Ja8a_qt_8

—

T2

b

ríoes

—

--

—

A

A

3

A

cja

E

E2

Y

as

ts

-h.n

p

L

ia

3

TCR

a

d

E

AE

f

.

5 du

:

*

odt

-ï..

«.,

A

b a

-.ï.,

u

(

s*

r

E.

EY

UP

;.'«

*

A

f&

3W

"m

*

r

:

H...

w!

df

J

Y

]

$

L

A

946

w

g

^

u

E

^X

F

j

.

*

*j

2pt

ieiur

*

L

E

Md

É

|

ET

LE -

"

W

W

?

$o

ANER

.W

..M....

Y

p

*s

m

Á

i

71

Pt

f

"k

d

U

»

W "

|

d

P

x

, »Jï.?u

M,

$:

*

:

*

g

*I

s

;

"

o

us

As

2*

A

L

;

MQ

-

e

|

As

ue

H

3

a

E

E

|

w

*

A.

.uu

ul

»JX

.

À.

N

..,.

N .

&q

N

1

Og

9

.æ.

;

d *1ï

- -

w

Wc..

aE

^s

a

L.

M

UW A.U

5

:

"

d

h h-

sJ

E.

*Y

gt

.n?&.r

!.wa

Es

apÉnm

g

*

e«

jipes

,

*

3 de«

M

5

Hw *

P

wf

Ml

N al

*

o

:

Á

.f,a

Y

M ais u

-

( o x

Mm

.

"

3

PT

H

...7

3*

3

* are:

$

As

*

?

(

N

Eu d

u

*».v

N

x

-

m

has

^s

f

P

FU

Y

x

*

ovl

BU

25

x

KN

x

*

ixa

^

s

W

:

A^

D

à

A. 9N

2

f

1

Y

s

:

&

"

,

&

PT

N

j

?

gt

j

ass

-

&

j

D

!

*

És

"

":

MY

Ti

K

:

A

*w

A

ab

J

*

&

M

g

m

,WM.

D.

*

:P :

»

K

*

g

i

ï—:h

29

Ll

w *

1

As

w

»o

des

yi

t

j

^

hs i

f.&t

Ms

E

"d

1

"

^

Dd

ul

k

X

E

t

;5

w

2

;

MU

d

ANETALDAM BOUURDU E.

-

&

Shuci m

b

x

(,.' LR a. d

A,HR)..?NL.AD.

EE (MEEIM

ii ii .H

PT. MR

Poy.

z

:

btr(,!t? i M

ia EEE

at nl

JF

—

E

—

DI$

IN

6

M

y

TOR

TY

Digitalisat

vorhanden

NH

-

-

ER

EC od o

—

FRANC. PHIL. nE OBERKAMP,

PHILOSOPHIAE ET MEDICINAE DOCTOR

PHYSIOLOGIAE AC PATHOLOGIAE PROFESSOR PUBL. ORD

ARCHISATRAPIAE LADENBURGENSIS PHYSICUS

ORDINIS MEDICI r r. DECANUS

AD

EFENSIONIS INAUGURALIS

PROMOTIONIS ACTUM

QUO

DOCTISSIMUS LAUREAE MEDICAE CANDIDATUS

FRANCISCUS JOSEPHUS VANDERLINDE

HEIDELBERGENSIS ,

IN AULA ACADEMICA NOVI WILHELMIANI

HEIDELBERG.&E DIE 14. SEPT "À D MDCCLXXXIX

DOCTORATUS MEDICI INSIGNIIS

CONDECORABITUR

INVITAT JUNCTA PRAEFATIONE

De Medicorum neceffitate in Republica in genere non

tam medico, quam phyfico,.

CoMMENTATi0 PosTERIOR

Di

rin

na

0mi

IU

ny

f*olz

h

Qi

fue

lo

fen

BI

(0J

I

ni

m

ine

t

q

&t

—

m

d

s

A

|

De Medicorum neceffitate in Republica in sgenere non

tam medico, quam phyfico.

