JbI24_fol
author: Mundinus <Lucius>

J. Rt. 1r 68.

1

—
— .
—
☚ = =
„

8
1

I

„

C
5
In

SS
WI

VU naehonmri niuaden enomienſes

—

4 Incipit Anothomia Mundini.

Via ut ait.G. vijꝰ
auctoritate Plato
nis opꝰi aliqᷓ ſciẽtia
ub aꝛte tꝛadit᷑ tꝛibꝰðᷣ

cauſis.pꝰ. ut quis ſatiſfaciat amicis

ut qꝗs exeꝛcitet᷑ utiliſſimo exeꝛci
tio quod eſt ꝑ intellectũ.ʒꝰ uero ut
illo remediet᷑ obliuiõi que ẽ ex ſenec
tute.hinc eſt ꝙ his tribꝰ ð cauſis
ꝓmotus propoſui meis ſcholaribꝰ
quoddã opus ĩ medicina cõponere.

et qa cognitio partiũ ſubiecti ĩ me

dicinis quod ẽ coꝛpus humanũ que
loca diſpoſitiouʒ appellant᷑ eſt una

partiũ ſcientie medicie ut dicit Aue

roĩs pᷣmo ſui colliget capitulo ð diſ
finitiõe medicie.hic eſt quod iter ce
tera uobis cognitionẽ ꝑtiuʒ corpo
ris humani que ex anothomia iſur
git ꝓpoſui tradere nõ hic obfuans
ſtulũ altũ ſʒ magis ſecundũ manua
lem oꝑtationẽ uobis tradã noticiã.

Kapitulum pꝛimum.

Ituato itaq; corpor̃ uel
õine matuo ꝑ ðcollatiõeʒ
uł ſuſpẽſionẽ ſupĩo pꝰ noti
ciã totiꝰ vᷣbemꝰ haber᷑. fario partiũ
Mã cũ omnis nr̃a cognitio incipiat
a notioribꝰnobis ⁊ que ſũt confuſa
notiora ſut. ⁊ totũ cõfuſiꝰꝑtibus ma
xĩe a cognitidoe totiꝰ ĩcipiemꝰ.Circa
totũ aũt quod pᷣmuʒ debemꝰ cogno
ſcer̃ eſt in quo homo habet differen
tiaʒ ab animalibꝰalijs habet autem
differentiam in tribus.ſ. in figura
uel ſitu partiuʒ in moribus ſiue arti

b'et in partibꝰ quibuſdã. In figura:
nam ſtature eſt recte ⁊ hanc habuit

ꝓpter qttuoꝛ ſuas cauſas. nam cor
pus hũanũ pmo habet inter cetera

terapẽtice methodi

animalia materiam leuiſſimam ſpiꝛi

tuoſã et aeream et ideo ad ſupeꝛioꝛa

elleuabilem. 2* inter ceteꝛa eiuſdem
qntitatis caloreʒ habet ampliorem
cuius eſt ſemper ad ſuꝑiora eleuare
ʒ formã habet perfectiſſimam que
cum angelis et intelligentijs que re
gunt uniuerſum comunicat.et ideo
ſurſum eius ſecundum ſurſum uni
uerſi debet eſſe.quarto ratioe finis
eius fuit figure ⁊ ſtature erecte. qa
ipſe finaliter ordinat᷑ ad intelligere
ad quod defuiunt ſenſus et maxi
me ſenſus uiſus ut apparet in pro
hemio methaphiſice. et ideo in ipſo
uiſus debuit ſituari et cerebrum et
per ↄſequẽs caput ſitu tali ꝙ poſſet
maxime diuerſa ſenſibilia apprehen
dere.et qnia ad plura uiſibilia ſe ex

tendit quãdo ſituatur in alto. quod

appaꝛet quia cuſtodientes ciuitates
ut poſſint a longe bene uidere ſtatu
unt ſua ſpectacula in locis altis ut
in turribus ⁊ huiuſmodi ut dicit G
in ixꝰ de iuuamentis membrorum.
Et propter hoc ipſe ibi dicit et di
cit.Auicena in tertio can.in princi
pio auctoꝛitate eius ꝙ neceſſitas in
creando caput ſuperius in homine
non ſuit propter cerebrum neque
propter aures neque pꝛopter os ne
que propter nares ſed propter oc
culos propter cauſam dictam. et ſic
ex parte omnium quatuor cauſaruʒ
homo fuit ſtature erecte. propter
quod uocatur antropos.i.planta ꝛe
uerſa et microcoſmus.i.minor mun
dus quia ſurſum et deoꝛſum habet
ſicut uniuerſum et mundus. et hec
erat prima differentia. Secunda
quia ex moribus uel aꝛte. mores
eĩʒ int᷑ cetera animalia habet magis
manſuetos nam eſt animal politicũ

et ciuile . arte uero a natura omni
caret. non enim habet artẽ inſitam
a natura ut aranea et apes et huiuſ
modi.et hoc ut ꝑticipet omnẽ artẽ
ſi eiʒ haberet aliquã inſitaʒ a natu
ra õni alia careret arte ut dicit O
pᷣmo ð iunamtis mẽbꝛoꝝ. Biffert
ʒ ab alijs in partibus non habet e
nim paꝛtes multas qᷓs habẽt alia ani

malia extrĩſecus datas a natura nã

non habet partes que a natura ſũt
animalibus date ut arma ad deffen-
denduʒ ſicut ſunt cornua roſtra un
gues lõngi.et iſtis talibus caruit qa
habuit organuʒ organoꝝ quod eſt
manus ꝗbus poteſt ſibi parare ome
genus armoꝝ ad deffenſionem ut
etiã dicit. G. primo de iuuamtis.et
ideo caruit etiã ꝑtibus que ſunt pel
les pilloſe et pennoſe ſiue ſquamoſe
ꝓpter eandem cauſã. et etiam qꝗa nõ
habet materiã ſuperfluam multum
nec etiã teꝛreſtrẽ que materia eſt il
larum caruit etiã cauda ꝓpter ean
dem cauſã qa cum ſit ſtature erecte
qetem operat᷑ ſibi ſedẽdo.cauda au
tem ſeſſionem prohibetſet hoc ſuffi
ciat de anothomia totius.

1 De anothomia uẽtris ĩferioris.

—

E ptibus aũt licet ſint du
plices ↄſimiles uidelicʒ et
cõpoſite.de ſimplicibꝰ non
ponam diſticta anothomia qa earũ
anothõia nõ pfecte appat i corpore
deciſo ſed magis liquefacto ĩ gurgi
tibus aquaꝝ.ſʒ ponẽdo anothomiã

membroꝝ organicoꝝ de ↄſimilibus

loqr ſecundũ qdð conſimile aliquod

ĩ aliquo mẽbro organico dominat᷑.
ut de carne in anothoia coxeſð oſſi

bus in anothomia dorſi et pedũ 2
anothoia neꝛuoꝝ ĩ anothõta cer̃ bꝛi

et nuche. De mbris aũt officialibus
ſciẽdũ ꝙ in q;pluribꝰipſoꝝ qᷓntũ ad
anothoiaʒ factã in mõtuis ſex ſũt ui
dẽda ut dicit comtator alexãdꝛinus
in comto lihri ſectaꝝ.ſ.que ipoꝝ ſit
poſitio qᷓ ſit eoꝝ ſbã et ꝑ ↄſequens
complo q ſit eoꝝ qntitas numerꝰ fi
guraſ⁊ ↄtinuitas eoꝝ.Sed q;tũ ad
anothomiã ipſoꝝ facta ĩ uiuis ſunt
coſiderãdã duo q ẽt ĩ athõia mõtuo
rũ poſſũt apparer̃᷑ quodamo.pmũ ẽ
que ſint iuuamta ipſiꝰ et oꝑpationes
fin que ſũt egritudies qͥ ĩ ipo poſſũt
ↄtingere.et ſi curã aliq; a/ ppriatã
habeãt q̃ ſit illa oſtẽdet᷑. Oiniſio au
tẽ et numerꝰ ꝑtiũ eorꝑis ẽq; ꝑtes q
dã ſũt qᷓ extrema uł extremitates di
cũt᷑ qdã uero ĩtrĩſece ⁊ pfude.⁊ iſta
rũ qᷣdã ſũt q imediate ordinãt᷑ ad ↄ
fuationẽ ſpẽi.queda qꝗ ĩmediate ad
ↄfuationẽ ĩdiuicui pmo ſũt mẽbra
gẽitalia.ꝛꝰ ſũt mẽbꝰ q ĩ uẽtribꝰↄtinẽ
tur. Cres ãt ſũt uẽtres ĩ coꝛpor̃ no
ſtro.ſuꝑioꝛ q ↄtinet mẽbra aĩata ut
caputiferior q cõtiet mẽbꝰ natralia
mediꝰꝗ cõtiet ſpualia mbra. Prio
tamẽ ĩcipiã ab anothoꝰ uẽtris ĩfeꝛio
ris qa prio illa membra fetida ſut et
ideo ut pᷣmitꝰ abiciãt᷑ ab eis ĩcipieðᷣ
cẽ. Secũdo qꝛ oĩs nr̃a cognitõ ⁊ ſpã
liter q ex mauali exiſtit oꝑone a no
tioribꝰ icipit nobis.talia aũt cũ ſint
poſterioꝛa natur̃ ſüt nobis notioꝛa.
Priʒ aũt ẽ uider̃ ðᷣ hoc uẽtre q eſt
ibã et cõpło eiꝰ qꝛ poſitõ ĩpiꝰ ſatis ẽ
nota quia fuit poſitus ĩfra alios uẽ
tres ꝑꝑ imꝑfectionem membrorum
que continet qꝛ quanto membrum
minus participat de nobilitate tãto
locum magis obtinet infimum in ge

ũere mẽbꝛoꝝ ficut in mundõ in gene

re entium Iteꝝ quia cõtinet mẽbra
putata ad ↄtinendũ et expurgad
feces et ſuꝑfluitates graues que ten

—

—⸗=

dunt deorſũ et ſpicialiter que ſũt ac
cepte ꝑ ſurſu.Eſt itaqʒ eiꝰ ſubã car
noſa pelliculoſa carnoſa tam magis
et ex hꝰ apparet qꝛ ↄplis calið eſt et
huide.et ca qre fuit hic uẽter carno
ſus et pelliculoſus et uõ oſſuoſus ẽ
qꝛ hic uent᷑ het ↄtinere mebra q ꝑꝑ
aſſuptionẽ cibi ut ſtõachus ꝑꝑ retẽ
tionẽ et repleeioneʒ ex fecibꝰ uł ex a
quoſitate ut in ydropiſſi uel uetoſi
tatibꝰ uł ꝑꝑ ipregnationẽ ut matꝛice
debẽt qñq; itumeſcere. Abi gouẽter
eſſet oſſuoſus nõ poſſet itumeſcere.
Tertiũ qð oportet uidere eſt nume
rus ſuaꝝ partiũ qntitas et figura.
Partes aũt eiꝰ ſũt duplices.ſ.intri
lſece et extriſece.extriſece quedã ſũt
directe quedã collaterales. directe
ſũt pars q dicũt᷑ comcideꝛe ori ſtoõa
chi et ẽ paꝛs in qꝗ ſenttit᷑.os uel caꝛti
lago epiglotaliſ que alio noĩe uoca
t malu gꝛanatũ de q ſuo loco appar̃
bi. poſtea ẽ ꝑs ſtõachał que ẽ ſupꝛa
umbilicũ uel diſtas ab umbilico ꝑ.4
digitos.ʒꝰ eſt ꝑs umblibał ubi ẽ um
buicꝰ cũ q fit alligatio fetus ĩ matꝛi
ce cu ueis matricis.et ꝓpterea ĩ in
triſecis apparet uena quedã qͥ ↄtiua
tur cũ ipſo et ꝑtraſit ꝑ gibũ epatis ĩ
chilli.illa tamẽ pᷣuata eſt ſaguine qa
fruſtrata eſt poſt ꝑtũ a ppria oꝑati
one ⁊ pꝑea ↄtinue euaneſcit ⁊ iõ mi
nor apparet i ſenibʒ q́; ĩ iuuenibʒ ſi
cut et euaneſcit arteria q cũ pᷣdicta
uena deſcẽdit ad umbilicu fetꝰ et q̃n
do ẽ in umbilico deſcẽdit iferius et
pᷣcipue ad ariã adorti iux ſpõdiles
fnuʒ ⁊ halanis ut j dicet᷑ ⁊ qndo ex
caꝛnas mirach/ppe umbilicũ ↄſidᷣra
hãc arteriã qꝗa eſt ad modũ nerui uł
corð iiijꝰ eſt ꝑs que uocat᷑ ſumẽ j ũ
bilicũ ꝑ.iiijꝰ digitoſ ⁊ ẽ ꝑs in qᷓ uene
qᷓ timinãt᷑ ad cutiʒ ꝑ qᷓs pueri ĩ ma
trice exiſtẽtes emittur aquoſitatẽ ⸗

iõ ut dicit.Auicẽa tales uene⁊ talis
ꝑs notior ẽ in nõ naſ q; inꝑfec ut
ego moſtraui młtoties.qꝛ i ꝑfeciʒ
fruſtrat᷑ a tali oꝑõe.vꝰ ẽ ꝑs qᷓ uocat᷑
pectẽ ubi exiſtüt mebꝛa geitalia ꝑtes
uero lateraleſ ſũt due ypocudrium
ſiniſtru ubi ẽ ſplen ⁊.ubi ẽ epar dex
trũ et illiu ſiniſtrum et illium dextrn.

4 Be anothomia mirach.

Is uiſis ꝑtes magis ĩtrin
ſecas ſic dicernas. Ipſaꝝ
n. qdã ſũt ↄtinẽtes. qdaã 2
tẽte ↄtinẽtes cõi noie nncupantꝰmi
rach.mirach aũt cõponit᷑ ex quiqʒ
ꝑtibꝰ.ſ.ex cute pĩguedie paiculo caꝛ
noſo muſculis et cordis eoꝝ et ex ſi
phach. Cũ raſorio igit᷑ ĩcide ꝓtra
hẽedo a ſcuto oꝛis ſtõi dircte uſq; ad
oſſa pectinis leuiter ĩcidedo cutim
q̃ ẽ duplex qᷣda ẽ ſic coriũ.ſ.i q ex
teriꝰ ⁊ ſi ðꝑdit᷑ pot reſtatuari alia
ẽ uera cutis q ẽ alba ĩ mediate ſeqns
coꝛiũ et ẽ ſꝑmatica iõ ſi ðꝑdat᷑ n pot
reſtaurari poſtea iuxta umbilicũ fᷣm
latitudinẽ in cidas ꝓtrahẽdo a dex
tris ⁊ ſiniſtris uſq; ad dorſũ poſtea
excoria ⁊ hebis pꝰ cuti poſt qʒ ſtati
apꝑʒ piguedo.maior tam in porco
q; in hoie poſt ea locatꝰ ẽ paniculꝰ
carnoſus ꝗ nõ ẽ nerueꝰ ut alij neq;
carneꝰ nt muſtulłꝰ.ſʒ ꝑmixiꝰ ex car
ne ⁊ paniculo poſt eũ ſũt coꝛde ⁊ mu
ſuli. Muſculi ſũt.viij.ſicut dicit.O
vj.ð iuuamtis caꝰ penulłꝰ na duo ſũt
lõgitudinales quoꝝ fila ꝓcedũt a
clipeo oris ſtõi nſqʒ ad oſſa pectis

fmlõgũ ⁊ ideo uocati ſũt lõgitudia

les nec habẽt cordas magnas niſi li
gamtales.poſt iſtos ſũt trãſuerſa
les duo ſuꝑiores un a dexttis alteꝛ
a ſiniſtꝛiſ ⁊ ãbo oriũt᷑ a ſuꝑioꝛibꝰiux
ta coſtas ⁊ ðᷣſinũt ĩ coꝛdas cica oſſa

pectinis ſic ꝙ dextri corda tẽdit ad
ſiniſtrũ iferius ⁊ ſiniſtri ad dextruʒ
⁊ ꝑ oppoſitũ ſũt ꝓcedẽtes ĩferiores
ſriora quoꝝ ort eſt ab oſſibꝰ pectis
et ãche.⁊ ᷣſinẽte in coꝛdas ad locuʒ
ubi finiũt coſte.ita ꝙ coꝛde eoꝝ cru
ciãt ſe ad inuiceʒ ad mõʒ iſtius figu
2e ¶ ultimo poſt iſtos ſi latitudina
les quoꝝ fila ꝓcedũt ꝑ latũ unꝰ dext
alt ſiniſ et ortꝰ æ appentia eoꝝ eſt
magis iux dorſũ pᷣſus ſuꝑius ⁊ iſti
cũ lõgitudinalibꝰ ueniũt ſe int᷑ ſecau
tes ad ãgulos rectos.hic ẽ numeꝛus
et qᷓntitas ⁊ poſitio ⁊ ſbã ⁊ figura ⁊ꝛ
colligatia uel ↄtinuitas hoꝝ muſcu-
loꝝ. Juuamtũ eoꝝ eſtſcõeſ⁊ ꝓpriũ
cõe ẽ duplex bncipale ⁊ faꝛiũ.pncipa

le eſt ut ↄſtituẽ tes ſbaʒ ipſiꝰ mirach

mẽbꝰ itrinſeca tueãt᷑ a nociuis extꝛĩ
ſecis ⁊ calas eoꝝ reuerberet᷑ ad itꝛa
fariũ iuuamtũ eſt ut adiuuẽt ad ex-
pulſionẽ fetꝰ ⁊ fetũ ẽt cũ mirach ad
iuuẽt ut ad expulſionẽ eoꝝ qͥ a pecto
re expellũt᷑ et ut ad expulſionẽ fetus
2 fetũ ẽt cũ mirach adiuuẽt ut s di
cit.GO.eoð vjꝰ. Iuuamtũ ſpẽale ẽ qa
muſculi lõgitudinales ſij facti ad at
trahẽdũ pᷣncipaliter ⁊ faꝛio ad ex pe
lenð et ꝗa hec oꝑatio maxie in iteſti
nis reqrit᷑ iõ iſti muſculi fuerũt ma-
gni. expulſionẽ aũt oꝑant᷑ ꝑ ↄtra/
ctõʒ uilloꝝ ſuoꝝ ꝗbus ↄtractis ↄpri
mũt mẽbꝰ.q ↄtinẽt ⁊ ꝑ ↄñs expellũt
qð ↄtinet᷑ in eis. Itẽ hoc faciũt gr̃a
dyafragrãtis cũ qᷣ ↄtinuant᷑ qd de

ſcẽdẽſ a ꝑte poſteꝛioꝛi deõſuʒ cã fuit
qð ĩteſtina ⁊ mbra q ↄtinẽt᷑ ſint q̃ſi

iter duas manꝰ ⁊ io qndo iſti muſcu
li ↄtrabunt᷑ comprimũt᷑ ad dyafra
gra. fit ꝙ illa mẽb expmãt qð in eis
ↄtinet᷑ ſicut res ↄtenta iter duas ma
nus expellit᷑ ꝑ cõpreſionẽ manuũ ad
inuicẽ qð latius declarabit᷑ infra in
anoꝰ dyafragmatis. Muſculi nõ la
titudiales ſi facti ad expellẽdũ pᷣnci

palr̃ et ꝑꝑ hꝰ maxie et ĩ mediatiꝰ ap-
proximat ĩteſtinis.et qa expulſionẽ
faciũt ꝑꝑ cõpreſſionẽ ꝑtis a qᷓ dʒ fie
ria ſuꝑioribus ad ĩferiora hĩc eſt ꝙ
iſti muſculi fuert magis poſiti ſuꝑiꝰ
q́; iferius. Cranſuerſales uõ poiĩti
fuer̃t ad retinẽð rtẽtio.n.fit ꝑ uillos

trãſueꝛſales ut apʒ.ʒꝰ de ᷣtutib natu

ralibus ? qa retentionẽ oportebat

facere ne reaſcẽderet ſuꝑfluitas ad
locũ ſuꝑiorẽ unð uenit et ne cito de
ſcẽderet.ſʒ ↄtineret᷑ ut totũ inuatiuũ
exuccetur.iõ nõ fuerũt tatũ duo traſ
uerſales ſuꝑiores ſʒ ĩferiores.ſʒ qa
maior reqrit᷑ retentio ne regrediat
ſuꝑius q; ꝙ deſcendat iferius iõ ma
iores fuer̃t tꝛãſuerſales ſuꝑiores.qᷓ;
inferioꝛes ẽt ad hoc facit dyafrag⸗
ma ut poſtea dicetur.

¶ De anothomia ſiphach.

—

Lleuactis aũt et abſciſſis
his muſculis apꝑʒ ſiphach
Amelius tamẽ eſt ut iſti mu⸗
ſculi in una ꝑte refuent᷑ ꝓpter illud
qð oʒ poſtea uidere et iſtð ſiphach
eſt paniculus ſubtiliſſimꝰet ualde du
rus ⁊ iſte fuit factus ut ꝓhiberet ne
muſculi cõprimerẽt membra natura
lia et ea ↄtineꝛet ꝓpter qð fuit ner
ueus ut poſſet dilatari ⁊ ↄſtringi qᷓn
do illa dilatant᷑ fuit ſubtilis ne ea ag
grauaret fuit durus ne faciliter rum

peretur. nã ex eius fractura accidit

paſſio que dicitur ruptura ſen cre⸗-

patuꝛa intumeſcit eĩz hoc mirach cũ
rũpitur hoc ſiphach. Sunt etiã eiꝰ

alia duo iuuamta que ponti.Auicẽa
in libro de animalibꝰcapitulo de ano
thomia ſtomachi.ſ.ut ꝑ retractioneʒ
eius uerſus dorſũ cũ quo aligat᷑ ex-
pellat illud in ſtomachũ et i matrice
ↄtinetur et hoc facti ſimul cuʒ dya

fragmate cum quo continuatur ut

poſtea patebit.Aliud iuuamentũ eſt
ut alliget ĩteſtina dorſo et nhnin r.
ſal iter ab ipᷣo oꝛiant᷑ paniculi oĩum
alioꝝ mebroꝝ in eo ↄtentoꝝ: Quiĩta
utilitas ſecodu. G.vꝰ de iuuamẽtis ẽ
qa prohibet iteſtiua a ruptura qᷓndo
inflatur a uẽtoſitatẽ. Et ex his patet
que ſit ſubſtatia mirach et cõplexio
eius apparet que ſit poſitio eius que
ſit qntitas et munerus paꝛtiũ ipſius
et etiã apparẽt que ſint iuuamta ipſi
us. Reſtat eꝛgo uideꝛe de paſſionibꝰ
eius.poteſt aũt uenter pati omne ge
nus egritudinis.ſ.malã cõplexione ʒ
malã cõpoſitionẽ ⁊ ſolutionẽ cõtinui
taſᷣ de cura male cõplexiõis nihil di
cã qꝗa nihil habet ppriũ ĩ ſui cuꝛatioe
ꝙ ex ano dependeat.mala ãt ↄpoſi
tio q ẽ tumor pᷣter natuꝛã ĩ ipᷣo ẽ du
plex.qᷓdã apoſtẽans ⁊ qdã nõ. Pria
nõ hʒ aliqð precipuũ niſi qð ðᷣ erup
tioe eiꝰ ſi erũpat᷑ ad itus ⁊ extꝛa hᷣ eſt
peioꝛ q; ſi ad itus tãtũ uł ad extra tã
tũ.Et cã patet qa natuꝛa nõ habet ſu
pra quod ſe fundet in cõſolidãdo uul
nus.mala aũt compoſitio que nõ eſt
apoſtemoſa eſt inflatio uentris ꝗ ac
cidit in ydropiſi aſclite uel timpani
te.nam in aſclite aquoſitas ↄtinetur
in ↄcauitate uentꝛis inteꝛ inteſtina ⁊
ſiꝑhac.ſicut in timpanite uẽtoſitas

retinet᷑ ⁊ facit mirach intumeſcere.

¶ In curatione aũt eiꝰ debes ꝓce-
dere cũ his que ponũt auctores.mo⸗
dus aũt qui maxime depẽdet ex ano
thomiã ẽ exctractio aquoſitatis per
ĩciſione. MDocł aũt eſt ut partem ſi
phac q; nunc incidiſti reducas ſuꝑ
iteſtina ita ꝙ ſtet ſicut in uiuo ⁊ po
ſtea in ydropico ſituato ſupino de
bes cutiʒ uẽtris trahere ſuꝑius ⁊ po
ſtea habere raſoriũ et pforare uſq;
ad ſiphac.ita ꝙ etiã ĩcidas ſiphac.et
tũc ſtatim debes habere canula ⁊ po

nere in foꝛmine et extꝛahere ðᷣ aquo
ſitate quantũ ſuſtinet patiẽs ſemper
tamẽ ſis memor ꝙ melius ẽ ifra ſub
ſiſtere qᷓ; exquiſitiſſime euacuare et
ſpecialiter ĩ ydropicis ꝑꝑ debilitatẽ
uirtutis:poſtea dimitte cutim qa re-
dibitad locũ propriũ ⁊ coboꝑiet uul
nus alioꝝ mebroꝝ et aqua nò exibit
Et q̃ndo uis extrahere plus ð aqua
retrahe ipſã ſicut pᷣmo et ceſj.Iſtud
tamen uulnus non facias niſi a late
ribus non in medio. Primo qa uul
nus non itafaciliter conſolidat᷑ ꝓp
ter ſiphac eſſeſet ſbtilius ibiſq; in la
teribus ſecundo ꝗa propter cordas
uulnus eſt paratũ adducere ſpaſmũ
TCertio qa aqua melius egredit᷑ quia
grauis tendit deorſum. Si uero uen
ter patiatur ſolutionẽ continuatis.
tũc iſta ſolutiõ aut eſt penetrãs uſ-
qʒ ad profundũ aut nõ.ſi nõ tũc nõ
ẽ cura difficilis.ſi ſic aut per uulnus
eg.edit᷑ aliquid ex cõtentis aut nõ.ſi
ſic tõc ilud qð egredit᷑ aut ẽ zirbus
adipinus aut aliqð iteſtinoꝝ ſi ʒirbꝰ
tũc dʒ ſui cum ſirico aut ligari iuxta
cutẽ qᷓntũ põt et poſtea abſcidi.quia
totũ qð ð ipſo cõtangit aer corrũ/
pit putrefaẽ putrefacit aliaſ ꝑtes.⸗
iõ dʒ abſcidi ⁊ poſtea alið reĩtrait
ti et ſiricum retineat᷑ extra et retine
atur labiũ aꝑtuʒ.qa natura cõſolida
bit ʒiꝛbũ et expellet illud qð cum filo

eſt alligatũ:⁊ hoc fcõ debes cõſolida

re uulnus. ¶¶ Si uero illud qð eſt e⸗
greſſum eſt inteſtinũ.tũc aut inteſti-
num eſt uulneratũ aut nõ ſi non eſt
uulneratũ et neqʒ allia ſba ẽ ei ĩuolu
ta qᷓncitius põt dʒ intromitti.ſi uero
alia ſbã ut puluis uel ſanguis ẽ anne
xa dʒ lauari cũ aqua calida et re intꝰ
mitti.ſi uero ꝑꝑ morã uẽtoſitas ſit ĩ
eo ĩcluſa et ex hoc ĩtumeſcat et non
poſſit reĩtromitti.tũc cataplaſma rſo

7

lutim nel ſpõgia madefacta in deco
tiõe reſolut: dʒ ſupponi ⁊ detumefi
et ⁊ reitromittet᷑. Si aũt non poſſet
detuʒ efieri nec ĩtromicti.tũc dilatet
uulnꝰ mirach donec inteſtinũ reitro
mitat᷑.¶ Nũ aũt iteſtinũ fuerit ĩciſũ
tũc ſi ipſũ ſit ex groſſis ĩteſtinis ðᷣbẽt
labia eiꝰ ſui cũ ſirico ſicut ⁊ alioꝝ mẽ
broꝝ.ſi uero ſit ex ſubtilibꝰ ĩteſtinis
tũc nõ ſuſtinet ſuitionẽ niſi ſit ꝓfun
da ualde.? talis ĩpediet operationẽ
eius ꝑꝑ ꝙ melius ẽ ut retineat᷑ cõiũc
ta labia uulneris cũ capitibus formi
caꝝ magnaꝝ.debẽt eni labia ĩteſtini
cõiũgi ⁊ habere formicas magnas ⁊
facere ꝙ mordeãt labia cõiuncta ab
ſcidere caput ſtati.⁊ ſie facere donec
labia ſt ent cõiũcta.⁊ tũc reĩtromitte
inteſtinũ ut prius.hoc fcõ ad ſolu
tõeʒ uetꝛis curãdã r̃di.⁊ illud uulnꝰ
curat᷑ cũ reductõe labioꝝ ĩ unũ ⁊ re
ducũt᷑ ⁊ r̃ducta r̃tinẽt ĩ unũ ſuitõne

fcã cũ ſirico hꝰ mo. NMã ĩ pria ſuitõe

dʒ accpi totũ miꝛach ex una pte.ex
oppoſita uõ ꝑte dʒ dimitti ſiphac ⁊
reliquũ ðᷣ mirach dʒ aſſumi.⁊ ĩ alia
ſuitõe totũ mirach ĩ ꝑte ĩ qua dimiſ
ſũ ſuit ſiphac dʒ aſſumi.⁊ ex alia ꝑte
ſiphac dʒ dimitti ⁊ ſic cõſequẽt᷑ ad
hoc ut labiũ ſiphac cõiungat᷑ ⁊ re-
ducat᷑ labio membꝛi carnifoꝛmis ut
fiat enim firmioꝛ conſolidatio nul-
neris ⁊ eodem mõ curat᷑ uulnꝰ hoc
ſi ꝑ ipſũ nihil ſit egreſſũ Et hoc de
anoꝰ miꝛach qð eꝛat mẽbrũ cõtinẽs
Reſtat uidere nũc de anoꝰ mẽ⸗
broꝝ contẽtoꝝ.hec aũt mẽbra num
ero ſunt.x. Primũ qð occuꝛꝛit ẽ ʒir
bus.ſeↄdũ ĩteſtia tertiũ ẽ ſtomachꝰ
quartũ ſplẽ.quinũ ẽ epar.vjꝰ meſẽt
eriũ.vijꝰ.renes.viijꝰ.ueſic. Nonũ teſ
ticuli ⁊ uaſa ſꝑmatica uł matrix ĩmu
liere.x.ẽ ᷣga cum collo ueſice.

„

¶ Be anothomia zirbi.

