũ ⁊ medicũ. Pꝛimũ ẽ ꝙ ipᷣa purgat epar.

Scõm eſt ꝙ ipᷣa mũdificat ſplenẽ.Tertiũ eſt ꝙ mundifi/
cat pectꝰ.Quartũ ẽ ꝙ pᷣſeruat pᷣcoꝛdia.i.oꝛificiũ ſtõachi a
nocumẽto. Quintũ eſt ꝙ aufert nocumẽta vocis. Sextũ
eſt ꝙ aufert doloꝛẽ innatalẽ coꝛdis.Et rõ oĩm iuuam̃toꝝ
qꝛ pᷣdicta vena ab om̃ibo iſtꝭ locꝭ ſanguinẽ euacuat.vt po

ſtea etiã patebit. Pꝛo maioꝛi declaratiõe pᷣdictoꝝ ſciendũ

eſt ꝙ in fleubothomia aliqñ aperiunt᷑ vene ⁊ aliqũ arterie.
n aꝑtione ãt arterie ẽ timoꝛ. Et hꝰ cã potiſſima ẽ nimiꝰ
uxꝰſanguĩs.qͥ duplici cã hʒ fieri in fleubothomia arterie
Vna cã ẽ caliditas vehemẽs ſanguĩs arterialis.Caliduʒ
em ẽ facile mobile ⁊ arteriã dilatãs ⁊ aperiẽs.et iðᷣo iuuat

multũ ad enacuatõʒ ſanguis ĩ fleubothomia arterie. Se

cũda cã ẽ arterie mobilitas.⁊ iõ tardiꝰin ea vulnꝰcurat᷑cũ9
vulnera nõ ſa nãt᷑ niſi qͥ eſcãt Pꝛodeſt tñ iſta fleubothomia

criplr. Pꝛimo cũ eſt in coꝛꝑe ſanguis ſubtilis abundantia

Scðᷣo qñ vapoꝛoſi.Tertio qñ calidiſſimi.Sãguis eĩ ſub

tił. exq̊ caloꝛ natal ⁊ ſpũs fiũt.hitat ĩ artia Sʒ ſãguis groſ
ſus.exq̃ mẽbꝛa nutriũt᷑ in venis.ſiłr ſanguis vapoꝛoſus in
arteria ↄtinet᷑.⁊ ſãguis ſãguineꝰinvenis. Sãguis etiã ca

lidiſſimꝰqͥ a coꝛde efficit᷑ ⁊ digerit᷑.qð ẽ calidiſſimũ mẽbꝛũ
etiã ↄtinet᷑ in arteria.Aliꝰãt ſãguis ĩ venis. Scðo ſciẽdũ
ꝙꝙ venaꝝ aꝑtio ẽ in młc mẽbʒ. Aliqñ ĩ bꝛachio ſine manu

magna.aliqñ ĩ ꝑua.aliqũ in pede.aliqñ ĩ naſo.aliqñ ĩ fron
te.aliqũ in labijs.aliqñ in ligua ſiue ĩ palato.aliqñ ĩ angu

lis ocłoꝝ vᷣſus frõtẽ. In manu maioꝛi q̃ ẽ ab aſcellis vſq;

ad cubitos ſũt qnq; vene aꝑiende ſᷣm Ra.vij.almã.⁊ Aui.

lo.pᷣal. Una vocat᷑ cephalica q̃ ẽvena capitꝭ. Scða baſili/
ca.q̃ ẽvena epatica.Tertia mediana ſiue coꝛdiaca ſiue ni/
gra.ſᷣm ꝙ vocat᷑ ab Aui.ſiue matrix.ſiẽvocat᷑a Raſi.OQuar·

ta aſcellarꝭ.⁊ qͥnta funis bꝛachij In manu minoꝛi ẽ ſceiles

ſiue ſaluatella.⁊ ita ĩ bꝛachio ſᷣm ꝙↄtinet maioꝛẽ manũ ⁊

minoꝛẽ ſũt aꝑiende ſexvene. Cephalica a ꝑtibo qᷓ ſũt ſupꝛa

collũ euacuat. ⁊ ideo paſſiõibo capitꝭ valet vti enigranea.
mania.⁊ ĩ alijs calidis paſſiõibo ſiue ex materia calida Uñ