COMMENTATIO POSTERIOR.

Cum primam hujus tra&dationis partem in prolufione académica nuper-

rime propofuiffem , jam oblata occafione continuaturus veritati confenta-

neum eíle judico, a civium fanitate reipublice felicitatem pendere ,

eain

omni diligentia confervandam , magiílrratuum vigilantia firmandam , medx-

corum confilis adjuvandam effe.

Aquarum eadem ac aéris, de cujus falubritate & corruptelis in bi-

nis programmatibus pluribus egi, eft ratio , quarum falubritatem noxasque

fola determinat ars falutaris

fed quante toties ab earum corruptela noxz

in focietatis humanz perniciem redundantes ! dum fcaturigines velab ali-

qua telluris mutatione, vel negle&ta munditie, labe virulenta contaminatze

fuerint, vel bonarum aquarum penuria, ad ftagnantium, paludofarum ufum

homines compelluntur; ab aquis in Aegypto corruptis morboram endemiam

fere malignitatem obfervat PRoseeR ArriNvs libro de medicina Aegyptio-

rum j ab aquis regelantibus ob aérem ítagnando impurum BrRGMANNUS;

a puteorum neglecdta munditie, ut illorum aquz, fervida maxime aftate,

computrefeant , dyfenteriam vix non -epideinicam repetit HzsxwsTREiT;

perinde ac febrium caftrenfium toties inde propullulat feminium ; ex aqua

nivalis , ccnoízque ufuü febrem epidemicam notarunt complures authores

fide digni; ab aqua impura, fub mifcrofcopio verminofa vifa, angine epide-

micze caufam. derivat cl.;. BERGEN

Ingens certe morborum popularium nu-

merus eft, qui hoc fonte diveríz labis & latentis in aqua corruptelz íca-

turit;: veterum adeo circa aquas publicas infignes femper curz fuere,. date-

que leges, pofteriori evo laudandze, imitandeque, certe non aliüs , quam

artis falutaris preceptis medicis, phyficisque inftruenda,

ed

bes

L d

ütti

Frumentorum, qus publicis ufibus ferviant, conditio huc merito re.

ferenda, toties morborum triftiffimorum caufa, quam & fola ars medica

gut

experimentis indagat, eognofcitque, & morbis inde natis medetur

atque

min

Ita e rubigine frumentorum epide-

ed

magiftratuum eo in genere leges dirigit

pani

micam malignam febrem defcribit cl. PrENciTz , a farin corruüpte noxis

fint

malignam obfervat cel. P&1NGrx, quod idem cel. Hows adnotat ; fecalis cor-

gt

nuti mala fzviffima in Gallia membrorum epidemico fphacelo, in Saxonia

tate

febris exanthematice & convulfive genere, populari fere internecione infa-

[

mia, fat nota exiftunt, que diligentius atque apertius explanat cl. TausE,

epi

Experimenta & effectus in animalibus vivis obfervatos' defcribit cel, FRixDER.

Ü

HorrMANN; mtus vermiculum contineri venenatum cl. ZimMERMANN fen-

Qu

tentia & exper:enna eft. Licet & hoc loco adnotandum hanc fecalis cornut

her

fpeciem & agri noftri crebram fobolem , nullis ha&tenus malerum notis apud

e

nos fedatum, obfervatam fui(fe3 licet ratio adhuc lateat, forte quod faltem

diutius adfervata grana innoxia reddantur, quod cel. Horrwaxww fcienter

imj

fao

animadvertit,

Verum & aliz frumenti ab aliis feminibus nocivis, que fe-

vül

geti cerealium fe mifcent, noxz effe folent; licet a cyani, lathyri, lych.

nidis, convolvuli, aliorumque feminum frequeanti mifcela parum metuendz;

fed e graminum genere majores, prafertim graminis loliacei Bromique mix-

l

to femine; unde vertigines, temulentia, dolores capitis, ipfez imo convulfio-

lt,

nes fequi , ingenti malo vife funt: adfe&us apoplexie analogos in adverfa.

