JbIII3b_qt_6

—

—

-

—

——

i

—

TEU

TOxD

*

".

r

-

? MVJ

bt

26

A h

y

E VN

*

&

LA

T

-

M.M

z

:

x

X

.L.V

-

xü.v.—

/w

-

A

) i

£

-

u

dvl

p

p

qun»ïfA

o foti

W

$

M

ieu

uol

1

?

/-M'

Aw;

*

x

A

s

$Qe s

GM.

"

À d £5

a

P2

3

EL

*

AW

3

"

1

w

R

Wl

H

d

N-

e

g

"w.

w ..

3 as

U d

u

h

-

DÀ

M—

hi

y*

"

Pt

*4

-.Q

u*

EX

»ä

T

w

Pa

?

£08

s

/5.-—;..

:

aE

,

W;A

*

IÉ

:

i

*7*

"

a m

4*

d

N

p

-ï

-

E

hii .

ET

i

Db

Á

at

"D

.,-

E

i

-

x

$o

g.

222

d. 69

^

h

TR

*

x*

Y

x

a o

UWJ.«

»

p

b

p

*

E.

1

i.

4»

r

EM

i

*

b

?

»

L1j

$

4

d

&

?I

PAES

E

"

$—

AF o

X

& wer

»W

8 .,.H. V)u! ^i

x

TU :

".

fs

'-'v««; A: "

2 d

s

x—/æ

B

x

$s

EX

*

pE

r

.-.-

u

M.

Ar*

im

Bo

[

s

&

.»N

w

«*

ex

*

P.

24

i

cx« Q rf

.I'»'

-

d

*s

»

4.

T

E

E

jek

*

L

*

»

i

v

kx

IPM.N

A

mw.w

Es -

w

- x

&

:

o

U

"a

"-

b

*

:

* A

; U

.-L

?

lR

Ü

-*

Nl

»

P

pre

39

eY

ii

x

—— M

$& ^

E

&

,

Ls

£s2

N

— À

—

M

—

EERRLEEE.1tLLiLiicces

[

FLICK

"

IQANNIS FRIDERICI FASELII

H

T

JWW'*'*

ler

FACVLTATIS MEDICAE DECANE

10,

PROGRAM M 4

Te

ad

INVITATORIVM

SECVNDVM

0ft

VT

VASIS CORPORIS ANIMALIS

AEREIS

n

y$

DISSERTATIONI INAVGVRALI

E

DE

MI

B

MEDICAMENTIS

[

REFRIGERANTIBVS

i

CLARISSIMI ATQVE DOCTISSIMI

MEDICINAE DOCTORANDI

IOANNIS GODOFREDI HARTIG

NISCHWITZ. SAXON.

DIE VIIL FEBRVAR. Clo Io0 CC LXIIIYE

HABENDAE PRAEMISSVM

IENME

LITTERIS MARGGRAFIANAE VIDVAE

"d cas"

—

[

MV

E

P

kemif À — Q

,

-

Bl

ii

e

N

4&&&

CC d

M

L.I

a

EE

l

"

g

d

NH

&X

þ&* ]

LU

r

v

hu

Q»$

Q D. B F.

7

)

Ms

SS

«f

N

025

aud ita' pridem quaedam de' vafis corporis

2

animalie agreis curienvatt lucique Publi—

L

N

t

z/,

ze d

xk,?*

ULL 7

j

cae exponere incepimus, neceffe igitur eft,

íZT

z

)

m

N

N

vt hac occafione negotium inceptum vltes

(f

isi

N

Z

p

rius profequamur.,

s.

