JbIV1b_qt_9 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Vlcerosas Mesenterii Et Vesicae Vrinariae Corrvptiones Á ————————— "a "— *2 rea —— "- E d —— €— 7 — CUT MRUUMERED M FE m $ 3S s h £ hO ; f : AF L a* 7 » .d.x 2 m u p £ I E Mn * m h^ M " s r g tà v B a E d d A hr LP d i 3f H F^ r E p W d $ p At ^ * Pa - 1 sb B 5 & * x N "YP u du n A Cs w —^ MÉ Í l 2v g pet 8 i z 2 Ts * d á d rA ; r ES b. h 3 - k & N AX ^ w. x i s. * E * —— MÓ Ó — a — - E- xll,x ! 4 j — — | | Digitalisa-t )r| - ygrhanden FOHIRSEAUFUIUS COUR K VLCEROSAS ME EE C E SEN'I ERII VESICAE VRINARIAE (,ORRVP TIONES ****************** PRAESIDE RECTORE ACA DEM!AE MAGNIFICO PETRO IMMANVELE HARTMANNO, MEDICORVM ORDINIS H, T. DECANO DOCTORIS MEDICI GRADVM LEGITIME CAPESSVRVS ÁAD D DECEMBRIS A. R. S. C5l5 ccrxxur. PVBLICE EXPONET FRANCISCVS RITTLER GLOGAVIENSIS- SILESIVS ! A £ | i NU R. /S TRAIECTI AD VIADRFM, E TYPOGRAPHEO WINTERIANO Multor morbos Amulta fer:u!ä fecerunt. " SENECA Epi/lol, »;. 4/AÀAD Aabo QUA. u — EEE C N y LU LR ao 35. fU uY i EC , v i a i KKK AA Es / T —— — TA x LOm ) , ü» g z — ss n z« PROOEMIVM., N m - j g; dmodum ochufi et a minimis initiis ad füummam atrocitatem progreffi morbi zM hiftoriam defcripturus, fimulque me- morabile praéticae anatornes exemplum explicate perfecuturus, temperare mihi vix potui, quin . de commentarioli huius academici vtilitate defperarem, poít vberrimam THEOPHILI BONET1 * €t IOAN- NIS BAPTISTAE MORGAGNI **, iílius quidem ce- A 2 leberrimi *) In Sepulcbreto Zinatomico, Lugduni anno cl5Iocc tribus Tomis edito. 'g*) In Libris V. de caufís e. fedibus morbovum. per anatomen. indagatis, Venetiis anno cIoIo ccrxr. duobus Tomis foras datis. 4 €955:59 FT 3 OIRURCURERE RRR ER UCICRRAGRR D, leberrimi, fed huius celebriori gloria immortalis vi- ri, meffem vix aliquid ficilimenterum videns mihi re- Verum enim vero non folum omnem illum linqui. locupletiffimum medicarum obferuationum appara- tum acri attentaque cura percenfens, fed etiam in aliis huius generis commentariis exempla, quibus- cum praefens conferre poffem, vndecunque exqui- rens, non omnino deprehendi, quorum vniuerfa in- Meduu la AMÉRE a. —^ Qu a — m nd p — — doles fymptomatumque ratío et internae corruptio- nis ftatus per ánatomen indagatus cum praefenti hi- ftoria conuenirent. Quaeé res me permouit, vt ean- dem accuratius nunc fumerem pertraCtandam, fol- lemne academicum fpecimen ex veteri inftituto in praefenti edicurus. z $4 Vita aegroti antea&la diaetaeque ratio. Ego vero etfi morbi potiffimum, quocum praefens ae- grotus ad vitae vfque finem confli&atus eft, hiftoriam me- ditor, facere tamen non poffam, quin, quae de omni eius- dem viri vita antea&a diaetaeque ratione refcire potui, breuiffime praemittam$ quo habeant le&ores, vnde me- cum primas reconditasque tam atrocis mali grigine; velut LL TVU Á C ERITTRLATPREPC I TPPREUPIENIU - t uMrmtguac IOT CCPRPRPEULUDIL TT U PEEDEUANC A. o CH CPPPN ex 095959 ex ipfis foutibus repetere poffiat Quibus expofitis ipfius dein morbi naturam, fymptomata, progreffum, mutatio- nes varias, funeítunmque demum euentum lgculenta ex- ponam defcriptione: figillatim denique enarraturus, quae- cunque in ipfa cadaueris í(c&ione,, quae ad abdominalia vi- fcera fpe&ant, a naturali ordine aliena atque corrupta funt deprehenfa. Ex his tandem omnibus ea euoluere.tenta- bo, quae ad accuratiorem defcripti huius morbi cognitio- nem pathologicam pertinere: videbuntur. Vir, in cuius lethali morbo defcribendo iam verfabor, dum moreretur, nondum duodefexagefimo, excefferat anno, ceteroquin per omnem vitam vario viuendi genere multiplicique di- aetae ratione vfus: partim quod varia mu!tzplexque regio- num, in quibus vixit paffim, natura variarum quoque ín alimentis potulentisque mutationum obtulerat opportuni- tatem; partim: quod officii ratio mox fedentario opere eundem occupauerat, mox vero longis atque continuis addixerat itineribus Quippe ab ineunte adolefcentia li- brorum vendendorum artem edo&tus in negotio hoc ad- miniftrando ad adultam vsque aetatem in borealibus po- tiffimum regionibus fübftitit. Omni hoc tempore bene valuit, nec inter hoc vllo valetudinis genere fe tentatum effe, ipfe faepenumero faffas eft. Per vniuerfum id tem- pus gracili, fed ad haec ürmo, fuit corpore, fimplici vi- &ui adhuc adfüetus, vinique fic fatis abitinens. - Verum enim vero ad viriles proue&tus annos accidit forte, vt opulentis quibusdam et ampliffima librorum mercatura poïlentxbus bibliopolis Ratisbonenfibus fieret a minifterio, et inprimis partim exigendae in vicinis vrbibus, quae pro venditis libris debebatur, pecuniae, partim comparando- A 3 rum 6 6S95959y CONGUSERSGnHEd IOR G G REE UE T EVOGE EY 3 TEPXSUKNULOSEEDERMUSENEROTTNURCU E? SONSSSIN SEP tv - rum apud Batauos librorum curam acciperet. Cuius ne- Í gotii cauffa pluribus ecfere continuis per duodeuiginti cir- citer annos perfun&us eft itineribus, mox fecundo Danu- li bio Vindobonam deue&us, mox Francofurtum sd Moe- num adiens, et inde naui ad Batauos, profluo Rheno, tendens. Tot itinerum, quae fubire coa&us erat, in- commhda lautioribus epuls largioribusque vini poculis, Í quam antea