E zirbo aũt fʒ ꝙ ellicit᷑
ex dẽ̃is Ga.vꝰ de iuamẽtiſ
ÿ.primũ qð oʒuidere ẽ loc
us enĩ ĩ hoĩe.ẽ quia cooꝑit ab ante

rioribʒ ſtõachũ et oĩa ĩteſtia.lʒ nõ

coopꝑiat ĩ alis oĩa ĩtſtia.⁊ hoc fnit
qꝛ hõ iĩtercetera aĩmalia eiuſdẽ quã
titaſj ẽ debilioriſ niꝛruj digeſtiue.⁊
ẽt qꝛ ĩteſtina nociuis extcrioribʒ ma
gis expoxita ſij ꝑꝑ cutẽ ſubtiliorẽ ẽe
ipſius ⁊minus piloſa.Ex his et põt
patere ſecõdũ.ſ.ꝙ ſit iuamtũ eius.ei
iuamentum euim ipſius eſt cõforta
re pꝛĩcipałr digeſtion ſtõi ⁊ ĩteſtin
oꝝ reueꝛberãdo calorẽ ad ſtomacũ
Et ꝑꝑea dic.GO.i.vꝰ.de ĩterioribuſ
ꝙ qda miles fuit ibello ĩuẽtre uulne
ratus cui epiplex.i.ʒirbus fuit abſc
iſus.tamẽ ex uulnere ſanatus ẽ.eſcã
tñ nõ potuit poſteadigeꝛeꝛe.Ex biſ
ẽt cõſequẽt᷑ pʒ tertiũ ĩquirẽdũ de ip
ſo.ſ.ſubſtatia eius nõ fuit ſiplex.ſʒ

cõpoſita ⁊ fabrichata ex ſubijs ᷓ

habẽt calefacer.⁊.pꝑea fuit cõpoſi
tuſ exq̃drupliciſbã ut ponit Ga.vꝰ
de iuuamẽèꝶ.ſ.ex paniculis duobʒ ſu
btilibʒ ⁊? ex adipe ſepoſa ex aꝛteijſ et
uenis.ex pãĩculis pꝛĩo ut illi ↄtĩeꝛẽt
alia ⁊ ẽt qꝛ iſte ʒirbꝰðᷣbebat ẽẽ extẽſi
bił ⁊ leis ⁊ dẽpſꝰ ut caliditatẽ reuer
beraret.ad hoc aũt põt ſbã pellicła
ris magis aliqᷓ alia.ſo in ipſo fuit a
deps q̃. calefacit cũ ſit ualde ꝓprin
qua ĩ potẽtia ad caliditatẽ.ʒꝰ aꝛteꝛie
et uene qꝛ młtũ calefaciũt.Ex his e
tiã patẽt alia duo.ſ.quis numerꝰꝑti
um eiet ẽt q̃ ſit colligatia eiꝰ.nam
habet col iganiã ad mẽbra ad q̃ ter
miĩat᷑ ut ſtõmachò et ſplenẽ et iteſti
nã et ſpecialiter colõ ꝑꝑ cãm q̃ dice
tur habet colligãtiã ad mẽbra a qui

—

.
————= — —
— ——

7

be oꝛit᷑ orit᷑ eĩʒ ex pãniculo carno
ſo qui alligatꝰẽ dorſo iuxta diafrag
ma. Et cã qr ab illo orit᷑ ẽ qꝛ ad pã
niculũ illũ terminãt᷑ due extremita
tes pãnicłi ſiphach que debẽt ĩueſti
re ʒirbũ.fa qꝛ ibi ſũt magne uene et
arterie a quibꝰ iuxta ſtõm oriunt᷑
pue rene et arterie ↄtexentꝰ ʒirbũ
rtio qꝛ ẽ ibi meſẽteriũ ſepoſũ a quo
oꝛit᷑ adeps ſepoſa replẽs uacuita
tes illins cotexture. Qne aũt ſit
egꝛitudo iſtius hecaꝛãda ꝑ anotho
miã pʒ ex his que dicta ſunt ſupra.

¶ De an othomia ĩteſtinoꝛ.

Lluato ʒiꝛbo qᷓntũ ad ꝑtẽ
que cohopit ĩteſtia et non
plus ut nõ moueas alia m
bra a ſuo loco ſtatiʒ apharẽt inteſti
na circa que primo notabis põnem
et numexꝝ.fuer̃t eiʒ plura inuoluta
et reuoluta et nõ fnerũt unũ ĩteſti-
num rectũ pp dno.pꝰ quia dato ꝙ;
ĩ quibuſdã brutiſ tãtũ ſit unũ ĩteſti
nuʒ recte pcedẽs.ĩ hoĩe aũteet alijs
aĩalibꝰ pfectis fuer̃t reuoluta ut di⸗

uitiꝰ cibꝰin ſtõ ↄtineret᷑ et ĩteſtinis

qꝛ ſi nõ ↄtineret᷑ oporteret ꝙ ho a
nimal eſſʒ ĩ ↄtinua acceptiõe cibi et
ↄtinua aſſellatidõe.et ↄtinuatio iſta ĩ
pediret occupationẽ in alijs pfecti
oribus oꝑationibʒ. ſa cã fuit qꝛ ſi
totũ inteſtinũ fuiſſet unũ rectũ non
qibet ꝑs cibi fuiſſet ↄtacta a ſupfi-
cie inteſtini et iõ non exſuccaſſet ĩte
ſtinũ totã humiditatẽ cõtentã in ci
bo.ut igit nihil remaneꝛet de cibo
inctatũ ab inteſtinis ut totã humi⸗
ditas exuccatur ordinauit natura
ipſa eſſe inuoluta.ex hoc ſtatiʒ ap
paret tibi ꝙ ſũt plura numero.ſ.tri
a ſubtilia ſeu gracilia et tria gꝛoſſa.

MNcipiẽdũ tamen ab ultĩo
qð uocat᷑ rectũ uel longa
on cuius extremitas ẽ ori

ficiũ qð udcat᷑ anus.ſʒ ut ano ali-

oꝝ nõ deſtruat᷑ ligaꝛe opoꝛtet illo
inteſtinũ cir̃ca mediũ eius in dua-
bus ꝑtibus ⁊ in medio ligato ĩcider
et inferiorẽ partẽ dimittere et cũ ſu
periori excarnãdo aſcẽde.et nota
circa illud inteſtinũ multitudinẽ ue
naꝝ meſeraicaꝝ que ueniũt ad ſugẽ
dum ſi quid de humiditate in chilo
uel ſuꝑfluitate remanſit et iſtud ĩte
ſtinũ iuxta ilia finit᷑ ubi incipit in-
teſtinũ quod colon nominandũ eſt
quod ideo dicit᷑ colon quia plura
habet colla uel caueꝛnoſitates ulł cel
lulas uel cameras in quibus ſtercus
figuram accipit et in ipſo retinetur
propter has cellulas.

¶ Be anothomia colon.

Irca qð inteſtinũ colon pᷣ
mo debes ↄſiderare locũ.
quia multũ circa renẽ ſini-
ſtrũ ĩplicat᷑ et ĩuoluit. et hec eſt cau
ſa quare eius dolor ex parte loci nõ
diſtinguitur a dolore renali. poſtea
uero aſcẽdens ⁊ cohoporiẽs ſplenẽ
incipit circa exteriora declinare sᷣ
ſus partẽ dextrã ⁊ cohoꝑit ſtõachũ
accidit ꝙ qᷓndo ſuꝑfluitas deſcẽdit
ĩ hoc ĩteſtinũ ꝙ ſtoachꝰeiſcõpatituꝛ
et dolor et rugitꝰtũc tpᷣris apparet
circa ſtõachũ et tũc homo ſtati deſi
derat aſſelare et aſſellat ꝙ nõ ↄti ge
ret ſi in ſtomacho eſſẽt humores q

facerẽt hũc rugitũ ⁊ dolorẽ ⁊ ex hꝰ

patet qr̃ accidit his ꝗ purgant᷑ ſin-
copis qᷓndo appetũt aſſellare.uł hbu
mores in iĩteſtio hoc ↄtinent᷑ qui ð
bẽt euacuari.qa tũc illi bumoꝛes exi
ſtẽtes ĩ illo ĩteſtio alterãt ſtõachum
et os eiꝰet exalteratiõe oris ſtõi ſe

L

quit᷑ ſincopis. Sʒ dubitabit aliqs
raton abiliter de loco iſtius ĩteſtini
qa cũ ſt de groſſis debet eſſe inferi
et nõ ſupra alia cuius oppoſitũ ap
paret. Sicendũ ꝙ illud inteſtinũ fu
it locatũ ſuꝑius iuxta uel ꝓpe ſtõa/
chum ꝑꝑ tria pᷣmo qa illud ignobili
us eſt onibʒ gracilibus.et iõ ſub mi
rach debuit inter cetera gracilia po
ſitũ eſſe in extremiſ. Secũdo qa illð
iteſtinũ ↄtinet feces.et aliquãdo ĩdu
rantur ille et de ſe priuate ſũt õni hu
miditate et caliditate naturali ut a
mẽbꝛis uicinis adiuuaret᷑ oꝛdinauit
natuꝛa ut locaret᷑ imediate ſupꝛa ſto
machũ ut cohoꝑiꝛetur a ʒirbo a quo
et ſtomachꝰ cohoꝑit᷑ qui ʒiꝛbus ipſũ
humectat et calefacit et ꝓpterea ap
paret ꝙ nõ eſt aliqð inteſtinũ cum
quo ita alligatus ſit ʒirbus ſicut cuʒ
colon ¶ Tertia cauſa huius loca
tõis ẽ qa illud inteſtinũ ꝓprie ẽ fac
tũ ad ↄtinendũ et expellẽdum ? ma

gis ad expellendũ feces et ideo iter

alia inteſtina ad ipſũ proprie pᷣbuit
ꝑuenire coła que habet expulſiuã ſti
mulaꝛe modo ꝑ hoc quod ſit locatũ
ẽ coꝰ ad ipſius ſubſtantiã peruenit
pᷣter illam que ad cõcauitatẽ inteſti
noꝝ peruenit.nam ſupra ipſũ ĩ par
te dextra ĩ qua exiſtit ſub pẽnula teꝛ
tia epatis in qua ẽ kiſtis fellis exit
kiſtis fellis ⁊ cũ ipſo colligat᷑ ⁊ hoc
apparet ad ſenſum et proterea tale
inteſtinũ in tali loco apparet citrinũ
et amaꝛnm in guſtu. Et nota cir ca
hoc mirabilẽ operam nature. Ad il
lud quod obiücit ſoluit᷑: quia inteſti
na nõ iudicant᷑ ſuperiora ratione lo
ci. ſed ratione colligantiẽ quã habẽt
cũ fũdo ſtomachi mõ inteſtina gra-
cilia ratiõe colligãtie ad fundũ ſunt
ſuperioꝛa alijs et ex loco ſuꝑioꝛi iſti
us inteſtini apparet cauſa quare in

dolore colico dolor auget᷑ tẽpore
aſſũptionis cibi.ꝗa tũc illud ĩteſtinũ
cõprimit᷑ a cibo ſʒ in tpᷣre famis nõ.
ſed intendit᷑ doloꝛ renalis et boc eſt
unũ ex ſignis diſtinctiuis inter unũ
dolorẽ et alterũ et ex loco et colligã
tia dicti ĩteſtini appaꝛẽt duo unũ uti
le ĩ cogione et aliud in oꝑe.in cogni
tiõe qa quaãdo colica fit pᷣus ĩcipit ĩ
ꝑte ſiniſtra ⁊ in illa magis moleſtat
tum qa inteſtinũ iliud frigidius eſt
ibi cũ non ↄtangat᷑ a kiſti fellis.ſe-
cũdo qꝗa in maioꝛi qntitate ẽ locatuʒ
circa renẽ ſiniſtrũ et ẽ ibi etiaã ſtricti
us. tamen illa colica que fit in ꝑte ſi-
niſtra nõ tãdiu moleſtat. tũ qa fit a
cauſis facilioribus.tũ ꝗa cauſa eius
in loco uicimori ad expulſionẽ᷑. Et
nota hoc qa ꝑ experientiã uidi mul
totiẽs. Quantũ ad opus uero cõfeꝛt

primo. quia in colica ea que admini
ſtrantuꝛ exterius debẽt magis appli

cari circa ypocondrium ſiniſtrũ q́;
dextrũ.licet utrobique ↄferant.ſe⸗
cundo qꝗa quado fit cliſter̃ meliꝰẽ ut
coꝛpus declinet vᷣſus dextꝛũ.ðut iteſti
nũ colon nõ cõprimatur ab alijs.po
ſtea iniecto cliſteri uertat ſe ſuꝑ la-/
tus ſiniſtrum. et poſtea paulatie ſu
per dextrum. ſicut in expulſioe q̃ dʒ
fieri per potionem adminiſtratam
ꝑ partem ſuperioꝛem.econtra qñ ĩci
pit mouere. hec de loco et colligan
tia eius. Sbam uõ eius ʒ coſideres
groſſã et ſolidã ⁊ ꝑpꝑea uẽtoſitatem
gẽneratã in eo multo tpre continet
que fortiſſimũ ĩterdũ in eo generat
doloꝛẽ ꝗ cũ fiat in ſbã groſſa ⁊ ſoli-
da· apꝑʒ ac ſi iõ teſtinũ terebello ꝑfo
raret᷑ et iõ ẽt i.hꝰ aſſimilat᷑ doloꝛ hic
doloꝛi renali.iiijꝰ cõſideꝛare debes
figurã ei ⁊ fõam q apparet ex dictis
celluloſũ.n.eſt ĩteſtinũ ⁊ in cellulis il
lis qꝛ uĩa et traſitus multũ obliq̃tur

ſit cã moꝛe ſrfluitatũ in eo ꝑꝑ q; ᷣle
figuꝛã recipiut ad modũ celulaꝝ.et
iõ ſtercus figurã hʒ quã ſcis q̃ ma⸗
gis aꝑʒ ĩ ſtercore retento ⁊ exicato
ut in febribʒ uel alijs egrititudinibꝰ
in ꝗbus eiciũt᷑ ſꝗbale et hũoꝛes flen
matici retinent᷑ et ſũt materia cucuꝛ
bitini.nã in ↄcauitate cellulaꝝ eſt
hũor flegraticꝰ młtus ꝗ eſt ſufficiẽs
mateꝛia ad geneꝛãdũ vᷣmem ſʒ ſi inteꝛ
unã cellulã et alia ↄtineat paucus
hũor q nõ ſit ſufficiẽs materia ad ge
nerãdũ vmem ẽ tñ ſufficiẽs ad gene⸗
ꝛãdum paniculũ ↄtinuantẽ unũ vᷣmẽ
generatum in una cellula cũ altero
generato in alia. Oꝑatio ãt.⁊ iuuam
tũ ⁊ egritudo iſtius patẽt ex pᷣdictis

¶Be anothomia monoculi.

Oc aũt inteſtinũ ↄtinuatũ
ẽ ex ꝑte ſuꝑiori cum monꝰ
ſiue ceco.qð dr monoculũ
ẽat niſi unũ orificiũ ꝑ qð
tatꝛahat ⁊ expellat qꝛ hoc ẽ ĩpoſibile
ſʒ qa habet orificia duo.unũ ꝑ qð at
trahit.aliud ꝑ qð expellit. Illð ãt ꝑ
qd expellit nõ eſt ſicut in alijs oppo
ſite locatũ ↄtra primũ:ſʒ abo locata
ſi iuicẽ iux.⁊ ĩfra hec orificia pẽdet
lacuna huius ĩteſttni admoð ſacci ⁊
iõ alio noĩe ſaccus uocat.Et ſic apʒ
eius figura et colligãtia locus ẽt qʒ
locatꝰẽ ĩ latere dexꝰ ſuꝑ uel iux̃ termi
nũ anche ſiue ſcie et ĩfra renẽ dextrũ
Sbẽã eiꝰẽ eadẽ cũ ſbã collõ.Egꝛetitu
dinẽ patit᷑ ẽt ſimilẽ ei. Juuamtũ eſt
ut ꝑs ſucci qᷓuenit ad ipſũ in eo reti
neatur et reuoluat᷑ et ut reuerberet
uel deſcenſũ ꝓhibeat citũ ipſius ſuc
ci ab inteſtinis ſuꝑioribʒ et iſta ĩteſti
na ſuperiora ſij gꝛacilia et ſi tria.

4 De anothomia yleon.

Am huic ĩteſtio ↄtinuatur

—

inteſtinum ileon quod circa ilia lo
cationem et ſitum habet et reuolu⸗
tũ ẽ in iſto fit paſſio iliaca in q eſt do
lor uehems circa ilia et ſic apʒ.locus
colligãtia et paſſio ⁊ ſoã eius qᷓ quia
ſubtilioꝛ eſt iõ gracile uocat᷑. ſicut
ꝓpter pmaʒ cãm uocat᷑ ileõ. IAuua⸗
mẽtũ eius ẽ qꝛ ẽ factũ ut retineat ſuc
cũ ut qð utile poſſit exſucari et is
multũ iĩuolutũ ẽ et ad ipſũ ꝑueniunt
plures uene mefaice q́; ad aliquod
aliud inteſtinũ et ab eis ẽ meſẽteriũ
debes eũ excarnare.et quãdo ad ꝑtẽ
eius ſupeꝛioꝛẽ iur ſtomachũ pueniſti
tũc iuenies quod circa partẽ ſiniſtꝛã
ad ſpodiles declinat et ualde eſt ĩcar
natũ tũ meſenterio et iõ cum cautela
icide ne frangas aliquid

41 Be anothomia ieiuni.

Tpoſt ĩciſionẽ iuenies ie⸗
iunũ ĩteſtinũ.qð taliter uo
cat᷑ qꝛ ut pl'in reꝑit᷑ uacuuʒ
in bene diſpoſitis ⁊ cã ſue euacuatio
nis ẽ duplex.ſ.rectitudo eius.nã re-
ctũ eſt ſicut ĩteſtinũ ultimũ ꝛ cã eſt
multitudo colere qᷓ uenit ad ipſum a
chiſti fellis per canalẽ qui ↄtinuatur
cum inteſtino duodeno.cum q illud
immediate continuatur.

¶ De anothomia duodeni.

—..—e

Cdr̃ primũ illud iteſtinũ
⁊ uocatũ ẽ duodenũ.qꝛ.eiꝰ
lõgitudo ut ĩ pluribꝰ c. a.
digitoꝝ ad hꝰ iteſtinũ ꝑuenit cana-
lis qdã a chiſti fellis.et ideo caue qun
do excarnas ne iſtud canale ĩcidas.
ſʒ icide ĩteſtinũ duodenũ bene iferi
et liga et tũc ĩcipiẽdo ſicut ĩcipiũt au
ctores habes ſex iteſtina. Primũ ẽ
duodenũ.Sm ieiunũ.Tertiũ ileõ et
iſta ſut gracilia ⁊ ſuꝑioꝛa.iiij. ẽ cecũ
v.ẽ colõ.Et.vj.ẽ rectũ h oĩa ĩteſtis

nidebis ẽẽ iuoluta ⁊ cõtinuata ⁊ alli
gata dorſo ſic quaſi alligata ſũt oĩa
uiſcera ꝑ qdᷣdã mẽbꝝ ꝙ uocat᷑ enca
ras uł meſete riũ a mefaicis ĩ ꝗq ipſo
ſũt ⁊ uulgares bononiẽſ̃ uocãt eu in
terium quaſi interiora tenẽs.

Be anotbomia Clpeleten.

Aſtudimẽbʒꝝ ſbãʒ hbʒ cõpo
ſitã ex cordis paãniculis ⁊
ligam?᷑ ut pᷣdca mebra poſ
ſit ligare ex ſubã ſepoſa pigui ut du
ra mẽbra qlia ſut ſpõdiles cuũ mollibꝰ
qlia ſũt ĩteſtina ⁊ alia uiſcera ſiñ me
dio ñ cõiũgãt᷑ ut molle a duro ñ paci
atur.reliquas ãt uacuitaꝶ q̃ ſũt ĩ hoc
replẽt ſbe gladoſe q młte ſũt ĩ hꝰ mẽ
bro.⁊ hꝰ e unũ iuuamẽtũ carniũ glã
doſaꝝ qͥ ĩ hꝰ ſũt.Aliud iuuamẽtũ eſt
ut ſuſtẽtẽt uenas miſeraicaſ q̃ ĩ hꝰ ſy
diſperſe ſicut ñ ẽ lõgincũ ꝙ iſte car
nes ſint facte ad generãdũ humidita
tẽ qua ĩteſtina ⁊ feces ĩt dĩ humectẽt
ut lubricet cito ab inteſtinis ⁊ ideo
uidemꝰ ꝙ ſtercus liquidũ emittit᷑ et
dato ꝙ cibaria ſumat᷑ dura.maxima
tñ ꝑs caruis glũdoſe ẽ in ꝑte ſuperio
ri ⁊ groſſa iu qᷓ cõgregat᷑ freqnter
ꝑꝑ ꝓpinqnitatẽ ad ſplenẽ młia ex qꝗᷓ
cãtur młia mirachia. Hoc facto ele
ua meſẽteriũ uel dimitte donec fece
ris anothomiã uenaꝝ qͥ ꝑueniũt ad
ſtõm ⁊ ad plenẽ ad quã uidẽdã ⁊ alio
rũ mẽbroꝝ infla ſtõm cũ cãnula per
poꝛtenariũ ⁊ liga fortiter ⁊ icide in
teſtina.fac ãt inciſionẽ jĩ locũ ad quẽ
ꝑuenit canał a chiſti felis ad iteſtia.

Iſo ð iteſtinis uidᷣas⁊ ꝓce

das ad terciũ mẽbroꝝ puta
õm ð q nider̃ debes illa

vj. q̃ ð alijs. Pꝰ. n. pnõbis lo cũ eiꝰ
⁊ circa locũ nõ.pꝰ.ubi eius ⁊ ſituʒ
Abi ei ẽ qꝛ cum ſit cella cibi ſtõs ut
dicit O. de iu. caꝰ ⁊ de iu.ſtõi et i
bi hẽtur totũ qð dicit᷑ de ſtõ ⁊ dictũ
ẽ de ĩteſtinis. ⁊ habet᷑ ab ali.ʒꝰ ſue
theorice diſõis ꝛegalis caꝰ.x. Eſt gꝰ
locꝰ eiꝰ in medio coꝛꝑis ſuperioris ⁊
iferioris dextri ⁊.ſiniſtri aterꝛoris ⁊
poſt erioris.Sʒ tu hic dubitabis q̃r
ſtõac hus nõ fuit poſitꝰ iuxta os.di-
co ꝙ cã fuit duplex.una qꝛ iuxta os

dẽnt eſſe mẽbra ahelitus ꝑꝑ attracti

onẽ aeꝛis.ꝛꝰ que.mẽbꝛa fecũ receptĩa
debẽt eſſe ↄtinuata cũ ſtõ.Talia at
ifra diafragma debet eſſe ↄtenta.et
iõ uides qð ſtõaus ſuꝑius bʒ coꝛ me
diate diafragmate iferiꝰ meſẽteriũ
2 iteſtina a dextris bʒ epar a qᷣ ap
pᷣheditur.v.ſuis penulis ſicut manꝰ
q apphẽdit caput.v.digitis. A ſini
ſtris hʒ ſplenẽ qꝰ calefit mediantibʒ
arterijs.A parte anteriori ʒirbũ. A
poſteriori muſculos dorſi etuenaʒ
magnã et artriã que trãſit ſupra doꝛ
ſum ut poſtea uidebis iõ locus ei in
meꝰ eſt qꝛ eſt ſicut cella cibi cõis om
nibʒ. Situs aũt eiꝰ eſt qꝛ lʒ ſit locat
ſupra dorſũ pars tamẽ eius ſuꝑior
declinatad locũ ſiniſtrũ. ĩferior nõ
ad dexteũ.Et cã iſtius ſituatõis fuit
nã ꝓpteꝛ cãs q dicent᷑ in anothomia
epaꝶ epar debuit eſſe.ĩ latere dextꝛo
eleuatũ et cũ ſit magnũ totã ↄcauita
tem dextꝛe partis occupauit ſplen au

tẽ nõ et iò in dextro nõ potuit ꝑs ſu-

perior ſtõi collocari ſʒ ĩ ſiniſtro.ꝑs
g inferior debuit ad ꝑtem dextram
declinare qꝛ ĩ parte ſiniſtra iĩferiori
iuxta renes eſt iteſtinũ colõ groſſuũ
multũ ĩuolutũ multis in olutionibꝰet
occuꝑat magnũ locũ.Sʒ ĩ ꝑte dext
iferiori ſũt ĩteſtina gꝛacilia ⁊ ſubtilia
q modicũ ⁊ paruuʒ occupant locun

„ £

22„

ideo ſthomachus quantũ ad patrẽ ĩ
feriorem debet declinari ad partem
dextꝛa ut repleat uacuitatẽ ibi exiſtẽ
tem et cedat locũ collõ. Sʒ tu dices
qꝛe ſtõacꝰ non fuit locatꝰ directe ſu
pra ſpõdiles dorſi.dico ꝙ cauſa hu
ius potuit eſſe duplex. una cauſa
que dicta c.ſ.ut cederet epati in ꝑte

dextra et rlerẽt uacuitatẽ ĩ ſiniſtꝛa

alia cauſa fuit qꝛ ſi ſtõãchus eſſet di
recte locatꝰ ſupra dorſũ tũc oꝛificia
duo.ſ.ſuperius et inferius eſſent di
recta et ideo in homine cũ ſit ſtatur
rcte ſtõacchus nõ bene ↄtinerf̃t cibũ
ſz deſcenderet ab eo ſtatim cibus ut
gꝰ no ↄtingat ſic fuit ſituatus.ſ 3 teꝛ
tia cauſa huiꝰ fuit ꝗa q;tũ ad os ei⸗
et partẽ ſuꝑiorem dʒ recipere melłi
am a ſplene que ẽ in parte ſiniſtra
qtũ uero ad ꝑtem eius iferiorẽ dʒ
reciꝑe colerã ab epate ꝙ eſt ĩ parte
dextera et ex hoc apparet primũ.ſ.
qs ẽ locus ſtoachi. m.ſ.colligantia
ↄſequnenter apparebit melius qꝛ col
ligantia habet cũ ſplene cũ epate cũ
cõde et cum cerebꝰ et illud cõuenien
ter declarabit᷑ qa apparebit ꝙ cum
ſplene habet colligatiam ppꝑ uenas
que aportant melaãcoliã ad os ſtõa
chi et ꝑꝑ uenas que ueniunt ad ſini
ſtꝛũ ſtõa chi ad nutriendũ.ſicut cum
epᷣẽ habet colligãtiũ ratione uenaꝝ

reliquaꝝ cum cerebro ꝑꝑ neruũ qui
uenit ad os ſtõãchi ct ſpãdit᷑ maxie

circa ꝑtem ſuperioreʒ ſtõachi cum
corde uero habet coliligantiã ratio
ne arterie magne que ẽ ſub eo. Ex

his poteſt patere tertiũ.ſ.cuiꝰ figur

ſit qꝛ.ẽ figure ꝛotũde q; talis figura
maxime è a nocumtis rẽoata. Item
oiʒ aliaꝝ ẽ capaciſſima. ſtõachus
aut multa ðbet ↄtineꝛe ſʒ nõ ẽ ꝑfecte
figure rotode ſed arcualis magis et
oblumge ꝑꝑ cãʒ dictã q;ꝛ paꝛs ſuꝑioꝛ

eiꝰ ẽ declinas ad ſiniſtrũ ĩferior ue
ro ac dextrum ad mom cucurbite
ꝛetorte uel ſaracenice. uerũ tñ ẽ qð
oĩa que dicẽt᷑ de ſtoacho a mo meli
us apparebũt poſt anothomiã mem

broꝝ ſubſequẽtiũ. pʒ etiã qᷓrtũ.ſ.que

ſir qntitas ſtoachi qꝛ magnꝰ ualde ẽ
cũ interdũ oꝑteat ipſũ recipere ⁊ 9
tinere magna qntitatẽ cibi ueꝝ ẽ ꝙ
non ſeꝑ ẽ iĩ magnitudie ſua ultia iʒ
equat᷑ qntitati ↄtenij qꝛ extẽſibilis?
coꝛrugabnis eſt Quiĩto aut uideas
ptes et numerũ ꝑtiũ eiꝰ ꝑtes aũt ei⸗
ſut duplices.ſ.ules ⁊ itꝛegales.Que
dam uero ſut qutitatiue et determia
te. prime ſũt due tunice eius ᷣma in
trinſeca ẽ neruoſa.ſᷣa et extrinſeca ẽ
carnoſa.uerũ ẽ ꝙ pᷣmaẽ ſpiſſior fᷣa.
qꝛ illa dʒ pᷣmo ↄtingere cibũ et ideo
ut non ledat᷑ ab eo debuit eſſe ſpiſſa
Atẽ ꝓpteꝛ aliud qꝛ ſtomachus ppt
illã tunicã ẽ ualde exteſibilis quod
requirit᷑ ppter digeſtionẽ fuit ſub
tilior qꝛ digeſtio ſtomachi adiuuat᷑
ualde a mebris uicinis circõſtãtibꝰ
ſed extẽtio et ↄtinetla cibi nõ. Et
iſte tunice nõ ſolũ diuerſificãtur in
ſbã ⁊ in qᷓntitate ⁊ loco fʒ ſituatiõeʒ
uilloꝝ qa in pᷣma cum ipſa ſit appeti
tus et appetitus imediate ordiet᷑ ad
atrahẽdũ uilli ſuerũt ſituati ad atra
hendũ.tales aũt ſũt lõgitudinales 2
iõ i ea ſũt uilli lõgitudiales q; attra
ctiõi ſtati ↄiungit᷑ retentio.quia oẽ
qd attrahit᷑ att bit ut retineat qe
attrahitur ut ĩ eo membꝝ uoluptue
tur. hic ẽ ꝙ ĩ hac tuica fuerũt poiti

trãaſuerſales ꝗ derſeruiũt retẽtòiſõm

ẽ ꝙ illi ſũt ĩ ꝑte no int iori ſʒ ext᷑ioꝛi
illiꝰ tuĩce.ĩ fᷣ uõ cũ ipſa ordinet᷑ ad
digꝰ nẽ et digꝰni ᷣfuiat ex ↄſ. equẽti
expłſio qꝛ ei ſubſeqnt᷑ fuerũt ſituati
uilli latitudiał et ex h aʒ qr itriſeca
tuĩca fuit neruoſa ⁊ carnoſa nõ fuit

longitudinales qui d ebent in intrin
ſeca que eſt uel ðbet eſſe pricipium
appetitꝰ. ¶ Itez alia cauſa eſt quia
intꝛinſeca eſt ordinata ad ſẽtienduʒ
extrinſeca ad digerenduʒ et alteran
dũ Mũc auteʒ ſeſatio melior fit q̃n
do ſẽſibili immediate occurrit ſẽſus
uel membrum ſentiens. alteratio ue
ro poteſt eſſe per medium et digõ 2
hoc eſt quod ponit expreſſe Auicẽa
ð mẽbris capitulo primo fen prima
Et natura quidem intrnſecam tuni
cam.ſ.ſtomachi fecit neruoſaʒ et ex
trinſecã carnoſam.poteſt nãq; dige
rentis operatio ad id quod digeſtũ
eſt in potentia ſine occurſu ꝑuenire

ſentiens uero id quod ſentitur non

poteſt ſentire niſi obuiaudo et ſenſi
bile.ſ.ſẽſui tactus.Alie uero ſũt paꝛ
tes eius quãtitatiue ⁊ deteꝛmĩate ut
pars ſuperior et orificiũ eius quod
dicitur portanariũ. paꝛs ſuperior ã
guſtior eſt ſecundũ naturam parte
inferiori. quia ĩ inferiori debet fieri
digeſtio et cibus debet contineri.in
ſuperiori non. Orificia tamen harũ
partium conueniunt et differunt cõ

ueniunt quia ambo poſita ſunt ala

teribus et nõ ſũt poſita uel facta ĩ ul
tima eminẽtia partis ſuꝑioris ulł ife

rioris.Sʒ pars ĩferior deſcẽdit ma
gis q; portanariũ uel pileron ut ci

bus nõ deſcẽdat ſed ↄtineatur in ea
ut inburſa quadã ſic ut ſuꝑior ſuꝑe
mineat ori ſtõachi ut quado ſtoma
cho repleto homo inclinaretur nõ
aſcẽdat ctbus ad meri ⁊ os.⁊ ſpecia
liter quãdo multũ replet᷑ ſtomachꝰ.
Et ex hꝰ potes uidere ex ſuperflua
ꝗntitate cibi qre diafragma cõpꝛimi
tur et cibꝰ nõ egredietur. Itẽ ↄueni
unt.quia ambo oꝛificia ſũt in ſtoma
cho in loco ubi ↄtinnatur uel alliga

tur doꝛſo.nã os ſtõachi ẽ recte ĩ pᷣn

cipio ſue alligatõis dorſo ⁊ ppter̃a

ſtatĩ ẽ alligatũ os ſtõachi ad ſpõdi
lẽ ubi fini᷑ diafragma.⸗ illa ẽ tertia
decima ſpõdilis. eo qa ĩ xijꝰ ẽ coſta
ultia mmdoſa ad q́; ᷣminat diafrag
ma. Etex hꝰ apparet tibi qñ nis al
terare exteriꝰ ↄfortar̃ ułl ali᷑ oꝑari
ciꝛca os ſtõachi ꝙ optiuʒ eſt ĩ doꝛſo
circa duodecima et t ciadecia ſpõdi
lẽ hoc facere ſpecialit᷑ qn do pᷣdicta ĩ
pugnãtur ab epẽ. uel ſplene dũmõ aꝛ
fia adoꝛti nõ ipediat q ĩ doꝛſo ẽ ſeq̃n
tibus aũt ſpõdilibꝰ q uocat᷑ ſpõdileſ
ꝛenũ alligat᷑ ſtõachus uſqʒ ad poꝛta
naꝛiũ tũc ueꝛo alia paꝛs ĩferior a ſpõ
dilibus obliqᷓt uerſus ſiniſtrũ et iõ
ↄueniũt iſta duo orificia.¶ Biffe
rũt q;ꝛ ſuꝑius oꝛificiũ qð uocat os

ſtõachi ẽ magis latũ q́; ĩfer iꝰ porta

nariũ.et hꝰ fuit qꝛ ꝑ os ſtõi aliqndo
cibꝰ gꝛoſſe ſubſtatie ⁊ duꝛe dʒ deſcẽ
dere et ĩdigeſtꝰ⁊ iõ debuit eſſe latuʒ
ſʒ ꝑ orificiũ ĩferiꝰ tantũ res ſubtilia

ta ⁊ digeſta et liqda debet cgredi et

iõ nõ fuĩt ita latũ ⁊ hec ð ꝑttbꝰeius.
Ex gbus apparet ſextũ qð dʒ in
qri de ſtoacho ſcʒ q ſit ſbã eꝰ.qa aʒ
ꝙ cũ tuĩca neruoſa ſit maior ĩ eo qa
ſbẽ neruoſe ẽ a dnio. Et ex hꝰ aʒ
ꝙ cõplexio eiꝰ ſit frigida ⁊ ſicca ¶
Appaꝛet q̃ ſit oꝑxaꝰ łiuuamtũ.qa du
plex. unũ ad appetẽdũ cibũ ꝓ toto ꝑ
tũicã ĩtrinſecã neꝛuoſã alteꝝ ad pᷣpa
rãð cibũ ad nutrimtũ totiꝰ⁊ ꝑ tũicã
extrĩſecã carnoſã mbra coadiuuã
tia ¶ Ex his potes uider̃ ꝙ egritu
dies põt pati oĩuʒ geneꝝ ꝗbꝰpoſſũt
cũpati pᷣncipalr̃ oia mbra pncipalia
ut epar cor ⁊ cerebrũ ⁊ ex ↄſeqnti
totum corpus.curatõ tamen earuʒ
ex anothomia propria non plus de
pẽdet q; aliaꝝ.et hec de ſtomacho.