Z iſta ĩcipit ſiue oꝛit᷑ ab hũero ⁊ tẽdit vᷣſus ꝑtem ſiniſtram
bꝛachij. Baſilica euacuat immediate a ꝑtibo ſub collovt a

pectoꝛe ⁊ epate.Uñ ĩ paſſiõibo pectoꝛꝭ⁊ epatꝭ⁊ ſiliuʒ valet.
vñ valet ĩ pleureſi.Et ĩcipit iſta ab aſcellari ⁊ tẽdit ad ꝑteʒ
domeſticã bꝛachij. Mediana vᷣo ẽ media int᷑ duas pꝛedi/
ctas ĩ ſitu ⁊ ĩ ↄpoſitõe.qꝛ ex eis ↄponit᷑. Eſt eĩ ramꝰ vtriuſ/
q;. Et ẽ etiã media ĩ euacuatõe.qꝛ vndiq; euacuat ⁊ ab ĩife
rioꝛibo ꝑtib ſub collo.⁊ a collo.⁊ ſup collũ.Uñ ẽ vniuerſa
lis toti coꝛꝑi ĩ euacuãdo.nõ vniuerſał ſiẽ dicũt qdã q̃ͥa a

coꝛde oꝛit᷑.ſʒ qꝛ ramꝰẽ cephalice ⁊ baſilice.Et ̊ cũ volumꝰ

fleubothomare ð cephalica.⁊ ñ aparet.dẽmꝰ acciꝑe mag

medianã q; baſilicã.⁊ ſilr cũ volumꝰfleubothomare baſili
cã ⁊ nõ aparet.magꝭ dẽmꝰfleubothomare medianã q ce/
phalicã.qꝛ magꝭↄuenit cũ vtraq; qvna cũ alia.cum ſit ra

mus iſtaꝝ. ? iſta extrema. Sceiles ſiue ſaluatella ẽvena qᷓ

.

„„

eſt int᷑ auricularẽ ⁊ medicũ.tẽdẽs plꝰ vᷣſus medicũ digitũ
⁊ oꝛit᷑ a baſilica.⁊ iſta aꝑit᷑im dextra manu ĩ opilatõe epatꝭ
et in ſiniſtra manu ĩ opilatõe ſplenis.Et q̃re ̊ fit neſcitur
rõe.ſic dicit Aui.ſed exꝑientia.hãc em̃ inuenit Gał.ꝑ ſom
niũ.vt ipe dicit.qꝛ habebat q̃ndam ĩ cura habẽtẽ opilatio
nem epati⁊ ſplenis.⁊ ſomniabat ſe fleubothomare patiẽtẽ
de illa vena.⁊ ſic fecit ⁊ curatꝰ eſt.De iſta fit fteubothomia
ponẽdo manũ ĩ aq̃ calida.qꝛ ſubtilis ẽ.iõvt ingroſſet᷑ ⁊ di⸗/
latet᷑ ⁊ nevulnꝰclaudat᷑ citiꝰdebito.⁊vt ſãguis groſſus ſb/
tiliet. Aſcellarꝭ ẽ illa q̃ poſita ẽ ſub baſilica.⁊ illa apparet ĩ
ligatura bꝛachij.⁊ ð iſta idẽ ẽ iudiciũ cum baſilica. Funis
bꝛachij ẽ illa q̃ ẽ ſupᷣ cephalicã ſiue os vltimum ſiue altius
bꝛachij vᷣſus ꝑtẽ ſilueſtrẽ.Et ẽ idẽ iudiciũ ð iſta ⁊ ð cepha
lica.ʒ3 &̊ fmAui.⁊ Ga.ĩ apertõne vene ſit euacuatio vni/

uerſał a toto coꝛꝑe.nõ tñ ab oĩbovenis eq̃liter.vt viſuʒ eſt.