p

ria fua refert cl, CanvEzUssR, in quibus herbarum feminumque generibus dif-

qu

«ernendis docendisque, folius artis noftrz e difciplina botanica momentum eft

Wi

Verum & aliá reipublice haud reticenda commoda funt, in quo difci-

W

plinz medicz diffunduntur: atque iliud imprimis, quod hodiernis clariffimo.-

H

rum virorum fummis conatibus flagrat, aegriculture & emendande & ex-

qu

tendende ftudium

nonne fummas a do&rinis, quz ad rem medicam per-

fi

tinent ,

vires habet & acquirit eundo

Quis, nifi palpando ancipitique

talo verfetur,

Íoli dn erfas conditiones ,

fertilitatem variam ,

infeecuntiaque

[

jugera , nifi principiis chemicis imbutus , dijudicaverit ! Quis eorum de-

l

fe&u veram emendationem. atque in ufüs publicos verfionem reéte fuaferit f

fi

nifi (erilitatis caufas ex ipfis foli principiis, queis fcatet , analyfi detexe-

Y

rit chemica ,

vitia determináverit, qus aliarüum rerum mifcela emen-

li

J

syeemerneneelpoe

4 te;

dari in meliores ufüs poffint. Quis pratorum aut vitiofis exundantium aquis,

Qedità

aur slebis acido vitriolico fcatentibus imbutorum indolem , quis vitiofi gra-

aque

minis progeniem, quis noxas veris principiis declaraverit, nifi iisdem, tum

epide.

e chemia petitis, tum botanica cognitione herbarum, eo acidi genere preg

Toxis

pantium , variisque noxarum, quz uni vel alteri pecorum generi infefte

COf«

fnt, maculis notatarum!

Quis humentium pratorum , inutilique virentium

TuHEi

germine, ufüs emendarit ? nifi herbarum notitia imbutus , qua & humidi.

infg.

tatem foli ament , & pecori amicze Ífint, vel aliis opificum ufibus ferviant,

kUBE.

uti lfatis, Agroítis, Alopecurus, graminis fat amicum genus , fii fpecies,

DDERS

apium paluftre, Bruünelle fpécies , Caltha paluftris , Cardamine , Biftorta ,

fen»

Chamenerium aliaque ingens herbarum claffis, que nutriendo pecori ferviant.

Qut

Quis agroruur nimis ficcorum fterilitatem in cconomicos ufus verterit ! nifi

qui

herbarum fcientia , que folum hoc patrium habent j

atque in eo uínum

r

cconomicorum genere, quanquam ab aliquibus fummxs viris magno conatr

ent

impenfisque laboratum fit, operam certe ha&tenus pro debito evectam , pro.

? fe

motamque, nonnifi ex harum fcientiarum , quas ars falutaris füppeditat,

vulgari defedu, dolent boni omnes, qui civium commodis invigilant.

lydi

Sed & fummi economici momenti argumentum reftat, publica calamitate

nde;

lu&uofam toties, epidemica pecudum lue confiftens, quz & agros & ftabu-

mif«

la, civesque neceffario alimenti penu deftituit, Artis falutaris hoc in lu&u

lt«

f

[

ide

przfidia quoque fümma & fola exiftunt: fed eheu! quam deferti hi campi !

dif-

quam vanus ille nocentiffimusque error fere epidemicus , ab artis dignitate

eff,

fere alienüm reputans , curare pecora, quorum tamen reCta valetudo inter

ifct

precipna reipublice coimnmoda pertinet

O quantis optandum votis, ut an-

f0«

tiquus ille medicing veterinarig honos reftituatur , atque in artis Ícientiz-

e«

que regules reducatur ; nefcimus certe , quo fato atque ofcitantiz genere

fa&um fuerit, ut, quanta veterum cura ac follicitudine a fummis Philofophig

per-

medicisque magno VARRONE , CortuMELLA, Dioscoming, DzgMocniTO, RgA

qu&le

8193 AVICENNA, GzxsNenO , ALDROvANDO, aliisque fui temporis fummis ce-

s

leberrimisque viris tra&ctata hec fuerit falutis pablice particula haud poftre-

r df-

r*i; tantum noftrorum injuria temporum ad infimum plebecule genus de.