Be anothomta ſoleie

Plenis anothomiã ꝑfecte
uider̃ ñ poteſmiſi abſcidaſ
coſtas aliquas mẽdaſas ex
lateꝛe ſiniſtro quas nõ ꝑfecte eleues
ſʒ ut ſufficit oꝑi tuo ꝗbus abſciſſis
locus ſipeĩs tibi apʒ qꝛ parieti ſiniſ
tro ſtõi adheret q;tũ ad cõcauũ eiꝰ
qᷓʒtũ uõ ad cõuexuũ alligat᷑ doꝛſo ⁊ ſi
phach mediãtibꝰpaniculis ſubtiliſſi
mus or tis a ſiphach apꝑʒ ꝛ.ꝙ lo⸗
cus eiꝰ nõ eſt ita in alto ſicut locus
epatis.figura eiꝰ eſt quadꝛãgularis
qꝛ ĩ hoĩe ẽ q̃ſi ad moduũ qdrãgli ꝑp fi
gurã ſtõi cuiꝰ cõcauitatẽ circũſtatẽ
in parte ſiniſtra hʒ ſplen rpleꝛe Teꝛ
tio uide qᷓ;titatẽ eiꝰ qꝛ ĩ hoĩe pꝛopoꝛ
tionał ſatiſ eſt ĩ q;titatẽ reſpectu ali
oꝝ mẽbꝛox.coligãtia uõ eiꝰ ẽ qꝛ col
ligatiã hẽt ad cnꝛſepar meſẽ iu ʒir
bũ et ſtõm.colligantiã uõ hʒ ad oĩa

iſta mẽbꝰ pᷣter cor ꝑ nenã q uenit a

poꝛta epaſ ad ſplene.que colligãtia
apꝑʒ.nã ſi excarnãdo ꝓcedas.uide
bis ꝙ a uẽa cõcaua epaꝶ ꝑuenit nẽa
una mag ad ſplenẽ a qua deſcẽdit
unꝰ ramꝰ ĩ medio trãſitꝰ eiꝰ ĩfeꝛius
ad meſẽteriũ ad ipſũ nutꝛiẽdũ ⁊ poꝛ
tat ſãguinẽ aquoſiorẽ ⁊ humidiorẽ.

poſtea qñ iſta uena a pꝓpĩqbat ſplẽi

iteꝝ uenꝰ ramꝰ ramificat᷑ abea q ua
dit ad nutriẽð partẽ ĩferiorẽ ſiſtrã
ſtõi.pꝛet᷑ ea uõ ꝑuenit ad ſplenẽ ⁊
cauitatẽ eiꝰ ⁊ ĩ ei cõcauitate rami-
ficat᷑ ĩ duos.ſ.iferioꝛ ⁊ ſupeꝛioꝛẽ ĩfe
rioꝛ ðᷣſcẽdit ĩferiꝰ adnutriẽdũ tirbũ
qᷓntũ ad paꝛtẽ ſiniſtrã ſi ſuꝑioꝛ trãſi
ẽs cõcauitatẽ ſpleĩs rãificat᷑ ĩ duos
quoꝝ pᷣm pꝑuenit ad paꝛtẽ ſiniſtꝛã ſu
periorẽ ſtõi ad nutriẽdũ. Alteꝛ nõ ꝑ
nenit circa orificiũ ſtõachi ad poꝛtã
mliam q/ ꝓmł genꝰ ꝓfluit ad os ſtõi
ut ĩcitʒ adpetitũ.qdð uõ r̃mãet magiſ

ĩ ſplene ipſũ nutrit ⁊ ex hꝰ appʒ tibi
cũ ꝗbus mẽbris hẽat colligatia ſplẽ
mediãte uẽa.Colligãtia ãt hʒ cũ coꝛ
de ꝑ arterias q ad ipſũ ueniũt ab ar
teria adorti q in dorſo eſt ĩfra ca⸗
fragma a ꝗbus arterijs ſtõus mlłtuʒ
calefit ĩ latere ſiniſtro uel a ſplene
rõe iſtaꝝ alteriaꝝ et hec fuit una cã
qᷓr arterie młte et magne ueniũt ad
ſpenè ſicut alia cã ut calor̃ artariaꝝ
ſaguis graſſus ꝗ nutꝛituꝛus ẽ ſplenẽ
ſubtiliet᷑.et digerat᷑ qꝛ ſplẽ hẽt ſbaʒ
raram in qua humorẽ groſſũ ⁊ młtu
reciꝑe dʒ.Ex his appꝑet tibi qntum
qð debes nidere de ſplene.ſ.que ſit
ſbã eius q; ſbã eius ẽ rara et ſpõgio
ſa.ꝑꝑ qdð apʒ.ſextũ.ſ.cuius ↄplłonis
ſit qa in cõꝑatione ad cuti calide et
hũide ⁊ lʒ eſſẽtialiter ſit frigide 2 ſic
ce ꝑꝑ nutrimtũ ſiuuamtũ pʒ et ex hiſ
tibi apʒ ꝙ cũ recipiat hũorẽ 2 ↄtine
at groſſuũ ineptũ et euacuationẽ qdð
freqnt replet᷑ et oppillat᷑.et apoſte
mat᷑ et reſoluẽtia tũc foõtia multum
ſoluũt ſbam eius ſi fit fõtia ⁊ dato
qð rõe hũoꝝ ↄpetãt ⁊ hꝰ ð ſplene.

¶ Be anotbomia epatis.

Por manifeſte uides eſſe
locatũ ĩ dextro latere ãple
ctẽs ſtom ſuꝑius eleuatũ
nalde.Et nõ decipiat te ꝙ in ali mõ
tuo locat᷑ multũ ſub coſtis qꝛ nõ eſt
ſic cũ ſit ſub diafꝛagma ⁊ diafꝛagma
extremis caſtaꝝ ⁊iungit᷑. Sʒ hocꝰ
tingit qꝛ mẽbra ſpiritualia multum
euanuerũt et ideo uacuitatẽ eoꝝ re
plet epar ↄprimenꝰ diafragma ⁊ is
debes trahere iferius ⁊ aĩal ſiue cõ
pus e auereſet mirare ſo qᷓntitatem

er maximã ĩ hoĩe cũ ſit aĩal humidũ

et calidũ ʒꝰ reſpicias ꝑtes eiꝰ quaꝝ
qdam ſũt ĩtrinſece ĩtregales qdã ue

ro extrinſece magis. Intrinſece ite
grales ſũt qnqʒ penulle eiꝰ et licet ĩ
hoie nõ ſũt ſeparate ſemꝑt ad ĩuiceʒ
et qibet illaꝝ penullaꝝ eſt cõpoſita
ex uenis diuiſis et diuerſis uł diſꝑ
ſis ꝑ eas ad modũ retis cuiꝰ reſᷣ ua
cuitates rplete a carne q ẽ ꝓpa ſbã
epa q ẽ ſaguis coagulatꝰet ĩ his ue
nis ↄtinetur chillus.qui diuiſus ad
mĩma ᷣm mima alteraſj et ↄtãgitur
ab epate et iõ fit ut qᷓſi epar totũ cõ/
tangat chilũ ⁊ hec ordinauit.natuꝛa
ut melior et ꝑfectior fieret ↄuerſio
chilli in ſanguinẽ qꝛ alteratio q̃ fit
fm mima pfectiõ eſt. Sʒ tu dices q̃r
natura non ſic oꝛdinauit in ſtõ.ſed ĩ
ſtõ poſuit ↄcauitatẽ. Sico ꝙ hoc
fecit qꝛ in ſtõ ꝑfecta decoctio nõ dʒ
fieri ſicut in epate. Itẽ qꝛ in ſtõ aſ-
ſumũt᷑ cibaria gꝛoſſe ſbẽ que nõ poſ
ſũt ꝑ ſtrictiſſimas uias penetrar̃ ſed
ad epar ſbã liquida dicit᷑ ꝑuenire ⁊
iſta decoctio et ſi fiat in toto epate
maxie tñ fit in parte ſuꝑiori ? ꝑꝑea
pars illa ſolidior et magis ↄpacta ẽ
Partes eius extrinſece ſũt ꝑtes q
bus mediantibus hʒ eũ alijs colliga
tiam.nam cũ corde hʒ colligãtia ꝑ
uenã chillũ que oritur a giboſã ꝑte
epatis ⁊ arteꝛias.ut uidebis iv anoꝰ
cordis.⁊ uena chilis habet colligã
tiam ad diafragma.cui ſuſpenditur
et ad ſpondiles ſiue dorſũ cui alliga
tur ꝑ pãniculũ eius pãniculus eius
ãt eſt duplex ſcʒ cohoꝑiens ⁊ circũ
uoluẽs ⁊ ſuſpẽdens. Primꝰ eſt ſuã
ſbãm uelãs.Secũdus ẽ ſuſpẽdens
ipſũſuꝑius ad dyafꝛagma.Ex pꝰ pa
tit᷑ qñqʒ dolorẽ extẽſiuũ ꝑ fᷣm patit
doloꝛẽ aggꝛauatiuũ a ma. aggꝛauãte
qdã uõ ſut ꝑtes q ſũt oꝛte ab eo⁊ iſte
ſũt duplices.ſ.uene et canał chiſtis
fellis ðᷣ canali hꝰ poſtes uidebit᷑.ue
ne ãt ſũt duplices.ſ.chillis que orit

a giboſitate epatis ⁊ ↄcaua ſine por
ta que orit᷑ a cõcauitaſj epatis. de
ano chillis poſtea uidebit᷑. Porte
aũt ſũt quinq; rami intrantes epar
ſicut ſũt quinqʒ penulle epatis iam
dicte.egrediẽtes uero extraepar ſũt
octo due ꝑue in ꝗbus nõ labores ad

diſcernendũ qꝛ ſufficit tibi ſi ſequẽ

tes diſcernas.aliaꝝ aũt ſex pᷣma ua-
dit ad dextrũ ſtõi ad nutriendũ tun i
cam exteriorẽ ſtõi et ſpecialiter par
tem inferiorẽ.ꝛ nadit ad ſplenẽ.cu⸗

ius anoem uidiſti iam in ano ſple-

nis et iſta eſt ualde magna et diſcer
nibil.ʒ tendit ad latus ſiniſtꝛũ ? ua
dit ad inteſtinũ rectũ ad exuccandũ
a cibo humiditatẽ ſi qd remanſit iu-
uatiui. 4.pars uadit ad ſuperioreʒ
partẽ dextrã ſtõi ad nutriendũ ipſa
in oppoſito eius q̃ neniebat ad ſple
nem ad latꝰ ſiniſtrũ. quinta pars
diuiditur qꝛ una pars nadit ad dex
tram partem ʒiꝛbi ad nutriendũ ʒir
bum in oppoſito illius que neniebat
a ſplene ad nutrihendũ latus ſini-
ſtꝛũ ʒirbi. Alia pars uadit ad collò
ad ſugendũ qð eſt in ipſo et ad nutꝛi
enduʒ ipſum et ꝑpea in parte dextra
cũ colon marie cõtinuatur ʒirbus.
vij uero pars uadit ad ieiunum et
reliquũ eiꝰdiuiditur ꝑ inteſtina gra
cilia ſcilicet ileon uſq; ad cecum et ĩ
iſto ſunt plures uene meſeraice qᷓ;
in alio aliquo et ꝓpterea iſte ramus
tibi ualde erit manifeſtus et hoc de
ʒꝰ uidẽdo cuũca epaꝛ. Quartũ quod
debes uidere eſt forma uł figura eiꝰ
nam figuꝛe eſt lunaris quia concaui
tatem babet et giboſitatem ꝓpter
quod ſuum apoſtema factum in gi/
bo eius debet eſſe figure lunaris.

Auinto apparet tibi ſubã eius quia

a dñio in eo eſt caro propria.quia ẽ
ſicut ſanguis coagulatus et ideo eſt

——

—

=

t viijꝰ eꝰ calida ⁊ humida iuuamtũ

2 oꝑa eius pʒ qꝛ oꝑaꝰ. eius ẽ chillũ

ſanguificar̃ ⁊ qꝛ ydrops eſt ppᷣũ no
cumẽtũ ſãguificationis iõ dico q;
ydrops eſt ppꝛia paꝰ epaſʒ is
aũt aquoſitas uel uẽtoſitas hec ꝑ
ueniat ad totum iaʒ in ipoſarcha ſa
tis pʒ qꝛ ꝑ uenas qũo at ꝑuẽiat ad
cõcauitatẽ uẽtris ut ĩ aſclite ? tĩpani
te declaratũ ẽ ſupra ĩanothomia uẽ
tris ⁊ mirach.

¶BDey anothomia chiſtis fellis.
Hiſt is fellis locus ẽ ĩcõcauo
patiſ ĩ penulla ei media.Et
ca eiꝰ fuit qꝛ colaʒ quã cõtĩet dʒ trãſ
miter̃ ad iteſtina ꝑꝑ cauſã dictã ſuꝑ
pꝰ nũc aũt agiliuꝰcoleꝛã hãc trãſmit
tit ad ĩteſtina quã ſi ẽẽt locata ĩ gibo
epaꝶ: Itẽ tũc nõ cõtãger̃t ĩiteſtinum
collon ꝑꝑ iuuamẽtũ ſuꝑiꝰ dcũʒ. Sʒ
tu dices qũo gꝰ nerificat᷑ dictũ.GO.v
ð iuuamẽej mẽbꝛoꝝ caꝰ ʒꝰ.qð purga
tiuũ colore ẽ ĩ loco medio venaꝝ q̃
portãt ſãguinẽ ab epate ⁊ venaꝝ in
feriorũ que attraũt ⁊ adducũt chillũ
ad epar.dð qð illud dictũ vᷣitatẽ bʒ.
ð loco colli chiſtis qꝛ iniciũ colli ẽiĩ
medio epatis ut potes uidere ad ſẽ
ſuʒ et vbuit ibi eſſe initiũ ſui ortꝰ cũ
in medio epatis ↄpleatur digeſtio
hbumoꝝ g ibi debet ſãguis depura
ri a ſuꝑfuitatibus omnibus ⁊ ideo
chiſtis felliſ ibi debuit habere ortũ
licet buꝛſa ſiue ueſica chiſtis ſit loca
ta ut dictum eſt. Scom qð debes
nidere eſt colligatia eius colligãtia
aũt eius aparet ex partibus ſuis qᷓs
dicernes eleuãdo chiſtiʒ felis a par
te ĩferiori.⁊ tunc manifeſte uides ꝙ
habet duplicẽ partẽ ſilicet neſicam
ↄtinẽtẽ ⁊ collũ deferẽtẽ ⁊ reportãtẽ
2 illud colũ uſque ad diſtãtiã quãdã

eſt unum et poſtea bifurcatur et
unus ramus eius penetrat in epar
ad mediũ ſui uł melius orit᷑ a medio
loco epatis ad atrahendũ coleram
ab epate.¶ Alteꝛ magnꝰ ramus ua
dit ad inteſtinũ duodnũ ut uidiſti ⸗
iſte bifurcatuꝛ qꝛ ab ipſo.paruus ra
mus. ramificat᷑ qui uadit ad fundũ
ſtomachi ad cõfoꝛtandũ digeſtiuaʒ
er iſte fuit paruꝰ ut expulſiuaʒ ſuꝑ-
flue nõ ſtimularet et iſtud eſt uerũ
ut in pluribꝰ predictũ.¶ Aliquib⸗
ueꝛo iſte ramus ẽ maior eo ꝗ uadit
ad ĩ teſtinũ preditũ ⁊ e hiſ ad ſen
ſum poteſ uidere ſolutionẽ cuiuſdã
dub õniſque ↄſueuit fieri tercio de
uirtutibus naturalibus qꝛ ¶¶ B. di
cit ꝑ idẽ colluʒ chiſtis fellis attrhait
colerã ⁊ expelit quia uidetur ꝙ tunc
expellat ad mebrũ et locũ aquo atra
xit. qꝛ dicẽdũ ꝙ illud ẽ idẽ colũ uſq;
ad quadã diſtatiã. poſtea uero bifuꝛ
catur. Et ex hiſ apparet tibi que ſit
coligãtia chiſtis felis qꝛ coligatiaʒ

habet cum epate ĩteſtinis 2 ſtoma

cho. Itẽ habet coligãtiã ratione ue
narũ artariarũ ? neruorũ? alijs eo
ꝙ ad ipſũ preter dictũ canale ꝑueni
unt uene ? arterie quas potes uide
re ad ſẽſũ ad ipſũ nutriẽduʒ q; ex eo
nõ nutrit᷑ ꝙ ꝑuenit ad concauitatẽ
eius ſeↄdũ Gał.eodẽ tercio ſicut ad
ipſũ ꝑueniunt nerui ꝗbʒ mediatibʒ

babzʒ ſenſũ. Et ex hiſ apparet terci

um ſcʒ ꝗs numerus partiũ eius.Et

quartũ qſit q; titas eius. Quintũ qd

ſit figura eius q; figure oblonge cũ
rotunditate ſubſtantia eius panicu
laris Juuamẽtũ eiꝰpʒ ex dcĩs q; chi
ſtis fellis ẽ ad trahẽdũ colerã rubea
2 ſupfluã ab epate ⁊ ad expellẽdũ eã
ad iteſtia ut dictũ ẽ ⁊.ex hiſ poteſ ui
dere que ſũt ĩfirmitateſ qꝗ. ab ipa poſ
ſunt ↄtingere ⁊ ſunt ualde nocẽtes

qꝛ ſũt oppillationes. Iſta aũt oppil
latio poteſt ẽẽ duplex.qꝛ uel ẽ oppi
latio facta ĩ colo eius cõi uel ĩaliquꝰ
ramoꝝ eius ſi ſit opilatio ĩcolo eius
cõi turccũ colera nõ axpurget᷑ ab e
pate cũ ſaguine ꝑmiſet ꝑtotũ cõpus
⁊ ſi ipa ſit ſubtiliſ calida ⁊ corpꝰ ſit
aptũ ad febres ẽ cã febriũ putridaꝝ
colericaꝝ.ſi uero ẽt ſit groſſa cã erit
ycteꝛicie ⁊ tũc egeſtiões poteꝛũt eſſe
colorate ſʒ tũ magis ⁊ minus ſᷣm ꝙ

plus ubł minus de colera trãſit adite

ſtina. Anterdum tamẽ ẽ ꝙ opilatio
tantũ ẽ incanali ꝗ puenit ad ĩteſtina
qꝛ canalis clauxus ẽ ⁊ tunc putrefit
⁊ generabit febrẽ ᷣtianã uel ↄtinuã
⁊ egeſtiones nõ erũt tincte. ſed uri

na ſic.qñque ueꝛo erit oppilatio ĩ ca

nali ꝗ ꝑuenit adepar ⁊ tunc egeſtio
nũõ erit tinta neq ad chiſtim attraet᷑
colera ⁊ iõ ĩ eo nõ ↄtinebit᷑ ⁊ ꝑↄns
non pntrefiet i loco precipuo ⁊ io

colericã generat yctitiã uel febrẽ cõ
tinuã. Et nõ bene haſ opillatiões qa

multũ tibi ualent adcuꝛã ⁊ multotiẽs
cõtigũt.Et ex his abes anothomiã
ꝑfectã epatis. Et his expeditis po
tes eleuare ſplenẽ ⁊ abſindere epar.
ſed non ex toto ſʒ circha ʒirbũ eiuſ
ubi ẽ origo uene chilis dimitte qᷓʒdã
partẽ ut alia uideas qᷓ refuauimꝰ ad
poſter iora de epate ⁊ uena illa. ſto
machũ aũt dimittas. ſed eleua mẽſen
teriũ qꝛ ei anothomiã uidiſti ĩ anoꝰ
inteſtinoꝝ.

De anothomia duaꝝ emul

gentium renum.

Aibus omnibus eleuatis
tibi aparebit uena magna
q ẽ ramus chllis deſẽdẽs 2
agna q ẽ ramus adorti vᷣſẽ
dẽs ⁊ q;do iſta uea chillis ẽ ĩ directo

fnũ rãificãt᷑ ab e due uene q uocãt
emulgẽtes.quaꝝ una uadit ad renem
dextrũ ⁊ altera adſiniſtrũ orificia tñ
iſtarum non ſunt in directo.ſed unũ
eſt altius ⁊ ſuperius alteꝛo ⁊ hoc
ne unus reny inpediat alterum in at
trahendo. ſuperius autem ĩ pluribꝰ
eſt orificiũ uene que peruenit ad re
nem dextrum.inferius.uõ eius que
peruenit ad renem ſiniſtrũ.et licet
aliq; do ſit ecõtrario.Et cauſa illius
fuit quia ut ipluribus ren deſr᷑.debʒ
eſſe magis eleuatuſ ad ſuperiora ſi

niſtro. et hoc quia calidi eſt eleuar̃᷑.

ipᷣe aũt calidoꝛ ẽ ſiniſtro. Itẽ qa mo
noculum inteſtinum erat locatũ ĩ de
xtra ꝑte ſub rene. Itẽ epaꝛ erat ele

uatum ſuperius. ſplem uõ ilatr ſini

ſtro magis dependebat uel deſende
bat.ſed ſi alicui epar eſſʒ magnũ mo
noculũ eſſet paꝛuũ collõ uõ ipaꝛte ſi
niſt eſſʒ eleuatũ ⁊ parſ ſiue ren ſini
ſter eſſʒ calidior dextro eſſet ecõtra
hoc tamẽ raro eſt. Quelibet haꝛuʒ
emulgentiũ uadit ad ꝛenis ↄcauita
tem et iõ debes unã earũ excarnare
et melius eſt quod excarnes leuiter
illam que uenit ad renem dextrum
ꝑꝑ cãm q dicet᷑ ⁊ ĩea ponas tentã et
uidebis ꝙ ad cauernoſitates ⁊ ↄca
uitatẽ renis uenit.cuius renis iã ap
paret tibi locus qꝛ locus eius eſt qſi
iux epar.ſed tu dices quare non fuit
inferius iur ueſicã dico ꝙ cã huius
fuit ut bene attraheret aquoſitatem
ab epate q; do.n. mẽbrũ attrabens
eſt prope illud a quo debʒ attraher
attractio ẽ melior. Colligatia eiꝰ cũ
epate ẽt qꝛ magnã uenã recepit ab e
pate mediãte uena chilli ut ꝑ uenaʒ
illã aqſitatẽ. urinalẽ qᷓ ad modũ eſt
ſuperflua corpori poſt q; ſanguis
egreſſus eſt ab epate attꝛahat ⁊ ex
pellat ſed cũ hac aquoſitaſj attꝛahit᷑

2

ẽt ſãguis qꝛ ꝛ? Ga.de iunam̃tis mẽ
broꝝ caꝰ.ʒꝰ 2 ʒ de uertutibus na
turalibus ad mebra ad q ſuꝑfluitas
aliqua atrahitur ꝑ canalẽ latũ ſimul
ↄ ſuꝑfluitate iſta iuuamtũ.ſ.ſaguis

Attrabit᷑. et hec ẽ ca qr ad ſplenẽ 2 f
nẽ ſił cũ ſuꝑfluo ꝓpꝰunicuiqʒ attra

bit᷑ ſanguis.ſʒ ad utrãqʒ ueſicã fellł
ſ. et urine pura ſuperfluitas attra
bitur ſine ſaguine ⁊ ex hoc apʒ tibi
ꝓ ſi uꝛina ad renes ꝑuenit cũ ſagui
ne mixta ⁊ ad ueſica ᷣpuꝛata ⁊ ſeꝑa
ta a ſanguine oʒ ꝙ in renibus vᷣpu
retur ⁊ collet᷑. Collatur ãt qꝛ ad cõ
cauitatẽ puenit renũ quã nidere de
bes ſcindẽꝰ renẽ in ꝑte giboſa eiꝰ ñ
ↄcaua ⁊ ꝑ lõgũ ꝓtrahere uſq; ad ↄ
cauitatẽ uideas. tũc ſtatĩ apʒ tibi q
dã paniculus ſiue pãnus rarꝰ ⁊ iſte
uena emlgẽs rara facta ad moduʒ
collatorij ⁊ ꝑ porroſitates has põt
nꝛina tranſire ſanguis aũt non ⁊ iõ
collatur urina ⁊ diſtillat inferiꝰ ad
orificiũ cui cõtinuat᷑ porrus uriti
des qui deſcendit inferius uſʒ ad ui
ſicã ⁊ urina ꝑ ipſũ deſcendit ad ue
ſica ⁊ ex hꝰ apʒ tibi ꝙ bʒ colligãtiã
cũ ueſica ſicut bʒ colligatiaʒ per ar
terias ꝗ ad ipſũ ꝑueniũt cũ corde et
cũ cerebro rõe neruoꝝ qui perueni
unt a nucha ad texendũ pãniculũ eiꝰ
quo mediãte ſẽtit ſãguis remanet ĩ
rene ⁊ attra hittur ad ſbãm eiꝰ ⁊ nu
trit renẽ. Ex his apparet tertiũ.ſ.
ꝗs nũs qꝛ p numerus diſcretus eſt
ꝙ ſi duo vᷣxt᷑.ſ.et ſiniſter.Et cauſa
una fuit ut ſi nocumetũ accidit uni
oꝑaꝰ perficiat᷑ ꝑ alterũ.Cauſa ſecũ
da fuit ut totã ſuperfluitatẽ aquoſã
que multa ẽ plus qᷓ; aliqua alia ſecũ
da digeſtionis bene æ complete poſ
ſet attrahere et ex hꝰ apparet ꝙ ũ

fuit tantũ unus ſicut nnus ſplen et

nnus chiſtis fellis Sed tu dices qᷣ

re ñ fuit unus magnus potẽs attꝛa
here totã aquoſitatẽ.ad hꝰ dicit.
capꝰ preallegato ꝙ ſi eſſet tãtũ unꝰ
magnus tũc corpus erectũ nõ cẽẽt e
quum in lateribus ſed in equale ꝙ
uerẽdũ et enorme ẽ.numerus auteʒ
partiũ patet quia habet ſubſtãtiam
propriam concauitatẽ pãniculum
⁊ collatoꝛiũ.Quaꝛto notes quãtita
tem et figurã nã figure eſt ob lõge
ut in ipſo uel ab ipſo diſtincta forẽt
duo orificia pꝛedicta. Apparet et
quinto que ſit ſubſtãtia eius qꝛ car
noſa et ſolida multũ ut ab aquoſita

te mordicatiua non ledatur et ſolua

tur. Apparẽt etiã iunamẽta renum
ſiue renis. Et ex his notes qᷓ; in re
nibus ex quolibet genere egritudis
acidit difficilis egritudo primo ex
mõbo complexionali ut ex ſuperſlua
caliditate diabetes que ſm Gał.ſex
to de interioribus aſſimilatur lien
terie ſtomachi quia tota aquoſitas
ſubito attrahitur et expelitur ſine
digeſtione a renibꝰ. patitur etiã moꝛ
bum complexionalẽ ꝓprium. et ſpe
cialiter in numero ut arenas et lapi
dẽ et pilos lapides autẽ et arene et
pili generãtur ut plurimũ ex eamdẽ
materia et in eodem loco. nam ma
teria eorum omnium ſunt bumoꝛes
gꝛoſſi qui condenſãtur ⁊ in ſpiſſant
a caliditate renũ ⁊ ĩterdũ eſt ꝙ paꝝ
inſpiſſant᷑ ⁊ tunc fiũt pilli qui gene
rãt᷑ ſubtiles 2 longi qꝛ mã ila ppor
rum aliquẽ ſtritũ panlatim expelit᷑
continuata ſicut a porris cutis ex⸗
pellitur paulatim et continue mã pil
li et capilli et quando iſta mã plus
exiccatur generatur arena que ag⸗

gregata generat lapidem et hic la

pis eſt rubena quia ren eſt rubeus
et iſte lapis ſi ſit ita magnus quod
non pofſit egredi ꝑ porrũ uritidẽ

uel non frãgat᷑ dificilie? qt ipolis
cuꝛe:q;ꝛ non niſiꝑ inciſionem a q

penitus caueaſ ſi uõ ſit paruus nel

framgibilis difficulter curatur ⁊ ex
pellitur cũ fortiſſis doloribus cũ trã
ſeat mẽb ualde ſenſibilia et ingre
diatur ꝑ cauernoſitates ueſice que
ſunt ita ſtricte ſʒ fortitudine vᷣtutis
aperiuntur 2 dilatantur 7 non eſt
longinquum ꝙ alique findantur.pa
tiunt᷑ ẽt renes ſolutiõeʒ ↄtinuitatiſ
q;tum ad uenã eoꝝ ex ꝗᷓ accuꝛꝛit flu
xus ſanguinis cum urina. Et nota
bec ſoluꝰ hui uene qꝗẽ cauſa flu
xus ſanguĩs ꝓpie dʒ intelligi ꝙ ſit
facta ⁊ ꝙ fiat in parte in q uena illa
eſt ſubtilor et ra rior.et huiꝰ ꝑs ẽ ꝑs
pãniculi collatorij ut apꝑuit tibi ad
ſenſuʒ Et iõ q́;do illa ſolnitur cũ de
beret ſãguinẽ ꝓhibere deſcẽdere nõ
ꝓhibet io ſanguis egreditur cũ uri
na ⁊ fit mictus ſanguis uerum eſt ꝙ
dicũt alij ꝙ ilud eſt ex uena ſoluta
5 renes.et dicunt ꝙ cã eſt tunc qꝛ ue
na debilitatur in continenꝰ.ſʒ tene pᷣ
mum dictum qꝛ rõnabilius eſt et ſẽ
ſui magis cõcõdat. patitur ẽt 3⁰.
ſiue iiij. egritudiẽʒ ↄpoſitam ut
apoꝰ et tunc in eo eſt dolor infixus
ꝑꝑ ſbãʒ ſuam ſolidam aggrauatiuus
ac ſi lapiſ eſſet in loco fixuſ et ĩ do
lore h multum coiĩcat cum coli
ca ſed differentia diſtinctina dicta ẽ
3. bis cõpletis non eleues renes
ſʒ quando ueneris ad uaſa ſꝑmatica
ut uideas õtuʒ eoꝝ et iõ lʒ ueſica ſit
octauũ membrum continuatione ta
m premittas anothomiã uaſoꝝ ſy
maticorum ⁊ teſticulorum.