Aʒ etiã vene a toto coꝛꝑe euacuẽt.nõ tñ ĩ eis ẽ timoꝛ eq̃lis
imo cephalica ſᷣm Ra.vij.almã.ẽ ſecurioꝛ. Et baſilica eſt
mag timẽda.⁊ cardiaca ctiã młtũ ẽ timẽda lʒ minꝰqᷓ; baſi
lica. Cephalica ẽ ſecurioꝛ.qꝛ neq; iuxta cã eſt neruꝰneq; ar
teria neq; ſuꝑ eã. Sʒ ſub cardiaca ẽ neruꝰ ⁊ altiꝰ ſupᷣ eam
eſt neruꝰſubtilis.iõ timẽdũ ẽ ne ĩcidat᷑ neruꝰ.Baſilica eſt
piculoſa valde.qꝛ ẽ ſub ea arteria ⁊ iuxta eã eſt neruꝰ⁊ ma/
ſcuł.⁊ iõ ẽ timẽda valde.Sceiles ſiue ſaluatella nõ ẽ peri
culoſa.ſʒ tñ ſubtił eſt.⁊ iõvt aꝑiat᷑.meliꝰ ẽ ꝙ ponat᷑ ĩ naqua
calida. In pede ſũt tres vene.ſ.ſciatica.ſophena.⁊vena po
plicis.Et hee aperiũt᷑ cũ volumꝰtrahe ſanguĩeʒ ad ꝑtes ĩ/
ferioꝛes vt ĩ puocatõne mẽſtruoꝝ ⁊ illa q̃ eſt ĩ poplice ſᷣm

Aui.mag valet q; ſophena aut ſciatica.qꝛ ꝓpinqͥoꝛ eſt mu

trici.⁊ ideo meli poteſt ab ea trabere. Sophena vᷣoa ẽᷣga

teſticulis ⁊ a matrice ſanguinẽ attrahit. Sʒ ſciatica ab an

chis renibbꝛ membꝛis q̃ ſunt ſituate verſus ꝑtem ſilueſtꝛẽ
meliꝰtrahit. Sophena vero a matrice ⁊ a membꝛis poſi/
tis vᷣſus ꝑtem domeſticã lʒ ſint rami vnꝰ vene. In medio
frõtis eſt vena vna q̃ aperiẽda eſt in antiqtis paſſionibus

facieivt ĩ mo:phea ⁊ ipetigine ſcabie ⁊ ĩ paſſib oenloꝝ.
pꝛitũñ dʒ fieri minutio de cephalica.Et ſũr ẽ vna vena in

naſo. ⁊ ĩ vtriuſq; apꝑtione dʒ collũ ligari.⁊ poſtea aꝑirivyna
Inte aliã.pꝑ ligatõʒ eĩ colli meliꝰmaifeſtat᷑.In alijs etiã ſũt

6

onibo ocłoꝝ.cephalica pꝰminuta. Itẽ qdã ſũtvene ſub lin

gna q̃ aꝑiunt᷑ ĩ ſquinãtia.cephalica pꝰ minuta. Itẽ vene qᷓ
fũt ĩ timpoꝛibo incidũt pt emigraneã.⁊ ꝓpt᷑ doloꝛẽ magnũ
capitꝭ. ⁊ egritudinẽ capit diuturnam. Et iſte ſũt q̃s vocat
vpo.et Aui.iuuenales.qꝝ inciſio reddit hoiez impotentez
generare. Itẽ ĩ collo etiã ſũtvene q̃ vocãt᷑ guides q̃ minuẽę
de ſũt in pncipio lepꝛe.⁊ maxie qñ anhelit anguſtat.vñ in

ſquinãtia impediẽte anbelitũ minununt᷑.

x potu nimio nam febꝛis acuta creatur.
Si vertex capitis vel frons eſtu tribulẽtur