confuüeuerat, lenire coepit, opportunitate iftarum regionum, hic Rhenani, Mofellani, Franconici- Í que, illic Auftriaci Hungaricique vini feraciffimarum, vfus. Huc acceffit magna cuiuscunque generis vi&tus in praedi- &is terris vbertas vilitasque; quae effecit, vt non folum t I Ratisbonae apud heros fuos, fed etiam, fi peregre aberat, opipare lauteque epularetur. Inter haec nofter inprimis praepinguis carnis aliorumque ciborum largiter adipato- rum efu plurimum eft dele&atus. Neque dein vnquam, l donec in eum perdu&us effet ftatum, quo nullo ciborun? potulentorumque defiderio indigemus, temperare fibi po- tuit, quin gulae nonnihil indulgeret. Atque haec diaetae f ratio príma mslorum, quae deinde hunc virum exercue- runt, caufa fuit. Ex eo quoque tempore totius corpo- ris habitus mutari coepit, quique olim videbatur iunceus, longe baübitior eft fa&us; quippe maiori corporis farcina ex gulae oble&amentis colle&a. Verum enim vero tem- pus ad hoc luftris huic iam bis quinque pera&is mutata eft et officii, et vitae ratio. Per id enim temporis a biblio- t polarum iftorum Ratisbonenfium minifterio deceffit, taber- J nam librariam in vrbe quadam Miérchiae Brandenburgi- [ cae celebriori ipfe na&us. Quoniam vero ibidem mi- nus amplam minusque copiofam librorum faceret mercatu- : ram, 6959599 T d ram, finis hic itinerum, fïnvsque vitae, . valetudinem labo- tibus fuftentantis,. fuit, Anniuerfarium enim iter vix tri- ginta milliarium, nundinarum vernzlium Lipfienfium caufa infitutum , cur memorem? Ad hoc acceffit, quod iam mollior et pinguior corporis habitus eundem exercitatio- num ambulationumque psullo impatientiorem redderet; adeo, vt plerumque pluteo fcriptorio, vel legendi, vel 'Tametfi ve- fcribendi caufa, adfidens deprehenderetur. ro hoc modo viuendi genus mirifice erat mutstum: vini tamen, praefertim Rhenani, lautaeque menfae amor haud eft imminutus, nec vllus facile abiit dies, .quin faltem triens vini, qui circiter duas ponderis noftri libras aequat, inter caenandum potaretur. Neque demum filentio prae- terire poffum, in veítitu huius viri aliquid fuifTe vitii, va- letudinem facile corrumpentis. Quippe fuübucula vti fo- lebat, neque fstis protra&a, neque nodul's, vt fieri folet, perfe&te colligata: quae res effecit, vt, cum effet homo ventriofus, prominenti abdomini non circumfpe&e fatis de frigoris admiffione profpiceretur, IT. $ Morbi recenfoo. Hac ergo via progreffus fenfim inexfpe&atis laten- tis morbi periculis illaqueari. coepit. Omnium prima hu- ius generis incommoda fenfit iam.Lipfiae inter nundinarum firepitus, annos circiter quadráginta feptem natus Su- bito enim ibidem febricula quadam, quae a praefente me- dico ad catarrhalium genus referebatur, eft correptus, fub- fecu- 8 *esew9 . fecutaque dein ad decimum quartum diem folutione, vari- cofa ad anum füccefferunt tubercula, coecas vulgo vo- cant haemorrhoides, nunquam antea animaduerf;; quae poft binarum hebdomadum interuallum demum euanue- runt. Ex eo témpore iterum fatis bene valuic: nifi quód, ; fui dein iuris fa&us, füccrefcente per inertiam pinguedine, ad quamlibet fere corporis commotiunculam leuiter anhe- labat. Attentatae huic valetadini obuiam iturus fuafu Lipfienfis cuiusdam medici quotannis, menfe circiter Ma- p io, duas aquarum Seidfchützenfium lagenas exhaufit, vni- posm uerfa aquae huius medicatae portione in fex aequiles par- tes diuifa. Verum enim vero tantum abfuit, vt hac me- dendi ratione anhela tolleretur refpiratio, vt potius, haud mitigato ifto malo, fimul hypochondriorum inflatio cibo- zij aE ii E rumque fatietas fenfim oriretur. Alius ergo medici.con- filio permotus vernali tempore Egranis aquis modice vfus — eft, ita, vt fex huius aquae lagenss, diuifa portione, in Pa duodecim dies difpertiret, interpofito elixirii cuiusdam ü Ipfe quoque vifceralis, (fic enim medici vocant,) vfu. aeget fuomet coníilio ratus eft, haud efficacius laboranti T atque languenti fuccurri ftomacho, quam confueto vini Rhenani potu. Inter haec detumerunt nonnihil hypo- Y chondria, paulloque liberius iterum meare coepit fpiri- tus: immo fpes fuiffet, expeditiora omnia fore, fi cu- Í ratius aeger fibi a vinofa temperaffet diaseta. Interim plu- rium annorum fpatio, vel inter ipfas illas varias valetudi- f nis viciffitudines, aluinarum fecum eie&io faris bene füc- ceffit, exeunte tamen quinquagefimo fexto huius viri an- 8 no frequentius iufto liberior folutiorque fieri coepit. Sed ( ecce! fübfequentis anni primo vere, poftquam a Lipfien- l 'übus 6959599 fibus nundinis domum rediifTet, omnia fubito in peius rue- re funt vif», Partim enim ex hoc ipfo temporis pon&o nunquam iterum, ad mortem vsque, naturali perfun&ta eft aluus officio, fed faepenumero per diem materiam, ex muco chyloue mixtam, fine omni tamen inteftinorum do- lore, et fine vlla ficcarum fecum eie&ione, inter leuiora quaedam inferioris ventris tormina excreuit. Diarrhoe- am hanc coeliacam re&e dixeris. Partim vero licet ra- rius, aluina feceffio hepaticum imitabatur fluxum, carnis eluacri finilitudinem prae fe ferens. Ciborum, inprimis lautiffimorum, appetentia tum parum eft imriinuta; lon« ge minus autem vini: quicquid etiam medicus hac fuper re aegrotum increparet. Ad haec etiam parcior paululum- que naturali ordine difficilior vrinae, plerumque limpidif- fimae et aquofae, fa&a eft emiffio: quae plerumque paul- lo poft mi&um turbida acrique foetore infe&a euafit... Ar« teriarum pulfus füb initium morbi mollis, paruus, medio- cris celeritatis, et aequalis erat: temporis vero fucceffa i&us inaequalitatem, paruitatemque et celeritatem maio- rem acquirebat. Haemorrhoidum, neque coecarum, ne- que fluentium, toto ifto tempore vllum deprehenfum eft veftigium. Oppofita funt tanto tamque rebelli mzlo eli- xiria ex liquore terrae foliatae tartari aquisque traumaticis, folutione extra&orum corticis Peruuiani, radicumque an- gelicae, gentianae rubrae, atque helenii, herbarüm tri- folii fibrini, cardui benedi&i, centauriique minoris, item- que myrrhae fele&ae et gummofae, aliorumque imprae- gnatis confe&a, Interpofitus quoque fübinde eft vfus de- co&i corticis Simarouba: fed in caffum omnia fünt data, Inter haec pededentim decrefcere coepit corporis obefitas, et m et membra —Haccidam contraxerunt mollitiem. — '"'um fu- peruenit etiam frequens ciborum faftidium, licet aeger non aeque effet parcus Lyaei cultor et infrequens, .Ce- terum de nullis abdominis queftus eft doloribus, licet coe- liacae alui deie&tiones perfifterent non. folum, fed etiam in dies magis magisque augerentur. Exeunteautem cir- citer Auguíto eiusdem anni menfe ex improuifo füb ve- fperam febricula acceffit, aliqua vocis raucedine et verti- ginofa grauedine ftipata: vt adeo eandem leuiter confide- ranti facile febris cuiusdam catarrhalis fpecies proponere- tur. Enimuero largiores fudoris effufiones no&urnae, di- arrhoeae coeliacae profufiffimae, vrinae copiofiores turbi- dae atque foetentes, fitis per no&em intenfior, agrypnae no&es, manifeíta et celerrime füccedens corporis exte- nuatio, fumma virium, quae füpererant, amiffio, et an- te omnia febris no&urnae pertinacia, . fingulorumque fyme ptomatum perfeuerantia luculentiffimi latentis et in vifcere quodam haerentis mali fuerunt indices, medicoque prae- fenti perfuaferunt, vt elixiriorüm vifceralium atque refol- uentium vfui aquam Selteranam, cum la&e retnixtam, par- uisque, fed frequentibus fimul hauftibus, bibendam inter- poneret, curatiorem praefcriberet diaetam, et inprimis ferio vini abftinentiam imperaret. Sed, fi vini excipiss de- Inciderunt. ea fiderium , di&o ceteroquin fuit audiens. tempeítate variae domefticae follicitudines, quae exhau- ftum iam diutürno morbo optimi viri corpus penitus ener- uamnc. Neque quidquam vel optima quaeuis effecerunt remedia, vt potius grauiffimus morbus quotidie maiora ca- peret incrementa. Pertaefus inprimis aeger frequentis pro- fluuii coeliaci, .quo adeo diu laborauerat, vehementer at- que — ix z VRGSSEOLNGOROBUNDUUSERTUE DA - GHEUDERGEOIEUESIURORINC GE OATE , que efficaciffime precibüs vrfit medi cum, quo aluum, quo- modocunque poffet, vel ipfis praefentiffimis aditringeret medicamentis, Hic autem, latentem in herba anguem veritus, et ex adítringentium vfu faturos longe peiores profpiciens effe&us, cum ha&enus data optimae alioquin. efficacitatis remedia nihil Valuiü"ent, nepauit, tutum fore atque falutarem efficaciorum adftringentium vfum , metui- que omnino oportere, ne acrior illa et ancipitis originis materia, inteftinalis tabi iam hofpes; vi retenca aut forte ad aliss partes, quibus difficilior effet exitus, recroa&a, atrociorum fymptomatum: concurfu- iterum in fcenam fit þroditura. Sed' fürdo narrabatur fabula. Proinde alius ceteroquin fapientiffimi medici confilio, cui forte, quippe abfenti, non exquifite fatis vniueríi morbi hiftoria variae- que viciffitudines erant relatae, meracius quoddam corti- cis Peruuiani deco&um et elixirium quoddam vifcerale, ex extra&is nonnullis.amaris martisque tin&ura pomata com- : mixtum, in vfum trahere coepit, Ita autem vfus eft, vt, quod in vulgari eft prouerbio, magnis medicamentorum dofibus magnam quoque tribuiffe efficacitatem videretur: licet ipfe medicus minores dofes imperaffet; Haud ita- ve- ro multo poft, vix faltem tribus quatuorue diebus prae- terlapfis, fubftitit quidem nonnihil fufa aluus; fed füper- uenit ftatim fimul omnium quafi vifcerum abdominalium, ea inprimis, quae vmbilico elt fubie&a, parte vehemens diftenfio vna cum acerbo et per interualla temporis tan- tum remittente tenefmo. Hunc vero tenefmum comita- batur fimul plane fingularis colli veficae fpafmus, ob vari- as multiplicesque doloris, preffionis, tenfionis, rofionis, inflaionis, refrigerii, incalefcentiaeque fenfationes vix B2 vlla 12 "SSS5S BEGVDIRGENSGE: t ERNSDECPDADONGU BG vlla oratione fatis perfpicue atque diftín&e defcribendus. Querebatur enim perpetuo aegrotus, in profunda pubis regione, eo circiter loco, quo media et pofterior veficae vrinariae pars in pelui latet et re&o opponitur inteftino, z videri fibi reconditum quoddam. corpus graue, pondero- .fam, et deorfum premens, cum aliquo velut morficante "aut rodente, admodum tamen obfcuro, dolore. Cuius manifeftum incrementum fenfit, quandocunque paullo diu- tius aut ftaret, aut federet: decrementum vero