6 De anotomia uaſorum ſoma
ticoꝛum in muliere.

mulieribus conueniunt ĩ
aliqð et in aliq nonlimo in aliꝗbʒ
drnt. Conueniunt primo in uaſiſ
ſpermaticis quantum ad ortum eoꝝ
qꝛ fᷣm. Auicena 3⁰ can. fen. ro.? fen
2a anomatricis uaſa ſꝑmatica ĩ ui
ris et mulieribus oriuntur iuxta re

nes ita. ſ. ꝙ uaſa ꝗᷓ ſũt ĩ ꝑte ſiniſtra
ortũ habet a uena emulgęete. ſiniſtꝛza

et dextra ortũ habẽt ſupra renes
ſcilicet uene a uena chilli et artarie
ab artaria adorti.et qꝛ he uene ha⸗
bẽt oꝛtũ a corde et ab epate ut ifra

uigebis potes cognoſcere qũo uaſa

ſpermaticha ſũt deciſa a corð quia
nõ imediate.ſʒ mediate.et hꝰ ĩ uiꝛis
et mulieribꝰ potes uidere.łʒ aũt ↄue
niant ĩ loco origis ĩ locis aũt ad q̃

teꝛminãat᷑ in mulieribꝰet niris młtuʒ

drnt qꝛ ĩ mulieribꝰ terminãt᷑ ad ma
tricẽ in loco exteriori ubi ſũt teſticu
li imo proprie loquẽdo er̃ matriceʒ
reuoluuntur et cõtexuntur et cõca
uitates et texture carnibus minutis
glandoſis replentur et propterea
non ſunt uere teſticuli ſicut uiri.im

mo ſunt ſicut teſticuli leporis facti

propter predictam utilitatem et ut
generent quandãm humiditatem ſa
liualem que ſit cauſa delectationis
in mulieribus poſtea uaſa hec pene
trant ſubſtantiam matricis et ad cõ
cauitatem eorum cõtingunt et fiunt
ora ipſarum et uocantur cotilidões
q; eis mediantibus alligat᷑ fetus ma
triciper q fit fluxus mẽſtruoꝝ ⁊ qᷓ
dam perueniũt ad oſmricis neruo
ſum ad põtandũ humiditatẽ ſaliualẽ

iam dictam et ab his uenis ramificã

tur uel oriũtur uene due a quolibet

latere una que in mirach penetrat ⁊

aſcẽdit et quãto plus aſcendũt minꝰ

Ebes ergo ſcire ꝙͥ mẽbra
generationis in uiris et

4

occultãtur et ex iuxta cutim magis
approximant donec perueniunt ad
mamillas ⁊ iõ in mulieribus quãdo
facis anothomiã mirach has uenas
conſidera ⁊ conſerua uſ. qʒ ad bu
nc locum ⁊ hec in muliere. Quoniã
in porca uel alio animali babent ma
millas in mirach iſte uene oriuutur
a matꝛice et manifeſtatur in mirach
et preter hanc uenam ſiue haſ uenaſ
deſcendit a profundo pectoris iux
ſiue in directo pomi granati una ue
na iſta uenit ad mamillas ad portan
dum ſanguineʒ qui debʒ conuerti in
lac et non ur̃ niſi una ĩ porcis pᷣgnan
tibus ut apʒ et tunc apparebit tibi
colligãtia matꝛicis ⁊ mamillaꝝ ꝑ ue
nas illas qre appoſiꝰ uentoſe ad ma
millas reſtringit mẽſtruorum fluxũ.

Se anhotomia matricis

——.G/ Oß—

Dut continuetur hic fᷣmo
ſi facis anothomiam in mlłi
re debes poſt uaſa ſpma
tica uidere anoʒ mr̃icis eius ſcicut
in alijs mẽbꝛis uideaſ pꝰ locũ ⁊ colli

gãtiã 2 figurã.ʒ q́; titatẽ. iiij ſbã
gura30 q; 3

vꝰ. nũʒ ꝑtiũ eius vjꝰ iuuamenta et no
cumenta eius locum eius uidebis
qꝝ eſt ſituata in concauitate al kati ⁊
eſt cõcauitas circundata ſi pondilibʒ
halanis ⁊ caude ex parte poſt iõi et
a parte anteriori q̃ dr pecten ſiue fe
mur qꝛ ipᷣa immediate locata eſt ĩteꝛ
inteſtinũ rectum quod eſt ſicut cul
citra eius exparte poſteriori et ue

ſicam ex parte anteriori et ſpeciali
quantum ad collum eius quia eius

collo ſuperminet collum ueſice licet
concauitas eius altior ſit cõcauitate
ueſice. Inter dextrum aũt et ſiniſtꝝ

poſita eſt in medio directe. ſecundo

uideaſ colligantiã eius que maxima

eſt quia colligantiam habet quaſi cũ
omnibꝰ mẽebris ſuperioribꝰ qꝛ cum
cõde et epate mediatibus uenis ⁊ aꝛ
terijs. cũ cerebro ratione neruoruʒ
multoꝝ et ꝑ ↄns ratiõe utrorunqʒ.
cũ mẽbꝛis que ſũt ĩ medio ut ſtoꝰ dia
fragmate renibus et mirach qꝛ medi
antibꝰ his cũ pdictis colligat᷑ et ſpe
cialiter cũ mamillis ut dixi licet ẽt cũ
eis ſit colligãtia mediãtibus alijs ue
nis que oriunt᷑ a uena chilli aſcẽdẽ
te que'oriunt᷑ ſub furcula ut infra
dicetur. Colligata ẽt eſt cum mẽbꝛis
inferioribus uti ueſica ꝑ collum ei⸗
et inteſtino collon colligata eſt an-
chis et iuncturis ambabus ſcie que
ſunt ligamta groſſa et fortia alligan
tia matricem ad anchas que inxta
matricẽ ſũt groſſa et lata iuxta an⸗
chas ſubtilia ꝓcedentia ſicut cõnua
a capite animalis et iõ uocata ſunt
cornua matricis figura eius eſt qua
drangularis cum quadam rotundi
tate habẽs collum longum in parte
inferiori ¶ Et huius figure fuit exi
gentia loci et utilitaſ ſiue neceſſitas
ꝓpter quam fuit creata que poſtea
dicetur. quia per talem figuram ha
bet diſtinctionem ſeptem cellularuʒ
que dicentur. tertio uideas de quan
titate eius quantitas eius propria
mediocris eſt ſecundum quantitatẽ
ueſcice uariatur tamen ratione alio
rum quia maioratur uel minoratur
ratione impregnationis. quia muli
er que fecundauit maiorem matricẽ
habet q; ſteriliſ ratione coitus qꝛ
mulier utens coitu maĩoꝛẽ hʒ ma
tricem uirgine uel continentis ut
aceĩt uiris impudiciſ eo quod oꝑaꝰ
magnificat mẽbꝛum fᷣm. G.pi.ð in
terioribus ʒꝰ ratione etaᷣ qꝛ iuueniſ
maiorem hʒ puella et ſenili iiij rati

one cõplis ⁊ habitudis totius. Ita

oteſſ colliger f21² cad pꝛealk. ?2 ppy
p pꝛealk.2

iſtaſ. 4. mul: cãs q́; anothoĩʒaui ano
5p̃trito. ſ. izid. anno criſti ð mẽſe ianu

ari ĩ maiorẽ in duplo hẽbat matriceʒ
q́; ila quam anothoĩʒaui eoð ãno ð
menſe martii potuit eſſe qnta cã qua

ibi ponit. A. I.qꝛ p erat menſtruata

et in tpe menſtruatõis impinguat et
igeſſat matrix. diuerſiſicaf ẽt ma
trix. inqntitate rõe generis qim ma
trix płm generatiui aĩal maior eſt zʒ

matrix uniꝰgeneratiui et ꝑpea maioꝛ
cẽties erat matrix porce quẽ anotho

miʒ aui.iʒib. quã unq;uideri ĩ femina
hũana. potuit tũ alia eſſe cã qꝛ erat
pregnãs et in utᷣo hẽbat. iʒ porcel

los et in ea mõſtraui anꝰthomiaʒ fe
tus ſiue pregnanj quam tibi narabo

iiijꝰ uideas ſbãʒ eius qꝛ eſt neruoſa

et pelliculoſa ut poſſit dilatari ad fe
tũ continendã et iõ eſt fr̃ie et ſicce

cõplõis eſt ẽt ſbãeius ſpiſſa multum

Que ſubtiliat᷑ in dilatatione neceſſ

aria vo uidere obeſ numerum ptiũ
eius ipa.n. hʒ ptes exi iores et intri

ſecas.exteriores ſij latera eius qbus
ſi alligati teſticuli uaſa ſeiaria iã dic
ta ⁊? cõrnua eius et coluʒcuius exmi

taſẽ uulna.⁊ ciꝛca colũ nõ ꝙ ipſũ eft

longũ ĩ q;titate palmi ut ᷣga latum
et dilatabile et iõ pelliculoſum rugo
ſam rugas habẽs ad modum ſagui
ſugan ut ticillatio ei ex uirge ĩtroitu
contingat et in ermitate eius ꝑte ſuꝑ

iori uel auteriori ẽ foramẽ colli ueſi
ce intra uuluã per.ii.ulł.iii.digitos.?

in ermitate uuine ſy due pellicule ſe
leuãtes et declinãtes sᷓ orificium de
inde ut ꝓhibeant ingꝛeſſũ aeris ⁊ re
rum erneaꝝ in collum matricis uel
ueſice ſicut pellicula preputii tuet᷑
vretrũ et iõ uocat eaſ Auic.loco pꝛe

alł. pꝛepucia matꝛicis. ¶ Partes in

trinſecas uider̃ potes ſcidenꝰ eã peꝛ

medium et tunc uidebis os eius et

con cauitatem eius os eius eſt ner

uoſum multum factum ad modum

oris catuli nuper nati uel ut ꝓprius
loquar ad modum oris tinche antiq
et in ſuperficie eius in uirginibus eſt

nellatum uellamine ſubtili uenoſo et
inuiolãſ rumpitur et ideo ſanguina
tur Con cauitas uero eius habet

ſeptem cellulas tres in parte dextra
et tees in parte ſiniſtra et unã ĩ ſũmi

tate uel meio eius et iſte cellule non
ſunt niſi quedam concauitates in

matrice exiſtentes in quibus poteſt
ſperma coagulari cuʒ mẽſtruo et cõ
tineri et alligari orificis uenaꝝ. Ex
bis omnibus apparent iuuamenta
matricis q; pᷣncipaliter ẽ facta. ꝓpr
ↄceptionẽ et ꝑ coſequẽs ut totũ cor
pus ſupfluo ſãguine ĩdigeſt to purge
tur et hoc in hoĩe qa alia animalia
menſtruoꝝ fluxũ nõ patiũt᷑ q;ꝛ tales

ſupfluitates ↄſumunt᷑ in eis i pelleʒ
pillos ũgues roſtra pẽnas ? huius
modi homo aũt carui iſtis. Ex bꝰ

patet ꝙ multis paſſionibꝰẽ ſubmiſſa
et multa mẽb ꝑ cõpaſſionẽ eidẽ cõ
patiũt᷑ ꝗ ſint paſſioes ei ꝓprie acci⸗
dẽtia et cãe et cure longinquũ eſſet
narrare et extra propriam intentio

nem. ſed quare in locis appropria
tis ut in. . can. fen. uigeſi p' a Se
rapione. Raſi 2. Johanne noſtro

q eidẽ paſſiões cõpaſiões exiſtũt. ſũt
tot quot ſũt mẽb ꝗbꝰ ẽ colligata ſi
uc locali ẽ ligata. Que ſint deinde
eſt iam ? uidſti unum tamẽ ex ano
potes ppendeꝛe quod poit. G. vꝰ ð
interioribus.ſ.ꝙ ſuffocatio matri⸗
cis non fit qꝛ matrix corporaliteꝛ
moueat᷑ uſq; ad gulã ł pulmonẽ. qꝛ
ho eſt ipoſſibile. ſʒ hoc contigit ſiue
accidit quia ipᷣa non potẽs expeller
uapoꝛes peꝛ partes inferiores ꝓpł

aliquã canſã mouet᷑ et cõſtringit᷑ ĩ
parte ĩferiori ut expellat ad ſuꝑioꝛa

et ſi iſti uapores ꝑ colligantiã iam

dictã proueniãt ad ſtõachũ per cõ/
paſſiones ad arteriã adorti faciunt
ſingultũ et eꝛuctationẽ frequenter
et tũc mulieres dicũt ꝙ habẽt matꝛi
cem in ſtoꝰ. Si uero hi uapores ꝑ-
ueniãt ad pulmonẽ et impediãt oꝑa
tionẽ eius nel diafragmatis.ſ.anbe
litũ dicũt mulieres ꝙ habẽt matꝛicẽ
in gula qꝛ gula ſiue trachea arteria
eſt ordinata ad opationẽ anhelitus
iĩmediate.Si uero illi uapor̃s pue/
niãt ad cor qð raro ↄtingit ſuffoca
tionẽ cũ ſincopi patiuntur.et dicũt
tũc mulieres ꝙ matrix ad eaꝝ coꝛ ꝑ
uenit uerũ eſt ꝙ hec ſuffocatio fit
p cõpaſſionẽ ad diafragma ꝓpter
alligationẽ qnã habet matꝛix ad dia
fragma et lũbos.nõ enĩ puenit ad h̊
mbꝛa ſed uapor. Qũo aũt poſſit ⁊ ꝑ

quas uias puenire ad ipſa. potuiſti

uider̃ que ſit curatio et cũ ꝗbus que
ras ab auctoribus quia anothomia
i his pᷣncipaliter dat noticiã locoꝝ.

iam narꝛaui anoꝰʒ ma
tꝛicis uaſoꝝ ſpmaticoꝝ
mulieris et uiſa eſt ↄueniẽ
tia ipſorũ in uiris et mulieribus q̃ᷓn
tũ ad origin ẽ. Sed differẽtia eſt qꝛ
in uiꝛis cũ teſticuli ſſt extꝛa ſicut ſũt
ĩ quolibet ali quod debet eſſe moro
ſum in coitu ſicut ſunt omnia qua
drupeda preter ericium. uaſa bec
ſpermatica intra mirach nõ terminã
tur.ſʒ egxediũt᷑ mirach et teſticulis
copulant᷑ ut duobꝰ ſuſpẽſoriis ⁊ qa
mẽbꝛa nobilia ut ſit tnta ab occaſio
nibꝰ extrĩſecis debẽt eſſe uellata pã
niculiſ iſta uaſa ↄtẽta ĩ ſiphach ↄten

ta ſũt ⁊ uelata pãnicło oꝛto a ſiphac
qui nominat᷑ didimus cuius orifici
um eſt in fine illioꝝ clanſũ fin natii
rã exiſtens ĩ ꝓceſſu eꝰ ſeↄdũ quãti/
tatẽ uaſoꝝ dilatatũ exiſtit in fine eiꝰ
dilatat᷑ ad qᷓntitatẽ teſticuloꝝ ⁊ ĩ p
te illa nocat᷑ burſa teſtiiloꝝ ſine oſ
eum ⁊ ſic appʒ tibi figura iſtius di
dimi ⁊ qᷓntitas 2 numeruſ paꝛtiũ ei
et ſubſtãtia ⁊ poſitio ſiue colligãtia
Appaꝛet etiã inuamtũ eius qa factꝰ
ẽ ad cõtinendũ ⁊ cuſtodiẽdũ teſticu
los ⁊ naſa ſpermatica uenientia ad
eos ſegritudo eiꝰ ſpãł cuiꝰ cognitio
et cura declarat᷑ ex anoꝰ eſt dillata
tio orificij eiꝰpᷣter naturã q̃ cauſa ẽ
ut ülla q̃ intra ſiphach cõtinẽt᷑ deſcẽ
dat ĩ oſeũ et talis deſcẽſus dicit᷑ her
nia.et ꝗa id quod deſcender̃ poteſt
eſt uẽtoſitas uel aquoſitas nel ĩteſt

nũ bernia triplex eſt uẽtoſa aquoſa

et inteſtinalis.carnoſa uero nõ can
ſat᷑ ex deſcenſu alicuius. Curantur
aũt he paſſiones ꝑ cõſtꝛictiua empła
et ligationes ſecundum quod ponũt
auctores.ſed illa que eſt inteſtina⸗
lis ſpetialiter quando iam preceſſit
cirugia proprie curatur.et modum
nideas quia ſuppinatur homo et in
teſtina reintromittuntur. ſiue ad ꝓ
prium locum reducuntur.poſtea te
ſticulus ducit᷑ ſuperius donec ſit in
loco altiori inquo poſſit eſſe et illum
locum ſigna qa tunc eſt recte ſuper
oſſe femoris et ĩ loco illo debet fieri
ĩciſio uł pforatio nõ ſupra locũ aliũ
qa tũc pforaret᷑ mirach ⁊ aliqꝙ ĩteſti
norũ nõ debet ẽt fieri ifra locũ illum
qa remaneret poſt cõſolidationẽ illã
eminẽtia magna p᷑ naʒ ſignato loco
ðbet fieri pforatio et iſta fit ab aligꝗ
bus cun raſorio et citi expediunt et
nadũt circumcirca excarnãdo didi
mũ et teſticulum ab oſeo et poſtea

ligant in parte ſuperiori ⁊ abſcin
dũt didimum et uaſa ſpermatica cuʒ
teſticulo et ↄſolidant poſtea et iſta
cura cito fit.quidam ſunt qui ſolum
excarnant didimum et non teſticulũ
et ſunt et ligant in parte ſuꝑiori
et apponunt medicamina fortiter
conſtrictiua et ſic dimittunt. uel fit
iſta perforatio cum farmaco cauſti
co coꝛũpente et urente cutim in lo
co illo poſtea ponũt arſenicum ſub
limatum quod coꝛodit et cauſticat
et conſtringit adurendo et continue
parteſ didimi cõꝛuptaſ extrhaunt po
ſtea uero conſolidant

Be anothomia uaſorum nſberm
ticorum et teſticulorum

Rpedito didimo debes ui
dere quod ponũt auctores
ſ. quod naſa ſpmatica ſũt
duplicia.ſ.pꝑãtia ⁊ ðᷣfeꝛẽtia ꝑpaꝛãtia
ſũt q ðᷣſcẽdũt a lociſ pᷣdictiſ.ſ.ad teſti
culoſ ⁊ cuca ꝑtẽ ſupeꝛioꝛẽ teſticuloꝝ
inuoluũt᷑ et quaſi ſaccũ ibi faciũt.nõ

.n. ſubſtãtiã teſticulorum ingrediun

tur et iſta uaſa ſunt uenoſa.alia uero
ſũt que iſtis cotinuãtur neruoſa ma
gis et quanto plus aſcẽdunt ateſticu
lis magis ſunt neruoſa et aſcendunt
uſq; ad locum oſſis femoris ubi ĩcip
it didimus egredi et tunc profudãt᷑
in neruis iuxta loca ueſice uel colli
eius et tandem procedunt uſque ad
uirgã ⁊ ad meatum uirge proueniũt
ĩ loco ꝗ eſt inforamine oſſis femoriſ
⁊ tunc ꝑ meatus qui ſunt ibi duo ſic
ut uaſa ſpermatica ſunt duo emittũt
ſperma quod apportauerũt a teſticu
lis quod ab eis geneꝛatuʒ fuit in uaſ
is aliis et illud ſperma euomunt in
canale uirge. uirga uõ poſtea extra
mittit.uerum eſt quod illa foramina

non bene poteris uidere niſi quan

do anothomiʒas uirgã ⁊ ex his tibi

de uaſis ſpermaticis ⁊ teſticulis hoiĩ
nis figura apparet ⁊ ſubſtãtia qa teſ
ſticuli ſũt gladoſi apparet quatitas
numerꝰpoſitio ⁊ colligatia.apparet
ẽt iuuamẽtum eorũ.⁊ ex his apparet
egritudo qa qndo icidũt᷑ I apoſtemã
f Foppiillat᷑ uaſa ł alia ð cã. materia
ſꝑmaꝶ nõ pueĩt ꝙ ceſſat coitꝰ ſicut
ĩterdũ ꝑꝑ oppoſitas cãs fit emiſſio
ſyma iuolũtaria ? maxie ↄtĩgit ꝑꝑ
ſpaſmũ łmolificatiõẽ pᷣdictoꝝ uaſoꝝ

uade excarnãdo unũ porũ
ritideʒ nel ambos ⁊? uide
ꝙ kermĩat᷑ ad ueſicã iuxta mediũ
eiꝰ ⁊ nõ eſt ꝑforãs ueſicam directe
uno formaine magno. ſed formaĩni

bus paruis ⁊ obliquis a lateralibus

ꝓcedẽtibꝰ inter tuĩcã ⁊ tunicã nel in

tra tunicã ⁊ coopertoriũ ⁊ hoc fuit
factũ ut quãdo ipleret᷑ ueſica urina

urina nõ rediret ad renes ĩmo qᷓ;to
plus iplet᷑ magis foramina illa clau
dũt ꝗa paries uniꝰ tunice ad parietẽ
alteriꝰ ſiue cooꝑtorij applicat᷑.ſcið
ergo ueſicã ⁊ uidebis magnã eiꝰ cõ
cauitatem que neruoſa eſt uidebis ẽt
collum carnoſũ et muſculoſumut tẽ
poribus determinatis quãdo opʒ et
bò ulłt expellat urinã et quãdo eſt ne

ceſſariũ retineat ⁊ qa muſculoſũleſt

eiꝰ collũ ſi icidat᷑ ueſica ĩ coll o eius
põt cõſolidari.ſi ĩ füũdo nõ collũ aũt
ei foratũ eſt foramie paruo ꝑ ꝙ eĩt
tit urinã ad canalẽ ᷣge ⁊ ex egredit᷑
nã illud collũ ſtati continuatũ eſt cũ
principio vge ut potes uidere et ſic
ipſiꝰ veſice apparet qntitas locꝰ ſiue
colligãtia numer ſubſtãtia ⁊ iuuam
tũ.egritudies põt pati omniũ mõꝝ.
unaʒ tamen patit᷑ que dicit᷑ litᷣaſis
nã ĩ concauitaꝶ eius pot generarila

Is cõpletis elleua renes ⁊

—

—

pis ex humoribꝰ mucilaginoſis con

gꝛegap i ea ⁊ cõdẽſaꝶ calate ſupflua

⁊ hic lapis curat᷑ cũ diſſoluentibus
ipſũ ulł ꝑ ĩciſionẽ nã hic lapiſ bite
ſituato homie ne poſſit ſe mouere

ſededo ðᷣbet cuʒ digito poſito per

anũ ⁊ cũ manu alia poſita ſupꝛa fe-
mur cõduci ad locũ ueſice ⁊ cõdu⸗
ct ibi ꝛetineri ꝓpterea ðbeʒ fieri in
ciſio ĩ loco colli ⁊ cũ traiectoꝛio uio
ler᷑ ehi ⁊ hꝰ ſi lapiſ ẽ magnꝰ. Si ᷣo
ẽ paruꝰ ꝙ poſſit ꝑ canalẽ uirge ex̃hi
bʒ ꝑ cõpꝛeſſionẽ factã cũ digitis ex
collo ueſice cõduciuſq; ad pᷣgã ⁊ ſi
nõ egrdit᷑ cũ tꝛaiectõio paruo vbʒ
exhi.
De anothomia uirge

Ltimo nero ẽ ᷣga cõtinua
ta mnlij ligamẽtis ⁊ cõdis
q̃ oriũt᷑ ab oſſe fermõis cũ
młtis neduis ortiſa nucha ⁊ iõ uals
ſenſibił ẽ ⁊ extẽſibilis. Cõtinuata ẽ
ẽt cũ maxis uẽis ⁊ art᷑ ijs orſj a uẽa
decẽdẽtes ⁊ arteria ĩ loco ubi bifur
cat᷑ ad duas ãchas qa ad uigã ⁊ li
guaʒ ueniũt maiores uene ⁊ aꝛterie
q; ad aliqdð aliud mẽbꝛũ eiuſdẽ qᷓ;tita
tis ⁊ ꝓpteꝛ hoc he uene ſunt ſicut ꝛa
dices uirge ⁊ ꝓpteꝛ iſtas uirga eſt
tota cauernoſa ⁊ ſue cauernoſita
tes replet᷑ nẽtoſitate generata ĩ pre
dictis aꝛterijs ⁊ qʒdo uẽtoſitate re
pletuꝛ erigituꝛ uirga ⁊ ut meliꝰ ano
thomiaʒ eiꝰ uideas ðbes ſeparar̃ oſ
ſa femoris ⁊ eleuare uirgã cũ ueſica
⁊ ĩteſtino recto ł ſine illis ⁊ diuider
uirga ĩ lõgitudineʒ uſqʒ ad canaleʒ
eiꝰ ⁊ tũc ĩ pricipio eiꝰ appar̃bũt tibi
duo foꝛamina ſupꝰdicta apparebũt
ej cauernoſitates eiꝰ ⁊ ex his uides
Intitatẽ eiꝰqa qᷓ;titas ſiue lõgitudo
unius palmi ſiẽ lõgitudo colli ma
tricis. aparʒ ſba eiꝰ ꝗa neruoſa pᷣᷣ

eymitatẽ eiꝰq uocat᷑ pputiũ.appʒ eh
numerꝰpꝑtiũ eiꝰ.appʒ poſitio ⁊ colli

gãtia. figura uero ẽ oblõga qꝛ pᷣga

ĩhoĩe ẽ abſoluta nõ applicata uẽtꝛi
ſicut ĩ quadrupedibꝰ.⁊ cauſa huius
fuit qa homiĩeſ i coeũdo ñ ↄiungũt
fʒ dorſalia ſʒ ãplexãdo.et ſi cũ uir⸗
ga eleuaſti ĩteſtinũ ſiue extremitatẽ
iĩteſtini recti cuiꝰ ano m dimiſimꝰſu
pra.tũc cognoſce ĩ illo iteſtino ſiue
extremitate eiꝰqᷓ dr̃ anus muſculos
mouẽtes ſiue aꝑiẽtes et ↄſtringẽtes.
Cõſira eſj ꝗqnqʒ; uenas emoꝛoidaleſ
qi emitate eiꝰ ſũt ⁊ ĩ qbuſdã ſũt ma
gis ꝓfũde ſic ĩ ꝗbuſda piodis vᷣt mi

nap apiũt᷑ ⁊ fit fluxꝰ emoꝛoidaꝝ.Et

ĩ his cõpleta ẽ anothomia mẽbroꝛũ
naturaliũ qᷓ cõtinent᷑ in pꝰ uentre.

¶ Be anothomia nẽtris medij.