ï

Subfitimus nimirum'|in proponendis] argumentis,

quae ifti, qui praefentiam vaforum 'aéreorum animalis

corporis defendunt, in medium proferunt. Ordinis er-

ia

go ratio poftulat, vt ifta argumenta, jquorum nuper

nulla fuit mentio facla, vlterius recenfeamus accurataque

a

examinemus. Quia vero pagellarum an-

anentis (trutinal

:

guítij non permittit, omnia haec, quae adhuc füper-

ad vnicum tantum in prae-

funt argumenta, pexrcenfere,.,

fenti

E

l

4

?üfäää&üä

fenti cogitationes noftras totamque mentis aciem dmge—

re

volumus,

Patroni vaforum a&reorum 'corporis animalis exi-

ftentiam eiusmodi vaforum quoquempmmxs exinde de-

ducere volunt, quoniam hàec vafa aérea in corpore ani-

mali' maxime effent neceffaria, his enim deficienti ibus

circulatio- fanguinis continuare. non poflet, vafa enimr

fanguifera, in füperficie corporis haerentia, a pondere

aéris externi comprimerentur, ethincmotus fanguinis

per va& cutanea, adeoque tota circulatio fanguinis, ces-

fare deberet; quodfi vero haec vafa adeffent a&rea, in his

effec inclufus a&r. grauis , elafticus, hic elatere füo pof-

H

fet aequiponderar

:

Cr1

exteruo

et fic nulla vaforum

fanguiferorum, in füperficie corporis haerentium, fierà

poiïec a pondere a&ris, incumbentis fuperfïcxel corpo.

ris animati, COmpzerlius nim iffe a&r, qui haereret if

fanguine, elatere effet. priuatus, quapropter hic nullam

xefiftentiam perfectam aéri externo dare poffet.

Aliqualem veri (peciem hoc. propofitum argumene-

tm habere videtur, quam maxime, fimente minus

accurata examinatur s

quodfi vero magis accurate, et

quidem mente, ab omnibus opinionibus praeconceptis

libera, expenditur, facili negotio ipfius falfitas ad ocu-

lum demonftrari poteft. Ad(ümitur enim in hoc argu-

mento hypothefis, quae eftfalfiffima. — Nimirum, fup«

poniur in hoc argumento haec propofitio esmquam ves

riffimat Aer, qui fanguinz anexiflit, eff elatere priuatus,

Neceffitas ergo poftulat, vt falfitatem huius propofirio-

ni$

——

93 s 86

3

is eruamus, hac enim detecla poftmodum totum argu-

mentum ruit.

Experimenta antliae aériae docent, ineffe corpori

animato elafticicatem. ' Haec elafticitas ergo. dependere

debet a partibus, corpus animatum confticuentibus,

Omres corporis animati partes funt vel folidae, vel

fluidae ; ergo haec elafticitas dependere debet vel a par-

tibus folidis, vel a partibus fluidis. A partibus folidis

elafticitas haec originem non ducit, partes enim folidae

molles, fi inprimis fanguine, qui in ipfis fuic commo-

ratus, füuere priuatae, fub antlia pneumatica non intue

mefcunt; confequens erga eft neceffarium, quod haec

elafticitas corporis animati ortum fuum dc,beal: Rambus

ipfius fluidis, et qmdem poutfimum fanguint, qum 1)

Íanguis, fi eft calidus, in fpatio ab a&re vacuo in fatis

notabili gradu turgefcit, nec non ebullit; 2) quia ani-

imalia mollia, parum fanguinis habentia, fuüb anilia tan

to in gradu non intumefcunt, in quo ea intumefcunt,

quorum-corpora maiori fanguinis copiafunt repleta3 3)

quia fanguis eft fluidum totius corporis animalis prima-

rium 5 ac tandem 4) quoniam iftae partes corporis mol-

les, quae parum fanguinis in fe continent, fub antlia

non intumefcunt.

Quodíi ergo elafticitas corporis ani-

mati dependet a fanguine, in ipfo haerente, neceffadio

fequitur, vt dependeat vel ab eius partübus foli-

vel a

dis,

pmmus ipfius fluidis.