füb pro- trafto decubitu. Nec eadem füb vtroque hoc ftatu mi- &ionis fuit conditio. Stanti enim aut fedenti fuübftillum prodiit lotium aut cum renifü quodam vt quafi aeger fine intermiffione mi&uriret: in le&o autem decumbens liberiores fen(it vrinae vias et infrequentiora mi&tus irrita- menta, Emiffi lotii color fubrubicundus erat, odor quafi faponaceus et latrinam redolens, fuperficies fpumofa, tan- demque, bullulis séreis euanefcentibus, pingui coerule- fcente cuticula te&a, fedimentum denique velut furfura- Inter haec ceum, mox parcum, mox vero copiofum. nuperrimorum iftorum remediorum víus eft continuatus; quem vero fpafmi iftius pertinacia penitus elufit Ingra- - efcente demum malo febriculaque lentefcente, mox re- mittente, mox iterum increfcente, fubito , poftquam ae- grotus circiter femeftre fupra quinquagefimum feptimum annum exegerat, ineunte menfe Martio, inter continuos fere cruciatus frequentesque mi&uritiones, ( vt medici lo- quifolent,) prodierunt ex vrethra mox fibila flatusque, mox lotium parcum, fumme turbidum, ex atro fufcum, putridum et odoris plane cadauerofi, multisque particulis folidis et grumofis, fandum matulae ftatim petentibus, re- mix- 3 *(äää? VEPHRUNRDIOSGONUES GOGUROGOITNE QUE NPENTISTUPNTIIACEN A: - — mixtum., Quid? .quod etiam faepe numero paullo ma- iora huius generis fruftula adeo tenaciter vrethrae inhaefe- runt, vt ipfi tranfituro lotio viam interciperent; ad quam denuo expediendam haud raro olei amygdilini inie&tione opus fuit, Fecum aluinarum recrementa primo facile pu- taffes intuitu, nifi accuratius huius materiae, in matula de- fidentis, examen et inftituta per aquam puram elotio mem- branacea, glandulofa, immo interdum carnofa fruftula de- texiífet. Inter haec etiam coeliaca diarrhoea nunquam penitus remifit: vnde quoque difficillimum fuit iudica- tu, intermixtumne effet huic aluinae colluuiei lotium, necne? Veri tamen fimilius vifum eft, non fuiffe: quo- niam omnis, et vrinofus, et cadauerofus ifte odor, qui lo- tio huic inerat, in aluino excremento non deprehendeba- tur, quandocunque aegrotus de intermifcenda fecibus vri- Hoc inte- na, cum aluus deponeretur, fatis fibi cauerat. rim tempore prior medicus iterum in confilium eft voca- tus: cui ftatim atrociffima haec pathemata, quae nunc re- cenfüimus, quaeque nullo modo mitigari fe paífa funt, itemque coniun&a fere continua febris cum calore ficcif- fimo et paene mordaci, et extrema pulfus arteriarum de- bilitate, immo etiam fümmo ciborum vinique ipfius, alias adeo expetiti, faftidio, haud diu abfuturae mortis fuerunt indicia; quae etiam, nondum duabus adhuc hebdomadi- bus abfolutis, inter horribilem totius corporis maciem per- durantesque perpetuos mi&ionis dolores infecuta eft, at- que fethalir hyem: paullatim in petora venit , vitalesque vias ei refpiramina claz:jt. B 3 $ n. 14 $. IHl« Cadateris incifro. Quandoquidem igitur tam intricati. morbi natura et obfcurior indoles fufpicionem mouebant, vifcerum a- bdominalium ftatum longiffime a naturali ordine alienum hoc in csdauere deprehenfum iri, graui(fimumque aliquod internarum partium vlcus hic certiffime, tanquam tot tan- torumque malorum cauffam, effe reconditum: petiit prae- fens medicus vehementer, liceret fibi, qualemcunque hanc internam cadaueris conditionem inítituta luculentius indagare incifione. Data eft venia, hac faltem leg'e, ne vltra abdominales partes fe&io extenderetur. Ergo, vix viginti horis a morte di&i aegroti exasCtis, per amica fi- lentia no&is accinxit fe huic operi medicus, adfcito labo- ris focio, dexterrimo quodam chirurgo. Externa cada- ueris perluftratio parum, quod annotatu dignum effet, ob- tulit: maculas enim rubicundas et fubliuidas, a fanguine vafculorum fübcutaneorum paffim ftagnante oriundss, quis hic commemoret? . Venter autem, etíi nullo modo tu- mere videbatur, in ea tamen, quae hic aderat, extrema vniuerfi corporis macie iuíto eleuatior tumidiorque eft de- rehenfuüs, eo inprimis loco, quo colon fubeft intefti- num; ad taQum vero blandamique preffionem ftatim fe prodidit reconditus fimulque elsfticus s&r: quandoquidem partim obfcura eo, qui preffus erat, loco audita funt murmura, quascunque circumpofitas impreffisque locis vicinas partes e?ninrenter eleuantia; partim, miro admo- dum et infolenti fpe&aculo, ad fingulas preffiones fecu- lentum, vt videbatur? lotium, multis bullulis a&reis, in- ter 0959569 15 SURBINEUEHDNDEISEMNIGISNIIGEIMESERUNUNSTEECTOCCUETNGUAOTTNIVCRVNERIUQNNTENBENUNN UE SUOSEDICITDI ter egreffum fibilantibus, refertum ex vrethra exftillauit. Ad haec etiam ipfum, quod in penis glande eft,' vrethrae ofculum phmmum hiauit, et velut erofum atque detritum eft vifum, manifefto prorfus indicio, lotii acrimoniae hoc omnino deberi Cetera non a natura deprehendébantur aliena. Tunc igitur velaméntis abdominis omnibus fingu- lisque . pro more incifis apertisque protinus vna cum in- figoi fibilo ftrepituque paene intolerabilis exiit foetor, du- bii profe&o generis, quem nec facile putridum dixeris, E nec fatis apte vrinofum: acidus faltem non fuit. Repo- fitis autem ad l;tera integumentorum laciniis, bone deus! quanta hic omnium