i

voluta fit; ubi nonnifi precario & genuino deftituta- fundamento , nil fer

Xt«

tlle

nifi prima forte rudimenta, vagas, variasque opiniones, infidas obfervatio

w 3

*

ïä'

ia

nes, falfa experimienta, errores, denfiffimas ubique tenebras offendimus ,

xima

nulla in re majores & faluti publice perniciofiores.

Sed facile adparet

qui

eosdem hos pecudum morbos , nonnifi artis falutaris e principiis phyfiolo-

tuli,

gicis, therapeuticis & materiy medice obje&um exiftere,

Sed inter fla-

duce

Ct,

grantia hac etate ccoónomiz falutisque -&udia academicos palatinos haud po.

ftremos veneramur. Veru;iä pro muneris mei ratione monuiffe hzc & contra-

bül;

D

xiffe fufficiat, Deferere potius hoc argumentum monepr , quo folennitate

ju Y

preludendum fit , qua

ftta

ornato viro atque doctiffimo

FRaANCISCO JosEPHO VANDERLINDE

rigo

Iaüreæ medice candidato digniffimo fümmos in arte medica decernendos effe

catle

lat

honores , letam fignificandi na&tns füm opportunitatem ; copiofiore ille ha*udveget

commendatione, cum, quz ordini noflro probatiffima dedit do&rinz fue

xmh

fpecimina, omni aliena laude fint fuperiora; qua vero ratione ftudiorum

D7

blico

fuorum emenfüs fuerit curfum, ex vit& Vratione brevibus, ut moris eft,

seq,

pabl

denda luculentius intejligetur,

flet j

Ego FiAchscus Josxeuvs VAVNDERL!.NDE, Heidelbergenfis , abfolutis

!

nomi

in gymnaüo Ele&orali patrio ftudiis humanioribus, Anno 1783 prele&ioni-

té, d

bus philofophicis , logicis, zque ac metaphyficis duce cel. ZiMMERMANN,

volur

phyficis tam theoreticis quam experimentalibus docente cel. Scuwas operam

BO

dedi; editis ex his fcientiis, fpeciminibus publicis numeroque philofophie magi-

flrorum' adfcriptus, ad fcientías tranfivi medicas, & do&iffimis przlectioni-

bus theraphiz fpecialis, materi& medice, & botanices cel, GarrENBOFF,

phyfiologie cel| ScHoENMETZEL, (quorum cineres adbucdum veneror) ana-

tomige ac chirürgie cel. deOnzRkAMP, chemie & phakrmacologiæ cel. NEBEL,

phyfiologis & artis obfletricie cel, p. d. ScuogNMxmTzzrL, fuccefforis

dignifimi Mav, non fine maximo fru&u interfui; tribus praterlapfis annis

Mannhemium petii; G fundamentis artis obftetricie pofitis, ulterius duce

cel, FiscuzR excolendis, pra&icas ibi applicavi manus, illumque virum do-

&iffimum, elementa artis obfletricie pra&Qicasque regulas pertpicue demon-

ftrantem , per unius anni curfüm audivi, Dodiffümis hifce viris publicas pro

E

pj

Y

L.]

