Hi23_fol
author: Johannes, de Capestrano

—

5

us Tübingen

₰—

. . ——ʒ—
- 4 „
4 —— . — * 2 =
.
,B .
. „
„
.
„
.
.
1
.
.
7 H
.
—
7
.
1
4
.
—
—
„
„
,
.
/. .
.
.
₰
.
.
.

„

(CTractatus de cupidita

te venerabilis patris fratris Jo/
hannis de capiſtranis oꝛdinis mi

noꝛiũ et iur..vtriuſq; doctor.. In qͥ

de varijs criminibus ꝑ que alie/
na vſinpatur. ſec non de vſura.
pleniſſime ſocietateq;ʒ mercatoꝛũ

licita et illicita. De cõparatõe red

dituũ perpetuoꝝ et vitaliũ in pe/

cunia aut rebus alijs cũ pacto re/

emptionis et ſine. Materia etiam
monete.et cõplura vtilia.et quoti⸗

incipit.

die occurrentia.cõtinẽtur. feliciter

Vlite vobis

ros in terra. Mat.
vi. Ut diſcutiamꝰ
theʒauriz atõis ma
teriam quanto bꝛeuioꝛibus pote/

rimus verbis per ſubſequentia di

cendoꝝu de die in diem pꝛoſequen

do materiã habita monitione per

dñm ſaluatoꝛem de obſeruatione
Jeiunij verbis pñtis euangelij cũ
dicitur Cum Jeiunatis & Nd B
vt ieiuni ĩ ſalubꝛiter.inſtitutũ no/

bis effectu aliter pꝛoficiat ad ſalu/

tem. De frudus bonoꝝ opeꝝ a/
gendoꝛum in tota quadꝛageſima
fut ra euaneſcat. Hdmonet nos

ſaluatoꝛ vt chez aurũ indeficienter

ſeru andum in celeſti palatio collo
cemus et eternaliter conſeruemus
Cum dicit Holite theſauriʒare In
quibus quidem ſacratiſſimis ver /

bis tria nobis bꝛcuiter indicãtur

thezʒauriſaẽ theſau

Pꝛimum eſt generalis pꝛohibitio

Ibi Nolite in terra. Scoõm ð que/

dam ſpiritualis accenſio Ibi the/
zauriſare. Tertium eſt quedam e/
ternalis attractio Ibi thezauros

veſtros Quantum ad pꝛimum ſci

endum ꝙ hec pꝛohibitio intelligẽ
da eſt ſecundũ triplicem differenti

am videlicet pꝛimo reſpectu neceſ

ſitatis. ſecundo reſpectu vtilitatis

tertio reſpectu cupiditatis.

An liceat cheʒ aurilare
Tirca pꝛedicta tria. queruntur an
liceat theʒauriſ are. id qð reſpõ/
detur ꝙ thezauriſare pꝛedictis tri
bus modis contingere poteſt vi⸗
delicet pꝛimo ex pꝛouidentia re/
ſpectu neceſſitatis pꝛo cura fami/
liari. Secundo ex diligentia reſpe
ctu vtiliratis pꝛo cura regali. Ter
tio ex auaricia reſpedtu cupidita/

tis pꝛo cura mundiali.

de pꝛimo modo lecim
dũ quẽ licet thez aur iſare ſcilicet ex
Pꝛouidentia reſpectu neceſſitatis
pꝛo cura familiari conceditur pa/
rentibus ſecularibus ob neceſſita/
tem filioꝛum educandoꝛuʒz vel tra
dendoꝛum nuptui filiaꝝ pecuniazʒ
congregare. Quia taliter ſecũduʒ
conſiderationem ſtatuũ theſauri/

Zare permittitur Juxta apłi ſentẽ

tiam. pꝛimo ad thi. v. Si quis ãt
ſuoꝛũ a maxime domeſticoꝝ curã
non habet fidẽ negauit et eſt in⸗
fideli deterioꝛ. Nec te moueat aut
terreat chꝛiſti verbũ dicent. Mat.

vi. Nolite cogitare de craſtino. &.

9 F£

4
. 4 S H
Vekr . ⸗

quia ex declaratione. Augl. ſuper

4*

Jo. xij.et. xiij c. memoꝛãtem de l0/
tulis ſaluatoꝛis patet ꝙ non fuit
xp̃i mens vel intentio pꝛohibẽ o/
modam theſaurizationem ſed ſo /
lũmodo cupidam 2 auarã qð de
clarat cuzʒ dicit in gloſa ſua habe/⸗
bat dñs loculos:a fidelibus ob
lata conſeruans et ſuoꝝ neceſſita
tibus et alijs tribuebat indigenti/
pus. Tũc pꝛimũ eccłie pecume foꝛ
ma eſt inſtituta vt intelligeres ꝙ

pꝛecepit non eſſe cogitandum de
craſtino ad hoc non fu ſſe pꝛece/
ptum vt nil pecunie ſeruaretur a

ſanctis ſed ne deo pprer iſta ſerui/
atur.et ꝓter inopie timoꝛem iuſti
cia deſeratur. Et habentur verba
in ſacro canone.xij.q.i. habebat.
Et idem Ibið dicit exempluz dñi
Decipite conuerſantes in terra.ꝗ/
re habuit loculos cui angeli mini/
ſtrabãt niſi quia ecchia ipſius locu
los habitura erat Quare furẽ ad
miſit niſi vt eius ecclena cũ patitur
fures toleret. Hoc eſt dicẽ vt oẽz

inoꝛdinatum et iniuſtũ amoꝛẽ ab
oĩbus tꝑalibus et huius ſeculi va/

nitatibus abſtrahan us er ſi ad/
uerſitas ſuperuenerit et perditio
tꝑalium in noſtra patientia ſalutẽ
anime conſeruemus ſicut Job in

ſuis tribulationibus pꝛedicabat

decens dñs dedit dñs abſtulit ſi⸗
cut dũo placuit ira factũ eſt ſit no
men dñi benedictum.

De letundo modo ſe

cũdũ ᷓ licet theʒauriſat̃ videlicʒ
ſuſtetatiõe pauperũ ex diligẽtia

reſpedtu vtilitatis vel cura regan

vtputa regni defendendi vel cul/
tus diuini ampliandi. Et ſic Pue/

— 7.
„

nit et licitũ eſt
tate reipublice ſpualisa tꝑalis in
ectia xrp̃itam pape et alijs p̃ᷣlatis
ectie q; imꝑatoꝛi et regibus et bn
cipibus ac gubernatoubus velre
Rtoꝛibus re publice b uſcũ q; Cir
ca qð dicit Dmbꝛoſi in li.de offi /
cijs Nuꝝ eccia habet.non vt Huet
ſed vt eroget et ſubueniat in necel

fitatibus. Quid eſt opus cuſto diẽ

id qð nipil adiuuat.an ignoꝛamꝰ
qntuz auri et qntũ argenti de te,
plo vñi aſſirij ſuſtulerũt Nonne
dicturus eſt dñs cur paſſus es tot

inopes fame moni et terre habes

aurũ Miniſtraſſes vtiq; id mini⸗
ſtrare debuiſſes alimoniam Cur
tot captiui in captiuitatem ducti

nec redempti ab hoſte occiſi ſunt

Melius fuit vt vaſa viuenciũ bᷣua.

res q; metalloꝝ et quaſi ille vere

eſt thezsurus dñi qui operat᷑ qð
ſanguis eius oper atus eſt ſcʒ ſalu

tem aiard. Et ibidem. multi edifi/
cant parietes. a colũnas eccie ſub

crabunt Marmora nitẽt. auro ſplè

dent laquearia. gémis altaria di
ſtin guũtur. et miniſtro? xp̃i nulla
eſt electio De pꝛedictis etiã habe/
tur. xij.q. ij.c. Nurum. et. c ſequen/⸗
ti Intendit dicere multi vacat va

nis thezauriſationibus et ſuꝑflu/

is, de pauperũ aũt xp̃i neceſſitati/

bus nihil curant cũ xpũs iße ſibi

declar at impenſum quicquid ſuis
fratrib ſez paupibus in fide xpᷣi

vꝛuẽ ibus extiterit elarg tũ cũ diẽ

thezauriſare ꝓp vtili

Mat. exv MUmen dico vobie qc/
quid feciſtis vni de minoꝛibꝰ his
mihi feciſtis Et ſpecialr de oꝑib⸗

mie coꝛꝑ alis intelligit cũ pᷣmittit

Eſuriui enim et non dediſtis miht
manducare Sitiui. Oꝛedictis ſi

quidem tam viris clericalibus q;

politicis conuenit ecc̃iam xp̃i defẽ
ſare. de clericalibus dicit dũs Jo.
x. Bonus paſtoꝛ ai am ſuazʒ ponit

pꝛo ouibus ſuis qð eſt dicere pꝛo

ſalute aiarũ ſibi commiſſaꝝ vſq;
ad moꝛteʒ id eſt vltimũ ſuxpliciuʒ
inſudaẽ. De tꝑalibus intendebat
inſtruere cum dicebat. Math: xxij.
PBeodite ergo q̃ ſũt ceſar.ceſaria
q dei deo. Ex quo ait. Opłus ad
Rõ.xiij.Omnis aia.poteſtatibus
ſublimioꝛib ſubdita ſit nõ eſt em̃
poteſtas niſi a deo.que aũt ſunt a
deo oꝛdin ata ſunt. Itaqʒ qͥ reſiſtit
prãti.dei oꝛdinationi reſiſtit. qui
ãt reſiſtũt ipi ibi damnatiõeʒ acqͥ
runt nam pꝛincipes nõ ſũt timoꝛe
boni oꝑis ſed mali. Vis aũt non
timere ptãtem. fac bonũ et habe/⸗

bis laudem. Ex illa enim hoꝛa mi /

niſter eſt cibi in bonũ. Si aũt male
feceris time.non em̃ ſine cauſa gla
dium poꝛtat. Dei enim miniſter ẽ
iudex: iudięando eũ qui male egit
Ideo ex neceſſitate ſubditi eſtote
non ſolum pꝛopter dei iram ſed e⸗
tiam ꝓpter conſciam IJdeo enim
et tributa pꝛeſtatis miniſtri enim
dei ſunt in hoc ipſum ſeruientes.
Reddite ergo omnibꝰ debita Cui

tributũ tributũ.et cui vectigal.ve⸗

digal.cui timoꝛẽ.timoꝛs. cui hõꝛe⸗

honoꝛem.ĩt. Hinc dñs etiã dixit

ego lodewic·

in nocte cene diſcipulos ſuos.gla/
dium emere. At illi dixerũt dñe ec/

ce duo gladij hic.lu. xxij.At ille di⸗

xit Satis ẽ vt noõ indicaret, duo

debere eſſe pꝛincipalia ſeculi lumi/

naria ſicut in pꝛincipio ſeculi duo
magna luminaria fecit videlicʒ ſo
lem etlunanm.

De potificaliet regali

nꝛeeminttia qᷓ per ſolẽ
et lunam delignatur.

De ſole et luna pontificali ſcʒ et

regali pꝛeeminentia et dignitate

vt per ſolem pontificalem et per

lunam regalem ſublimitatem no/
bis figuraliter indicaret de quo
gen. i et in. c. Solite extra de ma.
et obe. vt quanta differentia inter

ſolem et lunam apparet tanta in/

ter ſpiritu alium regimen et tempo
raliũ denotetur. Et ſicut luna ſplse/
dorem ſuſcipit ab illuſtratione ſo/
lari Ita regalis auctoꝛitas depen
deat a papali. Nam papa vtriuſ/

imperij terreni ſcilicet a celeſtis
ura continet. xxij. diſt c. Omnes

Sicut etlam per experientiam pa/
tet ꝙ Imperatoꝛ a papa appro/
bationem atq; coꝛroboꝛationem

ſuſcipit ad regendum yvt in. c. pꝛi.

de Hureiurando in cle. qui impera
toꝛ etiam fidelitatis iuramentum
exhibet vt pꝛotectionem eccleſie

. 1.

pollicetur. xiij. di.c. tibi dſo et. c.

ſR—

—
——
.. . -
7Wς n

—

De te rtio modo c m.

quem contingit theʒzauriſ⸗ are vide

licet reſpectu cupiditatis pꝛo cura

mundiali ad cumulandas Diuiti/
as mnoꝛdinato aſfedtu non habito
aliquo reſpectu ad neceſſitatẽ vel

vtilitatẽ iconomice rei vel publice

null dubiũ ꝙ hoc omnino eſt pꝛo
Hibitum. Cupiditas enim et auari

cia de lui ratione pccm̃ moꝛtale ẽ

et radix oim maloꝝ vt dicit Op'.
pꝛi. ad th i.vl.ibi cũ dicit nihil enizʒ
intulimus in hũc mundum xvt nulli
dubiũ qꝛ nec auferre quid poſſu/
mus. hñites aũt alimenta et quibꝰ
tegamur his contentiſimus. Nazʒ
qui volunt diu tes fieri incmũt in

temptationem et laqueum diabo/
l et deſideria multa a inutiliaa no
ciua que mergũt hoies in iteritũa

per ditionem. Radix enim oim ma
loꝝ eſt cupiditas qua quida aſpe
tentes errauerũt a fide et inſerue /

runt ſe doloꝛibus multis Tu aüũt

verbis petrus tharanthaſij oꝛdi
nis pꝛedicatoꝝ qui fuit Innocen/
tius quintus a ſingulariſſime apo

ſtillauit epłas pauli ſuper hoc ver

bo Radix.⁊. dicit. Hec eſt que ſa/
crilegia committit et furta et rapi
nas exercet et pꝛedas bella gerit
et homicidia Simoniace emit et
vendit. Iniuſte petit et accipit Ini
que negociatur et feneratur. In/
ſtat dolis. Imminet fraudib. dil /
ſoluit padcum violat iuramentum
coꝛrumpit teſtimonium et peruer /
tit iudicium. NMbi notandum in

9

tio. .
Et pꝛimo de ſacrilegio querit᷑ qᷣd
ſit Reſpondetur hᷣm papiam ꝙ ſa/⸗

quolibet verbo de tribus ſcilicet

de diffinitione diſtinctione et pun.

e lacrilegio dilkini

crilegium eſt ſacre rei leſio vel vio/
latio vel vſurpatio et ſic ſacrilegi/

um dicitur quañ ſacri ledium vel
ſacrum ledens vel ſacrum legens
id eſt auferens vel diripiens ſic e⸗
tiam dicit Kaymundus.

De triplici diltinctiõe.

De diſtinctione ſacrilegij queritur

qͥt modis committitur. Reſpon/⸗

Detur bꝛeuiter ꝙ pꝛincipaliter cõ/

mittitur trbus modis. Dꝛimo
ratione perſone vt cuz vᷣherat qᷣs

clericum vei rapiat monialem Se
cundo ratione loci vt cũ quis vio
lat emunitatem ecẽie vel cimiterij

Tertio rõe ſacre rei vt cum res ſa

cra vel ſacro vſui deputata vł col

locata in loco ſacro vel pꝛo ſacro

Labito vſurp atur. Hec autem vl/
tima ſpecies etiam tripliciter ſub /
Diuiditur videlz quia aut auferk
ſacrum de ſacro.aut ſacrum de nõj
ſacro.aut non ſacrum de ſacro de
hHhis habetur. xvij.q.iiij. c. Quiſqͥs
et. c. ſacrilegium vbi ſequitur. Eſt
ergo ſacrilegium quotiens quis
ſacrum violat vel auferendo ſacꝝ
de ſatro vel ſacrum de non ſacro
vel non ſacrum de ſacro.Et ibi ſe⸗

quitur pꝛedidtis alijs ſpeciebus

Etiam ſacrilegium committitur q

violentas et impias manus in cle
ricos iniecerint.?. De ſacrilegio
autem locali eſt textus eadem cau
ſa. et. q. c. Sicut. vbi dicit piꝰ papa
BSicut qui eccleſiã dei deuaſtat et
eius pꝛedia et donaria ſpoliat et
inuadit fit ſacrilegus.Sic ille qui
eius ſacerdotes inſequitur ſacrile,
gus iudicatur.et ſic patet de pꝛe/⸗
dictis ſpeciebus Large tamẽ dici/
tur quis committere ſacrilegium
alijs modis pluribus et diuerſis
ſed ſufficit pꝛo pꝛeſenti quinqʒ ali/
as ſpecies reſerare. Pꝛimo enim
vltra pꝛedicta dicitur ſacrilegus
tranſgreſſoꝛ iuriſpublici qð con/
ſiſtit in ſacrl. oꝛdinibus et ſacerdo
tibus et magiſtratibus.i.diſt. Jus
pubplicum. Secundo dicitur ſacri/

legus qui articulos fi dei et pꝛece

pta vel pꝛohibitiones dei negligẽ
Ddo vel neſciendo violat et offen /
dit. qð intelligendũ eſt m tho/
mam ſcda ſcðe.ꝗq.nonageſimano

na qñ legẽ dei impugnat ſicut he /
reticus et blaſpbhemus qui quidẽ

ex hoc ꝙ deo non credit incurrit
infidelitatis pcẽm. Ex hot vero
ꝙ diuina verba legis dei peruer /
tit ſacrilegium committit et incur/
rit c Tertio qui diſputat de iudi/
cio pꝛincipis vel iudicat et hoc ni/
ſi euidenter conſtaret qð eſſet con
tra deum. et intellige diſputat re/
uocando in dubium. ſecus eſſet ſi
fieret pꝛopter maioꝛem diſcuſſio/
nem. Quarto qui publica officia

committit iudeis De pꝛedictis.

xvij q.iiij Qui autem et. c. Nemini
et. c. conſtituit. Quinto qui quan/⸗

cũq; rem eccleſie retinuer it vel re
ceperit contra eccleſie voluntate⸗

xij.q.ij. Nulli liceat ignoꝛare. Et
nota ꝙ grauius eſt ſacrile giũ cõ/⸗
tra perſonam q; contra locum et
q; contra rem ceteris tamen pari

bus Rem autez diſtinguere opo:

tet quia Pꝛimũ locum tenent ſa/

cramenta inter que eſt ſummũ ſa/

cramentum euchariſtie qð conti⸗
net ipſum xpᷣm contra qð ſacrile/
gium inter omnes ſpe cies ſacrile/⸗

gij maximum eſſet. cui ꝓpinquum
eſt contra perſonam pape et dein

de ſubſequenter hm maioꝛitat em

graduum et perſonarum et ſancti
tatez ſiue perſone ſiue loci Doſt ſa

cr̃a autem in diſtin.rerum. ſecun/

dum locum tenent vaſa ſacra a⸗

pta ad ſacramentoꝛum ſuſceptio/
nem et imagines ſanctoꝛum etre/

liquie in quibus quodãmodo ipe

perſone ſanctoꝛum venerantur et

dDehonoꝛantur. Tertium lo cum te

nent ea que pertinent ad oꝛnamẽ

ta eccleſie vel miniſtroꝛum. Quar/

tum locum tenent ea que ſunt de/

putata ad miniſtroꝛum ſuſten /

tationem ſiue ſint mobilia ſiue im/

mobilia.

De punitione lacrile⸗

JIsitur nota que infra ſub necte/

mus. Sunt autẽ hec vtilia ad diſ

cretionem penaꝝ ſacrilegoꝝ qui⸗
bus m leges ex atroci iniuria fa/
cta perſone eccleſie infertur pena
decapitatiõis vt. C. de epil.et cle.
l. Siquis in hoc genus Aliter aũt
a

—

Judicis arbitrio reſeruał᷑ ꝓ q̃lita
te ꝑſone rei. tꝑis.a loci.ff. ad.l. Ju
liã peculiatꝰ.l. Julia et.l. Sacrile/⸗
gi. Scõm canones vero duplex ẽ
pena vna ſpũalis ſcilʒ excòicatio

nam pꝛo ſacrilegio in perſonã ec/

clenaſticazg eſt maioꝛ excõicatio ip
ſo Jure. xvij.q.iiij. Si quis ſuado/⸗
te. Pꝛo ſacrilegio vero in rebus in
aliquibus caſibus etiam eſt maioꝛ
excõicatio de quibꝰ dicemus infra
cũ de excõicatione tractabimꝰ. In
aliquibus caſibus eſt minoꝛ pena
iniũgenda ſcʒ pecuniaria que im/

ponenda eſt diuerſimode bᷣm qua/

litatem criminis ꝑſonaꝝ locoꝛũ.
ac conſuetudines regionũ.xviij.q.
iiij. Si quis in atrio et.c. Si quis
contumax. Et hec de ſacrilegio.
dicta ſufficiant pꝛo pꝛeſentii.

De lurto dilkinitio le⸗
Bequitur de furto pꝛo cuius diffi/
nitione eſt ſciendũ ꝙ furtũ eſt con /

tractatio rei aliene mobilis et cor

poꝛalis frauduloſe inuito dño ani
mo lucrãdi facta vel ip̃az rem vel
vſum rei vel poſſeſſionem vt colli/

gitur. ff. de furtis.l.i. Oꝛo qua dif/
finitione notandũ eſt in ea dicitur
rei aliene. Nõ ſbi ꝙ etiã rei ꝓpꝛie al
teri obligate vt qꝛ pignoꝛata vel
ↄmodata fuerit poſſʒ furtũ fieri ff
de furtl. l. Si res ODꝛimo. et. I. Si
his in rem in pꝛincipio. Sciendum
etiã inuito dño dicit᷑ otrectari eti
am ipo dño vidente et nõ contra
dicente. ff. de. fur. l. penł. Secꝰ autẽ

eſſet ſi dñi voluntas adeſſet a fur
crederet dño inuito furari qꝛ lic⸗ʒ

moꝛtaliter peccaret nõ tñ tenẽtur
pena furti nec ad reſtitutionem. ff.

de fur. l. Inter oẽs penł. Scien/⸗
duũ etiã eſt ꝙ ſi quis rem ſubtractã
cõbureret vel in mare pijceret nõ
minꝰ pena furti teneretur qꝛ ſatis

lucratur qui ſuã volũtatem adim/

plet et vſum et poſſe extoꝛquet. ff.
de. fur. .l. Qui Jumenta et. l. qui
furtum. M

(De diſtinctione kurti

ſciendum.

Sciendũ ꝙ furti noie plures eiu⸗

ſpecies ↄtinentur. Dam furtũ ali/
ud manifeſtũ cũ fur dep̃‚henditur

paiꝛius q;ᷓ veniat ad locũ deſtinat

Mliud eſt non manifeſtũ qꝛ non?
depꝛehenſus.ff. de.fur.l.i.qa.ij.Dli/⸗
ud dicitur ſacrilegiũ de quo iazx ſu
pꝛa diximus Aliud dicitur peculia
tus qð eſt furtum de republica. ff.
ad.l. Buli. pecu.l.pꝛi.et per totum
xxiiij.q.iiij. Quid ergo AMliud dici⸗
tur abigeatus qð eſt furtum gre/
gis ſcilicet diſſipare per furem
vt quia diſpergit gregem iumen/
toꝛum et armentum bouz et alioꝝ
pecoꝝ poꝛcoꝝ vel ouium tunc fu
ratur. f. ad.l. Juli. de abigeis. l. i.
et per totum.iiij.q.iiij· Jtem abi
geatiDliud eſt plagium qð eſt fu
tum hominis liberi venditi vel em
Pti ſcienter.ff. ad.l.coꝛne.de plagi⸗
arijs.l.i.⁊.l.iiij. In quo delico pa
ri paſſu ambulat qui ſeruũ alienũ
ſolicitat vel appoꝛtat et ſic etiam

de ancilla aliena.id qð facit.i.q.
i.c. Qui ſtudet in fine yſið x li. ety
mo. In his oibus pꝛimum locuz3ʒ
tenet ſacrilegium. ſcom plagium.
tertium peculiatus. quartum abi/

geatus et ſucceſſiue et in omnibꝰ

Sr auius eſt manifeſtum furtum q;

occultum.

De pena kutti lclend

.—

agitur eſt quadꝛupli reſtitutio.
Non manifeſti vero eſt dupli etiã

poſt annum Inſti. de perpetuis a

tempoꝛalibus actionibus Sfurtia
ff. de furtis.l.fi In foꝛo autem cõ

ſcientie ſufficit reſtiruere ſimplum
cum omni damno m theologos
in.iiij.ſententiaruzʒ. di.xv.Quãdo

autem eſt plus q; fur vt quia ar/
matus et occidit vel eſt nocturnꝰ

depopulatoꝛ agroꝝ vel vini tunc

eſt pena capitis de Jure ciuili vt
infra de raptoꝛibus dicemus Ola
gi autem pena eſt vltimum ſuppli/⸗
cium etiam de Jure diuino. Exo.
xxvij. Qui furatus fuerit hominez
et vendiderit cum ↄuictus noxe fu

erit moꝛte moꝛiatur tranſſumpti/

ue habetur extra de furto. c.pᷣmo

De rapina dilkinitin ꝛt

Sequitur de rapina pꝛo cuius dif
finitione bꝛeuiter ſciendum ꝙ rapi
na eſt raptus violentus rei vel ꝑ⸗
ſone animo perpetuo retinendi vł
ad placitum diſponendi de re ra/

pena furti manifeſti ſi ciuiliter

pta vel de eius vſu pꝛob atur. xx
Vi. q i.c. Raptoꝛes.

De diſtinctione rapine

Notandum ꝙ raptus committi
de perſona non ſolum virgine ſe⸗
vidua et ſanctimoniali. xxvi.q pꝛi
Raptoꝛes et.c.Si quis et. C. de·
epiſ.et cle.l.Et ſi quis Et pᷣm le⸗

ges non diſtinguitur vtrum violẽ
tam quis rapiat an inuitam ſpon

ſam ꝓpꝛiam an alienam. coniuga⸗
tam vel non coniugatam. C. de

raptu virginum.l Raptoꝛes. Se

cundum canones vero in pꝛopꝛia
ſponſa non cadit raptus xxvi.q.i

C Lex illa et extra de Rapto. ca.
Cum caulſa Rapina vero rerũ eſt
que fit per violentiam que in rapi/

na concurrit et per iniuriam q̃ in/

fertur perſone cui rapitur q̃ non

concurrunt in furto licet ſenſuales

homines magis verecundẽtur de
crimine furti q; rapine vt dicit be/⸗

atus thomas.ſecunda ſecunde.q.
lxvi.

(De pena raptoꝛum.

De pena raptoꝝ ꝑſonaꝝ etiam
cũ ſuis fautoꝛibus Sciendum ꝙ
m leges eſt pena capitis vt in di/
cta.l. Raptoꝛes.C. de Rapto. vir.

et in dicta.l. Si quis. C. de epiſ.

et cle.ſecundum vero canones de/⸗
bent excõicari. xxvi.q.jj.c.pꝛi.a iiij
Oena autem raptoꝛum verum ſe/
cundũ leges ſimiliter eſt pꝛiuatio

vite ſi fit latro famoſus vt. ff. de

pe.i. Capitaliũ Graſſatoꝛes et qͥ
famolſos et. C. de fur. ac. in auten/
tica nouo iure et hoc eſt ſi crimina
liter agatur. Si vero agatur ciui
liter infra annum in quadꝛuplum
poſt annũ in ſimplũ ff. vi bo. rap.l
i. et. ij.ᷣm canones vero raptoꝛes
rerum multpliciter puniũtur Mã
raptoꝛ pꝛimo excõicat᷑ ab ep̃ᷣo vj
bi deliquit. extra de rap.c.i.et.vi.
q.iij.c ꝓlacuit. Scðo denegatur
ei penitentia niũ reddat ablata vł
plenã ſecuritatem de reddendo
faciat ſi poteſt. Si vero nõ poteſt
in moꝛte nõ denegabitur pñia ne
q; viaticũ ſi verꝰ penitens deuo/
te et humiliter petat et doleat ꝙ
non p̃t ſatiſfacere attñ denegari
ſibi dʒ eccleſiaſtica ſepultura ad t᷑/
rorem alioꝝ vt in.c.ſuꝑ eęo extra
De raptoꝛibꝰ. De occultis tñ ra/
ptoꝛibus nõ debʒz talis rigoꝛ ob/
ſeruari ᷣm Inno.iij. c. In lris ex/⸗
tra de raptoꝛibꝰ. Et nota ꝙ ſacer
otes aliter ſe hñtes cũ pᷣdictis
raptoꝛibus vel ab eis elemoſinas
recipientes quaſi rapine partici /
pes ab officio et beneficio ſũt de /
ponendi vt in dicto.c. Suꝑ eo.

De pꝛeda dilkinitio: ac:

Sequitur pᷣm pꝛedidam auctoꝛi/
tatem Innoxrentij de pꝛeda⸗Oro
cuius diffinitione ſciendũ ꝙ ̃da
ꝓpꝛie eſt per violentiam aliena tol
lere quaſi ex pᷣdio dẽa. p̃da em̃ ex
hoſte fit luerum ex negocio Com
pendiũ ꝓpꝛie ex pondere vñ pᷣda/

De quadꝛuplici diſtin⸗

ri idem eſt ꝙ diripere. Et pꝛedo
ꝓPꝛie eſt qui alienam inuadit pꝛo/
uinciam. Vnde pᷣdo dicitur quaſñ
expoliatoꝛ et alioꝛum raptor ſe/
cundum papiam.

ctione pꝛede.
De diſtinctione p̃de eſt notandũ
ꝙ qttuoꝛ modis diſtingui p̃t. pꝛi/
moſiquidẽ mõ pᷣda vocari pᷣt ꝗqð
a raptoꝛibus vi diripi᷑ Dicũtur

aũt pᷣdones publici latrones qui

in ſtratl. publicis aggrediũtur ho
mines viatoꝛes qͥs p̃ᷣdones licet
occidẽ pᷣm leges.C.qñ liceat vni⸗
cuiq; ſine Jure vindicare l.i. a. ij.
Ecðo dicit᷑ pᷣdo miles auferẽs vl
tra ſtipẽdia ſibi ↄſtituta.xxiij.q.i.
Militare Ex q̃ Johes bap. dixit
militioꝰ querentibꝰ ab eo quid a/
gere deb erẽt vt ſalui fierẽt Rñdit
Johes neminez cõcutiatis neq;
calumniam faciatis et contenti e⸗

ſtote ſtipendijs veſtris. luce. iiſ.

Tertio dicitur pᷣdo pꝛelat qui vt
ꝓcuratiõem impendat legato vxł
ſiłes expenſas faciat plł'extoꝛquet

a ſubditis ꝙ; ſoluit.extra de emu

nitate eccie.e. Quia pleriq; Tales

enim qui ſolummõ ſuaz mercedẽ

q̃runt et nõ curãt de ouibus mer
cenarij et nõ paſtoꝛes a dño nũcu
pãtur Johis. x. Mercenariꝰ autes
et qui nõ eſt paſtoꝛ. Quarto di/
citur pᷣdo iudex vel offieialis pecu
niã indebite accipiens C. ada/Ju

li. repetendam. l. omnes.

(De pena pꝛedonis.

Sciõdũ ꝙ pᷣdonisa raptoꝛis par

pena Lam quos par facinꝰ cõ/
tingit comquinari pena debzʒ ſilis
comitari xv. q.iij. Sane.

De bello dittinitio le⸗
Sequitur de bello Oꝛo cuiꝰ diffi/
nitiõe notandũ ꝙ bellũ pꝛius vo
catũ fuit duellũ eo ꝙ due ſũt par/
tes vna vincens. altera perdens
Doſtea mutata et detradta l! ttẽa
dicit bellũ Olij ꝑ antifraſum dicũt
dictũ a bono bellũ diminutiue eo
ꝙ mime ſit bonũ vt diẽ papiasa

refert archið.xiij. cã in pꝛincipio

De duplici diltinctibe
belli. De diſtinctiõe ſcienduz ꝙ

bellũ pᷣt pꝛincipalr duobꝰ modis

diſtingui videlz aut ẽ bellũ licituz
aut illicitũ. Od cognoſcendũ aũt
qð bellũ ſit licitũ tria pᷣncipalr re/
quirũtur ſcʒ Oꝛimo cauſa pᷣcedẽs
Scðo auctoꝛitas accedens. Ter⸗
tio intentio ↄcomitãs. Oꝛimo igi/⸗
tur ad iuſtũ bellũ reqͥrit᷑ iuſta cau/
ſa vt qꝛ mout᷑s bellum pꝛimo fuit
offéſus a q̃rens iuſticiã nõ inuenit
WVñ NVug'. in li. xxxxiij.qõnuʒ dicit
Vuſta bella diffiniri dñt qᷓ vlciſcũ /
tur iniurias. Si gens vel ciuitas
plectẽda eſt q̃ᷓ vel vindicare negle /
rerit qð a ſuis impꝛobe fem̃ ẽ vel

reddere qð ꝑ iniuriã ablatũ ẽ.xx/

j. q.ij. dãs noſter hinc etiã patet
repꝛeſalie ↄcedũtur vt tractat
is Bartol' in ſuo tr actatu de re

pꝛeſalijs Scdo requiritur auſtoꝛi
tas ſuꝑioꝛis qñ quis alias ꝑ iudi/
tem iuuari nõ pᷣt ſuũ iudiciũ ꝓſe/⸗
quendo. xxiij. q.i. Quid culpat᷑ et.
xxiij. q.ij.c.i.⁊.c. Juſtã vbi dicit ꝙ

iuſtũ bellum eſt qð ex edicto geritc

de rebus repetendis. aut ꝓpulſan/
doꝝ hoim cauſa eſt. Tertio requi
tur intentio recta qꝛ ſicut intendit᷑
vt vel bonũ ꝓmoueatur vel malũ

euitetur Vnde non licet fieri ex /

dio et ſilibus ſed ꝓprer iuſticiã et
caritatẽ vt in pᷣdicto. c. Quid cul/
patura.c.Militarea hoc etiã tho.

60
3

Cuid iniuſto bello ac

quiritur.

Circa qð ſciendũ ꝙ qui iuſtũ bel/

fũ hʒ ſuũ facit quicqͥ d rapit ab ho

ſte vel auxiliatoꝛibꝰ eiꝰ ſiue ſub di /

tis ſiue alijs quſq; ſit ſibi ſatis fa/

ctũ de om̃i damno a laboẽ et oꝑpe
tã ſui q; ſuoꝝ vel donec ipᷣe hoſt.
offerat ſe ad Jus et velit ſatiſfacè
di.i. Jus gentiũ. xxiij.q. vij. Si de
reb?. Ultra G aũt nõ debẽt recipe
re niſi foꝛte eſſet talis hoſtis ꝙ ꝓ/
pter hereſim vel aliqð hmõi bona
ſua eſſent ꝑ edictũ publicata.

bello. Sub diti vo bellãtiũ iniuſte
ſi in tali bello nõ pꝛeſtãt dñis con

filiũ auxiliũ vel fauoꝛẽ nõ ſũt ſpo/

liandi vel in aliquo puniendi Oe/⸗
na enim ſuos tm̃ debet hr̃e aucto/
res. Exẽplũ de his qᷓ ft a maioꝛi
parte capłi.c.queſiui.pᷣma.q.iiij.c.
pꝛi. Quod verum etiam eſtſi dñs

pꝛedicto ꝝ in ipſo bello iniuſto vta
tur rebus ipſoꝝ eis ablatis Sił

auerſi negrini iNercatoꝛes Kuſtu⸗
ci euntes et redeuntes et in agri

2

et ſemina poꝛtant extra detreu. er

bate. e. Innou am xxiiij q.iij. Si
quis romipeas.

De diuilione pꝛede in

bello acquiiſrtt.

Poꝛro tota pꝛeda que ꝓuenit de
bello iuſto dñi è et ipſe tenet᷑ diui⸗/
dẽ hᷣm ꝓpoꝛtiõem et q̃litatez pſo/
naꝝꝑ.i.di. Jus militare et notatur
xxiij.q.v.dicat aliquis

(De pena bellaͤtii fiulte

Oena aũt iniuſte bellãtiũ ſills pe
ne p̃ᷣdonis Wñ etiũ toꝛneamenta

ſũt ꝓhibita de Jure canonico ex/

tra de toꝛneamẽtis c.i. Cruenta e/
mm ſpedtacula non placent. C. de
gladiatoꝛib l. vna libꝛo.xi. et alle

gatur in gloſa extra de purgatiẽe

vulgari. c.i. Ham et ludus noxius

in culpa ff. ad legem acuiliaz.1.
Mã ludus eſt in ꝓhemio.ff. cira

fin ẽ dicitur et quis eos ludos ap/
pellat a quibus crimina oꝛiuntur
fer alia nanq; certamina xp̃ianis

ſũt ꝓhibita ꝑ Iſio. xvijj. etymo.

AIpl plene tractat per octo ca/

pitula E rinde cti taliũ ſpectacta

Ar.„

Phibtur ꝓpter ꝓnitatem quã ad

laſeini et erndelitatem intentant
xxiij di.his ergo de cõſe. di.i. Qui
n die de conle. di. v. Nõ opoꝛtet

nõ ſũt ſpoliãdi clerici. Religioſi.

cultura exites et aialia qb* araär

de q thomas ſcðᷣa ſcdᷣe. qᷓ. clxviij.
BSciendũ eſt etiam ꝙ clericis bel/
lare non licet. xxiij. q.viij per totũ
et btũs thomas ſcoa ſcòe.q.xl.li/

cet tñ eis ad terroꝛez arma defer/
re non vt ꝑcutiant ſed vt defẽdãt
xxiij.q.iij. Aaximian et notat᷑ de
vita et ho.cle.c.clerici.Nrma nan
q; clericoꝝ ſunt oꝛões et lacrime
xi. q.iij. ſaluatoꝛa. xxiij q. viij. Sal

uatoꝛ et. xxiij.q.viij Cõuenioꝛ et

de pᷣdcis ſatl. habet᷑ xxiij. q.viij.ꝑ

uaſterij arma tenentes ſine licẽtia
abbatis vel ſuꝑoꝛis ex iuſta et rae
tionabili cauſa conceſſa ipſo iure
ſunt excõicati vt in.c.Ne in agro 5
OAua vero de ſtatu religioſoꝛum
in cle.

De liclta dekenlione:

Sciendũ circa materiã belli ꝙ de

Jure naturali qᷣlibet p̃t vim vi re/
pellẽ dũmodo tñ incõtinẽti h fiat
a cũ moderamine inculpate tutele
ei. ꝙ tutela illa moderata et ſine
culpa ſit vt dicit tex in.c ſignifica/

ſti vᷣus finem extra de homicidio

Ibi q;uis vim vi repellẽ licet incõ
tinti oẽs leges et oia Jura ꝑmit/
tãt.qꝛ tñ illud dʒ fieri cũ modera/
mine inculpate tutele non ad ſumẽ

Dam vindid ã ſed ad iniuriam ꝓ/

puſſandã Nbi dicit gloſa circa fi

nẽé ſeruat᷑ em̃ moderamen ſi id tm̃
fiat quo omiſſo violẽtia repelli nõ
poſſet. Sic ergo v bi ſic violẽtũ in/

terficis ꝑickm moꝛtis ab eo vitat᷑

nõ poteris eũ ſine pena interficis

ff. ad. I. acquilea.l. iiij. et. C. ad

totũ Monachi aũt intra ſepta mo

—.—

le. coꝛ.de ſiccarijs le.ij.et.iij. Si ãät
vis infer atur reb licitũ eſt repellẽ
incõtinẽti illatã et inferẽdã vel q̃n

to citiꝰ poterit vel ſciuerit collect.

aicis.ff de acqſitiõe poſſeſſiõis le.

Oꝛ in eo Fvl. et le. Clam poſſidẽ
Qui ad nũdinas et extra de reſti.
ſpo.c.olim Iniuriã vero illatã ex

interu allo repellẽ nõ licet qꝛ ſic eẽt
vindicta. Et intelligütur ↄtraria

ita ſignata in dicta gloſa et in eo
ꝙ dicit licere repellẽ iniuriã ꝓpul/
ſãdaz itelligit ſiue a ſe fiue a ſocio
xxiij.q.iij. c. Hõ inferendũ et. c. vl.
Et ſiqdez vis ſine iniuria fit in ꝑſo
nis tac pᷣt vis repelli priꝰ q; ſit il /
lata Nãa licitũ eſt occidẽ iniuriãtezʒ
et eũ qͥ vult occidẽ ſi alit᷑ nõ pᷣt qͥs
man“ eiꝰ euadẽ.ff ad le.acqͥ le.iiij.
et. v. Et ſcienð ẽ ꝙ licet talis defẽ
ſio ſit ↄceſſa nõ eſt tñ pꝛecepta vt

quis teneatur ad hoc imo pꝑfectiꝰ

eſſet remittere et nullã defenſiõem
facere iuxta ſententiaz ſaluatoꝛis
Mat. v. ibi. Ego ãt dico vobis nõ
reſiſtẽ malo ſed ſi qͥs te ꝑcuſſerit in
dextram maxillaz pᷣbe ei 7 alterã
Et ei qui vult tecũ in iudicio con/
tendt᷑ et tunicã tuã tollẽ dimitte ei
et palliũ. Et quicũq; te ãgariaue/

rit mille paſſus vade cũ illo a alia
duo Et Mat.x. dicit Ecce ego mit
to vos ſicut oues in medio lupoꝝ
et infra. Tradet aũt frater frem in
moꝛtẽ et pr filiũ et inſurgẽt filij in
parẽtes et moꝛti eos afficiẽt Et †·
Molite timẽ eos q̃ occidũt coꝛp.
aiam aũt nõ poſſũt occid᷑ poti
us eũ timete qͥ p̃t aiazx et coꝛp p/
dẽ in gehẽnazʒ Et apdicit ad Rð.

xij. Benedicite pſequẽtib' vos bũ
Dicite et nolite maledicẽ. Et infra

ſi fieri ᷣt qð ex vobis eſt cĩ oibus

hõibus pacem habentes nõ vol/

met ipſos defendentes cariſſimi h̊

date locum ire. T.

libenter tolerare dẽmꝰ

De iſta patiẽtia pro amoꝛe xpᷣi fe

rẽda multe ſunt rões. Pꝛima ẽ qa

ex tua vindicta vł defenſiõe pꝰ illa

taz iniuriã nulł' fructſ eqtur. Si
em̃ eruis ockin eiꝰ qui eruit tũc Pt᷑

B nõ reſtituit᷑ tibi tuꝰ.geñ. xxxvij.

Quid nobis ꝓdeſt ſi occideremꝰ
fremenr̃m Scda ratio ẽ qꝛ ex hoc
cãm tuã iniuſtaz facis pᷣs. Si red
didi retribuẽtibꝰ mihi mala deci/
daz merito ab inimicis meis ina
ms.q̃ſi dicat.cadaz a iuſticia mea
Tertia ratio qꝛ magis excitat᷑ ira

cũdia ꝑ Niroldos ſin ignis ꝑ o//
leũ aqua mixtũ.

traria ſimul ſibi iũgãtur.et apꝰ ad

Rõ.xij. Noli vinci a malo ſ̊ vince
in bono malũ. Quarta ratio quia

frudꝰ pacie ꝑdis.ſi em̃ pat ẽter tu
liſſes iniuriã magnũ pꝛemiũ acce/⸗
piſſes h qꝛ vindicaſti et coꝛꝑis dã

bus et fratribꝰ et cognatis et ami
cis et moꝛte afficiẽt ex vobis ete/
ritis odio oibus hõib ꝓPpt᷑ nomè
meũ et capillus de capite vr̃o nõ

peribit. in pacia vr̃a poſſidebitis
animas veſtras Et Ja.i.patittia

tũ. Vñ dicit btũs ſe⸗
uerinꝰ.Natura reſpuit vt queqʒ cõ

nũ pater. et ſalutis hine dicit vꝛ=ẽ6
ſuce. xxi. Tradimini aũt a paremi

autem opus perfectũ habet vt ſy
tis perfecti et integri in nullo defi/
cientes. Quinta ratio quia diabo
lo gaudium facis quia tunc vno
idu te et illum condemnas et il/
le cecidit cum te ſociaſti de illo et
illum ſociaſti de te hinc dicitur ec/
cleſiaſtici xxi. Quaſi romphea bis
acuta hominis iniquitas plage il
lius non eſt ſanitas. Eſt enim rom

ictu binos interficit Epiritnaliter
ſicut phinees binos pugione ſuo
vno ꝑfoꝛauit ictu in adulterio de/

pꝛehenſos Dumeri xxv. Sexta qꝛ

deus melius vindicabit ſi ei vindi /
ſctam ſeruaueris ſicut em̃ eternus ẽ
ita eternum vulnus infligit. Mat.
xxv. Et ibunt hi in ſupplicimm eter/
num. Et danielis xij. Qui doꝛmie

runt in terre puluere euigilabunt.
Alij in vitam eternam. alij in oxpꝛo

biuz vt rtidrant ſemper Et Aar.
xxv. Liſcedite a me maledicki in i/

gnem eternum. Septima quia nõ

debes auferre deo officium ſuum
Vpſe eniz dicit mihi vindickam et

ego retribuam. dent᷑.xxiij. Dcaua

quia patientia creſcit per tribula/
tiões. d ſ.õ. v. Gloꝛiamur in tri
bulationibus ſcientes quia tribu

latio patientiam operatur patien

tia aũt pꝛobationez probatio ve
ro ſpem ſpes autem non confun/
dit quia caritas dei diffuſa eſt in
coꝛdibus noſtris per ſpm̃ſcm̃ qui
datus eſt nobis Nona ratio quia
dñs noſter facilius miſerebi᷑ Uñ
dauid cum malediceretur a ſe et

argueretur maledicẽs a ſeruis Rñ

dit dauid dimittite vt maledicat
mihi foꝛſitan reodet mihi deus be
nedictionem pꝛo maledictiõe ha

O 90 9% „ —
De homicidio dilfinitõ
Joſt. bellũ in auctoꝛitate pꝛedicta
ſequitur homicidiuz pꝛo cuius dif
fininone ſciendum ꝙ homicidiuz
idem eſt ꝙ hominis ceſio Cõpo/
nitur enim verbo cedere et ex noie
humano NVnde homicida idez ẽ
ꝙ hominẽ occidens vt dicit ynð.

et papias.

Triplex diſtinctõ homi
cidij Homicidium triplex eſſe po/
teſt Oꝛimum ſpirituale Secundũ
vocale et Tertium reale Pꝛimu

homicidium ſcilicet ſpirituale eſt
omne moꝛtale peccatum iuxta ſen

tentiam apoſtoli ad Rõ. vi. vbi di
cit Stipendia Dttñ intelli
gendo homicidium ſpirituale qᷓſi
Diceremus homicidium coꝛdis o/
ris et operis Coꝛdis ſiquidez ho

micidium tripłr cõmitti poteſt ꝓ/

pꝛie loquendo pꝛimo odiendo ad
moꝛtem iuxta illud pꝛi. Joh̃is.iij.
Qui odit fratrem ſuuʒ homicida
eſt Tale ſiquidem dici potuit ho/
micidium fratrũ Joſeph de quibꝰ
geñ.xxvij.ſcribitur. Oderant eum
fratres eius neq; poterant ei quic

ꝙ; pacifice loqui Et cum deliberal

ſent eum occidere dixit Judas
fratribus ſuis Quið nobis ꝓdeſt
ſi occiderimus fratreʒ noſtrũa ſce
lerauerimus ſanguinem eius.meli

us eſt vt venũdet᷑ Scðo ꝓponẽdo

hodie ſcði regũ.xpi.

——— — w

. . . —, ---ETT-ʒ— W — ð

occidere ſicuti oſuit Eſau occi/
dere Jacob frem ſuũ dicens De

nient dies luctꝰ patris mei vt occi

dam fratrem meum Hacob. geñ.

xxvij. Tertio conſentiendo in moꝛ

tem pꝛoximi ſicut achab in moꝛtezʒ
naboth. iij regum xxi De his auũt
generibus homicidij habetur etia

in decretis de peni.di. c. homicidit

oꝛum et.lxxxvi.di.ſngulis.

De homicildio vocali
ſeptuplici..
Nocale homicidium eſt qdð voce
in oꝛe cõmittitur his modis pᷣmo
modo mandando. Mat. ij. Pero/
des mittens occidit omnes pue/
ros.qui erant in bethiehem er in
omnibus finibus eius l. di. Si ꝗͥs

viduam etr de penitentijs diſt. i. c.

periculoſe. Secundo iudicando ſci

licet iniuſte et non ſeruato iuris oꝛ

dine ſicut pilatus contra xpᷣm de
quo ſcribitur luce. xxiij. Moiudica
uit fieri petitionem eoꝝ Circa qð
vide qð notatur in. c. Cum eterni
de ſen. et re.iudi. li. vi. vbi iudex in
iuſte iudicans ad moꝛteʒ debz pu
niri pena talionis. Circa qð etiaʒ

vide que habentur in. c pꝛo huma

ni generis redemptione de homict
dio li. vi. et in.c. vno de homicidio
in cle. Tertio conſulẽ do ſicut cay
phas fecit in concilio contra xpᷣm
dicẽs vos neſcitis quicq;ᷓ neq; co/
gitatis Expedit vobis vt vnꝰmo
riatur homo pꝛo ꝓpło et non tota
gens pereat. vbi aug' dieit. Von
ſolum illi homicide ſunt qui mani/

bus hoiem occidunt ſed etiam un

per quoꝝ conſilia fraudem et ex/
hoꝛtationem homines extinguun
tur hinc et apꝰ. ad Rõ.i. Non intel
ligentes quoniam qui talia agunt
diggni ſunt moꝛte non ſolum qu fa

ciunt ea ſed qui conſentiunt faci⸗

tibus Md qð etiã xi.q.iij. c. Qui
conſentit et Innocentius tertius
in. c. Ad audientiam extra de ho

micidio Dicit ꝙ intelligitur con/

ſilium vel mandatũ dediſſe in moꝛ
te alicuius etiam qui ſualt roga/
uit vł mãdauit vel exhoꝛtando co
natus eſt oſtendere vtilitatem ex

tali Pomicidio ſucceſſuram. Quar
to inſti gando ſicut de diabolo di

cit dñs Yoh̃is.viij. Ale erat Homi

cida ab initio et Sap̃. ij. Innivia

diaholi moꝛs introiuit in oꝛbẽ ter
rarum. Imitantur autem illũ quu
ſunt ex parte eius. ergo omnes le⸗
nones pꝛoſonete diabolici et om⸗
nes ſolicitantes et inſtigantes ad

malum ſcienter et er Poſito qnia

volũtas et pꝛopoſitum diſtinguũt
maleficia vt in.c. Cum volnntate
extra de ſen excõmonicatõis. 0ze
dicti ergo tãq; aſſeſſiui largo mõ

Dde iſtis dicuntur homicide iuxta
notata in dicto. c. Cum pꝛo huma

ni li. vi. de homicidio Et nota ꝙ

in iſtis atrocioꝛibus ſufficit affed*
licet non ſequatur effecus vmo

do fiat actus ꝓpinquus effectii vt
in le. Si quis non dicam rap?. C.
de epil. et cle. et in le. Lis qui eum
telo C.
in autentica delenonibus et vepe
ni. di. i. Hi quis non dicam rapere
Qinto vecrabéo. de quo vuio

ab le. coꝛne. de liccariſs et

dicit tulliꝰ cicero.iij. de offichs de /

tractio ſi fit ſui detrahentis cõmo/
di cauſa plus eſt contra naturam
q; moꝛs q; doloꝛ et q; cetera ge/
neris eiuſoem. Nam et detractor

hHomicida dicitur vt in dicto.c. ho

micidioꝝ de peni.di.i. quia apud
bonos et graues infamia que ex
detractione ſequitur pꝛo moꝛte
reputatur .nde Ap. pᷣma coꝛin.
ix . Bonum eſt enim mihi magis
moꝛi q; vt gloꝛiam meã quis eua

cuet hinca detractoꝛ et infamatoꝛ
capitaliter punitur C. de famoſo
libello l.i. et. v.q.i. Si quis famo

ſum. et tales excõmũicari debent
at flagellari de Jure canonico.v.
q.i deterioꝛes et.c.ſequenti Lbi
dicitur Summa iniquitas eſt de/
trabere et accuſare fratres Vnde
ſcriptum eſt omnis qui detrahit
fratri ſuo homicida eſt et omnis
homicida non habet parteʒ in re
gno xp̃i dei.iij.q.i.c.ſumma iniqui
tas hos eniz vocat apłus deo o/

dibiles. Ad Rð.i. ſuſurrones de /

tractoꝛes deo odibiles. Sexto vẽ
dendo ſicut Judas de quo ſcribi⸗
tur Math. xxvi. Quid vultis mihi
dare et ego vobis eum tradaʒ. vt
dens enim liberum hominem. ca/
pitaliter punitur. C. ad l. coꝛñ.de
plagiarijs l. i. et per totum et. C.
patribus qui fili. d iſtrahunt l. fi/
nali Qiſi pater venderet filium ne/
ceſſitate famis compulſus Utta/

patre ſiue ab alio ſibi fuerit ſatiſſa

dtum vt in dicta.l. fin. C. de patri⸗
bus Septimo omittendo coꝛri/

defectus ſubditorum.

gere Eʒechielis.inj. Sangumnẽ au
eius de manu tua requiram vb
Breg.dicit ſpiculatoꝛ Subditu⸗
occidit qui eum tacendo moꝛti ꝓ
Didit hinc.et apꝰ dixit Octuum. ij
Mundus ſum ego a ſanguine oim
veſtrum non emm ſubterfugi quo/⸗
minus annũciarem vobis omne
conſilium dei hinc etiam dixit te/
xtus decretalium.in.c. Irrefraga/
bili extra de offi.oꝛ.ſNe ſãguis eo/⸗
rum ſcilicet ſub ditoꝛuʒ de manibꝰ
eius requiratur. NDbi gloſa dicit
terribile verbum et hoc iſtud pꝛo
pꝛelatis negligentibus coꝛrigere

Leale homicidiuz vn
decim modis cõmittitur Oꝛimo
impediendo cõceptionem ſicut o
na filius Jude qui ſemen effunde/
bat in terram ne liberi naſcerent᷑.
geñ.xxx viij.et. xxxij.q.ij. Qui vero

nõ foꝛmatũ. Secũdo pꝛocurãdo

ſterilitatem ſiue deſtruendo puer/
perium Amos.i.c.diſſecuerunt p/
gnantes galaad extra de homici
dio. Si aliquis. Tertio vendendo
venenoſa ſcienter et ea qᷓ ad vſux⸗
pꝛecipue homicidij apta ſunt.xvi.
q.ij. Si tu abſtineas et.xi.q.i.pꝛeci
pue. Quarto percutiendo fuſte vł
gladio vel alijs armis Exo. xxi.
Qui occidunt hominem per indu/
ſtriam moꝛte moꝛiantur et ſi per/⸗

cuſſerit volens occidere moꝛte mo

riatur. Quinto tradendo manua

liter ſcut Judas cui dixit dñs Ju

da oſculo filium hominis tradis
lu.xxij. Sexco non liberando cum

poſſis vel liberatiõem impediẽdo
ꝓuerbioꝝ,xxiiij. Erue eos qui du

cũtur ad moꝛtem et qui trahũtur
ad interitũ liberare ne ceſſes In/
tellige ſi iniuſte trahũtur.ſi aũt iu/
ſte tũc ceſſa.xxiij.q.iij. Nõ miſerã/⸗
da.c. ſequenti. Septimo fraudan/

do pꝛeciũ paupeꝝ ꝓuer. xxvi. vbi

Dicitur Sicut noxius eſt qui mittit
lanceas et ſagittas in moꝛtem ſic
vir qui fraudulenter nocet amico
Eccleſiaſtici. xxxiiij. DHanis egẽtiũ
vita pauperũ eſt qui defraudat il

lum homo ſanguinis eſt cä. Oda /

uo neceſſaria ſubtrahendo vel oc/
cultando ꝓuer.vi. Qui abſcondit

frumentũ maledicetur in ꝓpło pꝛo

uerbioꝝ. xviij. Qui ſubtrahit ali/

quid a pauperc particeps homici

Dij eſt. Nd qð etiam. xlvij.diſt. Si/
cut hi.lxxxvi. di. paſce. Mono ne/
gligẽdo vigilare vt cũ ſilius ſuffo
catur ad latus parentum.iij.regũ.
iij. Moꝛmiens quippe oꝓpꝛeſſit euʒ

extra de pe.et re.c.queſitũ et extra
de his qui filios occiderũt.c.de in
fantibus.ij. q. iij. Coͤſuluiſti. et xxx
iiij. q. ij. In lectũ. Decimo venenẽ
do Mñ Johes cũ homicidas no
minat veneficia Apo.ix.et nõ ege

runt penitentiam ab homicidis
ſuis neqʒ a veneficijs ſuis et Dpo.
xviij. Quia in veneficijs tuis erra/⸗

uerunt omnes gentes et in ea ſan /
guis ꝓphetaꝝ et ſcoꝝ inuent? eſt
et omnium qui interfecti ſunt in ter

ra. ndecimo exẽplũ pᷣbendo ad
hebꝛẽe. iiij. De in ipſum quis inci/
dat crudelitatis exẽplũ. Vnde ſi

alicuiꝰ inte rfectionis exẽplo alter

ad homicidiũ animatur. Orimus
interfectoꝛ de vtroq; tenetur quia
qui cauſam damni dat damnum

dediſſe videtur vt in. c. Si culpa

de Iniurijs et damno dato cum

ſuis concoꝛdancijs·

De pena homlcidij. 1t

VDe pena aũt homicidij notandũ

ꝙ bᷣm Jus dunnũ ex lege moyſi

pena homicidij eſt vltimũ ſupplici
um Exo. xxi. Qui percuſſerit hoiez
volens occidere moꝛte moriatur
et infra. Si quis per induſtriã oc/

ciderit ꝓximũ ſuũ et per inſidias

ab altari euellens eũ vt moꝛiat᷑ ẽ
Qui pꝑcuſſerit patrem ſuũ aut ma
trem ſuã moꝛte moꝛiatur. &. De
Jure aũt politico regłariter eadẽ
eſt pena ꝓ homicidio volũtario

ff. ad.l. coꝛ. de ſiccarijs.l.i. et per
totũ Et.C.ad..l.coꝛ.de ſiccarijs.l.
his qui cũ celo et ſiibus de Jure
aũt canonico talis rigoꝛ tꝑatur

vt reducatur ad penitentiã moꝛta

lis peccati et efficiatur irregularl.
ita ꝙ ex hmõi irre gularitate impe
diatur et deiſciatur iam ꝓmotꝰ.l.
di. c. ſi quis viduam et.c. Si quis

poſt et.l.di.c.aliquantos &᷑. et ex/⸗

tra ne cle. vel monachi. c. Sententi
am ſanguinis et extra de homici⸗
dio.c.ſicut dignũ et.c.ſignificaſti.i.

et ſcõo et per totum.

De penitentia homici

dis imponenda
Quantũ aũt ad foꝛũ oſcientie ſi q
ratur in iudicio ſatramentalis cõ/
feſſionis que ſit homicide peniten/

b. .

tia imponenda dicendũ pᷣm theo

logos et q; maxime Richardũ et

ſchotũ in. ij.ſententiaꝝ di. xvi. ꝙ
debet ſibi imponipenitentia de cõ

gruo vt ſicut hoiem vita puauſti/
ta ſeipᷣm pꝛo xpᷣo u et pꝛo deſen

ſione veritatis fidei ſue et ꝓ ſalu/
te anime ſue periculo moꝛtis expo/
nat ad ſem ſepulcꝝ vel ad ſẽm Ja

cobũ vel ad limia ſcõꝝ pe.⁊ pau.
et ſina.Et ſi non poſſet ad h̊ indu

ci inducatur qᷓntũ eſt poſſibile vt ſi
interfect* ab eo aliqnos ſua indu /
ſtria ſuſtentabat vtputa filios vel

de Jure diuino Exo. xxi. Si rix

ti fuerint viri et ꝑcuſſerit alter ꝓxi
mum ſuum lapide vłpugno et ille
moꝛtu non fuerit ſed iacuerit in le
Ndulo ſi ſurrexerit et ambulauerir
foꝛas ſuꝑ baculũ ſuũ:innocens e/

rit qui percuſſit ita tũ vt oꝑas eiꝰ
cet impenſas in medicos reſtitu at

ſibi Qð etiã habetur ſubſtãtialiter
in. c.i.extra de Iniurijs et vamno
dato. Quãto mag.ergo debz poſ
ſibiliter ſatiſfacere dãnificatis ex
Homicidio qð cõmiſit Naxʒ cũ nõᷣ
poſſet pꝛo homicidio eͥualenter
ſatiſfacere dz facere quicquid p̃t

in recõpenſatiõem damni offenſo⸗

rũ vt dicũt pꝛedicti doctoꝛes.diſ/
cretꝰ tñ ſacerdos iuxta conditiõeʒ

confitentis arbitrabitur penitẽtiã
imponendã. xxvi. q vij. Tꝑa peni/

tudinis de peni. di. i. c. menſuraʒ 2

in dicto. e. Sicut dignu et extra de

parentes et ſimiles. faciet intertfe⸗/
coꝛ quicqͥd p̃t pꝛo illoꝝ ſuſtenta
tio ne.Nam ſic percutiens reficere
tenetur expenſas et interelſe tiaz

pe.et re.c.deus qui.cum ſuis con /

De ſymonia dikfinitio

PDoſt homicidiũ in auctoꝛitate pꝛe

dicta ſequitur ſymonia. Pꝛo cuiꝰ
diffinitione notandũ ꝙ ſymonia
eſt ſtudioſa cupiditas vèdendi vel

emendi aliqð ſpũale vel ſpũali an/

nerũ vt colli gitur.i. q. i. Quiſtudet
Sic etiã diffiniũt doctoꝛes Juris

canonici et etiã theologi et btũs

thõs.ſecũda ſcðe.q centeſima in.