A pambus

folidis, quae funt falia, fulphur, atque terra, proueni-

re talis elaihuta:; non poteft, nam omnes hae dictae par-

23

tes

s

E

r

tes folidae eïaïücitate funt defiitutae, confequenter cau-

fa elafticitatis corporis animati vltimato quaerenda eft in

partibus fluidis, fanguinem conftituentibus, quae potif-

fimum funt igneae , aqueae, fpirituofae atque aéreae 5

igneae fanguini elafticitatem , qua gaudet, non dant;

ignis enim eft fluidum non elafticum; fimile quid etiam

valet de particulis aqueis, plurimi enim Phyficorum ad-

ferunt, aquam non effe elafticam; partes fpirituofae, feu

liquidum nerueum etiam fanguini elafticitatem, quam ha-

bet, conciliare nequeunt, quia fünt fluidum fubciliffi-

mum, infenfibile. Proinde ex his omnibus fluit , elafti-

citatem corporis animalis dependere ab aére, infanguine

haerente ; adeoque fic fatis clare adparet, aérem , in

fanguine haerentem, non effe elatere priuatum.

Reliqua, quae adhuc de hocce argumento propofito

dicenda funt ,. breui data occafione addere volumus, iam

enim eft abrumpendum , - quoniam adhuc clariffimi et

digniffimi honorum doctoralium Candidati

IOANNIS GODOFREDI HARTIG

hiftoria vitae ac ftudiorum moribus receptis eftrecenfen-

da. lpfe vero eam litteris mandauit, et eft fequens :

Ego,inguit, IOANNES GOTTFRIED HARTIG; à pa-

et matre - M A-

tré CHRISTOPHORO HARTIG

RIA ELISABETHA ortus, Nifchwizii ad Wurze-

in tractu die XXIII. O&obris anno

nam Mifnico

MDCCXXXIX. lucem hanc primum adípexi, . Novem

fere annos educatus a parentibus, poftea miffus W'ur-

zenam, ibi prinata inftitutione viri clariffimi Conrecto-

ris MY LII, iam in coelo commorantis, fum víus, — An-

nis

7

$3 x* 9

nis aliquot praeterlapfis, Lipfiae in fcholam, quae Sancto

Thomae dicata eft, Vir fumme teuerendus Dector ac

eles

P.P.O.i A. ER N E 5 T1, tunc iftius Lycei Recior c

$cholam deinde electeralem

berrimus , me recepit.

Grimmeníem adii, in qua m

ihi a viro dectiffimo Recto-

ze SCHYMACHER fedes concefía eft,.— Quinque an-

nos in ea litteris, atque inter alias artes Mathefi, a viro

ilam tunc am-

perfpicaciffimo R I C H TE R inftitutus,

Redore, anno

MDCCLIX. reli-

pliffimo sc H w AR2

qui

Lipfiam reuerfus

, a Magnifico Redore I, Cottl.

-ciuium. academicorum numero

BOEHME; P. P. O.

Inclyto ifto in Athenaco audiui in Lo-

fum adícriptus.

berr. Profefforem Ordin. 4. F. Mvt-

gicis virum cele

LER, in Phyfic

is illufirem et praeflantiffimum r. H.

WINCKLER;in phi'ofophia morali virum. magni no-

minis atque eximium Chrift. Fürchtegott GEL LERT.

Botanicen , Anatomiam , Phyfiologiam , Chirurgiam ;

lluftres Excellentiffimi et

et medicinam legalem Viri I

D. I. Chrift.

fpe&atiffimi D. Chrift. Gottl. Lvb wre,

»oHLE, D. Car. Frid. H vuDE RTM ARK,D. I.G JANTKE,

atque D. Ern. Go

ttl, 80sE, Prof. Publ. Ord. medicae artis,

fiam anno MDCCLXII. cum Alma

me docuerunt.

L'p

Salana commutaui, vbi me Magnificus Redor Vi

r Excel-

lentiffimus Io. Laurent, Dan, svc c o W ciuitate dona-

uit.

uo fado me ad hunc vsque diem lenae verfan-

tem erudiuit Vir Illuftris-Ioach. Georg. n AR1rs, nunc

Francofurti ad Viadrum P. P. O. in oeconomicis aeque ac

politicisin Chirürgia vero Vir Perilluftris atque Excellen-

tiffimus Carol. Frid. K AL TSCHMIDT, Confiliarius

cameralium intimus. Ad methodum medendi quod atti-

net, in hac Vir Illuftris Er

neft. Anc N 1corL A1, Con-

filiarius aulicus, me folidiffime erudiuit.