9«

D.

w ,

ianumeris mihi preflitis beneficiis ac eruditis laboribus grates perfolvo ras.

ximas, perpetuzque illorum benevolentiz me commendo,

A

Preterlapfis hig

fl

quatnor annis exteras etiam invifendi muías cupidus, Wirceburgam me con.

tnuli, praxin clinicam in Nofocomio jJuliano per fesqui annum ibi excolens

r d

duce expertiffimo viro cel. WitszrM, cujus fub du&u multos tra&avi &gros,

p

Cel. SizBoip in anatomia & chirurgia, cel

Prckrr in chemia . duces ha

It

bui; hifce viris multum debeo, przcipue vero cel. WirurrLM, doGiffima hu.

itate

jus viri in tra&andis zegris prazcepta, ut & peculiaria ab illo mihi plæ-

füta beneficia, grata mea mente nunquam excxdent.

Nihil his addere opus ef'c nifi quod Candidatus nofter in examinibus

rigorofis ita recte ad quaíliones propofitas refponderet, ut aditus ipfi ad

effe

cathedram, ex qua difputatur, omnium fuffragio concederetur; tuebitur

q

hinc- præmxffa le&ione curforia, de influxu errorum diete in fun&iones fe.

[üe

xuales , d:(ïertatlonem fuam, de fatis. d? incommodis . feminarum rempore ceffan-

üm

ztium narurah lege menfiut , adíidente moderatore' celeb. Prof, Mav , atque pu-

d

blico hoc fpecmnne, quid in arte erudite difceptandi valeat, docebit.

Poft

publice edita ifhzc peritim in arte difputandi documenta, Candidatus no-

fter in fümmos quoque inangurandus erit honore$, quos in ipfüm cel, jam

üti

nominatus Prefes, pro ea, qug ipfi ab ordine noftro conceffa eft., auCtorita-

Óf

te, accepta prius ab ampliffimo Procancellario licentia, tanto majore cum

N

voluptate conferet , quanto digniorem ipfum illuftrioribus hifce pxæmus

T

novit,

gl

Pramiffis queftionibus inauguralibus

Di

F,

Promotoris

1á

An morbi uterini hodiedum frequentiores, quam olim?

m

Neo-Doctoris.

t

ii

Quz fint remedia, tam politica, quam medica, ad averten-

dos morbos utermos.

(

]-

Quod dum proximo die 14. Septembris facturus eft, Vos Re&orem -aca-

"

demig inagnificum , illufirem Procancellarium graviffimos fíenatus academi-

W:mo.

3

t

€i proceres, hofpites omnium ordinum literatiffimos, academiz cives gene-

rofifümos ac nobiliffunos,.ea, qua decet obfervantia, hüumanitateque rogo-

atque obteftor , ut frequenti honouficentxffimoque conventu hunc feftum

diem nobiscum celebretis, de Candidati praftantia ipfi cognofcatis, & de

feliciter confe&o ftudiorum curriculo illi congratulemini , hujus beneficii me-

mores, enitemur, ut quavis occafione vos, pleniori obfequio gratoque of-

ficio, poffimus demereri,

Datum in Univerfitate palatina die. VI, Septem-

bris MDCCLXXXIX

(L.9-)

uN um

G

/

ha

—

WUDAC H r n

Em

——

ita

,

i

tür

u

al«

Td

s

l*

D

l0*

at

]us

ia r t n

J"u

if2

aEl

In

Ilf

ld

xm,

1le

Q

ectTRtees . a AE m

flà

Te

l0

at

[

"

1

v

*

[ 3

RE

MATMK I E NB

—

UTUUTTEN EM OEU EO Mi L TET EE AK I t t u

m

——PÀ.9 0

K*

)

$.

R&

P.

^"

Ü

ey

S'

&

i*

Cv

wv

Y )

L

"

i

plv

E

"Nlpe

d w

f

á

&

wÁ

d

a

At

.

J,gl

s

4*

»

A

A

:

D

a*

Ut

-

]

$

[

lo

T*

»

*

2

,56-

At s

æ';:

1

4

ZT

-

!