vifcerum confufio! quam turbata et g peruería omnia! Veniam dabitis, le&ores, rudem indige- ftamque molem ruditer indigefteque defcripturo. "Primo vniuerfa haec vifcerum, sbdominis cauo comprehenforum, fuperficies, quae omentum alias gyrosque inteftinales in- fpicientibus offert, fola faniofa illuuie deteftabilis foetoris et ex atro liuidi coloris fcatebat, adeo, vt, quae effent immerfa, vix diftinxeris.. Cui fpumido tabo plurimae im- mixtae erant moleculae folidae, cognitu difficilimae, in- terie&is variis laciniis filamentisque membranofis. Spon- giae ope fufcepta et circumfpe&te exterfa fanies confpcGio- ra dein reliquit fingula vifcera: quorum corruptum ftatüm, quoad eius fieri poterit, figillatim nunc defcribemus. Q- mentorum integritas, fi hepaticogsftricum, quod vulgo minus vocant, etfuperiorem gaftrocolici partem anterio- remque laminam, qua ad ventriculum accedit, fpe&aue- ris, adhuc fupererat: fed pófterior huius lamina et totum fere omentum colicum aut ob fummam coli inteftini ex- panfionem et diítorfionem, . fuo loco commemorandam, quo- " 16 6959599 GECGUUNGSGNGEXEEREUUADNGE UE quoque erst diftortum et diftentam, aut a copia inflamma- torum gengraenaque affe&orum vaforum rubens paffim liuensque, aut penitus exulceratione exefum atque deftru- &um; qua corruptione extrema inpfrimis tota paene omenti gaítrocolici portio, quae hoc in cadauere vitra vmbilicum eft deorfum produ&s, euanuit, haud minori omenti colici parte itidem fic perdita. Quae omnia vt paullo diftin&ius confpicerentur, effecit flatus, applicato tubo in hiatum Winslouianum immiífus: qui quidem fa- cillime omentum minus, quippe adhuc integrum , turge- fecit, et reliqua omenta etiam nonnibil eleuauit, fed ob laminarum reuolutos nexus a fanie deftru&os lacerstasque lacinias flu&uantes protinus iterum exiit, nec omentorum collapfui obftitit, Sed fepofíta dein, . quae fupererat, di- &orum omentorum portione totum fere mefenterium at- que mefocolon, fupra omnem omnino fidem, vlceribus exefum, hinc inde ab inteftinis velut abrafüm, et in fanio- füm foetidiffimumque liquamen refolutum deprehendi- mus, paáffim tantummodo fuperftitibus nonnullis appendi- culis laciniisque, ob pendula, explicata et incertis fedi- bus flu&uantia inteítina nullam defcriptionem admittenti- bus. Maiores tamen, et plurimis adhuc laciniis inter fe cohaerentes, paffimque tantum vitiatae mefocoli me- fenteriique portiones, quas atrox haec labes reliquerat, vidimus ad pancreas, et ad lienis hepatisque fedem trans. uerfamque coli partem, cui zonae nomen eft Aliqua etiam mefenterii portio integra adhaerebat füperioribus in- teftinorum tenuium gyris, qui a coli zona prope abfunt. At omnis reliqua harum membranarum inteftinis interie- &arum pars, quae cum coeco, dextro finiftroque colo, re- * &o, * DeSeSS9 U GESEBEENSERSORRORSE EORH RE &o, itemque ileo et potiori ieiuni tübo alioqui conneGi- tur, peluimque et inferiorem abdominis partem replere folet, in perfe&am putridam colluuiem delicuerat, in qua fine ordine, et fine omnibus fere gyris, inteftina fluGua- bant, Verum. enim vero ipfe quoque hic alimentorum canalis, praeter iam di&um indigeftum ordinem diffolu- tamque connexionem, varia offerebat phaenomena, na- turae non confentanea; ad quorum accuratiorem medici ; inciforis animum oportuit aduerti. Quippe totus ille tra- &us, quo et ventriculus comprehenditur, et inteftinorum tenuium termini definiuntur, iufto magis, quam per natu- raelegem effe folet, contra&tior compreffiorque fuit: econ- trario vero coeci inteftini tanta fuit amplitudo, vt triplo faltem maius appareret, et ipfa, quae intus vulgo eft, val- ula, coli cognomen na&Ga, prorfus euanuiffe videretur. Quod adeo mirum effe non potuit, cum ea mefocoli par- ticula, quae coecum inter et appendiculam vermiformem intereft, et quae ternis iftis longitudinalibus coli ligamen- tis velut eft firmamento, ab exulceratione penitus effet deftru&a. Ex eadem forte cauffa vniuerfum reliquum in- teftinum craffum ad anum vsque mirifice turgebat, et ple- risque locis naturalem magnitudinem faltem dupla propor- tione excedebat Hinc etiam notiffimae iítae coli rugae, extrinfecus alioquin quafi interfeptae, nullibi eminenter apparebant; fi zonam transuerfam et vtrumque flexum vi- cinum exceperis: quippe quae loca, vt diximus, mefoco- lo adhuc parum tantummodo vitiato conne&ebantur, ade- At enim oque fua diffepimenta fatis integra adferuarant, vero tantum abfuit, vt miriffca haec vniuerfi craffi intefti- nalis tubi amplitudo, inflationis fpeciem prae fe ferens, a recone 18 6959565 ESSGEQURUOSNURSS CH IIX GN RIMEDURIRBINEOSNENEEWE reconditis atque coércitis flatibus oriretur, vt potius tumi- da haec inteftina, ta&u lenique preffione explorata, nefcio quibus, duris, fübrotundis, confertim aréteque compa- &is corpufculis, nullo omnino interuallo vacuo reli&to; far&a deprehenderentur. Qae omnia antequam intefti- norum incifione expediri poterant, neceffarium omnino vifum eft, veficae vrinariae examen praemittere, ne, fi- cubi forte, vt veri videbatur fimillimum, vlcerofa corru- ptio hanc quoque tetigiffet partem, vitii huius ratio indo- lesque turbaretur. Partim