Is expediſj icipie excorti
car̃ uentrẽ mediũ uſqʒ ad
Pncipiũ colli qa uſqʒ ad pn
cipiũ capiſj ſ mbꝰ ſpualia.Et nõ ꝙ;
ſic pᷣmꝰ ita iſte hẽt duplices pꝑtes.ſ.
pteſ ↄtinẽteſ ⁊ mb ↄtẽta mbꝰ ↄtinẽ
tia ſ mbꝰ pectoriſ ⁊ pectoꝛiſ ſũt dn
plices ꝑtes.ſ.exteriores ⁊ itriſece.
exterioꝛes qᷓdam ſunt. directe qdam
laterales.directe ſũt ſiue uocãt᷑ ꝑteſ
furcule ⁊ iſte ſũt due.ſ.furcła ſuꝑiõ
⁊ furcła ĩferior.ſiue ꝑs furcłe.lata⸗
les ꝑtes uocãt᷑ latera pectoris dex
trũ ⁊ ſiniſtrũ itriſece aũt ꝑtes ſunt.
¶¶.ſ. cutis pinguedo que note ſũt ma
mille muſculi oſſa ⁊ cartilagines.

Be anothomia mamillaru.

— =́= —

Amillaꝝ pꝛimo nidas figu
rã qꝗa figura hẽnt cucurbi
e ⁊ rotõdã quia debẽt ẽẽ
nguinis ꝗ dʒ cõuerti ĩ lac

capaces

Item qꝛ ut tibt põit.O.ſunt ſcutum
cordis iõ debẽt bẽre figurã tutã a
nocumtis.tał ãt ẽ rotũda habuerũt
ãt papillas nt feſ nuper natus poſſʒ
ſuggere lac ex eis.:ꝰ uidᷣas ſbãm qꝛ
ipſe habẽt carnẽ glandoſã quia ſan
guis ſnꝑfluns bene decoctus in eis
dʒ cõuerti in lac et iſta cõuerſio ẽ ꝑ
ifrigidatiõeʒ eius et iõ carnẽ habue
rũt glãdoſã ʒꝰ nideas qᷓntitatẽ.tamẽ
primo ſcias ꝙ ĩ muliere maiores ſũt
q; in uiris qꝛ in muliere ſũt facte ꝓp
ter duo.nnũ eſt ut lac generẽtĩ niro
uõ nõ et iõ in muliere debẽt ẽẽ ma⸗
gne. Itẽ ĩ mulier̃ facte ſũt magne ut
całitatẽ quã recipiũt a corde ad cor
reducãt reuerberãdo et hoc eſt ma
gis neceſſariũ in mulieribus cũ mi
nus habeãt de calore circa cor quã
niri. 4 nõ numeꝝ qꝛ due ſũt in homi
ne ſicut in oĩ ali qð generat nnũ aut
duo.i animalibꝰ at poligẽis ſine ge
nerantibulſ multa plures ſũt mamille
ꝗq. nide locũ et colligantiã et pmo
locũ nã in hoĩe mamille ſũt primo ſi
tnate in pectore in alijs alibus non
Et cã quare in alijs alibus nõ ſũt ſi
tuate in pectore ẽ una quã dat. O.
caꝰ prealł.qꝛ mamille ſũt facte prop
ter generationẽ lactiſ. lac aũt geneꝛa
tur ex ſupfluitate ſanguĩs bene dige
ſti.młta aũt qᷓntitas talis ſuꝑflui ĩ ali
is alibus trãſit in generationẽ cor/
nuũ criniũ dentiũ et huĩoĩ.Aliã cãʒ
dat Aꝝ. in li de partibus quia alia
alia habẽt ſcellas.i.tibias anterior̃s
ad inuicẽ cõplicatas et iõ pectus ha
bẽt ſtrictũ ꝓpter qð mamille in eoꝝ
pectõibus nõ potuef̃t collocari ⁊ iõ
habuerũt iuxẽ achas poſteriores ſi
ſit alia generãtia unũ tãtũ uel diſꝑ-
ſas ꝑ uentrẽ ſi plura generẽt ut poꝛ
ca et cãis.hõ ãt cũ hẽat pectus latũ
hũit mamillaa locataſ in pector̃ qꝛ cũ

hoc hẽnt iuuamta nã lac dʒ in eis ge
nerari ex ſãguine ſuptiliato et bene
digeſto. Melior aũt digeſtio fit in
mamillis circa pectus ꝓpter calorẽ
ẽẽ in eis fortiorẽ qᷓ; in ꝑtibus alijs
et propter eandẽ cãʒ nã ordinauit
uenas q̃ ueniũt ad matricẽ ut ibi di
cit.GO. ꝓcedere tortuoſe ad hoc ut
ſãguis ↄtinue ſubtiliet᷑ et bene dige
ratur. ᷣm iuuamtũ fuit qꝛ ſũt ſicut
ſcutũ cordis et ĩ hoĩe cor bene dʒ tu
eri qꝛ ẽ ſine pelle.Certiũ iuuamtum
eſt qꝛ caliditatẽ ſiue calorẽ recipiũt
a mebris ſpiritualibꝰ et receptũ res
berãt ad ipſũ ſicut ueſtimtũ ut ibi ẽt
ponit. O.et ex bis appʒ colligãtia e
aꝝ qꝛ ipᷣe colligate ſũt cũ cõde et epa
te ꝑ uenã aſcendentẽ a qua iux fur/
culã ramificãt᷑ rami qui deſcendũt
ſupra dorſũ et intra coſtas tendunt
ad mamillas.colligãt᷑ etiã cum ma⸗
trice mediãtibus uenis q̃ aſcendũt a
matrice ad mamillas ðᷣ ꝗbꝰ dictũ ẽ s
ex iuuamtis potes uider̃᷑ nocumta.

¶ De anothomia muſculoꝝ pectoꝛio.

——..pnp — ßi—

Oſt mamillas ſũt muſculi.
Muſculos aũt oẽs pecto
ris anoꝰ iſta diſcerner̃ nõ
potes licet tamẽ omnes nõ diſcernã
tur qꝛ ſũt. ẽð.attñ debes ſcire ꝙ iſto
rum muſcnloꝝ quidã ſũt tãtũ dilla-
tãtes ⁊ quidã dillatãtes ⁊ ↄſtringẽ
tes.dillatãtes tãtũ ſũt duo muſculi
diafragmatis ꝗ ſũt in inferioribꝰ pe
ctoris ſũt ẽt duo muſculi ꝗ ſũt ĩ eol
lo ſʒ diafrãgma dilatat᷑ ĩ ꝑte iferioꝛi
ubi ẽ ſpacioſitas magna.ſʒ illi ꝗ ſũt
ĩ collo dilatãt ↄcauitatẽ ſupiorẽ q̃ ẽ
ꝑua.ſũt muſculi ꝗ ſũt ĩ dorſo ubi eſt
origo coſtaꝝ ⁊ ĩcipiũt iur̃ oꝛigineʒ
bme coſte. ſũt etiã alij muſcnli multi
parui. Muſculi nõ qui ſunt dilla

tantes et ↄſtringentes ſũt muſculi
inter coſtas ſũt locati q; inter qſ⸗
libet duas coſtas ſũt duo muſculi q
rũ unus habʒ uilloſ latitudinales ali
us trãſoſales.poſt muſculos ſũt oſſa

Bey anothomia oſſiũ pectoris. .—

Sſa aũt pectoris fuerunt
plura et nõ unũ ↄtinuũ ut

poſſz dilatari et ↄſtringi.

nã dʒ eſſe in ↄtinuo motu.ad motũ
localẽ uolũtaꝛiũ reqꝛunt᷑ muſculi mo
uẽtes et reqrunt᷑ oſſa que ſũt ſubſtẽ
taculũ motionũ.et hec eſt cauſa una
qr iſte uẽter non fuit tantũ muſculo

ſus ut primus nʒ tantũ oſſuoſus ut
ultimus. Iſta go oſſa fueꝛũt duplicia

ſ. coſte et oſſa toracis.coſte ſũt.iꝛ.ſ.

vij. uere et.v.mẽdoſe.uere ſũt qᷓ cum

oſſibꝰtoracis ſũt ↄtinuate ad coopꝑi
endũ et cõplẽdũ pectus.et cã qr̃ una
coſta nõ attingat aliam in extremita
tibꝰ eſt illa qᷓ dicta ẽ ut pectus poſſet
melius dilatari et ↄſtringi.Oſſa aũt
toracis ſũt ſeptẽ ↄtinuata cũ vij.co
ſtis ueris. Inter tamẽ iſta oſſa et co
ſtas ſũt cartillagines ↄtinuates unũ

cñ alio.ex his aũt oĩbuſ cũ caꝛtillagi
nibus ſuis cõponit᷑ unũ mẽbrũ qq
uocat᷑ furcula pectõis qꝛ ad modu,z

furce ẽ bifurcata et figurata et ĩ ex⸗

mitate eius directe ẽ qdã ſub cute a
lia cartilago uocata pomũ gꝛanatũ
facta as cuſtodiẽdũ os ſtõi. A late
ribꝰ aũt in coſtis mẽdoſis ſũt cartila

gĩes ut mollis cũ duro melior fiat

iũctio.pᷣm ẽ ꝙ oĩa iſta melius appe
bũt ſi ĩcidas pectꝰubi ſũt teneritates
coſtaꝝ et a latere dextro et ſiniſtꝰ et
tũc apparebũt tibi oĩa q ſũt ĩterius.

eanothomia pãniculoꝝ pectoria
T.mediaſtini pleure 2 dyafragmaſſ.

Emb“ ãat ↄtenta ĩ pector̃
ſut pãnicłi cor et pulmo 2
orta ab his.pãnicłi ſ tres
ſ. mediaſtinꝰ ꝗq diuidit ↄcauitatẽ pe
ctoris ꝑ mediu ab ateꝛiõi ad poſtius
et ꝑpꝑea didit pulmonẽ ꝑ mediñ ⁊ iſte
panickłs nõ ẽ neruoſus nec ↄtinuꝰ et
ueꝛe un ut alij iſte ẽ fcũs ꝑꝑ iuuam
tũ cõe.ſ ut ſi nocita fuerit ꝑs dxtᷣk
ſiniſt pulmõis nõ cõicet nocumtuʒ
alyi ꝑti. gactꝰeſj ut ſuſpẽdat pulmo

na ad pectꝰ. Itẽ ẽ factꝰ ut ſi ꝑꝑ cãʒ a

liquã fiat ẽꝑima hꝰ ẽ ꝙ agreget᷑ ſãi

es ĩ pector illa ſaies nõ rguꝛgitet ad

aliã pijlpoſtea ẽ pleuꝛa pleuꝛa ẽ pãni

ckus ſba durꝰ et neruoſns ĩ qᷓntitate

magnꝰ coopiens oẽs coſtas iterius

et iõ colligãtiã hẽt cũ oĩbus mẽbris
ↄtẽtis ĩ ↄ cauitatc pectoris. JIuuam

ta ſũt coopꝑire mẽbra pᷣdicta et ut ab
ipſo pãniculi predictoꝝ membrorũ
ortum habent ut ponit. Auicẽ.fen:
pꝛima pꝛimi canon. capꝰ de mẽbris
paſſiones omnium modorum ⁊ ge⸗
nerum poteſt pati maxime tamen pa
titur paſſionem apoſtemoſaʒ que no

catur pleureſis. uerũ eſt quod pleur·

duplex eſt.ſ.uera et nõ uera. Nõ ue
ra ẽ illa q fit ĩ muſculis ꝗ ſũt ĩter o
ſtas cuiꝰ acumẽ ẽ uerſus cutĩ extrin
ſecã- uera uõ fit in hꝰ panicło ex ſbã

eius potes uider̃ ꝙ illud apã ut pim
ẽ cołicũ propter qð ipſũ cõſeqtur fe
bris acuta febris cõſeqt᷑ rõe loci qa

ꝓpinquius et nicinus cõdi fit febꝛis
iſta acuta rõe hũoꝛis cali.uide ẽt ꝙ

daa tale apa ꝑp ſẽſibilitatẽ panicłki ꝰ
ſequitur dolor pungitius et lateris

quia huic pãniculo magis attribuñn
tuꝛ latera q; pars anteriõ ſʒ pars an
terior magis a pꝛopꝛiat᷑ pãnicło me
diaſtio et ꝓpterea dolor ↄſequens
peripłiam eſt ãterior iſte ẽ laterak
fit eſ qa cõpꝛimit pnlmonẽ ⁊ ĩpedit

diilatationẽ eius malitia anhelitus
f ſeꝗt᷑ tũc qa eminẽtia apoſtema ſti
m lat ⁊ aliq uirulẽtia ⁊ erugo qᷓ ema
nat ab hoc apoſtẽate ꝑ poꝛoſitates
panickl.⁊ h ẽ cã qr̃ ĩ pleureſi fit ſcꝛea
tus ĩ pꝛĩcipio rubeꝰ.poſtea albꝰ⁊ ſa
nioſus fm ꝙ mã maturat ⁊ iõ apꝑ
ẽs ĩ pꝛicipio ſubrubeꝰ ĩ cohantẽ abr
uiat ut põit Hy. illo affoꝛꝰ paxos

ↄſiſtẽtias.⁊ cã eſt qa tũc ſignificat

ꝙ materia ẽ ſubtilis pãniclus ẽ rarꝰ
2 vᷣtus ẽ forj.Qũo aũt iſta materia
uirulẽta ⁊ ſanioſa ꝑ pulmonẽ expel
lat᷑ ⁊ ſcreat᷑ dᷣclarabit᷑ ĩ anoꝰ płmo
nis. Certiꝰ pãniclus eſt diafragma
q pot etiã dici muſcłus cuiꝰ ſitus ẽ ĩ
pector ẽ ĩ fie pectoꝛis ⁊ coſtaꝝ alti
exiſtẽs ĩ parte ãterioꝛi q; poſterioꝛi
nã qᷓ;tũ ad eiꝰꝑtẽ caꝛnoſa ẽ ↄtinuatũ
cũ cartilaginibꝰ coſtaꝝ mẽdoſaꝝ ⁊ ĩ
ꝑte poſterioꝛi cũ ſpondilli duodeciĩa
ex ſpondilibꝰ renũ. ⁊ utilitas eiꝰfuit
ex ſitu eius prima ut diderʒ ſpũalia
a nalibus ne a cibo hoꝛa digeſtionis
a fece uapores elleuati ꝑuenirent
ad mẽbꝰ ſpũalia quia ĩpedirẽt mẽteʒ
2 rõeʒ.⁊ hoc ſap̃ appʒ qa q;do egri
tudinẽ patit᷑ ãt apoſtẽa ledit᷑ tunc
mẽs ⁊ iõ alio noĩe uocatũ ẽ meta fre
nũ qꝛ frenũ ẽ mẽſj ſicut uocatũ ẽ dia
ʒona ab aꝝ qꝛ zona cigẽs per mediũ
nõ ꝙ directe latitudinaliteꝛ cigat ſʒ
obliq; ut ditʒ ẽ.et cã ſiue utilitas hu
iꝰobliqtaj fuit illõ qð dictũ ẽ ĩ caꝰ
ðᷣ anꝰ mirach. qa ex hꝰ ↄ mirach cõ
bᷣmüt hoꝛa expulſõis ſuꝑfluitates ĩ
iteſtis ac ſi eẽnt ĩt᷑ aſſides tõculariſ
cuiuſdã. Quãtũ uõ ad ꝑtẽ mediã ei
qẽ neruoſa ⁊ pãnicłoſa colligatum
ↄ pulmòe ut ipſũ moueat motu an
helitꝰ mediãtibꝰ neruis q ad ipſũ ne
niũt a cerebꝛo ⁊ nucha ⁊ ex hᷣ appʒ
qr diuerſificatũ ẽ diafragma ab alijs
muſculis qꝛ alij muſculi in loco ubi

oſſibꝰ applicãt᷑ ſũt cordoſi in alijs
carnoſi. diafragma ueꝛo ẽ eõrio.cã
eſt qa diafragma principalit᷑ habet
mouere pł'monẽ ⁊ nõ coſtas.nũc ãt
oĩs muſculꝰ qntũ ad cordaʒ eiꝰ ðᷣbʒ
eſſe cõtinuatꝰ cũ mẽbro quod debet
mouer ⁊ cũ alio quantũ ad partẽ ei
caꝛnoſã.⁊ ex his apparet q ſit figu-

rag eiꝰ quia eſt rotunda oblonga. ap
paret etiã que ſit ſba eius qa muſ⸗
culoſa ⁊ cõdoſa.Apparet ẽt q;titas

eiꝰ. Iuuamẽta ſũt tria que dᷣclarata

pattt ex dictis.pᷣmum eſt ut ſit pᷣnci

plũ motꝰ anhelitꝰ.Sm ẽ ut diuidat

inteꝛ mẽbra ſpirtualia et naturalia.

Certiũ eſt ut iuuet ĩteſtia ⁊ miꝛach

ad expellẽdũ que ĩteſtinis ſũt cõtẽta

et ex fo iuuamẽto appʒ q;ꝛ ad apoſ
tema eius ſeqt᷑ alienatio mẽtis ſicut
ad freneſiʒ.ſigꝰ diſtinctiua ꝑquire a
O.yꝰ ð ĩ teriõibꝰ caꝰ ð paſſionibus
diafꝛagmatis.

64 Be anoꝰ coꝛdis.

Lleuatis pãnicłis tibi ap
par̃bit pulmo ĩ medio cui
exiſtit cõ uellatum pẽnulis
ab ipſo aer̃᷑ attracto rfꝛi
geret᷑ ⁊ caloꝛ ⁊ ſpũs ꝗ ĩ eo generat᷑
cõtẽperet᷑.cuiꝰ cõdis pᷣmo appʒ ſi
tus ⁊ locus qa ẽ ĩ medio ãteꝛioꝛis ⁊

poſteriõis ðᷣxtri ⁊ ſiſtri q;tũ ad cuſ

pidẽ eiu dclinãs pᷣſus ſiniſtꝝ.qtũ
ad radicẽ uõ eiꝰ vᷣſꝰ vxtꝝ ut poſſit
bñ ĩſufflar̃ calorẽ ⁊ ſpũʒ ᷣſus dxtr ã
ptẽ q dʒ eẽ calidiõ ſiniſt ⁊ ẽ ĩ meꝰ ſu
perioris et inferioris ad motis ex-

tris et ſic fuit locatuʒ quia ſicut pn

ceps et prima radir omnium mem
brorum. que ſit colligantia eius ap-
paꝛebit ↄnr̃ ſicut apparebit quanti
tas eius quia non nimis magnum
nʒ paruum. maius tamẽ ẽ ĩ hoĩe q;

4
—

õ

alio aliquo ali eiuſdem quantitatis
qa plus hẽt ð calor ĩ q; to ſicut figu
ra tibi aꝑpebit qꝛ eſt figur̃ pineał I

pir amidal qꝛ huius figur̃ dʒ eẽ oẽ ꝙ

exce dẽtis caltaj qꝛ ꝓpria figura
primi całi ẽ figura piramidał. ẽ 2
alia ro diſtictia uẽtricłoꝝ eiꝰ ⁊ orto
2 ab ipſo 4 debes uider̃ numeꝝ ꝑti
uʒ eius ⁊ ex hoc tibi aꝑꝑebit que ſit
ſba eiꝰ ⁊ ↄplexio ⁊ iuuamẽtũ nume

rus at pꝑtiũ eius ẽ qa ꝑtiũ eius qᷣdã ſi

ex ſbaʒ eiꝰ.qdã uõ ſij ð ſba eiꝰex ſbã
eiꝰ ſũt capſula coꝛdis ⁊ oꝛta ab eo q
poſtea appebũt.capſula eiꝰ neruea
ſiue pellicularis ẽ dilatata młtũ fac
ta ad tuẽdũ coꝛ a nociuiſ ⁊ ne ↄiũga
t ab alijs mebris ĩ hõa ſue expaſioiſ
⁊ cã qr nõ fuit ↄtinua cũ coꝛð ne coꝛ
ĩ ſui motu ĩpediret᷑ pꝛo agrauatio
nẽ fuit ẽt alia cã ut cũtineret q; dã a
quoſiatẽ qᷓ humectaret᷑ coꝛ ⁊ rorare
t ne ꝓpt ſuꝑfiuũ ⁊ ↄtinuũ eius mo
tũ exicaret᷑ ⁊ iõ ſẽꝑ ĩ hac capſula
reperit᷑ aquoſitas et ido ſi exicatur
hec capſula uel priuatur tali aquo

ſitate ad maraſmũ duenit al.ſicut ſi

ſit ſuꝑflua i iectigationem et tremo

rem et cardiaca paſſioneẽ cadit cor

ut ponit. O. viꝰ ð interioꝛibꝰcaꝰ2.
partes aũt eſſẽtial es coꝛdis q̃dã ſũt

extriſece et qda ĩtriſece extrinſece ſij

pĩguedo additamta cordis ſiue au

ricke cordis et orta ab eo pinguedo

ſatis apʒ in ſuꝑficie exteriori cordiſ

Ppter finẽ potiꝰ qᷓ́; exiſtat ex ꝑte a
getis ꝗa piguedo generatur a fri
do cor aũt calidiſſimũ.ſʒy genita eſt

pꝓpter finẽ ut cor ꝑꝑ uehemẽtẽ etꝰ
tinuũ motũ nõ exiccet᷑.additamenta
cõdis ſũt qda ꝑtes pelliculares apte
ad dilatandũ et ↄſtrin gẽdũ gẽite ad
hoc ut qñ ĩ coꝛpor̃ nr̃o generat᷑ mul

tiũ de ſanguie uel ſpiritu in nentricu
lo ſiniſtro dillatentur et contineat

aunguinem multum uel ſpuꝛitum mul
um qui interdum geneꝛatur. Sed
tu obicies ſicut obicit.G.loco pre
allegato. q; natura n fecit cor ita
inagnũ ꝓylpoſſet ↄtinere oẽm multi
titudinè ſaguis et ſpiritꝰ ſʒ fecit illa
aditamta.dico ꝙ cauſa fuit qꝛ ſi cõ
fuiſſet ualð magnũ eet cauſa ðbilita
tis uirtutũ ꝑꝑ diſꝑſionẽ ſpiritꝰ. et
ꝓpterea aialia ꝗᷓ hent cõda mag. ſi
timida ut lepus et ceruꝰ ꝛ cauſa fu
it ꝗa cũ nõ ſꝑ generet᷑ ĩ nobis maxia
qntitas ſãguis et ẽt ſpiritꝰ ut plm
cauitas cõdis extitiſſet uacua.ſʒ qa
iſte auricłe poſſũt faciłr ↄtrahi quã
do nõ ſũt t᷑plete ibi nõ erit uacuitas
Item euitet᷑ põðdroſitas. Que autẽ
ſint oꝛta a cõð ſubſeq̃nt᷑ apꝑebit paꝛ
tes aũt itriſece cõdis.ſ uẽtꝛiculi cõ

dis dexter ſiniſter et mediꝰ. ſcið gꝰ

cor pꝰ ĩ parte dext et ĩcipe a cuſpi
de eius ſic ꝙ aliũ parietẽ nõ tangas
ſʒ a later uẽtriculi medij diuidas et
tunc occurrʒ tibi ſtati uẽtrickus ðᷣx
teꝛ et uidebis ĩ eo ꝛꝰ oꝛificia q; unũ
uerſus epar et ẽ orificiũ per ꝙ uł
aqꝰ egredit᷑ ĩigredit᷑ uena chilis et ẽ
orifitiũ maximũ qꝛ per hꝰ orifitium
cor trahit ſanguinem ab epate et ip
ſum expellit ad omnia alia membra

et qꝛ per illud orifitiũ habet plus at
traher q́; expellere oꝛdiauit natura

ut claudert hõa ↄſtrictõis qũ dʒ ex
peller̃ et aperirt᷑ qndo cõ dilatat᷑ et
attra hit tria hoſtiola qᷓ aperiũt᷑ ab

ex ad itſet ꝗa per idẽ orifitiũ fit ẽt
expulſio ſaguis ꝑfcẽ dᷣcocti et lʒ nõ
totꝰexpellat᷑ qa aliq põtio eiꝰexpelli

f ad pulmonẽ alia pars eiꝰ trãſit in

ſpũʒ õdiauit nat ne illa hoſtiolia eſ

ſet multũ depſſſa ⁊ ut ꝑfecta clauſiõe
nõ claudãt᷑. Mota tn hic duo. pᷣmũ
ẽ ꝙ tibiſẽſus ðᷣclaꝛat ꝙ uẽa chilishʒ
oꝛiginẽ ſuẽ a cõð.qꝛ cũ ſbã cõdis eſt

ↄtinua et ipſũ non ꝑtranſit ⁊ ẽ maxi
ma iux cor.ſicnt ſtipes arboris ⁊ 2
aduerte ꝙ ab iſta nena anteqʒ ↄcaui
tatẽ cordis ingrediat᷑ oritur uena qᷓ
circumcirca radicẽ cordis circumli
gat᷑ et ab ea rami oriunt᷑ diſꝑſi per
ſbaʒ cordis et ex uena nutrit᷑ cor.i.
ex ſãguine huius uene.poſtea uero
pᷣſus pulmonẽ eſt aliud oꝛifitiũ uene
arterialis que portat ſanguinem ad
pulmonẽ a corde qꝛ cum pulmo def
niat cordi fimn modũ dictũ ut ei recõ
penſet cor ei trãſmitit ſanguinẽ per
hãc uenã que uocat᷑ arterialis que
portat ſanguinẽ arterialẽ qᷓre habʒ
duas tunicas et habuit duas tũicas
pmo quia uadit ad membrũ qð exi-
ſtit in cõtinuo motu et fo q;ꝛ portat
ſanguinẽ ſubtilẽ et colericũ.ut igit
nõ euaporet et nõ ſcindat᷑ hec uena
ipſa habet duas tunicas quaꝛe dicta
ẽ uena arterialł et in orifitio iſto uel
iſtius uene ſũt tria hoſtiola q̃ aperi
untur ab intus ad extra et claudunt᷑
ab extra ad intus perfecta clauſiõe
qꝛ per hoc orifitiũ cor tãtũ dʒ expel
lere a ſe hora conſtrictiõis et nõ dʒ
retrahere aliqd bora dilatatiois.hꝰ
uiſo ſcinde uentriculũ ſiniſtrũ ita ꝙ
in medio remaneat paries ĩ quo uen
triculus medius ẽ et tũc tibi ſtatim
ↄcauitas apparet uẽtriculi ſiniſtri
cuius paries eſt ſpiſior pariete uen
triculi dextri. Ct hec fecit natura
pꝑ tria.pꝛimo qꝛ uentriculus dʒ cõ
tinere ſpiritũ dexter uero ſãguinẽ
ſanguis aũt grauioꝛ eſt ſpiritu.ꝑꝑ
quod ratione ↄtentoꝛũ plus agꝛaua
ret paꝛs dextra q; ſiniſt et ideo coꝛ
nõ fuiſſet equalis ſtature.ut igit᷑ eqᷓ
lis põderis fecit parietem ſiniſtrum
groſſiorẽ ut recto penſaret ſua gra
uitate gꝛauitati ſanguinis. Alia cã
eſt qꝛ debʒ ↄtinere ſpiritũ ꝗ facile ẽ

reſolubilis. ut igit nõ reſoluat᷑ ꝑies

fuit ſpiſſus.ert ia cã eſt qa bic uẽ
triculus debet generare ſpiritũ ex
ſãguine.ſpiritus aũt generat᷑ ex ſan
guine a ſorti caliditate ſubtilian et
euapoꝛate.foꝛtioꝛ at eſt caliditas qñ
eſt in materia et ſubſtantia dẽſiori.
qr paries huius uentriculi fuit ſpiſ
ſus et dempſus. In concauitaſj aũt
eiꝰ circa radicẽ ſũt duo orifitia.unũ
eſt oꝛifitiũ aꝛterie adoꝛti que dr̃ adõ
ti qꝛ imediate a coꝛð oꝛta łq;ꝛ ẽ pꝛin
cipiũ oꝛigis oĩum arteriaꝝ que ſunt
ĩ coꝛpor̃.⁊ ꝑ iſtã trãſmittit cor ſpiri

tuʒ ĩ ipſo generatũ ad oĩa mẽbra qᷓn

do ↄſtꝛingit᷑et pꝛopterea natuꝛa oꝛ
dinauit ĩ pᷣncipio iſtius oꝛifitij tria
hoſtiola dempſa ualð q.pfecta clau
ſiõe claudũt᷑ ab ex ad itus et aꝑiũt
ab itus ad ex.et orificiũ hoc ẽ ualde
ꝓfundũ.aliud ẽ orifitiũ uene uel ar
terie qᷓ dr̃ artia.qa uaporẽ portat.
dr̃ uenał ꝗa tãtũ unã hẽet tunicã qa

nat᷑ a n fuit multũ ſolicita ð cuſtodia

eius qð ꝑ ipſã trãſit qð ẽ uapõ capi

noſus nel aer quẽ atrahit coꝛ a pul

mõe.et qꝛ ꝑ iſtã uenã cõ attrahit et
expellit natura in hoc orifitio poſu
it tatũ duo hoſtiolã q̃ ꝑfecta clauſi
one nõ claudũt᷑ et ſũt hoſtiola iſta
multũ.eleuata ut appodiẽt ꝑieti coꝛ
dis qᷓndo expellit et tꝛaſmitit ſpiritũ
ne ꝑ ipſũ ſpũs expellat᷑ et iſta ſſ mi
rabilia oꝑa nature.ſicut mirablle eſt
opus uẽtꝛicłi medij.nã iſte uẽtricłuſ
nõ ẽ una cõcauitas ſʒ ẽ płres cõca
uitates ꝑue late magis ĩ ꝑte xt q;
ĩ ſiniſtra ad hꝰ ut ſãguis ꝗ uadit ad
uentriculũ ſiniſtrũ a dextꝰ cũ debeat
fieri ſpiritus continuo ſubtiliet᷑ qꝛ
ſubtiliatio eſt prparatõ ad generati
onem ſpiritus et natura tranſmiten
do aliquid per membra nel uiaʒ ali-
quã nun quã trãſmittit illud occioſe