*

jv

^

Tà

f

d-

Es

d

J

p

VE

ïl:ä

À

2

. w

42 f*',?l "

"Z

£ ^

E

R

pDr

«

d

VA

A

s !

f

'2

:

y^t

bot

1

P

N * ä

*

M

yé

Y

"s

L

"x

A

u

^

d 2

:

E.

d

:

L:

g

*4

R

.*äi

^

ul( ha

xï,.

A

1*&

* L:

e*

W

"E

f

;-i

As

bwh. a

N

;-

'tl'l "

A Men

d d

"]

»

$

u

n

M

3 *þ

X n

A

'w*"**z*

X

Y

E

ER

H

;

i d

L2

a 2

f,xü

3

Ms

Tk

ye

u

j.«-

his

v

P

T

aw,ïä

*' r

*

v

w k

: *üï

3

st

A.

LA od

*

»ro^ 34

3

p

*

*

s*

WA

æ 1.3"

RE

H

N

D.

3 3

T5

ï!*'

(!?

sa"!;:r

e

B. r

ää

1

w

;*

R

o

dub at

wä

16

A

1[[,.

&

Y ü 23

» w

tX

4

"

:;

5

;

T aE

cau

g*ü

"ab

*

*4

4f

:

^

1 2"

odl

a r

ÉÉ

*

*

AW U

:c:

s

od

a

v

?

zi

-xg

PU

E.

UE u

GE

: *c U

*'

TE

vt

PL

d

r u L

w

,

p

H&

J i

*b*

Ti

)

$ a5 d

J

u

hd

,..

AUE

n»

p* 4

p

2

w"ä

f

"

v L

s

UM

aR

"'*"QN &

as

,'ägü

9.

k?ä;'

v«

?X

d m

n

MA

*üf

Y«

*

NU N

"l

;

i

E

H

as

a o

Mu

v 4

*

AU d

Ve

:;

k

:

dÀ

x*

^ *!*34

5

iÉ

m

3

AA

*

A

k

P d

:

o

E

**

:;

5

ais

æu«

i5

A

"

Qu

d

B

x

à

"x

25

r d

26 E

,

**

I*- 3

R

s

E

E

J.(

E

,;*z

ät

g

5

g

æ»

sLä

ii

) 8O

"l

E5

. t

P

:f«ï

L

A

1a7 M

:

;&s

i

J

1&

'-.2

'x, .'*&5

E

« i

4

$

)jX

j

7*

1

MUU

dX

La

M

.

:

1 i

PA

v

2

La

"

w*

4

W^

ää

*

:

;

i s

F 'ix

T

L

r

5

*

5

M

2

E

at

I;:

«

$5

s

t«

t

p

E

qet»

M

.l

N w

ï*i

*j

|

M

p

P

*

du

ä»!

3

.O

j

;.'

ET.

kcä'—

L

'PF*

d

ROT

ts

'xv:-

"

D.

;

r

m

w

Hs

W;u.o-—- ^

!

abl L al

m as - ia d

r i a LE C Md

p

A aE

m

5

RUL us l,

l20 am

PHIL. DE OBERKAMP

PHIAE ET MEDICINAE DOCTOR

C PATHOLOGIAE PROFESSOR PUBL. ORD

19

APIAE LADENBURGENSIS PHYSICUS

[NIS MEDICI n, r. DECANUS

18

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

15

AD

17

Balance Q

SIONIS. INAUGURALIS

O

16

Illl

Focus

15

N

TIONIS ACTUM

QUO

S LAUREAE MEDICAE CANDIDATUS

10

S

-

S JOSEPHUS VANDERLINDE

HEIDELBERGENSIS

2

|iDEMICA NOVI WILHELMIANI

7E DIE :4. SEPT. .4. D. MDCCLXXXIX,

RATUS MEDICI INSIGNIIS

CONDECORABITUR

l5

JUNCTA PRAEFATIONE

neceffitate in Republica in genere non

ä

n medico, quam phyfico..

LOMMENTATiO POoSTERIOR

LW

äi Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com