enim quod extremis morbi temporibus moleftiffima et moleculis quafi feculentis re- fertiffima mi&tio aegrotum vehementer adflixerat, partim etiam quod füb ipfa praefenti fe&ione, vti iam fupra com- memorauimus, ad quamlibet abdominis preffionem turbi- diffimum et fpumofüm lotium ex vrethra expulfum erat: haud dubia oriebatur füfpicio, vlcerofam hanc colluuiem ex inteflinis ad ve(icam patulas fibi aperuiffe vias, Sed huic opinioni non fauit euentus. Quippe poftquam tu- bulo in vrethram immiffo veficam flatu expandere confpe- &ioremque reddere molirentur fe&ores, nonnihil quidem intumuit faccus hic vrinarius, fed in momento temporis iterum detumwt, expulfusque flatus in putrido ifto tabo, quod peluim implebait, veficamque circumfluebst, incre- dibilem cum manifefto (ibilo fpumam variis excitauit locis, pofteriori potiffimum veficae vrinariae parte. Exterfa igi- tur per fpongiam haccolluuie, mundatisque omnibus aquae purae ope partibus, mox apparuerunt tría fatis infignia foramina, quae veficam eidemque füperinie&um perito- naeum penetrabanr, Quorum primum, reliquis binis lon- ge maius, femipollicis diametrum circiter aequans, in po- fterioni g 09595 79 GEUURONDSOUOSESESUNNVSSESNERAENTID GISHU SOEUNSSUSNMBPICSERGUNIINIS E m UED —— — fteriori veficae parte magis finiftrorfum, ad illum ipfum angulum, quem hic loci peritonaeum retrorfum reuolutum format, haud procul a finiftri vreteris acceffione erat qua- fi pertufum. Alterum vlcus, priori paene duplo minus, paullo poíterius et füperius, media circiter parte veficam perederat. Vltimum denique, magnitudine ab infimo ifto haud adeo diuerfum, ipfüm veficae fundum, itidem medio fere.loco, occuparat. Haec igitur foramina fingu- la cum nec ad re&um, nec ad aliud quoddam vicinum in- teftinum percxngerent, fatius effe duxerunt fecantes, vt ipfum interius veficae cauum examinarent, fi forte profun- dius circa ceruicem ex re&o inteftino füb peritonaeo via in veficam pateret. Ergo nonnihil dextrorfum, inta&is vlceribus iítis, in anteriori fuperficie, a fundo ad imam col- li partem vrethraeque initium incifa eft vefica: quae ipfa quoque vlcerofo ifto tabo adeo fuit pleniffima, vt exter- fione omnino circumípe&a opus effet. Sic ergo depura- ta, exceptis tribus illis foraminibus, nullibi vel minimi ali- us viceris veftigium obtulit; licet coratiffime inquireretur. Sed interior haec füperficies multis admodum locis ab acri ichore deprehendebatur adefa, inprimis/ad di&orum fo- raminum margines, qui exinde fimbriarum laciniarumque fpeciem prae fe ferebant. Paíffim quoque, ad ceruicis po- tiffinum initium, loca apparuerunt incendio leui tz&a. Hoc igitur examine declaratum eft luculentiffime, nullum inteftinis, praecipue re&to, cum vefica vrinaria, vlcerum ope, interfuiffe commercium. Quae res vt porro extra omnem poneretur dubitationem, ipforum quoque intefti- norum, quae antea fepofita erant, incifio eft fubfecuta; partim.vt, iisdemne nullae ab vlceribus contigiffent per- C 2 fora- (SSSSB* 20 Ij s isialatsunid forationes, nec ne? euidenter paterét; partim vero vt corpufculorum iftorum durorum, quae externo ta&u per- cipiebantur, verà natura cognofceretur. Ergo ad tres cir- citer quatuorue digitos transuerfos fupra coecum intefti- num ileo duplex inie&um eft vinculum, portioque inte- ftini intermedia diffe&a Altero dein craffi cubi intefti- nalis fine in infima pelui, quousque pertingi potuit, ligatum Quo modo eft re&um inteftinum itidemque refe&um. totus crafforum tra&tus, ex abdomine exemtus, et pura aqua extrinfecus omni fordium adhaerentium inquinamen- to eft liberatus. Nullibi, quod mireris, grauioris inflam- mationis tunc deprehenfa funt veftigia, paucis tantummo- do locis leuiffimo incendio ta&is. Neque tota hac exter- na fuüperficie vel minimum vlcufculum adparuit, licet fum- 'Tum laxatis ma circumfpe&ione inquirerent fecantes. vtrinque huius pardis inteftinalis vinculis ex inferiori loco, quicquid inerat, emiffum lenique preffione expulfüm eft : coeco quippe inteftino fürfüm eleuato, ne a propulfis du- ris fordibus coli valuulae vis inferretur. Ad haec etiam, quae coeco inerant, . reli&a funt propiorique vinculo inie- &o firmata, vt dein praefens in hoc cadauere huius valuu- lae ftatus exa&ius indsgari polfet. Ex vniuerfo autem hoc tubo inteftinali in füppofitam patinam velut praecipi- tata eft incredibilis copia globulorum, hinc conuexorum, ilinc comprefforum, fufci coloris, admodum laeuis et quafi politae fuperficiei, fru&ibus aefculi hippocaftani ma- gnitudine et externa fpecie haud diffi milium, ceteroquin ita duriffimorum, vt ipfo cultro difficillime difcinderentur. Interna horum globulorum compsges vnius eiusdemque generis VAdebaturi, folis quippe cibordm, bene olim füba- &Goruüm esssses 2X M ä &orur recrementis et diuturna retentione in düriiïïmä fcy- bala compaé&tis conftans. Praeter haec fcybala effluebat quoque baud paucus liquor tenuis faliualis magnaque fui parte mucofüus. Átque haec eadem faex deprehendéba- tur quoque in coeco: quod ab eadem adeo enormiter di- ftentum erat, vt, cum coecum ab appendicula vermifor- mi fecundum ccli longitudinem, fcybalis fuis adhuc