—=r —

ſʒ pparãdo ipſũ ad formã quã dʒ ſu
ſcipere ut frequẽt᷑ ponit.O.i libꝰ ð
iuuamtis ut ĩ vꝰ.ðᷣ uenis meſeraicis
et hꝰ ðᷣ ꝑtibus ſõalibus cordis. alie
ſuũt ꝑiᷣ qſut oꝛta et iſta iiij.ſ.ſũt ue⸗
na chilis uena art᷑ ialis aꝛtaria ador
ti et aꝛtaria uenalis ⁊ duo uadũt ad
pulmonẽ cuiꝰ anotoꝰm ſtatiʒ uidᷣas
Ex dic aliqlit᷑ appaꝛer̃ poteſt ſbaʒ
pulmonis et numer partium eiꝰnaʒ
ipſe cõpoſitꝰeſt ex triplici uaſe ex
carne molli ⁊ paniculis ex uaſe tri-
plici. ſ.ex uena artariali qᷓ orituꝛ ex
dextro uẽtriculo cordis q poꝛtat ſã
guinẽ nutritiũ ad pulmoné.*⁹ ex ar
taꝛia uenali ꝗᷓ orit᷑ ex ſiniſtro uẽtri
culo cordis portãs uapores capi-

noſos ad pulmonẽ et portãs aeꝛeʒ

ad coꝛ a pulmone ⁊ 3³ tꝛachea aꝛ⸗
taria q ad pulmonẽ apportat aereʒ

et ab ipſo ad extra retꝛoducit ⁊ hec

uaſa oia cõueĩunt in hoc ꝙ quãdo
ad plłmonẽ ueniunt in duos ramos
didũt᷑. unꝰ nadit ad dextrã ei pteʒ
Alteꝛ ad ſintſtrã. quilʒ eoꝝ iteꝝ di-
uidfr̃ in duos ramos magnos quoʒꝝ
unꝰ uadit ad ꝑtẽ ſuꝑiorẽè alt᷑ ad ꝑtẽ
iferioꝛẽ poſtea oẽs uadũt ſe didẽdo

uſq; ad romas capillares et mimos
2 ad ĩuicẽ ↄtinuant᷑ ⁊ ĩtexũt᷑ ſicut

rete ⁊ cõponũt ſicut r̃te ſbã pulmo

nis 1 ſicut uene ſba epapj. Et ſcias

rami trachee arrarte ſũt iuxta ra

mos uene artarialis ut cibẽtuꝛ ab ea

et iuxta ramos artarie nenalis ut
aereʒ trãſmittat ad artariam uenalẽ
ut eũ poꝛtet ad cor eta coꝛde ducãt
ad tracheã arteriã iſte tamen uie uł
rami q ſut ĩteꝛ eas ſũt ita ſtricti ut
ſũt iĩuij.ſanguini 2 preuij aeri ĩtrã
ti exeũti et iõ ſi dilatant᷑ ſupflue po
teſt fieꝛi exitꝰſaguĩs ſſine rupta apk
mone.concauitatẽ ⁊ uacuitates ei
retis huiꝰ ꝛeplet cao mollis ipſi⸗ pr

monis ⁊ hec ẽ pars ꝛ? eiꝰ.tertia ue
ro pars eiꝰ ẽ paniculus eiꝰ rarꝰ ad
quẽ teꝛminãt᷑ oꝛificia hoꝝ uaſoꝝ ne
rum ẽ ꝙ orificia uaſoꝝ trachee ar
tarie ſüũt maioꝛa orifficijs alioꝛũ ua
ſoꝝ ⁊ apertioꝛa pꝰ quia orta ſũt ex
ſtipite maiori ⁊ latiori ꝛ qꝛ ſũt car
tilaginoſa ⁊ nõ pelliculoſa ⁊ iõ cuʒ
ſint duriora magis poſſũt ſtar̃ aper
ta. ⁊ ex his ulteriꝰ nõ uiã ꝑ q́; a pec

tore ad pulmonẽ ⁊ tracheã artariã

expellit᷑ ſcreatꝰ ul ſanies ſiue ſan⸗
guis eman anſa pectoꝛe ut ĩ pleur̃ſi
ulł cõcauitate eiꝰut ĩ emoroica paſſi
one et empimate q; quando matr᷑ ia ĩ
bis locis eſt congregata ipſa diuidi
tur ad minima et fortitudie pectoꝛis
impellitur ad pulmonem et quando
pulmo dillatat᷑ orificia uaſoꝛum tꝛa
chee artarie magis aperiũt᷑ et ꝑ illa
eſuccat materiã predictam et non p
alia orificia aliorum uaſorum quia
non ſüt ſic lata neqʒ dillatant᷑ hoꝛa
anhelitus et tũc ex uaſis illis ille hu
mor uel liquor expellitur ad uias la
tiores et ex illis ad minores donec

ad originem perueniat cane pulmo

nis et tunc cum tuſſi extra expellit᷑
et tuſſis etiam adiuuat ad penetran
dum bunc catarrum in canales iam
dictos ex his paparet qðᷣ expurgat᷑
hec materia et dato quod non per⸗
ueniat ad cor. Sed ſi ex alia purga
retur per duo uaſa bene de neceſſita
te ꝑueniret ad coꝛ. hec omnia haben
tur a. O.v. de ĩterioribus caꝰ ʒ ſic
ge patet numerus ptium i tegrantiũ
pulmonem. ꝓtes eius qᷓntitatie. ſunt.
v.ſ. due in ꝑte ſiniſtra et tres in par
te dextra. quarum tercia dicitur po
mum granatũ ſiue culcitra ꝗa ſuper
ipſã ſedʒ uena chillis et artaria in
directo cõdis ĩ loco nbi uena aſcẽdit
ad cor et ex hꝰ potes uider̃ qᷓntitatẽ

pulmõis qꝛ ſi ſit puus nõ iĩflatus ſi
tamẽ ſuffiãdo ipſũ ĩfl aueris uidebis
ipſũ magnificari maior tñ ẽ qntitas
ebin oᷣxtra qᷓ; in ſiniſtra qꝛ ĩ ſiniſtꝛa
cor locatũ ibi occupãs locũ.igu
ra eiꝰ pʒ qꝛ ad figuꝛã clibani figuꝛatꝰ
in ꝑte poſterioꝛi lõgiorẽ habẽs ma
gnitudinẽ q; ĩ ſteriori.eiꝰ colligan

tia pʒ ex dcis ⁊ iuuamtũ.⁊ ei egritu

dieſ ſatis ſũt note niſi ꝙ vᷣbes excoꝛ
ticar̃ ramos trachee artarie ⁊ uider
ãnullos rotũdos quos expuũt pipłi
ci et ptiſici qꝛ illi ſũt rotũdi. Sʒ ha
bẽs ulcus ĩ cãna pulmonis de cuius
anot ſtatiʒ ꝓſequẽdũ nõ expuit an
nuloſ ſʒ cõtices ⁊ ſi ãnullos expueꝝʒ
nõ tamẽ rotũdos cuiꝰcauſã dicemꝰ.

¶ De anothomia uenarum guideʒ

Xpedita anotõia pulmõis
oʒ uidere ano trachee ar
tarie qᷓ eſt uia ad pulmonẽ
ſz ut eius anom uideas ꝑfcẽ oʒ pꝛe
mitter̃ ano 'm quorundam qꝗᷓ cuʒ eo
hẽnt colligantiã. oʒ gꝰ ut excarnes
collũ ſiue gullã et uidebis muſculoſ
lõgitudinales ſupra quos notabis
nenas guidet ex utꝛoque latere unã.
qd ſit iunamtũ hoꝝ dixi in ano pe
ctoris illis eleuatis iuenies duas a-
migdalas ab utꝛoqʒ latere unã q ſũt
carnes glãdoſe fcẽ ad formã et figu
rã duaꝝ amigdalaꝝ quaꝝ iuuamtũ
fuit ut ex humiditatẽ q; geneꝛãt ⁊ 9
gregãt bumẽctet tracheã ne exiccet᷑
pꝑ motũ.ſcʒ iuuamtũ fuit ut reple
rẽt ⁊ adequaꝛẽt loca gule q;ꝛ gula ꝑꝑ
epiglotũ ĩ ꝑte ſuꝑiori ẽ ualde tumi⸗
da. et ĩ ꝑte inferiori ꝑꝑ ſtricturã tꝛa
chee ẽ nalde gracilis.amigð ge poſi
te ifra epiglotũ adequãt. terciũ iuua
mẽtũ ẽ ut ſit ſcutũ uenaꝝ et.ateriaꝝ
apopleticaꝝ qᷓ portãt ſaguinẽ ad ca

put ⁊ artarie poꝛtãt ſpiꝛitũ q poſtea
ĩ rete ꝙ cõtexũt cõflato ſub cere bro
fit alis et iſte uene uocãt᷑ apopletice
qꝛ ex eaꝝ plenitudie frequẽter fit a⸗
poplexia. uocot᷑ ⁊ uene ſõni q; ex na
turali opilatiõe fcã ĩ rte iã dcõ caut
ſõnus.uocãt᷑ ẽt ꝓfũde q; ſũt locate
ĩ ꝓfũdo iuxta ſiue ſupra muſculos
ſpõdiliũ colli.et ut eius originẽ ui-b
deas ſcide furculã et accipe trũcũ ar
tarie adorti aſcẽdentẽ et uene aſcen
dentis et uidebis ꝙ anteq; egredia
tur furculam ramificat᷑ pᷣ ĩ duos ra
mos q ꝝ unꝰ uadit ad ꝑtẽ dextꝛã alt᷑
ad ꝑtẽ ſiniſtrã. ⁊ anq; ad ſbaſſellã de
nẽiat alt᷑ iſtoꝝ ab alt᷑ utꝛo ðᷣſcẽdit ue
na ꝑ ſpõdileſ doꝛſi ad nutꝛiẽdũ octo
coſtas ⁊ ptes ſuꝑiores pectoris.po
ſtea penetrat per aſſella ꝗlibet pᷣdic

toꝝ et uadit ad domeſticu brachij

in cubito apparet.i.in curuatura cu
biti et dicit᷑ baſilica et eſt in ferior.
et ex his potes uidere quõ baſilica
hãt cotinuitatẽ cũ uena q nutrit paꝛ
tes pectoꝛis ſuperiores. Et ſic ap
paret cauſa quare in pleureſi in qua
dolor aſcẽdit ſuperius uſq; ad fur
culã cõpetit flobotomia baſalice ut
ponit. y.. re accu. et. O. ibidẽ. po-
ſtea aggredit᷑ furcul et ramificat
in ramos quoꝝ duo obliquant᷑ et u
nus eoꝛũ uadit ad brachium dextrũ

et alter ad ſiniſtrũ et uadit per ſilue

ſtram partem brachij. et. apparet in
curuatura bꝛachij et dicitur cefalica
et habet euacuare a capite quia con
tinuata eſt cum nenis duabʒ directe
ꝓcedẽtibus ſuꝑius ad caput. et iſte
dicunt᷑ uene apoletice. et ſicut dixi
de uenis ita et eodẽ mõ ꝓcedunt et
artarie. poſtea iuxta iſtas artarias
et uenas apopleticas inenies ner⸗
uos duos magnos dᷣſcendẽtes a ce
rebro a ſexto pari neruoꝛũ.unus a

—

— —N——V—W—

—
——

—

S———r
—“os

— ‚ ——

lat e vxtꝰ alteꝛ a ſiniſttꝛo ⁊ ex utꝛoq;

formãt᷑ ⁊ raificãtuꝛ nerui ruerſiui q
ſũt nerui uocis qᷣs uidebis ſuo loco
Reſiduũ ãt vᷣxtri cũ iſofago ꝓ ma
iõi ꝑte cõiungit᷑ ⁊ i os ſtõi rãificaſʒ
⁊ tẽdit uſq; ad fudũ łʒ aliq ꝑs eiꝰĩfra
furculã cũ uẽis ⁊ artaꝛijs ⁊ capſulis
ↄiũgat᷑.ſʒ ſiniſter ꝓ maioꝛi ꝑte cũ m
bꝛis ſpũalibꝰ ↄiũgit᷑.⁊ q;tũ ad aliqd
eiꝰ cũ naturalibʒ cõiũgit᷑.

¶Be ano oꝛis

Is membris excarnatis
elleua ſimul tracheam aꝛta
iã ⁊ iſofagã ſʒ hoc nõ po
teris nin alia mẽbra.ſ.oꝛis elleues.iĩ
ſide gꝰ ⁊ ellua madibulas inferiões
a ſuꝑioribꝰ ⁊ hꝰ faciẽdo nõbis ano
thomiã oris.nã ipſiꝰ oris pꝰ occur
rũt tibi labia 2 iferiꝰ ⁊ ſuperiꝰ ⁊ B
labia ſunt cõpoſita ex neruis carne
⁊ cute mira cõmixtiõe ita ꝙ cutis a
carne nec caro a neruis põt ſepara
ri nʒ paniculus ab eiſdẽ.⁊ hoc fuit
qꝛ labia debeãt moueri ueꝛſus omnẽ
differẽtiã poſitionis.ſurſũ ⁊ dᷣoꝛſuʒ
ante ⁊ retro ðᷣxtrũ ⁊ ſiniſtrũ.uł gꝰ
oportuit ꝙ hr̃ent diuerſos ⁊ pluꝛes
muſculos qð ẽ ipoſſibile ꝓpter gra
uedinẽ.uel oportuit ꝙ carnem ⁊ ner
uos fᷣm omnẽ dimenſionẽ haberent
ꝑmixtos.cooperiũtur ẽt labia pani-
culo ꝗ orit᷑ a tunica ĩtrinſeca meri
cõtinuata cũ tunica ĩtrinſeca ſtoma

chi ſic et oĩa mẽbra oris ut ſit ſenſus

eius cuius ẽ ſtomachus.et ꝓpter hꝰ
cotingit ꝙ in nomitu futuro tremit
labiũ inferius.poſt labia ſunt denteſ
numero.ʒꝛ.ſ.duo duales inferiores
duo inciſiui duo canini.4.maxillar̃s
et ſex molares.et totidẽ ſuperiores.
et dentes principaliteꝛ ſunt facti pp
ter contritionẽ et diuiſionẽ cibi fa
rio propter uocem et diſtinctionẽ lo

quelle ſicut et labia. et ideo carentes
dentibus uel labijs non bene loquũ
tur.poſt dẽtes eſt lingua cuius ano
thomiaʒ reſerua.poſtea uide palatũ
habens concauitatem in acumine ſu
periori ut fiat intonatio uocis et re
uolutio agilis ipſius cibi quando dẽ
tibus conteritur.in fine palati uide-
bis uueã pendentẽ ad modum grani
uue et ideo uocata ẽ uuea in ſbã exi
ſtens rara ſpongioſa quia pꝛincipali
ter eſt facta ut ſuꝑfluitateʒ deſcendẽ
teʒ a capite hoꝛa reumatiſmi rucipiat
ne ad mebꝛa inferioꝛa deſcendat. ꝓp
terea apoſtematur frequẽter eſt etiã
formata ut uocẽ modulʒ refꝛangẽdo
aerem ꝗ eſt materia uocis ſed iuuam
tum eius eſt ut aerem qui ad pulmo
nem uadit et attrahitur ꝑ nares etꝑ
os repercutiendo aliquandiu ĩ ore
retineatur ne frigidus ſed alteratus
ad pulmonem perueniat Et propte
rea contingit ꝙ habentes abſciſſam
nueam multum ſunt cataroſi.et ideo
prohibetur ab auctoribʒ ne incidat᷑
ſed ſi putrida aut apoſtemata ſit dʒ
aduri.et etiam alia cauſa quia ꝓpter
ſitum et ſubſtantiam eius quando in
ciditur raro conſollidatur. ſed ſani
es ibi congregatur putrida et ſemꝑ
ſentitur fetor oris et ideo melius ẽ
ut cauteriʒetur ferro ignito.modus
autem eſt ut habeatur canula ferrea
uel lignea linita luto ſapientie uel cꝛe
ta ut ponit Aui.A.fen. primi cano⸗
nis caꝰ de curatione propter caute⸗
rium et aperto ore et interpoſito in
ter maxillas ligno rotundo ĩ una ex
tremitate cãnule iponatur unlua po
ſtea ferꝛum ignitum ꝑ concauitatem
canule intromittatur et cõtingatur
uulla et cauteriʒetur. poſt uullã ue-
ro ſunt fauces et loca apla glandoſa
apta ſuſcipeꝛe ſuperfluitates.et ideo

frequenter apoſtemãtur et apoſtẽa
earũ lʒ nõ emineat emĩet tñ intus et
iõ ſi os aperiatur et in ꝓfundo aſpi
ciaturapparet tumoꝛ.et iõ fit ibi ſq
nantia in fa ſpecie et uocãt nulgar̃s
gotiũ et ĩ fine ſiue teꝛmĩo harũ exiſtit
principiũ cane et meri et ibi uidebis
mẽbrũ unũ cartillaginoſũ cũ magna
ſapiẽtia a natura fabricatũ qð uoca
tur cooꝑtoriũ qꝛ hora tranſglutiõis
cibi claudit foramẽ epiglotiſ ad hoc
ut aliquid cibi uł potus nõ deſcẽdat
ad pulmonẽ q poſſet ẽẽ cã ſuffocatio
nis.et iõ contingit ſi aliqs ridendo
traſglutiat ꝙ tũc uadit ad pulmonẽ
quiahora riſus ſtat epiglotis aperta
et tunc uidetur ſuffocari.

¶Be ano meri et trachee artarie.

Is expeditis elleua ut agi
lius et leuius uideas ano
homiã reſiduoꝝ meri cuʒ
trachea et his elleuatis nota ſbã pꝰ
eorũ.nam ſbã meri eſt pellicularis ⁊
mollis.ſubã trachee eſt pelliculaꝛis
⁊ cartillaginoſa et caſuſa fuit qꝛ meꝛi
ẽ uia cibi ꝗq interdũ declutiſj in młta
qᷓntitate ꝑꝑ qð oʒ interdũ uiã eiꝰ dil
latari.ſʒ trachea ẽ uia aeris penetrã
tis ad pulmonẽ q cũ leuis ſit nõ ſoli/
dus ꝑ uiã penetrat q ſtat aꝑta.nia ãt
pellicularis ꝑꝑ molliciẽ nõ ſtat apta
G̊ paries unius cadit ſupra alteꝝ.nõ
fuit cãna hec oſſuoſa qꝛ dʒ eſſe flexi/
bilis ꝑꝑ formatiõʒ uocis. Itẽ impe
dirʒ tranſitũ cibi multi et ſollidi per
meri ⁊ ob hanc cãʒ non fuit tota una
cartillago ſed fuer̃t plures cõtinuate
per pelliculas ſimul et iſte ſunt.ſicut
circuli quidã non tamẽ cõpleti ſʒ in
figura eius.C. reſiduũ aũt cartillagi
nis continuat ſbã pelliculariſ ĩ direc
to meri.et hec fuit ne ſbã dura carti-

lagĩoſa cõpꝛimat meri et ĩpediat trã
ſitum cibi.et ideo ſcire debes quod a
parte anteriori canna eſt cartillagĩo
ſa qꝛ uerſus partem illam non cõtin
git meri. Item tunc tuetur magis a
nociuis.ſed uerſus partem poſterio
rem eſt pellicullaris et hoc uſqʒ; ad
epiglotim que tota eſt cartillaginoſa
propter cauſam que dicetur et ſic ap
paret ſubſtantia canne. ſed ſubſtan
tia meri eſt compoſita ex duplici pã
niculo ſiue tunica intrinſeca que uil
los longitudinales ad attrabendum
habet et extrinſeca que nillos latitu-
dinales aptos ad expellendum illud
quod attrahitur ab intrinſeca. uerũ
eſt quod prima principalior eſt ſecũ
da.ex his patet iuuamentum horum
et numerus partium eius preter par

fes trachee que partem quandaʒ pn

cipalem habet que dicitur epiglotis
cuius anoth omiam poſtea ponaʒ.ʒꝰ
nideas differentiam ex parte quanti

tatis.nam meri eſt longius et maius
canna quia tendit uſq; ad diafragma

et infra ipſum continuatur cum ore
ſtomaci ſed canna pulmonis non vᷣ
ſcendit niſi uſqʒ ad furculam.et cã
patet quia pulmo ſtatim eſt ſub fur-
cula ſed os ſtomachi ẽ iĩmediate ſub
diafragmate.Differũt 4 i ſitu ſiue
loco nam meri magis eſt poſitum ĩ
ꝓfundo uerſus ſpodiles doꝛſi et col
li.ſed trachea artaria magis eſt.poſi
ta anterius.et cauſa fuit triplex.una
fuit quia cũ trachea ſit magis dura
cartillaginoſa et meri pelliculoſũ po
teſt magis tueri cãna ab extriĩſecis al
terantibus qᷓ; meri. qᷓre magis fuit
poſita exterius.fa cauſa fuit qꝛ ꝑ tꝛa
cheam attra hitur aer cuius continu
us debet eſſe ingreſſus et ideo ipſe
debuit habere ſitũ directũ et ſic ba/
bet quia poſitũ eſt anterius ſic os.ʒ

cauſa fuit qa ſi meri fuiſſet poſitũ ã
teriꝰ uerſꝰ gul ul oportuiſſet quod
poſt fiʒ trachee meri obliquũ eſſz uer
ſus dorſũ uł ꝙ a fie cãne uſqʒ ad pri
cipiũ oris ſtõi fuiſſʒ nacuitas f. utrũ
q; ẽ icõueĩẽs.nã ſecũdũ ẽ ĩpoſſibile
pᷣmũ ãt parerʒ nocumẽtũ ⸗ ipedimẽ
iũ ĩ actu trãſglutiẽdi. his uiſis ellena
meri ĩcipiẽdo ꝑte feriori cũ ſolici
tudie ne tãgas aliq;i neruũ reuerſiuũ
uerũ ẽ ꝙ agilit᷑ ſeꝑat᷑ a trachea uſ. qʒ
ad epiglotũ.ibi uero difficulł pꝓppter
ea qa tuica meri diſpſa ẽ ĩ epigloto 2
iõ ab eo nõ facile ſepat᷑ 2 hꝰfecit natu
ra ſagacit᷑ ad hꝰ ut ĩ hora trãſeę glutio
nis cũ meri elleuat᷑ ad os ad attrabẽ
dũ cibũ epiglop ẽt elleuet᷑ ne ſui duri
tie cũ ſolliditate ĩpediat traãſitũ cibi
⁊ iſta cũtinuatio nõ fuit neceſſaria ĩ
tota trachea qa ipſa ſecũdũ totũ pᷣt
epiglotũ nõ ẽ cartillaginoſa.⁊ ex h
anothoĩa maifeſtat᷑ ſẽtẽtia. G.iĩ libe
llo de motibꝰ liqdis ꝙ epigloſj hora
traſglutioĩs nõ mouet᷑ ſurſu qꝛ aliqꝰ
mo moueat᷑ ex ſe ſʒ qꝛ trahbit᷑ ab iſo
fago ꝓpt cõtinuatioʒ dcãʒ.⁊ hec ſuf
ficiãt de anothoĩa iſofagi ſiue meri
et canne pulmonis.

NQe anothomia epiglotis
—,,4 B4᷑ã ß.vg—— .

—

LCeuato meri uidebis extre
mitatẽ cane pulmoĩs groſſã
E ſollidã ꝗ noĩnat᷑ epigloꝶ
et hic epligotꝰ ẽ cõpoſitꝰ ex quadru
plici ſpa.ſ.pelliculari q nellat᷑ ꝓpter
cauſa dictã 2 ex muſculis ⁊ neruis
et cartillaginibꝰ.muſculi ut dicit.O
octauo de iunamẽ ſũt.ro.ſ.t. inter
cartillagies eiꝰ ⁊. S.iter epigllotĩ et
mẽbra circũiacẽtia nõ tñ oẽs pfecte
poſſũt diſcerĩ nernos aũt ĩueĩesaſcẽ
dẽtes.ab unoquoqʒ latere trachee.
artarie unij.ꝛ iſti ſut rami orti a ner

uis ſupra poſiſj dᷣſcẽdetibꝰ ſupradic
tis et oriũt᷑ ab eis iuxta cor et ſit upi
reuertũt᷑ et iõ iſti uocati ſũt nerui
reuerſiui ſiue nerui uocis ꝗa pꝓpprie
ſut prĩcipiũ motꝰ uocis.et cã. quare
hi nerui reuerſiui fuerũt et nõ direc
te ad epiglotũ uenerũt ad cerebrũ ẽ
quadruplex ut ibidẽ poĩt᷑ a.O.liꝰ ᷣ
motibꝰ ligꝗdis.una cauſa ẽ qꝛ iſti ner
ui ſũt pricipiũ magni motꝰ et fort᷑ 2
ſpiſſi ꝓpt ꝙ debuerũt eſſe fortes ẽt
ſicci ꝗa nerui motiui quãto ſicciores
tãto fortiores.nũc aũt fiũt ſicciores
q;dto magis a cerebro remotiores
qa iuxta cerebrũ et originẽ eorũ ner
ui ſüt ualde molles. ꝓpter ꝙ ut eſſẽt
remoti a cerebro nãà traſiſit uſqʒ ad
cor poſtea reflexit ſupiꝰ et reflexit.
iuxta loca calida ut cor ⁊ artariã ad
orti ut fierẽt ſicciores.ſecũda cauſa
fuit ꝗa cũ uox ſit motꝰ qdã uolũtari
us uł fẽa a motu uolũtario pricipiũ
eiꝰ dʒ ẽẽ cerebrũ ⁊ qa cerebrum non
põt młtũ moueri talit ordiauit na.
iſtos neruos nt cerebro modicũ mo
to moueret᷑ epiglor᷑ fm ĩperiũ uolũ⸗
taſj ipſiꝰ.mõ hꝰ fit ꝑ hꝰ ꝙ nerui illi.
ſũt ſituati ad mõʒ freni ⸗ habenaruʒ
et iõ dic ibi.O. ꝙ cerebrũ utit᷑ hijs
neruis ad moueð epiglotĩ ſic miles
utit᷑ frẽo ⁊ hẽnis.ʒ cã.ẽ iſta qꝛ uox
lſʒ depẽdat a cerebro tãqᷓ; a pricipio
uolütarij motꝰ pẽdʒ ⁊ a corð taqʒ
ab eo ĩ qꝰ formãt᷑ cõceptꝰ et iõ. cũ.
ſit operatio cõis cerebri ⁊cordis ne

rui qui ſũt ĩſtrã uocis debẽt coicare

cordi ⁊ cerebro ⁊ iõ cũ ortũ habeãt
a cerebro trãſitũ ðbuerũihẽre iuſ
ſta cor 4.cã. fuit qꝛ nerui ad muſcu
los.ðbeẽt ꝑueĩre iuxta pripiũ eoruʒ
et nõ fieʒ.pricipiũ aũt muſculorum
epigloſj ẽ uerſus ꝑtẽ ĩferiorẽ. q neꝛ
ui ad eos neĩẽtes ab ĩferiori ꝑte. ad
eos ðᷣbẽt ꝑuejre.quare reuerſiui fue

rũt iſti nerui ʒ maĩfeſte appareãt tã
tũ duo tñ multiplicãt᷑ poſtea fʒ mul
tiplicatõʒ muſculorũ.⁊ ex his poteſ
nidere quõ ex ciſiõe neruorũ põt
accidere leſio ⁊ uocis amiſſio. Iteʒ
ꝙ quãdo ĩcidũt᷑ nerui deſcendentes
ſimul amittit᷑ uox et imen cũ ictu. et
quãdo ĩcidũt᷑ ſolũ nerui amittit᷑ tã-
tũ uox et nõ alie operationes ĩpedi
ũt᷑ poſt neruorũ anothomiã elleua
neruos ⁊ muſculos et cõſpice tres
cartillagines.prĩa anterior maior ẽ
oĩbus.clipealis ſiue ſcutalis appella
ta ad ſimilitudinẽ ſcutiſiue clipei:itẽ
quia poſita ad exteriꝰ ad defendẽdũ
ut clipeus.:. uero ẽ ad cõplẽdũ totũ
ꝙ deficit ex pria ⁊ hec uocat᷑ nomẽ
nõ habens.⁊ cã.qᷓ fuit féa epiglotiſ
cõplete cartillaginoſa ẽ ut ſit magis
ſonora ut ad ipſa fiat melior refrac
tio ⁊ nõ ĩpediat trãſglutionẽ qꝛ elle
uatur cũ hoc hora trãſglutiendi ad
ſuꝑiora cũ meri ꝓpter cãm ſupradic
tã.ʒ.eſt que exiſtit ĩ medio et uocat᷑
cimbalaris.ĩ medio aũt eiꝰ eſt lĩgua
fiſtule dicta fiſtula ad ſimilitudineʒ
fiſtule artificialis uel illa ſic nomina
ta eſt ad ſimilitudinẽ iſtiuſ fiſtule na
tural.et cõuenientius ẽ dictũ.

Be anothomia lingue.

ERpeditis his que circa pul
monẽ et cãna eius ⁊ epiglo

fabricata eſt ĩ oſſe facto ad figuram
hre laude hũit.n.ĩ ſuo füdamẽto os.
ut ab eo ſuſtẽtetur et ẽt qa diuerſis
et uarijs dʒ motibus moueri ut ei in
nitat ⁊ eið affigat᷑ quia oĩs motus
localis dʒ eſſe ad aliquid fixũ et hec
eſt cã qr os illud fuit figure lauð qꝛ
ſi fuiſſet tatũ unum aut oblongũ pf.
proceſſiſſet directe deo rſũ et tũc pe

i ſüt tũc remanet liugna qᷓ

netraſſet epigloti ł merił ſtetiſſet in
latere uno et tũc lingua non exiſter̃t
directa ſʒ ad ideʒ latꝰ plicata.poſtea
ſcinde linguam per mediũ et uiðbiſ
magnas et plures artarias ad eam
uenien tes ut faciliter moueatur et
magnificetur.uidebis etiaʒ duo pa-
ria neruorũ.ſ.motiuorũ qui magis
profũdantur in profũdo et radice li
gue et ſenſitiuoruʒ qui in ſuperficie
et panniculo eius expanduntur ad
danduʒ ſenſũ guſtus et tactus.et ſic
iam perueniſti ad anothomiam unt
us orti et cerebro.et unius ſenſitiui

s9 expeditis aſſũe caput.
ꝙ eſt uẽter poſtrẽus cõti⸗
ens oĩa mẽbra aĩata ⁊ ſpe

cialiter terebrũ quod eſt inmobile

et ideo caruit muſculis ſitus eius ẽ

parſ ſuperior corꝑis.Cã ãt ſitus

eius eſt ſupradicta.et ex his appet.
primũ ipſius.ſ.ſba eius quia de ſe
oſſuoſuʒ ẽſt potius quã muſculoſuʒ.
appʒ ⁊.ſituſ et locus eius et exſuꝑio
ribus cõſequẽtibus apꝑebit colligã
tia eius.apꝑet ʒꝰ.quãtitas eius quia
hic uenter in hoĩe eſt magne quãti-
tatis rſpcũ aliorũ et maioris quã in
aliquo aĩali eiuſdeʒ quãtitatis cum
homine quia habet cõtinere cerebrũ
ꝙ maius eſt in hoĩe quã ĩ aliquo ani
mali eiuſdem quãtitatis.et dʒ haber
uentriculos maiores et magis diſtin
ctos.Figura auteʒ capitis et forma
appʒ quia eſt figur̃ ſperice leuit᷑ pre
ſſe ex utraqʒ parte ita ꝙ fm anterio
ra et poſteriora giboroſitates quaſ
dam f̃m nero dextrũ et ſiniſtrũ hẽt.
planitiẽ.Cã qr fuit figure rotũdum
qꝛ tał ẽ oĩ alioꝝ capaciſſia ⁊ qꝛ oĩo
nõ põt tãgi niſi ĩ pũcto ⁊ per conſe-

quens a rebus exterioribꝰ tuta. his
aũt duobꝰ indiguit caput:qꝛ dʒ eſſe
capaciſſimũ ꝓpter cerebrũ et qꝛ ual
de diſpoĩtũ extrinſecis altantibꝰ.dʒ
ẽẽ tutũ ab eis qr figure fuit ſpice nõ
tamẽ fuit figure perfcẽ rotõð ſʒ leui
ter pᷣſſe ex utraq; ꝑte Wendeo ꝓpter

diſtictiões uẽtꝛiculoꝝ ceꝛebꝛi et ꝑꝑ oꝛ

tũ ſeſuũ ꝑticulaꝛiũ a ꝑte ãteꝛioꝛi:q fu
it p̃dce figure. Ex his appet q"m. qd.
ↄſueuit ĩquiri ĩ ano cuiuſqʒ mẽbri

ſ. Juuamtũ ei qð ẽ cõe ⁊ geneꝛale.ſ.