X .

iiij ſententiarum.di.xxrxv.

monle.

Notandũ ꝙ ſymonia in ſpialib'

cõmittitur tripliciter ſcõᷣm gloſaʒ.

(Diſtinctio triplex ly

vicualia. gratie virtutes dona dei

que nec emi pñt nec vendi qntum
in eis eſt quia non niſi gratis offe/
rũtur.i.q i.c.i.vbi dicit tex. Gt̃a ſi
non gratis datur vel accipitur nõ

eſt gr a. Od idem ·i. q.ijj. c ſaluatoꝛ
Scðo dicũtur ſpũalia dignitas

oꝛdinis et omne ſacramentũ eccie
pꝛeter matrimoniũ. Item oĩa Ju
ra eccleſiaſtica ſpũaliũ reꝝ vt ad
miniſtrationes pꝛebende Jus de/
cimaꝝ cimiteria oꝛdo hec oia ven

dita tranſferũtur quo ad carade

rem tm̃et non quo ad vite meritũ
de facko enim et non de Jure ꝓce

2
*

dit in talibus venditio i.q.i.pᷣſdi

et. c Reperiũtur. et.c. Si quis per

pecuniaʒ. Tertio dicũtur ſpũalia
res ſacie et vala et oia vtenſilia.
ec bene vẽdũtur eccleſijs integra

ſait

der

tel
n
in
ſur
bo

ete

ſer
l
ſi

le
ten
hy

laicis vero conflata.x.q.fj. e. hoc

Jus poꝛrectum Qð eſt extractuzʒ

de titulo. C. de ſacro ſanctis eccle
ſijs.I. hoc Jus Symonia itaq;

triplici munere cõmitti p̃t iuxta au
ctoꝛitatem gregorij iuxta illõ Iſa
ie.xxxiij. Qui excutit manꝰ ſuas a

munere. dicit greg..aut eſt munus

a manu aut ab obſequio aut a lin/

. .

gua. Aunus a manu eſt pecumaa
nomine pecunie ↄpᷣhenditur om̃is

tꝑalis res ſiue mobilis ſiue immo/

bilis.i.q iij. otũ et in.l.recepticia
de conſtituta pecunia vbi dicit
tex. Nec erubeſcant antiqui ſub no
mine pecunie oia exigi diffinimus
imo qũq; ſub nomine pecunie etiã
iura ↄtinentur a actiões.ff. de ver

boꝝ ſig. l.pecunie qñqʒ oẽm ſpim
et quãtitatem et quãlibet rem ↄti/

net vt in dicto.c.totũ.ff.de legatl.
l. cũ quiſquis. qñq; ea tm̃ que cõ/

ſiſtunt in pondẽ.numero et menſu

ra. ff.de legatl.pᷣmo talis ſcriptu /
ra. In ſymonia ergo large ſumit᷑
pꝛo qu alibet re mundi Munus ãt

ab.obſequio eſt ſeruitus indebite

impenſa. Sed munꝰ a lingua ẽ fa
uoꝛ.i.q.i.Sũt nõnulli Sub munẽ
ab obſequio ↄpᷣhenditur ois la/

boꝛ indebite impenſus. Sub mu /
nere a lingua omne verbũ pꝛo in
digno pꝛolatũ.i.q.i de oꝛdinatio
nibus extra de eta.et qua.oꝛdi. c.

Tuam.i.q.i.latoꝛem. Extra de ſy /

monia mandato.viij.q.i. In ſcri /

pturl. Quia ſi qͥd gratis datur vł
accipitur ſponte penitusa pura in
tentione pcẽm non inducitur.neq;
ſymonia.i.q.i. Quicquid inuinbił

Si autem dubitatur vtrũ grati⸗
vel coꝛrupta intentione datum ſit
ſub triplici diffinitione clareſcit vi/

delicet ODꝛimo ex conſideration?

qualitatis dantis a recipientis vt
ſi pauper det diuiti et econuerlo.
Scðo ex conſideratione quantita
tis munerl.vt ſi res magna vel mo
dica datur ſiue modici pꝛecij Ter
tio ex conſideratione tꝑis donati
onis vt ſi ſtãte neceſſitate vł alias
conferatur et ſic pꝛeſumi poterit

vel contra extra de ſymonia.c.Si

queſtiones.Et pꝛedicta intelligen
da ſunt in foꝛo iudiciali ſiue ↄten/
tioſo.ſed in foꝛo cõſcientie ſiue pe
nitentie intentio attenditur et non
pꝛeſũptio.Nam quo ad deũ ſola

volũtas ſufficit pꝛo moꝛtali extra

de ſymonia ad noſtram i.q.i. Si
quis epũs.i.q.iij. Saluatoꝛ et ex/⸗

tra de ſymonia. c. Mandato cuz ſi

milibus

(De pena ſymoniacox

Sciendũ ꝙ pena ſymoniacoꝛũ in

oꝛdine eſt. Pꝛimo ꝙ non recipiũt
executionem ſed ſunt ipſo Jure ſuſ
penſi quo ad ſe et quo ad alios.
Etiam ſi occulti ſymoniaci ſunt oꝛ
dinati per ſymoniam extra de ſy /
mo. c. Tanta eſt labes a. c. xxxij.ð.
veꝝ. i.q.i.Reperiũtur.Et ratõ eſt
quia caracterem habet furtiuũ et
tales ſuſpenſi nõ ſũt ſolũ ab oꝛdi⸗
ne quem ſymoniace ſuſceperũt ſed

etiam ab actibus omnium alioꝝ

vt dicit Inno.in dicto.c.tãta imo
plus dicit ꝙ etiam perdũt admini
ſtrationem in tꝑalibus.ixxxi.di.c⸗
2

eos etiam Ouniuntur etiam tales
de politione et infamia ſi de crimi

ne cõſtat. xv. q. iij ſane Et extra ve

aecuſationibus. c. Inquiſitionis

Nec poſſũt repetere pecuniaʒ quã

dederunt eo ꝙ turpiter dederunt
riij. q.v. Qon ſane Nec ille qui reei
pit poteſt licite retinere ſed reſtitui
dz eccie cathedꝛali in quibꝰ igno/
iinia data eſt extra de ſymoni.

rapuerit Si vero taliter ordinatꝰ
Pabet titulũ beneficij alicuius ad
quem debuit gratis oꝛdinari de

bet reſtitui illi beneficio contumeli

am paſſo facit extra de ſymo, ve/⸗
niens et. xvi. q.vi. de lapls et que
notantur in dicto. c. de hoc auteʒ
Oena vero ſymoniacoꝝ in benefi/
cijs eſt ꝙ qui recipit ſunplex benefi

ciũ eodem modo quo ſupꝛa ſuſpè
ſus eſt et inſuper tenetur renũciare
beneficiũ et reſtituere omnes fru /
QRus perceptos et qui percipi po/

tuiſſèt xiiij.q.vi. Si res et extra de
reſti. ſpoliatoꝝ. c. grauis niſi exps/
diſſet in vtilitatem eccleſie Et pꝛe
Dicta ſtant etiam ſi neſciente eo qꝗͥ

recipit beneficiũ cõmiſſa ſit ſymo/
nia ꝑ aliũ et ſtatim cũ ſciuit nõ re

nũciauit licet de frudibꝰqs ꝑcepit
anteq; ſciuerit nõ teneatur ſi iã cõ

ſüpti ſunt ſeo de extãtibus ſiue o/
ptantibꝰ bene tenetur argumento
C. de rei vẽditione I. certũ. Scias
aũt ꝙ quãuis ſymoniacꝰ in benefi
cio ſi eſt occultũ nõ eſt ſuſpenſus
ipſo iure ſed ſuſpendendꝰ. i. q.iij c.
pmo.ſcðᷣo.tertio. Tũ rõe benef/

c. de hoc aũt a argumento xvij. ꝗ
iiij. ſi quis in atrio xxvij. q.i Si qs

cij ſymoniace queſiti non miniſtra
bit ſine peccato neq; ſpũaliter ne/
q; tꝑaliter ſed ſi notoꝛiũ eſt ipo fa
Ro eſt ſuſpenſus ab adtibus oim
oꝛdinũ et ab adminiſtratione tp æ
liũ. Vt dicit Inno.vbi ſupᷣ. Si ãät
receperit quis beneficiũ cum cura
vel dignitate pꝛeter pᷣdictas pe/
nas ſuſpenſus eſt etiam quo ad ſ

etiã quo ad alios.qꝛ cũ executio

nẽ non habeat quicq;d agit ſalteʒ
de illo beneficio ſuſpenſus agit et

animas decipit extra de elect. Du

dum rothomageñ . epil. Mena in

ſuper cõferentis vel mediatoꝛis ſi

eſt manifeſtũ ipſo iure ſuſpenſus ẽ

quo ad ſe et alios extra de ſymo/

nia.c. Mecuſatũ.xxxij.diveꝝe Si
vero occultũ ſuſpenſus eſt quo ad
ſe tm̃ ſicut et quilibet criminoſus
non tñ qͥ ad alios extra de ſymo.
c. Et ſi queſtiões.et.c. veniens et.
c.ex tue.hodie ſt ſymoniaci ſiue in

oꝛ dine ſiue in beneficijs ipſo facto
ſententiam excõicationis incurrũt

a qua non niſi auctoꝛitate ſedis a⸗

poſtolice p̃terq; in moꝛtis articlło

poſſũt abſolui vt in extrauagãti

martini pape qͥnti et Eugenij pa
pe quarti.

(De iniuſta petitione et

receptione. Poſt ſymoniã poni
tur iniuſta petitio et acceptio qᷓ ꝑ/
tinẽt ad decremẽtũ iuſticie vt qꝛ in
dex oꝛdinari id qð gratis dʒ im/
pendẽ venale oſtituit. Nã oꝛvina/

rij iudices nihil a ꝑtibꝰ vñt recipe
cũ ꝓpter exequendaʒ iuſticiam ſu⸗
as pꝛouiſiones conſtitutas aſſu⸗

— —. —

r
e/
ſ⸗

1

ne

,
o
ſiti
13

mant Pꝛopterea em̃ ꝓuidẽtia mi⸗
litãtibꝰ ſũt ↄſtituta ſtipẽdia ne dũ
ſũptꝰquẽitur pᷣdo graſſet᷑.xxiij.q.i
Militares in fine.

(De pnerlione iudicij.

Sicut dicit Gregorius quattuor

modis hũanuʒ iudiciũ peruertit᷑.
Timoꝛe dũ metu ꝑtãd.alicuiꝰ loqͥ

ꝑtimeſcim veritateʒ. Cupiditate
dDũ pmio alicuiꝰ aim coꝛrũpimus

Odio dũ otra quẽlibet aduerſari

um molimur Dmoꝛe dũ amico vk
Apinquo contendimꝰ auxiliũ p̃ſta

re.xi.q.iij Quatuoꝛ Et ſunt de B;
verſus. UVñ q̃ttuor iſta timoꝛ odi/
um dilectio cenſus. Sepe ſolẽt ho /
minem vtõs peruertere ſenſus.

((Admonitio indicum.

Er hoc bonifacius octau dat in

capi.pꝛi. de ſen.et.re.iudi.li.vi.ad
monitiõez dicens. Caueant neceſ/

ſe Judices et pꝛudenter attendãt

vt in cauſaꝝ ꝓceſſibus nil vendi /

cent odiũ vel fauoꝛ vſurpẽt timoꝛ

exulet pꝛemiũ aut expectatio pꝛe/⸗
mij iuſticiam nõ auertat ſed ſtaterã

geſtent in manibus lances appen

dant iuſto moder amine vt in om/
nibus que in cauſis agenda fue/
rint pᷣſertim in cõcipiendis ſenten

tijs et ferendis pꝛe oculis habeãt
ſolũ dñũm illiꝰimitantes exẽplũ qui

qᷓrelas ꝓpter tabernacłm ingreſſꝰ
ad deñũ refereb at vt ᷣm eiꝰ imperi
um iudicaret Talis erat moyſes
Er in c.ſtatutũ Inſuꝑ de reſti. li.
vi. dicit. Inſuꝑ gratis et cũ omni
puritate iudiciũ coꝛam ipſo ꝓcèe

dat nullũ mun . Nel qͥcquã aliud

niſi foꝛſan eſculentũ vel poculen/⸗
tũ mera liberalitate oblatum qð
paucis poſſet ↄſumi diebus. Niſi
cũ ipſũ ꝓpter cauſazʒ ſibi ↄmiſſam
ↄtigerit extra ſuũ domiciliũ ꝓfici
ſci moderatas expenſas reciꝑe ab
eiſdez ꝑtibus q̃litercũq; pᷣſumat.

Et notãdũ ꝙ loquitur in Judice
delegato ergo ſecus in oꝛdinario

qui habet oꝛdinata ſtipendia liczʒz
poſſet ab alijs encenia moderata
et ſponte oblata reciꝑe.xviij. diſt.
de eulogijs. et. ff. de offi. pᷣſidis.l.
ſolent. Et ſi cõtrafecerit Judex vl/
tra pꝛedicta recipiens ad reſtitutõ
nem tenetuꝛ vt in dicto.c.ſtatutũ⸗
Inſuprr.

Deiniuſte iudicãtibꝰ.
ſi iniuſte iudicauit Judex ſcien/
ter deliber ate tenetur preſciſe leſo
ad omne intereſſe niſi poſſet indu

cere illũ pꝛo quo tulit ſententiã ad

plenariam reſtitutiõem. C. de pe⸗/
na Yudicũ qui male iudicauerint
l.vltima. Debet iuſuper tãq; pꝛo
grauiſſimo crimine imponi ſibi pe
nitentia.xij.q.iij.quicũq; erfiſihn
dex ecc eſiaſticus ſuſpenſus eſt per
annum ab executione officij. Et ſi
ſuſpenſione durante ingeſſit ſe di

uinis efficietur irrregularis et ta,

lis non niſi per papam p̃t liberari
extra de ſententia et remiſ. Judi.
c. Cũ eterni li.vi.et thõs dicit ſe/
cũda ſcðe.q.centeſma.ꝙ vendẽs
queq; ſpũalia ad q̃ tenetur ex offi
cio ſymoniacꝰeſt argumẽto extra
de ſymo. c. Lemo. Sed ſi ẽ Juder

laicus et ſi D re tpali non eſt ſymo

nia ſed graue pccm̃.i.q.i. Jubemꝰ
et argumento. xvij. q.iiij. Si quis

in atrio et ff. de calũniatoꝛibꝰ.l. ge

ner aliter Illuo Si vero ꝑ igno/

rantiam imiuſte iudicat tenetur le/

ſo inntum bonũ et equũ videbiẽ
religioni iudicãtis ff. de variatiõe
q extra oꝛdinaria cognitione.l fi.
ſed in Judicio anime tenetur vt in

pꝛimo caſu ſi fuit in culpa vt qꝛ ſci

uit vel ſcire debuit ſe iſufficiẽtez et
p̃ᷣſũpſit qð neſciuit iudicare. Jdeʒ

ſi fuiſſet ſufficiẽs ſed neglexiſſʒ ſti

dere a videre merita cauſaꝝ vt de
buit. Mitius tñ agitur cũ iſto q; cũ

ſcienter male iudicante Oe ſi fuiſſet

delegatus et neceſſitate obediẽtie

ignoꝛans meęle iudicaret ſed bo/
na fide et de conſilio peritoꝝ vel
aſſeſſoꝝqͥᷣ ſufficittes putabant᷑ nõ
tenet̃᷑ ᷣm raymũdum et oldꝛadũ.

periculoſis.

nus Wbiſciendũ ꝙ ſicut dicit Gre
goꝛiꝰomelia. xxiij.ſuꝑ iohez Sũt
enim pleraq; negocia que ſine pec/

catis exerceri aut vix aut nullate/
nus pñᷣt gratia expli dicit. Ideo/
q; Miles vel negociatoꝛ vel alicui

ceri non poſſet ſi culpis grauioꝛi/
bus irretitꝰ adð pniam venit vel q̃̊
bonga alterius iniuſte detinet. vel
qui odiũ in coꝛde tenuẽit recogno
ſcat ſe veraz pñiam nõ poſſe pera/⸗

gere ꝑ quã valeat ad eternaʒ vi /
taʒ ꝑpuenire niũ negotiũ derelinjdt

De fenoꝛe et negotijs.

Poſt detrimentũ iuſticie ponit fe/

vel officiũ deſerat et odiũ ex coꝛ⸗/
de dimittat. bona quidẽ qᷓ iniuſte
abſtulerat reſtituat arma depo-
nat.vlteriusq; non ferat niſi con
ſilio religioſoꝝ ep̃oꝝ ꝓ defenden/
da iuſticia. Iſta ſunt trãſſũpta de

pe. di. v.fallas et. c. negotiũ. Vbi

Dicit leo papa difficile è inter emẽ/
tis vendentis q; cõmerciũ non in /
teruenire pccẽ̃m. et lex ciuilis dicit.
Nam contrahentibꝰnaturale eſt ſe
ſeinuicẽ deciꝑe ff.locati.l. Itẽ ſi pci
um ct.ff de minoꝛi.l. in cauſis
Item pompinianus et.xxv. di. c.
qualis dicit gregl. Cũ familiaris
vix ſine culpa ab ipſis agitur. qui
culpam q̃liter declinare debeãt ſci
unt vhi dic t glo. Similiter milicia

Mercatio. ꝓcuratio ſiue admini/

ſtratio aliqua vix fit ſine pcco In/⸗
De gelaſiꝰ papa clericis ab omni

mandat euiuſlibet negociatiõis in
genio cupiditateq; ceſſandũ.lxxx/⸗

viij. di. c. cõſequẽs. Hoſt..dicit ad/⸗
dendũ ſextũ ꝙ quaſi ꝑiculoſius eſt

oibus ſcʒ aduocatio.et ſeptimum
nõ obmittas ſcʒ epᷣat officiũ quo

nihil apud deñ miſer abiliꝰ et triſti
us et damnabiliꝰ ſi ꝑfunctoꝛie at/

q; adulatoꝛie res agatur. Vt diẽ

Nugl.ad valeriũ. Et tranſſũptiue

Habetur. xl. di. OHnte omnia.

(De aduocatõis piculo
duocatiõis añt officiũ ideo pe/
riculoſuz eſt qꝛ aduocatPꝰcõiter ſuſ

ciniũt ꝑtinaciam obtinendi.li.di.
Pliqntos imo plus eſt ꝙ ꝑfidi ad
uocati dicũtur qui plena fide clien
tulos nõ deſfendũt hinc gelaſꝰpa/

*

— —

—. — — —— w⏑

— —

— — – ðꝭ;24 — — —

f———s, —

de

o
ft

pa dicit Irreligioſum pꝛoꝛſus et
execrabile iudieamus ſi quiſq; de⸗
ſtitutos vel extraneos in ſui tuiti/
oneʒz ſuſceptos nõ cuʒ fide et tota
ammi ſui educauit ſanctitate.lxxx/⸗
vij. di. Irreligioſum. Vbi quã reʒ

qꝛ ſapientia dei dicit per que pec.

cat quis ꝑ hec et punietur. Sap̃ᷣ.
xi. Ideo nonnũq; accidit aduoca
tos impios beneficio lingue carẽ
vt dicit glo. Inſti. Quib? nõ ẽ per
miſſũ teſtamentũ fact᷑ Sepe vbi
Dicit tex. Sepe etiã lr ati et eruditi
hoies varijs caſibꝰ et audiendi et
lo quendi facultatezʒ amittunt vbi
dicit glõ. Maxime impij aduocati.
patet em̃ per exꝑientiã clariſſimã

aduocatos q;ᷓ plurimos ſine lin/
gua mori de talib dicit Bernardꝰ

ad eugeniũ. li. i.c.ix. Miror nanqʒ
quõ religioſe aures tue audire ſu/⸗
ſtinent hmõi diſputatiões aduo/
catoꝝ et pugnas verboꝝ ꝗq ma/
gis ad ſubuerſiõez q; inuentioncʒ
ꝓficiũt veritatis Qihil em̃ abſq;
laboꝛe ita manifeſtũ facit veritatẽ
ſicut bꝛeuis et pura narr atio.Dre
ſcinde ergo linguas vanilo quasa
labia doloſa claude . hi ſũt qui do

cuerũt linguas ſuas loqui mẽda/

ciũ.diſcreti aduerſus iuſticiã erudi

ti ꝓ falſit ate. ſapientes ſũt vt faci

ant malũ.elo quẽtes vt impugnẽt
veꝝ. Et caſſiodorus in qᷓdazʒ epła

dicit hi ſcʒ aduocati ſunt qui cãs

ꝓtendũt adhibiti Impediũt p̃ter
miſſi.faſtidiũt moniti. obliuiſcunt᷑
locupleti. Hi ſũt qui emũt lites.vẽ
dunt interceſſiones.deputãt arbi/
tros. Judicanda dictant. dicta

ta cõuellunt.attrahũt litigatotes
ꝓtrahunt audienvos. retrabunt
tranſigètes Hi ſunt qui negãt cõi
tatibꝰ inducias.mercatoꝛibꝰ nun/⸗
Dinas. emptoꝛibus mẽſuras.rene

rentiã clericis.oꝛiginẽ nobilibꝰ.lo

cũ pꝛiorihꝰ.cunctis iura diſtinctis

puilegia quib nullũ genꝰ hoim oꝛ

dinatur. Hi ſunt in cõuiuijs ſcur/
re.in exaltationibꝰ arpie in locuti
onibus beſtie in q̃ſtionibꝰ ſtatue.
ad intelligẽ dũ ſaxei ad amicicias
tar di. ad furias vꝛſi. ad fallenduzʒ
vulpes.ad iudicãduz lignei.ad i⸗
gnoſcendũ ferrei.ad ſuꝑbiendum
thauri.et ad conſumendũ mono/
thauri. Hi ſũt quoꝝ ſi nares affla
uerint rubiginoſi arma marſubij
confeſtim videbis illi et oculos et
man“ biarei.et pugnaꝝ vngues 2
ꝑiuria laomedõtis vlixis arguti/
as et ſymonis fallacias et fidẽ po
lineſtoꝛis et etatem pigmaleonis
adhibere. ? Oatet ergo qnto ta/⸗
libꝰ negocijs ↄmiſcetur iniquitas
et dolꝰ multiplex et varius vſq;
quaque.&.

(De lenoꝛe qu pꝛopꝛie

pꝛo vſura ſumitur. ”
Ooſt iniqua negocia ponitur fenꝰ
qð ꝓpꝛie ſumitur ꝓ vſura de qua
materia tanq; de neceſſaria et ſa⸗
tis pᷣcticata vtile putaui ꝓlixiꝰ edi
ſcere. Pꝛo cuiꝰ tractatu ſumo au/
ctoꝛitatẽ in hmõi figura deſcriptã
dañ.vij vbi anomolaʒ beſtiã me /
tafoꝛice deſignans dicit. Poſt hec
aſpicieb am in viſione noctl.et ecce
beſtia quarta terribils gte mira

bilis atq; foꝛtis animis dẽtes fer

reos habebat magnos ↄmedẽs

atq; ↄminuens et reliqua pedibꝰ*
ſuis conculcans. Et nota ꝙ dicit

ſe viviſſe quattuor beſtias videlzʒ

leenam. vꝛſum pardum et quartã

anomolam vt prediximus. Iſta ſi
quidẽ animalia foꝛtia ſũt et imma
nia que moꝛaliter fignificant qt/

tuoꝛ pernicioſiſſima crimina Pꝛi/
ma beſtia ſcilicet leena ſignificat
ſuperbiam. Gecunda ſcilicet vꝛlꝰ*

ſignificat immunviciaz. Tertia ſci

licet pardus ſignificac ypocriſim
Quarta ſcilicʒ anomola ſignificat
auariciã.De pꝛima ſcribitur Job
decimo ꝓpter ſuperbiam qſi leenãa
capias meleonina ſiquideʒ natu
ra eſt alias ſuꝑgredi beſtias et q̃ſi

rex ſuꝑ alia anmalia dñari vt di
cit IJſidoꝛꝰ leena aũt libidinoſa be
ſtia eſt. ſꝑ em̃ in coitũ gliſcit etido
leena crudelioꝛ eſt vt dicũt Driſto
teles plini* et Jidoꝛꝰ de natura
agialiũ tractãtes De ſcdᷣo ¶. vꝛſo

Mꝛl* nanq; rapax animal ẽ et im
munvũ eſt ſatis voꝛax et mellis a/

uidus adeo vt dicit plini volẽ/
tes veſum capere in India ſine pe

riculo qᷓrunt locũ mellis in arboẽę
ꝓe terram vel ſaltem artiſicialiẽ
pparant cũ tanto foꝛamine ꝙ vꝛ⸗/

ſus poſſz os ſuũ adherẽ foꝛamini

et pparant cũ catena ferrea maſ/
ſam ferri ſuſpenſam in arboꝛe de/

ſcendẽtem vſq; ad foꝛamen ita ꝙ

obtuſum ſit foꝛamen ex ea et vn /

gentes herbas per varias ſemi/
tas vſq; ad foꝛamen arboꝛl. inui/

tant vꝛſum ad fauũ mellis qui 20

odoꝛem mellis attract ꝑ herbas
melle ꝑunctas Mſq; ad foꝛamen
puenit et querens maſſaz ferri de
foꝛamine tollere ↄvmouet maſſam
que tamen amota quietem non ca
pit ſed cũ vꝛſus os in foꝛamen e⸗
miſerit caput vꝛni maſſareꝑcutit.
Indignatusq; vꝛſus maſſam re
uerberat feruẽtioꝛi impetu ex quo
iteꝝ querens os in foꝛamen mit/
tere grauius repercutitur vꝛſus ⁊
taliter pugnans moꝛtu' ibi rema
net. Sic ergo multi immũdiciam
atqʒ; ingluuiem ventris ſequentes
interierunt Ex quo dñs ih̊s man
Dabat aplis vt a crapula et ebꝛie /
tate cauerent luẽ xxi. Nttẽdite ãt

vobis ne foꝛte grauentur corda

veſtra in erapula et ebꝛietate et cu
ris huius vite et ſuꝑueniet in vos
repentina dies illa. tancq; laqueus
enim ſuperuenit t. Et ſalomon di

cit ꝓuer. xxviij. leo. rugiens et vꝛſꝰ
eſuriẽs pꝛinceps impius ſuꝑ ꝓpłm

pauperem. &. De tertio ſcilicet de

pardo qui Habet pelleʒ variaz et
induſtria et pꝛoditione leonem in/⸗

terficit Etenim beſtia ſeuiſſima ex

leene et pardi adulterio generata

vt dicit Iſið.et valde pꝛeceps ſitit
ſanguinez: Habens diſpoſitionem
ſicut panthera vario coloꝛe oꝛbi /

culata a animal valde libidino⸗
ſum et ex ſuo coitu cũ leena naſcix᷑

leopardus vt dicit ariſtoteles de

natura animaliũ et raptis catulis
ſeuioꝛ efficitur vt dicit glõ.ſuꝑ o/⸗
zee. xiij IYbi et ero eis quaſi leena.

ſicut pardus in via aſſirioz occur
ram eis quaſi vꝛſa raptis catulis

998
hen
de
n
ncg
Wek.
nie
quo
mic⸗/
184
ena
en
mtes
wan
Nie/
at
rda
etu

et dirumpam interioꝛa iecorl.eorũ
et conſumam quaſi leo. ODardus

igitur ex pellis varietate ypocri/

ſim ſignificat que aliud intendit
q; oſtendit.ſicut pardus pꝛope ca
uernazʒ quã artificioſe inſtruit ad

fugam ſe conuertere ſimulat et re/

fugiens ad cauernam in qua in/

troitum et exituʒ ab alio latere co/

optans.leonez ad ſe perſequendũ
inuitat et cum cauernam intraue

rit ſimalat ſe conſtrickum vt leonẽ

prouocet ad aggreſſum.et cũ leo
perſequens coartatus in cauerna
tranſire non poſſit pardus egredi
tur et eirculans ab introitu cauer/⸗
ne poſt leonem in cauernam ingre
Ditar et per teſticulos eum capiẽs
eum interficit. Sic ergo fallax y⸗
poerita quos non poteſt aꝑte ſu/
perare occultis inſidijs et falſis ſi⸗
mulatiõibus circũuenire conatur

Vnde Jeremie. xiij. deſcribitur:·

Si mutare poteſt ethiops pelleʒ
ſuam aut pardus varietates ſuas
et vos poteritis benefacere cũ di⸗
diceritis malum.

Der vlurarum voꝛagi⸗
ne lignata per anomo
lam.

De quarta ergo beſtia ſcilicet a/
nomola que vieium cupiditatis
deſi gnat terribilis et voꝛax⁊c. vt
ſupꝛa vſurarium permaxime vici/

um BGonifaciꝰ. viij. ſignificari de
mõſtrat cum dicit in.c.i.de vſu.li.
vi. allegans. Greg., decimũ in ge /

nerali conſilio lugouñ Niſurarum
voꝛaginem que animas deuoꝛat
et facultates exhaurit compeſcere

cupientes de quo vicio in verbis

pꝛopoſitis tria ſunt breuiter inda/⸗
ganda. Dꝛimum eſt hoꝛribilis cu/
piditatis oſtenſio cum dicitur aſpi
ciebam in viſione noctis et ecce be
ſtia. Secundum eſt terribilis mah/

gnitatis condicio cum dicitur ter /

ribilis atq; mirabił a foꝛtis nimis

Tertium eſt terribilis iniquitatis

confuſio cum dicitur dentes ferre⸗
os habebat magnos Quantum
ad primum qð eſt horribilis rupi
ditatis oñſio tria ſunt bꝛeuiter vy
denda Pꝛimum eſt vſure diffini⸗
tio. Gecundum eſt eius intelligen /
tie preparatio. Tertium eſt eiꝰ ej

ſentie deteſtatio.

Glure dicknitio lequi

Quo ad pꝛimũ dicitur ᷣm etymo
logiã vocabuli ꝙ vſura idez ẽ ꝙ
vſus raptus ſiue rapinoſus viole/
ter ſumptus ex re que ꝓprie vſum
non hʒ vt eſt pecunia que adinus/
ta eſt non pꝛo vſu tantum ſed pꝛo
quodam intermedio rerum neceſ⸗
ſariaꝝꝑ ad vſum hoim quaſi pro
quadam cõmutatione vt dicit ari
ſtoteles pꝛi.politicoꝝ.ſcᷣo diffini
tur hᷣm. Mug'. ſuper pſal. xxxviij.
in decret.xiiij.q.iij.c. Si fenera/
ueris. Abi ſequitur ſi feneraue/
ris homini id eſt ſi mutuũ deder..
pecuniam tuam a quo plus q;

Beviſti expectes non ſolũ pecuniã
ſeo aliqd plus q; dediſti ſiue illud
ſit triticũ ſiue vinũ ſiue oleum lue
qᷣlnibz aliud ſi plus q; dediſti ex
pectes acciꝑe feneratoꝛ es et in B
imptobãd non lauddus. Et ſic
patet pᷣm Mug..ꝙ qᷣcquid accidit
ſoꝛti vſura ẽ Hoc idez determinat
IJhero.ſuꝑ ezechieleʒ c. vi. Ibi cũ

dicit᷑. Et vir ſi fuerit iuſt et pign

debitoꝛi reddidkit. Et infra. ad v⸗/
ſurã non ↄmodauerit et amplius
nõ accipit Exʒe. xviij. Dicit Jhero.

putãt quidã tm̃ vſuras eſſe in pe/

cunia. qð ꝓuidẽs diuina ſcriptu/
ra. omnis rei aufert ſuꝑabũdãtiã
et nõ plus accipiatis q; dediſtis.
Et infra Dlij ꝓ pecunia fenoꝛata
ſolent munuſcula diuerſi generis

aeciꝑe et nõ intelligũt ſcripturam
vſuram appellare et ſuꝑabũdanti/

am quicqͥ d illud eſt ſi ab illo quod
dederüũt pl accipiũt. Hoc idez in
BGa dicit Mmb. in tractatu ve na
bute Et Habetur in decrer..vbi ſu/⸗
pra.c.pleriſq;. vbi ſequitur pleri/⸗
q; refugientes pꝛecepta legis cuzʒ
dederint pecuniam negociatoꝛibꝰ
nõ in pecuniam vſuras exigũt ſed
de mercibus eoꝝ tanq; vſuraruzʒ

emolimeta percipiũt. Ideo audi/

ant quid lex dicat Neqʒ inquit v⸗

ſuras eſcarũ accipias neqʒ; oiĩm re⸗/

rũ Puto Ombꝛo.voluiſſe adducẽ
legeʒ moſaycaz leui xxv. Hbi vñ
time deũ tuũ vt viuere poſſit frat᷑

ti apud te. pecuniaz tn nõ dab
ei ad vſurazʒ et fruguz ſupabũdã/

tiam nõ exiges.et ſupꝛa ꝓxime di

cit. Si attenuat fuerit frater tu?.

et infra De accipias vſuras ab eo
nec amplius q; dediſti. Et deuter.
xxiij Ne fenerabis fratri tuo ad v/
ſuram pecuniã net fruges nec quã
libet aliam rem Ideo ſubdit m /

bꝛo. Item eſca vſura . veſtis vſu/

ra eſt.et qðcſq; nomẽ velis ei im⸗
ponas vſura eſt. Hoc idẽ ſtatutuʒ

fuit in conſilio OHgatheneſi vbi de

terminatuz fuit ꝙ quicquid vltra

ſoꝛtem exigitur vſura eſt. xiiij.q. iij
c.vſura Mgr aliter etiam diffinit a
theologl.in tertio ſententiaꝝ.diſt.
xxxvij in.q̃rto pᷣcepto ſcðᷣe tabule
ſcilicʒ non furtum facies vbi etiaz

tangit mgr ſentẽtiaꝝ cũ dicit hic

etiã vſura ꝓhibetur que ſub rapi/

na ↄtinetur. Vñ Jhero. Uſuras

querere vel fraudare aut recipere
nihil intereſt. cõmoda fratri tuoa
accipe qð dediſti et nihil ſuꝑfluuzʒ
queras quia ſuꝑabũdantia in vſu

ra ↄputatur. Et ponit ſõaliter pꝛe

dictas diffinitiones Nugl. et Phe/
ro. Sʒz ſub ↄpendio doctoꝛes the
ologi ſic diffiniunt Mſura eſt lucꝝ
ex mutuo pacto debitũ vel exactũ
vel ſic vſura eſt quicquid ſoꝛte ac/
cidit intentione pꝛecendente vel

pndo-
s ſola intentio fa

cit vſurarium.

Et qualiter agatur ↄtra talẽ vide
in qnta ſpecie vſuẽ palliate. Et ſic
ptz ꝙ ſola intentio facit vſurariũ
ex ſmia ſaluatoꝝ..dicẽr.luc.vi.Mu/⸗
tuũ dãtes et nihil inde ſperantes.
Quod etiã ꝓbatur extra de vſu:

tie
inte
ndi
tuin
catu
tur
ett
hie
le
r
180

lip

eec
cut
xyi
de;
bus
mur
bie
nn

beo
lter.
y
1gd
du
Sſſu
eiim
tun
bide
plera
firika
ndt
tabule
tigz
t hie
fopi
uras
cpern
ſmo⸗
Odug
zin
rpre
e
sche
ſluce
craci
le
e ſel

ino
lie

ies

c.i.et in.c. Conſuluit et in.c.fi.Qð

intelligitur hm gloſaz et doctoẽs

in dicto.c. ConſuluitCũ cauſa mu
tui in ſpe lucri pꝛincipaliter radi /

catur. Nam ſi pꝛincipaliter mouẽ/
tur ad mutuãdum ꝓpter caritatẽ
et tñ credit ꝙ ille retribuet non eſt
vicioſum neq; malũ Orgumento
lxi.di. Si officia LDec etiã malũ eſt
reciꝑe cũ intentione p̃cedẽte ſi gra

tis offer atur intellige vt ſupꝛa ſcʒ

cũ pꝛincipałr mouet᷑ ad mutuanð
ex caritate.Argumẽto.i.q.ij.c.Si⸗
cut et.c. O pio accedat gratis. et
xviij. di. c. de eulogijs. Vnde et
deꝰ mãdauit aplis pꝛo oib fideli /

bus diceés Brat.. date. Mat. x. NRã

mutuũ dans liber aliter.ſcire pᷣt de

bitoꝛez ſibi naturałr obligari ad

antidota.ff. de petẽda hẽditate.l.

Se et ſi.l F. Cõſuluſt. et extra de

teſtamẽtis.c. In officijs. Et ꝙ di⸗

citur ſub ſpe lucri intellige ſiue pe/
cunie ſiue alteriꝰ cuiuſcũq; rei ſiue

aſiſtat in dãdo ſiue in faciẽdo ſiue
in loquẽdo et ſilibus Naʒ ſatis lu/⸗
crat᷑ qui ſuã volũtatẽ implet ff. de
furtis.l. Qui inuẽta et in.l.pꝛi.per

doctoꝛes Od qð.l.di.Qui furtum
Et ſic ois ſuꝑad ditio ẽ vſura ſiue
ↄſiſtat in pondẽ.ſiue in numero ſi⸗

ue in mèſura.vt dicit glõ.in dicto.

c. Si feneraueris Hd qð optime

ſeruit qdᷣ habet᷑ in pᷣs.xiiij. Cũ di/⸗

cit᷑ Qui Jurat ꝓximo ſuo et nõ de

cipit.qui pecuniã ſuã nõ dedit ad
vſurãa munera ſuꝑ innocẽtes nõ
accepit.De materia ſatis ↄpẽdio
ſe tractat alexãder de ales. in ter⸗
tio ſẽtẽtiaꝝ vbi ſupᷣ et btũs thos

ſcða ſcðᷣe.q lxxviij.et hec pꝛo † ri
ma parte ſufficiant.

De intelligẽtie pꝛepa

ratione. Quo ad ſcdaʒ pꝑtez q̊

p̃paratio intelligẽtie Hbinota?
debes qdaʒ euidẽtialia qᷓ nobᷣ in /
tellectũ aperiũt et illuſtrãt ad faci
l capeſcendã materie veritatẽè q̃
pꝛincip aliter erũt ſeptẽꝭ. Et pꝛimũ
euidentiale notabile ẽ ꝙ vſura ſo/
lũ hʒ eſſe in ↄtractu mutui de cui
rõe duo occurrũt.Oꝛimũ ẽ q con
tractꝰſit gratuitꝰluẽ.vi..Mutuũ da
te nihil inde ſperätes Scdöᷣm ꝙm ꝑ
ipᷣm mutui ↄotractũ tranſferat᷑ do/
miniũ a mutuante in accipienten
qð expᷣſſe ꝓbatur ff. Si certũ pe⸗/
tatur.i.ij appellata. Nbi dicitur
Dppellata eſt autẽ mutui datio qꝛ
de meo tuum. 8ðð

Ecum euidentiale de
triplici reꝝ vſuaerr.
Scõm euidẽtiale nõbile eſt ꝙ re /
rũ q̃daʒ ſũt que nullũ hñt vſuʒ ꝓ
prie loquẽdo ſicut pecunie qᷓ ſoluʒ
ſunt qðdã mediũ in cõmutatiõibꝰ
reꝝ q̃ vſuz habẽt. Vñ et pecunie
ꝓ hũani generis cõcoꝛdia ſũt in/
uẽte ad ſuppletiõem eaꝝ reꝝ que
pꝛo vſu hoim ſunt neceſſarie.et ali
qð equale cõpenſat᷑ vt vult ariſto
teles pꝛi.politicoꝛuz. Et ideo ꝓ/
pꝛie loquẽdi pecunia nõ pᷣt vendi

nec emi nec locari nec conduci.p̃t

tñ mutuari depom et permutari.
qᷓdaz autẽ ſunt quarum vſus ẽ ip
ſarum rerum conſumptio ſicut bla
dum vinum panis et huiuſmodi.

et talia non poſſunt locari neq; rõ

mutuari. Quedaʒ vero ſũt quaꝝ
vſus pᷣt ſeparari a ꝓpꝛietate earũ
ſicut domus et alie poſſeſſiones e/⸗
quus veſtis vaſa argentea er ſilia
et tales emi pñt et vendi a etiã lo

cari. Qlia aũt ſupꝛa dicta nõ pnñt

locari qꝛ ex tali locatõe nulla poſ
ſet vtilitas ꝑcipi In his aũt vlti/

mis cũ dominiũ ſtat penes locan/

tem. vſꝰ aũt penes ↄductoꝛem li
cite p̃t pꝛo talibus penſio ſuſci/⸗

pi ꝑ locantem. Nam dicit beatus

thõs vbi ſupꝛa In rebus que vſu
conſumuntur ſi quis vellet ſeoꝛſũ
vſum pputare a re:violentaret et

natur am. Nam ſi quis vellet ſeor/

ylum vel venderet id qo non eſt
vel bis eandem rem vendereta ſie
per iniuſticiã peccaret expreſſe qð
tñ in reb quaꝝ vſus p̃t a ꝓpꝛieta
te ſeparari nõ cadit. Nñ in talbꝰ
p̃bt ſeoꝛſum vtrũq; concedi. Ntpu

ta cũ aliquis tradit domuʒ alteri
vſu domus ſibi reſeruato ad ali/
qð tempꝰ.vł econuerſo cum quis

concedit alicui vſum domus reſer/
uato ſibi dominio tñ p̃t licite acci/⸗
pere pꝛeciũ pꝛo vſu domus vt. ff.
Et. C. locati et extra de locato per

totum.

(Tertlũ euidẽtiale ty cũ

ctarũ ſpecieꝝ vſura ꝓhibetur.
Et eſt notabile ꝙ vſura ꝓpꝛie di/
ſñta ſicut habet eſſe ſolũ in contra/
du mutui ita ſolũ habet eſſe in pe
cunia. Mũñ in ſupꝛa dicto pᷣs dici

duci. Pñt tñ vendi emi, ꝑmutaria

tur. Qui pecumiã ſuã nõ dedit ad

vſuraz In alijs tñ ↄtractibusa a

lijs rebmulta cõmitti pñt in frau/
dem vſurarũ vt in pꝛedicto.c. Cõ/⸗
ſuluit et.c.nauiganti Extra de vſu
ris vt plenius infra dicemꝰ. Ex hᷣ
eniʒz dicit glo. Jheronimi ſuꝑ illᷣ
Ezechielis. xviij. Od vſuram non

hebꝛaicam veritatem cũctaꝝ ſpe/⸗

cieꝝ vſura ꝓhibetur cũ tñ dicit ꝓ
pheta in pſalmo. Qui pecuniã ſuʒ
non dedit ad vſuram. Subdensa

munera ſuper innocentes non ac/
cepit. Dd qð etiam faciunt pꝛedi
dte auctoꝛitates. Auguſtini mbᷣ.
Jhero.que etiam habentur in de/

creto vbi ſupꝛa ſez. xiij. q. iij. ſicut
pꝛius Et qm̃ vſura ꝓpꝛie ſumpta

eſt in pecunia que nõ habz vſum.
Ideo tale nomen accipit vſura q/
ſi vſꝰ raptꝰ vel rapinoſus. Oer cõ/
tractũ enim vſurariũ quaſiicapit
vſus cum venditur vel locatur v⸗
ſus rei que vſum non hʒ ꝓpꝛie ſu/

mendo.

4

de duplici vſura.
Et eſt notabile ꝙ vſura ſit duplex
ſeʒ mẽtalis et realis Mẽtalis qͥdẽ
qñ aliqͥd mutuat᷑ ſñ padto ſeu in
ſinuatiõe plꝰ accipiẽdi pꝛincipałr

tñ cũ intentiõe aliqᷣd accipiendi vl

tra ſoꝛtẽ alias nõ mutuaret qð in/⸗
tellige vt ſupꝛa diximꝰ Realis at

vlſura eſt qñ aliqᷣd mutuat᷑ ex pa/

cto vel cũ inſinuatiõe pł accipien

di ita ꝙ accipiẽs mutuũ pᷣt ꝑpen/⸗

dẽ ꝙ ille mutuat alias nõ mutua/

— —

— — —. — —

— —

— — —

uin
pat
diy

lsit
1
in
den

ret niſi ſub ſpe lucri et vtroq; mo/⸗

do graue moꝛtale peccatum eſt.

bita ectam Judeis.

Et eſt notabile ꝙ hᷣm gloſam Ipe
ro.lex ꝓhibebatvſurã reſpectu fra
tris deutero.xxiij. Non fenerabis
fratri tuo ad vſuram pecuniã ne⸗

q; fruges neq; quãlibet aliã rez ſᷣ
alieno. « Oꝛophete aũt ſicut da/⸗

uid et Ezechiel. vbi ſupꝛa ꝓhibẽt

eam reſpectu cuiuſlibet hõis. Sed

lerxr euãgelica adhuc ſuperaddẽs
pꝛohibet ſpem et intentionem plꝰ

accipiendi cum ait/.Autuũ date.

Intellige tamen ꝙ nuncq; fuit lici/

tum vſuram tanq; vſuram acci/

pere a quocunq; etiã extraneo qͥa

vſura contra naturam eſt vt infra
dicemus. ſed hebꝛeis ꝓpter eoꝛum

magnam cupiditatem fuit permiſ

ſuzʒ recipere ab extraneis pꝛecipue

ab his qui terram eis debitaʒ in /

Habitant.ſicut dicitur de libello re

pudij qui fuit eis permiſſus ꝓPter

eoꝛum crudelitatem ne committe/
rent grauioꝛa ſcilicet vxoꝛicioium

de quo ſatis habetur deutero.xx/

iij et beatus tho.ſcõa ſcõe. q.lxx/

viij dicit ꝙ ler moſayca concelſſit

Judeis recipere vſuras a genti/
bus ad euit andum maius malum
ſez a Judeis deã colentibus vſu/

ram acciperent ꝓpter auariciã caii
dediti erant imo ſcõᷣm vdalricũ ta

us acceptio vſurarum potł erat

Quimtü euidentale de
vlura generaliter prohi

eis rei ſue recuperatio q; vſura qꝛ

eis tancq; deũ colentibus vniuerſe
terre dominiũ ↄpetebat de G ifra
dicemus cum tractabim de dete/
ſtatione vſure ex lege politica.

Eextũ euidentale de ex

ra bilſtate vſure ꝑ ſeptem obie/
a.
Et eſt notabile vſura ẽ magnuz
peccatum et execrabile qð patet ꝑ
ſeptez rões ſubſcriptas. Oꝛima ẽ
qꝛ eſt ↄtra naturã ꝙ pecunia pa/
riat pecuniã. Nt dicit Oriſtoteles
pꝛimo politicoꝝ.Nã vt ſupꝛa di/
ctũ ẽ pecunia inuẽta eſt ꝓ qoam
intermedio in cõmutatiõibꝰ rerũ
ad vluz hüani generis ꝓ cõi cõ
coꝛdia vt diẽ Nriſtoteles in. vi. e᷑/
thicoꝝ et expᷣſſiue patet ad ſenſuzʒ
qꝛ neqʒ generat neq;ʒ ↄcipit aliqd
qð facit Ecẽi.xx. Sapia abſcõſa
eſt et thez aurꝰ incluſꝰ qᷓ vtilitas in
vrriſq; Dociꝰei ſub ꝑicło ꝑditiõis
pecunia abſconſa buat᷑ q; ſub ſope
multiplicatiõis eiuſdẽ iuxta ſñiam
ſalu atoꝛis. Mat.vi. Nolite vobis
thezauriſare thezauros in terra
vbi erugo et tinea demolit et vbi
fues effodiũt a furãtur Scðo ðẽ ex
ecrabilis qꝛ ẽ ↄtra vſũ vt ſatis ſu⸗
p dictũ . VWñ cũ vſurariꝰvult ↄſti
tuere vſuz in re qᷓ ꝓpꝛie vſum non

hz agit expꝛeſſe contra iuſtici¶am

natur alem Ut diẽ btũs tho.ſcõða
ſcðe.q.lxxxiij. Tertio vico ꝙ ẽ exe
crabilis qꝛ ẽ ↄtra ↄtradũ eo ꝙ de
natura ↄtract* mutui ẽ vt ſit Stui/⸗
tꝰ luẽ.vi.dicẽs dominus Mutuum
date. Qath. x. Gratis accepiſtis

Eatis date et. i. q.ic. pꝛimo dicit

Bratia nõ eſt gra ſinõ Stis darf

Cum igitur vſurarius velit percu

tere natur am gratuiti contract in
contractũ mercenariũ agit expſſe
contra diuinaʒ iuſticiã ergo. .

Quarto vſura eſt execrabilis qͥa

ẽ cõtra dominiũ.de natura ↄtra-

ſtus mutui eſt ꝙ a mutuante tranſ
feratur dñiuz in mutuariũ Hoc ẽ
in eũ cui fit mutuũ vt in l.ij a.l.Np
pellata ff. Si certũ petat᷑ Ex ety⸗

mologia vocabuli qꝛ de meo tuũ
fit. . Quinto eſt execrabilis quia
eſt ↄtra tempꝰ hoc eſt qꝛ venditur
tẽpus qð debʒ oib eſſe cõe a ſic

non dz ſingulariter vendi per ea

que notantur in. c. Conſuluit Ex/
tra de vſuris. Hinc et ſeneca in pꝛi

ma epła ad lucillum dicit. Ita fac

mi lucille vendica te tibi et tempꝰ

ð adhut aut aufercbatur aur ſ

ripiebatur aut excideb at colige 2

ſerua. Et infra Turpiſſima enim

ſactura que fit per negligentiam
Et infra Quem mihi dabis qui a/
liquod pꝛecium ipſi aponat quaſi
diceret. Di nullus tanto eſtimat tẽ
pus quanto eſtimare debet. &£&
Sexto dico ꝙ vſura eſt execrabi/
lis eo ꝙ eſt contra laborem. Nam
ex oꝛdine nature patet ꝙ frucum
laboꝛũ percipiat qui laboꝛat hinc

dicimus ꝙ omnis laboꝛ optat p/
mium extra de rebus eccleſie non
alicnandis. c. ad noſtram. Simi/
licer dicimus ꝙ laboꝛ non dz eſſe

ſine fructu. xij. q. ij. Caritatem E

ſapiẽtie.ijj. dicſtur. Gonoꝝ laboꝝ
gloꝛioſus eſt frudus et que cõci

dit radix ſapientie. filij aũt adul/
teroꝝ in conſũmationem erunt et

ab nre0 thoꝛo ſemen extermina

ſuoꝛum et deducet illos in via mi⸗
rabili et fuit in velamento diei et
in luce ſtellarum nocte Et Ypoſto
lus dicit ſco ad theſſaloñ iij. Si

quis non vult operari non man /

duret licet bꝛeuius dicimus. Qui

non laboꝛat non manducat ergo
vſurarij qui nolunt laboꝛare non

debent manducare. Sicut etism
allegatur in Cle. vt hi qui in glo.

qð poſterum de eta.et quali.ordi.
videlicet qui non laboꝛat non mã
ducatr. Septimo et vltimo eſt ex
ecrabilis eo ꝙ eſt contra periculũ
quia periculum rei mutuate eſt de
bitoꝛis. C. Si certũ petatur:l. In /
Cui ergo ſetit

cendiũ Item his Qui ergo ſẽet
onus ſentire debet et emolimentũ

de. re. Jurl.c. Qui ſentit.li.vi. Qaʒ3

Jus ita ſtatuit vt vbi emolimen/⸗

tum eſt ibi et onus eſſe debet et e/
conuerſo Inſti. de. l. pater ꝓ Cum

agnatos et. xij.q.ij. c. Caritate et.
ff. Cõmodati.l. Si is ꝗ pꝛi. Wlui/
rarius autem vult. ſentire emoli/
mentum ſine onere et periculo. DHã
ſiue domus mutuarij ſiue poſſeſſio

ſiue vinea vel animalia aut alia

queuis bona depereant. vſura/
rius tamen ſemper ſine periculo v/⸗

ſuras exigere non poſtponit. Pã

exquo res eſt effecta alterius cur/⸗
rẽ dʒ ꝑiculo eiꝰcuiẽ facta cuietiã
debẽt eẽ et fruct⸗ ff. Si certũ peta⸗
tur. l. vi. Et notat᷑ xcv.di.p̃ſbiteria

Sapiemie.rx. Keddet
iuſtis deuns mercedem laboꝛum

Code
dite
foͤbe
cali

4
N

l⸗

tas
tipa
pliea

(am.

ſop
be⸗
lge⸗

ll

ann

bꝛü
Ger
geig
e⸗
8dr
v⸗
lar.
di
me⸗
pal

(lle

gial
fia
pere
le
hon
R
da⸗

lg

du⸗/
nt et
ming
Ret
W
MN
Neie
poſt
ij. Si
man/
Qu
Ego
e Wn
tusmn
1go.

ord.

nmä
Ger
ricnli
ſſt de
o ſen
neni
Ni
men/
de
Cun
ret.
Dir
noli
ä
eſſio
Alia
lura/
ſor⸗
i
tn
114

C. de periculo et cõmodo rei ven/
dite.l. i. et per totũ Et ſic pꝛedid.

rõibus patet q; execrabile eſt pec/
catũ vſure. Septimũ euidentale ẽ
ꝙ quicqͥd ex vſura reali ꝑcipitur
reſtitui dehet de quo infra dicturi

ſumus.

pliceʒ legem. Oꝛimo ꝑ legez phiſi/

cam. Scdo ꝑ legem moſaycã TCer
tio ꝑ legeʒ ꝓpheticam.t. vt pate ⸗/
bit ᷣm oꝛdineʒ. Oꝛimo ꝙ ſit ↄtra

legez phiſicazʒ iã patet qꝛ eſt atra

naturã eo ꝙ ↄtra naturã eſt vt pe
cunia pariat pecuniaʒ vt ſup̃ dixi

mus.ſNam vt dicit Inno.ſuper ru
bꝛũ extra de vſuris et hoſt.in.c.

Scðo eodẽ ti. Si liceret vſuras
exigere multa mala ſequerẽtur ex/
inde. Nam nõ intenderent hoies
ad culturaz pꝛedioꝝ niſi qñ aliud

nõ poſſent agere qua de re tanta
cariſtia et penuria ſuperueniret vn
diqʒ ꝙ faciliter oẽs pauperes fa/

me perirent. Suppoſito etenim
pauperes vellet curã apponere aꝰ
culturaʒ agroꝝ nõ poſſent habẽ

aialia et alia inſtrumenta neceſſa.

ria pꝛo cultura nõ em̃ a ſe qꝛ pau/

peres. Non em̃ a diuitibꝰ qꝛ ꝓpter

lucꝑ et ſecuritateʒ pecunie potiꝰ*
ponerent pecunias ad vſuras q;

ad minoꝛa et minus tuta lucra et
dato ꝙ aliqui in his expenderent
ita cara eſſent victualia ꝙ paupe/

ertia ps pꝛincipalis
que eſt deteſtatio vſure. D
Suꝑadditur tamen adhuc graui
tas huiꝰ pcẽi m tertiã ꝑteʒ pꝛin /
cipaleʒ que eſt deteſtatio pᷣm ſeptu

ies nõ haberot vñ viuere poſſer

exqͥ maximũ ꝑicłm fidelibꝰ immi /

neret. Vñ dauid ꝓpter numerati

onem pꝓpli cõcitãs diuinũ furoꝛꝛm
ↄtra ſe et ꝓpłm ſuũ cũ daretur ſioibs
optio a dño et de trib vnũ elige,,
ret videlʒ aut famè ſeptẽ ãnis pa /

dieb peſtilentiã ſuſtinere in terra
ſua Et pᷣelegit mag.peſtilètiã dm

tia cõis eſſe poterat taz pauꝑib-

qᷓ; diuitibꝰ* Guerra aũt magl. ob b

eſſe potuiſſet diuitibꝰ.fames vero
mag.pauꝑes q; diuites oppᷣſſiſſʒ
Cuði hiſtoꝛia ptʒz ſcði Regũ vlti.
c.vbi in tribꝰ diebꝰ moꝛtui ſũt de
Ppło a dan vſq; berſabee ſeptua/
ginta milia virozeaꝛaiam.

Qs paupertas eſtpe
riculoſa niſi toleretur pꝛopter de⸗
um. ”ðG
Pꝛeterea eum diu ſoluentes vſu/
ras vix non in bꝛeui tempoꝛe de
pauperentur Paupertas vero pe.
riculoſa eſt niſi ſpũs amore ex de⸗
uotione ſeruetur pꝛopter quod ſa
lomon oꝛauit ad dñm dicens di⸗/
uitias et paupertates ne dederis
mihi ſed tantũ victui meo tribue
neceſſaria pꝛouer.iij. Et Habetur.
iiij. q.iij.c.pꝛi.verſic. Teſtii Ob B
etiã dicit Npłas pꝛi.ad thi.vl.ha /
bentes autem alimenta et quibꝰ
tegamur contenti ſumus.

(Weteſtatio inoꝛdinati

—

teretur. aut trib menſib“ fugeret
aduerſarios ꝑſequẽtes. Qut trib'

guerraʒz vel penuriaʒ eo ꝙ peſtil=⸗⸗

nis foꝛnicatoꝛ aut immund 'aut 4

uar qð eſt idoloꝝ ſeruitus nõ hʒ

hereditatem in regno dei hd qð
etiam accedit dictũ greg. xix. lib.
moꝛaliũ vt habetur in decreto xl
vij. di. c. o?s vbiſequitur Oẽs hui

ſeculi dilectoꝛes in terrenis rebus

foꝛtes ſunt. in celeſtibus debiles.
Nãaq; ꝓ tꝑali gloꝛia deſudare ap
petũt Toſch ad moꝛtem et pꝛo ſpe
perpetue vite nec paꝝ quideʒ in la

boꝛe ſubſiſtũt.pꝛo terrenis lucris

quaſlibet iniurias tollerant et pꝛo
cel eſti mercede tenuiſſimi vᷣbi fer/

re otumelias recuſant. terreno! iu
dici toto etiã die aſſiſtẽ foꝛtes ſũt.

z6 ° vero coꝛã deo vel vnius

por momento laſſantur.ſepe nudi
tatem deiectiõem famẽ ꝓ acquirẽ
Dis diuitijs atqʒ hono ꝛibꝰ tolerãt

et eaꝝ rerũ ſpe ſe per abſtinẽtiam
cruciant ad quas adipiſcendas fe

ſtinat. ſuperna aũt laboꝛioſe querẽ?

tato magis diſſimulant qnto ma/
gis ea tribui tardius putant. Et

qmbꝛoſi ſuper lucam dicit. Sicut
hi qui per inſaniam mente tranſla

ti non iam res ipſas ſed paſſionis
ſue fantaſias vident ita etiaz mẽs
augri ſemel vinculis cupiditatis

aſtficta ſemꝑ aux ſemꝑ a argentuz
videt ſe emper reddit cõputat. au /
rum gratius e lolem intuetur. ip/

ſa etiam oꝛatio et ſu lirati ad
dñm auy querit. et po
terdum etiaã vſure ex arte nequiſſi/

Peeterea cũ inoꝛdinat/ amor pe/
cume vix idolatriam euitare que/
at Juxta illud apki ad epp. qͥnto
ilooc aũt ſcitote intelligentes ꝙ /

pauca in/

ma ex ipſo auro aurũ nanciſcũt
ſed nec ſacietas vnq; nec finis ad
erit cupiditati xlvij. diſt. c. Picu

hi vbi dicit. qꝛ totus mund neqʒ

obulus videtur auaro.xiiij. q iiij.
Quid dicam. ñ ſemꝑ auarus e
get certuũ voto pete finem. Et illd
Etia n ſeruus eris ſi te ſpes traxe
rit eris. Et illud deſit auaricie fex
quid em̃ ſua deeſſe ſtupeſcit. Mu/
da ſitl. ebꝛietas plena fames. Et
virgiliꝰ Quot non moꝛtalia pecto
ra regis auriſacri fames i. Qo„
ↄtra caritateʒ dei et ꝓximi qꝛ cõ

tra legẽ dei et contra caritatiuam

ſubuentiõem pꝓrimo debitaʒ cõ⸗

formeʒ ex iure naturali qdð dicat

Qõò tibi non vis alteri ne feceris
Tho.iiij. et Mat. vij. Quecũqʒ vul
tis vt faciant vobis homineset
vos ſimiliter facite illis ſed nulli
dubiũ ꝙ quilibet vellet gratis ſibi
neceſſariũ mutuari potius q; vſu⸗

ras exoluere. Mam ſicut ex radicc
caritatis omnia bona proueniunt

vt dicit gregl. Ita er extinctiõe ca
ritatis oia mala pullulat et inſur/⸗
gunt qꝛ vt dicit Opłus pᷣme coꝛin.
xiij. Si tradidero coꝛpꝰmeũ ita vt
ardeam caritatez aũt nõ habue/
nihil mihi pꝛodeſt.