fartum, incideretur, valuulse iftius notiffimae vix veftigium ani- 'Tum inuerfus et in fe reuolutus eft o- madaerteretur. mnis hic inteftinorum tuübüs: in quo etiam, praeter ru- gas obfolete tantum appsrentes et mucum copiofe adhae- rentem, interiori hac füperficie aeque,. ac extrinfecus, nullibi vlceris cuiusdam, itite(tinum perforantis, veftigium adfuit. Tandem quoque refidua re&i inteftini pars, quae exfecari antea non potuerat, circumfpe&e eft examinata, et ex ipfa füa fede carnofa nunc integra exfciffa: vt lucu- lenter conft:ret, anine fiftula ibidem haerest, nec ne? quod nonnullorum hominum fuerat commentum. .. Sed nec hic quoque huiuscemodi mali quidquam delituit, Se- ofito nunc crafforum inteftinorum apparatu ad tenuia conuerfi funt fecantes. Quem totum tra&um, quippe iam ex mefenterio fuo per exulcerationem prorfus fere exfolu- tum, quam longuserat, diffecuerunt, ad ipfam adeo ven- triculi fedem, qua pyloro fübfunt Paene inanis fuit hic tubus, folo liquido tenui, aqueo, leuitermucofo, et pa- rum flauefcente imbutus. Perfe&um incendium nusquam; loca nonnihil fanguíne congefto rubentia paffim; vlceris in vniuerfo canale nihil: cetera omnia naturae confenta- nea. Nec pancress aliquo laborabat vitio, praeter fcir- rhofam quandam duritiem, in inferiori margine, haud pro- | C cul 58 6939595 ausupccq EU EDURM CT NTNCIUNUCOOURTUTNUSGITEUESNSLRNMENEDNMEEEI hEUMMU cul a duodeno, nucis circiter auellana& magnitudine, la- tiori parti inhaerentem. In hepate omnia ad naturam ac- commodata funt vifa; fi euidentiorem cxceperis pallorem, felleamque veficulam admodum flaccidam et collapfam, paucaque bile refertam. Lien denique, et ventriculus, et vterque ren nihil obtulerunt fecantibus, quod naturae videretur aduerfum. Proinde, cum non liceret vltra progredi fecando, huic labori impofitus eft finis. Ed $. IV. : Eþicrifis patbologica. Superet, vt morbi huius, ex obfcuris admodum: que leuibus primordiis nati, celerrimos in excremam atro- citatem progreffus, quoad eius fieri poterit, ad rationes fuas reuocemus. Tantam tamque grauem omenti me» fenteriique corruptionem gangraenofam, ichoris füi per ipfa veficae vrinariae latera exitum, . pertufis vlceribus, adeptam, non, nifí ex praeuia di&arum partium inflam- matione, accidere potuiffe, quis rerum pathologicarum gnarus non videt? Hanc autem ipfam inflammationem non tantis omnino, quanti alias ab incenfo mefenterio oriri fo- lent, doloribus fuiffe ftipatum, mirum omnino videri pot- eft. Longius igitur omnia fünt repetenda, vt verae o- mnium horumi phaenomenorum rationes luculenter con- . ftent. Hoc confilio vniuerfi huius morbi progreffum in tria difpefcemus /ladia: primum, ab ipfo huius mali ob- fÍcuro ortu ad diarrhoeae coeliacae inicium pertingens; al- terum —«—M»;-;—— — - -(sgäæ E 23 HURNLZRSRGEDUNTISENSCHARESHIEGURUNSRMCLRCUTNE M nE ONMMORINSSESHSSIMCNNUEPDSEUNKIMED terum, a fluxus coeliaci primordiis ad illud perdu&um ä tempus, quo mefaraica inflammatio accidiffe videtur ; po- ftremum denique ab ipfa hac inflammatione, eiusque in gangraenam tranfitu, ad vicinarum partium, praecipue ä veficae vrinariae, corruptiones vlcerofas fübfecutatnque demum mortem exporre&tum. Qua ratione primi fladii j curriculo ad coeliacam diarrhoeam deuenerit hic aeger, fa- cile liquet. Lautae epulae gulaeque indulgentia onera- (x runt ventriculum et organa chylopoea; pinguium abufus E ! d laxauit inteftinum totum, farfit cetlulofae telae areolas pin- guedine, bilem reddidit rancidam; largior vinorum po- tus, partim acidorum atque aufterorum, infecit huiusce- modi particulis chylum, eundemque minus mobilem, crue dum, coa&umque dedit; partim calidiorum et, vt vo- cant, fpirituoforum auxit humorum volumen, rarefecit 3 fanguinem, expandit debilitauitque vafcula, atque vimimpe- tumque cordis aduerfüs languentes vatorum parietes lentos« quehumoresexcitauit. Au&aigitur humorum maffa füccre- uit obefitas et plethora; colatoriorum officium fenfim in- fra&um camulauit vitales liquores particulis falinis acribus, acidis, putridisque, et inteftinalem tubum la&eorumque vafculorum complexum chylo crudiori, lento, maleque praeparato.- ' Hic ergo primus fübfecutorum malorum fo- mes. Succeffit dein ignauum , iners, enerue vitae otium, a corporis exercitatione alienum, et negligens vindican- di a refrigerio abdominis cura: fed non receffit vini lautae- que menfae ftudium., Increfcente autem humorum et co- l pia, etlentore, difficulter quoque fanguis per venae por- tarum ramos ire coepit: quam difficultatem iam aliquot te- ?Pnis, ante, füb ipfo mobili vitae genere, effe orfam, ftati g 9959 GOYAVZESHUBHVLURCHOUOAERUSUO SOBRERGEENURTEINLCS GU asss Ü ftati funt varicofi i(ti haemorrhoidum tumores, poít auGio- ? rem cordis a leui febricula incitstum impetum apparentes ($.LIL). . Seidfchützenfes igitur aquae inteftinalem qui- dem faburram nonnihil exterferunt: fed iam debilitato- rum inteftinorum tonum magis deltruxerunt, languidio- remque eorundem periítalticum reddiderunt motum. Quo nomine adeo non adiutus per eorundem venulas fanguinis ad portarum venam itus, nec ab inertibus et otiofis reli- quis mufculis promotus eiusdem