ↄtinere meb aĩata et ſpiritualiteꝛ ce
rebrũ et orta ab eo.ſeqtur ſexto et ul
timo uider̃ numerũ ꝑtiũ eius. partes
aũt capitis eius fm Aui.i. ʒ.fen. pe.
caꝰ pꝰ ſut.x. ſ. capilli cutis caro paſcu
lus exterior craneũ pãniculi ĩtrĩſeci
duo.cer̃brũ duo paniculi ĩferioꝛes re
te miꝛabile os baſilar̃.et adde undeci
mũ ut orta. Capilli ĩ capite fuerũt ge
nerati et ex neceſſitate materie et fi
nis qꝛ cũ caput ſit caminũ totius cor
ꝑis recipit fumoſas ſuꝑfluitates a to
to coꝛꝑe q̃ ſũt materie pilloꝝ et ideo.

E cutim eius egrediũtur.et formant

puᷣli magni q uocat᷑ capilli neceſſitaſʒ
finis fuit qꝛ cũ caput ſit expoſitũ r̃bꝰ
exterioꝛibꝰ alterãtibꝰhabuit capilloſ

ut ꝑ eos tueret᷑ a nociuis extrinſecꝰ

alteratibus. cutis capitis groſſa ẽ qꝛ

capilli debẽt ẽẽ formati et fixi ĩ ea ꝗq

debent hẽre radices magnas et gꝛoĩ
ſas et ideo cutis groſſa fuit et etiam
qꝛ eſt ſcutũ et uellamẽ oſſis et cer̃bri
cũ ſupra craneũ nõ ſint muſcnli caro
apparet ĩ frote tẽporibꝰ⁊ circa man
dibulas. elleuata cuti cranei appare

bit tibi pãniculus exterior factus ꝑꝑ

tria iuuamta.unũ ut craneũ acuti et

cutis a craneo ſine medio nõ tãgatt
2 ut craneũ ꝑ hũc pãniculũ ſentiat

ſʒ. 3ʒ . Juua eſt ut ꝑ hunc pãnicu
lu qura mater ſuſpendat᷑ craneo qꝛ

hic pãniculꝰ genẽratur ex neruis ꝰ
ligamtis ortis a dura mr̃e penetrãti
bus ꝑ cõmiſſuras et porros cerebri
extra craneum ex ꝗbus contexit᷑ pan
niculus hic exterioꝛ.

6 De anothomia Cranei.

—

Kanenz eſt os magnũ cir⸗
cundãas cerebrũ exterius in
cuius ↄcauitate exiſtit ceꝛe
brum lochtũ et iõ magnũ ẽ hoc os in
hoiĩe ſic et cerebrũ.eius ſitus ẽ qꝛ uel
latũ ẽ ꝑtibus predicis ꝑꝑ neceſſitatẽ
dcẽm et uellat cerebrũ ꝑꝑ neceſſitatẽ
eius dcãm. Iſtud craneũ nõ fuit unũ
cõtinuum.ſed partes hũit et hoc ꝑꝑ
multa.primo ut ſi fieret nocumtum ĩ
una ꝑte.alteri nõ cõicaret uel toti.
ſedðo ut ſuꝑfluitates poſſet ꝑ iunctu
ras extra craneũ expelli.ʒꝰ ut uirtus
medicaminũ tpꝛe neceſſitatis poſſit
ad ſbãm cerebri penetrare iſte ꝑtes
continuate ſunt iuncturis qᷓ uocant
adorem.ſ.ſeratiles nõ enim fuerunt
nodatiles qꝛ nõ debẽt moueri iſta oſ
ſa ſed fuerũt ſeratiles ut firmiorẽ fa-
cerẽt colligantiã.et ideo dẽtales ſũt
et fuerũt duplices.ſ.õe et mendoſe.
Mendoſe ſũt due.ſ.ĩ utroq; tẽpoꝛe
una.et dicũt᷑ mẽdoſe qꝛ nõ penetrãt
in ius ſed tm apparẽt exteriꝰ. vᷣe ᷣo
ſũt tres ſic tres ſũt uẽtriculi.ſ.coro
nal facta ad mõʒ corõe ſagitał /prũ-
pẽs fm lõgitudinẽ ad mõʒ ſagitte uł
linee et ʒꝰ adoꝛẽ lauda q ↄtinuat cra
neũ poſterius ꝙ ẽ figure laude ⁊ fu
it figure iſti ?os poteriꝰ qr cerebꝛum
poſtcꝛiꝰẽ figur̃ piꝛamidatł q ſit cã iſti
us appebit ĩ ano ſbẽ cerebri poſteri
oris et ex his apparʒ ꝙ in genere
qnque ſũt oſſa capitiſ.ſ.os fꝛõtiſ duo
parietes cranei os 9 laude et baſilaf⸗
qð ſtatim uidebis et.ex his patet qð

ſit iuuamẽtum cranei et partiũ eius
Egritudines eius ſũt oĩʒ geneꝝ põt
enim pati malã cõpłonẽ apoſtema ſo
lutionẽ ↄtinuitatis ĩ qua nota ꝙ ipſa
ꝑiculoſa ẽ nã ꝗa diſcooꝑtũ ẽ aeri et a
ꝓpĩquãas extrinſecus alterãtibus et
maxime ſi fiat ĩ loco iũcturaꝝ ⁊ ſpeci
aliter ĩ loco ꝗ dicit᷑ bregma et ẽ pars
mollioꝛ ⁊ gratilior que ſit in craneo
et tardius ĩdurat᷑ et.hoc ĩ pueris q;
ibi fit ↄiũctio ſiue unio duaꝝ iũctaꝝ.

¶ De ano dure matris et pie matris.

—,—

XEpedito craneo nidebis
paniculos duos ſub eo. ſ.

ctis ut uellẽt cerebrũ et ut cerebꝛũ nõ
tãgat᷑ acr aneo qð ẽ ualde duꝝ et iõ
iuxta craneũ imediate exiſtit dura
mr q̃ ſolida et dura ẽ et iuxta cerebꝛũ
ẽ pia mr q mollis et huĩa ẽ ut nõ le-

dat cerebrũ.⁊ eſ qa in ipſa ↄtinentuꝛ

ſiue ↄtexte ſũt uene ꝗbus mediãtibus
nutrit᷑ cerebrũ.et ex hꝰ apparet qre
duo fuerũt pãniculi qꝛ hꝰ fuit ut du-
rus nõ ↄtanger̃t cerebꝛũ ⁊ ut molłnõ

ↄtangeret craneũ.ẽ etiã alia cã ut ſi

nocumtũ accideret uni nõ comũicar
celebro et dura mr̃ magis ẽ alligata
craneo ut ſuſpẽdat᷑ ei:et ut iõ ꝑ ipiũ
ſuce ſuas poroſitates trãſmittit ner
uulos et ligamta. habet etiã dura.mr
ↄtinuitaiẽ cũ cerebro unde penetrat
ꝑ ipſũ didẽs ipſũ ĩ dextrũ et ſiniſtruʒ
uſque ad uentricłʒ ãteriorẽ et dĩdẽæ
eij ipſuũ ĩ anterius et poſteriꝰ et iõ di
dit in ãterius cerebꝛũ a poſterioꝛi.et
fuit hꝰ neceſſariũ qꝛ unũ ẽ diuerſe
nis ab alio:et ſicut diuidit dura mar
ita etiã et pia mater ĩmo magis qꝛ cũ
pia mater ſit ſubſtẽtacłʒ uenaꝝ nutri
entiũ cerebꝛũ diſa ẽ ꝑ cauernoſitates
cerebri ut nutrimtũ tribuat cerebꝰ 2

piã matrẽ et durã matrẽ fa

ſic penet uit uſq; ad uentriculos ce
rebri et circũcirca uellate ſũt ut pãni
culo ſubtilliſſio uſq; ad finẽ medij.
nã nẽtriculus poſterioꝛ pãniculo nõ
idiget:ꝑꝑ ſiccitatẽ eiꝰ r̃ſpectu ãtiõs

¶ Be anotho cerebꝛi.

Anniculis eleuatis appare
bit cerebꝛũ ĩ hoĩe mai ĩ q̃nti
taſj qᷓʒ ĩ aliq alio animali e
iuſ qntitaſᷣ qꝛ coꝛ habet calidius eiſ
dem et indiget ꝓpter oꝑationẽ intel
lectus pluribꝰ ſpiritibus aĩalibus.⁊
hoc cerebrũ habet duas partes.ſ.an
teriorẽ et poſterioꝛẽ.pars poſterioꝛ
ẽ diuiſa ſecnndũ dextrũ et ſiniſtrũ et
hec diuiſio ẽ apparẽs manifeſi ĩ ſbã
cerebri et ex cõſequeti ĩ uentriculis
eius ſbã eius ẽ ſba medularis frigi
da et bhumida diuerſa ab illis medũ
lis qꝛ nõ ẽ cõtenta ut craneum nutri
atur ſed potius craneum nutrit᷑ ut
cõtineat cerebrũ et eius iuuamtum ẽ
ut ſpiritum uitalẽ ſui ↄ ne cõtempe

ret ut fiat animalis. poſtea uero uað

ſcinde leuiter ꝑ mediũ donec ꝑ ueniaſ
ad uentriculũ anteriorẽ magnũ et an
tequã ꝓfundav uſq; ad lacunã nota
uentriculũ ẽẽ diuiſũ ut dixi in dextꝛũ
et ſiniſtrũ et parietes hinc inde ſunt
deſcẽdentes uſq;ʒ ad baſim et diuidẽ
tes dextrũ a ſiniſtro et tũc ſtatim ni
debis aplitudinẽ uniuſcuiuſqʒ u ent
culorũ ĩ anteriori parte eius.ſ.ãgło
anteriori locata eſt fantaſia qua retẽ
tia.eſt ſpẽꝝ a ſẽſibus ꝑticularibus re
ceptaꝝ in angło poſterioꝛi ẽ maginã
tia.q ẽ appᷣhenſia haꝝ ſpẽꝝ iĩ fãtaſia

retẽtaꝝ et eas apprehend it compo

nendo uel diuidendo non aſſerendo
hoc eſſe hoc.in meꝰ uero huius eſt
ſenf̃ comunis qui eſt apprehendens
ſpẽs ðᷣlatas a ſſibus ꝑticularibꝰ ⁊ liõ
ſenſitiua terminatur ad illum locum

ut riui ad fõtẽ nt uidebis.et hec oĩa
ſũt dicta fʒ ſetentiã. Auice.de uirtu
tibus aĩalibus. Et licet ſʒ ſententiã
Oa.et. Ari.ibi tãtũ ſit ſenſus coĩs g4
diuerſimode põt dici ⁊ fantaſia et i
maginatio ut alias declaraui.Et ex
his poſſũt patere iuuamẽta huiꝰ uẽ
triculi quia iuuamẽta ſüt ut imagia
tioni ł fantaſie et ſenſui cõi defuiat
T ut oibus ſenſitiuis ſiue orgaĩs ſẽ
ſuũ tribuat ſpũʒ aĩalẽ ut ſentiant et
ex his apparẽt nocumẽta que in hꝰ
uẽtriculo ⁊ cerebro anteriori cõtin
gut. quia ĩ eo poſſẽt oẽs egritudies
fieri ſoło cõtinuitatis mala cõplexio
que ſi ſint in pãniculo dolorẽ cãnt ⁊
ſi totũ circũdãt pãniculũ uocat᷑ ouũ
ſi mediã ꝑtẽ emigranea. põt ẽt pati
egritudinẽ qʒ ẽ apã et ſi ſit inpãnicu
lis calidũ uocatur ſyrſen ꝙ frequẽt
cõtingit ſi ſit frigidũ uocat᷑ litragia
ſi uero ſit ĩ ſba cerebi peſſimũ eſt et
mortifeꝛũ.⁊ põt pati egritudinẽ cõ-⸗
põnalẽ que ſi eſt oppilas non ex toto
aut eſt ſubſtãtia uaporaſa? ſic eſt
uertigo et ſcotomia aut eſt humo
ralis⁊ ſic eſt ſtupor paraliſis ⁊ huiꝰ
modi.ſi ſit oppilãs ex toto aut op-
pilat uentriculos ⁊ ſbãm ſimul aut
uentriculos tãtũ.ſi uẽtriculos ⁊ ſub
ſtãtiã ſic eſt apopleſia.ſi uẽtriculos
tatũ ſic eſt epilẽſia.uerũ eſt ꝙ hec

oppilatio eſt oppilans uentriculos

alios ſiue occupãs licet non tãtũ q;
tũ anteriorẽ. Melia uero eſt de ge

nere male cõplexionis ante aũt quã

procedas ad uẽtriculũ mediũ coſis
ra intermedia inter hũc et mediũ et
ſut tria anche ꝗ ſũt ſicut baſis huiuſ
modi anterioris uentriculi dextri et
ſiniſtri ⁊ ſubſtantia cerebri ad for-
maʒ ⁊ figurã anchaꝝ ⁊ a latere uni
cuiuſq; intra uẽtriculos iam dictos
ſba una ꝛu.ſanguinea facta ad mõʒ

nermis obloͤgi ſiue ſubterranei liga
ta ligamentis ⁊ neruulis alterutrin-
que que ad ſui elõgationem cõſtrin
git ⁊ claudit anchas ⁊ uiã ſiue trãſi
tũ ab anteriori ad mediũ ⁊ ecõtra et
quãdo homo uult ceſſare a ſui cogi
tatiõe ⁊ cõſideratõe eleuat parietes
⁊ dilatat ãchas ut poſſit ſpus trãſir
ex uno uẽtriculo ad alios ⁊ iõ uoca
tur ueris tum quia aſſimilat᷑ uermi
ſbterraneo ĩ ſubſtãtia ⁊ figura ⁊ ẽt
ĩ motu cõtractiuo 2 extẽſiuo.poſt hꝰ
deſcẽde ĩferius paulatine æ primo
tibi occurret lacuna qne ẽ quedam
cõcauitas rotũda ⁊ oblõga in cuius
medio ẽ foramẽ tendẽs ĩferiꝰ ad pa⸗
latũ diagonalꝛ ⁊ eidem occurrit uia
directa que a medio uẽtriculo vᷣſcen
dit dirccte ad colatoriũ et hec lacu⸗
na cuiuſcũqʒ eminentias habet ro
tundas magnas factas ad ſuſtentan
dũ uenas uel arterias ad aſcendẽdũ
a recte mirabili ad uentriculos cere
bri dictos et ideo in baſi eius appa
rent glandule que ſunt iuxta rete mi
rabile eminentes et per iſtaʒ lacunã
uentriculi anteriores et cerebrũ quã
tuʒ ad mediuʒ eiuſ expurgant ſuas
ſuperfluitates.ſʒ ceꝛebruʒ quantũ ad
partes anteriores magis expurgat
ſuas ſuperfluitates. per colatoria
nariuʒ. Et his expeditis ſtatim tibi
apparet uentricnlus medius qui eſt
ſicut quedam uia et tranſitus ab an

teriori ad poſteriorem partem et ĩ

iſto locata eſt uirtus cogitiatua et

merito qa hec vᷣtus operat᷑ cõponẽ

do fataſiata ⁊ memorata ut ex ſẽſaſ
eliciat nõ ſẽſata. Itẽ ꝗa ipſa ẽ uirtꝰ
regitiua totiꝰ aĩalis.regimẽ aũt toti
us aĩalis cõſiſtit ĩ appᷣhẽſiõe pᷣſẽtiũ
memoria pᷣteritoꝝ ꝓnoſticatione
futuroꝝ.et ideo debuit eſſe ĩ medio
haꝝ uirtutum apprebhenſiuarũ et in

mẽèoratiuarũ. fuit ẽt in medio horù3ʒ

uẽtricłorũ ut ſit uirtus eiꝰ ĩ directo
ad cor.eo ꝙ vᷣtus eiꝰ ẽ ᷣtus ĩmedia
te defuiẽs ĩtellectui.qr debuit ẽẽ in
medio uẽtricło ⁊ ĩ medio dẽ arũ uir
tutũ.poſt iſtũ ꝓcedẽdo tibi appare
bit uẽtricłis poſteꝛior ꝗ eſt ĩcerebro
poſteriori ſituatꝰ ⁊ locatus et hoc
cerebrũ eſt uelatũ ⁊ diſtĩ ctũ primis
duobꝰ pãniculis iã dictis quia hoc ẽ
molle. ſ.anñrius ⁊ poſterius eſt durũ
et iſtud cerebrũ poſterius ẽ locatuʒ
qꝛ eſt prĩcipiũ nuche ⁊ qꝛ ẽ prĩcipiñũ
płiũ neruorũ motĩorũ.motꝰ aũt fit
ꝑ neruos motiuos qui qᷓ;to durior̃e
taãto fortiores.illð cerebrũ eſt figur
piramidalis qꝛ uẽtriłus locatꝰ in eo
ẽẽt figure piramidalis.⁊ cã qr illiuſ
figure ẽ uẽtriculus poſterior ẽ quia
ꝑ partẽ ĩferiorẽ eius qʒ ẽ eius baſis
et ſtricturã dʒ br̃e ĩcacumie qꝛ ſpẽs
melius cõfuãt᷑ inſtricto loco · qᷓ; in
amplo et iõ fuit talis figure.Et ex
hbis pʒ q ſint oꝑationes ſiue iuua
menta iſtiꝰ cerebri poſterioris.quia
unũ ẽ nt ſit pricipiũ neruoruʒ moti
uorũ ⁊ nuche aliud ẽ ut ſit ĩſtrumẽ
tũ pᷣtutis memoratiue.Et ex hoc pʒ
ꝙ paſſio ꝓpria huic eſt quãdo leſa ẽ
memoratia.ſicut quãdo leſa ẽ cogi
tatĩa egritudo ꝓpria ẽ in uẽtriculo
medio.et quãdo leſa ẽ imagĩatio paſ
ſio ẽ ĩ uẽt riculo anteriori.ſicut quã
do paſſio eſt coĩcãs toti cerebro oẽſ

nirtutes ſũt leſe ⁊oꝑationes oĩum̃

haꝝ uirtutũ.ſʒ tu dices que ẽ cã qr

uẽtriculus medius nõ hũit cerebrũ.

mediũ diſtictũ.ſicut alij uẽtriculi. di
cendũ ꝙ cã fuit qꝛ iſte nẽtriculus eſt
ſicut uia ⁊ trãſitus iſtoꝝ alioꝝ duo
rũ ⁊ iõ nõ dʒ eſſe diſtictus ab eis ſʒ
cerebrũ ⁊ hec de anothomia cer̃bꝛi.

BDe anothomia duaꝝ carũcłarũ

His expeditis oʒ cerebrũ
eleuare leuit ita ut nõ rũ-
at aliquis neruꝰ ⁊ incipe
eleuare à ꝑte ĩteriori ⁊ tũc ſtatĩ tibi
appebũt due carũcule ſimillime capi
tibus mãmillaꝝ ⁊ ĩ ſba appent ſiles
ſbe cerebri et iõ a medulari ſba ſunt
orte uelate ſbtiliſſimo pãniculo ꝗ dr
pia mater et. iõ fragiles ſũt ſatis qꝛ
nõ debeãt in hoĩe ex penetꝛar̃ ⁊ qꝛ
cerebrũ ex odoribʒ cõfõtatur ⁊ for
tificatur qꝛ cerebrũ ẽ cõplõis fr̃ie ⁊
hũide excedẽter. odor aũt cũ ſit fũs
lis euaporatio uel nõ ſit ſine fũali e
uaporatõe hẽt exiccare ⁊ calefacere
quare remittere hẽt lapſũ cerebri et
iõ ipſũ habet iuuare quare natura
ordinauit ut nõ elõgarẽt a cerebro
fʒ ĩtra craneũ remanerẽt ĩ cõcauita
te colatorij ſiue emũctorij nariũ? x
poroſitates oſſis nariũ recipiũt ua⸗
pores ⁊ odores repᷣſẽtãt uſqʒ ad uẽ
triculũ anteriorẽ cerebri poſtea ꝓ
cede et uidebis neruos duos maio-⸗
res qui ſint ĩ corpore nr̃o uocatos
obticos quoʒ origo a ſba cerebri 2
ſi bñ procedas uidebis quod cõtinu
ate ſũt ſbe cerebri in uentriculis an
terioribus et er pãniculum piã ma⸗
trem cerebri ante quã craneũ ingre
diuntur cõiunaunt᷑ et quia ad iuicẽ

applicantur utiantur exiſtẽ

tes perforati iuu co cruciatõis et
unionis ipſorum ut eis ſit unus

ocus cõis ut ſpẽs unius rei recep⸗
ta a duobus oculis et delata per
duos neruos ad unitatem redeat ut
una res non utdeatur due.ſʒ una ſic
ut debet et poſt cruciatõʒ eorum
egrediuntur craneum quilibet eor
um ad propꝛium uenit oculum cuius
anothomia poſtea uidebitur poſt
ipſoſ. eleua tantum cerebrũ fʒ medie

.

—

tatẽ eiꝰzuidebis ſecũdũ par neruo/
rum ſubtiliũ et duoꝝ q uadũt ad ocu
los ad mouendũ ipſos motu uolũta-
rio.poſtea ẽ tertiũ par cuius una ꝑs
uadit ad mẽbra faciei ad dandũ ſen-
ſum et motũ uoluntariũ.et alia ꝑs eiꝰ
admiſcet᷑ qᷓrto pari ⁊ illud quartum
par ſumł cũ eo cui admiſcet᷑.ex ʒꝰ pari
deſcẽdit iferius ad loca dyafragmap
⁊ dat ſeſũ mbris ĩferioribꝰ⁊ uiſceꝛi-
bus et iſti ueniũt ad ſtoʒ et ex eis oꝛi
unt᷑ reuerſiui quoꝛũ iuuamta ſũt dcã
ſupra et iſti pmi ſũt nerui uocis cões
ſicut reuerſiui ſũt nerui ꝓpᷣj uocis.
poſtea ſũt nerui ꝗnti paris ꝗ uadũt
ad os petroſũ qð ẽ ĩ radice auris ⁊ e

ius foramẽ ꝑ paniculũ cõtextũ ex filliſ

hoꝛũ neruoꝛu et ſic ſũt iſtꝛumentũ au
ditus.poſtea ſũt nerui ſexti paris ſbᷣ
tiles qui uadũt ad palatũ ad dãdũ ſẽ
ſu palato.nltio ẽ ſeptimũ par neruo
rũ qui uadũt adliguã ad dãdũ ſenſũ
guſtus et motũ ligue.Et ex his ꝓce
dedi et leua totũ cerebrũ et tũc tibi
apparebũt duo paniculi iferiores exi
ſtetes ſupra os baſilare qð ẽ baſis
et fundamtũ cerebꝛi et totius capitis
et tüc eleua hos duos pãniculos ab
oſſe ⁊ in medio baſilari ĩ directo co
latorij inuenies rete mirabile cõtex
tũ cũ textura fortiſſima et miraculoſe
duplicata ex arterijs ſubtilliſſimis ad
inuicẽ ↄtextis q ſũt rami arteriarun
appopleticarũ aſcẽdentiũ.in illo retæ
ſiue ueuis illius retis cõtinet᷑ ſpũs xi
tał aſcẽdes a coꝛde ad cerebrũ ad ꝰ
ut fiat aialis.Et qa ſpũs hic melius
alterat᷑ diuiſus ad minima.et tũc ma
xime diuidit᷑ ad minima quãdo ẽ ↄtẽ
tus ĩ artarijs ꝑuiſſimis et ſubtilliſſis
iõ iſtð rete fuit cõtextũ ex uenulis ſi
ue artarijs minimis ſubtilliſſimis utl
ſpũs cõtetus ĩ eis a cerebro faciłr al
teret᷑ et tẽperet᷑ et ad fõmã alis ↄuer

tatur.lʒ fõmã ꝑfectiorẽ acqrat ĩẽ uen
triculis cerebꝛi.ſicut ſãguis ĩ uẽtricu
lis cõdis.et hec ẽ una ex cãis qr re
te mirabile fuit cõtextũ uł cõflatũ ſub
cerebro ut põit Ga.xð de iuuamtis
⁊ ĩ libro ðᷣ utilitate pulſus.ẽ ⁊ alia cã
qꝛ mbrũ hoc ẽ dignũ multa cuſtodia
qr̃ natuꝛa locauit ipſũ ĩ loco tutiſſimo
et forte hꝰ ẽt fecit natura ut ex uapo
ribus ciboꝛũ et potuũ cõdẽſatis a
cõplexiõe cerebri et cadẽtibꝰ deorſũ
ut aliqᷓ oppilatio ad tẽpus fieret ĩ hꝰ
rete mirabili ex qᷓ oppilatõe cãt᷑ ſõnꝰ
Aſtud rete ſuſtẽtãt due carnes glan
doſe fcẽ pᷣn cipalr ad ipſũ ſuſtẽttãdũ
ad replẽdũ uacuitaſ et ad ſubſtẽtãdũ
duas uẽaſ aſcẽdẽtes ad cerebrũ et du
aſ artias aſcẽdẽtes ad uẽtꝛiculos ce
rebri.et h̊ ð anoꝰ cerebꝛi deã ſufficiãt

8 De anothomia oſſis baſilaris.

Oſt hec oia uidebiſ os ba
ſilare ꝙ ẽ durius ceteris qꝛ
dʒ ẽ baſis füdamtũ ⁊ ſuſtẽ

tamtũ oĩuʒ alioꝝ ꝙ aũt dʒ alia ſubſtẽ

tar̃ dʒ eẽ duꝝ durũ fuit ẽt ut a ſupflu
itatibus quibus ſubmittituꝛ nõ putꝛe
fiat.ſed putrefactiõi rſiſtat.iſtud os
diuiſiũ eſt in oſſa petroſa narium et
oculorum oſſa duo lateralia que uo
cantur oſſa paris et ſic ſũt quinqʒ et
hoc melius diſcernes ſi dequoques.
tantum tamen eſt quod oſſa narium
ſunt multum cauernoſa poroſa ut ſu

perfluitates poſſint deſcendere et ua

por ſubiectus odori aſcendere ad ce
rebrum poſtea ſcinde alterutrimqʒ
oſſa oculorum et uidebis locum oc
li et colligantiam eius cum neruo
tico et colligantiã eius cum neruis
motus oculi. apparet etiam locus
eius.quia non eſt poſitus multum in
profundo.quia dʒ recipere ſpecies ĩ
medio exiſtentes non eminet multum

1

extra in hoĩe ne ab exterioꝛibꝰ ledat

cũ eos hẽat ualde molles ⁊ paſſibileſ

et iõ ad eius ſiue eorũ tutelã in hoĩe
nã ordinauit ſuꝑcilia ut a rebus de
ſcẽdẽtibus cuſtodiãt᷑ et palpebras
ut a ꝛebʒ occurrẽtibꝰanteriꝰcuſtodiã
tuꝛ.oꝛdinauit ẽt tuberoſitates maxil
laꝝ ut cuſtodiãtuꝛ a rebꝰ ĩferioribꝰ
aſcẽdẽtibꝰ ⁊ a latere obuiatibꝰ ſicut
ab alio latere obuiãt nazes. In oculo
aũt ſũt ſeptẽ tunice et tres humores
tũicas uidebis diuidendo oculũ ĩ du
as ptes plane et leuiter.ſ.in anterio
rẽ et poſteriorẽ.et in anteriori ſunt
4. tunice qᷓꝝ tribus cõtinuãt᷑ ⁊ coꝛ⸗
reſpõdẽt tres interius.q; uni illaꝝ.ſ.
coꝛnee nõ cõtinuat᷑ aliq in ꝓfũdo ſiue
iĩteꝛius.ſic gꝰ pma ẽ cõnea q dr cõnua
qꝛ aſſilat cõnu ĩ ſbã et color᷑.qꝛ trãſ
parẽs ẽ et fuit trãſparens q̃ntũ ad co
lorem ut nullius eſſet coloris ne ĩpe-
diret receptionẽ oĩs coloris. fuit ẽt
ſbẽ ſolide.qꝛ rebus exterioribus eſt
ꝓpinqſſima.⁊ eſt cõiunctia qꝛ pꝛeter
corneã exterius ẽ cõiungẽs et uelãs
et cooꝑiens totũ oculũ et huic ĩ ꝑte
poſteriori ſiue interiori eſt ſclirotica
cõtinuata cũ ea et interius circũdãs
totũ oculũ.poſtea ſub ↄiunctiua in ꝑ
te ãt erioꝛi ẽ uuea dicta ſic qꝛ aſſimila
tur medio follicło generi nue nigre ĩ
cuius medio uerſus corneã ẽ foramẽ
qð dicitur pupilla fcã ut ſpẽs uiſibi
lis poſſit ꝑuenire uſqʒ; ad criſtalliam

et nec ĩpediat᷑ ꝑꝑ obſcuritatẽ uuee.etꝰ

cã quare non fuit totus diſcoopeꝛ
tus hac tunica uuea ẽ triplex. una ẽ
quia ab ea ſuo colore, uiridi puniceo
¶eu azuro cofortat ſpũm. uiſiuum cũ
fuit medijs inter extrẽ os colores.ꝛ
cã eſt qꝛ ſi ipſa nõ cẽet ſpẽ nimis a lu
mine exteriori reſolueretur et diſſol
ueret᷑.et ideo ut ſtaret unicus in uno
loco in directo criſtalline fuit hec tu

nica habẽs nnũ foramẽ qð pupilla
noĩatur et iõ ↄtingit ꝙ ſi hoc foram
dilatat a natura uł ałr ꝙ iĩpedit᷑ ui
ſus et magis ipedit᷑ ꝗᷓ qʒ ſi coſtrin igat
a natura.ʒ cã ẽ qꝛ oĩs ſpẽs rei q̃ ui-

detur ꝑ uenit ad oculũ in figura pira

midali cuius baſis ad res uiſa et eius
conus ẽ oculus ſiue eius angulus ẽ iĩ
criſtallina.qᷓre oʒ ꝙ hoc foramen ſit
ſtrictum dr̃ etiã uuea hec tunica qꝛ
tinet humorẽ uueũ generatũ ad hu-
mectãdũ oculum et ad hoc ut ſit me
diũ ĩtrinſecꝰ receptiuũ ſpẽꝝ.⁊ q; tale
mediũ nõ põt ẽẽ niſi aq kaeris a dnio
et aeꝛ nõ põt ibi ↄſeruari ⁊ iõ nõ fuit
ibi aer. Itẽ qꝛ illuc cuꝛꝛit ſpũſ uiſibi
lis aereꝰ a dnio et hic humor ↄtinet
in uuea ut ꝓhibeat criſtallinã appro
pĩqre aeri exteriori et ut corneã di

ſtare faciat a cꝛiſtallina et ut foramẽ

pupille ſtet dilatatũ et ppea egredit
foramẽ nuee ⁊ ĩtumeſcit cornea et iõ
cõtingit in appꝛopĩquãtibꝰ morti cũ
exiccetur hic humor quod cornea ca
dit et aplanatur et tunc a uulgaribꝰ
dr̃ quod tunc apparet tela ante ocu
lõs et eſt ſignum infallibile mortis.
contingit ẽt propter eius exiccatio
nem conſtrictio pupille.ſicut prop
ter eius multitudinem cauſat᷑ dilata
tio pupille.et iam potuiſti uidere no
titiam paſſionum que occulte ſunt
ue fiunt in oculo ratione huiꝰ uuee
Viſi quod reſtat aliquid dicere de
A rata. Catarata autem fit quan
d uapor generatur aut deſcendit

de cerebro uel a ſtomacho et perue

znit in directo pupille ad humorem
hunc et exiſtens inter criſtallinam
et pupillam impedit receptionem ſpe
tierum et hic uapoꝛ in pꝛincipio eſt
mobilis ſpeties repꝛeſentat cum mo/
tu. Item cum de ſe ſit coloratus
mouet criſtallinam ſecundũ ſuuʒ colo

rẽ et cũ ſpẽs cõſueuerãt eſſe rei ex tri
ſece que mouet uiſũ iudicat uirtus
niſiua res exteriꝰ eſſe motas et ideo
iudicat muſcasuolare aut cimices
uel formicas ſupra parietẽ abulare
po ſtea ð hic uapoꝛ ĩ aquã cõueꝛtit
qᷓↄ cõ dẽſat᷑ ĩ cataractã traſit cõfirã
tã que ſi totã pupillã cooperiat pro/
hibet oĩo uiſu.ſi aũt nõ oppilet ex to
to aut exiſtit alatere foraminis aut
in medio ſi a latere diminutã uidet ⁊
iudicat eſſe rẽ.ſi uero ĩ medio ſit iu⸗
dicat rẽ ẽe perforatam. quia partẽ
quaʒ nidere non poteſt iudicat eſſe
foramen. ⁊ ex his nota modũ cura
tiõis cataꝛacte cõfiꝛmate que fit per
manuale operationẽ quia non fit ꝗa
iſta cataracta penitus extrahatur. qa
ate q; poſſit extrahi egredietuz totꝰ
humor albugineus.ſed hoc fit quia
acũ imponũt ꝑforãdo corneã lon-
ge apupilla 7 profundãt oblique
coꝛneam donec ſit in diꝛecto pupille
poſtea ducunt acũ ad locum catara
cte uel aque condenſate.et tunc acũ
ipſa inpelelnt infra ad locum ĩfinmũ
et tunc cum faſiatione et aliis ꝛebus
ꝓhibent ipſã ꝛeaſcendeꝛe.et ideo ta
lem actum non uocant cataꝛacte cuꝛã
tm ſʒ attꝛaher᷑.i.vpꝛimeꝛe cataꝛactã
et ſic appaꝛet tibi quaꝛta tunica q̃
dicit᷑ uuea poſtea ĩꝑte poſteꝛioꝛi ſie

ĩteꝛiori oculi.eſt tunica quĩta que &

dicitur ſecũdia uel quia ipſa ſecũd ẽ
aſcliꝛ otica uel quia ſecũdie aſſi
ta. poſt iſtas eſt tunica aranea cũ
dãs criſtallinã uerſus ꝑtẽ ãterior
cui ĩ ꝑte poſteriori cõtinuat᷑ tunica
retina et ĩ medio iſtaꝝ cõtinet᷑ hũor
uitreus ⁊ ĩmedio eiꝰ eſt humor criſ
ſtallinꝰ rotũdꝰ ſiue figure ſperice 2
q̃daʒ planitie ĩ ꝑte anteriori ⁊ hic
bumor eſt magis ſᷣſus ꝑtẽ anteriorẽ

qʒ humor uitreus ĩ quo locat᷑ 2 iõ

4

„

bic humor factus eſt ad criſtallinaʒ
locãdũ et ad ipſaʒ nutriendũ.Et ex
his cõpleta eſt anothomia oculi.

NHis expeditis uidebis au
rẽ poĩtã a latere capiſj. qa
onus ꝑcipitur adextris et
t ante retro ⁊ ſuꝛſum et ðᷣ
orſũ.Et io ĩſtrumẽtũ eius oportuit
locari ĩ dextra et ſiniſtra nõ autẽ in
parte anteriori qa ibi erant ĩſtrumẽ
ta aliorũ ſenſuũ.auris aũt fuit figur
rotũde ĩ hoĩe uł circłaris ut ẽẽt plu
riũ capaciſſia.⁊ cartillagĩoſa fuit ut
ẽẽt ab alt᷑ atibꝰ extriſecꝰ tuta ⁊ ut ẽẽt
ſonora cuiꝰ foramẽ ẽ lõgũ tmĩãtũ ad
os petroſũ ĩ cuiꝰ ↄcaĩtatibꝰ ẽ ſpũsꝰ
planatus ꝗẽ ĩſtruʒ auditꝰ ⁊ eiꝰ fora
miĩa ł caueꝛnoſitaſ cooꝑit pãnicłus
ſbᷣtilł cõtextꝰ ex uilł neruoꝝ auditꝰiã
Sõdcõꝝ oſſa aũt alia q̃ ifra baſilare.
ſeñ bñ ad ſẽſũ apꝑnt niſi oſſa illa ðᷣco
quãt᷑ ſʒ ꝑꝑ peccatũ dittere ↄſueui.
ueꝝ ẽ ꝙ ð mãdiblaꝝ oſſibꝰ potes ui
re pricipiũ ⁊ fieʒ ĩ cipiũt.n.ĩ ↄĩſſu
ra ſiũ adoꝛec q̃ ẽ iſ̃ craneũ ⁊ baſſilar
locũ q ẽ ĩ fie ſuꝑcilij ⁊ frõſᷣ ⁊/ pcedit
pſꝰꝑtẽ poſtr̃iorẽ iuẽ os petroſũ et
auricłã t᷑iat᷑ aũt ad vᷣnteſ qꝝ ano ʒ

Apite expedito diuið totũ
cõpꝰ fʒ lõgitudieʒ ĩ duas
ptes ĩcipiẽs a collo uſq cau

tibꝰ. In q ſũt ſeptẽ ſpõdiles⁊ ſpo
diles he ſut ſbtiliorſ ⁊ graciliores
alijs.qa ab alijs ᷣbẽt ſuſtẽtari ⁊ por
tari delatũ ãt vᷣbʒ ẽẽ leui ðferẽte.lʒ
aũt ſit ſbtiliora alijs foramẽ hñtmaiꝰ

diii.—
De anothomia ſpõdilin

occurrit collũ fcũʒ ꝑꝑ pł q
onẽ ⁊ tracheã attariã ĩ reibi

1.
N

0 .

qꝛ nucha ẽ gloſſioꝛ ĩ collo qᷓ; in aliqᷓ
ꝑte ſpõdiliũ.q ibi eſt principium
eius.q; ſunt graciles heſpondiles fu
erunt dure e firmiter cõtinuate ut ñ
accit dilocatio et leſio ab obuiãtibꝰ
extrinſecꝰ.poſt iſtas ſũt ſpõdiles co
ſtaꝝ q ſut.xij.ſicut ſut coſte.xij.ſeptẽ
uere ⁊ qnq; mdoſe.poſtea ſũt ſpõdi
les renu que ſut.v.et ſũt ualde gꝛoſſe
et magne cũ ſint ſicut fundamtũ ⁊ ſu
ſtẽtamentũ oĩuʒ aliaꝝ ⁊ baſis.poſtea
ſut ſpodiles alanis q ſũt ĩ plicatura q
a doꝛſo ad caudãa et ſũt tres miores
pꝛedcis.qꝛ debẽt cõtinuari cũ oſſibꝰ

ſiue ſpodilibus caude q ſũt parue.ul

timo ſũt ſpõdiles caude Aerũ ẽ qð
hic debes notare diffeꝛentiã haꝝ ſpõ
diliũ que ẽ ĩ foraminibꝰ eaꝝ ꝑ q̃ tꝛaſe
unt paria neruoꝛũ et diuerſitates ẽt
earu i alis ſiue additamtis eaxꝝ ſiue ſi
menijs ut noĩat Aui.ſʒ he diuerſita
tes magis ſũt note ĩ corpoꝛe decocto
uel perfcẽ exiccato.et iõ nõ cures.ſʒ
fõte alias facia anoꝰʒ in tali et ſcribã
q̃ ad ſẽſũ uidebo ut ꝓpoſui a pꝛinci-
pio.i qlibʒ tamẽ ſpõdili ẽ nucha q̃ ẽ
medulla ſiłis ſbẽ ceꝛebꝛi niſi qa ui-
ſcoſioꝛ et ſolidioꝛ ẽ fcã ut ab ipᷣa tri
buat᷑ ſeſus et motꝰ toti cõpori a capi
te ĩfeꝛius.et qꝛ orta ẽ a cerebro diui
lio ſᷣm dextrũ et ſiniſtrũ eſt ꝙ ĩ ſuꝑfi
cie ei ꝰapꝑʒ filũ diuidẽs cã ꝑ mediũ.ſ.
ðſtrũ et ſin iſtrũ tñ nõ penetrat h̊ di
uiſio ł ſepeꝛato fʒ ꝓpfũdu ꝗa nucha ẽ
õta aꝑte poſterioꝛi cerbdnõ ẽ du
ſa fm ꝓfũdũ.⁊ ex hac dioe ſiue ſeꝑa
tõe nuche tibi põt apparere cã qr
oppło pot cõtiger᷑ ĩ media ꝑte nuche
et nõ erit in alia ꝑfe. et iõ paraleſis
poſte ĩ una ꝑte dextra uł ſiniſtra cõ
tiger̃ ⁊ no ĩ alia a nucha aut a qlibʒ
ſpõdili oꝛit᷑ unũ paꝛ neꝛuoꝝ q nadũt
A dãdũ ſẽſu ⁊ motũ mẽebris di ĩaſj q
aũt ſint mẽbꝛa qd q ꝑueiũt ne: ui illi n

bene põt ĩ ano uideri ſʒ oporteret
al liqfieri ĩ aqꝗᷓ fluuiali et hꝰ n ſpectat

ad pns.⁊ ſi uis hec mẽbꝛa cognoſcer

lege ĩ pia fẽ pmi cano ſũma ꝛ Caꝰ 2⁰
ð ano neꝛuoꝝ oꝛto a nucha. ? qꝛ
ſpõdiles ſũt.ʒo paria neruoꝝ ſũt ʒo.
et qꝛ a cauda oꝛit unũ erũt.ʒi paria.

¶ BDe ano“ bꝛachij et man⸗

His expedi excorcica bra-
chiũ ⁊ pedẽ et ĩcipe a bꝛachio
excoꝛtica leuiter ut uideas
uenas ipradictas q ueniũt ad cur-
uaturãa brachij et tũc uidebis uenã
ſupradictã q penetrat ꝑ ſub aſſellã 2
brachiũ et/ pcedit ꝑ domeſticã ꝑtem
bꝛachij. et ĩ ꝑte ĩferiori cubiti appa
ret et uocat᷑ baſſiuca In ꝑte ſuꝑiori
brachij ẽ cepalica q euacuat a capite
que ad bꝛachiũ uenit ſupra furculã
orta a uena aſcendente ad caput ut
ſupra dixi ⁊ in medio iſtarum eſt unꝰ
ramus continuatus in cuꝛuatuꝛa bꝛa
chij cum ambabus et hec uocat᷑ me
dia.uel alio nomine uocatur comu⸗
nis.quelibet tamen harum duai um
procedit ulterius uſq; ad manum.in
ſilueſtri parte manus apparet illa
que eſt inter auricularem et annula
rem et dicitur ſcylen et correſpondet

8 baſalice. que uero eſt inter pollicem 2

uidicem dicitur ſaluatella et flomma
loco cephalice. que uero eſt in
edio finis et retinet locum comu⸗
is ſiue baſilice poſt uenas muſcu
los multos notabis et cordas mul
tas et magnas et groſſas quarum a
nothomiam perfectam in tali coꝛpo
re non labores inuenire.ſed in cor⸗
pore exiccato et ad ſolem per tꝛieni
um alias monſtraui et numerum eo
rum perfectem declaraui et anom

taliũ muſcłoꝝ bꝛachioꝛũ et man' et
pedũ ſcripſiĩ lectura quã feci ſuꝑ pꝛi
mo 23 et 4 *⁰ iunam. eleua g caꝛ

noſitatẽ totam uſq; ad oſſa et primo

inuenies os qð uocat᷑ adiutoriũ.ue
rũ ẽ ꝙ ſupra doꝛſũ.ſ.pectus a latere
poſteꝛioꝛi ẽ ſpatula habẽs figurã ſpa

tule lignee ſilem ꝙ latũ ẽ ĩferius ut

pect' nõ ĩpediat coſtas.ſtꝛictũ uõ eſt
ſuꝑius ut adiutoꝛio ĩfoꝛmet᷑ et iõ in
eius extrẽo ſuꝑioꝛi hẽt aliquã cõcaui
tatẽ ſuꝑficiale ad modũ cõcauitaſjᷣ ro
tũde in q ut reuoluat᷑ adiutoꝛũ ſitua
ta ẽ extremitas rotũda adiutoꝛij cui
caput pꝛimũ eſt rotundũ locatũ ĩ piſ
ſide ofſis ſpatule in medio obliquat
uerſus domeſtica ꝑtẽ ut plicatio et
ãplexio eaꝝ rerũ ſit połioꝛ.extremũ
alið habʒ qᷓſi duas eminẽtias.qꝛ duo
bus focilibꝰ dʒ coniũgi et ĩmedio ꝑti
um eminẽtiaʒ habentiũ magis õ quã

dã cõcauitatẽ ĩ qᷓ ingredit᷑ extremitaſ

focilis ĩferioris q̃ fcã ẽ ad modũ in
ſtrumti auriẽdi aquã ut fir mioꝛ fiat
ↄiunctio ⁊ colligatia et iõ dillocatĩo
raro et diallſter ĩ hac iũctura ⁊ qᷓn
do fit raro eſt ꝙ poſſit bñ reſtaurari
et focile iferiꝰ ẽ lõgi ioꝛi qꝛ cõue
niẽtius eſt quod illud qð ſubſtẽtat a
liud ſit lõgius et maius eo ꝙ ſubſten
tat᷑.ãbo tñ ↄueniũt.qa ſũt gꝛoſſioꝛa ĩ
extremis qᷓ; in medio.q;ꝛ ab extremis

nõ debẽt oriri ligamta et iuncture ?zꝰ
in medio debẽt ſituari muſculi et

cile ſuꝑius ꝓcedit directe ſic infe
nt ſit cã plicatõis manus et brac
poſt iſta duo focilia ẽ ꝛaſeta cuiꝰ oſſt
fuer̃t plurificata ut poſſit manus bñ
explicari et cõtrahi ad cõtinendũ reſ
fluidas.et currẽtes et fueret oſſa eiꝰ

octo ĩ duab aciebus ĩqlibet acie 4

poſtea ſunt oſſa pectinis denoĩata ſic
a forma ẽt figura pectinis et ſic ſunt

4. d corꝛeſoõdent qttuor digitis na

4

pollici nõ coꝛreſpõdet aliqdð es pecti
nis.qꝛ pollex nõ eſt in eadẽ acie cum
alijs digiſ.poſtea ſũt digiti qnqʒ in
quoꝝ quocũq; uidebis carnẽ in ꝑte
domeſtica ut poſſit cõplicari ad capi
endũ et ex duriritie oſſiũ eoꝝ nõ ledã
tur ꝑꝑ fricatiõeʒ.a lateribꝰ etiã eoꝝ
ẽ młta caro ut inter ipſos cõplicatos
nõ accidat uacuitas aliqᷓ .ex ꝑte uõ
ſilueſtri nõ ẽ tãta młtitudo caꝛnis qꝛ
digiti nõ cõiungunt᷑ uerſus ꝑtem ſil
ueſtrẽ.poſt carnẽ uõ ſũt corde qᷓrum
unaqq; ꝓpria ad/ꝓpriam uenit iũ⸗
cturã et illa q ad ſuꝑtorẽ uenit iũctu
rã igredit᷑ ꝑ mediũ inferioris corde
qa eqtare eã nõ põt nt ſit tuta a noci
uis et ꝑ hꝰ ſuꝑior magis ẽ ꝓfundior
iĩferiori qꝛ lõgiꝰ habet ꝓcedeꝛe.Itẽ
nõ eqtat eã ne tumor et ineptitudo
fiat ĩ digitis nõ aũt ꝓcedit ab aliquo
laterũ qa oſſi ꝓpria debẽt cõiũgi ĩ
medio direccte et non alatere.

¶De ano cruris pediis

Ltio ð nenimad oſſa q̃ ſi
fũdamta totiꝰet ſuꝑpor tã
tia oĩa ⁊ ſũt oſſa ĩferiõa.ate
tñ ꝙ ad oſſa ꝑuenias excõia cutĩ ſbti
liſſie ut uẽas duas ðᷣſcẽdẽtes q raĩfi
cate ſij a trüco uene chilis ðᷣſcẽdẽtes
q̃ qndo erat ĩ fine ſpõdiliũ renũ raĩfi
cabat᷑ ĩiduos trücos.quoꝝ unꝰ trãſi
bit ad tibiã dextrã. alteꝛ ad ſinĩſtꝛã ꝙ
põt uideri ad ſẽſũ et eo mõ ramificat

arfi ia ſege poſtda qlibʒ illoꝝ trũ
HS rami?ica

f ĩ duoſ ramos magnoſ
quoꝝ unus directe ðᷣſcẽdit ꝑ dome/
ſticã partẽ tibie uſqʒ ad digitos pe⸗
dis et hec uocaiꝭ ſaphena q̃ ꝑꝑ dire
ctionẽ ſuã flobohen⸗ cuat a inbꝛis n
turalibꝰ et genitalibꝰet iõ a mr̃ice
nibꝰteſticulis et huiuſmõi et apꝑʒ ſu
pꝛa genu ifra luger cauiculã infrꝗ ĩ
calcaneo et apparetan pectinap

anteriorẽ.i iũctaꝛa illa ẽ

1
aliuſ ꝛamus obliquatur et ingꝛeditur
iuxta iunctura ſie.et ideo uocat᷑ ſia-
tica et ꝑꝑ obliquitatẽ quã habet cir
ca iũcturas flobotomata magis eua
cuat in paſſionibꝰiuncturaꝝ et appa
ret in oĩbus locis pᷣdictis in ꝑte tam
ſilueſtri. poſtea elena muſculos et coꝛ
das et uide oſſa ⁊ pꝛimũ ẽ os foris
ſupra ꝙ fabricate ſũt ſpodiles doꝛſi

et ꝑ cõſeqᷓns totũ coꝛpꝰ ĩ pte ĩfeꝛioꝛi

habet piſſidem quada ĩ cniꝰ cõcauita

te locata ẽ extrẽitas rotũda cane co

xe qᷓ uocat᷑ ᷣtebrũ 2 ĩ medio ambo
rũ ĩ ꝑte aãteriori ẽ quoddã ligãẽtũ
alioꝰ põt uocari tebruʒ 2 qn hoc x
primũ rſilit foꝛas tũc neceſſe ẽ hoĩeʒ

cdaudicar̃᷑ qa cꝛus hꝰ elõgat᷑ 2 fir̃ari

nõ pot ⁊ totũ nõ bñ pot ſupõtaꝛi ne
ceſſe ẽ ẽtut crus tabeſcat qa uene
qʒ ꝑtraſeũt ĩferi pꝑ oppᷣſione 2 obliqᷓ
toeʒ qqʒmõ oppilat᷑ æ lʒ nõ pfecte

iüctura h̊ iſtoꝝ duoꝝ oſſiũ uocat᷑ ſia

ñde doloꝛ eiꝰ denominatus ẽ ſyati

cꝰ. poſtea uidebis os qd uocat᷑ cãna
corxe qð ẽ maiꝰonibʒ oſſibꝰ qᷓ ſũt ĩ cõ
por ꝗa dʒ c ſcetemtũ toti⸗ cõpis

auitatẽ habuit magnã ut ẽẽt le
ue ⁊ ut multa medulla retineret? qa
melius ſuſtẽtare põt quãdo nõ ſtat
Epẽdicularit᷑ ſʒ qndo fʒ extꝛema pli
catũ ẽ ᷣſus domeſticã ⁊z imedio ↄne
xũ:hic ẽ ꝙ n fuit rectũ oĩo ſʒ plicatũ

ſʒ mõʒ dictũ poſt ipſu ĩ iſctuꝛa genn

ſũt duo focilia tibie pᷣſus tamè 2
8 ꝙ uoc⸗
patella facta ad moʒ plàn at tãca
ſit foꝛtior facta ex ligamẽtis ac ſi
mõʒ fuiſet ligata ⁊ focillũ maiꝰẽ ĩ d
meſtico ⁊ groſſiꝰ qʒ illð maiꝰ onꝰ ha

de copoꝛis ſuppoſaꝛe minus aũt ⁊?

ubtiliꝰ i paꝛte ſilleſtri nõ perueni
es ad iũctuꝛã qa factũ ẽ tatũ ut ſit

appodiamẽtũ m is poſt iſta duo
Bo-E os cui ſtꝗ ↄtiuat᷑ ꝑ ↄiuctu

rã caib ſiẽ cauiculle noĩate ab oſſe il
lo ꝙ caib noĩat᷑ poſtea ẽ os ĩferius
ꝙ caib nolat᷑ ⁊ ẽ os calcanei fabrica
tũ deſũ ⁊ gꝛoſſũ qdrãgulatum ut poſ
ſit bñ figi 2 figer̃ totũ ⁊ ꝑpꝑ fixionẽ

bons ⁊ ut qñ figit᷑ non ad teꝛꝛã cũ

atteꝛat natuꝛa cuti gꝛoſſã caloſaʒ
multã ſb ipo poſnit.poſtea ẽ nauicu
lar̃ qð ẽ factũ ad moõʒ nauicule q̃drã
gulate oblogũ. poſtea ẽ raſeta pedis
q ↄpoiĩta ẽ ex tribꝰoſſibꝰ⁊ ñ ex octo
ſic raſeta manꝰ.qꝛ peſñ dʒ ita płibꝰ
motibꝰ moi ad aliqd r̃tinẽdũ ut ma
nꝰſʒ ꝑꝑ fixionẽ hũit tm tria. poſtea ẽ
pecte qð cõpoſitũ ẽ ex.x.qꝛ qtuoꝛ in
eadẽ ꝑte ſi poſita cũ alijs. poſtea ſũt
oſſa digitoꝝ.iA. qꝛ qlibʒ digitorum
hẽt tria oſſa ⁊ poplex hẽt duo.⁊ tũc
erüt oſſa pedis 28. quot aũt et ꝗ ſit
muſcliet cõde magis pot nideri ĩ ho
mie exiccato qᷓ; recẽfſ ſuſpẽſo.ſi ali
as ðᷣ claraui ad ſeſũ qñ legi libꝛũ ð iu
uamtis mbꝛoꝝ unũ tn ſcias ꝙ coꝛde
extẽdẽtes digitos pedis oriũt a mu
ſculis ꝗ ſij ĩ tibia ĩ pte ſilueſtri. ſʒ ⸗

tꝛahẽteſ digitoſ pedii qcta muſcuk

q ſut ĩ plata pediſ nã ps ĩferioꝛ pediſ
fuit carnoſauꝝꝰ ꝓpea ut pes magiſ
figeret᷑ et cutis ab oſſibꝰ nõ ad ter
rã attraheret᷑.et io ĩ plãta pedũ mu
ſculi cõtrahẽtes digitos fuef̃t locati
qᷓ extẽdetes digitos nõ potuerf̃t loca
iĩpte ſuꝑioꝛi ꝗa ꝑs ſuꝑioꝛ dʒ ẽe ex
Ornata ne aggrauet pedẽ.

V. die. i9. decembꝛis. Ginis.
8. d 9

D — CG

Ex plicit Anothomia MMundini
'ſtantiſſimoꝝ doctoꝝ almi ſtudij

Cicinenſis cura diligentiſſime emẽ
data. papie iĩpꝛeſſa p magiſtrũ Anto

nii de Carcanoſregnate Johane
Galeaʒ ill ꝛo Inſubꝛiũ Buce ſexto.

—

—

—

—
. “

——

5
S

V

0

†

S

R

1TLI

Balance

⸗

N

1.

10

P 2
E †

K

J

H¶

G

5

F

E

D

C

QG
—

11

10

◻
0

O
—

.
2
8

„

aliuſ ꝛamus obliquatur et ingꝛeditur
iuxta iuncturã ſie.et ideo uocat᷑ ſia-
tica et ꝑꝑ obliquitatẽ qua habet cir

„ —

ca iũcturas flobotomata magis eua

cuat in paſſionibꝰiuncturaꝝ et appa
ret in oĩbus locis pᷣdictis in ꝑte tam
ſilueſtri. poſtea elena muſculos et coꝛ
das et uide oſſa ⁊ pꝛimũ ẽ os fẽoris
ſupra ꝙ fabricate ſũt ſpodiles doꝛſi

et ꝑ cõſeqᷓns totũ coꝛpꝰ ĩ ꝑte ĩfeꝛioꝛi

habet piſſidem quaãda ĩ cniꝰ cõcauita

te locata ẽ extrẽitas rotũda cãne co

xe qᷓ uocat᷑ tebrũ 2 ĩ medio ambo

VierfarbSelector Standard*- Euroskala Offset

rũ ĩ ꝑte ateriori ẽ quoddã ligãẽtũ ꝙ
alioꝰ põt uocari tebruʒ 2 qn hoc ł
primũ rſilit foꝛas tũc neceſſe ẽ hoĩeʒ

claudicar̃ qa cꝛus hꝰ elogat᷑ 2 fir̃ari

nõ põt ⁊ totũ nõ bñ pot ſupõtaꝛi ne
ceſſe ẽ ẽt ut crus tabeſcat ga uene
qꝑtraſeũt ĩferi pꝑ oppſionẽ ⁊ obliq
toõeʒ q'qʒmõ oppilat᷑ 2lʒ no pꝑfecte

iüctura h̊ iſtoꝝ duoꝝ oſſiã uocat᷑ ſia

..

nde doloꝛ eiꝰ denominatus ẽ ſyati
cꝰ. poſtea uidebis os qdðᷣ

cauitatẽ habuit magnã ut ẽẽt le
ue ⁊ ut multã medullã retineret? qa
melius ſuſtẽtare põt quãdo nõ ſtat
pẽdicularit᷑ ſʒ qndo fʒ extꝛema pli

. catũ ẽ vᷣſus domeſticã ⸗ imedio ↄne

4
.
P

P
P
4
4

anteriorẽ.i iũctaꝛs illa ẽ

3

xũ: hic ẽ ꝙ n fuit rectũ oĩo ſʒ plicatũ

ſʒ mõʒ dictũ poſt ipſũ ĩ iſctuꝛa genr

ſũt duo focilia tibie pᷣſus tamè

patella facta ad moʒ plantvat tãca
ſit foꝛtior facta ex ligamẽtis ac ſi
mõʒ fuiſet ligata ⁊ focillũ maiꝰcẽ ĩ d

meſtico ⁊ groſſiꝰ qʒ illð maiꝰ onꝰ ha
de copoꝛis ſuppołcaꝛe minus aũt ?

ſubtili ĩ paꝛte ſilueſtri nõ perueni
es ad iũctuꝛã qa factũ ẽ tãtũ ut ſit

appodiamẽtũ m is poſt iſta duo
Pore dos cuu iſtẽ otiuat ꝑ ↄiüctu

.
5 .

uocat᷑ cana
coxe qð e maiꝰonibʒ oſſibꝰ q ſũt ĩ cõ
por oa dʒ cv·ſcetamtũ totiꝰ cõpis

8ꝙ uocas

rã caib ſiẽ cauiculle noĩate ab oſſe il
lo ꝙ caib noĩat᷑ poſtea ẽ os ĩferius
ꝙ caib nolat᷑ ⁊ ẽ os calcanei fabrica
tũ dẽſũ ⁊ gꝛoſſũ qdrãgulatum ut poſ
ſit bñ figi ⁊ figer totũ? ꝑp fixionẽ

bonsã ⁊ ut qn figit᷑ non ad teꝛꝛã cũ

atteꝛat natuꝛa cuti gꝛoſſã caloſaʒ
multã ſb ipo poſnit.poſtea ẽ nauicu
lar̃ qd ẽ factũ ad moʒ nauicule q̃drã
gulate oblõgũ.poſtea ẽ raſeta pedis
q ↄpoiĩta ẽ ex tribꝰ oſſibꝰ⁊ ñ ex octo
ſic raſeta manꝰ.qꝛ peſñ dʒ ita plib
motibꝰ moi ad aliqd r̃tinẽdũ ut ma
nꝰſʒ ꝑꝑ fixionẽ hũit im tria.poſtea ẽ
pecte qð cõpoſitũ ẽ ex.v.q;ꝛ qtuoꝛ in
eadẽ ꝑte ſi poſita cũ alijs.poſtea ſũt
oſſa digitoꝝ.iA.qꝛ qlibʒ digitorum
hẽet tria oſſa ⁊ poplex hẽt duo.⁊ tũc
erũt oſſa pedis ⁊. quot aũt et ꝗ ſit
muſcłiet cõde magis pot nideriĩ ho
mie exiccato qᷓ; recẽſ̃ ſuſpẽſo.ſie ali
as ðclaraui ad ſẽſũ qñ legi libꝛũ ð iu
uamtis mbꝛoꝝ unũ tñ ſcias ꝙ coꝛde
extẽdẽtes digitos pedis oriũt᷑ a mu
ſculis ꝗ ſij ĩ tibia ĩ pte ſilueſtri.ſʒ ⸗

tꝛahẽteſ digitoſ pedii qca muſcuk

q ſũt ĩ plata pediſ nã ps ĩferioꝛ pediſ
fuit carnoſauꝰꝰ opea ut pes magiſ
figeret᷑ et cutis ab oſſibꝰ nõ ad ter
rã attraberet᷑.et io ĩ plãta pedũ mu
ſculi cõtrahẽtes digitos fuer̃t locati
qᷓ extẽdetes digitos nõ potuer̃t loca
iĩꝑte ſuꝑioꝛi ꝗa ꝑs ſuꝑioꝛ dʒ ẽe e
rnata ne aggrauet pedẽ.

N7S. die. i9. decembꝛis. Finis.

Ex plicit Anotbomia Mundini

ſſtantiſſimoꝝ doctoꝝ almi ſtudij
Cicinenſis cura diligentiſſime emẽ
data. papie ipꝛeſſa pꝑ magiſtrũ Anto
ni de Carcanoſregnate Johãne

Oaleaʒ illo Inſubꝛi Buce ſerto.

–