Zimpoꝛa froſq; ſimł moderate ſepe fricentur

Hoꝛella cocta nec nõ calidaq; lauenturx·
In ß;ß paſſu autoꝛ duo notat.Pꝛimũ ẽ ꝙ ſi doloꝛ capitꝭ

accidat ex potu nimto ⁊ maxie vinivel alicꝰ alter poꝰ quo

ↄtingit hoĩes inebꝛiari.tũc ſuꝑbibi dʒ aq̃ frigida q̃ ſui fri
giditate atq; ingroſſatõe ĩpedit ne fumi extali potn eleua/-
ti cerebꝝ ledãtvel ad ipᷣm eleuẽt᷑. Scðᷣm ẽ ꝗ ſi ſummitas
capitꝭ vel frõs nimio caloꝛe vexet᷑tũc debẽt timpoꝛa ⁊ frõs
moderate fricari.⁊ poſtea debẽt exaq̃ decoctõnis moꝛelle
calida lauari.qꝛ moꝛella q̃ a cõmunibo medicis ſolatrũ ðꝛ

babet infrigidare.qꝛ frigida eſ.

vene q̃ aꝑiunt᷑ pp᷑ apoſtemata exiſtẽtia ĩ oꝛe aut ginginis.
cephalica tñ bminuta. In palato ſũt qttuoꝛvene.q̃ ſi ape
riãt᷑ valẽt fluxui reumatꝭ ⁊ ad dẽtes ĩ eis faciẽtes doloꝛem
Et iſtevene ſũt maiĩfeſte ⁊ debẽt aꝑiri matia digeſta. Iteʒ
q̃dã ſũtvene ĩ angulis ocłoꝝverſus frõtẽ.⁊ aꝑiunt᷑ ĩpaſſi/

Si doloꝛ eſt capitis ex potu limpha bibatur

Tempoꝛis eſtiui ieiunia coꝛpoꝛa ſiceant
Ouolibʒ ĩ mẽſe cõfert vomitꝰquoqʒ purgat
Huoꝛes nocuos ſtõachi.lauat ambitꝰ omẽes
Ver autũnꝰ hyems eſtas domiatur in anno
Tempoꝛe vernali caud fit aer huiduſq
Et nullũ tempꝰ meliꝰ fit fleubothomie
Vſus tũc homini venenis cõſert moderatꝰ
Coꝛpoꝛis et motꝰventriſqʒ ſolutio ſudoꝛ
Balnea purgẽtur tũc coꝛpoꝛa cũ medicinis
Eſtas moꝛe calet ſicca naſcatur in lla
Tũc quoqʒ; pꝛecipue colerãrubeã dominari
Huida frigida fercula dẽtur.ſit venus extra.·
Balnea nõ. pſũt.ſint rare fleubotpomie.

Inhß paſſu autoꝛ pla notat. Pꝛimũ ẽ qpieiunare mltũ ex/
ſiccat coꝛꝑa ĩ eſtate.qꝛ exqͥ eſtas 8 nata ẽ calida ⁊ ſicca.ipᷣa
fſoluit hũiditates coꝛꝑis.q̃ etiã rſoluũt᷑ ꝑ ſudoꝛes ĩ eſtate
młtiplicatos.⁊ ſic ſuꝑueniẽte ieiunio coꝛpa plꝰexſiccãt᷑.qꝛ
abſete hũido cibali. caloꝛ nr̃i coꝛpiſ agit ĩ hũiditates ppaſ
ſfpas exſiccãdo Et ̊ bñ diẽ ypo.vij.ꝑti.ãpho.Coꝛꝑibo hũi
as carnes hñtib famẽ adhibere ↄueit.fames eĩ coꝛꝑa ex
ſiccat. Scom ẽ ꝙ vomit?fert qͥlibʒ mẽſe.qꝛ ꝑ vomitũ eua
cuãt᷑ hũoꝛes nociui ↄtẽti ĩ toto ãbitu ſtõachi.Et iſtðᷣ ecyo
luit Aui.iiij.ĩ.c.xiij.ð iuuamtꝭ q̃ affert vomit?. cum dixit. ꝙ
vpo.pᷣcepit vomitũ fieri bis ĩvnoqʒ mẽſe.ſ.d uob diebꝛ ↄti
nuis vt ſcdᷣo die expellat᷑illð qð pꝛĩo die ñ potuit ĩpelliEt
ꝑ ̊ ſᷣm ypo.ↄſᷣuat᷑ ſanitas.cũ tał vomit?mũdificat ſtoma
chũ euacuãdo fleuma⁊? colerã Stõachꝰci nõ hʒ aliqͥd qð
mũdet ipm ſiẽ inteſtia bñt colerã rubeã ipᷣaʒ mũdiſicante
Et poſtea Aui.lo.pᷣal.poit pła alia iuuamta vomit bñ fa,/
cti. Quoꝝ pmũ ẽ fert ãuitati capitꝭ.⁊ ſ̊ ẽveꝝ qñ illa ö/⸗
uitas accidit ex matia bũoꝛalivapoꝛoſa ꝑueniẽte a ſtoma/

cho⁊ mẽbꝛꝭ iferioꝛib ad caput. Si eĩ quitas coꝛꝑis fieret
a nocum̃to ppo ipᷣcerebꝛi.tũc vomitꝰmag noceret qᷓ; cõ
ferret Scdðm ẽ ꝙ clarificatviſũ.⁊ h̊ qñũ obſcuratio viſus p
nueit ex matia vapoꝛali ꝓueniẽte a ſtöacho ad ipᷣos oculos
alias ãt ñ.Tertiũ ẽ ꝙ aufert faſtidiũ.i.nauſeã ⁊ abbomia ⸗/
tionẽ.rmouẽdo⁊ euacuãdo hũoꝛẽ a ſtõacho qͥ ẽ cã faſtidij.
Quartũ ẽ ꝙofert ei ad cuiꝰ ſtöachũ deſcẽdit colera coꝛrũ
pẽs ei cibũ.Quitũ ẽ ꝙ rmonet abhomĩatõʒ q fit ꝓpt᷑ vnc
tuoſitatẽ. Sextũ ẽ ꝙ rmonuet cãʒz deſiderij ⁊ illð qð faẽ de/
ſiderare acutũ põticũ aut acetoſũ.qꝛ vomitꝰ r̃mouet cãm
oĩm iſtaꝝ diſpoſitionũ.iã rmota cã remouet᷑ effect? Sep/
timuz ẽ ꝙↄfert laxitati.i.cathecie q̃ pᷣcedit ydropiſim.ena /
cuãdo materiã tal laxitat??⁊ mũdado ſtõachũ.Octauũ eſt
cqofertvlceriba ĩ renib⁊ veſica diuertẽdo materias curræz
tes ad illa loca ad ꝑtẽ oppoſitã. Nonũ ẽ ꝙ etiã cõfert lepꝛe.

maxie qũñ fit cũ vomitiuo foꝛti.ſic elleboꝛo.qꝛ tał vomitus

enacuat matr᷑ias qᷓ ſũt ĩ loc remotꝭ⁊ difficił eradicatõis.ex
q̃b fit lepꝛa.Etia vomitꝰcoꝛrigit digeſtiõeʒ pmã. ex q̃ alie
digeſtões melfiũt.vñ lepᷣ peccat ĩ coꝛruptõne digeſtiue.
Decimũ ẽ ꝙfert malicie coloꝝꝭ ĩ cute ex aliq̊ hũoꝛe.diuer
tẽdo ipᷣm a cute. Undecimũ ẽ ꝙfert epilẽſie ſtõatice.eua
cuãdo hũñoꝛẽ ↄtẽtũ ĩ ſtöacho.ex cuiꝰeffumatõe cauſat᷑ epilẽ⸗
ſia Duodecimũ ẽ ꝙfert ictericie.maxie illi q̃ ẽ ex opilatde
Hã ꝓpr motũ foꝛtẽ ĩ vomitu.matia opilãs mouet᷑ ⁊ remo/⸗
ner a loco ĩ q̊ͥ faciebatopilatõʒ. Siłr euacuat᷑ matia fleu/
matica ꝑvomitũ q̃ cõiter ẽ cã iſt opilatõiſ.Oecimũtertiũ
ẽ ꝙↄfert aſmati.euacuãdo materiã antecedẽtẽ ex ſtöacho.
q̃ fouebat materiã aſmatꝭ.⁊ etiã calefaciẽdo mẽbꝛa ſpũa⸗
lia ⁊ pulmonẽ.ex q̃ꝝ calefactõe ſeqͥt᷑ ↄſũptio ſuꝑſtuitatũ fa
ciẽtiũ aſma Decimũqrtũ ẽ Pert tremoꝛi ⁊ ꝑaliſi euacuã