vitalis liquidi per venae cauae ramulos ad cor reditus, effecit, vt circa hepar lienem- que fanguis colligeretur , tamerent hypochondria, refifte- rent diaphragmati defcenfuro, et anhelam redderent re- fpirationem. Quae incommoda dein Egranae acidulae, quod non folum aluinam colluuiem expediebant, veruüm etiam martiali fua portione inteftinorum vires reftaurabant, ad aliquod tempus nonnihil fuftulerunt, Sed priítinum viuendi genus nequaquam mutatum fuggelfit quoque de: nuo nouas identidem priftinorum malorum caufífas, At* que ita demum, conftipatis a vifcido crudoque chy o glan- e dulis mefaraicis, interceptis venarum ls&tearum itineribus, oftiolisque earum forte ab acri aufteraque inteftinali fabur- ra conítri&is collifisque, bilis elaboratione ob laborantem portarum venam nec copiofe fatis, nec confüetae mixtio« ni conuenienter fuccedente, inteftinis denique a retento et colle&o chylo lubricatis et velut laeuigatis, nata eft primum faralis ifta diarrhoea coeliaca, interdum etiam aut ob imperfe&am bilem ex chóledocho adfluentem , aut ob fanguinem per venarum tnefentericarum ofcula in inteftina reftillantem, aut forte quoque ob leuiores villofae cunícae erofiones, hepaticum fluxnm mentita ($.IL). — irerum nunc * 695658» 25 : CR ET — -— l« " Quippe, nunc jiddium prioris fequitur veftigia furtim. $ cum in eodem viuendi genere perfifteret aeger, fieri non |e potuit, quin glandularum , quae mefenterio infunt, con- s firmaretur obítru&io, vicinaeque arteriolae partim a tu- j mentibus glandulis, partim ab adiacentibus venulis, lentiffi- mo venae portarum fanguine infar&is, comprimerentur. $ Vt taceam, ob chylificationem laefam vniuerfae fanguinis [« malífae plurimas acres ftimulantesque particulas effe illatas. Ita compreffae collifaeque , et intrinfecus ab acriori fan- ls guine efficacius irrítatae arteriolae produxerunt demum in- flammationem, et quidem primo omnium in mefenterio, T vt videtur veri fimillimum; quoniam ibidem circa obtura- 2 tas glandulas potiora erant obítacula, Hinc variae iitae, quas fupra recenfuimus ($.I.), arterioli pulfus lotiique " mutationes ortae. — Quoniam autem eo tempore iam pri- dem elanguerant inteftina, et ipfüm mefenterium, vt nus "n 1] perrime obferuatum € ft, manife(ti fenfus eft expers, fi vel vnde haecinflammatio t optime fe habeat; patet exínde; oribus. Hss igitur ob caulfas, ig abfque confpicuis fuerit dol quod partim potior chyli pars bibulis inteftinorum venu- !s' [« lis non forberetur, partim, quae paffim fufcepta effet, vl- teriori ad fanguinem progreffu intercluderetur, decreuit fenfim obefitas, et flaccida corporis mollities vbique fuccef- )e fit. Atque haec in zertium morbi fladium fuit via: cuius initium circiter ftatuendum exiftimamus eo tempore, quo f if altera illa febricula, catarrhalis fpeciem prae fe ferens, acceffit ($.cit.). Quandoquidem eaedem inflammationis b cauffie perdurabant, obftru&io vaforum in dies latius fe W diffudit; vnde tandem hoc maiori humorum renifu cor- [2 eft concitata, humoresque fta- Jj dis -vis in febrilem motum D gnantes Y 26 -esäjæ- ! GEREESSGSSGORNS UUR EL T UE NDNSUNNKNECIE n UAU ENCUCTMESHUTUR EEE ZAGUENUNSEEDN ER U NSENSDRRUE gnantes acres, et in putridam corruptionem iam pronos, ruptis vafculis, in abdominis cauum extra mefenterii cellu- las adegit. Orta adeo gangraena in adipofís cellulis facil- lime proximas peruafit mefenterii, tandemque omenti, fe- des. Sed effufus ichor, exitu interclufus, partim ab inte- gris adhuc atque bibulis venulis hauftus ad fanguinem ve-- nit, partim füo pondere in imo peritonsei facco confe- dit. Priori ifti fanguinis inquinamento debentur omnia ifta peffima fymptomata, füperius relata, he&icae febris indicia; quae, cum omnium pathologorum fcriptis fint expofita, nunc non amplius euoluemus, Sed décum- bens ifta ad imum peritonaeum ichorofa colluuies, a calo- aisies re rhagis magisque acrior fa&a, nullibi facilius, quam in- ter ipfas illas plicas, peritonaeum, tantumque cellulofo - contextu anpnexam veficam, exedit, viamque, qua exire [ potuit ,. inuenit. Atque haec ichoris deriuatio per vre- thram forte etiam effecit, v€ totus inteftinorum tra&tus ab vlcerofa corruptione defenderetur. Ipía etiam fumma huius tabi putredo bullulas aéreas euolutas dedit, quae cum hac colluuie inter mingendum prodierunt, Sed intelligentibus fatis haec finr 19 dicta. E E. X EU T 2 ,ï- 3' » n TEUNEMA VMTE - m —— - r VAE i& $5 A TR * » » l r E $ av x - - m & " g die 3* $5 Qu r - 8 E 2 m A s « &t d A Á x Pal k As B * r k i 2 s E ln ps " d m - a - AC Es z " o À 1 I 2 S RA VN E OR N : m ii B D —— u s ia —Z VLCEROSAS ME SENï ERII m i2 VESICAE VRINARIAE VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset CORRVPTIONES us LEX Ed E X E EX Ed N E EE ä ä o PRAESIDE HH I.(l.ä & RECTORE ACADEMIAE MAGNIFICO ä PETRO IMMANVELE HARTMANNO, "MEDICORVM ORDINIS H, T. DECANO DOCTORIS MEDICI GRADVM o LEGITIME CAPESSVRVS ÁD D DECEMBRIS A. R. S. CIDIDCCLXXIII -- PVBLICE EXPONET - FRANCISCVS RITTLER GLOGAVIENSIS- SILESIVS .* f/ ï' | 2 com ïï ib NNSCS — i N d ; (/ . GmbH www. ä äE TRAIECTI AD VIADRFM, E TYPOGRAPHEO WINTERIANO P £ üj Copyright 4/1999 YxyMa: