Jc3a_qt_16 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Dissertatio Inauguralis Medica Qua Curarum prophylactico-Verno-Autumnalium ad Causæ mutantis arbitrium, vim effecta, & mutationis necessitatem salubriter instituta coordinatio ut oleum Super Apothecas Olei. Paral. L. I. C. 27 Commendatur Et improvidarum fine res Spes, vana Fides, manca Virtus, fuci, fraudes, imposturæ, crimina, discrimina develantur ùt Vanitas, Vanitatum, & Omnia Vanitas Eccl. I. Expoduntur Quam Adjunctâ simul dissertatione practicâ & Corollariis Ad conscendenda suprema in Arte faluberrimâ Doctoratûs fastigia cum juribus, privilegiis, immunitatibus huc pertinentibus Exantlatis de more rigidis examinibus Publicæ, & Solenni Magnif. & Illustrissim. Academiæ Procerum Censuræ subjicit Franciscus Xaverius Josephus Kayser Trevir, AA. LL. ac Phil. Magister. Author & Defendens Augustæ Trevirorum in Auditorio Medico Majori horis consuetis Anno MDCCLV die [6] Septembris » — s m m — a JD - T Ls E 13 ; * ss "i * t 7 D WT * "i. "" d 2 À D . p É j "1 " 3 P 2 T z - 4 $ T "t "1 2 'TJ - b j b« o * j a« en & fid 3 2 ä a. À 2 W H U N E. 3i h » U. ld P2 * V " n E * 3 W " x & 4 s ee j 21 * " p pX És * d & L 3 n *« P. r Es R 8 t i " * » * i v $; P P E " d ; E & g a 3 d At : L A 7 d L d x E. p E^ b C0 o d i id d 5 k: i C x 5 i d . ? g x * u d h $ 4 R V. - " 1 " e: 2 3 d r 4 M. TOR 5 )d d. 2 L 3 * E 3 - d P " E P 1 * E ss P^ | * * s. $£ E hs v ! i : * ld d E h- * d 7 * d F. 2 " g Y w " w ^T ls i g 3 " P. 23 ". d MÉ : | d m ET " "u . i L od 8 etu [j L d Á a D.^ P d E. i d fs N a ?^ * E E s z * * p E od L $s i. P. * o^ & d * ^ * * CH P 17 s " TE u w J d E- E. " 3 * $ 7 d L E 4 *5 a $s L u i b :2 iE A " n [ r d 5 s ". P0 , hs " » sl Pa » * $ s s » " - E * d E $ d 2 s " ^ ï T v E "d n d j * Ae " 2 . T * e5 * A s ï AE » T & 7 y- KE hE E R E. d u 5 Y E a Q " n du 1 d * P , ï £ : v * U i äga z " E P a » ". " N t j s ; OM . v N 8 & 2 M s | x * * E 1 " E e $ k E 2 r m a yn E. : : L. B. i ii l ? 2 A $- st J v a - t "g A * P n A ;ä L Y & * ii " 8 * .Z * 3 ss A : PX P z á T : A s T x riol m * & *;: * H Pt p L * - . A 1 p * * D F 2 D. W - E s » 3 " s : Lj ?. Y t " L p a p p d T. / Ed W "a i -- * Ü 36 L AA n ? E É J 2 24 L , 8 - 9- t » A D d ;"ï EX L "- 71 s* E E ^t3 i E L * P p EX d F. xX E i À i f T k dies. i * p * $ zj » d a u D v Y* " p e ; n * * d r " : W a,g« i s $ M. EK 7 r d d 3 T : m £ 2 * p * Lt ER h T 9 * n & h dh s M d T " ul F 7 3 38 E s E r k M La! T. B. * ? E. L. * "- d x E ub x P "1 1d — p* 3 A ] h T É * * 5 1 i " A 2 h. * 2 E : aAb V. L ET " E E D. * 7 Es F. Y A [ b P ** H NS T y asl m d P - m N1ä(510124919 021 UEUAU UB Tübingen T Digitalisat "x'/orhanden ; P*W DISQF RTATIO E INAUGURALIS MEDICA Quià "g;.axgm prophylactico - Verno - Au- tumnalium ad Caufz mutantis arbxtrlum vim cíffc- &a, & mutationis neceflitatem falubriter m[hcuta.' coordinatio üt oleum SUPER APOTHECAS OLEI Paral Lut n Commendatur | Et 1mprowdarum fine re Spes, vana Fides, manca Virtus, fuci, fraudes, 1mpo&uræ crimina, difcrimina dcvciantut & üt VANITAS, VANITATUM, & OM- ttl NIA VANITAS Eccl.1. Exploduntur UAM lu Adiunctà fimul differtatione pra&tica & Corollariis Ad confcendenda fuprema in Arte ía- luberrimià Doctoratüs fa[nga cum juribus, privi- j lCUl is, immunicatibus hüc pcrtmcnczbus Exantlaus de morerigidis examinibus M Publicz, & Solenni MAGNIF. & ILLUSTRISSIM ACADEMULE PROCERUM Ceníurz fubjicit FRANCISCUS XAVERIUS JOSEPHUS KAYSER , Irevir, AA. LL. ac Phil. Maeifter. Author & Defendens Augu&æTrcvxrorum inAuditorio Medico Majoti horis confüetis ANNO MDCCLV. die . Scptembm Typis Vid. J. C. Reulandt, Aul, & Univ. Typog xz d x Gu i o Y *» du d Ort N Á REVERENDISS/MO CELSISSIMO PRINCIPI , - 4C DOMINO D. JANNI AILIPPO S. R. 1 PRINCIPI PRUMIENSI ARCHI-EPISCOPO PATRACENSI COADJUTORI TREVIRENSI Ex LL. Baronibus DE WALDERDORFEF Domino Domino meo Clementi(ífimo — - - — Ry -9 REVERENDISSIME CELSISSIME ARCHI-EPISCOPE S. R. .. PRINCETS . Domine D. Clementiílime, Gilitatis promptitudinem ut. Corporis fm' elateribus Pa/æfrjzþz quondam con- ciliarent , €9 . alacrius À elicins [za adia decurrerent , oleo orpus [uum perungebant : Stadium Medicum ad vita finem decur[urus bodie 1mgredior , €9. ecce Palaffritis fe- licior omntbus unus, Oleo st egeo , stà abundo, cim fab umbrá illius , quem defideraveram *, z/4e oleám exudat , 0a gääï a. (/amum abundat, (edere indal- * Canto 20 Vc äu' Fronde[cit ekim' ACTM N&;äzm munää REKE—- RENDISSIME , CELSISSIME . ARCHI- EPISCOPE, $. R LPRINCEPS$S, DOMINE DOMINE CLEMENTISSIME ; . fronde[ctt quafi Oliva fpeciofa *, fronde[cit im gratam, €9 prin- czpalem omstibus umbram, fronde[cit in fructus dul- ces gutturi noffro, frende[cit, €9. [(udat oleum dul- ct , exudat bal[amum. Comttas tua, cim te Pro- Principem I reviris veneraretur ,ctruium doloribus oleum futt , innata Clementia omnium vulneribus :; bal[amum inffilavit. Excrevifli altis, ut omnes €9 fingulos tua Umbra protegeret , ut omnium ne- ce/?itatibm tuum oleum, tuum Bzz//amqm /u/j'ïcg.. ret. Hiccumprimis injïfgi(a& DEO, qui incremen- cum dedit **. /audes occzntmmus, erates tmmortales P ÁATRI AGRICOL A *** qui pla:xtav?t :ODID CIOSISS1MO FOANT 1, qui rigavit, agimas , €9 .:ä f[emper agemus. * Eccl, AXIV, 1 9. ** ad Cor. III. $, *""** joan.XV., L. uantum abundet im- omnes oleum tutuin RE— VERENDISSIME, CELSISSLIME A4RCHI. EPISCOPE, €9 PRI ANC EPS folemmffzjmä f4- cra Confmrmationis tu& dies pramonffravit , cum inter mpille feffrvos applau[us SANCT AT RE- VIRIS oleo lxtitiz tue * Zgebriata undique inar- defceret , €9 nullibi nom inarde[cere nec potuis , nec debutt, cizm [apientia tna dulcedo publicas nece[si- fates, Mægzl ce niatua prroatos dolores u[qise, €9 à ubique lentret.. x Indulgebis igitur CELSISSIME PRINCEP$ pro tuá Clementia que deferere dulcedinem : fuam non poteít *, zr po/? Littérariam ferà trienmalem AMedicos labores exercitationem (ub tnà umbrá ve[ptrem, €$ me ad Cctam facra. Proteclionts tua olto refi- Man[uetudinem. enim. ttam.| Medico- Chriffiana Charttatis, Clementiam tuam debitain agros, & egenos beneficentia prototypen smihi pra- *PC440 io äc 4* fad.IX. y. 115 po[ur, GfnP .cxrAP Gu Oa GRome frstma tua in þofui' , ut [ecundum exemplar gratio omnes munificentia ad charitatis officia, ad benefr- p — Y centia ob[equia efficaciter eradtiar. hy 4bundet ergo olenm tuum tibi , 4 äu..ndet "tobis ; - £. abundet tibi in Viroris, €9 loris perennitatem erra . Divite rore poli , pinguedine paíceret "Vive, vige, flore, crefce, fenefce Vale. , I$ in [e- Abundet nolis ,ut $44INCT .A IT REV TR ram pofleritatem . (ub tua Clementia umbrá forvea- M a a. agb MM "QUE — ERE tur ; qua cum €8 me fevere non. dedignata fuerit , totius Patriauetis me a Cen[orians ad. (acros pedes tuos bumilluma cum Venerattone ]ub/ïemqr . Reverendiffime. Archi-Epifcopalis . :;: . Celfitudinis Tuz Servorum &"blicntum infimu& OFL X ]. KATSE[& 'Y0r- ÉRRREIRSSRAERES R&£555ES5 $9. 