do materiã iſtaꝝ paſſionũ. Decimũqͥntũ ꝙↄfert hũtibus

viſcera nigra mag ſuꝑ ꝑtes extremas. diuertẽdo hũoꝛes
a ꝑtibo extrem is. Et lz vomit; debite miĩſtrat? iſta ↄferat iu
uam̃ta.ſuꝑflue tũ factꝰmłta ĩiducit nocumẽta.qꝛ debilitat

—

—

*

ſtõachũ ⁊ reſoluit ipᷣm.⁊ fac eũ aptũ vt matie fluãt ad ipᷣm.

⁊ obeſt pectoꝛi ⁊ vilui ⁊ dẽtiba ⁊ antiqͥs capitꝭ doloꝛibo.⁊c.
Pꝛout diẽ Aui.iiij.ĩ c.xiiij. Tertiũ qð notat h̊ text ẽ q q̃t/
tuoꝛ ſũt tꝑa ãni. ſcʒ Uer Eſtas Autũnꝰ? Hyems. ꝓut ma

nitfeſtũ ẽ. Et int᷑ iſta tꝑa ver ẽ calidũ ⁊ hũidũ.⁊ q̊ reſpectu

alioꝝ tẽpoꝝ.lʒ ĩ ſe ſit tꝑs tꝑamẽto attinẽs.vtvult Ga.in de

ↄplexiõibo Et ex iſto ſeᷣt᷑ ꝙ iſtðᷣ tꝑs magꝭ aptũ ẽ fleubotho
mie qꝛ magꝭẽ młtiplicatiuũ hũoꝝ qᷓ; alia tꝑa Et & etiã iſto
tꝑe pᷣt ↄuenire moderatꝰvſus coitꝰ⁊ motꝰtꝑatꝰ.⁊ vẽtris ſo

lutio ſiue fluxꝰ.⁊ ſudoꝛ tꝑatꝰ.⁊ ſiłr balnea tꝑata ad diminu

endũ repletõʒ.Et g̊ etiã iſtð tꝑs aptũ ẽ ad purgatõeʒ coꝛ/

poꝛis cũ medicinis Quartũ eſt ꝙ eſtas calefacit ⁊ exſiccat.

et & in ipᷣa etiã młtiplicat᷑ colera rubea q̃ calida ẽ et ſicca.

ꝓpr ſue etiã ĩ eſtate fercula debẽt eſſe frigida ⁊ hũida.ad r̃ᷣmo
uẽdũ diſparãtiã caliditatꝭ⁊ ſiccitatꝭ ex ↄplexiõe eſtatꝭ indu

ctã.Et dʒ fieri abſtinẽtia coitꝰ.cũ talia etiã exſiccãt.Et ab
ſtinẽtia a multꝭ balneis.ſiłi de cã.Et rara fleubothomia.
eadẽ de cã.niſi neceſſitas hoĩem ↄpellat.Et dʒ fieri quies

2⁊ paucus morxꝰ.qꝛ quies humectat et młł motꝰnimiñ ex/

ſiccat.Et dʒ hõ pᷣdicto tꝑe vti potu cũ moderamiĩe ⁊ maxi
me frigido.qꝛ ex ſuꝑflua ſumptõe potꝰ frigidiꝓpt᷑ aperitio
nẽ poꝛoꝝ aliqñ ſeqͥt᷑ ſubita ifrigidatio coꝛꝑis vł ꝑalĩ ſiue
laxitas mẽbꝛoꝝ vel moꝛs ſubita.A q̃ nos defendat qͥ eter

naliter viuit ⁊ regnat. Amen.

Hoc opus optatur qð flos medicine vocatur.

Tractatus qui de regimine ſanitatis nũcupa
Finit feliciter. Impꝛeſſus Argeñ. Anno dñi
H. cccc.xcj. In die ſancti Thome cãtuarien.

R

— .

ſe
,

6

–

—r
—

e debẽt euacuari illeveneĩ qbo magł abũdãt ſanguis ?

mẽbꝝ generatiuũ ſanguĩs.ſ.epar ⁊ receptaculũ colere.
ciſtis fellis. Sʒ autũnꝰeſt generatiuꝰmelãcolie q̃ etiã c⸗

receptaculũ melãcolie. Scðo dicꝙ iſta q̃ttuoꝛ mẽbꝛa.

multũ ad enacuatõʒ ſanguis ĩ fleubothomia arterie.S

lera.ſʒ ille ſũtvene dextre.qꝛ ĩ ꝑte dextra coꝛꝑis ſituatũ e

aceruat᷑ ⁊ nõ reſoluit᷑ ꝑ hyemẽ.&̊ in autũno⁊ hyeme deb
feubothomari ille vene in qbo magis dñatur melãcolia
ſũtvene ſiniſtre cũ in ſiniſtra ꝑte coꝛꝑis ↄtineat᷑ ſplen.qͥ⸗

cephe.i.caput.coꝛ.pes.et epar.ſᷣm q̃ttuoꝛ partes anni ſu⸗
euacuanda.coꝛ qͥdem in vere.epar in eſtate.caput ĩ hyen
et pedes in autumno. ðW

Dat ſaluatella tibi plurima dona minuta

Purgat epar.ſplenẽ.pectus.pꝛecoꝛdia.vocẽ?
Innaturalem tollit de coꝛde doloꝛem
Hic tangit ſex iuuam̃ta pueniẽtia ex fleubothomia v
ne q̃ ðꝛ ſaluatella.⁊ eſtvena in doꝛſo manꝰ.in loco qͥ ẽ im —
auricularẽ digitũ ⁊ medicũ. Pꝛimũ ẽ ꝙ ipᷣa purgat epa
Scõm eſt ꝙ mpᷣa mũditficat ſplenẽ.Tertiũ eſt ꝙ mundi

cat pectꝰ.Quartũ ẽ ꝙ pᷣſeruat pᷣcoꝛdia.i.oꝛificiũ ſtõachi
nocumẽto. Quintũ eſt ꝙ aufert nocumẽta vocis. Se
eſt ꝙ aufert doloꝛẽ innatalẽ coꝛdis.Et rõ oĩm iuuam̃to
qꝛ pᷣdicta vena ab om̃ibo iſtꝭ locꝭ ſanguinẽ euacuat.vt
ſtea etiã patebit. Pꝛo maioꝛi declaratiõe pᷣdictoꝝ ſciene —
eſt ꝙ in fleubothomia aliqñ aperiunt᷑ vene ⁊ aliqñ arter
Un aꝑtione ãt arterie ẽ timoꝛ. Et hꝰ cã potiſſima ẽ nim
uxꝰſanguĩs.qͥ duplici cã hʒ fieri in fteubothomia arte
Vna cã ẽ caliditas vehemes ſanguis arterialis.Calid
em ẽ facile mobile ⁊ arteriã dilatãs ⁊ aperiẽs.et iðᷣo iun

0

cũda cã ẽ arterie mobilitas.⁊ iõ tardiin ea vulnꝰcurat
vulnera nõ ſa nãt᷑ niſi qeſcat Pꝛodeſt tñ iſta fieubothon
tripłr. Pꝛimo cũ eſt in coꝛgꝑe ſanguis ſubtilis abundan

+
.
UI

. —

10

Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH WwWwW.VXVmaster. com

VierfarbSelector Standard*“-Euroskala Offset