Magnificus hoc

tempore Academiae Redtor, Vir Excellentiffimus atque Ex-

ericus FAsSELIV:, inPhy-

perientiffimus Ioannes Frid

fiologicis, Pathologicis, $

emiotica, Chemia , Materia

medica

e,

:2:6

e6

medica, ipía Praxi medica, et Medicina legali me ha-

buit auditorem diligentem.

Probe itaque ingenio dogmatibus falutaribus medicis

imbuto, fummos in arte medica honores capeffere fecum

confütuit , ideoque nuper modefte nomen fuum apud

Facultatem noftram eít profeffüs. Exploratione profe-

Cuum facta, fe nobis ita probauit, vt ex merito aditus

ad cathedram publicam ei fit conceffus. Habebit

proximo die vrit. Februarii meo füb praefidio differtatio-

nem inauguralem laudatam. Quem actum vt wacwrrr-

CV$ ACADEMIAE RECTOR DESIGNATVS ILLVSTRISSIMI S, R,

I. COMITES, PROCERES ACADEMIAE, omniumque

dignitatum CIvES, nec non GENEROSISSIMI ATQVE

NOBILISSIMI DOMINI COMMILITONES fua praefen-

tia dignari velint, eft quod Collegii mei nomine obfer-

uanter atque officiofe ab omnibus peto. P. P,

fub Facultatis Sigillo die I1II. Febz.

cIo Io ce rxun.

a Xxï U

La 1

[

—

E

f/

D

4C.

LE

N

em

no»

/

p

-—"

T.

!

-

—

-

j

-

"4

ás

X.

?5

A

L.

e

"

m

x

v

.

E *s

r

x

$7

M

j

N

Ne

»x&q

jSr

&

*

i

i

&

E

A

m

w&( g

i

s

* .(Al..,. *

w*

1

x

t

«

1

:

e

8

2

.ww..a.

2

MA

5

. d

^ o

D

i 'wwx

&i

-

Cs

£E

L

ZS

5

*

9s

u

'/

d

x

A

:

Á

"

A s

i.

:

A.

j

w

;

-

! í

u

m

A

E

^

A

.w *

5

N

ts

-

r M

K

UE

d

H!

£

m

,

i

u-

4 $v

J»

Nf

Wi

?

æx

":

-

I

jv

j

æ

x

zi

T

WU.&-

E

i ]

E

v

iv

M

W.

H

u^

i

o

xe

*

d

läv)*,

»s

PU r

E

T.

«

£6

*

*

b|r d s

g

35

At

&...

T

p s X

"

dee

2

: d

d

"s

-

3

-

V.

T w

E

-

t

N

x2

£

w*

&

x

H

E

£

d

LUE

$^

^M

r

2

Vf

!d

-

r d

3

-

s

k

..Mllv

-M

HWW

w&.

: d

uä

pE

À

*

Ts

"nv

R

—

Maiid

ia vt

—

m

a

IOANNIS FRIDERICI FASELII

B. T

jSics sR QU R sE«

FACVLTATIS MEDICAE DECANE

0

PROGRAM M .A

W

d

INVITATORIVM

SECVNDVM

2

VierFarbSelector Standard* - E kala Offset

VASIS r ORPORIS ANIMALIS

r

E

—

E

AEREIS

DISSERTATIONI INAVGVRALI

DE

ii

MEDICAMENTIS

S

;

REFRIGERANTIBVS

-

CLARISSIMI ATQVE DOCTISSIMI

c

MEDICINAE DOCTORANDI

IOANNIS GODOFREDI HARTIG

NISCHWITZ. SAXON.

E

DIE YIIL. FEBRVAR. Clo I9 CC LXIIIYX.

HABENDAE PRAEMISSVM

IENAE

ä

ä

LITTERIS MARGGRAFIANAE VIDVAE

4

3