9 9 -6 äææææææä -u .. j — i E us [^Nwr C OEODD Q&ipüggä æ;&;æggææ -- — [XXIIX ïææææwätïæ I. POSUUTSPUTIZCTY ZORY P QD E ÜUàm iuæüimabiïis'!þrc'tii bonum fit Sanitas, ho:äi- 2 71 äyll num ad eam confervandam (tudia, ad reparanda ejusdem difpendia omnium Zelusabundé docet, ( II Verüm noniintelledo fanitatis nomine,aut ejus A : Y r protegendz confilio de(ideriis (uis poftpofito ejus- dcm emolu menta, dum defendi creduntur, iufaufté la pidantum dilapidantur. : VL Irà (anitatis ja&urz quotidie devorantur, dum exquifité per- coctis aromate conditis fermentefcibilibus ferculis cuticula fagi- natur, vita fedentaria, ne labor vel minimüm fatiget , ütidoluni colitur ; unde fit; ut ingeftà non digeftà, nec egeftà in(üperabili (o- lidorum elateribus liquidi mole /quilibrium cefpitet, (anitas ad . levemaurz flatum vacillet, cüm intereà pauperis frugalitas Medi- cinam veram caenct, labor (anitatem undique firmer. IV.Quantumvis veró fexrerum non naturalium deli&ta (anita- tem fat, (apérque labefatare au(int, chymica tamen prafidia ini- quiüs admini(trata audacius omnia contaminant,quorum tam in- formis hodiedum temeritas viget, ut genuinis Medicis pharmaciae ufum diffuadentibus pilulz Bavarz, autaliz quzvis ficdi&z, fic fi&x Polychreftz, & Medica(trorum libera,& liberalisiníania (ine lege,fine conícientii, (incfronte üt Kegmlus veneua diffuadant *, o nia peffümdent juxta tritum illud: Fingunt [e IMedicos qui'videiüf a Sacerdos, E Jdudaus, M onacbus, hg/ïriq, ra[or, anus. * V.Prefentium pagellarum mearum intentio ea eít,ut devotutw ómnibus officium przftetCurarum prophylaGico. verno autumi- nalium indicationes, modos, utilitates ceceníeat, illius autem, quz þ?Pra*v.:;.v.ïza juz de communieft, & hoc quafi2 Symbolo purgare, fesnarc, cly- terium donare comprehenditur ; fücos , frandes impotturas, pe- L ricula, peccatadevelet. . Vi.Sanitascítadtionum Oeconomicarum omnium zquabilis; | itis.ac efficaxfymetria ftabilitofolidorum ad fluida, flutdorum ad folida equilibrio confirmata, ità ut celaftice folidorum ofcilla- tiones ad con- & diftra&ilitatem üfque; ubique. & exquo paratae fluidorum maflam ubique regant,, prompté flectant , commodée refle&ant, & fluidorum determinationes obtemperare prompté potlint, [ponté velint; amice debean kt: unde ex gppofito morb;; dcfinitio intelligitur, : Vii.Protegendis,autreparan dxs fahhuitattvalin l&gibzls prophylaxis, &Therapia Verno-autumnalis decernitur: hic impcrita ignari glos riainflatis buccis arcanorum virtutes ad crepitum, ad crepidam crepans morbis, & morti exilium minaatur,dum (apientis mode- ftiaaeris mutationes, mutationum vim . modos fecum dinume- ra5;&inde adaérisin corpora noftra arbitrinm rituum eeconomi« corum ad bonum, & malum ex zquo paratas mutationes ; muta-« tionum hinc beneficia, inde noxasintrà (e ità computat ; ut ad le- itimam opem nuíquam non paratus inveniaatur.- VIII. Gravitantis Aéris myíteria, minifteria machinz pnevma- tice examen exponit;gravitationis potentiam vitri fphzrici firriif- fima ad tabulam ab educilato aére adhafio, quadrati planiin mille fragmenta disjedtio, & alia complura experimenta evig&cunt. /Ee theris compreffilitatem , eompreffi vim, expanfionem, expan- fionis efficaciam tum ejusdem machinz experimenta, rum (clopi pnevmatici, tum eledra probant, q ' uo?um phgex:xomcnoru;p ra- tiones interroganti dabo. fiü expanfiohcrh ambientis aéris IX. Compretli , & à compre virtus cüm non compreffo pravaleat, (equitur aéris athmofpha- rici zthereis perpendicularibus cylindris undique comprefh in corpora füblunaria, vim effe maximam , ut.ad preffionis fuz cffi- caciam Corporum Mortus ritus arbitrarié muter, ünde fine emene dicat inexplicabili variantium maligniratüm , aut incogniti fpiri« tüsatherej idzà omnaia Corporum füblunarium tam in bonumï qtläm ii malum phoenorena explico., - x, E E,cO-:! X. Obfervanturautem quatuor manife(tz aéris qualitates, quse pro varià actionis in corpus noftrum mutatione ad bonum, & ma- lum mancipant, & (unt aér cz/ido-ficcus, calido-bumidus, frisido-ficeus, L £$ frigido-humtdus, quarum qualitatum intellectaiu corpus noftrü . a&io ad prophylaxisinformationem erudiet. ^XI. CALIDO- SICQUS air levitate reíerat; levitatem ab inful- tuum in Corpora (ublunaria vi, & re(ültum pernicitate interpre- tor: hydrargiri in tubo Torricelliano aícenfus, corporum tran- fpirationisopulentia utramque hanc hujus aéris dotem probant, XII. Elaftico hujus aérisconta&tumotuum in folidis, flnidifque virtus, & pernicitas evehuntur, cümque gravitante (egni incubi- tu corpora ftrictius non comprimantur,intume(cunt, in aéris preí- fionem reagunt apertí(que peripheris fpiraculis ubeziore tran(pi- nuunrtur. ratione rorei halitus;difflan;urg vifcerum fe & excretiones imumi- 1 XIII. CALIDO-HUMI DUS aerra titkategt—noil'iwt üráritatem nou àraritateatomorum aérearum,fed ab inertià; & mollitie conta- &uum definio: interpofitz enim nubes athmofp«atici aeris ab x- there preffionem intercipientescalore, & corporum exhalationi- bus incubitum refelleatibus llic a& & mollius, x rariüs in Corpo- ta noftra iafilit. H XIV.Hicaér motuu min folidis elafticorum , in fluidis progref- fivorum alacritatem refutat, ignaviatn fo-vct, corporis, animique torpor id evincunt. XV. FRIGIDO- SICCUS aér gravitate (tipat: pre(lionis à (am- mo athere libertas nullà exbalationum: vi retfragante ftipantems hancgravitatemipíiconciliat, corporum molliorum congelatie eam probat, quam fola preflio fine fpiritós falto-nitro(i fuppetiis cíntcit. , XVI, Ela(ticushujus aéris contactus anteridis more citcumfe- rentiam obftipans tranfpirationis uberratem rcefellit , elaterem unit; virtus unita fortior(uccosgeuacrofiüs quaflar& fecretionum. vi(ceralium ubertate tranfpirationis cutanez difpendia refarcit, & hirc morbos prz- & avertit. XVI.HUMIDO ERIGIDUS a£r pondere premit : cflicacius ; quàm pluviofo, autnivco frigi- pxgitïgfo-aut'ncbulofo-fx igidus 4 2 dus t A (41) & sus, quod iili ethieris prcfiï o patrocinetur;hnjuspreffionem inter- ofite ztheri nubes modere ntur. Commixtum huic aéri huini- dumpondus impertitur, cui, cüm corporum exhalationes non contradicant, toto ue premit, pond.g?c eorum circumferc-mi—ig igcumbit,'eä(- ; XVIII. Elafticush u jusaéris in corpora incubitus duplicem effe- &um exerit; externam Corporis circumferentiam premendo ob- ftipat, internas viícerum quas contingir, füperficiestepore' viíce- rum caletaQus emollit: inde Catharris, (ebribus (ic diétis putridis, aliiííque morbis, ni(i Viíceral cumprimis tuffragatur. 1 ium cxc.r.äext-io»num ub'grcals pþof picliïalf, XIX; Aéris Metamorpho (es ad l')ox;um:& maiu'ih iion mþvlc')'ca;?u' to Malignitatis. fub(idio corpora noftra jubent: exhalationum 6 globoterr àqueoiniquitas, & virulentia epidemicorum morbo- runm cauíz perperam accu(antur,fideliorem,feliciorem hifcemor. bis medendi merhodum cognitz . aeris €ó $ mutadonum vis,X effecta docent. -.« nta&fuq'm *mUtat;onfrg, i XX. Effluyiorum non iniquitatem, fed bene ficia potiüs gratior philofophia mea recognoícit, przdicat: hi(ceenim effluviisrobo- zatusathmolpharici aéris elater ztheris pre(fionem irà modera- tur, ne preimendo opprimat, & etherez preffioni refiftendo, ejáf- que fupràfe concentrationem (üftinendo'preffionis-efficáciam adjuvat.unde eflluviorum aéri confociatorum.reni(ü etheris pret- fionem modeftiüs moderantc,bic generofo fed miti conta&u cor- potis noftri ela(ticitatem iaformat. . XXi, Contagio morbos Epidemicos propagari vulgatis qui- dem. (ed maniteftus errore(t: hic error, & inde terror, aer, viéctus, «orporis fragilitas & omnis caufa omnibus communis hzc funt contagia,quz epidemicas miferias nobis ingenerant. Pulmo;von- triculus; & qui mediosinter morbos , & medias mortes fàni ver- fancur, hicloci argumententur, & oppofita argumenta (olvant. XXII. Si quisintacto pulmoneaérem ad fanguinem transmeate &ilii virulentiam (aam infundereargumentetur , nego füppofi- tum;cum pulmonis mechanifinus,; ferupulofa vaforum anafto« mofis, vis, adio acrisacceflum;à (anguine tepudient ; (iigitur vi- rulentoaer«conta atfligat necefle eft. gio inficit , ipartesm quibus vim exerit, XXIIL ) d XXIII. Qu ad has temporum vicitlitudines-avidé imploratur. [ & prodigé impenditur prophylaxis, ea vel firmandarum fanitatis legum, vel przvyertendi fors graffantis epidemici morbirationem [, fibi propohit. XXIV. Firmandarum (anitatis Legum ratio, fi expetitz prophy- d laxis intentio unica fit, temporum pregreffi; & pra.(entis rationes; fücceffiones,in corpora vim, & effecta, clientis temperiem , ata- tem, vitz, & vi&tüs regimen confiderare oportet. ) XXV. Temporum ratio manifeftas utriufque temporis qualita- tes confiderat, fi pregreffi temporis conftitutio à fuccedente pa- rüm ditfentiat, nihil magnz mutationis inde Corpus experitur fa- num íuosritus fine Medicinx confilio üt anté tuctur. : XXVI. Sipragreffa conftitutio propriss fibi qualitates obferva- verit, & (üblequensin füastacite mutetur, natura füoingenio fatis edo&ta, fuisopibus locuples , fuis viribus freta aéris contactibus monita, & jufla ritusfüos, & circulationistenorem fen(fim mutare valebit; autinvitante Medicinà duci non recu(übit. XXVIL Kepenting & magnz matationes temporum . potiffimum p d- riuat morbos: * cüm enimhz mutationes elafticasrituum in folidis vergentias, X circuitüs ordines imperiosé mutent, &ad fufcipiene dam mutationem imparatas Corporis noftti leges fepeoffendant, natura autem cogi recufer; & tamen hic cogatur, omnium legum conturbationes hinc natci neceffe eft. XXVIII, Prophylaxis prudentia mutationum vim, neceffitatem intra fe reputans id confilii, id prafidii fübminiftrat; ut ad mutatio- num neceílitatem natura. feníim informetur, mutationum perni- €itas vis contemperentur. XXIX. Confilium fideliüsexequitur, prefidium pra pharmacià ( ; ^ -yitg vid uf que regimen feliciüs adminiftrat , cüm pharmaceutica praíidiain manibus ftulti fintgladius biceps in tuentis, & clientis perniciem fzpé paratus. XXX, Succeílionistemporur ratio, üteternz fapienitiz, ità in- finitiin nosamoris argumentum femper eft : temporum coordi- natio eaeít, ut frigidaincalidam, calida infrigidam conftitutio- nem permutetür: frigida, ne opibus, & viribus corpora depaupé» xentur, calida nefuis opibus ad neeer faginentur, efficit. X 5 * (6) * — XXXI. Ne veró emolumenti loco detrimentum corpus inde f caperet, temporum viciflitudines lenté perinutari; ità fervid:e f zítatiautumni tcporem , rigide hyemi veristemperiem fücce- dereju(lit, qwifolem fmum oriri t juffos, €9 injulfos. * facit fuper bonos, ö malos, . pluit [uper n XXZIII. Quemadmodüm veró (ücceffiones temporum ità ad t rythmum coordinatz fünt, ut mutationes fuas infciam feré natu- ram doceant, ita peccata eorum innoteícunt , qui aut imperito Pl confilio ad mutationes cogunt, aut eas improvidé retorquent. XXXIIl. Verni aéris Elaterhilariüs expanfilis infultuum in cor- ora, & refültuum alacritate claíticos (olidi, & progreffivos Liqui- ti di motus exhilarans peripheriamtacité preffionis rigoreredimens ad liberaliorem tranfpirationem corpora informat, fic informata corpora ad con- & di(traüilitatis promptitudinem formata vafa fuccenturiante aéris ad penctralia recepu agilitate; expanfionis hi- ä laritate liquores fuosalacriüs generofiüs flabellant, circumagunt, & vias corum ad peripheriam prefflione redemptam inftruunt. XXXIV. Prophylaxis igitur ad hanc temporum mutationem inftruendz intentioea (it , ut omnes Oeconomisz corporis leges t ad promptiores motuum vices ad tranípirationis cutanez liberta- tem, & liberalitatem inftruantur. Spontaneo inftin&u intus eru- dita harinoniz,. & equilibrii exa&titudine inltructa id natura exe- quitur, ni exequatur, folidorum, fluidorümque peccataan contra- dicant, medicina difpiciat, corrigat. XXXV. Teinperies, ztas, vitz, victüfquetregimen quod quale uantum, X ubi peccatum lateat, docere poffunt:. fegnior, (ucco opulentior temperies, ut refragante liquidorum reactione ad mu- tationis promptitudinem inftrui commodé non potefL ità liquidi imminutionem, elaterisà vi&tu, motu, pharmaco ftimulationem, roboratioacm indicat. XXXVI.Elatere potens temperies, etasdumprompté nimis ad claíticas verniaéris (piras expergi(cuntur , fpafticiquid fibi com- plicant, plebothomia; quies, refrigerium , & hüc prudenter is(ti- E? —— — ) 44 —— tuta vi&tüs coordinartio id impetrant , ut rmodettiüs ad bafce mu- tationesíe accingant, pregtetTi vitz, v:'ctütquc regiminis, &alia- runm. . /* Matth, YV. Y 16. & 7)2 t rum circumftantiarum commceditatio , cognitio prophylaxi cau- telam impendant. XXXVII. Pofteaquam Ver,& zeftas folidorum motus exaggeran- j do viribus, tranfpirationisopulentiamefficiendo fuccis corpus de- pauperarunt , hzc depauperatio, ne modum excedat, autumni d temperiestranfpirationis vim tacite reprobar, frigidiaeris conta- ]e &us motuum alacritatem Liquidi expanfionem rcfellit : inde Cor- poris dimeníio ad autumnalis frigoris contadtum modetlé reítrin- itur. l, XXXVIII. Eo, quo perfpiratio reftringitur modulo , Vifceralis tranfpirationis ubertas informatur, preffiusadaxem unita vafa id $ mutationis efficaciter exequuntur, cümque vifceralistranfpiratio «cutaneam adzquaté nonrefarciat , vaía intenfins nitentia novas Opes. novas vires fibi coacervant, invito, & intcio elatere füuo di- la ftenduntur. - XXXIX. Opum, & viriam incrementa nein Oeconomizx perni- ciem coacerventur. , aucta vifcerun excretio profpicere debet, hanclenté mutatus aer (enfim przparat, ergo per importunam ca- tharfin, ineportunam diurefin eam cogerenaturz, & temporum motibus, moribus confiliis contradicere efl. XL. Vivida futi ufque fimilis natura füisadminiculisadjuta id fponté exequetur, & executionem ad temporum arbitria informa- bit, quz veró vel imbellefcit, vel contradicente obice przpeditur natura, ea duciad fuas ftationes vult; cogi non debet. XLI. Repentina calidiaeris infrigidum permutatio fi contuma- cius perftiterit confilium , & prafidium prophylacticum id opti- mum e(to,quod mutationis vim tem peret, naturam tacité ad cam fufcipiendam praeparet. XLII. Chronici affeQus aliiex his mutationibus beneficiuni& judicium praítolantur, aliinoxam experiuntur, quipet interna emiflaria judicari debent, & poffüncaffe&us , eorum judicio Au- tumnus fayet, qui veró hinc judicari deberent. & non poffünt, eo- Iü noxas, genero(as, at inanes motus illuc informando exaggerat, XLIIL, , Qu expergefactà motuum hilaritate, tranfpirationis ubertate judicari patfiones debent, earum ctifes aurz Vcrnalis fas vore promoventur, quz veró per vifcerur emiflaria fübduci de- berent, & non pofuntex beneficium hincexperiontur, — XLIV, — &O R "XLIV. Inzqualitás, inc onftantia tenporum fepé mutationum l noxasaggravant, morbis epidemicisfavent, quorum prophylaxis avidiüs & equiüsimploratur :-prolixam hanc temporum varian- tium dinumerationem cüm barum pagellarum anguftiz capere nequeant, faluberrimumConfilium e(t, ut Medicus temporum vi- ci(fitudines inzqualitates ftudiosé notet , itàenim extemporum g inconítantià mutationum in corporibus frequentiam.vim, noxas prompt iüs indagabit, necincognofcibilis malignitatis inveí(tiga- tio mor biindolem & medendi methodumiità trequenter fortþ ce- labit: XLV.Sincerum C haritatis obíequium fingulis admini(trare ä cüm prefentes pagelle mez mediitentur, refiduum eft; ut (ie diéta- rum hodiedum familiarium Curarum vanitatem, fucos, fraudes, impofturas, crimina, difcrimina fuis notis develem. XLVI. Sraltus verba mnultiplicat, * curi (ubne£&to & officia, cui illu- dens ità ludit Poeta : Si vis curari de morbo ne[cio qualt, accipias herbam, [ed qualem ne[cio, uel quam, ;ä ponas ne[cio quo,curabere ne[cto quando. Officiisad vilem ufque fervitutem fe in(inuanr, atque ut quid prz» ftare videantur , Curas prophyla&ico-verno autumnales com- , mendant, earumquen eceffiratem fordido narium, oculorümque ' teftimonio infinito verborum,& officiorum apparatu exaggerant. ä XLVII. Hujus prophylaxis minifterio à quibufvis affectibus fe- curitas longzvitas tamimpudenter, quàm imprudenter proniit- tuntur: &utarcanum citó develem: purgare , fegnare id iptis Al- ha, & Omega, idomne X unum prophylaxis myfterium eft, cui fi clyíteriun» fanguipurgium donare jungatur. omne My(ice artis arcanum in compendio exhibetur, quo minifterio mylteriosé ex- leto (anitatem confervatam fanus, reftitutam eger (ibi pcrlþa*dc- te jubentur. Difpiciamus fingula. XLVIII Purgandiquz; ubi, und e, & quanta neceífitas? Ventri- dibus culus nisi aliquoties perpurgctur ollz inftar (ucco: muco» for €à- * Eccl. X. v, 14. cacochyliisoblitteratur, jundeïhylofis leditur, chylus, fanguls inquinatur. Sed ventriculi, & inteftinorum vis, actio, revivifcens orexis hanc oblitterationem redarguunt: chyli impuritarem fan- guinisinde inquinamenta earundem partium mechanifmus te- pgobat; ergó ex hac causá nihil caufz Catharfi patrocinatur. Ve- gcum XLIX. Biliarias, atrabiliarias, pituitofas ; ferofo-acido-falfas ca- . "--o» a L « * &2 —— cochymias faltem Catharfis emendat : & ex famosá hác cacochy- miarum quadrigi tot exilire fermentationcs, ebullitiones, tnor- borum origines, quot ex Equo Trojano Milites, hucuíque credi- tum eít,(ed eascomprimisà cau(arum claffe excludo, àt fympto- mata morborum (unt Cacochymix, eas catharfis fzpé exaggerat, j fi naturz intentionibus, legibus Contradicat , centradicit autem fzpiffimé;quz fic everrendis (ordibus improvidé decernitur: Ver- no tempore natura elaftico aéris contattu fic monita tranfpiratie- nem reparat, catharfis indi(criminatim fingulis injuncta ad cen- trum omniaretorquet: unde invitam naturam cogens fanguinis inquinatio potiüis, quàm purgatio dicimeretur, nonenim (uccos extrudere, fed fingulos in (ingulas (tatio A n-'es (uas difcriminare hoc fanguinem purgare eft. L. Excretio,excreti colot, foetor, quantitas, & quz fünt alia ca- cochymiarum Dazmonia eas (anguini, cüm indeexcernantur , ii- exiftere convincunt: Verüm,ut ingenué fatear , hzc dzmonia parvi facio, oculos habeo, & non videbo, nares habeo, &hos fu- cos, hasfraudes, has impofturas non odorabo: Catharáici viru- lentia eft (de drafticisloquor) quz fuccos ità inquinat: Cathar&ici pungens fpina cít, que confluxum in inteítina cogit, * omnia perpe- ram confundit, & hinc fingulorum figuras mutat, [P19707 naturas: dit- criminati cnim in fingulas finguli vias Liquores in naturz penc- tralibus mundiforent, quicoacti perperam confu(i oculis noftris fordetcunt : hincimprovidz, qux hodiedum familiaris effefolez vult, debet Carharfis crimina, di(crimina maturé mihi tubodg- rantur. LI. Catharáici virulentiaubi naturz leges ita contaminaverit, quid miraculi przítabunt fanguipurgia * (peregrino fit venia vetbo eorum enim terminisutor) hac (ünt carioíz, (cabiotz, ex €Gcn- & Ge) & edentulz «ujusdam vetule ce nrum Serris cuftodito antiquario O emendicatz formulz, quz ide nitas vanitatum & omnia vanitas explodatur. Ó tam ftudiosé occultantur, ne va- LII. Sanguinem mittere porrocum Medicis volentibus voluvnt', cum nolentibus nolunt, mittendi enim fanguinis, autei parcendi rationem ignorant: (anguinem veroó ad hastem porurm viciffitu: dines fundimus, ut folidorum dire&tiones, fluidorum deterrmina- tionesad fufcipiendam quamcunqueabaére mutationem promp- tiores reddantur. LIl. Nummifugos a gyrtas materiz commoditas attingit: ill'ï; fi palatum urit med icamentorum prurigo, pharmaciz pelagus of* ferunt, ut Medicinz Univerfitatem verén uncupaveris ; centum expcrimenta, mille miracula narrant, (api entiam mentiuntur,fan- &itatem fingunt: Ego Jebova fmm Medicus tuns, * quisquiliis füis pra- figunt,ut incautos decipiant, quibuszquiüs p rzfigereturilludElo- gium: eimm verborum ejus flaltitia , commediz, íaltus, vani & turpi-loquia primam elogii partem probant; & zovil]mum oris il- lius error pe]]funus **, poft commediam enim mendacia exaggc- rat; & virulenta viliílimi pretii pharmaca faluberrimam effe Me- dicinam impudenter mentitur, üt experientia docuit, docer, do- cebit, & utinam cautos facercet. Vos autem Chariflimi Patrictz videte, ne fedntamini, nolite íre poff eos. fcribitür. »n, ngis enim fequens in- * ] fronte gypï Agyrif, — " Ecelef ib v 13, — * Luc, XX! v.9, DISSER- [1Q DISSER T ATIO PR ACTICA L De Febris putrido-Verminofz Anno 1754. natz in 1755, if u; L d £: pcrdurantis ortu, caufis, incremento, & variá ad va- tias Tcmporum viciffitudines mutatione, fe 7 ) -2 201 A: Y L 2 Raculo. Delphico Matrti/ ofculum . ferre E , L »j montitus L. 3unius BRU1US$ d ArQUIDIIS —— —— - o ? N -—RIIRÁ. Ll u- :',i. R o i À fapientior. unus. "venerabundum — terre communi "vtdelicet omntum matri ofca- lum fixit. Cineres tuos $.ANCT.A TR EVIR 481 cujus E9' Ego filius [um , €9 elfe glorior , cineres in- uam, tuos tot. Sanctarum IMartyrum [anguine W O W — ] v EY /r [andtos, tot. apientium , €9' illufirium Virorum ctneribus eximios quotidie veneror ,bodie deofculor: bifceenim cineribus tuts debems , qz;ad bodiedum CRSOCW o 4 w adbuc Treoirenfis Patria noffra [apientia, ommuis docirina, €9 "virtutis virore u[que dite[cat, fbeciose nitt(cat,ex tambonáenimterrá Ortum femen fecit, facit, factet fructum centuplum*, grari azigt (piri- tn quotidie montor, bodie moveor , ut tibi Charifsi- ma Patrta debiti homagii tefferam exhibere pra[n. mam,pra[umo €9 banc differtationem tibi $ ANC. T.A T REVIRISin[cribo,ratum gratimque id ho- magz'i. habe, quod tuis, fi'ioriumque tuorum in te ob- [equits qualt[cunque bac Opella mecum deffinetur ; tibi enim [i quá polleo, arte medica, polle r dfþ'dero, ut [mi- Inclyta PATRIA, SANCTA TREVIRIS! Filiorum & Servorum tuorum infimus *Luc.FIIl.v.8. F. X. J. KAYSER. 12) g m I. AN norhm fücceffiones, tem poruminannis conftitutiones mtus ians immutabilisAltiffimiDextera morbisEpidemicis corpora noítra affligit, itàannorum 1750 ad 1752 humida przdominante Auftro intemperies cüm Ánno 1755 in liccioré rràanfiret,& predo- minante Aquilonc feverior aérís pretlio corpora ob(liparetperips nevmonicis fimilesineunte Februario febres non paucos pleàe. bant, quz adventante Majo in purpuram cum Anginofis Sympto- matibus permutabantur , & negleaax; aut incauiiüs tractatz a. gros eximprovifo convulto . s perimebant, ll. Anno 1754 Januarius; Februarius humiditate prevaluerunt intermixtis rigido aquiloniis quibusdam diebus; Martio, Aprili; Majo Zephyrus, & Aquilo Dominium alternantes humido-frigi- dam aéris conftitutionem cfliciebant. Comprefía ad hujus aurx flatum arbitrario frigidi aéris Contadu peripheria,& penetralium fuperficie per aéris humiditatem emollità nate funt puerorü Con- vulfivz tuffes, qux malé pe&oralibus; pejus Catharcticis mul&tata fuerunt, cüm evocatàin emollitam fotu peripheriam circulatione fponté mitifcerent, prompte conticefcerent, dum fibirelictz ad Hamorrhagias infignes, & convulfiones affurgerent , qua exfuc- cam Corputculum celeriter perimebant. Eodem hocanno nata cft Fcbris in fronteDiffertationis propofita, quz eft Ill. Motuum Elaftici in Solidis, expan fivo-progreffivi in fluidis exacerbatio impetu pzacisé in Ventriculur, & inteftina converío à [pafticisin abdomine, & peripheriá natis conftri&ionibus origi- nem incrementi, variorum phoenomenorum ;- eorümque muüra« tionisrationem abacre mutuans, cujus merbi hyftoriam, cüim ul trà annum perftitcritl ejüfque tum explicationem fxpiüsáudire, tum mores ad plurimorum infirmorum Le&ulos accuratiüs infpi- cere datum fuerit/litteratorum Ceníürz proponendam non invi« F tus fü(cepi, - ]V. Synoc hiputridz nomenSymptornatum tatíoipfi conciliat: hzcinunam przafiis partem tendentia füceo,muco, puttilagine illam mergebant: ha« pceuliaris genii Febris in ventticulum ; & inteftina impctum convertir: Ventriculi; & totius abdomi nis n« auo I & flatio, ru&us acidi; bilioft , nidorofi , conftans vornitutitio , vos tnitionum enormitas,frequentia, conftipatio in principiis; excre- mentorum cadaverose foetentium in ftatu dejeétiones mirabilis vermium proventus, infignis Ventriculi, &inteftinorumiin decli- nationc laxitas, & velut atonia id abundé confirmabant. V. Ordiebatur hic Treviris Meníe Julio predicti anni , ptinci- pium illius ab horripilatione , hec ad crepuículum invalefcens 10mnos fuübfequente calore fcbrili turbabatpoft mediam nodem miteícente xítu feliciüs à (omnoreficiebantur, ut ad Auroram Vegctiores aflurgerent: prefforiusad fcrobiculum Cordis dolor, ructusacido-biliofo- nidoro(i, appetitus dejcétio; lingua ftatim in principio Mucofo-albida. oris amarities peculiariter mu«ida,nau- íea, repetentesinterdiu phlogofes, fpontanexlaffirudines, cepha- lalgia triduo, quatriduóve, aut ultràinter (anitatem,; & morbuni ambigere agrosjubebant, tandem ab hoc przludio validus hor- tortotum corpus per(trinxit, fucceffit generofior xítus qui egros ad auroram lecto affixos detinuit, febris, febrilia Symptomata, & pradi&a omuia exaggerabantur ; fitismodefte; at mucago fauci- uminoleftévexabat, omnium horum exacerbatio ad erepufcu- lum caepta inomnem no&tem protta&a ad auroram tantifper mi- teíécbat, fto,7timóye die, aut tardiüs vomitus, & dejectiones in- geminabantur, ab his evacuationibus euphoria, & tanta fimul la- xitas, ut vixad (en(ationem elatez valerct: hifce vexis redempta; viribus (uis íenfim reftituta natura diaphorefin exequebatur, qua puftulas in peripherià rubicundas exarabat, Ità fcbris hzcEpide- mica toto (uo decuríu judicabatur. VI. Uniformes hos morcs hecFebris menfibus Julio, Auguíto ad medium feré Septembrem (ervabat, quod his temporibus aura fpirante Auftro humido-calida, ctiamfi aurorz, & crepufcula fre- quenter fubfrigefcerent, elafticam vim molliendo tempcraret: in- de üt febris graviüs non urgebat, ità diutiüis detinebat, VIL, Vix pridie Idus Seprembris fpirante Aquilone Áer mané nebulis denfionibus, & diurno ftigore corpora obftipanre elatee rem unirc, tranfpirationem refcllere coepit , invaluit eodem teme pore febrisanomaios mores5 pejores prioribus addidit, Aquilonia hacacris conftitutio ad menfis finem; & aliquot O&tobris dies pet- AGcUD£& per(litit, & quamvis O& ober, Novem ber, Decembér'ufque ad idus (uas homido-calidiufculi exftitetint, non tamen ita calor in- valefcere potuit, utno&urna, & matutina à pe»rfrigäemti;? vi-m ab Aquiloné impreffam non augeret. VIIH. Anomali febris mores his m enfïbds itafihvaluclrum-:*præ- di&a pathemata omnia intendebantur, quibustufficula eurt egrà materiz ex albo (lavefcentis expedtoratione, celerrimaomnium rerum oblivio, ftupor, lethargus, (amma ab evacuationibus debi- litas, laxitas con(ociebantur, diaphorefis zgriüs impetrabatur, fegninis promovebatur, & indeà longiorilu&u, & luctà eflloref- centia morbum vixrefiduis viribus judicavit. IX. idibusDecembris à flatu aquilonio Nebulis in plures dies (uübfiftentibus, nivibus rige(Cere aeris frigus, & corporis circumfe- rentiam gravitate füá (lrictis obftipare internas fuperficies hu- miditate íuà Mollire coepit. Aquilonio humida hzcaeris coníti- tutioufque ad Calendas Aprilis 1755 perfittens febris hujus exa- fperationes exafperavit. X. Supradittis Symptomatibus exafperatis acceffit Cardialgia levem tactum iudigné ferens ventriculo extrà coftaruni fpuriarum pomoeria protuberante: poft aliquot dies Angina Synache deglu- titionem ità cflicaciter zredarguebat,utcum fummá difficultate vix tantilium liquidi deglutirent; quibus accedens difficilisrefpiratio omnia füba&a te(tabatur, vigente hocfymptomate oculi flaccet- centes fponté Lacrymabantur, Venulzturgebant; fordesin An- gulis colligebantur intciiftragula inquinabant, inde tanta carui- um mollities, necrofís , ftupor fuit, ut altins, latiü(queexulceratis livore, nigrore infe&is partibusdecubitu preíIis zgci hzc omnia ignorarent, & fcapello patridas Carnes profundiüs fejungere opus fuerit. - XI. Menfibus Aprili, Majo, Junio, Julio currentis annitempo- rum inconftantia viguit. à plenilunio Martii ufque ad plenilunium Aprilis calor (iccusingens , à plenilunio Aptilis ad plenilunium Majiaura humido frigida, à plenilunio Maji aer calido-ficcus adu- rensufque ad plenilunium Junii, inde acr varié permutatus mox nubilo-frigido-humidus, mox ferenus eítuans imbrium, &tem- pcüatqm ferax. XII. —— & Gcnr & XII. Vigente hac temporum conftitutionefebris equidém non feriabatur; at modeftiüs egros (uos habebat, gravioraCapitis.pre- cordiorum, & anginofaSymptomatanon fponté quidem; at me- thodi iniquitate aut egrotantiserrore invitata invalefcebant. XIII. Procathar&ticam hujus febris Canfam non malignum aeris flamen,fed arbitrarium ejus in Corpora hoftra elaterium, & diver- fosin diver(is partibus contactuuim effeitus Accuío, XIV: Duplicis phoenomeni, febris (cilicet; & tam CopiofeVer- minationis caufani inquiro , & di(cutiendam (fuícipio, inde fre- quentium mutationum rationes enodaturus.: XV. Prxgreísà conftitutionetotiusanni 17£4 pra humidà Juli- us Auguftus, & pars Septembris humiditate itidem Luxuriabant; plurimi dies fübfrigebant, &adauroram, & crepufculum frigus fübhorrefcebat. " XVL. Modeftior hzc peripherie à fübfrigidi aeris preflione con- ftrictio prima febris Cau(a fuit : caufas autem dcterminantes hanc febrim, ut vim fuam in Ventriculum, &inteftina potiüs, quám in omne:naliam partem converteret, duashujus, & (equentis anni conftitutio obfervantibus proponit, XVII. Commixta aeri humiditas, cüm frigus peripheriam ob- ftiparet, internas fuüperficieslaxabat , unde motuuim reprefforur visin effoeminatas füperficies promptiüs retorquebatur, Pulng quod breviorem aeri humido moram indulgeret, mitiüis laxa| tur, inde levistufficula. XVlil. Vegetantia infüperex Copiofis imbribus füccorum: lentiàditefcebant, bruchus, & eruca omniainquinabant , pl ma depopulabantur; rc(idua à depopulatione legumina, & frudl hortzi illotis, üt ajunt , manibus injeíta vermino(a feminia cor poriingefferunt , hzc adole(centia mollitis humido aetis afflatu inteftinis,& ventriculo commodam ipfis ftationem indulgentibus motuum Anomalias in has partes determinarunt. XIX. Proximaigitur hujus febris caufat eft inaequalis fuüperficie- tumaffc&tio, externz nimirüm à frigore conftrictio (hincinlocis frigidiotibus v.g. Luxemburgi citiüs Caput extulit) Interioris aD hurnido relaxatio, indé in prineipio Mulieres vexabat; & tenuioe 165 textnras, vicos reyerebatur; Huic fructus horrai, lumbtico« ium & E eüm feditiones vim àddiderunt, &m otus efficaciás illuc determi- náxunt. Laxatus partium tonus nec liquidi confluxum prohibebat; nec ingeíla digerere, egerere valebat, XX. Indein promptu e(t ratio, cur menfibus Julio , Augufto, ufquead idusSeprembris febris hec mite(ceret;ab idibus Septem- bris Octobri, Novembri ad idus Decembris invale(ceret, ab idibus Decembris anni 17£4 Januario, Februario, Martio anni 1755 ipíz exa(perationes exa(perarentur, & Aprili, Majo, Junio, Julio, ejusdem anni denuó comtemperarentur, cüm enim tran- fpirationis habilitas motuum clafticorum i&us diverteret, Liqui- dorum portiones füguraretur, internarum partium elateres vali- diorioppreffione redimebantur. XXI. Przdominansà Septembris Idibus Aquilo , í(que ab idi- bus Decembris ad calendas Aprilis feveré invale(cens nebulis im plures dies perfiftentibus inhorreícens nivibus ditiflimus corporis eripheriamafperrimé perítringendo internas fuperficies humidi- tate (uálaxando anomalias omnesevexit , cüm hoc potiffimüm anno,quod admodum notabile ceníeo,venti (uos mores nu(quam fervarent; Aquilo enim nivibus pluviis nebulis ditefcebat, autter à eridie ferenitatem reftituebat. L XXIL Febris hzc, quod generaliter dixero, omni quo ftetit tem- e; promptis (übfidiis in herbá füffocari potuit, & fibi reliéta na- egriüs quidem, commodé tamen eam demoliebatur. Impor- plebothomiá coadà in príncipiis diaphorefi, omni; quo vi- tempore exacerbabatur, illa, Menfibus Julio, Augü(to ad 'Septembtis ferpebat, citó, tutó (üistemporibus fungebatur: idibus Septembris Qc&tobri, Novembri, Xbri, coactus efficacior d vifcera confluxus, & hinc laxata repre(fa vitcerum celaítica E &Gio zgriusimpetrande Diaphorefis periculofiorem eam redde- bant: indelethargos, ftupores, & prolixas debilitates dinumero, indeetiam fadumy, quod viros hactempeftate nullatenüs revere« rétur , quotempore negleQa in principio alvi fübdu&ione circa declinationem (üperveniens cadaverose foetens diarrhza iniquis fadoribus exhauftos fücco; viribus, vità depauperavit, Ab idibus Decembris Januario, Februario, Martio invaleícens Aquilo.à ventticuli, & oe(ophagi inflammatione periculum, & mortem ac- €eleravit, RAT E IIl t LC m ov tomoc Pl od at EEE EE ag t CA 17) $& celeravit, Aprili, Majo, Junio ad idus Julii periculam aberat, & celeriter morbus judicabatur , fi opportunum in principio prafi- dium afferatür. Id tamen notabile frigente Majo ad Ventriculi.& oefophagi inflammationes proclivisadmodüm erat, promptitudo illa ad altiores gangrenof(as corporis à decubitu exulcerationes ab idibus Decembris ultrà Majum per (litit, tu(lis vix quidquam mo- leftiz, nihil curefaceffebat, cüm generali methodo prompté au- fcultaret. Alvus fponté, vel enemate maturiüs promptius, libera- liàsfoluta Anginz metu, & omni periculo redimebat. Alviinde- clinatione folutio pleramqueimmodeftior, & Herculceopus erat, qui ad perfe&um morbi judicium vires füftineret, & faopté inge- nio, vel fic inftru&ta diaphorefis fcarlatinz fimilem eftlorefcenti- am,; & morbi judicium perficeret ; efllorefcentia equidem nihil curz, evanefcentia modo diapnoe perfeveraret, nihil difcrimiuis ortendebat; econtrà liberalior in principio. velfponténata, vel fic coaca diaphorefisalei conflipationem tovebar , inde aorbi vis, diícrimina medentium peccata arguebantur. XXIII. Natuta quid opisà mediciná preftolaretur fuis motibus, veluti totidem con(iliis abundé obfervantem docuit, Sibi relicta poftaliquor dieriim lactas diarrhzam movit, lumbricorum agrmi- na, putrilaginofam congeriem affatiti dejecit. aliquot ab hoc ne- gotio dicbus, (üis opibus, füisviribus, X dixtz adminiculis refeds diaphore(in movit, morbumjudicavit, Medicum informavit. XXIV. Sapienter informata his naturx motibus Medicina me- dendi methodum ad harum indicationum leges infiruxit, — Pri- mo, utelafticam Ventriculi, & inteftinorum vim ad methaftafis digeftionem adjuvaret. 2dó;utdigette putrilaginis egeftioaca romoverct. stió, utlaborantium partium tonos contervaret à Jabore, &copiosá egeítione erigeret. 4tó, ut natosinde, &alium- de motuum tam in folidis elafticorum, quàm in fluidis progrefíi- vorum deviationes in (uas Stationes reflecteret , quo i»mpgttato Criíis effloreíccebat. XXV. Febrishzccum uno.nyCtimero vim füam omnem nog exereret, prophylaxi inducias relinquebat, fi debitas zgri (üppe- tias adnaícentis morbiipreludia expofcerent: . Aft cüm plurimi morborum principia negligereno prophylaxi, & therapià opus füuit.- XXVI. &03) & ^-XXVlI. Prophylaxin priorum duarum índicationum executio complebat: digeftiva; Stomachico anthelminüica ex (alibus ab- fynthii, Cardui benedi&i, Centauri minoris, Árcani duplicati, Ni- tro, Cinnabari, /Ethiope minerali;Cremore tartati; Cornu Cerví ufto ad biduum, triduümque toto Epidemici hujus morbi decuría Zpropinata cclerem, eámque tutam opem admini(trabant, cüm Symptomata plurima primo ftatim die evaneícerent, omnia mie teícerent. XXVII. Catharético opus fempernon fuit. Roboratus enim hisadminiculis ventriculi elater vermes, & putrilaginemjità effi- eaciter digeflit;utubertim fine ftimuli(übfidio egereret ,. & veró quacunque ex causá dejedtio fegnefceret, propinatumlenitivum prore natá repetitum primas vias injuftis inquilinis abundé per- pur AVIf. XXV IIL. Viros At generofioris toni virtus , & modcítus Viïn;'-iï nfasab hujus febris infültuin principio protexit, ità alios tonica otüs Caffée cfficacia defendir , fyftalticam enim ventriculi vim furrigendo; üt folet, digeftionem egeftionem mire adjuvit , ver- mino(z progeniei genefin in herbà quotidie pra'focavit. XXIX. Rarioràíicadminiftratà in prineipio prophylaxi ventri- euli de biLigas refiduafpit: & ubi hzcinquibusdam ]leviter pecca- bat, tum viétuanaleptico, tum acidiufculis, Salinis, Cinnabarinis» Amaricantibus, & Cortice peruviano erigi tonus prompte potuit, .X XX Nonnullis in exquifitam febrem tertianam prophylaxis hanc putridam feliciter permutavit,. illa nisi ad falia, cinnabariaa conticeíceret ,. fane tonico-incomparabilem Corticis Peruviani virtutem reverebatur, qui virtute fuátuto; citó reftituit rem. XXXI. Fherapia majori molimine egebat, quatuor prepofita« rum indicationum legibus regebatur: ubi igitur febris invaluit, fpasmodica peripheriz (tri&turaaltiüs infedit, & febrilia pathema- tacxaggerabantur,medendi methodum moibi genio; fic confor- mare oportuit. * XXXik Plebothomial ocüm non habuit, rationem pbilofophia Mechanica detexit: cüm enim hzc fpaftice contentionis caunfam non:tolleret, vafis oronnibusad fpatmos nitentibus ; & eoadtis im« minutà liqnidirea&ione feverior hinc concrifpatio; confuía ubi- que & H x que (editiofoveri, moveri undique debuit, nifi itaque manifeftíoe plethora contradtiii valorum a&ioni co H ntradiceret,nullibi (angui.s fine noxá fundi potuit. XXXIII. Vigensfebris natarztonos vigilareteftata üt Cathar- Gici uf(üm deteftabatur, ità Anthelmincticorum energias tefpue- bat, ne veró impuné exorbitantias ingeminaret, dige(tivis benig- nioribus primarum viarum methaf(talis corrigi potnit, debuir. Sa- lia ftomachica ; acidula, nitrum, Tartarus vitriolatus, cinnabari- na, Cremor tartari, & fimilia (ufficientem con(cribendis formulis snateriam impertiebantur, « XXXIV. Cathar(is cüm vigente: febrcu-Crabrncs ïrritaæ-ura ptæ- furaeretuc, ei clyímata (abftitui commodé potuére, neceffario de- buére, (ufftagantibus dige(tivis mirum e(t, quàm copio(am cada- verosé factentem faburram clyímata vere fimplicia ex aquá, aut laGetepidis parata (ubduxer in:t, qt ;ariiä aaé í(àl in.o, aut glic quovis ftimulo opus fuerit. 3 KXXV. Subdu&ii n hum,: -rimi-uäï putrilaginis portioue febris quandoque conticeícere videbatur iatertianam tranfitura , aut «ontinuz vim . p 'ropediem re(umptuta illam l.cm'ti'vo mota alvus tutam reddebar, lianc felicitet prevertebat. - XXXVI. Digeltivis peccantem in vilceribus caufam digerenti- bus,& ciytmatibus eam ofhciose egercatibus dum convale(cerent infirmi ventriculi & inte(tinorüim 'velutatohiálaborabant, & re- liqux partes ut promptum in exafperationes fpaíticas concentum prebücrunt , ità fponté à fociolabore in laxitatem tolvebantur, inde ftupor, lethargus, (ordes$ oculorum angulis exaberantescom- & putari potucrunt. Hic pathemata, ut in alii$ [ebribus certam feré mortem prafagiuüt, ità judicátii hie morbum argumentabantur, XXXVII. Laxitas nefaprà modum excretcetet acidula d igeftivis temixta, vidusacidiuículustoto morbidecur(u, & vina rubella generoía à compofitá febre confeftim propinata profpiciebant, sique modum excedere laxitas videretur, corticis peruviani inno- centia vires miraculi inftar furrigebat febrisreliquias exti rpabat, XXXVIIL Virium difpendia citore(aurari diaphorc(is judicii plenitudiacm perfecura exigebat: hancaatura füis viribus re(ti- tuta fponteexequebatur. Executa (uisritibus legibus fe (e prom- pté fpente, ctlicaciter reftituebant. - XXXIX. & (29) & XXXIX. Tuffis, expectoratio, effloreícentia fcarlatina nihil cu - rz, faccilcbant. nec tante gravitaris ullibi erant , ut quidquam ra did methodi mutareauderent, Expanfivz pulmonum adtio- nis ibertate àdepleto ventriculo reftitutà pulmonis clater kuffim fponte tubegit, expe&oratio, cüim matcria deeflet, evanuit, & re- fpirationisintegritas celeriter reftitura fuit. Efflorcícentia pro li- bituibat,fine noxá redibat, fine fy mptomate, fine curá, fine me- tu rettocedebar: nuíquamautem (ine ditcrimine urgebatur. —^ XL. Laxitatis noxam peripneria tandem experiebatur, à lon- giorienim, & graviorilucti laxatz, debilitatz 'partes cum lcétulo dolorisfui gravins offigerentur, (udore; & fordibus íuis molliren- xur; exulcerationem fpbacclofam, eámque altiorem concipiebant: mundities, Linteoruin, decubitüs, & loci mutatio , unétioncs ex Anti-fepticis id jncommodi 4 ; mundando curibat. precavebant ,. Chirurgia fccanflo, XLI. Eo ipto , quo hzc (cribo tcmpotr'e Clariffimi chatdini Ramazziniin Mutinenfi Lyczo Medicinz Profetloris differtatio- nes ternz de Con(liraiijogibusannorum 169o uíque ad.1694.. ad manus rraditz venerunt, ubi Conftitutio anni primi quo ad tem- porum qualitates, morbum, & ejas fymptomata, medendíque nicchodum noftrz Conftitutioni rà confentit; ut vixoyum ovo H fimilius iequentibusannis jubente te nporum iniquitate 1n dete- riorern Con(ltitutionem mutratam effe pre(entem Author defcri- bit. XLII. Cüm vero morborum Epidemicorum genef(is à tempo- rum arbitriis dependeat, lz« Dco autcultent, & temporaintrigi- diuículum aerem abiníolenuore eftupertnutata diarshzam tor- minoiain dy(lenteri.e prodromum «reaverint, in faventiorem au- ram DEI ciemcentià convertum iri aérem optans, & orans tibí Charitlima PATRIA , & filüs tuisin teinimunitatem, &longae vain iucolumiatem precor. Vale. COROL- & ) & COROLLARI A Ex Universà Medicina tam.Theoretica , quàm Praáica. EX PHYSIOLOG!A i Inj?:æx:u Jjderum per effluxum in. Corpora fablunaria efl ipcot- cepeibilis. 4. Prq[ jo «theris interventu fgderum mitata , C? nutans promptio- res Corporam fablunarium p/mwomma, C mutationes explzrmaü "vatzónes tradit. Il. Aer inrefpiratione ad fanguinem uon 4dmzttzmr, neque id ad ejus relilitionem ræquzr!tur. W. 4 chylefi inquimari Janguis mom potefl , unde decantatas exinde Jdem iniquitates jans dudum mecbanifmnus ridet, ci defpicit. F. J?zlzs, € fuccus pancreaticus t neceffaria digeflionis mþmmmta fap? perperam 4 caufa morborum scce Jantur. Yl Exattie def,wm.m !JAn gqmz: at [aburra ad inteffina nan depozmun- iür, patc:/l tamen cun Qf àvidia ingeri, VAI. Fetus n utero ob vefpirationis defectum nutriri perosnon patejl VA Vists objet um eff color,btc vei colorata parttm in partim extrine feeus eft. k AX anflrumentum Vise xfrmjäwm eff radius luminofus ab ab;eä?o f2 pupillum /:emmg" ?me, *fyl?fmfzwhrzz*er rey?ex*u! ; wtrmf CAunm funt oculi huma: es vadium vari? modiftcantes , b inobfcuro pq/iM retinaradiorazn contacfa tllaminata. Y. Anditás objeti m ('niuefh, qui /Erpmtma Radio à tarpore fenoro canm[a ad aurem Pï///ügdbh menbbasa tympmz & inde tnguili- te auris aéri motum fibi viapr fum impertitur , bic ia diffribuias o per auris labyrintbum pulpofas Nervi acuffici fibrillas eo , q«o jube- du 4&(22)05 L gur modo,infliens complures, aut omnes tremere f'cit, ex qua tre- emore cognito Anima /&num, G ipfan rem fünoram dijudicat. ].l EX PATHOLOGIA, . ll, 1. Morberum Caufe folidas partes primariö lædun(; b;f faz:das n mali focietatem pervertunt: binc 4l. Humorum affectiones cochymia, unde a I;fecariæ fuat, & Syeiptommatica qgæfüis C«- 1H. Emendart 1pcorrecti " $ folidorum vitiis n pa/ unt. l JF. A£tas à mutatione [olidorum medela, inde d alibi morbi caufa eff P. Hareditaria difpofitio in vitiatá þlz'dorqm verits , quàm fluide- 5 l rum texturá radicatur. V. Aer non malignitate , fed contadiá :; elaftici iniquitate morborum - Bpidemicorum caufa eff. P, Probat Venenorum aclio,qua partibus, q:ia;'cantingit, Fjgma fvi.- A & rulenturm inurunt : cauflicorum im mediciná ufas id canfirmat. * .EX SEMIOLOGIA. 1. Sanguis crufla allicante tetfus Cacochymiam non Ar geit , fed vel ex laxitate folidorum, ? inertid opulentiam, velex fpafticd con[tri- dl ione impeditam dz]crimimtianem Accufat. H. Ex Urine fpeculo precaria fluidorum , vealia [olidorum peccata ut jtbtiliü:, :tà utilitis diudicari quandaque po[funt. 111 Signain facie ad bonam, malamve prognofim ex aua logiá partium C fymetria faciunt, AV , ynfrgnis marum, amms puttatio in wiorbis mala, quod magnam or- | genorum mzmimemgzgggt. Ex p & 0394 EX HYGIENE. / , Ad prophylaxin efficacior natura, utilior Diata, quàm Phar macia. H. Pharmacia, ubi ad prophylaxin requiritur, natura motibus , mori- bus confiliis fgbq(dinari, ad temporum arbitria infermari deägt. EX THERAPIA, 1. Fidiffzma medendi *via eff, qud matura Utitur. 11. Hec duamvis morbi infaltum inultum ferre non pofftt, in pr?mi« piis tamen fe ità prompté in vias mon reffituit : Iinc lll. Excretiones , qua in worbarum principiis contingunt, nullo ferä moventis natura caratfere dotantur , nec i medendi exemplum propomuntur, nec naturam felantur, prolyat Fomitus , qui mequm in acutis imitandus. IV. Tonica non funt propri? ila, qua Vaforum ad axem uniami ancil- je — lantur, fed qua matuum vim, barmoniam, aqualitatem , prompti- tudinem reconciliaut: inde — V. Singula Medicamenta, que , quad quotás deeff , reffituumt , 12- nica [alutari merentur , ità mollientia, amodyna eorum elaffiiu- " - eribuntur. V. Tonica fabadflringentia ità amodefle adffringant , ut vafarum di- fhrattilitatem nullibà offendant, boc titulo V, Cortex peruvianus ipter optumá bodiedum tonicarecenfetur, nec capit. mechanifmus , quas &f ubi coagulationes , wbflructiones 0A4t. Vl €im medicaminis nibilad fanguimem transfretez, aut ff trans- fretet , fanguini amicé cobabitans plàs virium non exerceret s quam imbellis iptey nulieris uugues puHesx. JX. Abforbentia mon dantur. cium. abforbendi modus frt. inconcepti- Hl;æ; X, — d& (24) & p X, Evacuartia Medicina prafidia [epä non tam fiuide rmolis immas. nutiouem , quàm corrigendam [olidi actionem saeditantur. X1, Plebothomia, veficatta, diaphorefés, catharfis, ezmeffs id probant s XII. Cum alibi. mitigandis fpa[mis , alias divertendis in devia vuen- tibus folidorum nifibus felicits , quàm expurgandis Cacochymia- rum per Belzebub Damoniis decermantur. XlJ. Improvida Cathar fis plures generat, quàm evacuat faburras, ! -æ R. 0 (nh D. r od o u L a TA /A i Ia C Ed -X: ^ ('77:7757 * ;3 Nf SNSS« SS Se d FT S d2 ^" O «:—'» 2 3 PT. A i AA PO Ed z 327 7 N Á4 - Z r . x €3 d 2 * "u L . Z Y P Y m /N 07 z j 'NN — '7///( &- i NS d ; SSY [/ A7— » E ; C ) A 2 UY /70/ QU /3 f 7 n à M " LA : M * V P S 2 ^ £5 Z* . LT. Z L— z 25 A .N É 2 49 ;;f E l* P hg. : M b .w. m [ p 2 T z x 2 " — —R E a t — - — P aasg Em ss - Á — p "* d U j n j " we Aj m hp : d u- m * ï*ï - " d ko Pi- O u E ] j M £ (s hs C E d j5 d br f ^ É ? . Hs » r *€ *X a* j du E. " P2 51 E z » W * E Ü 3 2 - Pa - h^ e e 5 3 j) g J - N X A E^ E. T b $. L. d P Á 35 a 35 3 o AA m h d 3 T » 3 DN f p " CO. $t 4 E E a TA e L. D . TR L ^ d k r * Ü , p h -T L: F. "" j ss $ E^ r X L j i A f 2 ib j ? f 2 T^ d 4 m * , 9 k " - uctE i *$, E M z - É & E 3 - V 2 3* s 3 p * u s 3 2 i E^ Y* m a 5 ii ;j d » » d L x E E CX p d "H "WE ^. a d E. " ia GUs b W D. AA i ^ x Rv d 2 551 2 . " - K N E - ld . zi " ho At 7- « " * E : is d F MR PT ? " d t ,. L k E 1 e ul ") d E 1 j 3 p n h. je E i. d- , i T - p . r É hs W Á C À 1 d À t du d a [ 4 d od L e » d 'ä a * a 4 * L. ) 2 k :? B ? 3 E. [5 à s st r "d &. T* 1 a* : i 3 [. d yh b £ * D. f d - n E ") E * gi 3 E E à 71 J " i& u E "! n k d ii * d 2 - $ d 2 1 T A » d H r h d p - o Ls 3 A ii E s à 5 » * z d g *e ä E N- E (3 d E : r 3 CR Eu * * p P * !u |» s. i 4 E. E o p sj P H Ü TE * — M | E E TU b L. É P E. L. 8 u * J " £ s ^Y 9 1 $ PT E d z 3 IÍ. d i , v*æf 7 k X w U T " j :2 3 d ól " d ^ E 4 * E d v £ . * j & F. - r d E . * E d ^ u 7 L. E r "X E , "a * * s ": $5 i Bs X * * p 3 78 »t p P ET i^ d À : * Pj r. L [ w &3 "T j . k bE E e M E s E. Y 3 E. 3: j * P *k;ä * d : P. " J h 1 * 5 a. w d à d u u E* L. * y * d V fel U Li " s ^ " j . t B. t d E s d ä Eu E u LA .Ju!i,ä P " X d * . d : P s v s - s k: k N E s * Bo T d »» AT ER 2 3 " T i * N » (- E " r 78 k * ü 2 à b 9 ». d n * "m » AP- J Ts i E: A m F as Ó g p d La j P D. m x s " E $ z 4 * Y A i * a E ; p L Á i E. L i P A p ? 2v hr N E A Éd 3 E A Á i ii j i E Á ^Uv ": " i * d. A u ii k x A DERS., a u o :d j E a TA : " Á j 3* u- - " z d [2 u ET x o EE V & Z Y DISSERTATIO X INAUGURALIS MEDICA W 19 Pg;gygæ prcphyla&lro - Verno - Au- tumnalium ad Caufz mutantis arbxtrlum vim cffc- 1 8 VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset &a, & mutationis nece(litatem falubriter m[hcuta' coordinatio üt oleum 17 SUPER APOTHECAS OLEL Paral ä 16 Lut, o ä E z ä Commendatur E Et 1mprovxdarum fine re Spes, vana L Fides, manca Virtus, fuci, fraudes, 1mpofïuræ, crimina, difcrimina dcvclantur & àt VANITAS; VANITATUM, & OM- t NIA VANITAS Eccl.1. Explod untur UAM 2 Ad anctà fimul differtatione pra&xca &: Corollariis | Ad confcendenda faprema in Arte ía- luberrimà Do&oratüs faftigia cum juribus, privi- legziis, immunit: atibus hüc pcrtmcntzbus Exantlatisde moreri icidis examinibus Publicz, & Solenni MAGNIF. & ILLUSTRISSIM ä ACADEMULE PROCERUM Ceníurz fubiicit FRANCISCUS XAVERIUS JOSEPHUS KAXSER , irevir, AA. LL. ac Phil. Maeifter. f Author & Defendens Augu&æTrcvxrorum inAuditorio Medico Majoti horis confüetis ANNO MDCCLYV. die A. Scptcmbm W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com Typ:s Vid. J. C. Reulandt, Aul, & Univ. Typog.