(De lcua deteſtatoe vlin
re per legeʒ moſaycam

Oꝛ ſit contra legem moſaycaz pa
tet exo. xxij. Si pecuniam mutuazʒ
dederis populo⸗ meo pauperi qui

hit at tecum non vꝛgebis eum q̃ſi
exactoꝛn nec et vſurl oprimes.et leui.

kty:
luus
ſgeie
Prerit
eo
Pecu
fana
ttde.
1o
ſges
lalt
guns

llit

feq
Oelte

mnmn
aleg
vider
gulie
inffa
Uvin
lben
dic t
loben
ſn
fal
t.
a
Dee⸗
ke⸗
ſnia
fniu
eilg
ur
fung
dn

1s. Et
npeck⸗
i
nic⸗
atam
ti

d Nce

ſeeen
cicn
mines
nunsſti
fudie
genund
ſtoͤete
mnor
rtorin.
ültayt
habve

⸗

ſn
wenz
numi,
iin
n
alen⸗

xxv: Si attenuatus fuerit frater
tuus et infirmus manu et ſuſcepe/
ris eũ quaſi aduenã et peregrinuʒ

vixeritq; tecũ ne accipias vſuras
ab eo nec ampli q; dediſti. Et .

Pecuniã tuã non dabis ei ad vſu
rama frugũ abũd antiã nõ exiges
et deat. xxiij. Non fenerabis fratri
tao ad vſuraz pecuniaz tuam nec
fruges nec quãl bet aliaʒ rem q
qualiter intelligatur dicebatur in

quinto euidentiali. .

ticam.

Oꝛ ſit contra legez ꝓpheticazʒ ptz

in multis locis ſcriptut᷑ ſed ſufficit
allegare infra allegatas qtatiões

videlicz Leemie. v. Hſuras ne ſin
guli a fratribꝰ veſtris exigatis Et
infra Centeſimaz pecunie frumen
ti vini et olei quã exigere ſolebatl.
ab eis date pꝛo illis. Et pſal. xiiij.
dic daui. Dñe quis Habitabit in
tabernaculo tuo et. Qui pecuniã
ſuã non dedit ad vſurã et mune/
ra ſuꝑ innocentes & Et p̈ᷣs. liiij. di
cit. Oꝛecipita dñe et diuide lin/

guas coꝝ qm̃ vidi iniquitatez et

ↄtradictiõem in ciuitate.die ac no

cte circũdabit eã ſuꝑ muros eius

iniquitas et laboꝛ in medio eiusa
iniuſticia. Et nõ defecit de plateis
eius vſura et dol. Et pᷣs.lxxi. Ex
vſuris a iniquitate eoꝝ redimet a/
nimas eoꝝ et honoꝛ abile nomen
eoꝝ coꝛã illo ſcʒ xpo qñi dicat

xp̃s redẽpturus erat aias pccoꝝ
credentiũ in eũ a qbuſlibet qntũcũᷣ

q; grauibus ſceleribcriminibus“
pccis Et Galoñ. ꝓuer.xxviij. dicit
Qui coaceruat diuicias vſuris et

fenoꝛe liberali in pauperes cõgre/
gat eos. q.d. ꝙ cum execxrabiliter

ditentur faciliter depauperabunt.

Vnde ſubiungit Qui declinat au/

rez ſuã ne audiat legez oratio ei
erit execrabilis Qui decipit iuſtos

in via mala interitu ſuo coꝛruet 4

ſimplices poſſidebunt bona eius.

Et eze. xviij. Dia que peccauerit
ipſa moꝛietur et vir ſi fuerit iuſtus

et fecerit iudiciũ et iuſticiã Et ·. Et
vſuraz non cõmodauerit et ampli
us nõ acceperit.et hic iuſtus eſt a
vita viuet et nõ morietur ait dñs
Yeſus EtKapientez rapinas et
pignus non reddentez et ad ydo
la leuãtem ocłos ſuos abominati

onem facientem et vſuram dantez
et amplius recipientem quaſũ di/

cat talia facientes deus iudicabit
Et . Qui ſi genuerit filiũ qui vſu/

ram et ſuꝑabundantiã nõ accepe/
rit et . vita viuet. Et eze. xxij.Mu
nera acceperũt apud te ad effũdè/
dum ſanguineʒ vſuraz et ſuꝑabũ/
dãtiaz accepiſti et amare pxrimos
tuos calũniabaris meiq; oblitus
es ait voñs deus Ecce cõplexi ma/⸗

nus meas ſuꝑ auariciam tuã quã

feciſti et ſuꝑ ſanguinem qui effuſ⸗

eſt in medio tui Et . Pꝛincipes ei

in medio illius quaſi lupi rapien/

tes pꝛedam ad effundendũ ſan/
guinem et perdendas animas et
quars ſectanduʒz lucra. Et ecci. xx.

hodit᷑ feneratur quis et cras expe
tit et odibilis eſt homo hmõi Et
yſaie.xxiiij Ecce dñs diſſipabit ter
raʒz et erit ſicut ꝓpłus ſic ſacerdos
Et j.Sicut feneratoꝛ ſic is qui mu
tuũ accipit ſicut qui repetit ſic qui
debet diſſipatiõe diſſipabitur ter
raa direptione pꝛedabitur. dñs e/
nim locutꝰ eſt verbũ ̊.Et ecci.viij

Noli fenerari hõi foꝛtioꝛi te qð ſi

feneraueris q̃ſi perdituʒ habe Et
eccẽi xxix.Multi vero cauſa nequi⸗
cie non fenerati lunt ſed fraudari
gratis timuerunt Et. Pone the⸗
ʒaurũ tuũ in pꝛeceptis altiſſimi et
ꝓderit tibi magl.q; auꝝ et. Gra
uia hec hõi habenti ſenſuz corre/
ctio domus et imperiũ feneratoz.
Keuertãtur ad dñm et querãt ab
eo miſericoꝛdiã reddentes oĩbus
debita et gratis mutuãtes pꝛoxi/
mis neceſſaria Juxta illud ecci.xx/
ix. Qui fatit miam fener atur pxi/
mo ſuo et qui pꝛcualet manu mã/
Data ſeruat.feneraẽ ꝓximo tuo in
tpe neceſſitatis illius. Et iteꝝ red

de ꝓximo in tꝑe ſuo Etj. Multi qᷓ

ſi inuentiõem eſtimauerũt fenus et
pꝛeſtiterunt moleſtiam his qui ſe

adiuuerũt Et fenus nanqʒ ꝓpꝛie

lucꝝ pecunie dicitur Inde fenera/
toꝛ intelligitnr tam pꝛo eo qui mu
tuũ dat ad lucꝝ q; pꝛo eo qui acci
pit Vñ habem fenero as. are. et
feneroꝛ arl. vt dicit papias. Ma
gis vero lucrabitur qui gratis
mutuat q; qui ad fenus hic enim
pꝛo lucro tꝑali bona perdit cter/
na. Ille aũt pꝛo pietate conſequi/
nir gloꝛiam Juxta illud ꝓuer. xix.

Fener atur dño qui miſeretur pau/

peri et viciſſitudinẽ reddet ei ⁊a ſit

patet de deteſtatione ꝓghetirta.

De deteſtatiõe vlure ꝑ.

legem euangelicam.
Oi ſit contra legem euangelicam

qꝛ vt didum eſt ꝓhibet dñs in eu
angelio Nedũ luce ſed lucri ſpem
pꝛo pecunia mutuata.luẽ.vi.Mu/
tuũ dantes nihil inde ſperantes.
NQaʒz cũ ſupꝛa dixiſſʒ YDe vobis di
uitibus qui habetis ↄſolatiõez ve

ſtram. Le vobis qui ſaturati eſtl.

qꝛ elurietis. Ve vobis qui ride/
tis nunc quia lugebitis et ſilebi/

tis. oſtmodum per paruuz in/

terualluzʒ ſubiũxit. Et ſi mutuũ de
deritis his a quibus ſperatis acci
pere que gra eſt voꝰis.Nã et pec/

catoꝛes peccatoꝛibus fenerantur

vt recipiant equalia erũtamen
Diligite inimicos veſtros et bene/
facite et mutuũ date nihil inde ſpe

rantes et erit merces veſtra multa
et eritis filij altiſſimi. Dd idẽ/Mat.

x. dicit Bratis accepiſt..gratis da
te vt ſupꝛa diximus.Satis etiam

dñs Jeſus oſtendit ſe auariciam

deteſtari.luce.xij.vbi exẽpliſicat de
diuite qui querebat ampliare hoe

rea et multiplicare diuicias cui di

xit dñs Stulte hac nocte repetaʒz
animam tuam a te que aũt para/
ſti cuius erunt. Sic eſt qui ſibi the
ʒzauriſat et non eſt in deum diues.
Et luc.xvi.parabolizat de villixo
diffamato apud dſim ſuum quaſi

diſſipaſſet bona eius.Et ſubdit e/
gSo vobis dico facite vobis ami/

coe
br
pun
die

ungelean
dus in en
un ſpen
vi. N
enmes.
edsdi
okpoen
ranck.
ui nde⸗/
et ſlchi
Aruunz in
mum de
rans ace
ſuetper
ſeneranar
Uenütam
gt bene
llinde ſpe
ſrawulta
didiner
arsi
15 am
ariciam
lſicatde
jarehoe
s ci di
fepeng
ſt
xenlio
nqnif
bot
an

cos de mãmona iniquitatis Et .
Exẽplificat de viro qui induebat᷑
purpura et biſſo ⁊ epulabatur qti

die ſplendide Et ſub dit moꝛtuꝰ ẽ

aũt diuesa ſepultus eſt in inferno
Et ibidez dicit nemo p̃ᷣt duobus

dñis ſeruire non poteſtis ðᷣo ſerui

re et mãmone. Nudiebãt aũt hec

oia phariʒei qui erant auari et de
ridebãt illũ. Et Mat. xix. dicit faci
lieſt camelũ ꝑ foramen acus tran

ſire q; diuitem intrare in regnũ ce
loꝝ qð nõ niſi ꝓpter auariciã di/

xit et ad deteſtationem eiuſdeʒ cri

minis.

De deteltatione vlure
decretum. èMU

De quinta deteſtatiõe vſure que

ſit contra legem canonicazʒ ptz in
decretis in decretalibus in ſexto

et clementinis Dam in decretl.ma
gna fit deteſtatio et ſtricta pꝛohi

bitio vſuraꝝ xlvi.di.c. Sediciona

rios ſtatuim* nunq; oꝛdinandos
clericos ſicut nec vſurarios vel in/
iuriaꝝ ſuaꝝ vltoꝛes.et.c.ſequenti

dicitur Qon licet fener ari miniſtr.i.

altaris vel in ſacerdotali oꝛdine
cõſtitutis vel vſuras vel lucra que
ſexcupla dicũtur acciꝑe.et.in.c.fi.
Dicitur ſicut nec ſuo ita nec alieno
noie aliquis clericoꝝ èxercẽ. fenꝰ

attẽptet. Indecẽs ei eſt cõmodis

alienis crimẽ ſuũ impendẽ. nus

autẽ hoc ſolũ aſpicere et exercere

debem vr qð hic miſericoꝛditer
tribuimꝰ a dño qui multipłr et in
pberua manſura tribuit reciꝑe va
eamus. Et. xlvij. di. c. i. dicitur. Oe

(Deradẽ deteſtatione

aũt in fine huiꝰ capłi.vſurarij ordi

nari ꝓhibẽetur. Inde eſt qꝛ vſurã

exercentes cupiditati deſeruire ꝓ/
bãtur et ꝑ totã diſtinctiõez fit ma

Ina deteſtatio vſuraꝝ contra cle.

ricos oꝛdinatos vel oꝛdinandos
Attamen ne foꝛte quis cogitaret
ſolis clericis vſuras exigere fuiſſe
ꝓhiditũ intelligat ſane.c. Quoniã
multi et.c.oẽs hui ſeculi dilecto/
res. vbi generaliter ꝓhibentur v⸗
ſure ne dum clericis ſed etiã laicis
et quipuſcũq; fidelibꝰ xpᷣi. Daʒ ex

eo ꝙ ex conſilio Diceno in dicto.

xc. Qm̃ multi. Nllegat᷑ diuina ſcri /

ptura ptʒz ꝙ intendit vſuras gene
raliter ꝓhibere. Et ꝑ totũ. xlvij.
di de tali deteſtatione tractat᷑ ſed
diffaſi'et expꝛeſſius habetur in de
cret..xiiij.q.iij.c.i.ij.et.iij et per to/
tam. q.vſq; ad finem imo in. c. Si

quis vſuras dicit DOmbꝛoſi in. li.

de bone moꝛtis. Si quis vſuram
accipit rapinã facit: vita nõ viuet

Er Dug.. ao macedoniũ et ẽ cau⸗

ſa. ij. q. c. Quid dicam dicit Nugꝰ
Oc crudelioꝛ ẽ qui ſubtrahit aliqᷣd
vel eripit diuiti q; qui trucid at fe/⸗

noꝛe pauperem et ſic patet qð lo/

quitur gener aliter

vſure per decretales et vſurario/
rũ pena ac clericoꝝ ꝑticipantium
cũ eiſdez in pꝛohibitis In decreta
libus autem expꝛeſſius vſure gene/
raliter ꝓhibentur in. c. ij. extra de
vſuris vbi alexander. iij. dicit Qm̃
nõ ſolũ viris eccleſiaſtid. ̊ etiam

quibuſcũq; alijs periculoſum eſt
NCnic e e n ien

7

vſuraꝝ lucris intendẽ᷑. à Qui a/
lexander in conſilio lateraneñ ſub
aggrauatione penaꝝ nedũ quo
ad vſurarios ſed etiã quo ad cle/
ricos in eo qð ſtatuit delinquètes
circa vſuraꝝ deteſtationẽ aĩoſius
inſurgẽdo ↄſtituit vt vſurarij ma
nifeſti nec ad cõionem admittan
tur altaris nec xp̃ianazʒ a ſi in hoc
pcco deceſſerint accipiãt ſepultu/
raz ſed nec oblationes eoꝝ qᷣſqʒ
ꝗccipiat. Qui ãt acceperit aut xpᷣi
ane tradiderit ſepulture et qð ac/
ceperit reddẽ opellatur et donec
20 abitrig ſn ep̃i ſatiſfſaciat ab
officij ſui man
De vlſuris.c. Quia in oibus.et in. c
ðSterea Idem alexander dicit Oꝛe
terea parochianis tuis vſuras re

cipere interdicas qui ſi parẽ ↄtẽ/
pſerit ſi clerici ſũt ab officio bene

ficio q; ſuſpendas Si laici vt vſq;ʒ

ad ↄdignam ſatiſfactiõem ipſos

vinculo excõicationis aſtringas
Qui etiaz ſtatuit vt taliter ↄſtrin/
gãtur ad reſtituẽdũ neduz filij v/⸗
ſurarioꝝ ſed etiã heredes extra/

nei vt ptz in.c. Tua nos extra de

vſurl. ꝛban aũt tertiꝰ plꝰ decla
rat in.c. Cõſuluit eodem titulo vi

delicz ꝙ ſolũ ꝓpoſitũ et intẽtio fa
ciat hoiem vſurariũ et iveo Inno.
iſj.ſtatuit ꝙ in cauſis manifeſtoꝝ
vſurarioꝝ locũ nõ habeat appella

tio vt in. c. Quam ꝑnicioſum eodẽ

De reſtitutiõe vluran

etiam per iudeos. Et neduz otra

xp̃ianos ſed etiã ↄtra Judeos v/

eat executione extra

ſurarios pꝛincipes et poteſtates
ſckares ſuũ dñt diligẽter exercè of
ficium ad remittẽdas vſuras vt
in. c. pꝰ miſerabilem eodez. ti. Et i/
dem etiã ſtatuit ꝙ etiã illi qͥ ſoluiſ
ſent vſuras ſi iuraſſẽt vſurarijs nõ
repet.nõ obſtante tali iuramẽto
E cenſuraz ecciaſticaz appellatiõe

remota oↄpellãtur ad vſuraꝝ ſolu/

tionẽ et ab eaꝝ exactiõe deſiſtere

vel reſtituere ipſas poſtq; fuerint

Plolute ne de dolo et fraude ↄtin/
gat eos cõmo dũ reportare vt in.

c. Tuas dudũſi eodẽ titulo. Et idẽ

ſtatuit vt ſi ꝗs vſurarius lr̃as im/
petrauerit ſuꝑ reſtituendis vſuris
vel fructibus ↄputandis in ſoꝛteʒ
niſi prius ipe reſtituerit vſuras q̃s
ab alijs noſcitur accepiſſe aucto
ritate ipſaꝝ lr̃arum nullatenꝰ au/
diatur vt in.c. Quia fruſtra eodẽ
ti. Et idez ſtatuit vt ↄtra vſurari⸗/
os licet nõ aꝓpareat accuſatoꝛ ſi
tamẽ ↄſtat eos eſſe vſurarios ma
nifeſtos ꝓcedatur ad penas p̃di/

Ndi capłi. Quia in oibus OPꝛeterea
idẽ ſuꝑaddidit ↄtra Judeos vſu/
rarios ne graues immoderatas

q; vſuras a xp̃ianis extoꝛqueant
qð ſi fecerint eis xpᷣianoꝝ partici
pium ſubtrahatur donec de imo/
derato grauamine ſatiſfecerint cõ
petẽter Vnde xpiani ſi opus fue/
rit per cenſurazʒ ecciaſticaz axpel/
latione poſtpoſita ab eoꝝ ↄmer/
cijs ↄpellantur abſtinere Et pꝛin/

cipibus iniũgitur vt xp̃ianis con

tra Judeos ſe exhibeant fauoza
biles pꝛo reſtitutione vſuraꝝ vt in
c. Quanto eodem tituulo.

pole
daſtere
wernnt
Wedn
Neyem.
.Et di
las im/
pluris
nſouez
Igs qs
e aud
Ven a
in codi
1rani
Utor 4
fos ma
nspdn
Drnentn
Nos nin
eratas
neant
partic
e imo⸗
ernt c
us ſue⸗
we
Eipn
N0ℳ
o
nn

De eads deteſtatione

Doer ſextum decretaliũ vbi vſura/

rijs ꝓhibetur domos ↄducẽ ad
vſuram exercendã In ſexto auteʒ
li decretaliũ. Greg.x. in generali

conſilio lugduñ.expꝛeſſius cũ pe/

naꝝ aggrauatione ↄpeſcuit vſu/
rariã pꝛauitatem ſtatuens vt nec
collegiuim nec aliqua vniuerſitas
vel ſingularis perſona cuiuſcunqʒ
ſit dignitatis ſiue conditiõis aut
ſK»atus alienigenas et alios non
oriundos de terra ipſoꝝ publice
pecuniam fenebꝛem exercẽtes aut

exercẽ volẽtes ad has domos in

terris ſuis ↄducẽ vel ↄdudtas ha
bere aut alias habitaẽ permittãt
q̃ hmõivſurarios manifeſtos oẽs
infra tres menſes de terris ſuis ex
pellãt nunq; aliquos tales de ce/
tero admiſſuri Demo illis ad fe /
nus exercendum domos locet vel
ſub alio titulo quocũq; concedat
Qui vero ↄtrafecerint ſi perſone
fuerint ecc̃iaſtice priarche Drchie
piſcopi.epᷣi ſuſpenſionis Minoꝛes
vero ꝑſone ſingulares excõicatio/
nis.ſi aũt collegiũ ſeu alia vniuerſi

tas inter dicti ſententias ipſo fcõ
ſes nouerint incurſuros. Quã ſi per
menſem aimo ſuſtinuerint indura/

to terre ipſoꝝ q;diu in eis iſdez v⸗
ſurarij cõmoꝛãtur ex tũc ecciaſtico

ſubiaceãt interdicto Etenim ſi lai

ci fuerint per ſuos ordinarios ab

hmõi exceſſu omni ceſſante pꝛiuile

gio per cenſuram ecciaſticam cõ/
pellantur de quibus patet in. c.i.
de vſuris. li. vi. bi etiam pꝛecipi

tur conſtitutionez lateranenſis cõ
ſilij contra vſurarios editam ſub

diuine maledictionis interminati/
one inuiolabiliter ↄſeruari Et hᷣm

gloſam pꝛedicta conſtitutio conti

netur in. c. Quia in oibus.extra de

vſuris et ſupra diximus que ibi cõ
tinentur Et nota ꝙ licet pꝛedictũ
capłm pꝛimum loquatur de alie/

nigenis et non extẽdatur ad indi /
genas tamen ſi indigene crimẽ cõ
miſerint vſurarum alijs penis con
travſurarios inſtitutis puniri dñt
et bm ꝙ dicit glo. dato ꝙ iſti ali
enigene eſſent ciues vel incole:lo
cum habet conſtitutio pꝛedicti ca
pituli pꝛimi de vſur..li.vi.Et dicit
ibi glo. hoc foꝛte voluit repetitio
verbi et alios non oriundos vt di
camus alienigenas .et ſi ſint ci/

ues. vel incole. et alios etiã qui ci /

ues et incole non ſunt. Oꝛiundus
autem de ciuitate dicitur is qui
ibi vel in vico ciuitatis illius oꝛtꝰ
eſt. ff. ad municipales.l.Si ex vico
et ſi etiam pater eius inde duxit o/
riginem C. eodem ti. l. allſumpto
Titius et C. de municipijs et ori/
genarijs.l.filijs.li.x. Indigena em̃
ꝓpꝛie iuxta etymologiã vocabuli

dicitur quaſi inde genitus. Dlie/
nigena autem quaſi aliunde geni/

tus ſicut dicimus de incola et ac/

cola Occola non pꝛopꝛiam ſed ꝓ

pꝛiam colit incola terram.g
e leptima dereſtatu
ne vſure ſcuᷣm legẽ apo
ſtoticanm. 3

Datebit que vero oꝛdine debet

ſtare poſt legẽ euangelicã De vlti
ma deteſtatione ꝙ ſit ↄtra legẽ a/
poſtolicam patet Nam Dpłus ſa

tis auariciam deteſtatur ad Ro.

pꝛi.cum dicit. Sicut non pꝛob aue

runt deũ habere in noticiã ſta tra
didit illos deus in repꝛobum ſen/
ſum vt faciant ea que non conue/
niunt repletos om̃i iniquitate ma
licia foꝛnicatione auaricia nequi/
cia &. et. ſce choꝛin. x. Heceſſari/
um ergo exiſtimaui rogat᷑ fratres
vt perueniant ad vos et pꝛeparẽet

repꝛomiſſam hanc benedictionem

paratã eſſe ſic quaſi benedictione
non quaſi auariciam. Et ad eph̊.

iiij. hec itaqʒ dicoa teſtificoꝛ i dNño

yvt iam non ambulet!.ſicut et gen/
tes ambulant in vanitate ſenſus
ui tenebꝛis obſcuratuz habentes
intellectũ alienati a via dei peri/
gnoꝛantiam que eſt in illis ꝓpter
rxecitatem coꝛdis ipſoꝝ qui deſpe/
Tantes ſemet ipſos tradiderũt im/
pꝓudicicie in oꝑatiõez ois immũdi
cie in auaricia. Mos aũt non ita
didiciſtl xpᷣm èe Et ad eph.v. Foꝛ/⸗
nicatio aſt et omnis immundicia
aut auaricia nec noientur in voh
ſicut decet ſanctos Et Poc eniʒ
ſcitote intelligentes ꝙ omnis foꝛ
nicato aut immũd aut auarꝰ qðᷣ
eſt ivoloꝛuʒ ſeruitus non hz ꝑteʒ
in regno xp̃i et dei.vbi ptz ꝙ aua
riciam vocat idolatriaz. ſicut etiã
ad coloſeñ. iij. dicir Metafoꝛice.
Ergo mẽbra veſtra que ſunt ſuꝑ
terr am foꝛnicatiõem immũdiciaz
libisinem ↄcupiſcentiam malã et

auariciã que eſt ſimulacroꝝ ſer/
uitꝰ Et ad thi. ſcribẽs pꝛi.ad thi.
ſexto.ẽ aũt queſtus magn pietas
cũ ſufficientia.Nihil enim intulimꝰ

in hunc mũdum hauo dubium qꝛ

nec auferre q d poſſumꝰ Habetes

guũt alimenta et quibus tegamur

His contenti ſumus.ſlam qui vo/

lunt diuites fieri incidunt in tenta
tioneʒz et laqueũ diaboli et deſide/
ria młta iutiliaa nociua q̃ mergũt

Hoies in interitum et perditionem
Radix enim oim maloꝝ eſt cupi/

Ditas quã quidam appetentes er

rauerunt a fide et inſeruerũt ſe la

boꝛibus multis. Tu aũt homo dði

hec fuge Et ad heb xiij. dicit Sint

bus id eſt neceſlarijs.

moꝛes ſine auaricia contenti pnñti

De pena ovlurarioꝛnm

Pꝛeterea idem Greg..ſ. x. in eo/

dem oſilio lugduñ.ſtatuit vt quã/⸗
q; vſurarij manifeſti de vluris q̃̊s
receperunt ſatiſfacere expꝛeſſa q̃n/⸗
titate vel indiſtinte in vltima vo/
luntate mãdauerint nihilominus
tamen eis ſepultura ecceleſiaſtica
denegetur donec de vluris ip̃is fu
erit pꝛout patiuntur facultates eo
rum plenarie ſatiſfactum vel illis

quibus faciẽda eſt reſtitutio ſi pꝛe

ſto ſeu pñtes ſunt ipſi vel alij qui
poſſunt᷑ eis acquirere vel abſenti/
b'eiꝰ loci oꝛdinario aut eiꝰ vices

gerenti ſiue Bectoꝛi parochie in

qua teſtatoꝛ habitat coꝛam ali/
quibus fidedignis de ipſa paro/
chig.quibus quidem oꝛdinario

ſc⸗
caut
ceat
rita
ac
60
ſdo
ſtt
nſur
lam
ept
reci
hio
ente
geo
fta
On
guin
pren
dei
ſepr
ſlic
eſt

l

teſ
ſeſl
ſol
pel
ſi⸗
i
ſan

osſe
th.
N'iens
nmulir
Abin
bebirg
teganun
nquid
kintentn
edeſde⸗
gnergü⸗
Wonen
ch an
Aentes
eriͦt ſel⸗
homo di
dickt Din
Rentipit

ton

1. Meo/
ntqi/
liniss
lsi
Neina vo
ſominus
ſſtica
ſßisf
tates ee
velilis
noſipe⸗
Ai
Aſend
ei nis
fotten
umal/
4 Nco/
Ninenio

vicario et rectori pꝛedicto modo

cautiõem hmõi eoꝛum nomine li⸗
ceat pꝛeſentis conſtitutiõis aucto/
ritate recipere Ita ꝙ iſtis perinde
actio adquiratur ac ſi ſeruo publi
co de ipſius ordinarij mandato
idonee de reſtitutione facienda
ſit cautum. Ceterum ſi receptaruʒ
vſurarũ ſit quantitas manifeſta:il
lam ſemper in cautione pꝛedicta
exprimi volumus Olioquin aliazʒ

recipientis cautionem hmõi arbi/
trio moderandam. Ipſe tamen ſci

enter non minoꝛem q; veriſimiliter
creditur moderetur.et ſi ſecus fece
rit ad reſtitutionem reſidui teneat

Omnes autem religioſos et alios

qui manifeſtos vſurarios contra
preſentis ſanctionis formaz ad ec
cleſiaſticam admittere auñ fuerint
ſepulturazʒz: pene in lateraneñ con

ſilio contra vſurarios pꝛomulga /

te ſtatuimus ſubiacere.

8 manikeſtoꝛü vli

rariornz nemo interlit
teſtamentis nec admit

tantur ad cõkelllonem.
Nullus manifeſtoꝛum vſurarioꝛũ
teſtamentis interſit aut eos ad cõ
feſſionem admittat ſiue ipſos ab/
ſoluat niſi de vſuris ſatiſfecerint
vel de ſatiſfaciendo pro ſuarũ vi⸗

ribus facultatum pꝛeſtent vt pꝛe/

mittitur idoneam cautionem. te/⸗
ſtamenta quoq; manifeſtoꝛum v/

ſurarioꝛum aliter facta non vale

ant ſed ſint irrita ipſo iure.hec ha/⸗
bentur ad litteraʒ in.c.quanq; de

De eadẽ deteſtatione.

bi ſciendum ꝙ vſurarij manife/

ſti dicuntur illi de quibus notoꝛiũ

eſt vt quia confeſſi vel condẽna⸗
ti vel de faco quia habẽt operis
euidentiam que nulla tergiuerſa/
tiõe celari poteſt vt quia tenet al/

tare ſuum paratum vel tertio mo
do vt quia iuridice cõuicti vel qr/

to modo vt quia publice fatentur
ſe vſurarios coꝛam ſacerdote Cõ

coꝛdat angelus in diſputatione q̃ᷓ

incipit Aſtenſis miles circa pꝛinci
pium et allegat pꝛo pꝛi.ff.de actio
ne empti et venditi.l. emptoꝛem ꝓ
ſcðo ff. de ritu nuptiaruz.l.palam
in pꝛincipio et Que in adulterio
pro tertio.eſt etiam glo.in.c.Cuzʒ
in dioceſi extra de vſuris et in.c.
Cum tu eodem titulo. Et in hoc
ꝙ dicit glo. Johᷣ. an. in dicto.c.
pꝛi.de vſuris.li.vi.ꝙ poterit epᷣs
publicare t. Infert dñs Angelus
ꝙ cum ſacerdos et Tabellio quo
ad recipiendam confeſſionem ſeu

cautionem ab vſurarijs ſint paris

poteſtatis nec cõfitens reddatur

vſurarius manifeſtus niſi poſt pu
blicationem factam per ep̃ᷣm. Er/⸗

go idem dñs angelus dicit ſi ema
naſſet confeſſio coꝛam iudice incõ
petenti cum ſit tanq; extraiudicia
lis parit tamen multos effedus
videlicet c eſt ſufficiens ad toꝛtu/
ram vt in.l. Ictu ſuſtinet ff. de in⸗
c a

W * R

famibus cum ſua glo. Itẽ ad tru/
dendum vfeſſum in carceres vt in
l. capite quinto ff. de adulterijs.
Item ad cõpellenoum confiten/
tem vt illuo idem confiteatur co/
ram iudice cõpetenti pᷣm Inno.in
c.per inquiſitionem extra de electi
one Item ad deponendũ clericũ
confitentem a bencficio iam obtẽ/
to et ad repellendũ eũ ab obtinẽ/
do bᷣm Inno.et Jo.an.in dicto. c
per inquiſitionem in verbo eccleli⸗
aſticus Concurrente ergo fama
poterit dici per argumenta cõui⸗
dus Unde poterit tũc publicart
et ex tunc erit vſurarius manifeſtꝰ
et etiam ante publicationem ſi vſu
ras mandauit reſtitui et tabelliõi
tradidit conditiõe rationum ſua⸗/
rum DPodidit bartolus quintum
modũ videlicet cũ indifferenter in
ſua camera mutuat ſub vſuris cui
libet poſtulanti licet altare nulluzʒ

erexerit qad mutuãdũ vt in dicta.lI.

Palam et in.l.iij. ff. de furtis Vñ
ſufficit ꝓbatio hmõi ſine alia pu/
blicatione per ipſum facienda. qᷣ
ſatis placet dicit dvñs angelꝰ Oo/
terit autem ep̃ᷣs publicare ſi conui
cti fuerint vel confeſſi coꝛam ipſo
vel ſi contra eos fiet pꝛobatio te/⸗
ſtiũ vel ſint certa argumenta vt di
cit glo.in dicto.c.i.de vſuil. li. vi.
ad qð allegat. c. Cũ tu et.c. Cum
in dioceſi extra de vſuris Et dicit
glo.in dicto.c. Quanc; etiam ſatl..
poſſet dici manifeſtus ſi coꝛam ſa⸗
cerdote et teſtibus publice fater̃

ſe vſurariũ et vſuras reſtitui man/

dat foꝛte libꝛos rationũ tradens

EBm gwilhelmum)

(De eadem deteſtatio

ne per clementinas.

Pbi ponitur excõicatio ↄtra ſta

tuentes vel iudicantes in fauoꝛez
vſuraꝝ In clemẽtinis aũt clemẽs

v.·. in conſilio vigeneũ ad maioꝛẽ

vſurarũ deteſtatiõem ſuꝑaddit di

cens Ex graui ad nos inſinuatio/

ne peruenit ꝙ quoꝛundam cõita/

tes locoꝝ in offenſam dei et pꝛo/

ximi et contra diuina iura Paricer

et humana vſurariam a pbantes
quodãmodo pꝛauitatem per ſta/⸗
tuta ſua iuramento qñq; firmata
vſuras exigi et ſolui nedũ ↄcedũt

ſed ad ſoluendũ eoſdem debitors
ſciẽter cõpellũt ac iuxta ipſoꝝ ↄti

nètiaʒ ſtatutoꝝ grauia imponen/
da vſuras imponẽtibꝰ onera alijs
q; vtendo ſuꝑ his diuerſis coloꝛi
bus et fraudibꝰ exquiſitis repeti/
tionem impediũt earundem Nos
igitur pernicioſis his auſibus ob/
uiare volẽtes ſacro ↄſilio a ꝓpbã/⸗
te ſtatuimꝰ vt quicunq; cõitatum
ipſaꝝ ptãtes capitanei Reãtoꝛes
conſules Judices conſiliarij aut a/
lij quiuis officiales ſtatuta hmõt
de cetero facere ſcribere vel dita/⸗
re aut ꝙ ſoluãtur vſure vel ꝙ ſolu
te cũ repetũtur non reſtituãtur ple
ne et libere ſcienter iudicare pꝛeſũ
pſerint ſententiam excõicationis
incurrant Eandem etiam ſenten/
tiam incurſuri niſi ſtatuta bu uſmo

——„ð ;— ——, ̃ꝝ̃ꝝ ——— - — — „ ——ð

—— — —.

Nadens

o

Dra ſ
ſauon,
tchmnis
dmaioꝛi
ddi
nünvaro
n cöit
ler peo⸗
1partter
bantes
Plopon
nporen
aljs
coloꝛi
ſepen,/
enſoos
us ob/
bi
tatum
oꝛes
aut,
pwot
dicka
9 1
iurpe
4 gii
Nonis
en⸗

di actenus edita de libꝛis cõitatũ
ipſaꝝ ſi ſuꝑ hoc poteſtatem habu

erint infra tres menſes deleuerint
aut ſi ipia ſtatuta ſiue conſuetudi⸗

nes effectuʒ eoꝝz habentes quoq
modo pꝛeſũpſerint obſeruare Ce/

teꝝ qꝛ feneratoꝛes ſic vt plurimũ

contractus vſurarios ineunt oc/
culte et doloſe ꝙ vix conuinci poſ

ſunt de vſuraria prauitate. ad ex/⸗

hibendum cum de vſura agetur

ſuaꝝ codices rationũ cenſura ip/

ſos decernimus eccleſiaſtica com/

pellendos. Sane ſi quis in illũ er/

roꝛem iuciderit vt pertinaciter af/

firmare pꝛeſumat exercere vſuras
non eſſe peccatum decernimꝰ eum

veluti hereticũ eſſe puniendũ loco

rum nihilominus oꝛdinarijsa he/
retice pꝛauitatis inquiſitoꝛibꝰ di/⸗
ſtrictius iniũgentes vt contra eos

quos de hmõi erroꝛe diffamatos

inuenerint aut ſuſpectos tanq; dif
famatos vel ſuſpectos de hereſi ꝓ
cedere non obmittant que omnia
habentur in. c. Ex graui de vſuris
in Clementinis.

De oltima deteſtatioe

vſure per legem politicam.
O ſit contra legem politicam pa
tet Dam licet leges ciuiles permit
tant moderatas vſuras vt patet

ff. et. C. de vſuris per totum. Otta

men de iure autenticoꝝ in quinta
conſtitutione collatione quarta in
autentico vt nullus mutuans agri
cola terr am Nnoe ſumitur auten
tica Nd hec. C. de vſuris Nbi ſe/

quitur ad hec. qui fructus aridos
vel pecuniam credit in vnoquoq;

anno pꝛo modio octauam parteʒ
mo dij.pꝛo ſolido ſiliquam vnam
menſuram nomine accipiens ter/

ram ſeu aliqð aliud pignoꝛi acce

ptum omnino reddat Si aliquid

pꝛeter hoc fit omnino ab actione
cadat vbi aliqu aliter pꝛohibite vi

Dentur vſure ille quantum ad a/

gricolas Attamen ibidem accur /
ſius floꝛentinus gloſatoꝛ oꝛdina/

rius in gloſa ſuper verbo cadat
Dicit ſed de iure nouo pᷣm azonem

et nos non ſolum in ruſticis et mi
norennis vſuris vel acceſſionibug
ſed ex toto tolluntur vſure vt in
gutentico de eccleſiaſticis tituliæ

FIpꝛi.vbi dicit Beruandas regu/
las ſanctorum quattuoꝛ conſilio/
rum SGunt enim pꝛohibite vlure

in Diceno conſilio. xlvij. diſtin. c.

OQm̃ Item ſi nulla lex diceret ad /
huc non valerent cum ſint contra

legem dei et inferioꝛ non poteſt

tollere legem ſuperioꝛum vt. ff. ad

trebellianũ. l. Nle a quo F. Item

Peſtiuum et. f. de arbitris .I. Qam
et magiſtratus Item chꝛiſtus di/
xit paulo durum eſt tibi contra
ſtimulum calcitrare Dctuum ix.
Item contra naturam eſt vt ſer/
uus toliat legem domini ſui vt. ff

de pactis. I. Seruus. Ad hoc eti/

am facit ff. de pactig. l. Gi debi/
toꝛ ff. de re. iuris I. Melioꝛ. ff. de
acquirendo rerũ dominio.l. Eti/
am inuitis ff. de verboꝛum oblige
tione.l. SGeruus vetante.ff. Ddepo/
ſiti lege. Seruus tuus . ff. de

legatis pꝛi. I. Si ſeruus legatus 5 teſt tolli quia quicquid eſt contra ł p
pꝛimo ff. de iureiurando.l. Si ſer / conſtitutionem diuinam eſt pec A

uus et.: Quanto magis.cum ſini catum. vl⸗

libus. Don ergo ſtipulatio non pi

gnus non iuramentum de his p/

ſtandum tenet vt ff. de legibus et
conſtitutionus. l. non dubium.
ꝛo hoc etiam intellectu facit qðᷣ
in dicta autentica dicitur et intitu
latur de eccleſiaſticis titulis et eſt
de ſuis vltimis Unde iam quaſi
penituiſſe videtur de eo ꝙ permi/
ſerat eas Ram poſterioꝛa pꝛiori/

bus derogant ff. de iure codicillo

rum. l. diuus qui licet. ff. de legat..
pꝛi.l. Si mihi et tibi Si nec.Ob/⸗
ſtat huic opinioni in autentico de
vſura nautica que eſt poſt illaz de
eccleſiaſticis titulis et permittit v/⸗
ſuras quia ſpeciale eſt in nautica
in quaetiam iure veteri multa e/
rant ſpecialia pꝛopter periculum
cui ſubiacet creditoꝛ.a ꝙ nullo pa
cto et ſine ſtipulatione debentur
vt ff. de nautico fenoꝛe.l. periculi.
Et eadem.l.eos pri. Omnia ꝑ
oꝛdinem ſunt de gloſa Occurſij v⸗
bi famoſiſſimꝰ doctoꝛ dominus
baldus de peruſio in pꝛi.q . ſuper
autentica Do hec.C. de vſuris di

cit. Quero nunquid vſure que ho

die ſunt iure diuino pꝛohihite ſũt
preſciſe pꝛohibite. an vero bᷣm te/⸗
noꝛem huius autentice mediocri⸗
ter ſunt permiſſe Dic ꝙ iſta auten
tica eſt coꝛreca per ius diuinum
imo verius diſpoſitio iſtius auten
tice nunq; valuit pꝛopter ius diui⸗
num quia cum ius diuinum ſit ma
ius ius: per ius humanuʒz non po

.

Qdius dininu no po
teſt tolliper humanum.

Item quia imperatoꝛ eſt ſeruus
Deiet ſeruus non poteſt tollere le/
gem domini ſui Et licet impera/
toꝛ vellet permittere tamen non
poteſt Wñ lex euangelica ſine du/
bio tollit legẽ ceſaris qꝛ leges dñt
ſacras regłas imitari vt in autẽti⸗
co VMt clerici apud ꝓpꝛios ep̃os ꝛt
in fine collẽ. vi. vbi dicitłre leges
nõ dedignãtur ſequi diuinas a ſa

cras regulas ñ diuine auctoꝛi/

tates in cauſis allegãtur tanq; le/

ges ſcripte in coꝛꝑe iuris et nota

ſuffragio & cogitatiõe in verbo

ſacroꝝ eloquio Tt hoc tenet In/
no. in.c. Quia pleriq; in fine extra
de immũitate ecciaꝝ. Drguit etiã

pꝛedictꝰ dñs baldus et dãnat opi
nionẽ nicolai de mararellis qͥ di/
cebat legez diuinã diſtingui poſſe

p legez hũanaz et ſic intẽdebat v/⸗

ſuras aliq̊ modo ↄcedẽdas ꝑ di/
ctaʒz autẽticazʒ que opinio falſa eſt

Inquit dñs bald'et ab oibꝰ cano
niſt.repꝛobata qꝛ qð eſt ꝓhibitũ
ex diuina conſtitutiõe et diuino iu/
dicio nõ poteſt ratione humana

permitti. Et cauſa eſt qꝛ talis ratẽ
nõ eſt ratio ̊ abuſio cum non cõ/

formet ſe voluntati diuine et ideo

non,debemus aliam rationem

Contra
Khecl

Uſenus
Ane le⸗
indere
mmen on
2ſined/
grs dit
nautiti
epos
je leges
nas aſe
Aucori
tanche
Set notn
cogho
n nabo
n n
fnternn
utati
inopi
sq di
nipoſe
ebat /
19 Pdi
fallact
' cand
Irtil
Hbinoi,
Humnani,

970.

c/
et ideo
onemn

querere er q́ deo placuit ita Qua

ꝓPter etiã in vno numo non ſunt

licite leges vel ſtatuta q̃ ꝑmittunt

vluras vt i. c. Ex graui.in cle. Nñ

talia ſtatuta ſũt delenda de libæ..

cõitatũ Et iudicãtes ſᷣm ipſa ſunt

excõicati vt ibiptʒ Et tenere ↄtra
rium lapit hereſim. S

neſtio an ſtatuẽtes

ꝙ nullꝰ pꝛo vſura percipiat vltra

duos denarios pꝛo libꝛa in men/
ſe ſint excõicati Sʒ quid ſi fiat ſta

tutũ ꝙ nullus pꝛo vſura percipiat
vltra duos denarios pꝛo libꝛa in
menſe an ſtatuentes ſint excõicati
Er videtur O ſic quali de pluri ne/
gando videntur de duobus de/
narijs concedere. Contrarium eſt
verum quia non ſumitur argumè/
tum a contrario ſenſu hoc caſu qꝛ

eſſet contra Jus vt dicit Inno.fa

cit ff. de conditionibus inſertis. l.
Cum patrem Unde ſtatutum ne

gatiuũ non includit contrariũ ſen/

ſum in adtu penali qð patet quia
interpꝛetatio debet eſſe Juri con/
ſona vt notatur ff. de re. Juris. l.
Quotiens idem ſermo et ff. de cõ
Ditionibus et demonſtrationibus
. In his.et hec vera in vſuris lu/
cratiuis. Sed quid in vſura puni/
toꝛia que eſt ex moꝛa dicunt pe/
trus et nicolaus de mararellis ꝙ
etiam iure diuino permittitur ꝙ
pꝛo mora puniatur gloſa dicit ꝙ
veniunt vt intereſſe vbi ſupra In
tereſſe enim eſt licitum quocunq;
nomine nuncupetur tam in da/

mno q; in lucro vt notatur hic ꝑ
cinũ in.iij.q.et ſupꝛa de ſumma tri /
nitate.l. pꝛi. et dic vt ibi dixi. Et
ſupꝛa eodem.l.ij.et.l. cum allegas
dic ꝙ ſi in Inſtrumẽto pꝛomitti/
tur ſolutio vſq; ad certum tem/
pus et ſi illud non fiat pꝛomittun
tur centum nomine interſſe conuè/
ti Non autem dicit in Inſtrumẽto
nomine pene qðò ſi aliter non pꝛo/
batur intereſſe non poſſunt peti

centum quia non debemus facere

differentiã in nomine vt ff. de ſer
uis exportandis.l. Seruus ea 0õ
enim KRefert qualiter dicatur ſed

qualiter ſe habeat veritas. d
hoc facit gloſa dicke leg. Cum

allegas et ff. de verboꝝ obligati/
one.l. Cum ſtipulati ſumus Et qͥa
non eſt in poteſtate contrahentiũ
mutato nomine circũuenire diſpo
ſitionem legalem. maxime cũ iſtud
ſtatutum ſit factum fauoꝛe publi/⸗
ce vtilitatis videlicet ꝙ nulla pe/
na peti poſſit niſi intereſſe proba/
tur et ſic non poteſt ei renunciari
Nam factum eſt vt res publica ha
beat ſubiectos qð expedit reipu/
blice vt in autentico vt Judices
ſine quoquo ſuffragio pꝛimo ali
as facili cõmitteretur fraus ſo/
lo verbo qð eſt abſurdum argu/
mẽto ff.de pꝛobationibus.l. Qui
teſtamento Et ita conſuluit Odo/
fredus in ciuitate lucana vt refert
Cinus in dicta.l. Seruus in addi
tionibus In dicta autem. l.ſcõa
dicit Jdem dominus baldus in
pꝛima oppõe.opponitur vſure ſũt
ꝓhihite de Jure diuino ergo non

pñt peti in aliquo foro qꝛ Jus d⸗ ff. de condſctione indebiti. Tertie
uinũ in omni foꝛo ſuum vim ha / vero vſure Jure diuino pꝛohibè/ letlia
bet vt dixi ſupꝛa in Rubꝛica et ar tur nec humano pfit concedi quia Neren
qumento ff. de ſepulcro violato a quo remouetur potentia ab illo Abit
L.iij diuus in rõe ſui. remouetur conſtitutio Hec Bal yendi
2 . dus qulcriomm arten ne v / ſed ce
„ „ o10— ſuris dicit ꝙ licet vſure Jure ro/ tat er
etx iplici o ſura lcllicʒ mano ſint ls modo conceſſe vt Ltor
punitoꝛia recõpenſatoꝛia et lucra ff. et C. de vſuris per totum NHin/⸗ ſaten
tius. cttt tamen Jus diuinum in vtroq; obl
Solutio quedam ſunt vſure puni⸗/ foro quia pꝛima cauſa potentior lagte
toꝛie quedam recõpenſatoꝛie que eſt omni cauſa ſecũda et maxime falͤ
dam lucratorie. Oꝛime ex iure di/ quando cauſa pꝛima eſt infinite ſtig⸗
uino permilſe ſunt ſicut ſũt he quue potentie ſicut eſt ipſe deus vt no⸗ turn.
veniunt ex cõtumacia adiuncto ſi⸗/ tatur infra eodem autentico ad ſi
hbi intereſſe petẽtl. qꝛ qᷓntum ad pe Hec et ſubdit vt inrra. ertrem
. enrem nan unt. vſure ſed ſos vt kon
extra de fideiuſſoꝛibus.c.ij. Et v⸗ — „e He müg
bi notatur ꝑ Inno.ꝙ ſi tenerl.mi/ 2 uare lex Dimna pꝛo ie pfn
hi ſoluere ad diem certum et quia hibet vſuras. ſuran
non ſoluiſti ab alio ſub vſuris ac/ Sed queritur hic quare lex diui lbein
cepi ꝓpter aliquã meaz vtilitatem na pꝛohibet vſuras videtur enim turg
vel rei familiaris neceſſitatem. te/ ꝙ talis lex diuina ſit iniuſta quia ſſtat.
nẽis mihi reſarciẽ has vſuras qðᷣ cum creditor mutuat pecuniam ſeetl
eſt notabile Et hoc verũ ſi tenerl. gratis debitoꝛ tenetur ei ad anti/ wͤpu⸗
mihi ex contractu bone fidei ſecꝰ dota vt. ff. de petenda hereditate ſciof
ſi ſtricti iuris vt in:l ꝓꝛima ſupᷣ de I. Sed et ſi Conſuluit et extra de benef
cõ ditione indebiti. Hcde vlure ſil teſtamentis. c. Cum in officijs ngline
ter ſũt permiſſe vſq; ad ↄgruũ et uare ergo hanc naturalem ob/ au
honeſtũ modũ ꝓut mos regiõis ligationem non poteſt creditor alitel
expoſtulat quia potius ꝑcipiũtur deducere in pactum expꝛeſſum. ado
victe cuiuſdam computationis q; Nam video ꝙ etiam in ſubſtantia metan
L loco pene vt extra eodem. c. Salu libus poteſt agponi pactum vt ex ex de
bꝛãiter et hic et. de actiõe empti. l. tra de pꝛebendis.c. Significatum amic
Curatoꝛ Güt enim hmõi vſure o/ et extra de electiõe.c. Eignificaſti ſtas
neroſe non gratuite et fundantur Item licitũ ẽ re nunerare vt.ff.de tün⸗
in equitate naturali que eſt ꝙ qͥs donatiõibus.l.Ncquiliꝰ regul et. D
non locupletetur cum aliena iadu .lI. ſi poteſt Dd hoc rñdet Inno. firg
ra vt ff. de inſtimtoꝛia. l. Si quis ꝙ vſure ſunt pꝛohibite ne Homi/ Puief
monagijs pꝛodens 2.I. Lam nõ nes ſtudentes auaricie deſerant äf

. Tern⸗
bee⸗
iqna
V
hee
1Cdey
Iuen/
onceſten
in
npro
Mmndor
awame
A bpünt
us t ſ⸗
mico ad

lam

rele du
eurann
uta
geunian
anedd
parwitar
tuernid
nofos
riienod
gedtor
vcn.
bſtonti
un
Gütam
igiſen
reſtfn
yng,n
inn ſo⸗

en N

dQdus virtuoſos ct induſtriales et

ne etiã deſerãtur culture agroꝛuʒz

alibi dicit ꝙ ideo ſůt ꝓhibite q̊a

venditur tp̃s qð nõ eſt vendẽtis

ſed cõe ẽ oim animãatiũ vt ip̃e no/⸗

tat extra eodez. c. In ciuitate Sʒ
ꝑ hoc nõ rñdetur q̃re nõ eſt ꝑmiſ
ſa remuneratio. Dicẽdũ eſt igitur
ꝙ oblatio vſuraꝝ ideo eſt ꝓhibi /⸗

ta qꝛ aut dicimꝰ ꝙ ↄtrahat᷑ re ⁊1 E

falſũ vt ff. Si certũ petat᷑.l.Roga
ſti Si tibi Aut dicimꝰ ꝙ ↄtraha
tur verbis et ↄſenſu et ilind ẽ iniu/
ſtũ qꝛ oĩs oblatio relatiua reqͥrit
extremũ equipolles vel q̃ſi Sʒ ob
latio vſuraꝝ nõ hʒ eqͥpollẽs extre
mũ qð ſic ꝓbo. Debitoꝛ qͥ ꝑmit/
tit vſuras hʒ domimũ vſus qꝛ v⸗
ſura nõ ↄſiſtit niſi in reb* mutabi/⸗

libꝰ in quibꝰ vſus rei nõ diſtingui/

tur a dñio rei pꝛeſtite ergo vſurazʒ
pſtat ei qui nullũ Jus hʒ in diio

rei et ſic indebite. Et ſi diceretk
nõ pꝛeſtat eã pꝛo re ſed pꝛo bene/
ficio Rñdetur ꝙ remuneratio iſtiꝰ

beneficij nõ ẽ taxata a Jure natu/
rali neq; ab aliqua rõe intellectꝰ
qua ꝓpter deducẽ volũtatez a ne
ceſſitatez et obligatiõeʒ infoꝛmeʒ
ad obligatiõem formẽ nõ eſt pᷣm
metam iuſticie naturalis nec eſt
ex debite iuſticie licet ſit ex debito
amicicie ex quo nõ inducitur neceſ
ſitas ̊ ſpõtanea volũtas ſᷣm ſan
ctũ Momã. Ad Bh eti facit extra
eodẽ.c.vſuluit vbi dicit tex ꝙ oĩs
vſura et ſuꝑabũdantia ꝓhibetur

Anulñ eſt nedũ contra caritatez qᷓ
eſt virtus theologica h̊ etiã ↄtra

tꝑantiazʒ que è virtus moꝛalis Et
ideo eẽ apud ariſtotels Mſure di /
cũtur eẽ lucrũ naturaliter ꝓhibitũ
Hec baldꝰ in pꝛedictis loquitur.

Conclnlio vlura mul

la lege poteſt tolerari.
Sed vltra pꝛedicos doctoꝛes ã/
plius ꝓtendendo tractatũ ↄcludi
p̃t ꝙ vſura tanq; vſura nulla lege
tolerari pᷣt Hãvt ſupᷣ diximꝰẽ ↄtra
naturam contra vſum. contra cõ/
tractuz contra dominium. contra
tempus.contra laboꝛem et con/
tra periculum. Qam contra Jus
naturale nulla lex valet neq; ↄſti/
tutio vel ſtatutum neq; conſuetu/
do neq; pꝛeſcriptio.viij.di.que cõ
tra moꝛes.xxxij.q.vij. c. flagitia
et vi.di his ita rñdetur Et ſic ex
ſupꝛa dictis poſſunt foꝛmari ſeptẽ
argumenta Vnde etiã de Jure ci
uili dicit imperatoꝛ pacta que con
tra leges conſtitutionesq; vel cõ/
tra bonos moꝛes fiunt nullã vim
habere indubitati Juris eſt. C. de
pactis.l.pacta que contra bonos
moꝛes. ”MMẽ

toꝛum ꝙ leges vſuras permitten/
tes non ſunt tolerande et pꝛimo
per argumentum a paritate Oꝛe/
terea vltra pᷣdicta p̃ᷣt argui multi/
pliciter leges ciuiles permitten
tes vſuras tanq; vſuras non ſunt

tolerande. HPꝛimo ſic Lex hu/⸗

mana contra legem dei non

eſt toleranda qꝛ ſi par in parẽ nS
hʒ imperiũ ff. de arbitris.l. Nõ eſt
mgfatus extra ve electione. c. In/
noruit cũ ſitibꝰ Multo minꝰ minor
in maioꝛem per argumentuz de ꝗ
anaguex ſco thopi. Sed impera/
tor incõ ꝑ abiuiter eſt minoꝛ deo er
go nun q; potuit vel poterit conde
re legem contra deũ vel contra le/
gem dei. patz aũt per ſupꝛa Dicta
ſatis clare ꝙ vſure ſunt pꝛohibite
per legem dei ergo. «⸗

Secudum argumẽtuz
per ſubmiſſionem imperatoꝛis aꝰ
papam.

Etũſic imꝑatoꝛ xpᷣianiſſimꝰ Juſtini
anus ſedi apkce ſe ſmittit vt ptʒ
in epła int᷑ claras.C. de ſũ.tri.in q̃
incoꝛpꝑat᷑ epła io his pape cũ epła
Juſtiniani q̃ incipit Nictoꝛ in qua
Dict Juſtinianus Reddentes ho/
noꝛem aplice ſedi et veſtre ſancti/
tati qð ſꝑ nobis in voto fuit etẽ
ꝓut decet pr̃em honoꝛãtes vr̃a⸗
beatitu dinem oĩia que ad ecciaꝝ
ſKaatus pertinent feſtinamꝰ ad noni
ciam deferre veſtre ſãctitatis qm̃
ſꝑ nobis magnũ fuit ſtudiũ vnita
tem veſtre aplice et ſtatus ſacraꝝ
Dei eccleſiaꝝ cuſtodire.Et. ꝑ oia
enim vt didũ cſtp̃paramus hono
rem et auckoꝛitatem vfe ſedis ac/
creſcere Queſſcribuntur C. de ſum
ma trinitate et. fi c. Ergo imperia
les leges qntum ad ea que de nci/
tate ptinent ad ſalutez ſubijci vñt
legibus ſũmoꝝ pontiſicũ vt patet

etiam in autẽtico vt cleri apud p /

pꝛios epos. colł. vi. Et ſuci* papa
iij. dicit extra de Judicijs. c. cleri/

ci cum Imꝑatoꝛ dicat ꝙ leges nõ

dedignãtur ſacros canones imi/

tari patet etiam de Juramento ca

lũnie.c i.et de noui oꝑis nũtiati/

one. c. Intelleximus cum ſimilibꝰ
ſed ex legibus ſimilibus ſed ex le /

gibus ſũmoꝝ pontiſicũ concoꝛdã
tibus cũ lege diuina pꝓhibite ſunt

vſure gener aliter vt ſupꝛa diximꝰ
ergo. T. D “

Tertio per lulceptiõem
quattuoꝛ conſilioꝝ ſanctoꝝ factã
per imperatoꝛem Et pꝛobatio eſt
imperatoꝛ iuſtinianus in pꝛedicta

epea Nictoꝛ 5 Guſcipimus dicit
Suſcipimus aũt quattuoꝛ ſanda
conſilia tricentoꝝ decem et octo

ſancdoꝝ pr̃m quiin Dicena con

gregani ſunt et centũ quinquagin
ta ſanctoꝝ pr̃jm qui in hac regia
vꝛbe ſcʒ conſtantinopolitana ↄue

nerunt. Et ſcõꝝ pĩm qui in eppe/

ſo pꝛimo congregati ſunt. et ſcõꝝ
pr̃m q̃ͥ i calcidonia ↄuenerũt ſicut
veſtra apłica ſedes docet atq; pᷣ/
dDicat Cũ ergo imperator ex de/
bito ampledat᷑ p̃dicta qttuoꝛ con
ſilia et in Niceno conſilio ꝓhibite
ſunt vlure vt ptz. xlvij. diſt. c. Qm̃
ergoiꝶ Nam et pꝛedicta quattuoa
oſilia venerari debemus ſicut qt/
tuor cuangelia et in c. poſt tranſ/

lationem ext a de renuntiatione

Qun de cauſa motus JIdem

WPuſtmianus cenſuit vx quicundd
mon credunt et tenent ea que in

pap
cleri⸗
gs n
inh
netoc
nüͤti
mih⸗
e
mcordi
oire ſun⸗
1Rim⸗

en
r ua
batioeſt
gudict
nus dieit
n ſande
n 6 0
Meens 0
uinguagn
bat ſegis
ana oue
nin ede
nt eſeͤn
mritlat
krath
or er de
uoꝛcon
ppbee
ſt.t. i
guaruc
doſ Nn

dictis quattuoꝛ conſilijs ſũt ſta/

tuta tanq; heretici puniãtur vt in
.lI. Quicũ q;. C. de hereticis.

(Qnarto probatur qꝛ

vlura cadit ad rapinam omnino

pꝛohibitam.

Et eſt pꝛobatio vſura cedit ad ra
pinam. xiiij.q.iij Si quis vſuram

accipit. rapinam facit.vita non vi/

uet & Rapina eſt repꝛobata per le

ges imperiales vt ptʒz ff. et C de
furtis per totuz et ff. de penis.l.ca
pitalium Sfamoſos et Craſſato

res et ff. et. C. vi.bonoꝝ raptoꝛuzʒ

ꝑ totum. Ergo ſimiłr et vſure tan
q; vſure dñt eſſe repꝛobate patet
gũt ex diffinitione qꝛvſura idem ẽ
vſus rapt vel rapinoſꝰ ergo.i

(uinto probatur ex
eo ꝙ leges Imperiales dicuntur
ſacratiſſime. Et eſt pꝛobatio Im/
peratoꝛ dicit ſuas leges eſſe ſacra
tiſſimas C. de legibus. l. Sacratiſ

ſime. ſed leges repugnãtes legi di
uine et ecẽie non pñt eſſe ſacratiſſi

me ſed ſacrilege leges aũt permit/

tentes vſuras de facto repugnãt
legi diuine et eccie ergo tancq; ſa/

criulege ſunt reſpuẽde. Nbi aduer⸗

tendũ hm Johez de lignano in.
c.fi. extra de vſuris.ꝙ aliqñ ꝑmit/⸗
titur aliqðð ↄtrafaciens non puni
tur vt. iiij. di. c. deniqʒ. Aliqñ ꝑmit
titur vt qꝛ interdũ tollitur impedi
mentũ vt qꝛ Judei cohabitãt int
xpᷣianos vt in.c. Et ſi Judeos ex/
tra de iudeis.liqũ ꝑmittitur po
utiue vt qꝛ lex ꝑmittit ↄtractꝰ lici⸗

tos de hac triplici ꝑmiſſiõe habetł

iij.di. in pꝛincipio. Et ideo aliq di/

cũt ꝙ lex ciuilis ꝑmittit vſuras.

pꝛimo mõ ſcʒ impũitiue ſcz qꝛ nõ

punit ↄtrafaciẽtes ̊ poſitiuea diſ
poſitiue nõ ꝑmittit. Sz hec opio

nõ ðẽ vera Hã ex lege antiqua dat᷑
foꝛma et actio ad vſuras vt.ff. et.

C.de vſuris ꝑ totũ lex canoni
ca in totũ inhibet ergo.ẽ. Sʒz que
potuit eſſe diſcoꝛdia in eiſdẽ dic ꝙ
lex ciuilis põderat ſtatũ felicitan.
et ſocietatis hũane. Vidẽs enim

ꝓꝙ aliqui indigẽt pecunijs et iuuan

tur ꝑ vſuras ideo ꝑmittebat ꝓ me
lioꝛi ↄuenientia.Lex etiã canonica
põderat idezʒ tẽdẽdo ad felicita/
teʒz ſuꝑnã inhibet vſurã qꝛ vſurari
us peccat ↄtra caritateʒ dei et cõ
tra legez dei. Sʒ eſt ne diſcoꝛdia
radicalis inter has leges. die ꝙ
nõ qꝛ manet eadeʒ eqͥtas tendẽs
tñ ad diuerſos fines. Tutius tam̃
eſt tenere ꝙ lex ciuilis ꝓhibeat in
totũ vſuras.et autenticum intelli/
gitur generaliter et ſic tenendo ar
guitur maioꝛ perfectio ipſius leglj.
alias nõ ↄcipio ꝙ dirigat perfe/
dte ad viã ad quã tendit ̊ impoſ/
ſibile ẽ quẽ ꝑfecte hr̃e vnã virtutez
moꝛalẽ quin habeat os Dã ꝓpter
auariciã minoꝛabitur actꝰ foꝛtitu⸗
Ddinis et ſic de ſingulis. Nſurariꝰ
ergo peccat ↄtra iuſticiã ↄmutati
uã q̃re nõ diriget᷑ ꝑfecte neq; dire
cte in finez intẽtuz Itẽ ↄtractꝰ vſu
rariꝰ repugnat caritati que ẽ in cõ
paſſibilis cũ moꝛtali peccato ⁊a ſic
felicitatis nõ poteſt conſiſtere cuzʒ
moꝛtali pcco Tutiꝰ ẽ ergo tenere

ꝙ in totü ꝓhibeat alias nõ conci
pio ꝙ legalis ſcientia ꝑmittendo
viciũ moꝛtale poſſz 3 Dirigere in ſta
tũ vere felicitat..pꝛackice Hũane in
quã tendit er lobes de lignano

(Fexto pꝛobatur per
pꝛomiclionem obedien

tie Imperatoꝛis ad papam. Et
eſt probatio Imꝑatoꝛ pꝛomit/
tit et Jurat obedire pape. lxviij.
di Tibi dño. vbi deſcribitur foꝛma
iuramenti pꝛeſtandi ꝑ Imꝑatoꝛẽ
ſũmo pontifici. Dapa enim dete/
ſtatur vſuras et generaliter ꝓhi/
bet eas vt ptz per ſupꝛa dicta Ju/
ra. Ergo ſicut imꝑatoꝛ ſubijcicur
pape Ita er lex imperialis nubijci
debet legi pontificall.

(Feptimo pꝛobatur per.
ſubiectio nem totiꝰ mũ

di et petro et ſucceſſoꝛibus. Et eſt
pꝛobatio in re ꝓpꝛia quiliber mo
deratoꝛ et arbiter vt in.l. Jure.
mandata C. mandati et in. c. Ob
olsde extra deſ epulturl. in glõ pꝛi
ma. ſed oia que in mũdo ſũt et v⸗
biq; oipotentis dei ſunt pſal.xxiij.
Diñi eſt terra et plenitudo eius oꝛ
bis terrax et vniuerli qui habitãt
in eo Et pᷣs.lxxxviij. Tui ſunt celi
et tua eſt terra oꝛbis terraꝝ et ple
nitudo ei aquã et mare tu creaſti
X& Ppũs aũt deus eſt qꝛ pater et
filiꝰ et ſpũſſcũs vnus eſt de⸗ deut.

vi. Nudi iirk dñs de nẽ de vn eſt
Dd eph. iijj. Un de et pater oim
ergo oia ſüt xp̃i tanq; veri dei prr
què oĩa facta ſũt Jop pꝛi.xpũs ät

in re ſua hoc ẽ in toto oꝛbe terraꝝ
pꝛin cipez fecit petꝝ cuiꝰnoĩe ꝑ ↄſe

quẽs oẽs ſuos ſucceſſoꝛes canoni

ce intrãtes. Cui petro et ſuccello/
ribus obs reges terre pꝛincipesq;

ſuhmiſit qð ſatis ſolẽniter oↄſequiẽ
dDñs Jo. an. extra qui filij ſũt legi/

timi. in. c. per venerabilem Cum

enim petrꝰ. vbi paulꝰ etiaz vt Ple/
nitudinem ptãt..exponeret diẽ his
ſatis ptz ex vi locutionis ꝙ papa
ſupereſt et peſt oibus ergo a impe

ratoꝛi ct regib et pꝛincipibꝰ et a/⸗

lijs qᷣbuſcunqʒ. Et ſublequitur ibi
Jo. an. dicens Hoſt. aũt licet fa/
teatur ſe in hoc ſolem facibus ad/
. iunare qꝛ adiectioni non indiget
plenitudo vi. q.i Si oia.hãc maio
ritatez et plenitudinezʒ pꝛobat no
uem rõibꝰ vltra qs tñ multas ad
didimus in tractatu de ptãte pa /
pe vbi ꝑ viginti foꝛtiſſima argu⸗/

menta ꝓbaui papaz lupeſſe impe
ratoꝛi et regibꝰ qͥbuſcũq;. Ergo in
oibus ꝑtinentibus ad neceſſitatẽ

ſalutis Imperialis et regalis lex
legi eccie debẽt eſſe ſubieda Oꝛ ãät

xpᷣs oia ſubmiſerat petro et ſucceſ
ſoꝛibus patz in eo ꝙ dirit petro

Qðcũq; ligaueris ſuꝑ terraʒ erit
ligatum et in celis et qcunq; ſol

ueris ſuper terram erit ſolutum et

in celis Math.xvi.Qð ſibi poſtno

dum confirmauit poſt ſuam reſur

rectionem dicens Daſce oues me/

93 Jo xx. Moc etiam mnnuitur in

duot
Ccee
ſats
ara
tof
reni
cömm
acce
eten
ii⸗0
qeß⸗
mag
tine
bus:

plenit
Cick
inter⸗
ls 1
vi.
N
reß⸗
berin
vota
tudi
nutu
leſct:
tdn
düst
ldr
Kat

yneſ
Noim

Nper

hisi
eumn
epo
(anon
Uceſlo
cpesq
Nequi
ſülegi⸗
SPen
rchs
oopa
ainpe
eet 9
iu di
dus d
nindiger
aca.
wbzryo
leas a
tie e/
TN
einpe
cvin
eltati
nls l
Eluccet
ir pec
ſa; rt
ungſt
amn .
mnn
n,

duobus gladijs cũ dixerũt apłi.
Ecce gladij duo hie Nt ille dixit
ſatis eſt.luẽ xxij. Ex quibus vᷣbis
arguitur vtriuſq; imperij Jura pe

tro fuiſſe cõmiſſa. xxij. diſtin. c.ibi.

Qm btõ eterne vite clauigero ter
reni ſimul et celeſtis imperij iura
cõmiſit ergo t. Od hoc etiã ſatis
accedũt q̃ hñtur.xv q.vi.c. alias
et.c nos ſcõꝝ et.c. Juratos et.i.q
iiij. Quia pꝛeſulatus vbi ſequitur.
qꝛ pᷣſulatus noſtri qð bene noſtis
magiſteriũ non ſolum de ſacerdo
tũ veꝝ etiã de ſeculariũ vtilitati/
bus debet eſſe ſolicitum ergo. ic.

(Octauo pꝛobatur per

plenitudinez ptãtis petro collatã
Et eſt pꝛobatio papa eſt ſũmus
inter oẽs hũtes plenitudinezʒ ptã/⸗
tis. Nlij aũt ſolicitudinis ꝑtem. ij.
vi. Decreto noſtro circa mediũ
bi ab eiuſdeʒ eccie fuit auctoꝛita
te p̃ceptũ.qvices ſuas ita alijs im

pertiuit eccleſijs vt in partem ſint

vocati ſolicitudinis non in pleni/

tudinem ptãtis. Et ſibia verba po
nũtur in.c.ſequẽti qð incipit Qui

ſe ſcit t. Soli nanq; petro didum
eſt duc in altũ.luc.v. ad deſignã/
dũ altitudinem ptãtis.eidemq; ſo
li dixit dñs vt piſcaretur hamo.
Math̊.xvij. Der que eminens iuriſ
dictio deſignatur. xxiiij.q.i.c. Nõ

turbatur. et. c. Eſt aliqd genꝰ pi/

ſcandi apłicum Md qð etiaz. xxi.
di. c. Quãuis ibi Scã Rhomana

eccẽia euãgelica dñi voce et ſalua/

toris noſtri pᷣmatũ obtinuit Et .

His oĩbus quanto celſoꝛ gradꝰ

tanto maioꝛ auctoꝛitas inuenitur
et maioꝛibus ſiqͥdem eſt regendia
iubẽdi ptãs. In minoꝛibꝰ obſeq̃n
di neceſſitas Sed ptz exõſſiſſime
Papam maioꝛem eſſe imꝑatoꝛe er/
go et lex pape vt ſupꝛa d 3 HBemine
re legi imꝑialiDigniꝰeſt em̃ vincu
lũ ſpũale q; carnale vt in. c. Inter
coꝛꝑ alia extra de tranſlatiõe p̃la/
toꝝ Cũ ergo lex pape tuti tractet
de vinculo ſpũali ad ſalutem aie

ꝓhibendo vſuras ex ↄfoꝛmitate

legis diuine ergo et lex imperialis
circa pꝛedicta apłice legi debet eſ⸗

ſe ſubieca.

Mono pꝛobatur per

vnctionem et coꝛonationem imꝑs
toꝛis per papam ſibi collatam Et
eſt pꝛobatio Imꝑa:oꝛ recpit ap
pꝛobatiõem ↄfirmatiõez ↄſecrati
onem et coꝛonatiõez a papa vt in
c: Wnico de iureiurã.in. cle. Ibi
ſic deſcribitur Romani ſiquidem
pꝛincipes oꝛtodoxe fidei ꝓfeſſo/
res ſacroſcãm romanam ecciam
cuiꝰ caput eſt xpᷣs redẽptoꝛ noſter
ac romanum pontificem eiuſdem
redẽptoꝛis vicariũ feruoꝛe fidei a
clare deuotionis ꝓmptitudine
venerãtes eidem romano pontifi/
ci a qͥ a ꝓpbatiõem ꝑſone ad impe
rialis celſitudinis apicem aſſumo/
de. necnõ vnctionem oſecrations
necnõ et imperij coꝛonazʒ accipiũt
ſua ſubmittere capita non reputa/
rut indignuz Seqʒ illi et eidẽ ecce
q̃ a grecis imperiũ trãſtulit in ger
manos conſtringere vinculo iura/
menti Totũ eſt de textu Ergo ſin
d 1

et lex imperialis vt ſupꝛa diximꝰ
legi eccie debet eſſe ſubiecta qð e/⸗
tiam ꝓtenſe tenet Dzo in dicka au
tentica Ad hec C. de vlu. Nam
contra naturam eſſet vt ſeruus ab
oleret legem dñi ſui qð acce

dit. ff. ad trebellianũ.l. Ale a quo

HS. Tempeſtiuũ Et paulo dictũ eſt

a dſio Durum eſt tibi contra ſti /

mulum recalcitrare ctuu ir.

(Wecimo probatur qe
papa poteſt reuocare imperatoꝛl.

Et eſt pꝛobatio papa poteſt reuo

care ſententiam imꝑatoꝛis ſed nõ
econuerſo vt in predicto.c.i.de iu/⸗
rciurãdo in cle F fi. Ubi clemens
v. declarat iuramẽtum fidel ra/
tis per imperatoꝛes pꝛeſtandũ ſũ/
mo pontifici non obſtante aliqua
contradictione vel lege pᷣcedẽtiuʒ
imperatoꝝ Imo qð plus eſt pa/
pa pᷣt deponere imꝑatoꝛem etiaz
pꝛo quolibet peccato moꝛtali ſi ẽ

incoꝛrigibilis vt dicit glo.ſingula/

ris.xl.di. Si papa ſuꝑ verbo a fi/
de deuius que incipit. Qðò intelli/
git hugilinus in fine gloſe patz ex
pꝛeſſum per exẽplũ Inno.qͥ ſacro/
ſcõ appꝛobante cõſilio condẽna
uit et depoſuit Fredericũ imꝑs to/
rem quẽ etiã depoſuit gregl. no /
nus et bomifacius octau vt plene
habetur in.c. Ad aplice S. Dos ita
qᷓ; de ſententia et re.iudi.li.vi.xb/
to magis ergo lex imꝑialis in per
tinentibꝰad ſalutez vt diximꝰ legi
eccie debet eſſe ſubiecta Lex ergo
ſũmoꝶ pontificuʒ ꝓlibet vſuras

vt ſupꝛa plene patuit ergo nec lex
imperialis vſuras ↄcedere dz tꝑe
xpᷣianoꝝ hot etiaz ſentit glo. Jo.

an. in. c. Ex graui de vſuris in cdle.

invbo contra iura diuma. pariter
et hũana Et allegat C. de vſuris

Mutentica ad hec.et in autentica

de ecciaſtic. titulis in hncipio colk
ix. Daulus etiam de liſarijs idem

ter oẽs doctoꝛes vtriuſq; iuris te

nent hoc idem eo ꝙ Jus natura/
le exactiõem vſurarũ penitus in᷑/

dicit Et qꝛ inferioꝛ legem ſuperio⸗
ri imponere non p̃t nec p̃ᷣt legem
ſuꝑioꝛl.auferre.xxi.di. Imferioꝛ h̊

impatoꝛ eſt inferior papa ergo.ẽ

Ho qðò facit capłm. Cu cõtingat
1. c. debitoꝛes extra de iureiuran/
Do et notat᷑ in regula pcẽm eſt de
regulis iur.l.li.vi.ad quã ſe remit/
tit Johes de lignano Et hec ſen/
tentia tanq; tutioꝛ eſt ab oibꝰap/⸗
pꝛobanda quã confirmant etiam

oðs rões inducte. quare vſure ſũt

ꝓhibite.Oꝛimo qꝛ multi depaupe
rarentur. Scdo qꝛ inducerentur
fames Tertio qꝛ inducerentur ido
latrie Quarto qꝛ deſtrueretur ca/
ritas pꝛoximi Quinto qꝛ mutuuʒ

eius fit cui mutuatur quia trãſfer/

tur dominium in eũ ergo quia pe
cunia non parit pecuniam Wnde
wilhe mus dat verſus quib dicte

rationes ↄpꝛehenduntur. Mñ. v.
Daupertas fames idolatria dile⸗

ctio fra trum. Alias facta vetat v/⸗
ſuram res aliena Kei vel vſus. væ.

Et concoꝛdat genſinus et de pdi
dtis etiaz ſatis ſupꝛa diximus Et

nac⸗
ſobo
pfor
ſcde

o hecler
edztpe
e
mn ce.
napürſt
de pſuns
Autendes
Nppio tol
Iis dden
Crciͦ
Gurs te
1s mure/
nis
anſpeno
Pe legen
hnſenoꝛr;
ergo
töͤnngat
üreuuran
Nen eſtde

z ſerenitt !.

Ether ſo⸗
boibo/
nant etiam
eime ſiüt
lndepepe
ucennn
enan 100
ereur ca)
enunug
la aͤſſen⸗

ſit hic terminus pꝛime partis hurꝰ
tractatus de vſurl. Dd que etiam
roboꝛanda ſatis accedunt q; ifra
proxime ſubnedũtur In pꝛincipio
ſcðe partis pꝛincipalis huius op-

ncipit ſecũdꝰtractat⸗

Bantum ad ſle

cundam partem pꝛin
cipalem iſtius tractatꝰ

uunt tria videnda Pꝛimo caſuum

declaratio Scðo ſpecieꝝ diſtin /
ctio et Tertio rerum ſimilium figu
ratio. Quantũ ad pꝛimũ queritur

an aliquo caſu vſura ſit licita Od
qð bꝛeuiter rũdetur ꝙ vſura tan /
q; vſura nullo modo poteſt eſſe li/
cita cũ de per ſe ſit malum et cõtra

naturalem equitatem et contra le/

gem dei et contra bonos moꝛes
vnde nec poteſt in ea cadere diſpẽ
ſatio ipſa manente ſub rõe mali a
illiciti vt pꝛobatur extra de vſurl.
.ſuper eo.poteſt tũ aliqua circũ/
ſtantia tollere rõez vicij ab excre/⸗
ſcentia illicite accreſcenti ſoꝛti exq́

ceſſante vicio etiazʒ in rõe ipſa et
natura vſurarij argumẽti ſicut pa

tebit in ſubſcriptis rõib in his v /

ſibus Mñv. feuda diffeiuſſoꝛ ꝓ

Dote ſtipendia cleri. Venditio fru
Aus cui velles iure nocere. en/

dens ſub dubio pꝛecio poſt ipſa
ſoluens Dena nec in fraudem lex

cõmiſſoꝛia gratis Sodalis pom/

ba plue foꝛte modis datur iſtis

hos yverſus colligebat hoſt.. in. c.
In ciuitate extra de vſur..et in ſũ/
ma.ti.de vſuris On aliquo caſu
vbi querit An aliqͥ caſu vltra ſoꝛ/
tem quicq; licite exi gatur Et Rũñ/
det dicens Dudiuiſtis Ozonẽ ꝓxi
me innuentem qð non Et eſt ver
gener aliter qꝛ vſuram vtriuſq; te/
ſtamenti pagina deteſtatur vnde
etiam pꝛo redimenda anima ca /
ptiui non poteſt exerceri extra de

vluris.c.quia in oibus.et.c.qm̃ et
C. Guper eo ſec pꝛetextu pietatis
impietas cõmittenda eſt. i.q.i. nõ

eſt putanda extra de conuerſione

infideliũ. c.i xxxiij.q.v. Si dicat.
xiiij.q.v.c.ij.et.c.Neq; Et etiã pᷣm

leges hoc locum habet Naz cum
de peccatis agitur ſilet virtus le/⸗
gis ciuilis pa cti conſuetudinis et
iuramenti De conſuetudine patz

quiavbi agitur de periculo anime

omnis conſuetudo ceſſat ergo.ẽ.
extra de pſuetudie.c,fi. Vbi dicit᷑

tanto grauioꝛa ſunt peccata quã/

to diutius infelicem animam deti⸗
nent alligatam. qð etiam habetr᷑
in. c. Non debet extra de conſan /
guinitate et affinitate Oꝛ ſimiliter
ceſſat conſtitutio patet extra de pᷣ

ſcriptionibus Qm̃ omne Oꝛceſſat
luuramentum patz. c. Quanto de
iureiurando. xxij.q.iiij. Inter cete/⸗

ra extra de eccleſijs edificandis
c.fi. Oꝛ etiã in talibus ceſſat axpli
catio patet in.c.ad noſtraʒz et in.e
.D .2

conſuluit et in.c.Cũ ſpeciali poꝛ
ro de appellationibus O in talibꝰ
etiam ceſſat omne pꝛiuilegium pa
tet. C. vbi generatoꝛes vel clariſſi
mi l.i in fine C. de ep̃is et clericis
l. Raptoꝛes circa medium. Et.
de raptu virginũ.l.vnica d qð
etiam facit lex Si quis non dicaʒ
rapere. C. de eßis et clericl. Et q̃n
tum ad pꝛedicta videlicet vbi agi.

tur de periculo aime ſpecialiter de

bet intelligi ꝙ non dedignankt le/⸗
ges ſacros canones imitari in au

tetica Nt clerici apð ꝓpꝛios epos

F Si verus ecciaſticꝰ.colł ix. et in

autẽtica de monachis in fine collł.
pꝛi.et in.c. Clerici de iudicijs et in.

c.fi. De ſcᷣis nuptijs Et impera/

toꝛ dicit ꝙ per omnia vult ſequi

ſacras regulas et ꝙ ſacre regule
ꝓ legibus valere debent. et quic/⸗
quid conſtituit catholica et apłi/

ca eccia ꝓ legibus pꝛo lege ſerus

ri debet in autentica quõ oportʒ

ep̃os i.colł.i Sed qui omne diẽ

nihil excludit imo qlibet cõpꝛe/
hendit ff. de heredibus inſtituen /
dis. l.hoc articulo Quiſq; extra
de maioꝛitate et obedit᷑tia.c.Soli
te ſos autem Maturali etiã rõe
faciliter hec patent. Nam creatu/
ra triplex eſt videliczʒ ſpũalis coꝛ/
palis et mirta Spnalis eſt an/
gelica natura Coꝛꝑalis eſt quecũ
q; coꝛpoꝛea/Mixta eſt hũana na/
turg que eſt cõis ex ſpũ et coꝛꝑe
conſtituta et ſic eſt ↄpoſita ex pꝛi/
mis duobus Extra de ſũma trini
tate-l.fi.ca.c.i.rñ pꝛimo hoc ãt
ↄpolitum digni eſt alijs quia vᷣ/

bum incarnatum eã tanto digni
ficauit amplius q; angelos q̃nto
ipſe deus dignioꝛ ẽ angelis vnde
Mplus ad heb.i. dicit de xp̃o ieſu
qui cum ſit ſplendoꝛ glie et figura
ſe eius poꝛtansq; omnia verbo
virtutis ſue purgatiõem pccoꝛuzʒ
faciens ſedet ad dextram patris
ſfiue maieſtatis in excelſo rãto me/⸗
lioꝛ angelis eſt effec*ꝰ quanto dif/
ferẽtiꝰ nomen pꝛe illis hereditauit
cui enim dixit aliquando angelo/⸗
rũ Filius meus es tu ego hodie
genui te.Nam cum lex eccie ſit ſuꝑ
gias anima autem pꝛecelſioꝛ cor/⸗
ꝑe et omnibꝰ bonis vt dicit phᷣus

v. politicoꝝ.hHabetur in. l. Sanci/
mꝰ C.de ſacroſanctl.ecc̃ijs in fine.

et. xij. q.i.pꝛecipimꝰ. Et. xxiiij.. iij.
ſi habes.et extra de pe.et remiſ.c.
Cum infirmitas Lex autem ſpũa/

lis debet eſſe ſuper carnalema coꝛ

poꝛalem MWnde dicit Rpoſtolus

pꝛi. Coꝛinth. ij. Spiritualis auteʒ
iudicat omnia et ipſe a nemine in/
Dicatur.qð expꝛeſſius etiaʒ de an

gelis ſubinfert. pꝛi.coꝛin.vi. u/⸗
det aliquis veſtruz habens nego
cium aduerſus alterum iudicari a/
pud iniquos et non apud ſãctos.
an neſcitis qm̃ ſancti de hoc mun/
do iudicabunt et ſi a vobis indi⸗
cabitur hic mundus indigni eſtig
qui de mimis iudicatl.neſcitis qm̃
angelos iudicabimus quanto ma

gis ſecularia Qðò refertur etiã in.
c.per venerabilem F. Tria. extra
qui filij ſunt legitimi Judicare aũt

ad ſuperioꝛez pertinet vt in. c. Cũ
Inferioꝛ de maioritate et obe.g

Mngele

u
u

Peet
pldin

feucle

voſt
NN
quic⸗
mihi
tuus
niner
bühen
Lrqnea
fent.
nined
rpiijr
gelos
dezo
geñr

gelus
loher
ſeoe
fanh
pem.
flins
hono⸗

fet 1

moſin

igitur

mittu
dehen
wur ci
utem
ſügli⸗
Raugl

dignt
ds önto
s nde
ho iein
etfr
na pebo
pcion
n pams
tito mne/
nno dif
otauit
o
go hodi⸗
br lrlup
lioꝛ cor/
crphus
Banci
s infine,
wrii i
Klemi..
ten püd
mlenacor
poltolus
dis aute;
ſorine in

ig en

,M. /
ensnego
ndicaris
dläctos.
hoc mmun
bis ini
ectos
Muanon
raui n.
Ma
Nenrt aut
tuci
aoheg

euäãgelita.

Dꝛeterea cum Johes euangeliſta
vidiſſet que ſibi oſtenſa fuerunt et
reuelata per angelum ſubdit. Et
poſtq; audiſſem et vidiſſem cecidi
vr adoꝛarem ante pedes angeli
qui mihi hoc oſtendebat et dixit
mihi Mide ne feceris. conſeruus

tuus ſum et fratrum tuoꝝ ꝓpheta

rum et eorum qui ſeruant verba li

bꝛi huius. deum adoꝛa.Opoc̃.vl.

Exquo beatus greg..miratur q̃
re in veteri teſtamento angeli per

mittebant ſe adoꝛari vt ptʒ. geñ.

xviij.vbi abꝛaham adoꝛauit an /

gelos Et geñ. xix. de loth exeũte

de zodomis ducatu angeloy. Et
geñ. xxv. de Jacob luctante cum
angelo Et in nouo teſtamento an

gelus non permiſit ſe adoꝛari a
iohanne vt ſupra dicit gregl. hoe

ideo quia videntes angeli natu/

ram humanam per verbum aſſũ/

ptum. ſupꝛa angelos exaltatũ qᷓa
filius dei tantum ipſam dignifice
honoꝛauit vt diuinitati eam vni/
ret Merus enim deus et ver? ho /
mo ſimul fuit et eſt. Expaueſcunt
igitur angeli vidẽtes et ob non ꝑ
mittunt ſe adoꝛari NDo qð facit

de hereticis.c. cum xpᷣs. Cum igi⸗

tur ciuilis ſit circa coꝛporalia Iex
autem canonica ſit magis circa
ſpũalia ergo debet in ſpũalialibꝰ
Do qð facit.c.pri.et.c.

pꝛeualere

Qnare agelus nõ per
milit ſe adoꝛare a Jo.

Ne imitaris extra de tonſti.et. c.i.

de ſũ. tri. in. cle. et hoc firmiſſime
tenendum eſt generaliter tam pꝛo

laicl.q; pꝛo clericis cum canones

generaliter in vtriſq; pꝛohibeät
vt in. c. i. et. ij. et.c. preterea et quan

Per totum extra de vſurl.et de iuẽ

iurando.c.ad noſtraʒ a de pigno

ribus. c. Cum contra et.c. Signifi

cante Et ſatis ſupꝛa diximus cuʒ

egimus de deteſtatione canoni/
ca Sunt tamen aliqui caſus in q
bus licet vltra ſoꝛtem exigere vel

accipere qui vt diximus in ſupra

dictis verſibus continentur.
Wꝛimus calus ſcllicet.
feuduunn

—

(On quo licet vltra ſoꝛtem accipe/

re quorum primus eſt in caſu feu/⸗

Di eccie a ſuo vaſallo in pignus
accepti.Nam tunc non tenetur ec/

cleſia fructus computare in ſoꝛteʒ
Wem etiam eſſet ſi aliquis tyran
nus ſpoliaſſet eccleſiam ſuo feudo
et poſtmodum ſuppignoꝛaſſet ip/

ſum feudum ipſi eccleſie vt in.c.pᷣ.

rim dum eccleſia percipit fructus
imunis debet eſſe a ſeruicio pꝛeſtã
do per ipſum eccleſie pro feudo p/

dicko vt ibidem in fine et colligiẽk
in.c.Conqueſtus extra de vſuris

Et licet hoc intelligãt aliqui ſpã/

le in feude eccleſiaſtico idem etiaʒ

tenendum eſt in laico. Qõ hoſſ.

ſic pꝛobat dicens Nut hoc eſt lici

tum aut illicitum. Si licitum ergo
et in laico quia eadẽ ẽ ratio ergo

.D .3

et idem ius.de conſtitutionibꝰ. c).
tranſlato ꝙ de libꝛis pꝛeterit..l.pꝛi.
extra de conſanguinitate et affini⸗
tate.c. Tua nos. Si illicitum mul/
to minus debet concedi clerico q;
laico quia licet vſura reſpectu llai/
corum ſit execranda reſpectu tamẽ
clericoꝝ eſt execrabilioꝛ vt in.c.pᷣ.
et. ij. extra de vſuris Nam et mul/
ta licent laicis qᷓ clericis ſunt illi/
cita. xxxviij. diſt. c. foꝛnicari extra
de teſtamentis.c.filius .et in./c.pᷣ.
et per totum. Ne clerici vel mona
chi ſecularibus negotijs ſe imiſce/
ant et de vita et ho. cle. c. fi. Alto
foꝛtius ergo in ſeculari feudo hotc
dico locũ habere argumento c. ꝑ
tuas extra de donationibus quia
non debent eſſe viri eccleſiaſtici ex
actoꝛes extra de cenſibus.c. Ex ꝑ/⸗

telad finem Si enim venalitas cul

patur reſpectu laicoꝛuz multo for
tius reſpectu clericoꝝ.i.q.pꝛi.nul/⸗
lus itaq; Et poteſt in vtroq; natu
ralis illa ratio aſſignari quia va/
ſallus non eſt dñs quãuis habeat
vtilem actionem vel m alios Dõ
eſt maioꝛ dño ſaltem de directo ̊
vtiliter tãtũ Vnde vaſallus p̃ſu /
mitur velle donare fructus qꝛ ad
antidota eſt naturaliter obligatꝰ
argumento extra de teſtament..c.
Cum in officijs et. ff. de petẽda he
reditate in.l. Sʒ et ſi in.lSi cõſu
luit Et argumentũ optimuz in au
tentico de non eligendo ſcòo nu/
bentes Non ſolum ad finez colk.
pꝛi. Jbi hic autem aliquod adeſt
peregrinum. &. Et quia res de fa/

cili reuertitur ad id qð ſibi ius

„1„

natura ab inicio conceſſit vt ff. de

pactis .Si vnꝰ pacta et ſequẽ

ti et extra de officio delegati.c Su

per queſtionum Spoꝛro et de cen/

ſibus. c. Cum venerabilis ibi nee

intelligatur &. Rec obſtat ſi dicas

ꝙ non ſemper tranſfertur feuduʒ

in vaſallum imo plerunq; is poſſi

det et a nemine recognoſcit rece/

pit illud ab alio pꝛopꝛia volunta/
te vt vt a tyꝛannidibus defendak᷑

vbi dicta ratio videtur deficere.
Dico tamen ꝙ nõ obſtat talis op
poſitio quia quãuis plerũq; ſic fi/
at tamen pro maioꝛi parte/pꝛimo
modo fieri conſueuit Et illud qðᷣ

communiter fit non ꝑraro ſpectã

dum eſt ff. de legibus.l. QNam a ea
Item et ſi ſecundo modo fiat cum

naturã feudi recipit ergo ſicut feu
dum iudicandum Recolen de

ſtatu monachoꝛum.c.Recolentes
Ffinali et de voto.c.Magne Cũ
igitur ff. Si quis cautionibus.l.

Si eum S. Qui iniuriarum pꝛete/

rea ex tenoꝛe decretalis pꝛime de
feudis apparet ꝙ non eſt pꝛiuilegi
um ſed ad couſultationem factaʒ
reſpondetur de iure Item aut eſt
vſura aut non.ſi eſt quomo do pri

uilegiabit aliquem contra prece/⸗

ptuz domini Dicunt quidam ꝙ
hoc eſt vſurarium quia pꝛohibi/

tum. Quod non placet quia qð/

cunq; nomen ei imponas quicqͥd
accidit ſoꝛti vſura eſt.xiiij.q.iij.c.
pleriq; et. c.vſura. Omnis enim v/
ſura et ſuperabundantia pꝛohibe
tur in lege vt ſupra diximus et pa
tet in. c.conſuluit extra de vſuris.

tytſ. de
aſſequi
ieu
dadecen,
lstine
t ſidicns
ur fant,
Gspoſt
Pſeit rece
Awolunta
SNendar
n dancne.
l
igſeſt
me pꝛimo
tllud q
no ſped
Amaes
doſian cum
goſurfau
Juneniode
Aerolonus
e C
onbus..
Wnpete
is pumde
ekorintg
enaut
nodopfi
nn pfeer
gobb
nns gd
riij, t⸗
wobe
e is

et ſic non eſt vis in mutatione no /
minis. extra de ſymonia.c.ea que.

(De FEmphiteota

Ett querit Hoſtieñ. quid de em
Phiteota.et dicit.foꝛte idem. qꝛ ea

dem eſt ratio. Et ſubdit. vel dic ꝙ

diſſimile eſt quia non ita gratuite
recepit ſicut vaſallus.cum ꝓ introi
tu donauit certam pecuniã vel dic
papam ſuper hoc conſulendũ. In
hoc etiam reſdet Jo.an.in.c.pᷣmo
de feudis

(¶De Blukructu

¶ Querit iam Hoſtieñ. qd de vſu

fructuario ꝓpꝛietatem obligante.
et dicit. ꝙ ſi habet cauſam liberam

a ꝓpꝛietario idem videtur:ałs cõ
tra. nõ. tamen Raymundus ꝙ qui

danm volunt hoc pꝛiuilegium oſtẽ

dere ad colonias. et male. quia in

colonijs hor pꝛiuilegium non inue
nitur expꝛeſſum ſicut notat in ſum/

ma de calibus ſub titulo de deci/
mis iquid ſi miles detinet iniuſte.
et ꝓſequenti.quaſi dicat ꝙ pꝛiuile/

gium excuſat ab vſura. quod ta/

men non puto verum. quia papa

non poteſt dare pꝛiuilegium cõtra

pꝛecepta dñi ſicut patet in. c. ꝓpo/
ſuit.extra de conceſſ.pꝛeben.et Jo
anð. idem tenet in. c.i. de feudis

licet vltra accipere quiẽ
kideiullo.

Gecundus calus in quo

6

¶ Secundus eſt in caſu fideiuſſo/

ris pone fideiuſſoꝛ obligauit ſe ſo

luturum ſoꝛtem et vſuras nomine

debitoꝛis.foꝛte hm Ganfreð.quia

iurauit creditoꝛi ſoluere et ſoluit.

nunquid po ſſet a debitoꝛe ꝓ quo

ſoluit repetere pᷣdictas vſuras Et
rñdet᷑ ꝙ ſic.vt patet in.c.peruenit

et in.c.conſtitutus.extra de fideiuſ

ſoꝛibus.Nd quod etiam facit.c.pᷣ

mum.et.c. debitoꝛes. de iureiuran.

epetit enim fideiuſſoꝛ a pꝛincipa
li debitoꝛe tam ſoꝛtem q; acceſſio.
nes ex quo in totuz ſe obligauit a
ſoluit.repetit etiã expenſas ſiquas

inde feciſſet. et pꝛedictas acceſſio/

nes non repetit ip̃e tanq; vſuras

cum ipe non recepit vſuras ſed ꝓp
debitoꝛe ſoluit et eius mandato.

vnde repetit tanq; intereſſe vt ſer/⸗
uetur indemnis.arg..ff.mandati.l.
ſi mãpato ſſi fideiuſſoꝛ.et.ff.de ad
miniſtratione reꝝ ad ciuitatem ꝑ/

tinentium.l.ij vltimo. In hoc em̃
caſu ei ſubueniendum eſt qui vo/⸗/
luit parcere pudoꝛi ſuo.argl.ff. mã
Ddati. lI. ſiquis ſub vſuris.ałs incipit
Ouintus mucius.ſec obſtat ſi di

catur ꝙ poteſt repetere poſt ſolu/⸗
tionem.vt in dicto.c.debitoꝛes.de
iureiurando.et in.c.tuas dudum.
de vluris.quia foꝛte execratur litẽ
vnde yvellet potius re carere q; li/
äü O9 2

tigare ff. Pe alienatiõe iudicij mu

tandi cauſa facti. l. Item ſi res

poteſt imo ex alieno facto agere

non cogitur ſine occaſione alteriꝰ
Expedit enim ei ne vexetur laboꝛi
bus et expenb. ff. de minoꝛibus
l. minoꝛibus viginti quinq; annis
ſubuenitur Mec etiam alicui ſuum
officiũ debet eſſe damnoſnz ff. Ex

gquibus caſus maioꝛes t& ſ. vero.

ff. de furtis. l. Si ſeruus cõis . O⸗
verum.nec inde debet pati penaʒ

vnde debet meritum repoꝛtare vt
in c.ſane de renunciatione et in. c.
Euenit de fideiuſſoꝛibus. Nam ex/

quo de mandato debitoꝛis in om
nem cauſam vel ſimpliciter fiveiuſ

toꝛ confeſſus eſt ſe teneri creditoꝛi
Lulli dubium quin obligatus
toe omni eo pꝛo quo fideiuſſit.
ff. de fideiuſſoꝛibus.il.Si quis ꝓ

eo . Innuens et. l: aia fideiuſſo

res et.l.ſi vt pꝛobationis et. l. Si

ita ſtipulatus et ff. vt legatoz no/
mine caueatur.l. i belliſſime et ff
locati et cõduqti.l.quero ergo ſal/
tem pᷣm gamfredus poteſt implo⸗)
rare officium iudicis vt remitta?

ſacramentum quod quodãmodo

cum multi ſunt qui nullatenus ve/
niant contra ſacramentum ſuũ er⸗/

go de bona fide agendum eſt et
non de iuris apicibus diſputan/

dum ff. mandati. l. Si fideiuſſor.

FQucoam.

(us pꝛobatio.

Preterea ſi fieiuſſoꝛ non ſolueret
tanq; illegalis et infidelis execu/
tor promiſſionis ſue non inueniret

creditoꝛes qui de cetero ei crede/

rent et de le confiderent quod ſibi

ad penam cederet WMnde cum be
neficium ſue legalitat..et confiden

tie nõ ſit ei ex ſuo bono opere ſub⸗
trahenduz ergo cum ſubuenit ius
repetendi habeat pꝛo ſua inden /

Conqueſtus.

Tertia pzꝛobatio.

Dꝛeterea Si pꝛo ſe ipſo fidem ſer
uaſſz et ſi ſi non debet ei debitor
ſimputcare. Mebz eniz ſibi ſatis ſuf

ficere ꝙ eam diligat ſicut ſe ipſum
et pꝛo eo faciat ſicut pꝛo ſe io/
ſo quia licet quis teneatur dilige,
re pꝛoximum ſuũ ſicut ſe ipſuz luẽ.

x.et Math. xxij. non tamen plus te

netur pꝛoximum ſuum diligere gq
ſe ipſum quia hoc referendũ ẽ ad

ſolum deum Tenetur tamen cedẽ

debitoꝛi om nem actiõem quã poſl
ſet ipſe fideiuſſoꝛ habere contra iW
ſum creditoꝛem ſi hoc debitoꝛi cõ
ferat et ipſe agat ſi agendũ puta/ .
uerit per ſe ipᷣm ff. de peculio lega⸗
to.l. Oe debet et. f. mandati.lI. Si .
pꝛocuratoꝛ ꝙ̈ Si quis mandaue⸗/
rit Qð et tenet hoſt..in ſũ. ti. de
fiveiuſſoribꝰ ad quid teneat᷑ ſfdie
iuſſoꝛ. erſiculo in fine arguit o

tarios ꝗᷓ in Inſtrumẽtis acponüt

renũciationem epłe diui. dꝛiani

cuius auctoritate ſcinditur actio

inte⸗/
iſſolt
nücig
noſtr
netur
li ad
deſo
Kegu
ſoꝛbun
ie
deiuſte
tamen
tus e
ultrn
berren
deeope
ument
oporret
etextra
lum
ſona d
nſoj.
nided
Kady
adione
etff. de
deinſtit
e que
fiegtge
derpred
dereggl
Inmun
titur ſi
teri inp

ſſolnem
s ereay
mueniret
agede/
godſb
de aumde
tonfden
Ppereſub⸗
Menit ius

inden /

nttett,

lo.

fden ſer
dehitor
diſatisſf
Aſeipun
do le ⸗
ur diige
nphste,
ligrech
wa iad
men ce
nqiol
concraio
vroꝛic
düputs

nioleg

mil. Bi
vundan
.d.

meokſoe

rgurn⸗
on
nite

inter fideiuſſoꝛes. quãuis quilibet
in ſolidum fideiuſſerit de cuius re/

nũciatione dicit hoſtl. abelliões

noſtri tꝑis faciũt magnam gulaz
*. Predicta autem epiſtola conti/
netur C. conſtituta pecunia. l. di/
ui adꝛiani epiſtolam Et inſtituto
de fideiuſſoꝛibus Si plures Et

Fſequẽti Od qð etiã ff. de fideiuſ ⸗

ſoꝛibus. l. Si fideiuſſoꝛ et.l. ſequẽ/⸗
ti Tirca quod etiam vide C. de fi
deiuſſoꝛibus.i.libeꝝ et.l.eos Moc
tamen intellige ſane ꝙ ſi certifica/⸗
tus eſt de beneficio dicte epke et
vult renunciare bene poteſt cuili/

bet renunciare iuri ſuo certificatꝰ
de eo per aliquem ſapientem ar/

gumento in autentico Quomodo
opoꝛtet ep̃os et. xxviij. di. placuit
et extra de renunciatione per to/
tum Nam ſi non eſſer certificata ꝑ
ſona de effectu ſui beneficij vel pri

uilegij iniquũ eſſet de pacto peri/

mi de qͥ mime eſſet retro cogitatũ

ff.ad velleianũ. l.vl.et ff.de tranſ
actione.l. qui cum tutoꝛ vltimo.
et ff. de pactl.l. Tres fratres et. ff.

de inſtitutionibus.l. Et ſi pupillus
de quo palam. poſtq; aũt certi

ficata eſt ſibi imputet ſi renunciat
per predicta iura et in. c. damnum

de regulis iuris libro.vi.Nam da
mnum quod quiſq; ſua culpa pa/

teri imputare vt ibivem.

titur ſiue ſentit ſibi debet et non al

(Cerciꝰ calus elt in do⸗

te vluraria que non de

bet reſtitui et haber de
cem queſtiones.

Tertius eſt in caſu dotis vbi Pplu/

res etiam ſunt queſtiones decla,

rande quarum prima eſt Ohn licet
merito recipere dotem a patre v/
xoꝛis ſue qui eſt vſurarius Reſpõ
detur ᷣm Gwilhelmum in caplo.
alubriter. extra de vſurl. ſi pat᷑

non ſufficit ad ſoluendum ea que
habet de vſuris et maritus ſciens
veritatem vel habens ignoꝛanti/
am craſſam contraxit cum filia ta

lis vſurarij non debet recipere do

tem a tali patre quia ex ſolutione

talis dotis vſurarius non Habẽs

alia q; vſuras efficitur in ſoluen/
do Nam quilibet vſurarius co gi/

tur vſuras reſtituere ſiue chriſtia/
nus ſiue iudeus ſiue clericus ſiue
laicus vt in.c.i.et.ij.et.in.c. poſt mi
ſerabilem et in.c. Quanto extra
de vſuris .et reddere debet ei a

quo extoꝛta eſt vel herevi ſuo et ſi
talis non inueniatur eſt Pauperi/
bus eroganda vt in. c. Cum tu F

ſuper his extra de vſuris et argu/

mento extra de homicidio. c. Si/

cut dignum Seos Quia nõ dimit/

tit᷑ pcẽm niſi reſtituat᷑ ablatũ. xiiij.
ne S res aliena et in dicto.t
um tu et in. c. pcẽm de regulis

gener qui taleʒ vſurariã dotez ſciẽ
ter accepit vel craſſa ignoꝛãtia vt

dickum eſt. Si aũt non putabat ſo
crũ eſſe vſurariũ vel alłs eſſe ſoluen
do qui tñ nõ erat põt dotem in ſo
lutũ reciꝑe licet poſtmodũ ſciat ve
ritatẽ hm Guilh. Tutius tñ eſt ꝙ
ſciens veritatẽ nõ recipiat dotem.
aut ſi recepit ↄgnita veritate reſti/
tuat illis quibꝰ pater tenebat᷑ fru/⸗
ctus aũt medij tꝑis dũ fuit poſſelſ/⸗
ſoꝛ bone fidei quia neſciebat rem
taliter ſe habere ſuos facit cõſum
ptos.extantes aũt reſtituere tenet
et creditoꝛes de fructibꝰↄſumptis
poſſent agere ↄtra vſurarium. ar.
le. dote ancillã.C. de rei vendicati
one. Mam licet quilibet malefidei
poſſeſſoꝛ teneat᷑ reſtituere rem cũ

omnmibus fructibus ꝑpceptis et qͥs

ip̃e dñs percepiſſet ſi poſſediſſet.
extra de reſti.ſpo.c.grauis ff.et cõ
ditionib furti.l. in re furtiua.et ff.
de rei venð.l.ſi vanis o ſententiali⸗

ter. Et intellige fructus qui ſuꝑſũt
deductis expenſis illis q̃ fiunt gra

fructuũ adqͥrendoꝝ. ↄgregãdoꝝ
q ↄbuandoꝝ q̃ deducunt᷑ tã a ma

lefidei q; a bonefidei poſſeſſoꝛe. ff.

de peti. hexeð.l.ſi pr̃e vltl.Doſſeſ
ſoꝛ tamen bonefidei non tenek de
fructibus quos percepit q;diu fuit
bonefidei poſſeſſoꝛ ſ iam conſum
pti ſunt.ſed de fructibus extantibꝰ

bene tenetur. C. de rei venditiõe.l.
certum. d quod etiam facit. xij q
ijj. ſiquis de clericis. Dicit etiam

Raymund ꝙ pſurarius tenet᷑ ad
omnia daomna gane quis per ſolu/

tionezʒ vſure paſſus eſt.vt ſi domũ
ſuam pꝛopter hoc vilius vendidit

“
☚

etſi aliam condurit aut ſi pꝛopter
hoc ab alio ſub vſura queſiuit. i
cit etiã ꝙ ille qui ſoluit vſuras po

teſt repetere rem emptam de pecu
nia vſuraria vt equum et pꝛedium
ab eo cui vſurarius donauit. Si

poſtmodum vſurarius effectus eſt

tu. extra de vſuris. Succedit enim

hec res loco pꝛecij ſicut econuer/
ſo pꝛecium loco rei.ff.de petitione
Herediti.l.ſi rem. et hoc verum ſᷣm
GuilHelmũ quando rem talem ha

buit ex cauſa lucratiua et bona fi⸗

de. Ud quod addit Gamfredus.

ꝙ ſi res illa ex cauſa lucratiua pꝛo
ueniat poſtea ad aliũ ex ſimili cau/⸗
ſa.et iſte vlterius fuit iſte qui pote/
rat repetere vſuras liberatus eſt

ille cui res data fuit vt contra eum
agi non poſſet.ff. de actionibus et
obligationibus.l. omnes debito/

res cum ſimilibus. Oꝛ ſi pꝛedictus
vſurarius et ſocer ſit in veritate ſuf

ficiẽs ad ſatiſfaciendũ de vſuris et

vltra habeat in bonis poteſt ge/
ner indubitanter dotem recipere

de pꝛedictis

(Secunda queſtio, an in
dote pꝛomiſſapoſlunt
peti alimenta.

SGecunda queſtio circa dotem eſt
iſta Pater tradidit nuptui filiam

w

ſang⸗
ſerdur
madii
tur an
ſocere
er di
*
ſigene
tionen⸗
ta die
teltos
Dican
tertu
hoben
lbute
fndun
onot
delcete
guenre

MMed

tande
talem
notio⸗
Deun
lchꝛite
letg
decem
ſuetud⸗
aume
id⸗
ſubeſt
tantur
chnig
pigne
li pel
baco
ſgrio
lotum
ſsge
nii

Tpoptn
eſult.
mdepean
Aptdm
Dnauit Gi
fechst
ſto Ci;
cedit enin
teconuer,
epeuitione
Nennn m
midenbe
ebongf
nfeous.
Tatua peo
ſümilicau,
gut pote
gaus eſt
na cun
Konhuser
1s debiro
ſpetnichs
nntar i
e püuns et
priſ ge
mnaper

nanin
Olunt

ſuam cum pꝛomiſſione dotis. ge/⸗

ner ducit vxoꝛem et ſuſtinet onẽa

matrimonij non recepta dote.q̃ri

tur an debeat habere alimenta a

ſocero pꝛo vxoꝛe ſua Reſpondet᷑

ber dñm. Jo. an. in dicto. c. Salu/⸗

bꝛiter ſuper verbo poſſeſſionem ꝙ

ſi gener non recepit pignus ſ̊ cau/
tionem de numeranda dote cer /
ta die et interim recipit ex pacto
certos denarios.pꝛo libẽa quidẽ
Dicunt hoc licite fieri. Oſtendant

textum ſed alium in materia non
habemus Et iſte ſciliez dicti. c. Sa

lubꝛiter non facit quia loquitur in
fructu ſubmiſſo dei iudicio ergo ꝛ
Mon obſtat ratio que ſequit᷑ vi⸗
delicet cum dicit textus Cum fre/⸗
quenter frucus dotis non ſuffici,

ant ad onera matrimonij ſuppoꝛ/
tanda Cui reſpondetur per decre
talem Oer veſtras in fine de do/

natione inter virum et vxoꝛem.
Daulus de liſarijs in dicto. c. Sa
lubꝛiter tenet contrarium videli /
cet ꝙ gener poteſt licite recipere
decem pꝛo centum vel octo hᷣm cõ
ſuetudinem regionum et dicebat
caſum eſſe in dicto. c. Salubriter
Jũcto.c. Quia fruſtra Item quia
ſubeſt ratio eadem quia compu/
tantur fructus in ſoꝛtem ſicuta pe
cunia vt in.c. IJllo vos. extra de

pignoꝛibus Sed in terminis titu/

li. per Jo.an.qui dicit ꝙ ſocer ex

pacto pꝛomiſit decem pꝛo cente/
nario annuatim quouſq; ſolueret

totum. RBeuera de hoc non eſt ca/
ſus qð liceat neq; in.c. Salubꝛiter

neq; in. c. qꝛ fruſtra Unde in ca/

ſu poſito cautioꝛ eſt ſententia Jo.
an. et melius eſt ipſam defendere
pꝛo verioꝛi et ſecurioꝛi am non
eſt par ratio quia poſſeſſiones pi⸗

gnoꝛate ſunt apte nate fructuz ꝓ

Ducere naturaliter et iſta pignoꝛa
ſuccedunt loco dotis. qð non eſt
pecunia que naturaliter non pro/
ducit fructum. licitum eſt ergo in
n caſu,quod non eſt licitum in
glio.

O intereſt reipubli⸗

ce mulieres elle dota⸗

cas
Preterea dos debet remanere ſal
ua que tamen iſto caſu continge/⸗
re poſſet ꝙ tota ſolueretur interizʒ
paulatim ſi decez reciperet annua
tim et computarentur in ſoꝛtem.
Vnde conſumpta dote mulier re
maneret indotata qð eſſe non de
bet ff. Soluto matrimonio. l.pri.
Vnde vt dicit Johßes de ligna/

no in dicto. c. Salubꝛiter non è ca/
ſus in quo permittitur vſura ſed ẽ

caſus in quo gener non tenetur
computare in ſortem frudtus rei
pignoꝛate pꝛo dote ſed certe titu

lus noſtre queſtionis nõ eſt ſilis ti

tulo Jo. an. ſłeã preſuppoſito pꝛo

vo eo qð. Jo. an. dixit attñ nos q̃

rimus ſi mulier debet alimentari
per prẽm quouſq; dos ſoluatur.

Et reſpondendum eſt ꝙ ſic Et ꝓ

hoc bene facit ratio dicti.c. Salu

bꝛiter eo ꝙ maritus ſuſtinet one/

ra matrimonij pꝛo quibus oneri/

bus fructus ſuos facit C. de iure

dotium.l. pꝛo oneribus PDꝛeterea
ſicut dicitur ꝙ fructus rei pꝛo do
te obligate ſuccedunt loco frucu
um prouenientium ex dote quos
maritus ſuos facit quia ſunt ſui
ſicut domini vt in.l.dote ancillaz
C. de iure dotium Ita etiam loco
fructuum dotalium ſuccedant ali/
menta preſtanda per dotantem

quouſq; dos ſaluatur marito ſu/⸗
ſtinenti onera matrimonij. Vnde

et Inno.in dicto.c. Salubꝛiter. ſu/

per verbo matrimonij onera. di /

cit maritum habere hoc pꝛiuile /

gium videlicet ꝙ non computet
fructus in ſoꝛtem q; diu ſuſtinet o/

nera matrimonij et tenetaur vxo /

rem alere. ceſſante autem cauſa

ceſſabit effectus pꝛiuilegij vt in. c.
Cum infirmitas extra de peni. er

remiſ. Preterea Jo. an. met diẽ ꝙ

tale pꝛiuilegium conceditur mari/

to vt ſcilicet dos ſalua permane/
at quã alias conſumi continge/
ret vnde. cum interſit reipublice

mulieres eſſe dotatas.ff. Soluto

matrimonio.i.pꝛi.ergo equiſſimũ

eſt maritum ſuſtinentẽ onera ma,-

trimonij debere percipere alimen/

ta pꝛo dote quouſq; dos ſibi per
ſoluta fuerit et numerata. Qon
enim querit neq; queret gener a

ſocero fructuz ſoluende dotis ſed

qjuerit alimenta pro vxoꝛe ſua ꝓ
qua onera ſuſtiner matrimonij.·

MWnde nutriet eam frumento vi

no veſtimentis et calciamentis
laijs necelſarijs ad victum et ve ͤ/

ſtitum quouſq; ſoluat dotem vel
ponantur arbitri et boni viri pꝛo

vtraq; parte qui taxent alimen/

ta ↄueniẽtia et ſocer ſoluat alimẽ

ta vel ſoluat dotem. Et tali caſu

aboletur omnino vicium vſurarũ

quia tanq; intereſſeveniunt alimẽ

ta predicka vt gener conſeruetur
indemnis ab oneribus matrimo /

nij et dos ſalua conſiſtat ſᷣm rões
ſupꝛa tactas Et ita poteſt intelli/
gi ſane qð habetur in l. Inſulã

vſuras ff.ſoluto matrimonio vbi
eſt caſus ad litteram ꝙ maritus

poteſt petere vſuram de dote nõ

ſoluta exquo ſuſtinet onera matri

monij vbi etiam hoc tenet exp̃ſſe
Jacob de arena ſuꝑ verbo exhi
buit quẽ ſeqtur Raymũdꝰ de fur ⸗
liueo et bartolomeꝰ de ſaxo ferra
to vbi dicit ꝙ etiã de iure canoni

to marito paſſo moꝛaʒ in ſolutio
ne dotis ꝓmiſſe tanq; ꝛiũ inter
eſſe veniũt vſure qꝛ nõ ſũt ꝓꝛie v ⸗/

ſure ß intereſſe alimẽtoꝝ exq ſuſti

net onera matrimonij vt in dcõ.e
Galubꝛiter ex rõe ſui in fine et bñ

Mã actio de dote bone fidei a ẽ

puilegiata vt dicit glo.in dico. %
vſuras vñ cxꝗᷓ maritus ex Pparte

ſua ↄpleuit ↄtractũ qꝛ aluit vxo/
rem ergo ꝓmittens dotẽ qui nõ

adimpleuit ſoluat intereſle ſicut in
ſumili contractu hone fidei. ſi vẽdi /

toꝛ tradidit rem venditam et em/

ptoꝛ non ſoluit pꝛeciũ cõuentũ et
percipit fructꝰcerte licite venditor
p̃t petẽ intereẽ qð leges vocãt v⸗
ſuras qᷓ tñ ꝓpꝛie nõ ſũt vſure q̊inꝰs
elle ꝑmiſſuz ff. de actiõe empti et

nend⸗
Cee
doct
emp
toꝛt
l f
ſats
ciol.
perte
ſtrati
firme
ſax
goo.
plane

Ter

gerer⸗
busp
pere.
ert
ſtape
doten
ſiner
Bat
ſ
ler te
fiucku
ſeſtont
us⸗
benrc⸗
J
conn
reide
mon
bꝛiter
ertug
laſionn
mner
put

en ,l
nnipꝛo
tüümen/
alns
l ai
npſurx
untglims
neruer
mtimo/
inröes
Aineeli
ii
nonio wwi
Maritus
dote no
ra mani
er erßſe
adderhi
id deit:
ſarofena
e anoni
zinſohen
Puijinte
itpprep/
tiin
tindot
freerbi
eRui
nido.5
Porte
Aut rro/
oii ind
teſcurin
afri
tameten
ueni/
9 it,
hrhit
pnͤet

venditi. l. Julian Fex vendito et.

C.q eo.ti.l.curabit. Et vtrobiq; ꝑ
doctoꝛes etiam in caſu conuerſo ſi
emptoꝛ ſoluiſſet pꝛecium et vendi/

toꝛ non tradidiſſet rem venditam

et fructus perciperet Nd que etiã
ſatis facit qðᷣ habetur. ff. pꝛo ſo/⸗
cio.l.ſocius qui et.l. Tutoꝛ qui re/⸗
pertoꝛiũ Spenultio.ff.de admini/⸗
ſtratione tutor..vbi etiam idem cõ
firmat bartolus pꝛo quo etiã glo
ſa.xiiij q.iiij. Qm̃ multi.vbi dicit

glo.vſuram pꝛohiberi in lucro ca⸗

Ptando non in damno vitando.

gener de pignoꝛatis poſſeſſiont/
bus pro dote poſſit fructus perci

pere.

Tertia queſtio circa dotem eſt i⸗

*

ſta pater maritat filiam pꝛomittit
dotem maritus ducit vxoꝛeʒ a ſu

gnat poſſeſſiones ſub pignoꝛe q̊ͥ

ſtinet onera matrimonij pater aſſi

uſq; ſoluat dotem queritur an ge/

ner teneatur computare in ſoꝛtez

fructus quos percepit de dictpoſ

ſeſſionibus videtur ꝙ ſic quia fru/
cqtus percepti de re pignoꝛata de/

bent computari in ſoꝛtem vt in. c.

Allovos. extra de pignoribus In

contrariũ eſtveritas ex pꝛiuilegio
rei dotalis et ꝓpter onera matri⸗/
monij Caſus eſt in capło. Salu/⸗
bꝛiter extra de vſuris vbi ſic dicit

textus. Sane geneꝝ ad fruct poſ
ſeſſionum que ſibi a ſocero ſunt ꝓ
numerata dote pignoꝛi obligate.

cõputandas in ſoꝛtem non credi/

mus cõpellendum cum frequẽter

dotis fructus non ſufficiant ad o,

nera matrimonij ſutppoꝛtanda &r
nota vbi dicit pꝛo numerata do⸗/

te H pꝛo numeranda vr

ibi dñs Jo.an.vbi etiam in verbo

cõpellendum notat ꝙ etiam circa

precepta legis diuine multum p̃t
papalis poteſtas.facit qdð nota
tur de decimis.c.nobis qð de
bet inteſlligi quia poteſt declarare
papa quõ debeant pꝛecepta leg..

intelligi. ſicut hic declarat ꝙ in H
calu non ſit vſura et in ſimilibus

calibus. Et nota p̃m gloſam in di/
cto. c. Salubꝛiter ꝙ ad hoc vt ma
ritus lucretur fructus rei dotalis
requiritur vt ſuſtineat onera matri
monij qð patet.ff. de doli acce/
ptiõe.lł.poteſt dotem in pꝛincipio
Itẽ opoꝛtʒ ꝙ poſſeſſio rei dota/
lis ſit tradita viro. ff. ſoluto matri
monio.l.de diuiſione.

uarta⸗ queſtio an

fructus rei dotalis ante onera ma

trimonij cedãt lucro mariti ſi ſint

Percepti.
Quarta queſtio eſt circa dotẽ po
ne ꝙ maritus ꝑcepit fructꝰ rei do
talis nõ ſuſtineat onera matrimo
nij nunqd lucra cedant marito.

Keſpondetur bꝛeuiter ꝙ non ſed

debent accreſcere doti vel dotãti
ff. de vſurl.. videamꝰgante a glo
ſa in dicto. c. Salubꝛiter dicit ꝙ
debent reſtitui mulieri Satis fa/
cit ratio dicti. c. Salubrit᷑ qꝛ ꝓpter
onera mr̃imonij cedũt ſibi fruus

NVnde exquo non ſuſtinet onera

matrimonij nec frucus habebit.

Et notandum ꝙ licet fructus pe/

cudum et alios? animaliũ cedant

lucro marito dum ſuſtinet onera
matrimonij ff. de iure votiũ.l. ple /
rũq; ſicut etiam cedũt fructus fun
di ferrifodine vel argentifodine
ff.ſoluto matrimonio. l. diuoꝛcio
Fſi vir in fundo: tamen ſecus eſt
in fetu ancillaꝝ dotaliũ qui nõ ce/⸗
dũt lucro mariti ſed mulierl. ff. de
iuẽ dotiũ.l.plerũq; Serui Secꝰẽ
etiã in lapifodinavbi lapis non re

dis ff. ſoluto matrimonio.l.diuoꝛ

cio Si fundus et.ij Fſequenti vt
dicit gloſa. in dicto.c. Salubꝛiter
vbi Jo. an. in eo ꝙ dicitur de fetu
ancillarũ. Dicit et ſic ceſſat ratio
que habetur.ff. de vſurʒ.l. In pecu
dum in fine vbi dicitur abſurdum
videri hominem in frucku eſſe cum
omnes fructus rerum natura ho/
minum gratia cõparauit Vnde
ANulliꝰ li pꝛi. de oflicijs dici: Sed
qm̃ vt pꝛeclare ſcriptum eſt a pla⸗
tone non ſolum nati ſumus nobis
oꝛtus q; noſtri partim patria vẽ/
dicat partim amici. atq; vt placet

ſtoytis que in terris gignütun ad
vſum hominum omnia creari.ho/

mines aũt hominum cauſa gene/

ratos eſſe vt ipſi inter ſe alſjs alij

pꝛodeſſe poſſint in hoc noſtram

Ppriitates in inedi afferr

pere.
Quinta queſtio cirea dotem ẽ po/

ſuppignoꝛatarum a genero perci

ne ꝙ gener qui accepit poſſeſſiõe⸗
ſub pignoꝛe dotis cogitans vtili/
us ſibi foꝛe pecuniaz hr̃e q; fru/⸗
ct“ poſſeſſionũ perciꝑe.ſuppigno//
rat dictas poſſeſſiones cuidã ter/⸗
tio. an ille tertiꝰ teneatur ↄputare
fructꝰ in ſoꝛteʒ vt in dicto. c. Illo
vos Si aũt cũ om̃i iure ↄpetẽeti rẽ
foꝛte nõ tenetur ↄputare in ſoꝛteʒ
bᷣm Yo. de lignano et Collect ariũ
in dicto c. Salubꝛiter Qð tñ cum
reuerẽtia nõ eſt ſanũ cõſiliũ neqʒ;
poſſet recta cõſcia tolerari niſi m

nandi träſferret totuʒ ius qð boj/
bat in re pignoꝛata ꝓ dotea hoc
nõ facẽt ꝓter pecuniaz quã rece
pit ab eo ſed qꝛ piũctꝰ vel amic ei

eſt et amicicie gra donare intẽdit
fructuũ mutuet h ꝓpter caritatẽ et

amicicie gr̃az abſqʒ; piculo vlure
poterit frud? lucrificare Alias ãt

ns ß tener fruc' oputare in ſoꝛts
pt iĩ dco. c. Illo vos de pignoꝛibꝰ

exta queſtio an here⸗

des lucretur frucus ſi almentent

„

2*

viduam.

Pvexta qſtio circa dotez eſt Hone
hyẽ des mariti hñt pꝛiuilegiũ ꝙ nõ
rencãtur ifra anũ reſtituẽ dotẽ C.
de rei vxorie actiõe.l. vna recipi⸗
unt fructus ꝑ annũ et alimentant
vroꝛem olim defunckti cui ſuccel /
ſerunt nunquid gaudent iſto bene
ficio ꝙ non computentur fructus

ſolt
ſatme

matrin

goͤſet
beur
nos

E

tuti⸗

ſoble
dun
gep
pone
matr.
ſeteri
ura
prind

laath

ſinn
Perer
ſſt.
de⸗p
mlun
tüno
Wonie
Ugme

. perch

enipo⸗/
Poſeſide;
lunns ydli
hirch fn
ppigno
nidt,/
opurare
ec No
oetdif
menſoue
Coleagri
Cöͤtjanm
bſli ne
rainſßm
mmer did de
zusd hi⸗
Pdoregto⸗
izgnine
Pyelamce
nune mnidt
Mridoum
rcantatiet
nolo Ner
Nusi

turein &

”
Uhere⸗

ianenen.

tPor
Gieginn
medond
alivon

t
H eel/

4

in ſoꝛtem vigoꝛe. c. Salubꝛiter ſañ

detur ꝙ non gaudent qꝛ ſtatim

poſſint ſe liberare vt dicit hoſt!. et

Jo. an. in dictło.c. Salubꝛiter Oꝛe/

terca ſoluto matrimonio deſimit
es dos nec ãpliꝰ onera matrimo/
nij ſuppoꝛtantur Ideo dicit In/

no. ibidem ꝙ pꝛiuilegiũ non du⸗/
rat niſ durantibus oneribus ma
trimonij Wnde vbi eſt eadem rõ
idi ſit idem ius vt in.c. trãſlato de
oↄſtitutionibꝰ Attñ in caſu pᷣdicto

ratio eſt diuerſa pñt em̃ ſtatim hẽ

des reddere rem pignoꝛatazʒ vxo

ri olim dicti defuncti qð nõ pote/
rat maritus cui incũbebat onera
matrimonij ſuppoꝛtare ergo c d

qð ſatis facit argumentũ qð ha
betur in c.ad noſtram et in. c.tua

nos extra de iureiurando.

eptima queſtio anſta

tutũ dictãs ꝙ heredes teneantur

ſoluere tantũ quouſq; doteʒ reſti
SPeptima queſtio circa dotem eſt
pone dictãs ſtatutum vt ſoluto
matrimonio q; diu heres mariti
ſteterit in dote pſoluenda tenea/
tur quid certũ dare vxoꝛi relicte
vt inde ſe poſſit alere nunquid va⸗/
leat hoc ſtatutũvt ſic cũ bona con

ſcientia mulier poſſit io licite reci/

pere et frequentiſſime dubitatum
eſt. Jo. de lignano in. c. Ex graui

de⸗ vſuris in cle.Miſputat hunc ti /

tulum tantundem concludit ſtatu/
tũ non valere eo ꝙ ſoluto matri
monio ceſſat cauſa ſuſtinendi one/
ra matrimonijDebet igitur muli⸗

er agere vt dos ſibi perſoluatu
Oð tenet etiam Jo. de imola. in.
dicto c.Ex graui Raymũd in ſũ

ma et Inno. in dicto.c. ſalubriter.

dicũt ꝙ ceſſãtibus oneribus ma/

trimonij ceſſat priu legiũ per rõe⸗

dicti. c. Salubꝛiter. d qð facit
qð notat bartolus in.l. Inſulaz
vſuras ff. ſoluto matrimonio imo
plus dicit.Math. de metheſſalon

de bononia in dicta clementinꝗ
Ex graui dñs panoꝛmitanꝰ dum

legeret Senis aliter dicebat in di⸗
cto.c. Salubꝛiter ꝙ aut ſumus in
caſu vbi vxoꝛ debet alimentari ab
herede mariti eius et tũc valet ſta
tutum loco alimentoꝛum derermi
nare circa quantitatem cum hone
ſtius ſit recipere quantitatem &;
alimenta minutatim aut ſumus
in caſu in quo relicta non debet alt
ab herede mariti et tunc ſecus eſ/
ſet quia tunc ſtatutuzʒ non valeret
Sed pꝛo declaratione dictoꝝ foꝛ
manda eſt alia queſtio et ſic erit
octaua.

¶n heres mariti tenta

tur alere relitam donec reddarꝛ
dotem. DMZ
Octaua queſtio circa dotem eſt
Dn heres mariti teneatur alere
vxoꝛem relictam donec perſoluat
ſibi dotem Et licet opiniones ſunt
pꝛo et contra tamen dicit Idem
panoꝛmitanꝰ mihi placet illa ꝙ ſi
non habeat vxoꝛ alia bona de/
bet ali ab hẽde mariti et infra an /
nũ datum heredi ad dotem ꝑlol/

uendam Et hanc opinionem te /

nuit glo. et bartol' in.l. vna F. Ex/
actio C. de rei vxon. actiõe Spe /

culatoꝛ in. ti. Qui filij ſũt legitimi

Fpꝛi.vᷣ. Sed nunqͥd vxoꝛ Eſt aũt

alimentanda vxoꝛ pᷣm quantitatt

dot.. vt in l. Si cum dotem 5. Si ãt
ff. Soluto matrimonio et in. c per
vr̃as de dote poſt diuoꝛciũ reſti
tuenda ANduertendũ eſt tñ ꝙ ſpe/
culatoꝛ tenet vbi ſup̃ ꝙ ifra annũ
poteſt vxoꝛ petere alimentũ ab he
rede mari i ſi non hʒ aliunde vn/
de viuere poſſit. gloſa aũt in di.
cta.l.vna exactio in verbo reſti/⸗
tuendum. dicit ꝙ ſi mulier nihil ali
ud habet pꝛeter dotem SGi quidez
ſunt heredes patris cõmunes filij
ipſi alent matrem. C. de bonis li⸗
beroꝛum..l.fi.Sipſum autem Sed
quid ſi extranei ſunt vel diuoꝛtio
ſolutum eſt matrimonium dicit in
glo.in dicto Exactio ꝙ vir vel e⸗

ius heredes teneantur alere argu
mento ff. de ventre in poſſeſſionẽ
mittendo..il.pri Mulier et.l.cura /
toꝛ et argumento ff. ad trebellia /

nũ.l. Im ꝑatoꝛ et ff.vt in po ſſeſſio/⸗

ne legatoꝝ vᷣbo.l. penult. Oꝛete /
rea datur fructus mulicri et tu da

bis ei alimenta ergo a hodie alat

to in autentico quibus modis na/

tur ales efficiũtur ſui penult.et. ff

de liberis agnoſcendis l. Si qs a
liberis ꝗꝓ Siue parẽs. et in fine cõ
cludit gloſa dicens ſolutio diſtin
guunt hic aut habeat alia vnde
ſe alat aut non. Et pꝛimo caſu nõ
alatur Secundo ſic Tutius eſt ta ⸗/

men tenere ꝙ vxoꝛ relicta agat ꝓ
dote ſua ne ſe ponat in diſcrimine
conſcientie Lnde canoniſte com/
muniter tenent ꝙ ſoluto matrimo

nio non licet mulieri relicte aliquid
percipere de dote non reſtituta.
Ex quo foꝛmatur noua queſtio
videlicet QLona.

ne ſibi data de pignoꝛe dotis re/

ſtituendo computet fructus in ſoꝛ

tes.

Nona queſtio circa dotem eſt po/

ne ꝙ heredes dederunt poſſeſſio/
nes in pignus pꝛo dote reſtituen/
da an mulier talium poſſeſſionum
fructus lucrifaciat vel teneatur
computare in ſoꝛtem Inno. in. c.
Salubꝛiter. dicit ꝙ fructus com/

putantur in ſoꝛtem. hoc idem di⸗/

cit hoſt in ſumma eo.ti . Vn aliqͥ
caſu ver. Quid in conuerſo caſu
et allegat leges.ff.de ſolutionibꝰ.

l. Titia et argumento ff. ex quibus

cauſis in poſſeſſionem eaturx.l.ful/
cinius primo reſponſo et ff. de vẽ⸗

tre in poſſeſſionem mittendo.l.i ꝓ
fi. et ff. vt in poſſeſſione legatoꝛum
K. l. Is cui finali.et ff.de legatis
pꝛi l.filius apud marcellũ Idez

tenent YJo. an. et Jo. de lignano in

dicto.c.ſalubriter et dant cautelã

videlicet.

is repetende.

in multer de poclello

Cautela pꝛo vidna do

ecima queſtio circa dotem eſft
quid eſt remediim talis mulieris

epo
ſeym
upia
ſfeledi
piate⸗
f.der
9s ffu
tenuat
inſone

depig
ceſt

„

ſs
monul
Romt
N der
Gnata⸗
ciohe⸗
lale
et ma
hobet
nomin
pꝛedi
ſionen
riturg
ptiere
blede
Pehea
ou
as
Err⸗
teber
men
cvi
Con
lunol
ſoft

Manmine
. tong
dMnmno
etlgn
1 reſtinte.
M geſi⸗

leco

dtisre
minsinon

oteneſtpo⸗
pohelſio/
e falituen
olechorun
A vnemnr
no.nt
mnis ton
hot dend
15Mna
urno
ſononb',
faaubis
unnll
aß den⸗
emdoi
elgaoun
inelegoes
rli ſoe⸗
elgnanon
me cannci
cckton

Darde

sruiens

eee

Reſpondent dicti doctoꝛes et be /

ne ꝙ mulier ſit diſcreta et cauta ne

recipiat rem obligataz ſub pigno

re led illam vendi faciat. vel reci⸗
piat eam in ſolutũ pꝛo iuſto p̃cio.
ff. de re iudicata.l.a diuo pio. Ali⸗/

as frudtus rei in pignꝰ recepte ex/

tenuabunt dotem et cõputabunt᷑

in ſoꝛtem vt in dicto. c. Illo vos.
de pignoꝛibus et in. c.i. et in. c. con
qqueſtus de vſuris.

(Quartns caſus an cle

ricus de beneficio ſuo per eum de

manu laici red ẽpto frucus debe/

at computare in ſoꝛtem.

uartus caſus eſt in caſu ſtipẽ

dij clericalis vtputa clerico aſſi /

gnata eſt res eccie pꝛo ſuo benefi/

cio habet poſſeſſionem eiuſdez rei
laicus vſurpauit poſſeſſionem erꝰ
et male tenet vel etiam feuduz qðᷣ

habet eccleſia. recipit obligatum

nomine eccleſie. clericus redemit a

pꝛedicto laico tempoꝛalem poſſeſ/

ſionem ſub nomine pignoꝛis que/

ritur an fructus per clericum rece/⸗

pti ex eadem poſſeſſione rei ſibi de

bite debeant computari in ſoꝛteʒ.

NReſpondetur bꝛeuiter ꝙ non ex

eo quia de re ſic debita ꝑcepit fru

dtus quaſi de ſuo Caſus eſt in.c.i.

Extra de vſuris in fine ibi niſi foꝛ

te beneficium eccie fuerit qðᷣ redi/⸗
mendũ ei hoc modo de manu lai/

ci videatur Similis caſus eſt in.c.
Conqueſtus eo.ti.Nam in tali ca/

ſu non poteſt cadere vſura qꝛ hoc
nõ fit cauſa lucri ſed vt res ecccie

de manu laici redimantur. Sile

etiaz eſt in decimis vt in. c.fi.extra
de decimis Naʒ ſi miles iniuſte de
tinet decimas nec poteſt eas eccle/⸗
ſia aliter recuperare niſ ſub nomi/
ne pignoꝛis.talis clericus non te/
netur fructus computare in ſoꝛtẽ
quia de re ad ſe licite pertinente ꝑ/
cipit fructus. legalis enim et iudici
alis auctoꝛitas excuſat de talibus
extra de reꝝ ꝑmutatione.queſituʒz
BSimiliter recipi poſſunt in pigno
re quecũq; alie poſſelliones ⁊ res

a quocũq; violenter indebite et in
iuſte detinẽtur Qec talis tenetur

computare frudus in ſoꝛteʒ. tãqʒ

recipiens fructus de re ꝓpꝛia argl..

extra de decimis. c.fi. vbi interdi⸗
citur ne decimas detentas a lai/
cis ad alienas eccleſias pertinen/
tes in pignus recipere ab eiſdem

laicis clerictus quandoq; pꝛeſu/

mat Ex quo colligitur a contra/

rio ſenſu ꝙ decime pertinentes ad
ꝓpꝛiam ecciaz bene poſſunt taliter

redimi et in pignus recipi vt dicit
glo. et doctoꝛes ibidem hoc idem
intelligit Raymund' de omnibus

poſſeſſionibus emptis et de illis

fructibꝰ iniuſte perceptis ſcilicʒ ꝙ-

huiuſmodi poſſeſſiones poſſent re

cipi in pignus fructibus non com/

putandis in ſortem per iura pre/
dicta Et ſic patet ꝙ alius caſus ẽ
iſte a caſu capituli Illo vos extra
de pignoꝛibus et a caſu.c. Quere/
a extra de ſymonia Et ſic ſit expe

Ditus pꝛimus verſus.

.

Dicunt eſi Ncremn v e
5 . DSe e tradus non valet. Si non ſic Dli zoder
Pꝛumꝰ⸗ calus ſcdᷣi oͤlus diſtinguüt an ad tempus vendat apiant
Et quintus in qͥ tractat᷑ de emptide et tunc valet On in ꝑpetuũ et tunc cuitan

Reddituũ fructuũ ve caſtri et ſiłiũ

non Vlij ꝙ indiſtincte valeta hoc

Mmiſaln

Et vide etiam infra an licet emere ſiue conſtituatur redditus in re. ſi⸗ talico
redditus pꝛediales hereditarie. ue in perſona vt ſerui vel libꝛi Ytẽ lgeno⸗
Hꝛimus eſt qñ vendũtur fructꝰad ſiue ſit certus ſiue incertus puta qꝛ onpt
tempus vbi licet emptoꝛ plus ſati. vendidit partem fruduũ qui ꝑcipi Cunte
accipiat de fructibus q; fuerit pꝛe,/ en‚ntur de aliqua domo Item ſiue poten⸗
cium non tũñ tenetur aliquid reſti/ ſit ꝑpetuus contradtus puta quia ſbi
tuere vendenti rõe incertitudinis. extenditur ad heredes vtriuſq; cõ td
C. de vſur..l. Si ea ff. e heredita/ trahentium ſiue ſit ad vitam hõis 6.
te vel actione vendita. l. Cum he/ ſiue ad certum tempus. ſemꝑ enim pecc⸗
reditatem et.l. ſequenti et in. c. Vn in pꝛedictis caſibus repñtant lici/ tis
ciuitate extra de vſurl. vbi Jo an. tos eſſe contractus qꝛ ibi eſt con/ Al
fformat queſtionem reſultantem tractus pure venditionis am i/ Ppe
erx textu dicente Miſi dubiũ ſit mer bi eſt pꝛecium ſcʒ certe pecunie q̃n eeuuuͤn
ces illas plus minus ve ſolutio/ titas Item ibi eſt merces ſcz red/ tun
nis tempore valituras. Et ſupra ditus venditus vel caula vel an / dee
Dicit licet autem contractus huiuſ/ nona C. de ſacroſanctis eccleſijs. ſagp
modi ex foꝛma non poſſet cenſeri A. Jubemus. C. de hereditate vel cuten
nomine vſuray ſuper quo verbo actione vendita per totũ SGed cõ/⸗ tracki
dirit Jo. anðᷣ. Ex hoc videtur ꝙ trariũ vere videtur qꝛ certum eſt trum
ſi aliquis emat reoditus alicuius wꝙ plus recipiat emptoꝛ q; ſit pre/⸗ en er
caſtri ad vitam ſuam et ſuoꝝ here cium ergo videtur iüllicitus cõtra/ gpiat
dum vel ad certum tempus tenen / ctus per argumentum dicti. c. in ii achum
Dos. ſi redditus cõi extimatione uitate Sed ſoluũt Inno. Jo. an. *
non excedit annuatim redditum O licet ſit certum non ꝓpterea vici d .
quem de tanta pecunia in terra atur contractus quia hoc idem ẽ en
empta decuiſſet habere licitus eſt in contractu venditionis Hic aũt dut
contractus Qõò etiam intelligen/ ſcʒ in.c. In ciuitate repꝛobat᷑ ſolũ ati
Dum eſt ſi ematur redditus fundi quia ꝓpter temp dilationis plus O
vel alterius poſſeſſionis. Nd qðᷣ venditur vel quia pꝛo minoꝛi pre/⸗ dil
facit. e. Conſuluit extra de vſuris cio datur eo ꝙ ſtatim accipit᷑ pe/ *
Pꝛedict am etiam queſtionem foꝛ/ cunia. Idem intelligunt aliqui ſi dond
mat Inno.in eodem.c. ſaltem in ꝑ, redditus de nouo conſtituatur et ſen
te et referens opiniones dicit vᷣt conſtitutus vendatur poſſet enim hetur
ſupꝛa quã etiam referẽs Jo. de li⸗ contingere ꝙ emptoꝛ nihil perci/ 3
gnano pꝛeter pꝛedictos dicit Plij peret de fructibus Cõſuluit tamẽ. ⸗

kſeddſen
Anon ſc D
s pendet
Wemäerwune
deglendoe
dlsinre ſn
upallbu i
spute
Kuüqnipen
nd eon iue
nsgnngi
Nsmlcgc
d ſtanhös
s ſenpenn
pitanc hei
bieſt con
onis ſami
mpeummieq
mees ſc re
cia vel n
Mdis allleſs⸗
endirate ve
wri oc
r anun et
Narchſtpre
licmscöne
mmdicticha
⸗ Pamn.
n Peerrayi
taboe deme
tos ic ait
upbat ſol
luonispli
o inonp
in che
nt auif
conſtunmrer
ſt nim
1 Mo
ainitame

Inno. ꝙ caueant contrahentesa
ponderent mentem ſuam ne ſe e
In

cipiant ex eo ꝙ textus dicti. c.

ciuitate in fine dicit Et iveo ciues

tui ſaluti ſue bene conſulerent ſi a

tali contradtu ceſſarent quod intel

ligendum eſt ſi intentio reda linea

non pꝛocedat vnde ſubditur ibiõ.

Cum cogitationes hominũ omni
potenti deo nequeant occultari
vbi gloſa dicit ꝙ ſecretoꝝ cogni/

tor dñs eſt. xxxij.di Erubeſcant et

4£

ij.q.v. Conſuluiſti. Quia non latet
peccati qualitas nec latet peccan

Olij tamen dicunt ꝙ cum in per /

petuum emitur talis redditus ſm

per licitus eſt contractus quia lici

tum eſt contrahentibus inuicem
decipere ff. de minoꝛib.l. In cau/
ſa penult.. Poſt.tñ non vltra dii
cut ens hoc tenendum ꝙ tales cõ

tractus ad perpetuũ et ad tempꝰ

certum eſſe ſuum regulariter ſũt li/
citi et conceſſi dũmodo neuter de
ſecus. per ea que habentur in. ca.

Vd noſtr am extra de emptione et

ven. Et ff. de actione empti et ven /

diti. ¶ Julianus 5 Item papinian⸗
et. C de vſuris. I. Eos qui et extra
de vſur..c. per tuus. Nd qð acce/

dit. C. de pactis inter emptoꝛemæ
venditoꝛem..l. ij. et. l.ñ. Eum qui kfen /

dum Dd qð accedit etiam qö ha

betur in autentico de rebus ecẽie

non alienandis ꝙ Ab anaſtaſo.

Natio eniz pꝛohibitionis in victo

c. In ciuitate eſt quia repꝛehendi/

tur qñ quis carius venoit mercez
pꝛopter terminũ pꝛolixum quem
dat emptoꝛi ad ſoluendũ pecuniã
vel quia pꝛo minoꝛi emit mercem
ſtatiz ſoluitur pecu na. 7 per

pꝛolixius tempus expect at merce

que penitus ſunt illicita quia tinc
ſolummodo venditur temous pꝛo
ſla pecunia que venit et iuſtum p/
cium excedit quod ex eo apparet
quia ſi vtraq; equiparata eſſent pᷣ
cium ſez et merees pꝛo minoꝛi fie/
ret venditio Ged in caſu queſtio⸗)
nis ꝓpoſite oia ſũt paria qa vẽdik
tps nec res yẽdite reddit' vł acdio
minus valent nec minus credunt᷑
valere ſubſequentibus tempoꝛib
q; valeant in preſenti vel ſaltem
eſt dubium et hoc ſufficit ad hoc
vt contractus ſit licitus vt in dcẽõo.
c. In ciuitate.

täcqs ve⸗

2

natoꝛum et montis de

florentia ſi ſub cenſu reali pẽſio ſta
tuatur Et vide infra in rubrica Sʒ
nunquid liceat emere redditus pe/
rcuniarum IJdem intelligunt qdam
etiã ſi redditus vel nomen de no/
uo ꝓpter hoc conſtituatur rebus
vel perſonis alijs contrahentibꝰ
puta quia dicit emptoꝛ Tu conſti
tues tales redditus in tali poſſeſſi
one vel ſeruo. vel facies „ talis cõ
fitebitur ſe debẽ tali mille vſq; ad

annũ:et ego de illis mille vel ma/
gis de actiõe tibi ↄpetẽti ꝓ ilł mi
le dabo tibi qͥnquagita Nã dicũt

os ↄtract“ illos licitos qꝛ nõ eſt

hic mutuũ ſeð emptio Item multi
caſus poſſũt interuenire ꝙ iſte em
ptoꝛ amitteret in hoc caſn puta ſi
inops factus fuerit vendens. cer
te bene ↄſulendũ eſt oibus hõibꝰ
fideliũ ꝙ ab hmõi contractu abſti
neant ſcz de nouo ꝓpter hoc con/
ſtitutũ red ditũ vel actionem emãt
Illud aũt videtur penitus illicitũ
ch iple idez qui diciẽ venditoꝛ in ſe
conſtituat redditũ vel actõez qua
plus ſe obliget ad pl' dandum qB
in pecunia vel in ſpe acceperit hm
Inno et Jo.an.in dicto.c.in ciui/

tate Johes aũt. de lignano vltra
pꝛogreditur dicens Nis vt tãga⸗ʒ

materiã hoꝝ duoꝝ capł oꝝ ſcʒ. c.
In ciuitate et. c. conſi uluit. qm̃̃ eað
eſt materia aduerte Done caſũ cõ
ſtituat quis cenlum vniꝰ marce in
domo vẽdidit cenſũ ꝓ decẽ mar /
q.veleat tamen ille cenſus viginti
Si vero et pᷣcio veraci ſine pacto
libere vendẽt nunqd ↄtract eſt il/
licitus et vſurari Et videtur ꝙ ſie
qꝛ pecunia venditur que nõ debz
vendi. ff. de fideiuſſoꝛibꝰ. l. fi. ita et

l.pꝛi ff. de contrahenda emptione

qꝛ oim reꝝ eſt extimatio Iteʒz vẽ/
ditur vſus rei ſeparabilis a re Itẽ
ratione pacti qꝛ pꝛo minoꝛi ſ altẽ.
ergo in iudicio aie peccat emptor
Item accedit aliquið pecunie er /
go illicita ſurgit preſũptio conclu/
dens vſuram. extra de emptiõe et
venditione. c. Vd noſtrã de pigno
ribus Ille vos. In contrariũ facit
qꝛ hoc non eſt mutuũ ad qð aece
Dditr vſura.xiiij.q.iij.c.pꝛi.Item lici
tum eſt contrahentes ſe decipere

dſmodo non vltra dimidiam de
emptione et venditione. c. Lũ dile
di Item nõ viciatur emptio ſi em
ptoꝛ plus pꝛecio recipiat Ytez vẽ
ditur ius vendibile quia ius er iu /
ra vendũtur ff. de hereditate vka/
dtione vendita per totum ff. de cõ /
trahenda emptione. l. Cũ taber /
nas ergo contractus eſt licitus.

(Explicatio caluũ indu

bitatoꝛum. è
In hac queſtiõe aduerte qꝛ expli/
cabo tibi pꝛi caſus indubitatos
Vnde ſi cenſus ↄſtituatur nec ad
rem referatur vt qꝛ obligo me ti/
bi ad vnaz marcaz qꝛ mihi decez
das. et vendo tibi hoc ius percipi

endi non relatum ad rem tunc cre
do hanc venditionem illicitam qꝛ

non venditur ius imo nunc de no
uo oꝛitur contractus fenerator

ergo R. xiiij. q.iij pleriq; et. ca. gc/

quid Sed aliqñ conſtituitur caſus
in re et venditur et tuũc aut erat co

ſtitutus ante venditionem er iſt

ius venditur et iſte contractus ẽ

validus et licitus de iure quia hic

5 ius vendibile et hic etiam eſt pꝛe

cium Iſtud eſt ver nili dolus in /
terueniat vel deceptio vltra dinn/

dioam ff de minoꝛibus l. in rem et
ertra de emptione et venditide. c.

.

conſtituitur venditionis tepe iſte
cenſus et venditur poſt tunc aliqã

cenſus non poſlet aliter haberi de

re. aliqũ poſſz haberi. pꝛimo caſu
vt ꝙ conſtituo cenſlum domm de
decem cum non poſſz conduc nili

prog
dun
ſealit
gula t
nalis
emoti
Hed
tunct
hoce
eſtad⸗
do un
rerron
c
ſoue
de o
neer!
ſipeot
verop
latie
der
gſieſt
vale⸗
liciti
ckie
quan
tenti⸗
rad⸗
hens
recur
nzet
conſe
ſnſon
poef
igian
deh
luf⸗

n

dun de
lldie,
Pud Kem
mri
us ai
itate kar
mſ deci⸗
Ci taber/
Kliuus,.

üinn

negeeoh⸗
ubitatos
rner od
igo neti
mhidece
usparapi
enwde
nlicran
ouneden
Kmrnn
aC,
uim ns
cuda
orenabd
nrachs
rea lie
tanmeſtpr⸗
ii dolusin
omdim
3 lrena
endnie

pꝛo quinq; tunc credo hũc cõtra/
cum frauduloſum exquo cenſus

ille aliter de re non poſſit haberi
quia tunc ſurgit obligatio perio/

nalis de pignoꝛibus Illo vos. de
emptione et venditione d nr̃aʒ
Sed ſi poteſt haberi cenſus de re

tunc creoo licitum eſſe ↄtractũ et
hoc eſt verunm et pꝛocedit qñ non

eſt adiectũ pactum de retrouendẽ/
do tunc ſi pꝛo minoꝛi pꝛecio debʒ
retrouendi tunc quia implicatur

ꝙ cenſus perceptus cõputetur in
ſoꝛtem. creędo vſurariuz contradũ

de pignoꝛibꝰ Illo vos. de emptio
ne et venditione Dd noſtram: Sʒ
ſi pꝛo maioꝛi pꝛecio hoc ideʒ Si
vero pꝛo eodem pꝛecio tũc credo

licitũ eſſe contractũ uxta notata
per Inno pꝛi. oppoſitiõe Pʒ ali ½
qñ eſt dubiũ verinmiliter vte res

valeat minus vel płet tunc credo
licitũ vt in dicto.c in ciuitate et in.
c.fi. eo ti. Si vero eſt talis res de
qua non eſt dubiũ tunc in foꝛo cõ

tentioſo non poſſet ex verbis con
tractus inſurgere vſura ſed cõtra

hens recurrat ad mentem ſuam et
recurrat ad conditiones perſona/

ruʒ et coniecturas vt quia emens

conſueuit tradere ad vſuras ſed
in foꝛo anime idem credo quia nõ
poteſt conciudi vſura Relinquit᷑
igitur conſcientie ſue ſic cõtrahẽs
de hac queſtione et ſequenti etiaʒ

infra dicemus.

pꝛo lceumẽ?᷑co peccet ſic

qꝙ quando venditur eſt carius Gz

pone mutuat quis frumentum vt

reddatur ſibi tantã de frumento.

tꝑe contractus eſt viliſſimũ ſed ſo
lutiõis tꝑe eſt cariſſimũ eſt ne vſu/

ra:dic ꝙ non quia conſiiſtit in ſpe

nec aliquid vltra ſoꝛtem redditu
quia non fuit mutuatum eſtimatũ

Nam ſi eſtimatum fuerit:ſic. ꝓ hoc

facit lex que dicit ꝙ reſtitui debet

eeiuſdem bonitatl.in qualitate ſeʒ
intrinſeca vt 1. Cũ quid ff. Si cer

tum petatur ſed non eſt neceſſe ꝙ

ſit eiuſdem eſtimatiõis imo ſi actũ

eſt quo tempoꝛe reddatur illiꝰ tẽ/
poꝛis habebitur ratio tꝑis quo

fuit petitum vt in l.vnũ eo.ti. Si i/

gitur creditoꝛ teneretur recipe vi
lioꝛem ſi ipſa res facta eſſet vilior
quo ad eſtimationeʒz ergo nõ pec

cabit recipiendo pꝛecioſioꝛem Et

hoc qð hic concluditur tenet etiã

Hugulin. xiiij: q iiij Si quis dicit
tamen ipſe ꝙ intentio ipſius mutu
antis poſſet eſſe pꝛaua et tunc pec

caret ꝓpter hoc vt oẽs caſus ↄp:e

hendantur Quidam diſtinguunt
ꝙ aut eſt veriſimile ꝙ ipſa res mu

tuata non erit pꝛecioſioꝛ tꝑe ſoluti
onis aut de hoc pꝛobabiliter du/⸗
bitatur et tunc nullũ eſt viciſj.ar⸗

gumento erxtra de vſurl..c. vlt. Aut

eſtveriſimile ꝙ erit pꝛecioſioꝛa tũc
aut creditoꝛ non erat ſeruaturꝰ. qᷓ
caſu erit vſura aut erat ſeruaturꝰ
et tunc aut creditor aufert debito
ri libertatem ſoluendi et tunc eſtv⸗
ſura aut talem libertatem non au
fert et tunc non eſt vſura imo poſ⸗

ſet ꝓmereri ſi bona intentione req;

reret debitoꝛez ante terminum vt
fee 3

ad lucx laluo capitalt.

Eed pone vendit quis vſum pecu

ſo ueret ſed ſi habet coꝛruptã intẽ
tiõem et dicit ſibi ꝙ p̃t vſqʒ ad ter
mnuũ retinẽ᷑ tũc poſito ꝙ nõ ſit v/
ſura peccat et hec diſtinctio inniti

tur magne equitati maxime in fo/
rro penitentiael.

eſtimataum mutuetur.

Sʒz quid ſi nunc ẽ cariſſimũ et mu/
tuo tibi eſtimatũ vt reſtituas mi/

Hi tãtũ frumentũ et ꝙ valeat q̃n/
tũ valet modo frumètũ qð trado

Dic ꝙ nõ eſt vſura qꝛ tradit᷑ pecu

naa vel frumẽtũ gratis et ergo cõ

tract'mutui gratuitus et cenſetur

xiiij. q. ij. Pleriq. .

cõtractus emptiõis et hec notant᷑

quũ et reſtitui᷑ nouũu

Ssz pone trado frumẽtũ antiquũ

nũc vt reſtituas mihi nouũ. eſt ne

vſura Oliqui vt gõfredꝰ et Ray/

mũd ditũt illicitũ eſſe contractuzʒ

OPllij otra et hoc credo verius du/

modo teſſent circũſtantie mẽtales
vt ſi eſſz puefcm̃ nil valens,ſic cõ

nie et aliquid recipit. eſt ne cõtra/

du vſurarius vt qꝛ dat Pecuniaz

mercatori vt mercetur vitra vimi

diam lucri et capixale ſaluũ eſt. eſt

etlmatur ace
vplurarius.

trabens ſubijcẽtur reſtitutioni.

Cuid li dat pecunia

ne vſura Dliqui dicũt ꝙ nõ qꝛ eſt
ſocietas a nõ mutuũ zʒzo et acur
fius in. l.fi. ff. pꝛo ſocio ↄtra qꝛ ſo/

cietas eſt et inſuper fraternirat. H

auũt non eſt vera fraternitas quia
alter recipit cõmoduz et alter peri
culũ ergo . Olias poſſet defendi
ſi darius examinaretu

¶ Qnid li retipiens lub
vluris mutnat cum pa⸗
cto de loluẽdo vluras.

Ped quid ſi ſcholaris recipit ſub

vſuris pecuniaʒz et ipſe mutuat ſo/
cio adiecto ꝙ ſoluat vſuras q̃s ip
ſe ſoluet Eſt ne vſurariꝰ. Mliqᷓ di/
cũt ꝙ nõ qꝛ nonp̃t ſtipulari ſolui

vlſuras alteri ſed ſi ſtipulatur ſolui

tũc ẽ vſura.ſed p̃ᷣt defendi ꝙ non

eſt vſurariꝰ qꝛ ſtipulatur ſibi non

ſub noie vſuraxꝝ ſed intereſſe quia
nihil accreſcit ſibi et hoc licʒ vt no
tatur in. c. Conqueſtus cũ. gloſa

ſua extra de vſuris et de arbitrl. c.

Cum dileci.

u mutuãs ciuitatint

Sed nunquid mutuãs ciuitati vt
Pendente debito non teneatur ad
collectas nunqͥd eſt vſurariꝰ Dliq;
dicũt ꝙ ſic. xiiij. q.iij. c.pleriq;ʒ LDã

aliqd accidit ſoꝛti Olij contra ſpe/
culator in ti. Iſto in hncipio dicſt
P ſ colleſte ſunt oꝛdinarie tune

llectis lit

9ſe
Nan
Glve

E

ne

ltd

Leo!
gligu
dicur
Hed
ciun
ſpec
dat
wte
inft

pec⸗

men
pti
ſtan
ſtff.
geec
conti
rore
tura
lole
potel
wey
dedu
ſeſti
pere
Ro
ven
in.
ſcil
cap
tra⸗
üt

geen
PKaaur
dſo/
nind
Mas de
taleren
e deendi

m
nnd

Ulez.

nupit /b
nurugt ſo
nas ösi
ädi,
ur ſowi
aurſolni
mig non
d ſbi ſon
clczreno
Go
R Rbi. .

4

ot
giolt

citan t
meawnn e,
r A
lrg
onh
o

oↄſequitur lucꝝ qꝛ obligat' erat e
oſequit᷑ ius liberatiõis et vſura ẽ
Si vero ſũt ſuꝑinducte tũc non.

ne vt aliqd recipiat vl⸗
tra ſoꝛtẽ tẽat᷑ reſtituere

Sed nunq; d mutuãs ea mente vt
aliquid recipiat dʒ reſtituere Nliqᷓ
dicunt ꝙ nõ tenetur in foꝛo ↄſcie.
Sed alij ↄtra ꝑ textũ in dicto.c. in
ciuitate Quid iurl.aduerte ſiſpem
ſpecialiter habeat vel ſi mutuũ fũ
datũ ſit ſuꝑ illa ſpe tunc eſt vſura
vt eſt textus in. c. Cõſuluit de quo
infra aliquid dicetur. Si vero ſit
ſpes ſecundario vt quia ſpero ꝙ
me remunerabis tũc non eſt vſura
vt in c. Cũ in officijs extra de te/
ſtamentis et in. l. Sed ſi Coͤſulu

it ff de petitione hereditatl. Intelli

ge eo modo quo in dictis iuribus
continet᷑ hoc qꝛ talis ſpes remune
rationis ſolũ ſtat in terminis na/
turalibus ad antidota: cum beni /

uolentia amicicia et caritate Gʒ

poteſt ne iſte contract in foꝛo ani/
me vbi erat ſpes vltra recipiendi

deduci in foꝛo contẽtioſo Dic ꝙ

ſic ſi innoteſcat mens ipſius vt q̊ͥa
per confeſſiõem et poteſt pꝛocedi
vt ↄtra quaſi vſurariũ non tanq;

veꝝ vſurarium vt pꝛobat textus

in. c. Cõſuluit Sed qre in vtroqʒ.c
ſcilicet in iſto capło In ciuitatea in

capk.. Cõſuluit repꝛobatur iſte cõ

tractus Dic ꝙ vendit temp' non
aũt quia vendatur res plus q; va

leat quia poteſt plus vendi de ꝗ

etiam infra dicemus.

(Ecous calus lcdi verlꝰ
et lextin oꝛdine an olu
re ab hoſtibꝰexacte pol
lint retinert.

Scõs caſus ſcõi verſus ẽ cũ exi⸗
gütur vſure ab eo cuip̃t iure noce
ri. vt dicit Vmbꝛoſi et habet in
decretis.xiiij.q iiijb iülo vbi ẽ ta
lis textus ab illo exige vſuram cui
merito nocẽ deſideras. cui iure in/

ferũtur arma huic ltime auferunt

vſure. Quem bello vincere non po
tes ab hoc vſuraz exige quẽ non
ſit crimen occidẽ ſine ferro dimi/
cat qui vſuras flagitat Gine gla/
dio ſe de hoſte vlciſcitur qui fuerit
vſurariꝰ exactoꝛ inimici Ergo vbi

ius belli ibi ius vſure vbi glo. di/

cit ꝙ ab hoſtibus licitũ eſt vſuras
petere Lam et oia eoꝝ bona lici/
te poſſum auferre. xxiij. q. v. c. i. .fj
et qᷣbuſcũqʒ incidijs eis nocẽ poſ/
ſumus xxiij.q ij. dũs facit.xxiij.q.

v. dicat aliquis.

(Qui lunt hoſtes aqui

bꝰ vlure ꝑcipi pollunt.
Sed queritur qui ſunt tales ho/
ſtes Reſpondet hoſtl. in ſum. ti.de
vſuris S· An aliquo caſu.verſi. viij

videtur ꝙ tales hoſtes intelligan

tur hoſtes romani imperij et. C.
de cõmercijs et mercatoꝛibus per
2*

totum Et ſubdit Vnde infidelt
poſſunt tradere pecuniã ad vſurã
dicitur enim deut᷑ xxiij. NHon fene
raberis fratri tuo pecuniã ad v/
ſuram nec fruges nec qualẽcunq;
gliam rem ſed alieno Inde dicũt
uudei ꝙ vſuram licite recipiant a
xp̃ianis Et male allegat hoſtieñ.
deut. xxviij. vbi dicitur fenerabis
gentibus multis et ipſe a nullo fe
nus accipies et in eo. e. Dduena
fenerabit tibi.et tu non fenerabis
eis. ſed ſatis miroꝛ de oĩbus alle⸗
gãtibus illũ textũ ad hoc ꝓpoſitũ
cum non poſſit ao pꝛedicta redte
deduci. ſe am ibi illi a gentibus fit
pPꝛomiſſio diuine benedictionis et
ideo talibus dicitur tancq; popu /
lo dei feneraberis gentibus mul /
tis et ipſe a nullo fenus accipies

Wbi ſciendũ ꝙ habemfenero. as

et feneroꝛ ar.. Inde fen'et fenera/
toꝛ qui ᷣm papiam accipitur pꝛo
eo qui dat mutuo et etiam pꝛo eo
qui accipit fit ergo ibi pꝛomiſſio
ex abundantia bonoꝝ tꝑaliũ ita
ꝗ talia poſſint ex abundantia a/
lijs mutuare ſub fenoꝛe et ipñ non
indigeant ab alijs ſub vſuris reci/⸗
pere Et ſic econuerſo male agenti
bus infertur maledictio ex parte

dei cum cõminatione pauꝑtatl.
et ſterilitatis oꝓpꝛeſſionis et perſe

cutionis et permiſſiõis diuine. Ex
quo ſubinfertur Oduena qui tecũ
verſatur in terra aſcendet ſuꝑ te
eritq; ſublimioꝛ tu aũt deſcendes
et eris inferioꝛ Et ſtatim ſubditur
Ipfſe fenerabit tibi et tu non fene/

rabis ei. Ipſe erit in caput.et tu e/
ris in caudaʒz et venient ſuper te
omnes maledictiões iſte. et perlſe/
quentes aꝓpꝛehendẽt te donec in
tereas quia non audiuiſti vocem
dñi dei tui Oatet igitur ꝙ non ꝓp/
hHibitiue loquitur ibi cum dicit et
tu non fenerabis ei ſed cõminati⸗
ue quaſi dicat ꝙ tales iniqui ſuꝑ
quos maledictio diuina deſcẽdet
tanta grauitate grauentura iuſto
dei iudicio ſuppꝛiment᷑ ꝙ ea quibꝰ
indigent non niſi ſub vſuris inue/
niant Sicut etiam dauid dicebat

contra tales.ps.viij. Nutãtes trãſ

fer antur filij eius et mendicẽt eijci⸗
antur de habitatiõibꝰ ſuis Scru /
tetur fenerator omnem ſubſtanti⸗.
am eius et diripiant alieni labo/
res eius Alie ſunt igitur rationes
pꝛohibitionis vſur arum et alibi

ſunt auctoꝛitates generalem pꝛo/

Hibitionem inferẽtes in ſacra ſcri/⸗

ptura Sub dit etiazʒ hoſt.ibidem.
Ideo alij exponũt illud caplen ab

illo.negatiue id eſt ſicut nulli noce
re debes ſic a nullo potes vſuram
quod etiam arguit gloſa in pꝛinci
pio non tñ in hoc reſidet.

¶Ana iudeis vel larace
nis aut alijs inkidelibꝰ.
chꝛiſtiani valeãt vlu⸗

ras exigere:

Poteſt enim dici ꝙ in tali caſu

aboletur vicium vſure eo ꝙ ſolus

4

dale
ad⸗
pnun
tus
legi
hoc
deit
dei
Man.

gluar

ſed d
tiu⸗
nent
conſ
Hnl
ſenſa
genn
ſto ch
leſi
hen
Ncqn
ſtate
ceſſa
ambt
gaif
phen
tur y
none
Faue
poſan
Oche
ase
keris
din
llud
ſed ſ
quibe
noter
uipe

Gueermne
hun iper t
Ae oein
Muiſti poon
nnon
um door t
6 cöͤminat;
niani inn
um deſcöder
Umun uuſto
ignanid
ns ne
dalud dictbar
Mrisraͤ
nmndſcitenn
ſus Danu
en ſubſtant
4 Aieni hbo⸗
Guur ratones
rnumn a Abi
nertlen p

Sinſaca Oh⅓⅝

boſkhbiden.
nd tabtnab
ots,iunm
goanune
oe.

llrare
ſeld.
it vh⸗

deus eſt verus dñs oĩm reꝝa do/

na dantur hominibus ad colendũ
vnum deum vbi ergo non eſt cul/

tus dei ſicut in inimicis dei et fidei
legitime poſſunt vſure exigi quia

hoc non fit in ſpe lueri ſeo zelo fi/
Oci et caritatis vt inimici dei et fi/

dei debilitentur et etiam quia bo/

na non ſunt eoꝛum exquo impu/
gnant fidem et cultum diuinum
ſed de iure debentur fidem ſeruã/
tibus et cultum diuinum recte te/
nentibus Vnde beatus thomas
conſultus a duciſſa lothoꝛingie.
Un liceret dñis terrarum exactio/
nem facere in iudeos Reſpondit
ꝙ q;uis ſicut iura dicunt iudei me/
rito culpe ſue ſeruituti ſint ab dica/
ti er ſic eoꝛum res dñi poſſunt ac
cipere tanq; ſuas quia quicquid
acquirit ſeruus acquirit domino
ita tamen ꝙ non ſubtrahantur ne
ceſſaria Quia tamen opoꝛtz nos

ambulare honeſte etiam ad eos

qui foꝛis ſunt ne nomen dei blal/
phemetur hoc ſeruandum vide /

tur vt exactionibus quas facere

non conſueuerunt nullatenus pre/

grauentur ſed ad conſuetas cogi
poſſunt pᷣm thomam ODlij dicunt

ꝙ chꝛiſtianus poteſt accipere vſu /
ras a iudeis et ſaracenis ſicut a ce
teris hoſtibus chꝛiſtiane fidei per

dictum. c. b illo. Dlij intelligunt

illud.c. non de omnibus fidelibus
ſed ſolum de inimicis reipublice
quibus licitum eſt etiam aperte
nocere per inſidias ceteris autẽ
qui parati ſunt ſeruire non licet ae

cipere vnde. xxiñj. q. viij. c. diſpar.
dicitur diſpar nimirum iudeoꝛum

et ſaracenoruzʒ cauſa in illos eniz

qui chꝛiſtianos perſequuntur ex

vxꝛbibus et pꝛopꝛijs ſedibus pel/

lunt iuſte pugnatur.hi vbiq; ſerui⸗

re parati Orchidiaconus in dicto
Cc.b illo conſiderat originem v/

bi hoc dicit Hmbꝛoſius.videlicet
ſuper illo verbo non fenerabis
fratri tuo ſed alieno et hoc de po/
pulo iudaico dicitur Ideo dicit
Dmbꝛoſius.ꝙ de inimicis intelli/
gitur Nnde ſubdit Vrchidiaco/
nus et ſic m hoc tangitur intel/
lectus laurentij qui dicit ꝙ Dm /
bꝛoſius in hoc.c. non dicit ꝙ lice/
at chꝛiſtiano ſed iubet iudeo tãtũ
m veterem legem Unde tantũ

de iudeo intellige Erat autem ibi

pꝛomiſſio comparatiua quia pꝛo
ni erant iudei ad feneranduʒz ſicut
et datio libelli rep mwiatoꝛij pᷣm
laurentium Et hugilinus expoſtu
lat verbum exige vſuram ſcilicet
ʒelo caritatis. Et ſub dit ABrchi/
digconus. Dic ergo ab illo ſcili⸗/
cet hoſte ſiue ſit paganus ſiue here
ticus ſiue malus xp̃ianus.ſᷣm hoc
ergo a ſaracenis qui ſunt hoſtes

chꝛiſta noꝛum licite chꝛiſtiani vſu /

ras exigunt ſed non a iudeis quia
contra eos non iuſte pugnatur.
xxiij.q.viij. Diſpar ſecundũ hugi/
linũ qui dicit ꝙ in nullo caſu eſt v⸗/
ſura licita nec alicui licet eam exi /
gere Etiam ab hoſtib cũ ſit gene
raliter ꝓhibita Subdit archidia/
con adde adhuc vt ceſſet omnis

abiectio poteſt dici DVmbroſius
axpellat hic vſuram vꝛgentem etr
immoderatam actiõez quã hoſti/
bus impon᷑ poſſum vt affligant᷑

„*

et ofpꝛimantur et hoc vult littera

vbi dicit qui fuerit vſurarius exa /

ctoꝛ inimici quaſi inferens et impo
nens exactiõem vltra debet im

poni verum eſt ſi non eſſet hoſtis

3

contra quẽ Jus belli habem bm

petrũ de ſaliceto.
Cui merito nocere po
ſumus.

Sed quis eſt ille cui merito nocere
deſidero. dicit OrchiRſñideo Ro/

mani imperij hoſtibus C. de com
mercijs et mercimonijs.l non ſolũ

er ſic videtur ꝙ infideli poſſũ tra/

dere pecuniaz ado vſuram Et ſub /

dit vſuram id eſt penſionem ma /

gnam et hoc per.c.xxiij.q.vi. Ham

vero Raymundꝰ aũt in ſũma titu/⸗
lo de vſuris in hoc calu dicit ꝙ cõ
munioꝛ ẽ opinio quã ꝑmittit Jo.

in gloſa videlicet ꝙ dictum. c. ab

illo intelligatur negatiue ſcilicet ꝙ

nulli debeo deſiverare nocẽ a nul
lo poſſum exigere in fallanter hec
eſt tutioꝛ ſaniorq; ſententia. bi
etiam aduertendum hᷣm doctoꝛez
ſubtilem Johem Scotũ.ꝙ tamen
ſemꝑ in omnibus ſeruari debeat
caritatis oꝛdo videlicet ꝙ diliga/
tur de“ ſuper omnia et poſt deum
Wꝛia aia. et poſt aiam dili gatur
aia ꝓximi ſicut ſua et poſt aiam
ſuam et ꝓximi ad ſalutem diliga/⸗
tur vita ꝓpꝛia et poſt vitam ꝓpꝛiã

vita pꝛoximi ſicut ſua ad virtuteʒ

et gratiam.et poſt vitaz diligatur·
fama laudabilis pꝛo ſequela vir/
tutum. et cum fama ſua diligatu-·
etiam fama pꝛoximi.et poſt famã
diligantur bona tempoꝛalia täcq

adminicula ꝓ ſuſtentatione pñeis
vite Quod etiam ſentit gloſa ſuꝑ

illud Cantico. ij. Oꝛdinauit in me
caritatem Wbi dicit gloſa. Multi
peruertunt oꝛdinem caritatis qa

qð eſt pꝛimum faciũt vltimum. et
qð eſt vltimũ faciunt pꝛimũ Dicẽ
dum eſt hic ꝙ vſuraʒ tanqs vſura

nullo mo do licet exigere qꝛ oꝓpo/
nitur caritati dei et ꝓximi et vite-⸗
fame necnon et boms temporali/
bus Bed tñ poſſet ↄtingẽ ꝙ aliqᷓ

licito modo poſſet quis ſuũ da/⸗

mnũ recupꝑare ab hoſte ſine pꝛeiu /

dicio pᷣdictoꝝ nõ tanq; vſurã ſed
tanq; iuſtazg recõpenſationem da/
mnoꝝ ſuoꝝ poſſet licite tenere ſi/

cut illa que in iuſto bello acquirũt
NInde idem Vrchi. in dicto c. Ob

illo circa finem in verbo auferre
dicit adde Iſta ratio non vꝛget

qm̃ nec furtum nec rapina debert
fieri eis ſcilicet hoſtibus ſine auco

ritate principis et qui aliter facit
peccat.ſed in tali caſu non inueni⸗
tur vſura precipi vel permitti a pᷣn

cipe ſed illa ſit ſcilicet rapina.axxiij.

72

.q iſ. dñs hm Guilhelmum. Nam

ſi de bonis damnificantis aliquid
peruenit ad manus damnificati
ſine vicio vtputa qꝛ inuenit vel ali

us ſibi dedit. et hmõi p̃t dãnifica/
te licite retinere et ſine peccato re/
cipere vſq; ad valoꝛem damni. ff.

Nxcond
ſortemt
d eum
modar⸗
vel etin
Giqu⸗
potckt
pera i

Sn guo

pentent

op

tionem
ſche
tcpie⸗
poſtam

etenetu

otenden
nunlfech
uradre
polrar⸗
od
(at qui

guidet

endum
toͤmane

farpe

dine p
tur dee
ntſcan
Ortum
tusin
Ky.cger
nis der
in
do ille:
dſpene⸗
enon

Rpfr me
PNgamr.
egulg vn
3 Nlgnur
tpoſt ſani
eglag tic
Monepiis
urgoſa l
alit in me
Nn ,ult
nimnts a
tpuni Dei
tnch iri
timietputea
Stnpotal
ngt⸗
nißriſs
ſatonende
Cte knm
edo
do ſon nie
pmobt
sreaucto
i ar fart
Apon innenn
npna
mum. ſn

de conditione indebiti. I. Si non

ſortem niſi foꝛte res que peruenit

ad eum fuiſſet iln a raptoꝛe accõo/

modata C. de cõmodat.l.p̃textu

vel etiam depoſita C. depoſiti. le.

Gi quis Nam in his caſibus non
boteſt retinere Hec indubitanter
vera ſunt in foꝛo iudiciali. Sed
m quoſdam licet talis peccet et
penitentiam agere teneatur tñ in
foꝛo pñiali non tenetur ad reſtcu/

tionem Unde beatus tho. ſcöa.

ſcve.q.lxv.dicit ꝙ ille qui furtum
accipiet rem ſuam apud alium de
poſitam gr auat depoſitarium qͥa
ille tenetur ad reſtituenduz vel ad
oſtendendum ſe innoxium. IVnde
mamfeſtum eſt ꝙ peccat et ꝙ tene
tur ad releu andum grauamen de
poſitarij qui vero accipit reʒ ſuazʒ
apud alium in uſte detentam pec/
cat quidem non quia grauat eum
qui detinet nec tenetur ad reſtitu/⸗

endum aliquid ſed peccat contra
cõmunem iuſticiam dum ipſe ſibi

vſurpat ſue rei iudicium iuris or/

Ddine pꝛetermiſſo et ideo tene /

tur de eo ſatiſfacere et dare operã
vt ſcandalum pꝛoximoꝛum ſi inde

ortum ſic ſedeture. Vtem Bco/
tus in quarto ſententiaruz diſtin.

xv. querit an damnificatus ab a/

liquo poſſit ſibi ſatiſfſacere de bo/

nis damnificantis. Et reſpondet

ꝙ in duobus canbus poſlet ſibi

ſatiſfacere videlicet Oꝛimo quã /

Ddo ille damnificatus eſſet effectus

diſpenſatoꝛ bonoꝝ damnificant..

et non poſſet ſibi ᷣm iurl. foꝛmam

pꝛouidere vtputa quia non habz

teſtes vel pꝛobationes vel qᷓa eſt
perſona potens otra quã ſibi nõ5
adminiſtr aretur iuſticia Naz tunc
poſſet ſibi pꝛouidere per ſecretam

detentionem rerum damnificantl.
quas ipſe habet adminiſtrare vel

Diſpenſare ſi poſt moꝛtem damni/
ficantis eſſet foꝛte inſtitutus oiſpẽ
ſatoꝛ bonoꝝ eius tanq; fideicom/
miſſarius . vide ibi Gecundo qſ
inueniret de bonis illius vel aliqᷣo
ſibi donatum fuiſſet nam iſtis caſi

bus poſſet rem retinere vſq; ad

valorem damni Et vt clarius in/
telligatur ſciendum ꝙ volens ſibi

ꝓPria auctoꝛitate ſatiſfacẽ de bo/

nis debitoꝛis in ſeptẽ caſibus moꝛ
talit᷑ peccat videlʒ Pꝛimꝰ ẽ qñ p̃t
ſibi per viam iuris pꝛouidere et ni
Hilominus ſibi facit ius ↄtra legẽ

Si quis in tantam. C.vñ.vi. Se⸗/

cundus eſt qñ eſſet iudex publicꝰ
et in ſua cauſa vellet met iudicare
quod eſt pꝛohibitum C. Ne quis

in ſua cã.l.vna.vbi dicitur iure em̃
pꝛopꝛia vnq; ad modum eſt ali/⸗
cui licentiam tribuere. –»&. VWbi
gloſa allegat pꝛo concordia. ſ.
de iudicijs le. Julianus.Alias in
cipit. Si alter et.ff. de iuriſdictio/
ne omnium iudicum.l. iuriſdictio/
nem et. ff. de arbitris.l penult.Sʒ

arbitratoꝛ ſic dicit gloſa vt. ff. de

operibus libertorum ⁊&&.l. Si liber
tus quaſi dicat ꝙ in cauſa ꝓpꝛia
non pᷣ̃t quis eſſe iudex vel arhiter
ſed arbitratoꝛ ad qð facit. C. de
cõtrahenda emptione.l. In ven /

dentis Tertiꝰ eſt qñ debitũ non ẽ
liquioũ ſeð dubiũ ẽ an debeat re/
ciꝑe vel nõ Octoꝛi nanq; ꝓbatio
incũbit et cũ ſũt ꝑciũ iura obſcura

reo fau ẽdũ potiꝰ ẽᷣ q; actoꝛi vt in.

c. Cũ ſũt de re iurl.li.vi Quart' eſt
qñ eſt periculũ ſcandali generadi
de furto vel maleficio tuo et ſic in/
famatur indebite Scandalũ autẽ
otra iuſticiaz illatuʒ ↄtra ꝓximũ

7

obligat ad mortale Ma xviij. Qui

aũt ſcãdaliʒ auerit vnũ de puſillis
illis qui in me credũt expedit ei vt
ſuſpendat᷑ mola aſinaria in collo
eius et dimergatur in ꝓfũduz ma
ris. De materia ſcandali ſatis tra
ctat ſca ſcõe xliij.. Quintus eſt
qñ eſſet periculũ infamie ꝓpꝛie vt
qꝛ reputaretur latro vel vſurari.
quilibet aũt curare dz pꝛo conſer
uatione fame ſue. Ecci xli. Curam
habe de bono noiĩie hoc enim ma/
gis pꝑmanebit tibi q; mille thezau
ri magni et precioſi Et NQug..dicit
Nobis enim neceſſaria eſt vixa no
ſtra alijs fama noſtra. xi. q.inj. JIut
vᷣba et. c. nõ ſũt in fine Inde etiaʒ
dixit idem Dugl. Qui negligit fa/⸗
mazʒz ſuã crudelis eſt. xij.q.i.Nolo
vbi idem Dugl. dicit Conſcientia
nobis neceſſaria . ꝓximis aũt fa/
ma nra Et . Qui fidẽs ↄſcie ſuam
negligi: famaʒz crudelis ẽ ergo.

Sext ẽ qñ poſſet eſſe periculũ ꝑſo

nale ſui iiusvt quia poſſet ſuſpen
di pꝛo latrone ex tali actu et hmõi

debet enim plus diligere vitaz qʒ

bona tpalia ergo.. BGeptim' eſt
qũ ſibi ſatiſfaciẽdo moꝛtaliter pec

We

caret poſtponðdo ſalutẽ aie ſue ꝓp
recuperatiõe tꝑalis rei quid enim

ꝓdeſt hõi ſi vniuerſum mundũ lu/

cretur. anime vero ſue detrimentũ
patiatur. Math xvi. Semꝑ igitur
Dignioꝛa pꝛeferenda ſunt ergo. ?à.

(Pꝛimꝰ calus tertij olꝰ?
an vẽdẽs rem de pꝛeleti
n venalẽ vltra pꝛelen⸗
tem valoꝛem peccet ¶t

eſt ſeptimns caſus.
Sequitur terty verſus qui incipit
NVendens ſub dubio c Nbi ſunt

etiam duo pꝛincip ales caſus qᷣn

pꝛim' eſt talis videlʒ habzʒ aliqs
rem non venalez de pñti ſed inten
Dit ill az ſeruare vſq; ad tp̃s ſciẽs

the illo plus valiturã emptoꝛ q̃rit

emere talem rez Ille dicit ſe nõ ha
bere illaz venalem qꝛ non eſt tunc

temp' vendendi. ſed ꝓ tꝑe futuro

Dicit ſevelle emere ꝓ tãto pᷣcio qm
rem valebit tũc tꝑis et taxat᷑ pꝛe/⸗
ciuzʒ. q̃ritur an liceat Rñdetur ꝙ
rõe dubij talis contradexcuſatur

vt in. c ſauiganti extra de vſuris

Xbi eſt caſus ꝙ qui dat decem ſo⸗
lidos vt alio tꝑe totidez ſibi gra⸗
ni vini olei méſure reddãtur qͥ licʒ
tunc plus valeãt NHtrũ tunc plus
vel min ſolutionis tꝑe furint va/⸗
lituri veriſimiliter dubitat᷑ non dzʒ
vſur ariꝰ ex ̊ reputari.Et ſubditur

ratione vero dubij hmoi excuſat.

ns

O pon

glas me

tnevaie

piarid

frackos
codat.
ciatoꝛ 9
tamen!
plluse
peluc
liq et
Gocis
bmink
mater
ho de.
ham y
emen
crontve
deus er
manon
ſciaf
basi⸗
red
pona
den.
tem

Deltet

ſolue⸗
dubit
dum!

No

talbu
Miad
nas

gen
ntas
pote
tet
git

iaieſui

gid enin

mmmä ,
Deriwenre
engign
uner Wä.

Sci intipt
dPblunt
les alse
3 z As
pünſedſnten
10 ſps s
anptort
Nctlenöba

mNende.

ptefuon,
ttarntpee/
hidenn 9
niranſann
mmnenins

VVY,

Nne
rifhirnun

Qui pannos granũ vinũ oleũ vel

₰
4⁴4

alias merces vendit vt ampl q;
tune valeant in certo termino reci
piat pꝛo eiſdeʒ ſi tamen ea tpe cõ /
tractus non fuerat venditurꝰ Cõ /
coꝛdat.c. Couſuluit Et an nego /
ciatoꝛ et. c. In ciuitate eoð ti hoc
tamen bᷣm hoſt.nõ licet clericl. qᷣbꝰ
vilius emere et carius vendẽ tur/
pe lueꝑ ẽ vt dicitur.xiiij q.iij. Qui/
cũq; et extra ne cle. vel mo. ſe ne/
gocijs lecularibus immilſ ceant. c.ij

bm inſtitutuz et ſatis diximus pm

materiam in. ca. fi. extra de vita 2
ho. cle. Et dicit hoſtieñ . Conſulo
etiam vſurarijs laicis ꝙ notent
mentem verborum ſcilicet ꝙ non
erantvendituri tempoꝛe contract
deus enim coꝛ interrogat et non

manum. xiiij. q. v. Si quio inueni/⸗
ſti in fine xv.q.vi. Si ſacerdoti/

bus in fine. xxij. q. v. Qui periura/
re Quid ergo ſi decetero hoc P/
ponant vſurarij vt faciant frau/
dem legi. Item quid ſi dant de /
cem ſolidos tempoꝛe meſſium ꝓ

decem menſuris bladi in paſcate

ſoluendis Nunquid pꝛob abiliter
dubitari poteſt ꝙ minus valz bla
dum in paſchate q; in meſſibus.
Ideo melius et tutius faciant ſi a
talibus contractibus abſtineant

vt in dicto. c. In ciuitate Dubita /
ri et am poteſt vtrum plus vel mi
nus valeat quia de futuris contin

gentibus non eſt dererminata ve /
ritas ̊m ariſtotelem Ooꝛro non

poteſt dubitari pꝛobabiliter ſcili /

* .

cet bm ſolitum curſum regionis

qui conſiderandus eſt pꝛout innu/

it mens littere pꝛout dicit textus
in dicto.c. Nauiganti vtrum plus
vel minus ſolutionis tempoꝛe fue
rint valiture veriſimiliter dubita/
tur Et argumentum extra de ſpõ
ſalibus. c. ex litteris et ſf. de fundo
inſtructo &. l. Cuz de lamonis Fa /
ſinam. Et ff. de fluibus . l.i. Quid

ſi quis vendat ꝓ pꝛecio qð in iſtã

ti currit ſed ſi plus valeret vſq; ad
paſca vult ꝙ illud plus ſibi detur
Si vero minus valeat non vult
pꝛeciuʒ minuatur dicit hoſtieñ
Proculdubio ipſum iudico vſura
rium cum ipſum in pactis videaʒ
claudicare argumento C. de ſolu
tionibus.l.penuli..ff.de damno in

fecto.l. Oꝛ bona Si quis et ff. P

ſocio.l. Si non funt Oriſto. Nã
licet ratione dubij excuſetur atta/
men in tali caſu non ſtatur in du/
bio cum velit certum et ſuperaodi
tionem Dubium enim pꝛedicum
in ratione ſui facit equitatem iuſti/
cie licet plus recipiatur q; debe
tur eo ꝙ ratio huius dubij ponit
eſtimationem valoꝛis in rebus ex
ipſa natura rerum que in tali ſpe⸗
cie poteſt plus vel minus valere

Ande non cauſa tempoꝛis all/
qWuid plus accipitur ſed pꝛopter

ipſam naturam rei que plus valet

in vno tempoꝛe q; in alio et aliqñ

minus excuſatur Sic etiam vide/

tur exrcuſare ratio periculi que re/

compenſare poteſt uperabund/
tiã Res enim extra periculũ exñs

plus valet q; res eiuſdem ſpeciei
eriſtens in periculoEt ſic hec recõ
penſatio reducitur ad naturam

rei que ꝓpter periculum eſtimatur

plus vel minus valere C. pericu/
lum a dubium tollit vicium vſure
Vbi autem periculum non tollit
hod virium de ſua natura non ex/

cuſat vſuram ſicut patet in pericu⸗/
lo qð eſt in mutuis de quo in. c.
Hauigãti vel eunti ad nũdinas
certam mutuãs pecunie quantita
tem pꝛo eo ꝙ ſui cipit in ſe pericu⸗/

lum ſuſcepturus aliquid vltra ſoꝛ⸗/

tem vſurarius eſt cenſendus Simi

liter etiam ſi aliquis mutuauerit
alicui cẽtũ libꝛas ad decẽ annos.
ita ꝙ ſi ifra decẽ ãnos moꝛtufue
rit alter ipᷣovqᷣ debitũ accepit libe

ratſit a mutuo et debito Si vo ſu

ꝑu xerit ambos dabit qͥ mutuũ ac
cepit ducentas libꝛas ei qui mutu

um dedit. tale periculum non excu

ſat quia non reducit contractum
ad equalitatem iuſticie Talis em̃
ſuperabundãtia nec ex laboꝛe ner
ex vſu ꝓpꝛie rei nec per ↄpenſatio/⸗

nem alterius rei reducitur ad eqli
tatem iuſticie. periculum etiam nõ

excuſ at vbi cauſa tpis aliquid Pply
accipitur ſed vbi non eſt cauſa tẽ
oꝛis ſuperabundantia accipitur

hoc dubium in duobus caſibus
ſupra dictis quoꝝ pꝛimus eſt per
anticipationem tempoꝛis Scous

ꝑ dilationem tempoꝛis de quibꝰ
in dicto c. Nauiganti 5 peimo: et

ſecundo.

tunc ratio dubij vel periculi excu/
ſare poteſt. quanꝰo ſcz dubium in

Ocrauns calus in not⸗

dine et eſt ſcoõs caſterti verſus

non ſoluens in termino tenet᷑ 20

interelle.

Secund' caſus tertij ðſus eſt rõe

moꝛe inde dicitur pꝛeciũ pꝰ temꝑs
ſoluens vbi foꝛmatur talis que/

ſtio Debitoꝛ tenetur ad centuz in
certo t᷑ᷣmino Kequiro. debitũ debi
toꝛ non ſoluit ex qͥ; opoꝛtet me ren
tum recipere ſub vſurl ego peto a
Debitoꝛe meo vt me liberet ab ob
ligatione vſuraꝝ vel vt ſoluat v/
ſuras.queritur an ego licite petaʒ
Rñdetur ꝙ ſic vt pꝛobatur per. c.
peruenit et.c. Conſtitutũ extra de
fideiuſſoꝛibus ibi pecuniam quazʒ

pꝛo cis ſoluit ipᷣmq; ſeruẽ indẽneʒ
et ibi pᷣf atũ debitoꝛem vt eũ a pꝛe

Dicta interceſſione ſiue dilatiõe ꝓꝛ

ſus abſoluat ecciaſtica diſtrictiõe
pellas Hoc etiã tenet Raymun/

Dus in ſũ.ti.de vſurl. Non enim ſol

uũtur tunc vlure tali creditoꝛi ſed
quicqͥd ſoluit᷑ ei ſoluit᷑ tanq; inter
eſſe et nõ cauſa lucri ſed cauſa da
mni vitãdi n ſic in tali caſu nõ ca

dit vſura Do idem facit qð habe

*

tur. xiiij.q iiij. c. Qm̃ et. xij.q. ij. ca.

Si quis de clericl cũ ibi notatis ⸗

diaconũ.hoc etiã tenet hoſt.in ſũ.

ti. de vſuris Un aliquo caſu. vbi
dez poteſt intelligi ad ꝗð etiam.
ff. de eo qò certo loco.l.ij.a ff. pꝛo
ſocio.l.ſocium qui non. de predi
ctis etiaz tractat beatus thomas
ſcða ſcòe.q.lvii.

ualiter mora eſk n0

clnadeblto z.

— — — —

gau
tm
lder
pbiſi⸗
niunt
moꝛa
caſui
difni,
eade!
moral
mitdit
ſigar
msp
de
deon
Kertra
ltscor
unob
telig

dedean

prore
deint
ſolutio
de vlun
Efe⸗
tontr⸗

et ſide

luris i
lur con
Jugnn
ſtan⸗
Ropari
ides
monas
ſeruo⸗
mno.C
hec m
lereſſe
ſeu
Poſtes

reſis
d eig
ſtſschz.
tüeumm
ials n
eenng
bitideb⸗

net meten

ad petoe
danicb
ln n
Plaiepetn
bouroen t.
nni emade
miam gua;
muͤndene,
ntalape
dlatöet
a Mridiͦ
neRaymun
Nonenmne
nrortor ſe
Enchier
ſcauiade
n taunöes
go ebt
1niqfa..
binotatisg
uhoſinſi
1o tain pbl
ncbenm.
liaſtpr
zadepenn
us Gones

eckeo

Si aſt queritur quomod intelli/
gat᷑ moꝛa Rñdet᷑ ſᷣm hoſt.. in ſũ.
ti. de vſur ꝓ Ex qᷣbꝰ vᷣſu ex moꝛa

vbi ſic ſequitur Ex moꝛa etiam ve/

niunt vſure vel quaſi moꝛa.ffit aät
moꝛa iure cõi et ſpeciali ſed .ter

caſuũ varietatem nõ poteſt plene
diffiniri qñ cõmittitur vt ait lex ff.

eadẽ.l.moꝛa Tamen ᷣm azonem

moꝛa fit iure cõi cum qͥs maior ꝓ
mittit minoꝛi vt ff. de verboꝝ ob⸗/
ligatione Si pupillus interpella/
tus per diei aꝓpoſite lapſũ. Et.ff.
de vᷣboꝝ obligatiõe ſi fundũa C

de vↄtrahenda ſtipulatõe.l.magna

et extra de locato in fine.c fi.vel ꝑ

litis conteſtationem vt ff. de vᷣbo/

rum obligatione. Si ex legati Cũ
intelligat ſe debere vel intelligere

Debeat vt ff. De rebus credit.. I.

pꝛo re vel cum obmiſſa rei repeten
de inſtantiaʒ ſine cauſa diſtulit rei
ſolutionem vel pꝛeſtationem vt ff
de vſuris.l.moꝛa et.l. Sciendum
Effectus autem moꝛe idem eſt in
contractibus bone fidei et legat..

et fideicommiſſis qui licet ſtricti

iuris ſint in hoc tamen equiparan
tur contractibus bone fidei·C.
In quibus cauſis in integrum re/⸗
ſtitui non eſt neceſſe.l. In minoꝝ
vt pariat vſuram.ſecus in contra/
ctibus ſtricti iuris vt ff. de vſur..l.
moꝛa Si.et.ff. de legatis.ij. Si qͥs
ſeruo et.l.qui ſolidum reſponſo pᷣ/
mo.C.de condictione indebiti.l.i.
Hec moꝛa etiam facit rem vel in/
tereſſe eſtimari tanti officio iudi/
cis quanti erat tempoꝛe moꝛe vel
poſtea fuerit qũcunq; ante ſenten/

tiam niſi moꝛa purgata foꝛet vt.

de edendo.l.vbi pꝛi.ff. de tritico

vino et oleo legato l. penultima

et vltia et. ff. de actione empti et
venditi.l. Ratio Si per vendito

rem ff. de re iudicata.l. Si carẽnis
et de conditione furti. I. In re fur

ti et. ff. de verborum obligatione

.&l. quotiens in diẽ Inducit etiam

petitionem fructuum per officium
iudicis in quolibet contractu ſi pe.

tam quod aliqũ fuit meum vel e/⸗

ius a quo habeam cauſam. Ali/

ter exigitur lite conteſtata in con/
tractu dũtaxat ſtricti iurisvt ff. de

vſuris.l. videamus S. Si actio/⸗

nem pꝛimo reſponſo et S pꝛi. et

Ex cauſis et Si poſſeſlionem et
le. ij. Et aliquando punit in ter/
tia parte debiti et ff. de inofficioſo
teſtameuto.l.Et ſi quis ſuo facit
etiam rei periculum indiſtincte

pertinere ad reum etiam ſi erat pe/
ritura res apud actoꝛem quia ſa/

tis eſt ꝙ poter at non perire vt ff.
de legibus. I. cum res Sltimo.
Nec obſtat ff. depoſiti. Si plures
F vltjmo quia licet eſſet ibi con /
uentus non tamen erat in moꝛa
quiꝗ habebat pꝛobabilem cauſaʒ
eiſteno⸗ Pputa pꝛopter expenſas

et hoc expꝛeſſiue probatur in au/

tentico de depoſitis et denuncia/

toꝛibus Inquilinorum colla. vi.

Cuz enim dicit ibi teneri qui inter
dicit depoſitario ne mihi reſtitu/
at de caſu foꝛtuito multo magis
depoſitarius tenetur ſi ſine cauſa
detineat et predicta facit. Ta/
men circa realem actionem illud

ſſpeci laliter eſt notandum q ſi erat

re⸗ lure lpeciall.

bone fidei poſſeſſoꝛ ab inicio et ſit
fadus maief dei ex poſt facto vel
in moꝛa ſic diſtingue n eodẽ mo
do eſſet peritura penes actoꝛema.
tunc non tenetur vt ff. de rei vendi
catione.l Item ſi verberatus .vl/

timo Mlias tenetur. ergo pꝛoſicit

in bone fidei ſicut alias vt in eodẽ
ti. Si in aliena Sed ſi iuſtam habu
it cãm litigandi indiſtincte non te
netur vt eodem ti. vtiq; autez. Et
illud ſcias ꝙ quãdoqʒ dicitur qͥs
malefidei qualitercũ q ſciat here/
ditatem ad alium pertinere qᷓ ad
fructus et hłia vt f. de petitiõe he

reditatis Item veniũt petitama
Fin quo et.l ſed et ſi. et ſi autez

“ tem in rei vendicatione ſit male/
fidei poſſeſſoꝛ lite cõteſtata quan
tum ad fructus vt. C. de rei vendi
catione.l. Certum Manet tñ bone
fidei poſſeſſor quo ad vſucapiõeʒ
triennij complendam et vt ſuos fa
ciat fructus ſi obtinuerit alias ip /
ſos reſtituet ſicut et vſucapio poſt
litem conteſtatam vt ff pꝛo empto
re.l. ij in fine et eo.ti qui ſcit S vlti.
et de rei vendicatione ſi poſt Itez
quantũ ad fatalitatem vt ff. de pe
titione hereditat..l. Illud Sʒ quo
ad pꝛeſcriptionez nullo modo vi
detur poſſeſſoꝛ qꝛ interrũpitur litj.
conteſtatio vt notatur ſupꝛa de li/
tis conteſtatione Qui ſit effect
Et. C. de rei vendicatione l. Cer/
tum.

aaltter lr moꝛa de

ure autem ſpeciali fit moꝛa fa

uore libertatis circa fideiuſſoꝛiam
libertatez hoc ipo qð non pᷣſtatur
et hoc inducit ꝙ matri detur ma/

nutenendi cauſa vt ff. defideicõ /

milſarijs libertis l. Cuz. vero Jap

paret Item fauoꝛe curſus biennij

et hoc ſimiliter parit vſuras vt. ¶

de iure dotiũ.l. vlti. Fit etiam ſpe/⸗
cialiter ꝓpter odiũ ſicut in furevel

predone vt. ff. de vi et vi armata
lL.is Rectiſſime et. lpenul ỹ. Item ſi

in meticuloſo. Sed in eo diſtin/

gue vt ff. O metus cauſa Item ſi

cum exceptione Deſi homo Spe
ciali etiam iure fit moꝛa in perſo/

na minoꝛis hoc ipſo ꝙ quis ei nõ

ſoluit qð pure debet vt. C. In qui
bus cauſis in integrũ reſtitui non
eſt neceſſe l. In minoꝝ Dam ſi de/

beat in diem vel ſub cõ ditione nõ

poteſt ei imputari ſi non ſ oluat in/
terim cum nec ſoluere tenetur Itẽ
ſi pure et debebat pupillo non ha

benti tutoꝛem quia nec tali ſoluere

potuit quid ergo poterit imputa.

ri MNec obſtat ꝙ minoꝛibus in lu/
cro ſit ſuccurrendum.vſure non p/⸗
pter lucrum ſed ꝓpter moꝛam non
ſoluentium infliguntur vt ff. eoð.

ti. I. Cum quidaʒ Si pupillo.pur

gatur autem hoc ſi pupillus mi /
noꝛ ſit factus maioꝛ qðᷣ mi abile
eſt vt ff. de legatl. ij. l. lexto 5 vſu/

ras et ſic purgatur re ſpſa curſu tẽ
poꝛis ſte etiam ipſa fit mora poſi

to ſcilicet ſi ei non ſoluatur qð de /

betur ex ſuo contractu vt. ff. de

nAt

an

ſonan
f.de?
urööib
guͤtde
Cen
poſtio
dppoſt
Aopt
dü euen
oün
oblar
ite
creolto.
agnot
1ol.

G

lat
Exq
yt ecc
ſlolut
ſtione
Rem
aigze
laſi
litffd

sy

Carto
Pn
mada
erder
fenen
guaſi
oue⸗
hbui
gad

Aftnonfe

ſdelllnign
Dnonöͤſzur
n denr

f deſdtle

peroe
mmns bemn
aspt. C
ftnmn pen
inime vel
ia armar
eulg Nnf
n eo diſtn/
ua Jan
ibond Se
in pen
oaqusini
uNC
fürchtni w
oͤtoren
onſoharin
etmneun N
plononp
nectal ohen
otent inpve
vlbas in n
ntirenonp
rrf to
Solon
ſopluis
cd minnt
llnnſi
re Heaht
zfeningon
““
e fn

vſuris.l. Cum quidam S fiſcꝰ/Mo
ra aũt cõis ſtipulatione purgat᷑
nouandi animo interpoſita vel nõ
nouandi ſi tñ res erat in pñtia vt
ff. de ↄditiõe furti.l.parui et de ſo

lutiõibus qui decez Si. purgatur

aũt depoſitiõe et conſignatiõe vt
C. de vſurl.l. acceptã ̊ opoꝛtz de
poſitiõez durare alias nõ videtr
depoſita vt.ff. eo ð. Debita et in.l.

acceptã in fine poꝛrovbi vſura nõ

dũ euenerit puta ꝓmiſſa erat ma/

1ioꝛ ſi nõ ſolueretur minoꝛ Minore

oblata ipſo iure non currit maior

vt C. eo.ti. Gi ꝑ te nõ ſtat Joẽ ſi

creditoꝛ ꝑſiſtat in petitiõe minoꝛj.
cuʒ nõ poſſet maioꝛes petẽ vt.C.

eo. ti. l. aduerſus et. l. hui 8.
(Ho quali moꝛa veni

unt olure

Ex quaſi moꝛa veniunt aũt vſure

vt ecce emptoꝛ re ſibi tradita non
ſoluit pꝛeciũ Ut. C. eo.l.ij.et de a⸗
ctione empti et venditi. l. Curabit
Item vbi creditoꝛ pecuniaz reda

ctaz ex venditione pignoꝝ.. vltra

quã ſibi debetur iure ꝓpꝛia cõöuer /
tit ff. de pignoꝛaticia actiõe. l. q;/
uis S. vlti. Et.l.ſi aũt IJdemqʒ in ꝓ/⸗
curatore et curatot᷑ qͥ pecuniã dñi
in ꝓpꝛiaz vtilitatez cõuertit vt. ff.

mãdati.l. JDemq; Si ꝓcurator

et de negocijs geſt.l. l. Scire Sed ſi

fenerauit dixerũt qͥdaz ꝙ tenetur
quaſi ex moꝛa. Sed Mzo dixit ꝙ

cõuenitur ſicut de ſorte Itẽ ſi ad

hibuit moꝛam cõuenitur non tan
q; ad vſurazʒ ſed tanq; ad intereẽ

ſicut de ſocio qui moꝛaz adhibuit
in red dendo ei qð ex ſocietate lu
cratus fuit ff.pꝛo ſocio l. Socius
qui et de adminiſtratiõe tutoꝛuʒ
l. tutoꝛ. qui . Si vſuram.

An exigens penam municip alem
peccet et eſt nonꝰ caſus in oꝛdine

caſuũ pꝛedictoꝝ Et habz triplicẽ

diſtinctioneʒ vt clarius patebit in
ſequentibus et de pꝛima pena ſcʒ
legali Geqͥtur qrtus verſus ꝗ inci/
pit pena nec in fraudẽ ⁊c. vbi ſun:
tres caſus pꝛincipales. Pꝛimꝰ eſt
in appoſitione pene que recipit tri/⸗

plicem diſtinctiõ em Orima: eſt de

pena legali. Bcða eſt de pena iu/
diciali Tertia eſt de pena conuen/
tionali. De primo ſcz de pena le/

gali ponitur exemplũ.qũñ lex impo

nit ipam debitoꝛibꝰ vt tali die ſol/
uere teneantur ſi non ſoluerint inci
Dant in penam et intellige in penã
legalem. etiam ſi ex lege municipa

li ſic dictaretur tũc eniz incidẽs in
penam tali caſu ſoluere tenetur cũ

declar atione que inferius infertur
patet etiam in.l.Oꝛ a quoquã ff.

de re. iurl. faciunt notata in.l. Si
penam ff. de verboꝛum obligatio
ne et in.l. di em pꝛoferri Stari ff.

de arbitris et ff. de ꝓcuratoꝛibus

l. Qui ſpꝛio penam.

(De ſcpa pena indiciali

1.

rti

De ſecunda ſcez pena iudiciali vt/
puta quia facta liquidatione debi
ti Yudex pꝛecipit debitoꝛi vt ifra
certũ terminũ ſoluere debeat cre/

ditoꝛi ſub pena tanti Lam ſi inci/

derit in penam non volens ſolue/
re cum poſſit ſibi imputet.argumẽ
to.xxiij.di.quicq; et in dicta.l.ꝙ a
quoqm pene noie a faciũt notata
in.l.traiecticie de illo ff.de actio/⸗
ne et obligatione et. l. Si cum die
Ffi. cũ. l. ſequenti ff.de arbitris et
in. l. Ita ſi quis . Seia ff. de ver /
boꝝ obligatione.

tionalis.

De tertia ſcʒ pena conuentionali

vt qꝛ de conſenſu partiũ pena po

nitur in contractu vt iuſta pꝛomiſ/

ſa firmioꝛa ꝑſiſtant ac ſi debitor

ſaltem metu pene debitũ ſoluere
pꝛocuret diligentiꝰ in termino p̃aſ
ſignato vt in dictiuribus et extra
de arbitris.c.dilecti Talis em̃ pe/
na canonica nũcupatur qꝛ etiam
a canone permittitur exigẽda.xjij.
q.ij. In legibus. Poſſet tñ talis in
fraudẽ vſuraꝝ aꝓponi vtputa qͥa
creditoꝛ non recta intentione pe/
nam apponit ſed qꝛ credit aut ſpe/⸗
rat penam eſſe cõmittendaz quia
mutuũ dans ſuum debitoꝛem ad

mutuũ redddũ in termino impo/

tentem eſſe diſcernit NHam tũc cuʒ

ipſe mutuet cauſa lucri ſperans lu/

crari penam que ſpes libertatem
caritatis a gratuitatem contractꝰ
extinguit et ideo tranſit in ſpecieʒ

Tertia pena connen⸗

vſurariã qð ſi aliter pꝛobari non
poſſet recurrendũ eſt ad pꝛeſũpti /
ones q̃ erũt due pꝛincipaliter Oꝛi
ma ſi apponens penam conſueuit
eſſe vſurarius vł ſimiles penas im
ponere in fraudem vſuraꝝ argu/

mento ff. de actione empti et ven

Diti.l. Julianꝰa ff.de pignoꝛaticia
actione.l.vniuerſoꝛ.Scða per ſin
gulos menſes vel annos dicatur
pena committi. C. de vſuris.au
tentica Od hec Dttendendum eſt
tamen ꝙ ſi debitor fecerit qð po/
tuit vt qð pꝛomiſerat adimpleat
vel vt mandata legis vel iudicis
obſeruare paupertate et impoten
tia oppꝛeſſus nequit perficere qðᷣ

optabat licet iurl. vigoꝛe tenetur

ad penam tamen de benignitate
canonica et naturali equitate. nõ
Decet vltra q; interſit exigere ar/⸗
gumẽto.i.q.vij. Quotiens xij.q.ij
ep̃ᷣs extra de penis.c.ſuaʒ Naʒ di

cit Ppłs Jacobꝰ in ſua canonica
CL.ij. Judiciũ ſine mia fiet hõi qui
non fecit miam Suꝑexaltat:autẽ

mia iudicium Nam in penis ſemꝑ
eſt benignioꝛ interpꝛetatio facien
da de re.iuris.ca.in penis.lib.vi.

Nam vbi non eſt culpa nec pecca /

tũ cõuenit eẽ hoc etiã tenet Inno.

et Hoſt.. et cõiter omnes et Thõs

pꝛi.ij.q.xcvi. Dic circa pꝛedicta ꝙ
leges humane ſi iuſte ſint habent
vim obligandi in foro conſcientie
a lege eterna a qua deriuãtur pᷣm
illud puer. viij. per me reges re/
gnant et legum conditoꝛes iuſta

decernunt. “ZM

etr
Dicut

Oꝛino

ſe

bofun

tegile
Teno⸗
un e
onera
gsh
ſaraol

4.0u

ob ne
ſoꝛadi
pene a
Mt adun
hüaned

diuinis

ducte⸗
gd ali
mölee
btüstt
dixim⸗
Pmitte
Jode
deplan
nan g⸗

Mrari

ſt
dico
Pheng
gppon
notas
nian⸗

alleg
ct

wbari non
pſipti
irſi
n conſaent
espennsin
r Argu
nptiet yen
noꝛaticig
daper in
nos dicstur
Ne is au
wondamet
ant gö

1 Winpeet

el indins
inpoten
erſiere gö
on tenetm⸗
denigate
guitae. ſ
ntrgne dn
ouens rigj
lz ſyd
iu cnonnc
finho qu
rlnnani
npensſeng
eto kuin
unet peccz
in n
ret Mos
Capnoſtag
in haben
,Conicen
iuänrn
e g

tors R

(Di leges dicütur in⸗

ſte tripliciter.
Dicũtur aũt leges iuſte tripliciter
Pꝛimo ex fine qñ oꝛdinantur ad

bonum cõe Scðo ſcz ex auctoꝛira

te qñ lex nõ excedit ptãtezʒ ferent..

Vertio ex foꝛma ſcz qñ ᷣm eq̃lita

tem ꝓpoꝛtiõis imponunt᷑ ſubditl.
onera ad bonũ cõe et m hoc le/
ges hmõi onera imponentes iuſte
ſũta obligãt in foꝛo conſcie ix.di.
c. Quecũqʒ leges aũt iniuſte non

obligãt vt qꝛ ↄtrariãtur terminis

ſupꝛa dictis Tolerande ſunt tñ ꝓ
parte ad ſcandalũ euitandũ. Eſt
aut aduertendũ ꝙ qñcunq; leges
hũane de directo ↄtradicũt legibꝰ

diuinis vt ſunt leges tyranoꝝ in /
ducẽtes ad idolatriaz vel ad ali/

qð aliud ↄtra legem diuinã nullo
mõ leges tales ſũt ſeruãde vt diẽ
btũs thõs.pᷣma.ſcðe.q.xcvi.vt S

Diximꝰ cũ egim' ſi leges imꝑiales

pꝑmittentes vſuras ſint ſeruande.
Jo. de lignano in. c.ſuper eo extra

de vſuris querit nunqd exigẽs pe/⸗

nam aꝑppoſitam in ↄtractu cẽſetur
vſurariꝰ et rñdet glo. Ciuiles di⸗

cũt ꝙ ſi adijciatur qntitati vt qͥa

dico ꝙ ſolues decez in ᷣmino als
ꝓ pena deceʒ tũc eſt vſura. Si vᷣo
apponit᷑ facto tũc non eſt vſura vt
notat glo.in.l. Juliꝰ Idem papi
nianꝰ ff. de actione empti et. le. Cũ
allegas C. de vſurl. Sed aduerte

ditit ipſe Jure canonũ clarer ꝙ ſi
p punitiõe cõtẽptus vel intereſſe

licet.ałs nõ.als fraudi nunq; clau

deretur via Et ſubdit

¶ Queſtio notabllis p
legem mumcipalem in
cõtractibus appoſita

Sed pone qd lege municipali ca/
uetur ꝙ quilibet debitoꝛ ex tali cõ

tractu vel tali ſoluat infra decẽ di/

es ałs ſoluet duplũ Dunqᷣd recipi

ens eſt vſurari Dic ꝙ ſi hec lex e⸗

manauit in fraudez vſuraꝝ tunc

nõ eſt dubiũ ꝙ eſt vſurariꝰ Si vᷣo
ex alia iuſta rõe ſtatutũ emanauit

vt qꝛ hoc oꝛdinatũ eſt vt debitor

citius et meliꝰ ſoluat tũc credo ꝙ
lege auctoꝛizante pᷣt duplũ recipi
nicipalis lex punit ↄtẽptum.

Opinio ponẽdavelte⸗
nenda.

Tu dic pꝛo clarioꝛi ſètẽtia ꝙ ẽ ne

e

ceſſe ↄſiderare ſpẽm ↄtract in q̊

pena inſeritur exigenda Nam ſi ẽ
ↄtractus mutui ſumpliciter videtr
inſerta loco vſuraꝝ qð habet lo⸗/

cũ etiaz de iure ciuili vt eſt caſus
in. I. Cũ allegas. C. de vſurl. hoc e/
tiã modo intelligendũ eſt qð dici⸗/
tur ſup̃ᷣ ſi adijcitur qᷓntit ati. Si aũt

nõ eſſet ↄtractꝰ mutui ⁊a ſic pena

nõ adijceret᷑ qᷓntitati h̊ facto vtpu

ta Pꝛomitto tibi mutuare centum

ſub pena decẽ vel centũ vſq; ad
talem diem tunc ſi non mutuo inci
do in penam Tali caſu de iure ci/⸗
uili pena licite poſſet exigi. ff.

f ⸗=

de ackionibus et obligationibus
A¶. traiecticie in principio et ff de v//
boꝝ obligatiõe.l.ſi penam Nã in

dicta. le. traiecticie axꝑponebat᷑ pe /

na rõe tarde ſolutioms q̃ de cau/
ſa:tanq; intereſſe peti pᷣt etiazʒ iure

canonũ vt ſupꝛa diximꝰ et in.l. Si

penam dicitur ꝙ ſi ſtipulatus ſum
penam ab aliqͥ ſi pecuniã mihi nõ
crediderit certa eſt et vtilis ſtipu/⸗
latio. .

De pena appolita in

cõtractibꝰ trãſactiũis.

Simili etiam modo peti pᷣt pena

ſi fniſſet appoſita in contractu trãſ
actionis vt C. de tranſactionibus
lLꝓpꝛomiſſum.

cõpꝛomilli.

Simllirer etiam ſi fuſſet afolite

in ↄtractu cõpꝛomilſifi non ſtaret᷑

ſentẽtia arbitroꝝ et intellige non

ſtare id eſt repugnare ꝓut ſumit᷑

ff. de arbi. l. diem pꝛoferre Stari

intereſt enim arbit᷑ ſuũ laudũ non
ſperni nde reſpectu arbitri datõ
in ꝑſona alteriꝰ eſt factum vt. ff.

de verboꝝ obligatione. l. liber ho

mo. Si Et ideo pena cõmittitur

ſi autem loquimur qñ pena axppo-

nitur ex eo ne contrad“ et lauduzʒ
impugnetur tunc ſine dubio impu
gnando pena cõmittitur qꝛ eſt in/
ſerta facto Ratio ãt q̃re dmittitur

eſt non negledus omiſſionis ̊ qa

vtra illud qð fieri debz argumẽto

ff.legati. I. Si in. IScolon et ꝙ no
tatur in.l.pꝛi. C. de ſentẽtijs qᷓ ꝓ
eo qõ intereſt.. Notãdũ vᷣm bal

dum in dicta. l. Cũ allegas ad ſta /

tutũ dictans ꝙ pene que ſũt adie/
QRe tirca datiões non pñt peti vbi

querit bald*. Quid ſi ſuꝑ mutuo

tranſigatur et ſuꝑ tranſactione pe
na apponatur an valeat appoſitio
pene et rũñdet ꝙ ſic argumento. C.
de plus petitionibꝰ. l.i. in fine. Nã
tranſactiones etiaz ſuꝑ contractu
feneraticio valent quẽadmodum
et ſentẽtie niſi pꝛobetur liberatio
vt notat Inno.extra depoſito.c.

Opinio tenenda.

Tu dic ex qualitate ꝑſone fraudẽ
puta ſi erat ſolitꝰ fenerare als poſ/
ſent lites fingi et tranſigi vt.ff. de
tranſactione.l. Cum hi Sicut lis
Item in ſententia Dico ꝙ ſi debi /
toꝛ paſſus eſt ſe vinci nõ oppoſita
exceptione vſurarum ſententia la/

ta debz reſcindi textus eſt ſingula

ris in rõe ſui ff. de donatiõe inter
virũ et vxoꝛem..il.ſ ſponſus ꝓ Si

vxoꝛ et ibi per bartolum. ⁊.

(Contractꝰ feneraticlꝰ

qualiter pbetur
Scias etiã ꝙ ad ꝓbãdũ ↄtractũ
fener aticiũ ſuffieit ꝓbare ꝙ ita e/

rat pᷣoꝛdinatũ a ꝑtibꝰ licet tabel /

lio et teſtes inſtri.de ̊ nihil ſciant
tz ꝓbek ꝑ alios teſtes vt elegãter

poit Inñn.i dẽo.c.guis.qð itelligo

ofit baldꝰ qñ erat p̃oꝛdinatũ dicc

ſenand
nande
ſevtſf.

ddi

ſocia
ſirfene
gtbicnt
turpen
bus.
awpoli
no men
ls
yrdor
treu
ů95,9,
ſaatet
uinne
penain
Gor?
tarur i
dices
ece
miſ
dus i
tod
ſener
depyt
ſteri.
ſdeſt
Ptor⸗
preciB
ſſiec⸗
buan
ded
eſtn
pir
do
iudt
ptan
nic

e
mniis
Wüßnbal
ligngedi
Aeſüt adſe
npipeurd
ſſup munr
mnſackonede
awoſito
mento K.
linnfime ſ
g comad
gindnoden
eur berato
depoſuo.t

da⸗

None frani
e dsdo
nigtfd
bisSiarls
Mlocbi
indͦopoſta
aſennwal
wsckingl⸗
Vnapöe ine
s g
un. .

rarich

hi mmi
eq iut
7 4 l
itili
t Ahinn
nienüf⸗

firmando ſec' ſi ſolũmodo ſit ratꝰ
cinando qꝛ multa dicũtur qᷓ nõ fi/

ũt vt ff. de edelicio edicto. l. SGcien /

dũ dictũ Et in his multũ habet

locũ arbitriũ iudic.Naʒ ꝙ aliqͥs
ſit feneratoꝛ ẽ qᷓdaz infamia ſuꝑ qᷓ
arbitriũ iudicis multũ p̃ᷣt vt nota/
tur per Inno. extra de accuſatiõi/
bus.c. opoꝛtet Dlq dicũt ꝙ pena
appoſita in ↄtractu tranſactionis
nõ mere apponitur datione qntita
tis qꝛ tranſactio eſt ↄtrad facio

et reus ꝓmittit qᷓntitatezʒ nde
qð ꝓmittitur actoꝛi ꝓmittitur qᷣa

facit et ille non dat et ſic ſuꝑ ↄtra/

qu innoiato a idez qñ adijceretur

pena in laudo arbitratoꝛl. qꝛ redi/

gitur ad inſtar tranſactiõis vt no
tatur in autentico vt differẽtes in/
dices T. In pꝛincipio. et ita ſentit
Yacobꝰ butrigarij in dicta.l. Pꝛo/

miſſuʒ in lectura ſua et idẽ dic bal/
dus in dicta.l. Cũ allegas. Mooo

q̃ro de qᷓdam fraude quã faciunt

feneratoꝛes qꝛ recipiũt ꝓmiſſiõeʒ

de vera ſoꝛte tãdez habentes res
ſteriles vel noia debitoꝛis inania
id eſt nõ ſoluendo vendũt ea rece /
ptoꝛi mutui pꝛo certo pꝛecio qð
pꝛeciũ poſtea repetũt cum reuera
iſte contractus non fuiſſet alłs cele
bꝛatus niſi ꝓpter mutuũ Reſpon
deo Iſta fraus reſcinditur.textus

eſt notabilis ff. de iure dotiũ.l. Cũ

vir et ibi per bartolũ Et concludã
do dicas ꝙ qñ loquitur de pena

iudiciali que ↄmittitur ꝓpter ſcri⸗

pturam ꝑ iuriſ dictiõem mgr̃ atus
et iſta ẽ permilla de iure pꝛetoꝛio

et ciuili dũmodo ſit ↄmiſſa vł cau
ſa cognita inflicta ff. Si quis cau
tionibus.l. Sed et ſi q́s in fine et
notat Inno. in dicto.c. Suam ex/
tra de penis. tñ non ſufficit iudicis
cõminatio qꝛ non eſt incipiendum
a pᷣceptis penalibꝰ vt.C. Commi⸗
nationes epłas.le. Interlocutio.
Quedam eſt pena arbitralisa iſta

naſci p̃t ex tenoꝛe cõpꝛomiſſi non

ex mera audoꝛitate arbitri vt. ff.
de arbitr..l.Arbit᷑ intra certũ Que
daz pena ↄustionalis et tũc aut
apponitur in contractu mutuia nõ

licet vt in dicta.l. Cum allegas qꝛ

pꝛeſumitur loco vſurarum Dut in
alio contractu et tunc aut inſeri/

tur quantitati aut facto aut ſpei.

Pꝛimo caſu aut continet manite/⸗
ſtam iniquitatem et intolerabilem
exceſſum et pꝛeſumitur fraus vt in
dicta. l. Julianꝰ Ybidez in fine ff.

de actiõe empti et venditi Mut nõ
et tunc aut creditoꝛ eſt ſolitꝰ fene/
rari et pꝛeſumitur fraus niũ quan
titatis intereſt. Nut non eſt ſolitꝰ

fenerare et tunc valet pꝛomiſſio
nee ꝓpterea cenſetur vſurariꝰ Naʒ
iniquũ eſt hoc in dubio interpꝛe⸗/
tari et omnis interpꝛet atio equita
tem deſiderat.ff. de conditionibus
et demonſtrationibus. le. In his.
Vbi eſt textus notabilis Si vero
inſeritur ſpei vel facto pꝛincipali
non dico conſecutiue datiõis tũc
valet vt in dicta.l pꝛomiſſum et.l.

luciꝰ ff. de actione empt. et vendi.
Aut loquitur in pena teſtamenta/⸗

ria ſi abſqʒ dinumeratione tẽꝑm

vt in.l.i. f.de peculio legato ſec⸗

cum dinumer atione vt in.l.iij. in fi
ne ff. de annonis legatis et in.l. cũ
ſtipulati ſumꝰ ff.de verboꝝ obli /

gatione Dut loquimur in pena le/
gali vel ſtatutaria que imponitur
non ſoluentib et idem dico ꝙ in
pena teſtamẽtaria vt ſine dinume/
ratione tẽ ꝑis valeat Secus ſi ſit
annua vel menſtrua quia tunc per

mittit vſuras ex foꝛma ſui qð eſt
impoſſibile vt notatur in autenti⸗

co NMd hec C. de vſurl. Et ſolenni/

ter notat baldus in dicta.l. Cum

allegas et dicit etiam ibidem ꝙ
tanq; pena mera non poteſt peti
in contradtu mutui vel in alio qͥa
co nſueuit fieri in fraudem vſuraꝝ
vt in contractu depoſiti Ntputa
quia quis confitetur ſe recepiſſe in
depoſitum tantam quantitatẽ pe/
cuniarum quanta eſt quantitas
vſurarum argumento. ff. depoſiti
l. dies ſponſaliorũ et le. lucius et
dicit gloſa et baldus in dicta. le.
Cum allegas Et bartolus in. le.
Si penam ff. de verboꝝ obligati
onibus ꝙ in quocunq; contradu
de iudicio pena appoſita tanq; in/⸗
tereſſe quaten intereſt peti poteſt
qð eſt notabile.

Decimꝰ caſus in oꝛdt⸗

ne et ledus quarti ver⸗

ſus de pacto legis com
micloꝛle⸗ ðð

Secundus caſus pꝛincipalis q̃rti

verſus eſt pacto legis commiſſo/

rie qð fit tali modo Mendo tibi

predium pro centũ que pꝛomittis

ſoluere buic ad duos annos tali

die qð pꝛecium ſi non ſoluer.. tali

die dictũ pꝛedium ſit inemptũ Hã

tali caſu ipſo iure redit dominium

in vendentẽ C. de pacto inter em/
Pptoꝛem et venditoꝛem.l. cõmiſſo/
rie.et ff.de.l.commiſſoꝛia.et.l.de le

ge Tali etenim caſu emptoꝛ fruct
percipit.et pꝛedium non ſoluit in/

fra ſtatutum tempus et ſic vendi/
toꝛ damnũ patitur et emptoꝛ dita

tur cũ aliena iactura qð eſſe non

debet. vt dicit glo. in. c. Conqueſt
extra de vſur.. et C. de vſur..l. j. qꝛ
hmõi vſure non quaſi vſure ſed q̃ſi
intereſſe petuntur argumento.xuij
q.iiij.qm̃ multi ibi ad queſtum et.c
Si quis oblitus ibi.aliqua incre

menta et ff. pro ſo.le.ſocium qͥ.da⸗

mna vero et intereſſe peti poſſunt

xij.q.ij. Si quis cum clericis et ex/
tra de foꝛo compe.c. Cum dilecti

et de fideiuſſoꝛibus.c.peruenit et.

c. Conſtitutus et argumento. ff.
de eo ꝙ certo loco.lj.ij ꝙpltimo.⸗
maxime in contractibus bonefi /

dei et ff. de periculo et vmodo rei
vendite. l.vltima.et C. de actione
empti et venditi.l.fructus.que om
nia allegat gloſa in dicto.c. Con/⸗
queſtus Et de alio caſu ſcilicet de
vendente pꝛediũ cum pacto de re/
trouendendo quem ibi gloſa po/⸗

nit hic obmittimus quia infra p/
tenſius dicturi ſumus ꝙ ſi partem
pꝛimam ſoluiſſet pꝛo eadez parte
venditoꝛ non debẽt gliqd acciꝑe

—.—

nectam
Sra.

Cer
log⸗
tiod⸗
poren

Tertie
verſuse
pereun
gögre⸗
ryij die
Kargum
lsledi⸗
proderit
d inen
gs nont
gliqgid
zhoct
tamen
ntencio
mente⸗
ſonipa
necoꝛn
ſenerori
Jemeſe
Cunczac
pels ei
eſt.

Os
dacg
guid
Wh

tanniſo
motbi
Nonins
Annds tli
olnen n
nenptüi
dommnu
W mterem
lcöͤni⸗
nldel⸗
mnfuc⸗
Wnſen
ltſi peni
nptordi⸗
e won
Congeſt
Nurl
neſedii
ummnoni
guetumer
Aignane
cunad
nun pollnt
mas etet
Lum Neti
ponenite:
Gmmnof
gylono⸗
s boneii/
omodorti
desctone
us coN
dot Con
glalcerde
Müodenn
golepe
infn/
Mm
d⸗ le
, h⸗

ne etiam ipſe ditetur cum aliena ia

ctura.

(Certius caſus pꝛiucipa
lis quarti verſꝰ q gra

tis datur gratis accipi
poteſt et eſt vndecimꝰ.

Vertius principalis caſus quarti
verſus eſt cum quid gratis datur
per eum qui mutuo accepit Nam
qð gratis datur gratis recipi pᷣt
xviij.di.de eulogijs.i.q.ij.c. Sicut

et argumento.xxvij.di.c.in ſingu⸗-

lis.lix.di.Si officia et.lxi.di.Quid
proderit Caueat tamen recipiens
ab intentione coꝛrupta Mam ſi ali
as non mutualſet niſi ꝙ intẽdebat

aliquid vltra ſoꝛtem acciꝑe quan /

q; hoc non indicaſſet debitoꝛi non
tamen ipſe creditoꝛ tali coꝛrupta

intentione gratis accipit Imo ex

mente accipit vſuraʒz quia qᷣcquid

ſoꝛti pacto pꝛecedente vel intentio
ne coꝛrupta vſura eſt.xiiij.q iij. Si

fenerarius et c. pleriqʒ verſiculo.

Item eſca vbi dicit textus. et qdᷣ/

cunq; accedit ſoꝛti vſura eſt et qdʒ
velis ei nomen imponas vſura

Dü tria üit attenden
da cũ per debitoꝛes ali

quid ſuperogat᷑ credi⸗
toꝛi ſi gratis dat᷑ vel nũ

Vnde in ſimili diſtinguendũ eſt ſi
cut etiã in ſymonia dũ dubitat᷑ an

qð datur per debitoꝛez creditori
gratis datũ ſit an intentione cor/
rupta Vria ſũt maxime attenden /

da videlicet Dꝛimũ ꝑſonaꝝ quali

tas Scõm eſt muneris qu antitas
Tertiũ eſt donationis tẽꝑalitas.
Derſonaꝝ qualitas attẽdit᷑ reſpe/⸗
ctu dantis a recipientl.vt qꝛ a pau
pere donatur diuiti vel ecõuerſo.
Si a diuite locupleti datum fſuerit
eſtimatio muneris.ſi magni vel mi

noꝛis pꝛecij res data exiſtat Mo/

nationis tꝑs attenditur ſi inſtante
neceſſitate ſeu alio tꝑe conferatur
Et ſic ᷣm q̃litatem ꝑſonag. quãti

tatem muneris et inſtantiaz tẽpꝑis

poterit veritas apparere ſi liberali
ter et ſponte gratis datũ fuerit vł

acceptũ.pꝛobatur hec diſtinctio in

c. Et ſi queſtiones et in.c. dilectus
ſilius tuus extra deſymonia

et ẽ duodecimꝰ in oꝛdi
ne cuʒz de pecunia depõ
pa recepta a iqᷣd datur.

Sequitur quintꝰ et vltimꝰ verſus
qui ineipit Sodalis põpa tt. bi
ſũt duo alij caſus qͥrũ videlicet pꝛi
m' eſt qñ pecunia oſignata in ſac/
cło et ſigillo nõ mutuat᷑ qꝛ nõ trãt

fertur dñium nec ↄmodat᷑ ꝓpꝛie qꝛ

nõ gratis ſed veriꝰ ponat᷑ ad põ/

paʒ a ideo in tali locatione tanch

ſi locarentur vaſa argentea vel
f *

aurea non cadit vſura. Naz debʒ
reddi eadez pecunia numero a cõ
ductoꝛe locanti de quo patet ff. cõ
modati. l:iij penult..et.l.ſequenti
qð etiam tenet gloſa in dicto. ca.
Conqueſtus extra de vſurl.. et ibi
cõiter ꝑ doctoꝛes canonũ a hoſtl.
in ſum.de vſuris · An aliquo ver.
x. Qñ pecunia ↄmodatur ad põ/
paz H̊ etiaʒ tenet tho ſca ſcdᷣe.q
lIxxviij. articulo pꝛimo penulti. ar/
gumento vbi reſpondendo dirit
ꝙ vſus pꝛincipalis vaſoꝝ argen/
teoꝝ nõ eſt ipſa eoꝝ conſũptio et
ideo vſus eoꝝ poteſt vendi licite
ſeruato dnio rei. Hſus aũt pꝛinci
palis pecunie argentee eſt diſtra /

Qio pecunie in cõmutationes IVñ

non licet eis vſum vendere cũ hoc

qð velit aliquis reſtitutiõeʒ eius

qð mutuo dedit Sciendũ tũů ꝙ ſe/
cũdarius vſus vaſoꝝ argenteoꝝ
poſſet eſſe ↄmutatio et talem vſuʒ
eoꝝ vendere nõ liceret et ſikr poſ/
ſet eſſe aliquis aliꝰ vſus ſecũdariꝰ
pecunie argẽtee vtputa ſi quis cõ
cCederet pecuniazʒ ſignataz ad oſtẽ

tatiõem vel ad ponendũ loco pi/

gnoꝛis et taleʒ vſum pecunie licite
poteſt homo vendẽè cũ nec trãſfe/⸗
ratur dñium nec de natura locati/
onis eſt ꝙ ↄtract debet eſſe gra/
tuit ergo nec ibi poteſt eẽ vſura

(Tredecimns caſus ſe
cũdus vltimi verſus. q;
facit kructus luos ſi vl⸗

tra ſoꝛtemlaboꝛeʒ ſub

ijt ratione mucui.
Scðs principalis caſus vltimi d/⸗
ſus eſt vbi vltra ſoꝛteʒ mutuatam
creditoꝛ rõe mutui laboꝛẽ ſubit in

cui laboꝛl. ↄpenſatiõe facit frudꝰ*

ex re ſibi obligata ꝑceptos ſuos
extra de rebus eccie nõ alienãdis
.c.penultio qð incipit d nr̃aʒ et

c.ad audiẽtiaz Et hoſt..in ſumma
vbi ſupꝛa de vſuris An aliq̃ caſu
verſicło.xiij. Si is qui mutuauit.i

Et ſic in predidl. vᷣſibus habemꝰ
tredecim pꝛincipales caſus in qui/⸗
b' nõ vſura vt vſura ſ̊ intereſſe et
indẽnitas iuſte ꝑmittitur a cano/
nib qͥs vᷣſus etiaz poſuerat hoſij.
q expoſuerat in lẽura ſua in.c.Cũ

ↄtra.extra de pignoꝛib' et in. c.ſa⸗
lubꝛiter extra de vſurl. Oꝛiꝰ tamẽ
poſuerat in ſũma vbi ſupꝛa et pᷣdi

cta ſufficiãt ꝓ pꝛima parte ſcᷣe ꝑ/⸗
tis pꝛincipalis huiꝰ operis qᷓ erat
caſuum declaratio.

(Fea ps lcde ptis que

eſt ſpecien vſure diſtin⸗
ctio in qua ponitur ſeu
diſtingiutur vlura qua
dꝛupliciter⸗

cundũ qð eſt inueſti/

Vantuz ad le⸗

zoar
bio
vſura
Fſura
ſſtyſa
tiavin
ra pal
teruen
doali

ſoꝛa

gede
o eun
igiſ
loꝛnp
mijſa
ſuratna
fgipe⸗
ävan
ſhiali

muta

nieſig
deder
dirim⸗
onect
ſausſt
pꝛine⸗
Nze
Hotata
Cdey
ſälin
fider
Nrack
eꝛe
cigad
ſurlle
üe⸗
deet⸗
müßf.
Aban
pecu

ib
i.

lsyläintd
3mumstan
ri ſobit
ſact fuik
ptos ſnog
ͦ enädis
diget
Minſanna
Dralacin
lucnauit

1s haben

lns inun
Zintereſee
wrur 3cn
Olurarhol
unt
b'aintſe
1 Dei
lvuaßo
nelchep
osi dar

adu vldelʒz vſurt ſpèrum diuiſio

bi q̃ritur pꝛincipłr qtuplex eſt

vſura d qð rñdetur bꝛeuiter ꝙ

vſura p̃t diſtingui qᷓdꝛupłr ODꝛima
eſt vſura realis Dlia ẽ mẽtalis Ter

tia vſura mamfeſta et Quarta vſu

ra palliata Wſura realis ẽ qã in/

teruenit pactũ exp̃ᷣſſum de reſtituẽ
dDo aliqͥd vltra ſoꝛteʒ et de B; ſatl.
ſupꝛa dictũ eſt in pꝛima ꝑte vbi a/
git᷑ de diffinitiõe vſure.et in quar/
to euidètiali. Scða vſura mẽtalis
ẽ qñ ſine pacto mutuat᷑ cũ intentõe
coꝛrupta de q̃ᷓ etiã ſpecie ſatis dixi
m' in ſupꝛa ſcript.locis. Tertia v/⸗
ſura manifeſta eſt cũ aliqs nume/
ratã pecuniã mutuat vel põdera/
tã vel mẽſur atã tali pacto vt det᷑
ſibi aliqͥ o vltra ſoꝛtẽ.Et nõ vᷣbum
mutuat ad drñam locatiõis pecu
nie ſigillate ad põpaʒz demõſtran /
de de q̃ manifeſta vſura ſat..ſupꝛa
dixim in pꝛima ꝑte ſcʒ de diffiniti
one et qͥ dicãtur vſur arij manifeſti
ſatis ſupꝛa dixim in tertio mẽbꝛo

pꝛime partis in ſexta deteſtatiõe

Idez greg.in fine Et ad de pdictl.
notata ꝑ baldũ in.l. Cũ allegas.
C. de vſurl. in vltia colũna vbi q
rit᷑ q̃liter ꝓbet᷑ quẽ eſſe vſurariũ et
rñdet ex ↄſuetudine Iteʒ ex aꝑta
ↄtract iniqᷣtate vt in textu et glo.
dicte legis.facit.ff. de pignoꝛati/
cia actiõe.l.vel vniuerſoꝝ.ff. de v⸗

ſurl.l. Qui ſanxiſſes fi.et ff. de a/

ctiõe empti et ven.l. Julianꝰ F. Ibt
dvẽ et ff. de petitiõe heditatis.l.ve/⸗
rũ::fi.et de re militari.l.nõ oẽs
M barbarl.er ff. de vſurl. l. penax et
l.pecunie vbi colligit᷑ fraudeʒ p̃ſu/⸗

mi ex qntitate pene et er qlitate
mutuatis vel obligãt.et ſic ex pᷣo⸗
Dinatiõe ptʒz et alijs viecturl. ꝓba/

bit᷑ cõe eẽ vſurariũ manifeſtũ Poſt

ꝓbatiõeʒ ↄiũctiõez ofeſſiõeʒ odẽ

natiõeʒ vt ſupra diximꝰ et infra
dicem' p̃ter collectõeʒ notatoꝛuzʒ
ꝑ baldũ in.l.emptiõe qᷓ eſt lex ter/

tia. C. pl valet qð agit᷑ e. De q̃.

ta ſpecievidelz vſura palliata cau

ti eſt agendũ ꝓpter cautas a ſub

tiles vſurario ꝑ aſtutias qͥ tot ho/

die cauillatiões exquirũt in pallia

tis vſurl.ꝙ vix pñt de vſuraria p̃/
uitate ↄuinci Et bꝛeuiter hec ſpẽs

vſure palliate trib modis pᷣncipa

liter vt plurimũ reꝑitur eſſe cõmii

ſa videlz Oꝛimo ſub noie ven ditio

nis. Scðo ſub noie pignoꝛatiõis

Tertio ſub noie ſociationis.

(De vſura palliata que

pꝛincipaliter fit tribus
modls et primo de illa

que kit lub noĩe emptio

nis vel venditionis.
De pꝛima ſcʒ de noie venditionis
ſ̃t contingẽ vſuraz cõmitti pallia
tam quando eſt intentio ad mutu
andũ cũ perceptione lucri cũ credi

toꝛ intendit nõ gratis ſed merce/

narie mutuare et vt palliat iniqui

tatem ſuã dicit mutuario ſciliczʒ ei
qui mutuũ petit.ego tradã tibi pe
cuniã quã pet.q̊ ã ſub noie mutui
nec ſõ noie pignoꝛatõis ̊ ſõ nole

emptionis Ande ineamcõtractũ
venditionis rei tue pꝛo hoc pꝛecio
et ego reſtitaã tibi rem tuã vtꝑu/

ta pꝛediũ vel vineã cũ tu reſtimes

mihi pecunie qntitatez ſed ꝓ tꝑe

quo tenebis pecunias meas tu ha

bebis fruduz pecunie mee tibi tra

Dite et ego habebo fructũ poſſeſſi
onis tue ſiue pꝛedij et ſic tali men/
te et intentiõe ſimul contrahũtſã
Hic interuenit fraus et ſiatus con
tractꝰ et ficticius eſt initus in frau/
dem vſuraꝝ licet enim ſit nomen

eſt pignoꝛationis.vnde magl.. de /
bet attendi qð in veritate geritur
qꝙ; qð ſilate concipitur C. plus va
let qð agitur it. In rubꝛo et in ni/

gro et q; maxime in.liij. et per to /

tũ ergo pignoꝛate rei fructꝰ perce/⸗
pti debent oputari in ſoꝛtez extra

de pig: Allo vos Alias talis con
tract“ quaſi vſurariꝰ iudicabit᷑ qꝛ
vſura palliata ẽ Datet expꝛeſſe in.

c. Md nr am de emptiõe et venditi
one vbi dñs Jo.an.pꝛo ſũmario

colligit ficus emptoꝛ qui.verꝰ eſt

creditoꝛ reſtituere cogitur rẽ in ve

ritate pignoꝛatam ſeo ficte vendi
tam ſi ſatiſfactum eſt ſibi de ſoꝛte

.

frudtibus computatis.

Et quia ſereniſſime ibi declaꝛat
materiã interſeramꝰ hic totam lẽu
ram eiuſdem ſuper illo.c. vbi poſt
ſũmar: ſubſequit᷑ dicẽs.pꝛimo nar
rat factum.ſcᷣo ad iudicem ibi qᷣa
ergo perueniſſe Qon dicit ꝑ quem

Sike de iureiur a00 πο nfs3 cöůZz

ectura iohis andꝛee.

Abeſt vſurario bᷣm Egidiũ mutu
um quia fraus hic pſumitur eo ip
ſo ꝙ mutuũ peto bonoꝝꝑꝝ meoꝛum
offerens parecen et creditor di
cit nõ mutuabo.ſed ꝑatus ſũ eme/
re et pꝛo eodez pꝛecio vſq; ad cer
tum tps reddere pꝛeſũitur vſurari
e addine

xime ſi mo dicũ pꝛeciũ inter/

uenit

nũu:.l.quãuis Si tamen eſſem ſᷣm
Hoſtl. Qui etiam dicit hic ꝙ omnẽ
penam ꝓmilſax vſurario ſi non
ſoluatur ad terminũ reputat frau
Dulentam argumento ff. de actiõe

empti et ven.l. Julianꝰ Idẽ pa,

pinian Et om̃e iuramentũ habet
reſpectũ de renũciatione c ſuper B

remittens de iureiurãdo ad.c. de⸗

bitoꝛes æ dicit de facili contra vſu
rarios pᷣſumendũ qꝛ peſſimũ genꝰ

hoim et quia ſic pꝛeſumi expedit
animab ip̃oꝝ.argumẽto de ſpõ/

ſalibꝰ. c. iuuenis de vſurl.c. In ciui/

tate ff. de re militari non oẽs .
barbar.. C. de vſurl cum allegasa

de reſcindenda venditione. l. rat.

We baratrarijs vlura
rion 1 quattuoꝛ modis

frandandi legem.

faciunt enim multas baratarias

nũc emendo nũc ꝑemẽdo nũc par

tim vendendo que ſunt vere bara

tarie eos ſcilicet ad baratrũ ꝑdu/⸗
cẽtes Tractãt etiã hic de q̃ttuor

modis fraudandi legeʒ q notaf
de pꝛiuilegijs quanto experientia

vt hic ad idez ff. ad velleia /

hochtiee
racibus
Contrac
ſglium
tradend
contrach
nig er ii
pſurarun
ta facere
ſoundum
dihodie
indigent
rorio ſien

fumn inſtn

holit nee
pacüdere
lud indicii
Jenvere
preci ſin
inusſir
bec decre
guerunt
ſloneer
lberation
fiar ilis 4

facta ſb

ca go eſn
Uutionem
ones remil
lgtiones y
deerſtkar
adhueg
s etirrit
ſuperhis

Mmon⸗
mareo 1
Nmeum
edur
sſien
gede
tr porg
Neii inte
Pyeleei⸗
Ngonn
no ngn
plar fran
ſoe a
Kips
mübabetr
echond
Nde⸗
iconnartt
Mnigen
mni apedt
nuodeſp⸗
cM
+☛
1Aegsn
nonelm.

ra
modes
in⸗

haratares

do hul
tperebe
rani
de zo⸗
rotek

77

yceſin

doctrix qꝛ vſurarſj dimiſſis con/

tractibus mutui inchoant facere

contractus emptionum conditio/
nalium ſcllicet cum pacto de re/
tradendo rem poſtea ne foꝛma
contradtus emptionis et venditio
nis ex vi illius pacti iudicaret illũ
vſurarium ceperunt bine inſtrumẽ
ta facere vnum emptionis pure.
ſecundum pꝛomiſſionis reuenden
di. ho die vero opoꝛtet debitorem
indigentem pecunia confiwere vſu
rario ſicut ſacriſte faciendo ſibi pu

rum inſtrumentum venditiõisg nec

volũt in eodẽ inſtr̃o vel alio facẽ

pactũ de retrouendendo ne per il/
lud iudiciũ conuincat ir mutuum

Item veram vel quaſi quantitatẽ

pꝛecij ip̃ius rei expꝛimi volũt licet

minus ſit creditũ vt nõ obſtet eis

hec decretalis Aliud nouũ incho/

auerunt vſurarij hodie qꝛ ſoluta
ſi ſoꝛte et vſura non faciunt inſtr̃m
liberationis vel contra cartaʒ niſi

fiat illis confeſſio per debitoꝛẽ de
facta ſibi reſtitutione vſuraꝝ Cir

ca qð eſſet ꝓuidendũ per conſti/
tutionem qua cauetur ꝙ reſtituti/⸗
ones remiſſiones donationes qui
tationes vſuraꝝ intelligerentur fi

ce et ſił ate hoc ipſo ꝙ poſt illas

adhuc appareret feneraſſe vſurari
os et irritanda eſſent iuramenta
ſuper his pꝛeſtita Item contra ceſ
ſiones quas pꝛocurant vſurarij fi⸗
eri per eos qui ſoluerũt vſuras a⸗

liquibus amicis de omni quanti /

tate quã vſurario ſoluiſſent vt ce/

dens impediatur repetere. Celſio/

narius vero eoꝝ amicus eſt et de

ipſo bene confidunt.

De diuerlis kcaudib?

8 . 8
in modo contrahendi.
Gunt etiam diuerſiſſime fr audes
in modo contrahendi Sunt enim
qui cum vere mutuent faciunt cõ/
tractum venditionis floꝛenoꝛum
vel turonentium vel alterius mo/
nete Sunt alij qui magiſterio vel
ſtatione aliqua dicunt ſe Ponere
Ppꝛecium ad mercatiõem et lucruzʒ
et conueniunt de quota lucri bene

etiam recipiendo quotam damni

mercium cum in veritate nulle ſint

merces vel viles Sunt alij vſura/

rij qui vendunt mercez puta peciã

Panmi et de hoc conficitur inſttẽm

et poſtea cuʒ debitoꝛ non querat
mercem ſed pꝛecium emũt ab eo

mercez illam. Item in eo ꝙ ex per
ſona eoꝝ pꝛeſũitur ↄtra eos ſibi

Suident faciendo inſtr̃a mutui vel

facta in fraudẽ mutui ſub alio no/

mine ↄtradctus confici in ꝑſonam
alterius nõ vſurarij vel clerici Et

breuiter tot ſũt eorum fraudes ꝓ

nec ↄpetens cadit pꝛouiſio Quid
vltra videm eos dñari in curijs
pᷣlatoꝝ et principũ.et verificatur
qð ſcribitur. pecunie obediũt oia
vt dicã infra de ſymonia.c. Sicut
Erxr his patet ꝙ dicit clemens de
vſuris. ca. Ex graui ꝓ Ceterum
ſcilicet ꝙ feneratores ſic vt pluri/
mum contradqtus vſurarios ineũt
et doloſe qð conuinci non poſſũt

de vſuraria pꝛauitate Oliuas io ẽ

atboꝛes Lnde bene vulgare eſt
multorum Campus eſt bene oliua
tus io eſt arboꝛatus vel ſPpꝛie e/
rant arboꝛes oliuarum d nouẽ/
nium id eſt poſt ſepténium et infra
nouẽnium et hoc conſueuerũt mo
Derni vſurarij ſᷣm hoſt.qui quoti/
die ſic contrahunt ementes poſſeſ
ſiones eo ꝙ poſt ſepteniũ et infra

nouẽniuz recuperare poſſũt.volũt

enim lucrari ſeptem annoꝝ fruc“
Carenoꝛum genus monete. Kmile
de pꝛiuilegijs.c. Cum olim. ſecun/⸗
dum. cuz concoꝛdantfjs quas ibi.
Dabo dimidiã. quat᷑ ẽgo nõ age
batur ad reſcindendum contractũ
et iuſtum pꝛeciũ ſoluendũ ſupplen/

dum infra.c. pꝛoximo Reſponde-

ꝙ non erat verꝰ otracł ſed ſilat
vt hHic diẽ Abbas ſed tu dic ꝙ nõ
expediebat debitoꝛemſic agẽ a in

telligebat abbas ꝙ nec iuſtũ Hciů
fuerat datũ ipſi venditoꝛi patroci

nari. ſupꝛa de reſcriptis.c.ſedes cñ
et nõ ꝓdeſſe infra de eo qui duxit
in matrimoniũ quã polluit per ad

ulteriũ c.i hoſtl. Subdit etiã dñs
Jo. an. in dicto.c. d nr̃aʒ in glo.
penult.ibi ꝓmodus ex qntitate p̃.
cij fides tranſactionis alimento?zꝝ

eſtimabitur ↄſiderata etate a vali
tudine tranſigentis qð eſt notan/

dDũ ad ea que diximus ſupꝛa de a⸗

limentis Dotiũ Notat etiaz ibidez
glo in verbo dolus vbi dicitur do

lus emptoꝛl.qualitate facti nõ qᷓn

titate Pcij eſtimatur Sed hic ſcuz
in dicto.c. No nr̃am fuit qlitas fa

Qdi qꝛ infra certũ tꝑs reſtituere te

ſuis ↄroꝛdãtijs uno debet obeſſe

nebak VWñ dicit Inno ꝙ qntitas

pꝛecij ſine eo qð de reſtitutiõe dici
tur non ſufficeret 'm abbatez. mul

tũ facit ̃aſi mutuũ cõtrahere vo/

luiſſet et remittit ad ea que dicit in
c. Illo vos. de pignoꝛibus in lfine
textus et ſuper finem vltime gloſe.
Nota caſum Et vt habeamꝰ Baʒ
auctoꝛitatis eiuſdem inſeram“ eti/
am ea que dicit in dicto. ca. Yllo

vos. vbi colligit pꝛo caſu Si vſu/⸗

rarius emit rem eo pacto ꝙ poſt
tempus eam reſtituet venditoꝛi re
cipiendo aliquid vltra ſoꝛtem. fru
ctibus tamen computatis in es
computabitur ſiue iudicabitur cõ⸗
tractus pignoꝛaticius. Et ſubdit

in verbo conditionalis dicẽs Cõ /

ditionalis venditio eſt vendo tibi
ſi talis volueritvel ſi nauis ex aſia

venerit Hic in venditione aponi/

tur conditio Inter dum in ſolutio/
ne apponitur et tunc non eſt con/

Ditionalis venditio vt hic vel pl
ad pꝛopoſitum bm hoſt.ẽ puta cũ

Dicit res ſit tibi empra pꝛo decem
ſi tamen aliquis melioꝛem conditi/
onem offerat infra menſem lit in/
empta et ſic reſoluitur a conditio/

ne extante. Conditionalis eſt quã
do dicit res ſit ita empta pꝛecio

Decem ſi infra menſem alius melio
rem conditionem non offerat et

iura que inducit allegãtur in glo.

Et intendens pꝛedictus dominy.

Joß .anð.lucidiꝰ declarare qũo

talis contractus ſupꝛa foꝛmatus

in fraudem pſumatur init et ſic iu/
Dicetur vſura palliata Micit ibidẽ
in verbo ex duobus. Tertium

cutn
en
zͤpoc
denſ.

Seol
coepꝛ
deberet
merarie
zdragi
omaĩ
mitercl
lccf
ND paci
ſoten ve
aloren
plurase
dulento⸗
Pokka
res pꝛol
idau
nger
in dicto
frazde
diait de
naptre⸗
göͤagitn
ſierdehi
fenium:
tlun et
nendend
Pignus:
lo v0
duobus
fuckus
ſomen
nglo⸗
dichati

nc äͤntin⸗
redie
run
oridendo⸗
aedein
onbus iifne
dplimegoe.
Wenm
nnlran'e
t. N
Nan Dpu⸗
NWog
n pendiddüre
aſorren n
Nutaris nes
cabiur c⸗
8. Kichdt
s dis
dihenott
immiser
Cuon
ttie elol
Rionad
apd den
oumnc
unonti
ra CNno
alstgi
nhun ntan
mausnen
oferote
gian ni
Mnnd ,
ſans donn
ela 0
ouufomns
rinlin
uHunbo⸗
1, Tertn
/

habes in fine intendens vicere ꝙ

tres rões aſſignantur ibi in textu

qñ poſſet pꝛeſumi cõtractꝰ in frau

dem Dicit enim ibi textꝰ·

(Gerba textus —MV

Ex duobus tñ que fuerint in pa/
cto expꝛeſſo videlʒ ꝙ frud* ꝑcepti

deberẽt in ſoluenda pecunia nu /
merari et ꝙ vltra ſũmaʒz acceptaʒ
qᷓdꝛaginta ſolidi deberent pſolui
ↄtra ipᷣm emptoꝛeʒ pᷣſũitur vehe/⸗
mẽter cũ vſuras ↄſueuerit exercere
2 ſic cõſideratur qualitas fadti qͥ
ad pactũ de ↄputãdo fructus in
ſoꝛtem vel de ſoluendo aliquid vl/
tra ſoꝛtem vel ſi emptoꝛ ↄſueuerit
vſuras exercere fiue contract frau

dulentos ad palliandum vſuram

Hoſt.addit alia duo quia voluit

res pꝛobare et qꝛ faciebat ↄtra /
dtũ claudicare Et nõndũ pᷣm In /
no.ꝙ ex pᷣſũptionibꝰ iudicatur.vt
in dicto c. Illo vos.et in. c. Ad no

ſtraz de emptiõe et venditiõe. Et
dicit ezo anch Hacob de are
na vt refert Cin. C. plus valere
qð agitur.⁊.l.iij tenuit dato ꝙ cõ
ſtet de his tribus emptoꝛem vſu/
rarium non interueniſſe iuſtum p/

cium et eum feciſſe pactum de re/

uendendo non pꝛeſumi per hoc

pignus.Ad pꝛedictaz decretalem
Nllo vos. reſpondebat ꝙ ex aljs

duobus ibi iudicatur ſcilicet quia

frudtus computabat in ſoꝛtem qd
nomen eſt de natura pignoꝛis vt

in gloſa hoc videtur et quia reci /
piebat vltra ſortem. ſolutio vero

quã facit ad decretalem Ad no/
ſtram non conuenit et nihil ſonat
a etiã erratũ fuit in illa ᷣm YJo. an.
qui etiã dicit in glo. vlt..in fine in
dicto.c. Illo vos Oꝛeſumitur etiã
contra vſurariũ ſi iuramentũ exi/

gat hᷣm hoſtieñ ſupꝛa de renũciati

one.c. ſuꝑ hoc Debitoꝛes enim e/
gent et creditoꝛes abũdant et iõᷣo
de facili creditoꝛi debitoꝛes ꝓmit
tũt qcquid creditoꝛes volũt a pe
tũt vt pecuniã qua indigẽt q̃liter/⸗

cunq; poſſint habere ideo contra
vlſurarios de facili eſt pᷣſumsdum.
maxime cũ nec illud ſit contra ip/
ſos ſed ipoꝝ expediat aĩiabus de

ſponſalibꝰc.iuuenis C.de reſcindẽ
Da venditione.l. Ratas bᷣm Hoſtiẽ
ſem qui remittit ad notata per eũ
in dicto.c.ad noſtram.

(El pignoꝛans lurat ſe

vendidille nõ attendit
eins iuramento

DPꝛeterea de p̃dicto caſu etiaz de
iure ciuili eſt caſus ad Ĩam.l.ij. C
plus valere qð agitur vbi dicit

textus emptione pignoꝛis cauſa

fada non qð ſcriptum eſt h̊ qðᷣ
geſtũ eſt inſpicitur vbi glo. tenet ꝙ
etiã ſi talis pignoꝛans ſub nomie
venditionis iuraſſet ſcʒ ꝙ eſſet lici
ta venditio ſi in veritate fuerat pi/
gnoꝛatio nõ valeret Allegat. C.
de legibꝰ. l.nõ dubiũ in fine et facit
C.de ↄtrahenda emptione.i..ſi an
cilla dñs baldus dicit ꝓ ratione

gloſe ꝙᷓ iſtud iuramentũ nõ habs

fũdamẽtũ ↄſẽlus.C. de nõ nume/

rata pecunia.l.fi. Qð veꝝ eſt di/⸗
cit ipſe ſi ↄtractꝰ fuerat ſimulat ſe⸗
cus ſi verꝰ licet in fraudẽ vſuraruʒ
vt ain exẽplo odoſredi qꝛ tũc eſſet
ſtandũ iuramẽto donec relaxaret᷑
ꝑ epᷣm vt extra de iureiurãdo. c. i.

Si tñ iurãs eſſet moꝛtuꝰ heres eiꝰ

nõ indiget relaxatõe qꝛ ſpũale vin
culũ iuramenti moꝛte ſopitũ eſt vt

extra de iureiurãdoc. veritat. per

Imoet in c.vlt..defoꝛo cõpe. li.

culũ qꝛ ſecꝰ in tꝑali et obligatione

reſpectu reꝝ tꝑaliũ qð notat᷑ in.c.
Quãuis de pactl.li.vi.in glo.oꝛdi⸗
naria Et attendendũ in eo qð di/
cit vt in exẽplo odofredi Nã odo/
fredus in dicta.l.emptiõe.ſic figu/
rat caſuʒ Tu volebas ego mu/
tuarem tibi centũ.ego dixi para/
tus ſum ſed volo ꝙ tu reuera vẽ /
das mihi ꝓ iſtis centũ pꝛediũ tuũ
et ego tibi reuendã pꝰ vecẽniuz ꝓ
eodez pꝛecio Naz conſtito ꝙ cau
ſa oꝛiginalis fuit cauſa mutui iſtõᷣ
inſtrumẽtuz iudicatur feneraticiũ
et vſurariũ ſᷣm odofredũ qð exem
plü vt dicit baldꝰ eſt nota dignuzʒ
Et ſubdit ſi aũt non conſtaret de
originali mutuo eſſe extali pacto

etiam cum vſurario factũ qꝛ etiazʒ

nam ꝓꝓpterea iudicaretur vſurariũ

vſurarij ſepe ineunt veros otracꝰ*

et ita intelligitur qðᷣ notatur Hᷣ ſcʒ
in dicta l. emptione per Jacobum

de arena et per Cinũ et extra de
ermptione et venditiße. c. Dd nr̃az

tt extra de pignoꝛib.c. Illos vo⸗

Tu pꝛo ſanioꝛiet tutiori ſententia

teneas illud qð ſupra diximꝰ bᷣm
Jo. anõ. . .

cõtractu ſimulato trãſ

(Oninio tenenda an er

keratur poſlellio:

Wltimo querit idez dñs baldꝰnũ
ᷣd ex contractu ſimulato tranffe/⸗

ratur poſſeſſio Et rñdet per diſtin
ctiõezʒ dicens. Dut loqueris de ci/
uili tranſlatione puta ꝑ precarium

et nõ trãſfertur qꝛ cũ ſimulans re⸗
maneat dñs vt pꝛius rei ſue nõ te⸗
net pcariũ vt. ff. de re.iurl.l. Nec pi/
gnus aut loqris de naturali tranſ
latiõe et tũc bartolꝰ diſtinguit aut
ꝓbetur animus tranſferende pol/
ſeſſionis et tranſfertur etiã ex con
tractu inutili vt ff. de acquirenda
poſſeſſione.l.i Gi vir vxoꝛi Sed
in dubio nõ pᷣſumitur animꝰ tranſ

ferende poſſeſſionis exquo cõtra/

dus eſt ſimulat ſic etiaz pᷣſumitur
traditio ſimulata 'm bartolũ qui
ita notat ff. de aqua pluuiali arcen
da.l. emptoꝛ Credo dicit baldus
ꝓ ſi de poſſeſſiõe diſceſſit et aliũ in
poſſeſſione dimiſit ꝙ iſte ſit mod⸗
poſſeſſionis tranſferende argumẽ

to ff. de dolo le. cum quis et. l. fi/
ſtulans pꝛi. ff de contrabenda
emptione Secus ſi in rei venditio/
ne non dilceſſit de poſſeſſione⸗ fa/
cit ff. de alienatione iudicij mutan
di cauſa fadti. l. Item ſi res fi. cũ

—„

u

endid
akran
giock

ſota torn
anpredic
diin dict⸗
Ouidſin
ſta verde
pere tt no
rbalbg
ſimeleme
Gitus urta
ſleffde cor
Liqvis!

Or

mmlat
Cotandij
indicale
lter pdern
cens Pn
fiyt f de
biloqnit
hon habe
Dooange
fipolle
Plodandi
allegad
urpe
ur Dun
noperte
inuatan
Nin..
Mis p⸗

ieetent
Nün'pn
nant
otril
1:

isbald'ni
n wantke/
pa Nin

Gens decd

Oprerxrunm
inulansre⸗
riſenote
lNeepe
ndlitran
ſingirar
lemde pol
EttätrtN
Agirnd
rro e

gnin’rand

1d Gr
zznnn
banoli
uialan
ntbalols
ſtetalüün
ſtit nod
meanint
ne peme
iſenwic
ſeſoreuu
mnijuin
leß la

(ota cp illa claulula
vendẽtiũ ſcilicet et non

in kraudem vluran ma
gis eſt luſpecta.

Nota tamen ad conuincendũ eti
am pꝛedictos vſurarios ſᷣm bal/
dũ in dicta. l. emptiõe vbi querit
Quid ſi in inſtr̃o eſſent appoſita
iſta verba ſcz vẽdidit et travidit
vere et nõ in fraudẽ vſuraꝝ Et di
cit baldꝰ Rñdeo ex his verbis in/
ſtẽ̃m eſſe magis ſuſpectum et non
minus iuxta gloſaz notabilem in
ſile ff. de conditiõibꝰ inſtitutionuʒ
l. Si quis ſub conditione.

Analiter probetur ſi⸗
mulatio contractus.

Notandũ etiam ex dictl.dñi baldi
in dicta.l.emptiõe vbi querit qua/
liter ꝓhetur ſimulatio et rñdet di⸗
cens Midetur ꝙ nõ poſſit pꝛoba
ri vt ff. de vſur..legat.l. Si alij Sʒz
ibi loquitur de impotẽètia facti qꝛ
non habebat teſtes pꝛobatoꝛios
Dico ergo ſimulationem proba/
ri poſſe Sed queſtio ſtat in modo
pꝛobandi vbi dic ꝙ aut ſimulatõ
allegatur per tertium qui leditur
Mut per eum cum quo contrahi /
tur Dꝛimo caſu pꝛobatur ſimula/

tio per coniecturas puta per con /
tinuatam poſſeſſionem vt pꝛius

vt in.l. Sicut · Gupuacuũ.ff. qͥbꝰ
modis pignus.vel ypoteca ſoluit᷑

et ideo illi qui poſt venditõem poſ

ſident ſi ex tali venditione alteri
pꝛeiudicaretur puto creditoꝛi vel

fiſco pꝛeſumũtur celebꝛaſſe con/

tractum ſimulate etiam ſi ſit con/
ſtitutio pꝛecarij vt notatur ꝑ bar/
tolum ff. de donationibus.l.poſk
contractum et in ſpeculo de dona
tionibus pꝛimo verſicłko. Jtem
pone aliquis intendens. et in ſpe/
culo de actione et petitione S. In
anterioꝛibus verſiculo.Oꝛ ſi foꝛte
Si autem allegatur per eum cum
quo contrahitur non pꝛeſumitur
ſimulatio licet ſit retenta poſſeſſio
Nam contra venditoꝛem poſſidẽ/⸗
tem poteſt agi vſq; ad triginta ã⸗

nos actione exempto ergo ꝑ poſ/

ſeſſionem medij tꝑis nõ pꝛeſũitur

ſimulatio vt ſupꝛa de ↄſtituta pe/

cunia.l.ij. Tu dic clariꝰ circa mate
riã huiꝰ ꝓbatiõis ꝙ ex eo ꝙ vtile
eſt ſaluti aiaꝝ ipoꝝ vſurarioꝝ vł
in fraudeʒz vſuraꝝ agentiũ cõuin,
ci de vſurl.vel de fraude et ſimula
tione vbi ſupra diximꝰ licitum ſit
agẽ otra taliter ſimulãtes ex ar/
gument.ſicut etiã agitur a ꝓcedit᷑
ex argumẽt.et ↄiecturl.ↄtra vſura

rios vt i.c. Cũ in dioceſi extra de

vſurl.vbi dicit textus ꝙ licet non
appareat aliquis accuſatoꝛ ſi ta/
men alijs argumentis illos con/

ſtiterit eſſe vſurarios manifeſtos

in eos penam in lateraneñ. conſi/
lio contra vſurarios editam libe/
re poteris exercere. Scribit Inno.
iij. altizo doꝛenſi ẽo Nam idonea
argumeuta ꝓbant extra de cleri/

44

cl.peregrinantibus.c.ij.

(Ex quibus argumẽtis
conuincitur oſurarius.
Queritur que ſunt illa argumenta
ex qͥbus poſſet quis cõuinci vſura
riꝰ vel fraudulent ſimulatoꝛ. Rñ/⸗
detur qꝛ argumenta talia pñt eſſe
infraſcripta qꝛ quis vulgariter eſt

infamis de ↄtractibꝰ vſurarijs ert

ſic fama cũ alijs adminiculis ar/
guet ↄtra talem vt pᷣſumatur eſſe
fraudulentus ſimulatoꝛ hoc eſt in
fraudez vſuraꝝ emptionẽ ſimulaſ/
ſe ſub pignoꝛe. argumẽto extra de
teſtib?. c Pꝛeterea et in dictl. c. Do
nr̃azʒ et illo vos et in.l.Si falſũ et
per totũ.C.plꝰ valere qdð agitur
Itẽ pᷣſumitw᷑ cõtra talẽ ſi ſolet ven/
dẽ ad terminũ plꝰq; in pñti.argu/⸗
mẽto extra de vſuris.c. In ciuita /
te.et. c. Cõſuluit Itẽ ſi facit empti/
ones ſub ea ↄditione ꝙ emptas
res reſtituere tenet̃᷑ aucto p̃cio vel

fructibꝰ ſibi vertentis vt in dict. c.

Dod naz et illo vos. Itẽ qꝛ appa/⸗
rent inſtr̃a vſuraꝝ ↄtra ipᷣm argu
mento in. c. Ex g aui in fine de v/
ſuris in.cle.vbi aſtringitur ad edẽ
dum co dices rationũ vt apareat
an ſub vſurl. mutuauerit Item qa
menſaz tenet parataz ad fen“ ex/
ercendũ vt dixim in deteſtatione
vſure canonũ et gloſa oꝛdinaria
in. c.i. et. ij. de vſurl. li. vi.

tra oſurarios.

Itẽ pᷣſumit᷑ cõtra taleʒ ſi in inſtr̃o

Alla pꝛeliunptio con⸗

fecit apponi ꝙ debitoꝛ renũciet re/

petitioni vſuraꝝ argumẽto in. ca.
Quã pꝑnicioſum et in.c. Tuas du/
dũ extra de vſurl. Wbi nõ obſtan/
te iuramẽto pᷣſtito ꝙ hi qui ſolue/⸗
rũt vſuras nõ repetant et ſuꝑ his
q̃̊s ſoluerũt nullaz moueãt q̃ſtio/
nem Cogi tñ debent vſurarij ãte
vſuraꝝ ſolutiõez ab eaꝝ exactio/

ne deſiſtere vel ipſas reſtitue pꝰ
q; fuerint perſolute ne de dolo et

fraude ↄtingat eos ↄmoduʒ re/
poꝛtare Nec obſtat etiã ꝙ in cri/⸗

minalibꝰ debẽt eſſe ꝓbatiões om̃i
luce clarioꝛes C. de ꝓbatõib.l fi.
et. q.vi. Epifamuz qꝛ in caſu vſu/

rario et fraude vſuraria in fauot
aiaꝝ optimũ eſt ꝑ iudicia et argu

mta et alias ↄiecturas cõuincẽ

vſurarios et taliter rraudulentos
vt de manib demonũ exeanta de
peccatorum vinculis.

Se ſũt notoꝛij et ma
mikeſti vlurarij.

Et nõndũ bꝛeuit᷑ ꝙ aliqui dicuntk
vſurarij manifeſti de ꝗᷣbin. c. i. a. ij
li.vi. Nliqui dicũtur notoꝛij actu ꝑ
manẽte vt qꝛ tenẽt mèſaz ꝓatam
Oliqͥ dicunt᷑ notoꝛij notoꝛietate

iurl.vt qꝛ cõuicti vel ofeſſia de his

diſponit᷑ in ᷣdcis.ci. et.ij.de vſu/⸗

r..li.vi.et in.c. Quia in oibꝰ extra

de vſurl. Et de materia manifeſtia

notoꝛij ſat..ꝓtenſe tracauimin.c
vfa de cohabitatione clericoꝝ et
mulieꝝ dũ legẽm p dictũ titulũa
in ſcriptl. redegimus Et etiã in. c.
tua nos et in.c.queſitũ eodem.ti.

iolacen
ſackad
er eſt
yſerus
ti mou
NAyrof
foͤßteu
Pſelche
nnreper

li
lni
Ledy
Heſ
gerto
diegn
arim
öͤdey
Gteſ
Par
inido
tüaf
tet p.
lism
delie
irca

tenücer
mäton g,
nsdur
ditöchſtan
hiqniſche,
Metſuodis
eit iſ
Mranſ i

ergdo

Bfeſtnep
rede doloet
nod re
tasgn tei
Pbatdesofi
pbatoͤbe i.
Pincalt piu
main fauos
wicgetarg
mas Wuinct
Fandlonos
üereamade
1s.

jerm

ötügn dont
decbincig

Cvotorjoca

tlz gatan
wroretan
Nelndehs
n oib' en
na naniifn
nactaunhe,
hecenasp
oititli⸗

SCimitt.

ſtademd.

Ein conkelloꝛ pollit oc⸗

culto vlurario interdi

cere ſacramẽta et vide

tur ꝙ non:
Sed pone ꝙ vſurari occult cõft
teatur ſacerdoti ſe eẽ vſurariũ Dũ
q̃d ſacerdos poterit ſibi inter dicẽ
ſacra vel reuelare ep̃ᷣo.dic ꝙ non
exq̊ᷓ eſt occultꝰ Ut in. c. ois vtriuſ

q; ſexus extra de pe.et remiſ. debzʒ

tñ inducẽ illũ vt reſtituat vſuras
vel vt ↄfiteat᷑ epᷣo et auiſare eũ ꝙ
nõ pᷣ̃t eũ aliter abſoluẽ nec poterit
ipſe ſaluari de q̊ͥ etiã plene egimꝰ
in repetitiõe dẽi.c. Ois vtuſq; ſexꝰ

(An pꝛobando vlurare

quiritur extoꝛlille vt
ſubijciatur pene 2

Sed pone narro quẽ mutuaſſe et

ꝙ eſt vſurari manifeſtꝰ nõ tñ ꝓbo

ꝙ extoꝛſt a me nũqd ↄuincit ꝑ B
die ꝙ non. Requirit᷑ em̃ ꝙ ertoꝛſit
maxime ſi agat᷑ ↄditõe capłi Quã
q; de vſur.li. vi. videlicz ad nullita

teʒ teſtamẽti vel ad negatiõez ſe /

pulture Nã poſſibile ẽ vſurariũ ab
initio moꝛi ante receptiõez vſura

rũ a ſit nõ tenet᷑ ad penã dicti.c.li⸗
cet peccaſſet moꝛtaliter ex actu ta

lis mutui et debẽt penitẽ m Jo.

de lignano in. c. fi. extra de vſuris

circa finem

Spinio tenenda ch li

appareat obligatio ad
oluram debet ablolui
debitoꝛ ne vexetur.

LYu dic ꝙ ſi in ſcriptis axparet ob /
ligatio debitoꝛl.ad vſuraz vſura/
riꝰ tenet᷑ abſoluẽ debitoꝛẽa inſttᷣm
obligatiõis deſtruẽ et debitoꝛez li

berare ne ab hẽdib vexetur iuxta

notata capłi. Tuas dudũ et in. c.
Cũ in dioceſi extra de vſurł.li.vi.
c.Ex graui de vſurl.in cle. Oꝛ ſi tali
ter obligatũ nõ liberauerũt et lita
moꝛtu fuerit vſurariꝰ ſi iaʒ mani/⸗
feſtũ B̊ factũ fuerit dubito locũ ha
bere penas dictoꝝ cap. Quia in
oĩbus et qnq;. ꝓpt᷑ verba q̃ ibi cir
ca finez dicti.c. Quãq; deſcribunt᷑
videlz null' manifeſtoꝝ vſurario /
rũ teſtamẽt.interſit aut eos ad cõ
feſſiõezʒ admittat ſiue ipſos abſol
uat niſi de vſurlſatiſfecerint vel de
ſatiſfaciendo ꝓ ſuaꝝ viribꝰ facul

tatũ pꝛeſtent vt pmittitur idoneaʒ

cautiõem Sed patet expꝛeſſe ꝙ ſi

eſt manifeſtꝰ vſurarius moꝛtuꝰ vt

ſupꝛa cũ non liberauit vſurarũ de/

bitoꝛẽ neq; inſtrjm debiti cancella/
uit.non ſatiſfecit neq; cautiõeʒ pꝛe

ſtitit vt p̃cipitur. ergo in penas in/

cidit canonis ãtedicti. Oe ſi adhue
occultꝰ vſurariꝰ moꝛtu eſſet labo/

rare debz talis ſacer dos cui vt ſu
pꝛa confeſſus extitit vt talis debi/

toꝛab heredibus vſurarij predictt

eſſet totaliter abſolutus omni me/⸗
lioꝛi modo quo fieri poſſet cũ con

ſeruatione fame memo:ie pꝛedicti

defuncti occulti vſurarij vt in ſilibꝰ

etiaz dixim in predicta repetitiõe

dicti. c. Ois vtriuſq; ſexus.
Muid li qs in teſtamẽ
to le conkellus kuerit o⸗
ſurartum⸗

Circa hoc q̃rit dñs angelus aſtẽbſ

miles in dicta dilputatiõe Quio

ſi in teſtamento ↄfellus fuerit ſe v⸗
ſurariũ Et Kſñdet ↄfeſſio facta in
teſtamento extr audicialis eſt nec
plus oꝑatur q;ᷓ cũ emanat inter vi
Uos vt in.l aureolꝰ fi.ff. de liber/
tatibus legatoꝝ er ff de legatis.
tertio.le.lucius ſẽpꝛoneo et ff.de
cõ ditiõibꝰ et demonſtratiõibꝰ. le.

cum tale falſa. ſed cũ emanat int᷑

viuos non fac t eũ manifeſtũ vſu/

rariũ niſ cuz emanat coꝛam ſacer

dote et teſtibus vel notato cuʒ ni
ſu vt reſtituant᷑ vſure vt cum exhi/⸗
bitione libroꝝ ergo nec illa que

emanauit in vltima voluntate red

vit ipſum mamifeſtum publicatiõe
non facta. poterit tamẽ ep̃ᷣs decer
nere et publicare eum fuiſſe vſura
rium manifeſtũ fama publica con

rurrente ed non puto dicit dñs
angel' talez pnblicatiõem oꝑpari
ad penas.c.dẽi. Quãq;ᷓ qm̃ tẽꝑpꝑe.
teſtam enti nõ erat mamifeſt vſura

ri ergo ponit in ſuo teſtamẽto te/
ſtes adeſſe tꝑe teſtamenti et ſepul
ture qꝛ qlitas iniũcta vbo ſignifi/
rat h̊m tpᷣs verbi vt ind. In deli/
Al. 5& & extrane“ ff. de noralibus

Nerba aũt decretalis dicũt teſta

met.vſurarioꝝ manifeſtoꝝz nemo
interſit et eis denegatur ecciaſtica
ſepultura. pꝛoderit aũt dicta de/⸗
claratio quo ad pꝛeſumendũ con/
tradus mutui vſurarios.

(Qualtter kacienda elt

executio ſi quis in teſta

mẽto cũfitetur ſe extoꝛ
lilſe vſuras et non repe
ritur a quibus.

Szʒ quero quid ſi teſtatoꝛ in teſta/

mento ſolenniter expꝛeſſit ſe erxtoꝛ
ſiſſe tricenta ab a. B. et C. et alijs

innoĩatis que iuſſit reſtitui.et epᷣm

executoꝛem fecit nec de illis rebus
atparere poteſt ꝙ aliqd ſoluerit
Rñdeo tenuit diſputãdo dñs mar
ſiiꝰ doctoꝛ dñi Jo.an.ꝙ nõ ob /

ſtante ꝙ legatũ ſit incertũ fauoꝛe
vltime voluntatl.exequat᷑ hoc mo

do ꝙ ſigillatim ab illis tribus in/

quiret qntum ſoluerit vnuſquiſqʒ;

poſtea per edictũ vocalis eos qᷣ
illi vſuras ſoluiſſent vt de illis do/⸗

ceant et venientib?dabit qntum ſe
ſoluiſſe docebũt et illi tres habe/

bũt reſiduũ ſi iurauerint ſe ſoluiſſe
et in qᷓnto iurauerint reſiduũ aũt
dabitur pauꝑibus ſuꝑ eo.c. Cum

tu. Si vero venientes totũ habue
rũt illis tribꝰde q̃ntitate iurata ſol

uoͤt heredes de ſepultur..c. fi.de ra
ptoꝛibꝰ in lr̃is.Si aut veniet nullꝰ

diyxit ꝙ quilibet illoꝝ triũ habe

bit rtam ptem argumẽto legis ſi

(ötra

e l

ertt
tlisl

Quron
ſe omu
antrotrud
Ctgolue
gopereſe
bitoꝛeind
nndioceſt
decenao
erucam
Dfureetl.
dloeſo⸗
barqtinde
a atoꝛe⸗

dlecos ſd

orac'y
prelumi de

lttenorind

Dono nen

micande

Aihabin
ſciceth
Diaconin.
lnſcholise
Ddorneg
trepwobe
tato
no in dĩ

Odſantib

deſtude
dumnpt

ſer ſeno
Ttüaſie
Urde Ne
wemnücong
18.

ndat
ntehe
cho
ontge

.

Nrintka⸗
Geſeeton
aCa d
ſimi achn
e lsrehus
6) Clent
vodismer
roͤobl/
rii ote
aüboeme
s mhbus
rmmiguſe
ls cos 4
dellis do⸗
pm .
Nts hobe
te oluc
ſoui ait
toeln
totühehe
te unatnd
en
pena nl
nu hebe
ivlgs

quis titio ff. de vſufruu accreſc⸗
do Et illã qrtaʒ dabit pauꝑibus.

tuãs ſit vlurarius.
Quero nunq d ſufficit agenti ꝓba
re ꝙ mutuãs ſit manifeſtꝰ vſurariꝰ
ante ↄtractũ et tꝑe ↄtra et poſt
Et ꝙ olueuit exigẽ inſtẽa de du /
plo vere ſoꝛtl.Archidiacon? ꝓ de /

bitoꝛe inducebat ſupꝛa capkm Cũ

in dioceſi de pignoꝛibꝰ Illo vos.

De cleric. ꝑegrinãtib.c.ij.de hereti
c..excõicamꝰ vlt.de pᷣſũptionibꝰ
Afferte et. l. Yudicia. C. de rei ven /

ditiõe Oꝛo creditoꝛe aũt induce/

bat qꝛ in dubijs eſt iudicãduz cõ /

tra actoꝛez. de fide inſtr̃oꝝ. c.int᷑

dilectos Nec ſequitur ſi fecit alios
ↄtract“ vſurarios ergo et iſtũ imo

pꝛeſumi debet ꝓ inſtto de pᷣſũptio

mb'. c. Illud. et ponderari foꝛma
et tenoꝛ inſtrumenti de pꝛiuilegijs
Porro nec incerta vel ãbigua ſũt
iudicanda.xxx.q.v. Incerta.xxxiij
dDi. Habuiſſe Etiaz ſi aſtat ↄditio

ij. q.i.c.et hanc ꝑtem tenuit archi/
diacon' in. c. ij. et. t li. vi · Sed ibi
dicit JHo.an.ꝙ hoc non appꝛobatx᷑
in ſcholis et repꝛob atur in iudicijs

Oduerte qꝛ nõ video q̃liter debe/

at repꝛobari de iuris rigoꝛe niſi at
tẽto qͥ ad iudicia.bᷣm Jo.de ligna

no in dicto. t. ki. extra de vſurl.

Cõtract⸗ liciti de per le
CTeſſantibꝰ aũt didl.pᷣſũptionibus
de fraude nulli dubiũ quin cõtra/
AQus emptiõis cũ equiꝑatione pcij

licitꝰ ſudicatur ſeruata ſui natura
ſm iuſticiã et naturalez equitatẽ ſi

cut etiã alij liciti ↄtractꝰ vt ſũt ifra
ſeripti videlz Menditio. ff. et C. de

Otrahẽda emptiõe ꝑ totũ et extra
de emp. et vẽd.ꝑ totũ. Locatio cõ
Ductio.ff. C. locati et extra de lo
cato et ↄducto. Cõmodatio. ff.et
C. de ↄmodato et extra eo.ti Mu
mati⸗ ff. 1. C. ſi certũ petat᷑ Infeu
Datio in volumine de vſib“ feudo⸗
rũ a extra de feudis. epoſitio ff.
et. C.depoſiti a extra de depoſito

DPaignoꝛatio ff. C. de pignoꝛib a
extra eo.ti. Liuellatio ſiue emphi/
teotecatio C. de iure emphiteote
per totũ Societas ff. et. C. et iuſti
pꝛo ſocio Permutatio extra de re
rũ ꝑmutatõe et. C. et ff. eo. ti. Trãſ
actio ff et C. et extra de tranſactio

nibꝰ Donatio et ſites ↄtrad a iu

re licite ꝑmiſſi Itaq; ſi inter ↄtra/

hentes pura eſt intentio vendenot
et emendi ſeruata iuſticia dicti con
tractꝰ. et emptoꝛ velit gram facẽ
venditori de reuendẽdo ꝓ eodem

pꝛecio om̃i fraude vel ſimulatione
ceſſãte h̊ i pura mẽte et intẽtiõe.ſit

actũ licitus erit etiã talis cõtractꝰ
vt eſt caſus in.l.ij.ad lf̃am. C. de
padl.inter emptorez et venditoꝛẽ

Oꝛ vt clare conſpicias textuʒ hic
Ddicte legl.inſerim qui dicit Si fun/
dum parentes tui ea lege vendide

runt vt ſiue ipſi vel heres eoꝝ em/
ptori pꝛeciũ quandocũq; vel itra
certa tꝑa obtuliſſent reſtitueret᷑
teq; parato ſatiſfacere conditioni

dicke leg.ſi heres emptoꝛl.non pa/
ret Lnde contractꝰfides ſeruetur

.gg 2.

adtio de preſcriptis verbis ex v / Pꝛimo modo quando truſitur de mun
ditoꝛe tibi dabit᷑. habita ratione contractu ad alteꝝ contractuzʒ vr zude ̃
eoꝝ que poſt ablatã quantitateʒ cum coniunx que donare non põt te verſi
ex eo fundo ad aduerſariũ perue / dDonat. vt extra de donationibus ciglichun
nerũt. Circa quod dicit Hoſtieñ. inter virum et vxoꝛem. c. vltl. Tel ſ ſper
in ſum. ti.de emptl.a vẽditl.qua vendit pꝛecium non exadturꝰ ideo oſueruo⸗
liter reſc ndat᷑.vp. Illud autez nõ quia non valet cõtractus.ff de do loloto
ꝙ ſiquid fiat in fraudem legis nõ nationibus inter virum et vxoꝛt. munapt
valet quod ſequit᷑ ex eo vł obit ot ¶·. l. ſponſus Circa. Codem modo cfceſs
C. de legibus. i Non dubiũ. ffacit cenſetur quando accedẽs ad vſu/ rando⸗
gutem contra legem qui facit qð rariũ volens mutuũ recipere repe/ coni
lex pꝛohibet / offendendo verba rit vſurariũ non conſentire quia ti do
legis et ſententiam. vt patet in iu/ met ne arguatur de vſuris ſed di/ en
dice qui emit a ſbᷣditis. vt. f. de cõ cit ꝙ emat ſi voluerit vendere ſi te de
trahenda emptione.l. non licet. ert ſtes reperiuntur et ꝓbari poſſet ꝙ ne .
patet in eo qui emit rem minoꝛis interuenerũt hec verba. et vẽdino nc H
que ſeruãdo ſeruari poteſt ſine de fiat ſiue longũ citra iuſtum pꝛeciũ. nans
creto iudicis.vt.ff.de rebus eoꝛũ. vel pꝛope iuſtuzʒ pꝛeciũ.ſed conſtat MMod
p totũ. C. de adminiſtratione tu / ꝙ emptoꝛ eſt vſurarius et ꝙ ven/ goſnen
toꝝꝶ.l. lex que tutoꝛes. et patet in Dens ſi aliud facere potuiſſet nulla Con
yvyconomo vel pꝛelato qui vẽdidit tenus fuiſſet rem venditurus licet
rem eccleſie nõ ſeruato oꝛdine qui pignoꝛaſſet/ non valet contract?. bilia
Habet᷑ in autentico. Hoc ius po;/- vt in dicto. c. Md noſtrazʒ. extra de
rrectũ. C. de ſacroſan. ecl. engit veno⸗ Jem ſi fiat padũ Qoe
g9 e ꝙꝓ frudus in ſoꝛtem computentur 1aron
(Fit kraus legis quado⸗ . det᷑ aliquid ne eten e deineg
ſſit reuenditio. vt in d. c. Jiio vos. naga
cunqʒ; ſernatis verbis dDdoeepignoꝛibus“ ltneg
mens circumuenitrr (Conluetudo terre vbi gnn
Erli querat᷑ quando fit fraus leeg nſurarſ’ rppo pS uat
eer Quormovis Rñdetur pꝛtimium vlurarii ſic lacere cõlue L ertr
Ho lex fraudat᷑ quadocunqʒ ſeruas oriie e Jonne i
de legibus. l. Et contra legez. J.l. Er notandum ſingulariter q ſub geſup
ſequenti. Nd ſcpᷣm rũdet᷑ ꝙ qtuoꝛ ddit ibidem PMoſtieñ. dicens Con/ tiam
modis princip aliter fit ſr aus legi. ſuetudo ſrari er kreino n nn aut
„ „ „rK. xiruime attendenda eſt ſcilicet qus o dig
(Oꝛimo modo lbit kraus multi vſurarij ſunt in terra et ſic oè/ es

mnes comtr abere conſueuerunt.ſ/ liin

2 „
„ „ „* —

Meträſturd
Lumhiz
donanmnpi⸗
e dongnonidns
un T
ncac dn
Midsffden
mum er pron:
1dodenmode

nis 3d f
Wnaerereo.
Cendncist.

deſuns ſed
WMenmndereſt
pban poſſag
aba et vidinn
niſtum prren

ciſed tonſe

mustven
neponicetfria
1pendionsen
palttonnat.

volez A

miſfatpati

untonptenen

Drlnu orund
nd/Pns

hterredkt

eut eſt in multis locis.⁊ ad hot ae
cedunt que notaui dicit Hoſtl.ſu/
pꝛa de cõſuetudine ꝓ Et de virtu
te. verſi. Ded ſpecialis. et verb. ſpe
cialiſſima. In pꝛedicto auteʒ verb
ſed ſpecialis.dicit Sʒ ſpecialis ſeʒ
oↄſuetudo eſt ꝙ in vna ciuitate vel
alio loco ſpecialiter opoꝛtet ff. cõ
munia pꝛedioꝛũ.l.venditoꝛ. C. de
edificijs pꝛiuatis.lʒ.iij.extra de iure
iurando. venistes. Et ſubdit ꝙ ta
lis conſuetudo obtinet ſi talis con
ſuetudo poſt legeʒ indicta ſit. alio/
quin a lege ſuperueniète vincet᷑ vt
in. c. Cum olim de conſuetudine. et
in. c. de hHis in fine.et in.c.certifica/
ri. extra de ſepultur..et Inſt. de iu /
re naturali 5 Ex non ſcripto. hoc ẽ
qꝛ ↄſuetudo:ſupplet vbi lex deficit

(Conſuetudo rationa

bilis eſt ſeruanda

Et debet attendi ꝙ cõſuetudo ſit

rationabilis et non contra legem

dei neq; contra legem nature con
tra quas leges neq; ↄſuetudo va

let neqʒ ſtatutũ.ᷣviij.di. Que cõtra

moꝛes. xxxij.q.vij.c.flagicia. Imo
quanto talis conſuetudo diutius
durat tanto grauioꝛa erunt pecca
ta. extra de cõſuetudine.c. finali.vt

in. c.nõ dzʒ. de conſang. et aff. cuz ſi
milibus. 1 ꝙ talis conſuetudo a le

ge ſuperueniente vincat᷑. Orobak

etiam in ꝓhemio Inſtitl. 5 Igit.

in autentico de heredibus et falci
dia Fi. colk.i. et in. c. conſtitutus. ex
tra ðᷣ fideiuſſoꝛib. Dicit etiã Ho
ſtieñ. in ver. quem allegat in ſũma

de conſuetudine Fet de virtute. v.

Item eſt ſpecialiſſima ᷣm quam in
dubijs iudicatur. et hanc pꝛeſum/
ptio nẽ inducit cui ſtatur niſi foꝛte
contrariũ pꝛohibet᷑. Hec ẽ conſuc

tudo patriſfamilias.ff.ð pignoꝛa

inicia actione.l.vniuerſoꝝ.ff.de vſu
ris.l. Qò ſemiſſes.ff de legatis .i.

.l.ſi ſeruus pluriũ SGi numer).ex/
tra de pꝛeſumptionibꝰ.c. Ex ſtudi
is.et.c.mandata.et in. c. Cum in iu

uentute. et extra de teſtibus. Teſti/

moniũ.et de pignoꝛibꝰ. Illo vos.

in fi. Redeundo ergo poſt pꝛedi

cta ad ea que ſubdit in dicto ti. de
emp.a ven.poſtqꝙ; allegauit dictũ
ver. Itez ſpecialiſſima. dicit ꝙ hic

exemplo opus eſt. vt.ff. de penis. l.

Mutacta penult᷑ et vlt. et C. ad
.l.iuliaz repetendoꝝ.l i.et extra de
vi. et ho.cle.c.vt clerico moꝛes.
de cohabitatione clericoꝝ et muli
erũ.l.clericos. H

(Eecundo kit kraus legt
cum tranſitur de perlo

na in perlonaʒ. et exem

plikicat inter coniuges

Scõðo dicit ipſe fit fraus legi cuʒ
tranſit᷑ de ꝑſona ad ꝑſonã vt ſi cõ
iunx int᷑ponat aliã ꝑſonam cui do

nat vt oↄiugi ſuo det᷑ ff. de donati/⸗

one int᷑ viꝝ et vxoꝛẽ.l.iij non tm̃
Itẽ ſi do poteſtatez amico tuo vt

poſſit ↄferre eccleſiã vł pꝛebendã
Smo vacantẽ vel cui voluerit. ſed

ego bñ ſcio ꝙ tibi dabit. extra de

conceſſione pꝛebende.c.conſtitutꝰ
et. c. vltimo. Hec aũt poteſtas bñ
poteſt dari in genere. hoc eſt. vni/
uerſaliter. tacite vel expꝛeſle.extra
de inſtitutionibꝰ. c. ex frequentioꝰ.
Intendit dicere ſi fraus non inter
uenit. Item nota exemplũ qñ ꝑſo

na per ſe pꝛohibita ↄtrahere per

alterũ ↄtrahit. vt patz in iudice q́;
ↄtrahit ꝑ aliũ cũ ſubouis/cuzʒ per
ſe non poſſit. vt. Cꝙ metus cauſa
l.penul. C. de otractibus iudicũ.
l.i.f.. de contrahenda emp.l.non
lirsr Item exemplũ ẽ in yconomo
ecclene qui emit rem eccleſie ꝑ int᷑/
poſitam perſonaz. cum per ſe non
poſſit quia non valet. C. de ſacro

ſanc. eccle. autentl. Oꝛ quibuſcunqʒ

modis. Item exemplũ eſt de pꝛo/
ximis ſacroꝝ ſcrineoꝝ.l.vltl. 2. C.
de pꝛincipaliter agẽtibꝰin rebꝰ.l.i.

tranlicur de re ad rem

Tertio fit fraus legi de re ad rem

vt cũ filiofamilias cui non poteſt
tradi pecũia mutuo ſine metu ma
cedoniani patre inſcio et ratũ nõ

habente vt. C. ad macedonianũ.

I.i.et vl. Tradit᷑ ſpecies certo mõ
vt ipſam vendat et pꝛeciũ recipiat
vt. ff. ad macedonianũ.l. Itez ſi fi⸗
lius mutui. Item,. cũ non debeat
Dari pꝛeñdi vltra eſculentuʒz et po
rulentũ.ff. de officio pꝛeſidis l.ple/⸗
beſcito.dat᷑ enim ei tm̃ quod ꝓue/
nit ad muneꝝ qualitatẽ in enceni/
is.vt.ff. de offic pꝛoconl.l.ſolent

Certlo kit kcaus legi cũ

non autez. ſlicut pꝛelatus qui non

poteſt obligare ecclellaz nam es⸗
ſueuerat tradere ſigi lum. extra de

ſolutiombus. c. in quoꝛundam. Et
ſubdit.hec fraus hodie ꝑ vſurari,

os eſt nimiuz vſurpata. non enim
mutuant ſed tradunt ſpeciem cer/
to pꝛecio extimatam. et aliquãdo
cũ dominis miſcent/aſſumèdo oĩa
inſimul quas baratras vocãt.Tu
dicas veꝝ eſt animaꝝ ſuaꝝ quas

baratant ſiue ad baratrũ ducunt
niſi ſatiſfaciant ante moꝛtem. NH
in extimatione carioꝛi facta q; vẽ
di poſſet bene continetur vſura.er

go ſe ipſos baratãt tales barato

res et nihil valet quod agunt. qdðᷣ

eſt argumentũ expꝛeſſum. C. Man
dati. l.ab Vnaſtaſio.ſf. de actione
emp.et venditi.l. Julianus .· Idez

papinianus.et. C. de vſuris.l.Cũ

allegas. et. . conſtitutionibus

uarto kit kraus legi

cum tranlſitur de cõtra

ctu ad contractum

Quarto de contradtu ad eundem
contractuʒ ſed altero modo vt cüö
trad am tibi mutuum tu vis dare

mulierem ꝓ fideiuſſoꝛe.ego ſciẽs
eam tutam velleiano volo ꝙ ipſa
conſtituat pꝛincipalem.a tu fideiu
bes pꝛo ea ff. ad velleianũ.l.q;uis
5Si cum eſſem.. Et ſic habes ex

did is Hoſti. qualiter ex tali mala

cõſuetudine pꝛeſumat᷑ fieri fraus
legi quod eſt notabile pꝛo talibus

contractibus factis in fraudẽ vſu/

rarum.

cduc
s

Qus dec⸗
nari ſtoo
ſongele
bbereetin
tushaben
grad eor
dis ollium
re tenen:
naveoffu
ſanguseo
ſgdepg
debet oe
ſuügee
cd erei
pfarävts
quis hab
u
8d pura.
tio etinde

uloͤlal

radusin
etinclenie
albeneſic
Neiurein

Cnnn
taßp
nulli
nnom

lner
ron

nd
namde
mene
wſre
Nonenin
Necſem ce,
alignade
mdo 0i
at Tu
innnus
m dan
uen. di
ſada i
r nnacr
sbarato
gunt qd
mC. Man
de dione
msg de,
ſns. C
onidus

Nly
tun

anden
vodo ſtcu
disdare
tgo ſis
poop⸗
nam ſdein
gnul qns
ic habest
ertalnd
fanifls
opthens
wirll

Qus de cauſa bene facerent oꝛdi/

narij vł dioceſani qui animaꝑ pa

ſtoꝛes eſſe debent et curatoꝛes ꝓ/⸗
hibere et interdicere tales contra/⸗
ctus habentes oꝛiginem a mutuo

qꝛ ad eoꝝ officium ſpectat cuſto/
dia ouium ſuaꝝ et rationeʒ reode

re tenent᷑.vt in.c. Irrefragabili.ex

tra de officio oꝛdinarij. vbi drĩẽ ne

ſanguis eoꝝ ſcilz ſubditoꝛ de eo
ſcʒ de pꝛelati manibꝰ requirat᷑.vñ

debet oues errantes. coꝛrigere et
ad ſuũ gremiũ vel ouile pducere.

e qð exeũt qͥ dãt pecuniã ſuã ad

vſurã vt diẽ ps. pſalmo xiiij. Dñe
quis habitabit in tabernacło tuo
et ꝗ. Qui pecuniã ſuam non dedit
ad vlurã. et ſic iuſta eſſet pꝛohibi/⸗
tio et interdictio.etiam per penam
ex cõicationis in laicos/tales con
tractus ineũtes latam vel ferendꝰ⸗
et in clericos ſuſpẽſonũ ab officio
et beneficio. vt in. c.i.et in.c. pᷣteres

de iureiurando.

(Contractus initi con
tra pꝛohibitionẽ legis
nullius ſüt roboꝛis vel

momenti

Nam et contractus initi contra ꝓ

bibitionem legis ſiue decreti nulli

Contra conſuetudinez
et contractum louencu

us ſunt valoꝛis vł momenti. vt in

.l.vbi lex.ff.de vſuris.et in.l.cũ lex

ff. de fiveiuſſoꝛibus.et in.l.non du
bium. C. de legibus. et in. l. Js cui
bonus ff. de ver. oblig. Licet enim
venditio facta cũ pacto de reuẽdẽ
do valeat. vt in.l.fundi partem.ff.
de contrah̊.emp.quia talia pacta
tanqm pars pꝛecij iudicant᷑.vt in

dictis iuribus. Attamen quia mul

te fraudes exquiſte fiunt ↄtra ca/

nones editos ↄtra vſurarios vt.S

diximus. Ideo ex pluribus ↄiectu
ris iure maxime canonico pᷣſumüt
ↄtractus alios ſui foꝛma ꝑmiſſos
fuiſſe et eſſe celebꝛatos in fraudeʒ
vſuraꝝ et ad palliandũ vſuras cũ
nollent gratis mutuare.a ſic inun
luit in ciuitate tal modus cõtrahẽ
di ſub nomine venditõnis/inductꝰ*
in cõſuetudinẽ cuiꝰ oꝛigo erat mu
tuũ.Et pᷣdicta indubitata ſũt ma//

xime in ſolitis et cõſuetis ſub tali

foꝛma oↄtrahere cuz intentione fe /

nerãdi licet exquiſto coloꝛe nomi

nent emptionẽ nde cũ pꝛeſuma
tur pignus talis foꝛmaa coloꝛ cõ
trahendi nihil operat᷑ nec illa attẽ
di debet vt in d. l. ij. C. plus vale

re qð agit᷑ q;ᷓ quod ſimulate cõci /

pitur. vt in d.c. Ad noſtrã.de em.

et ven. et in. c. Ilo vos.de pigno/
ribus.et.c. In ciuitate. et in.c.cõſu

luit.et.c.Qauigãti.de vſuris.ergo
talis ↄtractus ſic frequẽtatꝰ in pe /
riculũ animaꝝ in fraudẽ vſuraruzʒ
ex generali ↄſuetudine hominũ di

ſte ciuitatis inductus.vt in.l. Qui

ſemiſſes.ff. de vſuris.Merito debz
llicitus iudicari et vſuranus. non

obſtante que iudicanda eſt poti/
us coꝛruptela quia tanto grauio

ra ſunt peccata quanto diutius in

felicem animã detinent alligatam

vt in dicto.c.fi.de conſuetu. Et ita

oſuluerunt iſto anno egregij vtri/
uſq; dectoꝛes iuris eximij d. Bar/⸗

na bononie a ferrarie

m bo ie
¶An liceat emere reddi⸗

cias de hiſp ania.et d. Jo. de ana/

tus prediales heredita
rie Et de hoc vide ĩ pꝛi

mo caln lecũdi blus. lu
pra videlicet de kructu

um venditione
Sed nunc querit᷑ Munquid liceat
emere redditus pꝛediales heredi/
tarie. Midet bꝛeuit᷑ ꝙ non per.l.il
lam que ponit᷑ Leuit᷑ xxv. vbi dici
tur anno iublieo redeunt omes ad
poſſeſſiones ſuas. qñ vẽdes quil/
piam ciui tuo vl emes ab eo ne cõ
triſtes fratrem tuũ ſed iuxta nume
rũ annoꝝ iubilei emes ab eo.et iu
xta ſupputationẽ frugũ vendet ti⸗
bi quate plures anni remanſerint
poſt iubileũ tanto creſcet et pꝛeciũ
et quanto minus tempoꝛis nume

raberis tanto minusa emptio cõ
ſtabit. Et 5. Terra quoq; nõ ven/
Ditur in perpetuũ qꝛ mea ẽ a vos

aduene et coloni mei eſtis. vñ cun
cta regio poſſeſſionis vr̃e ſub con/
ditlone redemptionis vendat᷑. Ci

attenuatus frater tuus vsdiderit
poſſeſſiunculam ſuam a voluerit
pꝛopinquus eius redimere poteſt
quod ille vendiderit. Qui autem
non habuerit pꝛoximũ et ipſe pꝛe
ciũ ad redimendũ potuerit inueni
re / computabunk fruct' ex eo tpe
quo vẽdidit et qð reliquũ eſt red
det emptoꝛi ſic ꝙ recipiat poſſeſſi
onem ſuaʒ. ꝙ ſi inuenerit manꝰ ei
Vt red dat pꝛeciũ habebit emptoꝛ
quod emerat vſq; ad annũ iubile
um In ipſo enim omnis venditio

ſedit ao oñim et ad Poſſeſſoꝛeʒ pꝛi

ſtinũ Qui vendiderit domũ inter
vtbis muros /habebit licentiam
redimẽdi donec vnus impleatur
annus.ſi non revemerit et anni cir
culus fuerit euolutus/emptoꝛ poſ

ſidebit eama poſteri eius in perpe

tuũ et redimi non potcrit etiaz in
iubileo. Si autez in pilla fuerit do

mus que muros non habet agro

rũ iure vendet. Si aũt redempta
nõ fuerit in iubileo reuertet᷑ ad do
minũ et cetera que continent᷑ ibſ.
vbi glo. dicit hoc mandatü ßm
litterã dicit̃. ſed tũ moꝛaliter nos
infoꝛmat vt in cõtractibus ne ni/⸗
miũ moleſtus de pauperũ neceſſi/
tatibus quis negociet᷑.et ne ſtude
at poſſeſſiones eoꝝ adquirere ſed
Pauperibus accõmodare.et com/
modata de fructibus eoꝛũ paula

tim accipere. Ex hac igitur audo/

ritate et glo habet᷑ ꝙ quando qs
emit poſſeſſionẽ pꝛoximi ſui ad vi
tam ꝙ per cepta ſoꝛte ex pꝛouenti
bus frucuum nõ liceat ementi ali
quid amplius recipere. Hec autẽ

1
S21

gtio m

bis qut
ſenge
ſuperre
ſoſeeme
lier tet

tig

lontrack
nodoſe
1as go⸗
lirasſern

quide

melioꝛen

Dem

fentes
Giaßtli⸗

itrüm

dite dunc
exparte
9d ſipl
plecii ita
dietatein
inſoꝛoin
cuptin.

On⸗
bender

Giaiͤtte
n Nlor
Gnond
tunt con
vendenn
nooſcer
ma iuſtn⸗
Nra mnes
mesren
lie⸗

nidſdert

en

nmeptſ
Wium
e be⸗ dre
nenkitnun
dereote
aui etren
Partpoſſel
aümen'e
chtend

Dannüde

nis pendite
Neſorpr
dommijiter
1 leentian
ipleatu
taemicr
enptospof
zsinpape
erkerigzi
lo iunro⸗
wberagro
iendenhts
nenk adde
onunent b.
nmnoatin
nualarnos
busnen
crünecellt
aneſtde
Murareſen
e et con/
ctipaui
Gnn ui,
guamoſ⸗
niion
Pwontl
zemtal
Hee Me

ratio młco magis habet locum in
his que emunt᷑ hereditarie qa ibi
ſempꝑ eſt notabilis exceſſus Ppꝛecij
ſuper rem emptam qͥᷣa clarũ eſt ꝙ

ipſe emens vel heredes ſui notabi
liter retinent vltra ſoꝛtem Hoc

tmñ argumento non obſtante talis

contractus licite fieri poteſt dum
modo ſeruet᷑ iuris naturalis equi
tas qð quidem fit qñ tanta equa
litas ſeruat᷑ in contradu ꝙ non li

quide apparet quis contrahentiã

melioꝛem partem obtineat

eſſet nimis paruũ reſpectu rei ven

dite tunc eſſet coꝛruptio equitatis

ex parte ementis.et teneret emẽs
ad ſuplementũ iuſti pꝛecij.etſi eẽt
pꝛeciũ ita paruũ ꝙ eẽt minus me
Dietate iuſti pꝛecij/poſſet vendens
in foꝛo iudiciali diſcedere a cõtra/⸗
qu.vt in.l.ij. C. de reſcin.vendi.

Qualiter liceat cari⸗

vendere ſcum Thoma

Si aũt terra que vendit᷑ ẽ ita par
ui valoꝛis.et pꝛeciũ ita magnum

O notabiliter excedit rem venditã

tunc coꝛrumpit᷑ equitas ex parte
vendentis. et tenek vendens in fo/⸗

ro ↄſciẽtie reſtituere qð accepit vl

tra iuſtuzʒ pꝛeciũ.etſi exceſſus eſſet
vltra medietatẽ iuſti pꝛecij poſſet
emens recedere a ↄtractu vt in. d.
.l. ij. Circa qð dicit beatus Abõs

Deceptio inter contra
hentes qliter enemat.

Si aũt liquide axparet ꝙ pꝛeciuʒ

ſcðᷣa ſcᷣe. q.lxxvij. Carius vend. „

aut vilius emere rem q; valeat eſt
iniuſtum ec illicituz niſi res que vẽ

ditur cedat in vetrimentuz venvi

toꝛis qui multum illa re indigeat.

Nam in tali caſu iuſtum pꝛecium

erit vt non ſoluʒ reſpiciat᷑ ad rem
que vendit᷑ ſed ad damnuz quod
venditoꝛ ex venditione incurrit.
ſic poterit licite aliquio vodi plus
q; valet ̃m ſe. q;uis nõ vendatur
plus q; valeat ipſi habenti.Si ve
ro aliquis multũ iuuet᷑ ex re alteri
us quam accepit. Ale vero qui vẽ
didit non damnificatr̃ carendo re
illa / non debet eam ſuperuendere
quia vtilitas que alteri accreſcitr.
non eſt ex venditione ſed ex convi
tione ementis. Hullus autẽ debet
alteri vendere quod non eſt ſuum
licet poſſet ei vendere damnũ qð
patitur. Ille tamen qui ex re alte,/
rius occepta multũ iuuatur poteſt
ſponte aliquid vendentiſ uperero
Sare quod pertinet ad eius hone
ſtatem. Nam dicit phus. x. ethᷣ. In
amicicia vtilis eſt recompenſætio.
et debet fieri ßᷣm vtilitatem quam
conſecutus eſt ille qui beneficiũ ſuſ
cepit.que quioem quandoqʒ exce
dit valoꝛem rei date ſicut ↄtingit
cum aliquis multum aliqua re in/
diget vel ad periculum euitandũ

vel aliquod ↄmodum conſequen/⸗

dum. ergo K.
Ditferẽtia inter legem
dininã et humanum in
puuitione

Oꝛ autem lex humana inequalita /

tem pꝛecij totalit᷑ nõ ꝓhibet. hoc

b ex eo qꝛ lex humana multa relin
quit impunita/ habens reſpedum

ad ↄmunem ↄcoꝛdiaz hominſ. ⁊
ideo non punit niſi deceptionẽ vl/
tra dimidiã iuſti pꝛecij. Lex aũt di
uina nihil impunitũ relinquit Job
xxiiij. Onime interfectoꝛum clama
bunt et deus inultũ abire nõ pati /
tur. Ande ᷣm legem diuinaz illici
tũ reputat᷑ in emp.a ven.ſi non ſer
uat᷑ equalitas iuſticie. et tener ile
qui plus hʒ recompenſare ei qͥ da
mnificatꝰ eſt ſi ſit notabile damnũ

Quod ideo dico qꝛ iuſtũ pꝛecium

reꝝ qñq; non ẽ punctualiter deter
minatũ. ſed magis in eſtimatione
quadã cõſiſtit. ita ꝙ modica addi
tio vel minutio nõ videtur tollere
equalitatẽ iuſticie Ooteſt tũ vendi
tio reddi iniuſta ex fraude adhibi
ta cũ aliquis decipit pꝛoximuʒz in
damnũ ipſius Lnde et Tulli di/
cit in li.de off. tollendũ eſſe ex rebꝰ
vtrahendis omne mendaciũ nõ li

citatoꝛẽ venditoꝛ non qui ↄtra ſe
licitetur emptoꝛ appellet.

duplicit loqnit᷑ Thõas

Ei ãt deficit fraus vt dicit Tho/
mas ibidem tũc de emptionea vẽ

Ditione dupliciter loqui poſſumus

Ino mõ ſᷣm ſe et ᷣim hoc emptio

et venditio videt eẽ intro ducta ꝓ

De introductione ven

ↄmuni vtilitate vtriuſq; dũ ſcilizʒ
vnus indiget re alterius. et econ /
veerſo vt dicit pᷣs in.i.polit᷑ quo d
aũt ꝓ ↄmuni vtilitate eſt inductũ
non debet magis elle in vniꝰ gra

22

uamine

miſma vt dicit phᷣus in. v. eth. Et

ideo ſi excedit pꝛeciũ quantitatem
valoꝛis rei.vel econuerſo res exce

Dat pꝛeciũ.tollit᷑ iuſticie equalitas

Et ideo carius vendere aut villꝰ

emere rem q;ᷓ ſᷣm ſe valeat eſt iniu

ſtum et illicituz. Ex quo dicit᷑ in.c.
Hoc ius.x.q.ij.ꝙ ſi in venditiõe plꝰ
offeratur q; res valeat eccleſia nõ
debet recipere ſed tm̃ iuſtum pꝛeci
um. licet lex dicat ꝙ contrahentes
poſſunt ſe inuicem deciperc.ff. de
minoꝛibus.i.in cauſe. cum ſimilibꝰ
Nam eccleſia in ſuis contractibus
non debet dolum facere. extra de
donationibus.per tuas. nde in
omnibus et per omnia intelligimꝰ

ꝙ fraus et dolus alicui patrocina

ri non debẽt.ff. de dolo.l.ne ex do
lo. et. xv.q.vi. c.i.et.xx.q.iij.c.Con/
ſtituit. et. xxx. q.i.c.dictuzʒ eſt. extra
de reſcriptis.c.ex tenoꝛe. Redeun ⸗/
do ergo ad beatũ Thomam vbi
ſupꝛa dicit. Alio modo poſſummus
loq de emptione a venditione hm
ꝙ per accidens cedit in vtilitatem
vnius. et detrimentuz alterius pu
ta cum aliquis multũ indiget ha /
bere rem aliquam ⁊. vt ſupꝛa dixi
mus. Dollet etiam quo ad ꝓpoſtũ

ß alterius. et ideo deber
hſm equalitatẽ rei inter eos contra
dus inſtitui. Quantitas aũt rei q
in vſum hois venit menſurat᷑ m
peꝛeciũ datũ ad qð inuentũ eſt nu/⸗

. . 8 .„———

noffuz ſe
anptis vi
giqnisd.
Hredditn
beni pit
do enuun
rwdits
usat i
puijul
reoltorn 4
pidebikin

O

tinon
onob

kalia.
Dargen
Exv. dicer
litreralee
qo ſut
iublleus.
obligen.
lia et ert
ſdqð pi
icterg.
la diulü
odiche
tüektſube
dädenec
mags d
ſuhuenitr
ta palle
pere.⸗T
ſecta fit
let loc
Winus i
se

c;
renn
tnd
ndd

Dn

odehet
contra
tteig
mmatn
ck
0.6
Mriaren
ſesere
Olaltas
ut pil
1tinin
nt.
öep
etiano
nprec
nahen
varß de
nmub’
wräbrs
avsde
Ten
nulin
aocd
e edo

jtCon

Nane
Avann
nan vd⸗
olums

onehn

Utbtaen
nunis,
Nort
udſ

Cond

noſtruʒz ſe redditibus hereditarie
emptis viciũ interuenire vtputa ſi
aliquis decipiens ſeipſuʒ crederet
ꝙ redditus hereditarie poſſẽt ha/
beri ꝓ ita paruo pꝛecio.ſicut quö⸗s/
do emuntur ad vitaʒ. Si enim qñũ

redditus emunt᷑ ad vitam/contra
qtus eſt illicitus ꝓpter paruitatem

pꝛecij.multo magis qñ emunt᷑ he/⸗

reditarij quia ſi id de quo minus
videbit᷑ ineſſe nõ ineſt ꝛc. iij. topic.

Nuod indicialia et ce
rimonialia legis antiqᷓ

non obligant led mo

ralia.

Vd argumentuz aüt de le. leuitict

xxv. dicendũ eſt ꝙ aliquod fuit ibi

litterale et aliq ð moꝛale Jd auteʒ
qð fuit lr̃ale non obligat ſicut nee
iubileus. Licet enim moꝛalia legis
obligent.non tñ obligant iudicia/⸗

lia et cerimonialia. Quãtũ aũt ad
io qð ſpũale fuit in tali lege/appa
ret ex gl. ꝙ magis ꝓhibet᷑ auari/
cia diuitũ q; foꝛma. ↄtractus. Vñ

glo. dicit ꝙ neceſſitatib pꝛoximo

rũ eſt ſubueniendũ.nec eſt negociã

dũ de neceſſitatib pauperũ: Imo

magis diuites debent indigẽtib

ſubuenire vumodando et cõmoda

ta paulatim de fructibus eoꝝ reci
pere. Wbi pʒ ꝙ venditio a pauꝑe
lacta fit ꝓpter defectuʒ. et emptio
tenet locuz mutationis. et ideo eſt

minus iuſta pter neceſſitatem vẽ
dentis et maliciã ementis. et ideo

1id qð plus accipit᷑ non hʒ iuſtũ ti

tulũ poſſeſſionis Ubi eſt aduertẽ

dũ ꝙ qñ quis emit poſſeſſionẽ ad

tpᷣs vel ſimplicit᷑ cauſa lucri qð ex/
pectat᷑ tm̃ ex natura tꝑis et nõ ex

natur a rei poſſeſſe/viciũ ẽ in ↄtra
Ru. et tale lucrũ dicit᷑ turpe in iure

Si vero huiuſmodi poſſeſſio ema
tur cauſa lucri et talis emptio fue

rit minus iuſta ꝓpt᷑ neceſſitatẽ ven

dẽtis cui ex caritate ſubuenire de/

buit. in tali ↄtractu ẽ viciuzʒ vſure.

nõ ꝑrſe ꝑ eq pollentiã qꝛ tale lu/
crũ qð ꝓuenit ex tali cõtractu mi
litat ↄtra caritatẽ Si vo poſſeſſi/
onem emat nõ cauſa lucri pᷣmo et
ꝑ ſe ̊ ad neceſſitateʒ et vtilitatem
vite dũ ſeruet᷑ in emptione eqtas
ſi plus accreſcat ꝓceſſu temporis
q; dex/illud fit ementis.quia illuo
accipit tanq; ſuũ pꝛopter naturã
otractus et non rõne tꝑis niſi val
de ꝑ accidens. Qñ autẽ diceba?t
ꝙ ſi emunt᷑ reddit hereditarie ne

ceſſario ↄtingit fieri nõbilem exceſ

ſũ ſupꝛa ſoꝛtẽ ꝓpter ſucceſſionẽ he/
reditariã Micenduz eſt ꝙ nec ius
naturale nec ius poſitiuũ dictat
iſte qui emit rem hereditarie tenea
tur tantũ dare ꝓ ea qᷓntũ ꝓbabi /

le eſt eꝙ debeat ipſe reciꝑe ꝑ vitas

ſuam et filij et nepotes et ꝓnepo/
tes et tota poſteritas ſua qꝛ bᷣm h̊
res que emit᷑ hereditarie non põt
cadere ſub iuſta eſtimatione.ſ̊ qñ
taxatur iuſtũ pꝛecium ſufficit ha

beatur reſpectus ad illuʒ qui emit

et ad poſteritatez vſq; ad tertium

gradũ puta foꝛte vſq; ad filiũ vel

nepotes.non aũt opoꝛtet ꝙ habe

atur reſpecus ad omnes qui poſ/
ſunt ſuccedere vſqʒ ad omne tpus⸗
quia ſic non poſſet eſtimari res ꝗ
vendit. Mo que faciunt notata in
d. c. Conſuluit et in. d. cMauigãti
An redditus percipien.
di poſlũt emi licite pꝛo
42, 9 29 cgls
minoꝛi pꝛecio ex pꝛiſti
na ſolutione
Sed nunquid poſſunt vendi red⸗
ditus percipiendi vel ius percipiẽ
doꝝ reddituũ minoꝛi pꝛecio eo qꝛ
ſtatim emens ſoluit q; eſſet pꝛeciũ
ſi ſolutio ſinguł annis differret᷑.pu
ta vtrũ licet emere redditus molẽ/
dinoꝝ? vſq; ad decẽ annos dãdo
minus pꝛeciuz. qꝛ ſtatim ſoluit q;
daret ſi ſolutio ſingulis annis ex/
pectet᷑ NHiſuzʒ eſt quibuſdam ꝙnõ
q́a quicunq; pꝛo re in futurũ dan/⸗
da minus pꝛeciũ ſtatim ſoluit qᷓ;
credatr᷑ pꝛobabiliter valitura in fu
turũ vſuram committit

Anlicet emere krumen
tü ante tempus mellis

pꝛo mindꝛi pꝛecio quſ

valeat tempoꝛe mellis
Paeieterea ſi aliquis ꝓ decez minis
grani dandis in Ralẽdis octobrl..
eryit in Ralendis iulij libꝛas decezʒ
dando ꝓ mina id eſt menſura de /
cẽ ſolidos.et ꝓbabiliter creditur

ꝙ tunc valebit mina quindeciʒ ſo

lidos vel amplius vſura eſt. Et ſi⸗
mile erit in centũ minis. ſimile etiã

in toto agro ſeminato quia non li
tet minus dare quãdo de nouo è
ſeminatus q; quando tempus in/⸗
ſtat meſſiũ. Mſimili ergo non lice/

minus dare ꝓ redditibus qui ex/

peeſctant in futuꝑ q; daret᷑ fructib

liam perceptis.

danc lentetiam teue

lij dicũt et melius ꝙ caſus eſt li⸗

citus Oꝛimo eniz ſupponit ꝙ futu

ri fructus emi pñt ſiue ius ꝑcipien
doꝝ fructuũ ſicut iura pedagioꝛũ

yel molendinoꝛũ. Scðo ſupponit

ꝙ iuſtũ pꝛeciũ debet eſſe et orci

onatũ rei vendite Juſticia aũt pꝛe

cij attendi deber a tpe cõtractꝰ.nõ
aũt tantũ quantũ valitura eſt to/

to tꝑe conſequenti qꝛ res nõ debzʒ

eſtimari niſi pᷣim qð valet tꝑe ↄtra
ctus vt tantũ dẽ Nñ Hol.li.v.ti
de vſur.. qñ agit de caſibꝰ ꝗᷓ viden
tur vſurarij nõ ſũt dicit in. xij. ca

ſu Qñ vendo fruct' ad tp̃s nõ te/⸗

net᷑ m emptoꝛ reſerare ſi plus ꝑci/
piet de fruckib q; ſoꝛs ſit. et H rõ/
ne incertitudinis. Scðm g cuzʒ ta

rare debet pꝛeciũ habẽdo reſpẽm

ad valoꝛẽ rei tꝑe cõtract*. Tertio

erx hoc p̃t ↄcludi caſũ eſſe licitũ qꝛ

Iz plus ꝑcipiat emens tꝑe ↄſequẽ
ti qᷓ dederit tñ illð qð pꝑcipit ẽ de

ſoꝛte ꝓpter verã venditionẽ factã
iuris percipiendoꝝ fructuum et iu

ſticia pꝛecij tꝑe ↄtract attẽdat᷑ q

tpe non magis valet q; venditur

Vicium enim et vſura eſt quãdo

tur
Atten
pore
eſt ſl
mminun
ro
enote
ſetzt
toꝛr ſi
gueel
ſendr
minun
umi
logit
pende
onta⸗
lcipa
ſchi
bes i
iwpu.
ur⸗

s

ldd
ſabe
ſanr,
ture

gut

pſus

D

lta
Re

Prre

mo
qui
yth
leg
alio
Gen

mdeetz ſo
ag
ſmleai
Guianonſ
denonoi
empus in
oton lec⸗
s Ouier
–

W
calnseſtli
onitqfuat
ns gapien
dedagior
Noſapont
ſra pore
hon aürpe
töadn
lorackto⸗
nes no de,
ler eo
bollntl
wwden
dtintict
otsnon
ſols el
ſt ahr
ng t
idofepen
t Tan
elictiig⸗
teſer

gahti 1
dtoni
1 nul

cnendiun

atci

datur minus pꝛecium q; res vale

at tempoꝛe contradtus a quo tem

poꝛe iuſtum pꝛecium iudicandum
eſt Qon autem vicium eſt ſi datur
minus pꝛecium q; daretur in futu
ro. Dicet᷑ cõtra hoc ſicut ſe habet
emptoꝛ ad vendentẽ ita ecõuerſo
ſe hz vẽditoꝛ ad emptoꝛẽ.h vendi
toꝛ ſi plus accipiat ratione pꝛolõ
gate ſolutionis / vſurarius eſt cen/
ſendus. Sʒ ſic eſt in pꝛopoſito qᷣa
minus datur quia anticipat᷑ pꝛeci

um Wicendũ eſt ꝙ argumentũ nõ

cogit. quia licet maioꝛitas pcij in
vendente pꝛopter dilationẽ. et mi/
noꝛitas pꝛecij in emète pꝛopter an

ticipationẽ faciat vſurariũ/non tñ

ſic eſt in ꝓpoſito hoc.quia non de/
bes iudicare minus pꝛeciũ qð eſt
impꝛopoꝛcionatuʒz et iuſtum reſpe

du rei que vendit᷑.licet foꝛte ſit mi

nmas reſpedtu futuri. Scðo quia il/
lud de anticipatiõe tempoꝛis locũ
habet quando res que vendit᷑ nõ

ſtatim tradit᷑ ſed preciũ ſtatim da

tur et res expectat᷑. In pꝛopoſito

aũt ſtati tradit᷑ res q̃ vendit᷑ licet

vſus expedtetur.
(Diterentia inter expe⸗
ctationẽ rei et vlus rei

In emptione et venditione inkue/

nire poteſt duplex expectatio Dꝛi

mo vt expecter res vendita. et ſic
quia expectatur ideo minus dak.

vt ſiquis dat pꝛo mina frumẽti de
cẽ que valet viginti recepturus in

alio tꝑe minam. talis expectatio ſi

eſt ex pacto.vſura ẽ. Nlia eſt expe/

—

Ratio non rei ſed vſus eiuſdez. pu /
ta quia res ẽ talis nature ꝙ emẽs
non poteſt ſtatim vti re illa pꝛopt᷑

expectationem vſus / nõ peccat.qꝛ
res ſtatim tradit᷑.et tantũ vendiẽ
quantũ valet tempoꝛe cõtractus.
licet minus pꝛeciũ pꝛo ea detur ꝓ
pter vſum ſucceſſiuũ eiuſdem.ſicut
in redditibus molendinoꝝ.vbi p/

ceptio reddituuʒ eſt ſucceſſiua.vel

quia expectatus vſus eiuſdem. vt

ſiquis pꝛo pelle varia q̃ ſtatim tra

ditur / dat circa pentecoſtes q; cir/⸗

ca feſtũ Aichaelis. et quia vſus e/
ius expectatur circa pentecoſtes 2

non in feſtũ Aichaelis. q;uis enizʒ
res tradat᷑ vtroq; tempoꝛe.tamẽ

licet vno tempoꝛe dare minis pꝛeꝛ
clũ q; in alio.non ꝓpter expectat·
onẽ ſed pꝛopter vſuz. Et nota licz
iſti duo caſus quoꝛum vnus eſt ex

parte ementis.alius ex parte ven//

cipationem et dilationẽ tempoꝛis

quia emens dat minus pꝛeciũ q̃a
gYnticipat ſolutionem. et vendens
recipiat maius pꝛeciũ ꝙq; res vale
at in pꝛeſenti quia expectat ſoluti/
onem. tamẽ vterq; caſus poteſt re
duci ad dilationem quia ſicut in ꝰ
mo caſu emens ſtatim dat pꝛeciuzʒ

expectat q; rem que debet dari ꝓ

pꝛecio Ita et in ſecundo caſu ven
dens ſtatim tradit rem a expectat

peꝛecium. Mtrobiq;ʒ eſt enim aliq̃d
expectatũ.licet i vno caſu res.⁊ in

altero pꝛeciũ. Et ſicut in venditõe
vẽdens min“ dat / receptur ſolus

in alio tpe.licet data ſit res in vno
et in alio pꝛeciũ. et vtrobiq; ſit vi

ciũ in vno a qꝛ dar min pciũ ꝓpe
antic patã tradition᷑ rei vendite.

et expectatiõez pꝛecij In alio xpè
anticipatã ſolutõeʒ pᷣcij a expecta

tionez rei. Et ſicut in emptiõe qñ

exped atur p̃ciũ ſtat ꝑiculo empto

ris Ita a in ſco res q̃ tradi dʒ ⁊
adhuc nõ traditur ſtat ꝑiculo vẽ/
dit orl. Hõ ſic eſt in ꝓpoſito qꝛ illð
qð venditur ſtatim tradit᷑ ſcʒ ius
cipiendoꝝ fructuũ ſine reddituũ
licet expectetur vſus ſucceſſiuꝰ eiuſ
dem iurl.qꝛ ſcʒ ãnuatim ꝑcipit᷑ im̃

(Melponlio linericꝛ

argimentorum.
Od argum entũ rũdet d pꝛimũ
eniz q̊ dicẽ ꝙ qñ minꝰ preciũ dał᷑
q; res qᷓ expedat credit᷑ valitura.
Igit᷑ pʒ ꝙ nõ ẽ ſile qꝛ res nõ ſtati

traditur expectatr̃ In pñti ãt ſta

tim emittit᷑ res ſed us a actio qòᷣ
ſtatim fit ement et ſtat in periculo
et ↄmodo iphus et iveo contraãꝰ

licitus el.

pollit vendere maioꝛ
pꝛecio pꝛopter ſolutio⸗
nem expectatam

4*

Sed pone caſum ↄuerſũ puta qᷓa

aliquis vendit ius ꝑcipiendoꝛum

reddituũ qui tꝑe ↄtrac* valẽt cè⸗

tu et qꝛ erp edtat ſolutisez fiend

„ — „M „

cert.tꝑibꝰvult hr̃e cẽtũ vigiti Nũ⸗
qᷓ d ẽ caſus licitꝰ Lidet᷑ eſſe dicen/
dũ ꝙ nõ qꝛ cũ ſtatiʒ tradat᷑ res qͥ
vendit᷑ et emptoꝛ ſtat ꝑicło a ſta /

tiʒ eã alteri vẽdt᷑ pᷣta qꝛ expectas

ſolutõeʒ fieri vis hr̃e plꝰꝓpt᷑ dila/
tiõe: tꝑis videt᷑ indirẽe ↄmitti vſu

ra et qi qs indirecte mutuet pᷣciuʒ

ecx ullis héat vltra ſoꝛtẽ libꝛas vi.

ginti et hec vſura indirẽevidet᷑ cõ
mitti et eſſe in oi re vẽdita ad tpᷣs
HGi em̃ res in pñti valeat decẽa qͥs

vendat eã ꝓ duodeciʒ ꝓpter expe
ctãdaʒ ſolutiõem videt indirecte

mutuare decẽè vt recipiat vltra ſoꝛ
tez duo Hũc tñ caſũ dicit decretalł

extra de vſu. In ciuitate.ex foꝛma

ſus non eſſe vſurariũ Qihilomin
tñ vẽ ditoꝛes pccʒ inturrũt nin du
biũ ſit merces illas pl vel min ꝰva

qꝛ vſura indirecta incidit in con'/
tractum muto.
(Melpõölio ad lecunduz
urgumentum.
Dd ſcöm argumentüũ de decẽ mi /
nis id ẽ menſur..grani patet nõ⸗
eſt ſile qꝛ ibi res que vendit᷑ nõ ſta

tim datur Et ꝙ non ſtatim detur

non venit er natura rei ſed ex pa/
NRo hic aũt ſtatim tradit᷑ ius licet

ex natura rei expectetur vſus Itez
iſte decem mine certe ſũt et in ꝑicu

lo vẽditoꝛl. Oꝛob abiliter etiã cre /
Deb at᷑ ꝙ eſſent valiture pl' tꝑe tra
ditiõis et ip̃e æiũ emẽs nollet reci

ptrfen4
lun Stid
tamen eſt
palio em
nus vt re⸗

n gli

deread

Ged nung
deregdr
pendere
pleterſ.
jſoleno
ſtconerack
lenren ven
lurbnir
enptionis

feieripſer
onem lioer

Mabetad
tia nullun
nullaercer⸗
banm cum
tü valet

matio fit

modo ot
tadu non
ernann
ſumadurb
traditurſe
rarurvals
Bidian⸗
tpeinqn
ceſſitaten
habitur⸗
on erat
lnpgle
Dspale
Oentan

ſend
Suſ⸗
e deen
nsi
d ſ
pectis
pedl⸗
ttipii
rpeuz
n de
dusd.
dcktd
tos
eeizs
rerpe/

direer

waſoe
denetel
nſoma
biomun’
Genide
nin're
ditner
Eaim
n t

;

tti ni
1915
fſta
decur
pe
us Me
naſe,
nil
—
e 3
a lel

pere rem quã emit tꝑe quo dat p/
cium Et ideo licʒ videatur emptõ
tamen eſt mutuũ fit em̃ mutuũ ſub
pallio emptionis qꝛ mutuatur mi/
nus vt recipiatur plus.

(An aliquo calu licet vẽ

dere ad credentlã.
BGed nunquid licet aliquo caſu vẽ
dere ad credentiam Dicendum ꝙ
vendere ad credentiã p̃t fieri tri/⸗
pliciter ODꝛimo modo credentia p/

cij ſoluendi in tꝑe futuro p̃t incidꝰ
in contractu per gratiam et libera

litatem venditoꝛ..ſcʒ qñ res vendi
tur ᷣm iuſtam eſtimationem ꝓ tꝑe
emptionis et cõmutationis ipſius

rei et ipſe venditoꝛ expectat ſoluti/
onem liber aliter ꝓpter gr atiã qm

habet ad emptorem et talis credẽ
tia nullum habet vitium vſure qᷣa

nulla excreſcentia eſt ꝓpter creden

tiam cum res vendatur tantũ q̃n/
tũ valet ᷣm iuſtã eſtimatõeʒ q̃ eſti

matio fit ꝓ tꝑe contrac Scodo

modo p̃t incidere credentia in cõ/⸗

tractu non ꝓpter gram vẽditoꝛis
ſed ex natura ↄtractꝰ qꝛ res none/

ſtimatur hᷣm valoꝛeʒ quã valʒ qñ
traditur ſed quẽ valitura ẽ vel ſpe
ratur valẽ tꝑe ſolutiõis verbi gr̃a
Si aliqua res vendatur in aliquo
tꝑe in quã non N⸗ vtilitateʒ et ne/
ceſſitatem humane vite quantum
habitura eſt in futuro tꝑea vẽdẽs
non erat venditurus eo tꝑe quo

min valet ſed alio tꝑe quo ſperat
plus valere.tali caſu vendẽ ad cre

dentiam eſt licitum ex natura con/

tractus. vt pꝛobatur in dicto. ca.
Nauiganti extra de vſuris Tertio
mo do poteſt incidere credẽtia ex
natura tꝑis in cõtractu ꝑ accidẽs
qñ videlicet quis pl vendit q; va

leat res tꝑe venditiõis vel q; vali

tura ſit ꝓb abiliter tꝑe ſolutionis
alias eam venditurꝰ.et hoc modo
contrackł'eſt vicioſus. dicunt tã a/⸗
liqui ꝙ licet contract' ſit vicioſus
de ſe tamen excuſari p̃t ex ꝑte vẽ/
ditoris Si enim venditoꝛ rem ſuã
non intendit vendere carius ꝓpter
tempus ſed ꝓpter damnuz qð ſibi
videbitur ex dilatione ſolutionis
recipiende ſeu pꝛopter vexatiõem
ſuam redimendam quã ꝓbabili/
ter timet ſibi futuram in repetitio/

ne ſui debiti vel ꝓpter maliciam ſui

creditoꝛis et impotentiam ſui de/
bitoꝛis tunc excuſatur contractus

à vicio qꝛ equitas eſtim ationis in

huiuſmodi contractibus pꝛo recõ

penſatione damni qð probabili/
ter timetur ſeruatur et rectitudo
huius intentionis tunc apparet

quando venditoꝛ potius optaret
non vendere talibus q; vendere
ad credentiam et quando libenti/

us daret alijs pꝛo minoꝛi p̃cio qᷓ

iſtis ad credentiam pꝛo maioꝛi p/
cio Sic ergo m quoſdam erxcu/

ſat contractus Et ſi excuſatio ve/
ra eſſet excuſaretur ꝓpter intereſſe

qꝛ non fit pꝛincip aliter ꝓgpter lucꝝ
ſed ꝓpter damnũ euitandum Cau

tius eſt tamen ꝙ in cauda dicti.c.

In ciuitate ſubiungitur Niñ du/

bium ſit mihi merces illas plus

minꝰ ve.tꝑe ſolutionis valituras.

Et ſdeo ciues tui ſaluti ſue bñ cõ/
ſulerent ſi a tali ↄtractu ceſſarẽt cũ
cogitationes hoim oipotenti deo
nequeant occultari no etenim
modo ſic vendens non p̃t excuſa/

ri quin ſcʒ ꝓpter credentiã pl/ vẽ /

dat q; valeat res ſimpłr vel q; ve/
riſile ſit valitura tꝑe ſolutionis q̃n
tũ venditur tñ vendens alias res
ſuas non vendẽr nii ꝓpter credẽ/
tiam et expectatiõem pl' reciperet
et ſic intelligitur dictũ.c. Conlſuluit
de vſuris ſupꝛa allegatum.

(an liceat emere reddi
tus pecuniarios heredi
tarie vel ad vitam

Sed nunquid licet emere redditꝰ
pecuniarios hereditarie vel ad vi
tam Licũt aliqui ꝙ non quoꝝ ra
tio eſt quia pecunia ad h̊ eſt inuen
ta vt ſit mediũ inter ementez et vẽ
dentem vt in. v. ethi. et nõ ematur
vel vendatur ꝓpter qð emens vẽ /
dens pecuniã vtitur ea ad finẽ ad
quẽ non eſt et per ↄſequẽs peccat
et maxime qꝛ talis ↄtrac videtur
nõ poſſe reduci niſi ad contractũ
mutui. cũ ei pecunia nõ poſſit em
vel vendi qꝛ non eſt extremũ vẽdi
tionis vel emptionis ſed medium
non ßt iſte conerach' reduci ad em

ptiõem vel venditiõem Et certuz
eſt ꝙ nõ eſt locatio vel ↄmodatio

ergo reducit᷑ ad ↄtractum mutui
in quo nõ licet ſperare lucevt ſepe
diduz eſt Pꝛe erea hit videt᷑ dari
pecunia vt pecuma augeat ſemet

ipſam et hoe non licet vt patet ꝑ

ph̊ᷣm.pꝛi.polit. Oreterea acceſſus

lucri ad ſoꝛteʒ ſucceſſiu et ſimul fa
Rus nõ variat otractũ qꝛ vtrobi/

q; qcquid accidit ſoꝛti vſura ẽ vt

crebꝛo diximꝰ Sʒz ſi ſit acceſſus ſił
puta ſi quis dat decem libꝛas vt

recipiat viginti in vno anno vſura

eſt et vicioſus ↄtractꝰ ergo ec dezʒ

modo ſi quis dat decem vt recipi/
at viginti in duob vel in trib? an

Sic igitur videtur el

9*

nis vlura eſt.

ſe qñ emũtur reddit pecuniarij aꝛ
in certis annis lucꝝ nõ ſolũ equat᷑
ſed excedit ſoꝛtem quãuis aũt iſte

acceſſus fiat per ſucceſſuam perce

ptionem fructuũ non tũ hoc rectifi

cat ↄtractũ qꝛ nõ differt vtꝝ talis

excreſcentia ſucceſſiue vel ſimul re /

cipiatur. quãuis tfi magnorum ſit
hec opinio. poteſt tñ defendi ꝙ cõ
tradus ſit licitus.

Do cuſ euidentiã et declaratiõeʒ
eſt ſciendũ ꝙ ↄtract principłr q̃t/

tuoꝛ modis viciari pᷣt. Pꝛimo ex
pte rei qᷓ emitur vel vendit᷑ qꝛ res
nõ eſt vendibilis vt homo lib qul

vendi non pt ff. de ſtatu hoim. l. li

ber homo Nenvi etiã non pñt ſpi
ritu alia nec etiã vendi p̃t res alie/
na Et hoc mõ ᷣm primã opiniõezʒ
viciatur iſte ↄtract' qꝛ pecunia nõ

eſt vendibilis et intantũ viciat ꝙ

veclinat a coniradtu emptionis et

ℳ

jntrotcont
latſperan
hoderipo
noltris i⸗
mobilia⸗ el
giiq; Etli⸗
ummoblee
lus penolp
ſpplapecuni
ditus heren⸗
pecuniano
ſech iurey
aliquid ye
pcl emiett
pllepel An
ie itagin
pendlto tra⸗
Pepiendid
nieſup bon
no ſieher
emendis ne
guik ynu
gliqus rat
pecunia ta
diü in vem
patronav
ſſt anneri
hereditate
ltuns ete
tſepſcum
ſetigley
tracnqi,
adͤ vendik
gadusen
llcitus en
las urig
iclltas ſe
excel
tanpec e
Clgsnon

Npare
Keeſſug
uſnif
ig oh
piraiyt
accelus
lbens
mo pſur
rd eede;
nytreapt/
Undc'gn
w eure
ecunianen
ſolieguek
nis ait ſit
am pern
nocreäf
myrptis
velonul re
aponnſt
eenigc⸗

larattg

inciokr ⸗
„Peimonn
mi r ſ
onolb

au gi, i
z

itts

ganiane
ticak 9
ponut

intrat contradtũ mutui ex quo nõͤ
licet ſperare lucrũ. Sed tamen re /
ſpõderi poteſt ad hec qꝛ in rebus
noſtris tria bona habemus ſcilicʒ
mobilia. et immobilia.et ius in v⸗
triſq;. Et ſicut diſtinguit᷑ mobile ⁊
ius vendi poteſt. non enim vendit᷑
ipſa pecunia. ̊ ius ꝑcipiendi red
ditus hereditarios Quãuis autẽ
pecunia non poſſit vendi tñ tranſl/⸗
it cũ iure vẽdito. Nidemus enim
aliquid vendi nõ poſſe ſeparatim
vel emi et tñ tranſit cũ venditione
ville vel fundi qᷓ vendi poſſunt de

iure.ita ꝙ in ꝓPoſito vendit᷑ ius q̊

vendito tranſit pecunia. Jus enizʒ
ꝑcipiendi talem quantitatez pecu

nie ſuꝑ bonis venditis q̃libet an/

no ſiue hereditarie ſiue ad vitam
ementis nõ eſt pecunia.ſed diſtin/
guit᷑ vnũ ab alio. Nerũ eſt igit᷑ ꝙ
aliqua ratione non poteſt vendi

pecunia tanq; pecunia qa eſt me/

diũ in venditione vt. S. Sicut ius

patronatus vendi non poteſt qa

eſt annexũ rei ſpũali et tñ trãſit cũ
hereditate.extra de iure patr.c.ex
litteris.et.c.cũ ſcõm. Scðo mõ pᷣt
eſſe vicium in ↄtractu ex parte pꝛe

cij et tale viciũ excludit᷑ ab iſto cõ
tractu qñ ꝓpoꝛcionatũ pꝛeciũ iuri
qð vendit᷑. Regulare enim ẽ ꝙ cõ

tractus emptionis et venditionis
illicitus eſt cũ in eo nõ ſeruat᷑ equi
tas iuris naturalis.cum aũt talis
equitas ſeruat᷑ ita ꝙ non eſt nota
bulis exceſſus pꝛecij ſuꝑ rem vendi
tam.nec econuerſo ↄtractus eſt li
citus.non ergo negat᷑ qn talis cõ

immobile et ius in vtriſq; ita ipᷣm

tradtus poſſit viciari ex parte pꝛe
cij.ſed tñ ſicut poteſt viciari ſic põt
rectificari. Tertio mõ poteſt inci
Dere viciũ in cõtractu ex parte pa
qti appoſiti. hoc eſt quando appo/
ſitio pacti repugnat rei ſuper qua
tranſigitur ita ꝙ res ipſa non pa/
titur apponi pactuz. et hoc modo
vitiuzʒ eſt in ſymonia.Alio modo
incidit vicium ex parte pacti quen
Do pactuʒ repugnat ↄtractui.hoc

vt contradus mutui. et tale viciũ
facit vſuram. Eſt eni vſura ex hoc
aliquid exigitur ex pacto vel in
tentione pꝛecedẽte ratione rei mu/⸗
tuate Tale aũt viciũ non eſt in cõ
tractu pꝛedicto cũ ſit ibi vera ven

ditio. et non mutuũ ergo cõtractꝰ

eſt licitus. Quarto modo poteſt
incidere viciũ in contractu ex par
te contrahẽtis.ſicut cũ quis fingit
ſe emere quod in pi gnus recipit et
tunc non excuſat᷑ a vicio vſure niſi
computet fructus in ſoꝛtem. extra
de pignoꝛibus. illo vos.et in d.c.
ad noſtram. de emp. et ven. et hoc
modo poſſet aliquis dicere ꝙ hic
eſt viciũ quia tantundem eſt ſic cõ
trahere ſicut mutuare centum pꝛo
decẽ quolibet anno.ita ꝙ ſic ↄtra
hens mutuat indirecte et fingens
emptionem facit mutuũ. Sed ad
hoc poteſt reſponderi ꝙ argumẽ/
tum non cogit qꝛ in tali contradtu

non eſt mutuũ diredtũ neq; indire/

Rũ. NMbi enim eſt mutuũ mutuari
us obligat᷑ mutuanti in pꝛedido

mutugto. In tali aũt ↄtractu pꝛe/
ciũ trãſit.et ius percipiend e red

dituũ ſtat periculo a lucro empto
ris. poſſet tamen incidere viciũ '//
pter cupiditatẽ et auariciã metis.

eſt licitus

Mlio modo ꝓbant aliqui hunc cõ

tradũ eſſe licitũ. quia licite poſſet
quis emere pꝛediũ pꝛo centũ libr..
et pꝛediũ emptuz poſſet heredita
rie dari alicui pꝛo ſe et ſuis heredi
bus hoc pacto ꝙ recipiens pꝛedi⸗

um obligaret᷑ pꝛo ſe et heredibus

ſuis.et ſic mediãte emptione et vẽ

Ditione pꝛedij talis pꝛo centum li

bꝛis habet centũ ſolidos quolibzʒ
anno. nihil aũt differt in cõtradu
vtrum hoc habeat mediate vł im
mediate. talis ergo ↄtradtus eſt li

citus. licet non ita honeſtus et de

cens.ſicut contractus quo emunt᷑
redditus pꝛediales. vt dicit magi
ſter Plexander de ales in ſuo tra

cRatu de vſuris Do pꝛimum ar

gumentũ patet reſponſio ꝑ pꝛedi

da qa non emit᷑ pecunia ius vẽ

dibile Vo ſcom aũt argu. rñder
ꝙ rNic non eſt exceſſus lucri ad ſoꝛ
tem qꝛ in venditione vt dictuz eſt

Z. totũ eſt de ſoꝛte et ꝑ conſequẽs

patet ad aliud qñ dicit᷑ ꝙ eſt mu /
tuũ qꝛ hoc negat᷑ expꝛeſſe imo eſt
cxprio iuris percipiendi frud“ er
go ⁊*l Et hec dica ſufficiant de v/
Fra palliata ſub nomine venditi
onis S=

(Delcdo modo olnre

palliate que committi⸗

tur ſub nomine pigno

ratioms.

De ſcda igit᷑ palliata vſura q̃ cõ
mittit᷑ ſub noĩe pignoꝛatiõis vciẽ

dũ eſt ꝙ hoc genus vſure quinq;

hz ſpẽs qᷓꝝ pꝛima ſpecies videlʒ
huppalliate vſure ſub noĩe pigno

ratiõis ẽ cuzʒ quis recipit in pignꝰ

poſſeſſiõez vel pᷣdiũ cuiꝰ frud?ꝑce
ptos nõ ↄputat in ſoꝛtez. tunc em̃
talis ꝑceptio fructuũ ſubintrat in
ſpẽm pailiate vſure vt in. c. Illo.

vos extra de pignoꝛib bi ſciẽ
dũ ꝙ pign' eſt obligatio rei licite
ꝓ debito inita qͥ fit ad maioꝛem
certitudinez creditoꝛis qꝛ tutiꝰ eſt

pignoꝛi incũbẽ q; agẽ in ꝑſonam

VInſtituto de obligatiõib q̃ ex de

ſicto naſcũtur Sfurti. et tuti eſt nõ
ſoluẽ q; ſolutũ repetẽ᷑ vt ff. de cõ/
penſatiõib. I. Ideo ↄpẽſatio Ma/

gnũ aũt eſt ↄvmodũ poſſident..ex/⸗

tra de ꝓbatiõib Ex lis ff. ve rei
vendi. l. deſtinauerit Et papias

dicit Pign qᷣdez ꝓpter rem credi
tam datur cui poſſefſiõez ſolũ ad

tps oſeqͥtur creditoꝛ ſed dominiũ
penes debitoꝛez ẽ Et ponit dr̃aʒ

in varietate caſus gti vt qꝛ p̃t va
riari et declinari pign' oris. et pi/

gnus. eris. Inñ vᷣꝓ Dignoꝛa nato/
rfrũ/ dicũtur pignoꝛa reꝝ. Nttũ im/
pꝛie ꝓ pignoꝛe pignere diẽ lao/
ſtieñ aũt in ſũ.ti.de pignoꝛib? di/

cit ꝙ pign“ a pugno dicit᷑ qð ha
buit ff. de boꝝ ſigniſicatione. le.

plebs Spignus vbi dicitur ꝙ pꝛo

pꝛie pignus dicitur res mobilis

wadkod⸗

nie

(uuni
Cnia

ad
fulte
ſopt

Quant⸗
ptino nt
ponerep,
teni diez
Ceoltorre
ponsp
ſtimanda
pignond
ciü in ce
poſſein
cus autt
mercesp

ſidehnd
remem

cinon
paduͤe⸗
unpegne
dsgig
alta

din p

Reſolut
leniare
redene
em ſbi
dumß
taniuz
ledito

mne

Ninic
Ntösi
re quing,
is pideß
wiepigno
npigr

inc.

ez uteß
ibinmarn
nnc Jo.
Tilci
io reiliene

d Wioꝛen

Sgetuc
npſonan
öb'ierde
ahupn
int foech'
vilto
ldentet
Fiskden

E nes

terren ded⸗
ſizſolin
ſodonini
tponi di
nqt N

vorss. etO

anotana
nzun
nae Neol
on⸗⸗ dl
dikg n⸗
ſronel
urqhn
s nobis

padũ legis 9

tradita de pugno in pugnum.

An liceat cõponere pa⸗
cctum in pignoꝛe vt pe
cunia reddita nõ kuerit
inkca diem res pignoꝛa
ta ſit creditoꝛs pro iu⸗

ſto precio

Quantũ aũt ad nr̃jm Poſitũ q̃rit᷑

pꝛimo vtꝝ hot pactũ ſit licitũ ap/⸗
ponere pignoꝛi vt ſi pecunis ifra
certã dieʒ ſoluta nõ fuerit ex tune

creditoꝛ rem pignoꝛatam iure em
ptionis poſſideat iuſto p̃cio rezʒ e/
ſtimandam Et rñdetur ꝙ ſic ff. de

pignoꝛib.l. Si fund .vltl. et ſic ᷣ
ciũ in certa ꝑſona videtur oↄferri
poſſe in hoc caſu qð eſt ſpẽale Se
cus aũt ẽ in locato.ff.locati.le.Si
merces pꝛimo rñſo Secꝰ etiã eſſʒ

ſi debitoꝛ dicẽt ꝙ creditoꝛ habẽt
rem empta⸗

ꝓ pᷣcio mutuato ſi p̃/
ciũ non reſtitueret in dieʒ ſtã hor
omiſſoꝛie dicit᷑ qð eſt
in pigneribꝰ repꝛobatuʒ C. de pa

Ndis pignoꝝ ⁊. et. ff. de. le. ↄmilſo /

ria. l.i.et iij Silr repꝛobatur ſi de/

bitoꝛ ꝓmiſit dare in ſolutuʒ vt.ff.

de ſolutiõib . l. Calipodivel ſi cõ
ueniat ꝙ nõ liceat pignus luere.i.
redimere vel in ꝑpetuũ vel ante di
em ſibi pfiraz argl.ff. de p̃carijs.l.
cum p̃cario extra de pᷣcarijs.c.p /

cariuʒ Simir non tenet pactuz ve
ceditĩoꝛi nõ liceat pign venvł.ſt

de diſtractione pignoꝝ.l.vltl.a ex
tra de pignoꝛibꝰ.ca. Significante

Hoc tñ padctũ inter debitoꝛẽ ⁊ cre
ditoꝛez et fideiuſſoꝛeʒ licitũ eſt. ff.

de vtrahenda emptiõe.l. vltl. pꝛi/
mo rñſo niſi fieret in fraudẽ legis
de ꝑſona ad ꝑſonaz argumento
ff. de donatiõib“ inter vin et vxo
rem.l.iij Snon tm̃ et extra de ↄceſ/
ſiõe pᷣbẽde. c. Cõſtitutꝰ et.c.fi.et de

pꝛiuilegijs. c. Quanto.Et ſiłr nota

tur de ſponſalib.c. gemma Et ſic
fiebat padue vt dicit Jo.an.in di/⸗
cto.c.Significãte Quid ſi fuit pa/
ctũ ꝙ ſi niſi ſoluat᷑ infra certuʒ diẽ
creditoꝛ habeat rem in feudũ Rũñ/
deo non valet qꝛ fieret fraus legi
arg..extra de rebus eccleſie nõ alie

nandis.c. d nr̃ az. et eſt expꝛeſſuʒz

in oſtitutõibꝰfeudoꝝ de feudo da
to in vicez legl.ↄmiſſoꝛie.c.i.Quid
ſi debitoꝛ ꝓmittat pign in ꝑpetu/
uʒ nõ repetere Rñdeo ꝙ nõ valet
vt in dicto.c. Significãte et argu.
ff. de iureiurãdo.le. Si duo proni
FSIdem Julian vt in ſupꝛadictis

iurib allegatl.in ꝓxima ſuperiori

q̃ſtione Quid ſi dixerit ꝙ nõ poſſit
recuperare vſq;ʒ ad duos annos
dicit hoſtl.ꝙ nõ valet vt in ſupdi /
ctis iuribꝰ allegatl.de pᷣcario Sed
in eo vᷣſi. Quid ſi dixit.dicit ꝙ va
let argl. tñ ↄtra.ff. Cõi diuidendo
¶.in hoc iudicio fi. Tene pꝛimum
Nam tale pactũ in fraudeʒ eſſe vi
detur vt infra pꝛedictus biennium
lucretur frucꝰ pignerl.qð eſſe non
debet vt in dicto.c. Illo vos cum
ſHmilibus. r
“ß LH 2.

ciatio qꝛ pꝛo bono publico talis

lex intro ducta eſt. argumento ex·
tra de foꝛo ↄpetenti.c. Si diligen /

ti. C. de iuramẽto calũnie. e.ij

Sed qꝛ verentur.ff de poſthumis

I. O pꝛecoꝛ Item Quia introdu,

Ducka eſt in odium creditoꝛl. ne in
fraudem legis agat Circa quoo

Hoſt.:remittit ſe ad notata per eũ
in ſum.ti. de renunciatione ꝓ Que

poſſũt renũciari vbi plene tractat
qð dicatur ius publicũ et dicit ꝙ

largo modo ius publicũ dicit qðᷣ

libet ius in ſcript.red actũ a publ·

cis ꝑſonis introdutũ puta pꝛi
cipibꝰ.ſanctis patribꝰ vel conſilijs

Exquo ius publicũ dici pᷣt munici
palis vel epalis argl. Inſti. de iuuẽ
naturali gentiũ et ciuili Siij. et. iiij.
et extra de maioꝛitate et obedien /

tia. c. Oꝛ ſuꝑ his et Inſti. de his
qui ſui iurl. ſunt dñoꝝ Et hoſtieñ
plene tractat de ſũ.ti. de conſtituti

onibꝰ Quis poſſit intereſt em̃ rei

publice ius publicum obſeruari
ꝛ paꝝ pꝛodeſſet iura condẽſi nõ
eſſet qui faceret ea obſeruari ff.de

oꝛigine iuris.l.ijpᷣt᷑ oꝛiginẽ Spe

Lialiter tũ et ꝓpꝛie ius publicũ dici

Os benekicio legis .
troducte pꝛo bono pu
blico non valeat renũci
ari p pꝛiuatã pꝑſonam

Quid ſi debitoꝛ renũciat bñficio .
Huiꝰ legis Rñdeo non valet renè⸗

tur illad qð conſiſtit in ſacrlet la/

cerdotib“ ff. de iuſticia et iure.l. i. 2

pꝛi.diſt ius publicum qð eſt ſpe⸗
cialiter diuinũ extra de iureiuran/

ſpũ ale Aliud collegiatũ Dliud ꝑ/

ſonale Dliud publicũ ſtatũ reſpici

ens Jus publicũ diuinuʒ reale.ali /

ud eſt conceſſuz eccijs ne eoꝝ; res
alienentur niſi in caſu conceſſo et
modo debito et huic renũciari nõ
p̃t etiaz per ſacr̃Dm extra de iureiu
rando.c. Sicut noſtis. xxxv. q.ix.
Quis cõmiſit.Aliud conſiſtit in hᷣ
ꝙꝓ immũitas ecẽie ſeruet nec hHuic
renũciari p̃t etiaz ꝑ ep̃ᷣm.de immu

nitate eccie. c. non min et.ca. Qd/

uerſus. xxvij.q.iiij.qi per totũ N/

liud conſiſtit in hoc vt debit ſtat

eccie generalis non immutetur et
nec huic renũciari pt. xxv.q.ij.c.i. ij

et. iij. et quaſi per totũ Jus vᷣo pu
blicũ diuinuz ſpũale aut conũſſtit
in diuino cultu puta in ferijs indu
ctis ob reuerentiax dei et huicre/

nũciari non pᷣt ff. de arbitrl. le. Si
feriat..et extra de ferijs.c.fi. Sic e⸗

tiam iam inductũ eſt vt de relictl.
ad pias cauſas aliquid deducat᷑

Cui non pollit renunci
ari.
Vnde Idẽ hoſt. in dicko.ti. de re/
nũciatione dicit Si vis ſcire cui iu
ri poſſit renũciari diſtingue ius pu
blicũ Aliud diuinũ.liud hũanũ
Jus publicuz diuinũ ſub diuiditur
quia aliud reale ſiue tꝑale Dliud

amnder
do a
ii.et
mirtitſe .
inſüma de
Pureperi
fisgal
t Aut on
lbus etpt
ps ſel p
animan⸗
dann tr
Gicutdet
ſtegrüte
ino deſen
fuoꝛetc T
ſeikexud
ptopen)
lolegiad⸗
collegiot
indultüe
renſiciarn
(Gidiie
(arors.
perconn
conſoꝛti
let ſe de
Decede
lencia ere
Ktin
Elcete
pelone⸗
prenic
egitpol
liquitp
negin
laſſq.
moꝛp
Wud

ferſe
Uella
pe
renran

nunci

idere
mauia
ins
dhümni
diudir
Dlun
lin
npici
A
eors
etloet
icanind
de urein
n.
enö
do.
deimma
aa
woi)
elar
Geune
gici
1szopl
Lconſti
nisim
buicre
mns
11
1 ctl
ncit

extra de teſtament.c.fi. aut cõſiſtit

in diuinis pᷣcept.⁊ huic etiã ↄſuetu
do nõ obſtat extra de ↄſuetudine

c. fi. et de pꝛeſũptionib'. c.fi. et re⸗

mittit ſe Hoſt.ad notata per euz

in ſũma de conſuetudine Et de

vrute. verſiculo per hanc. ⁊ de vſu

ris In aliquo caſu et pꝛeceden
ti. Nut conſiſtit in connillijs genera

lbus et pꝛouicialibus vel pꝛece/
ptis ſeu pꝛohibitiõibus periculũ

animaꝝ tangentibus a huic renũ

ciatur. xxv. q.i. Sũt quidazʒ. xv. di.

Sicut de tranſactione.c.vltl. de in

integrũ reſtitutiõe. c. Cauſam vl
timo de ſentẽtia et re iudicata.ca.
latoꝛ et.c. Tenoꝛ et.c. Conſangui/
nei et extra de exceptionibꝰ. c. exce
ptionem Jus vero publicũ diuinũ

collegiatum Oliud cõe.i. vniuerſo

collegio clericali generalis eccleſie

indultũ et huic etiam ꝑ iuramẽtuʒ

renũciari non p̃t expꝛeſbp.vt in dẽo
.c. Si diligenti et de ſentẽtia excõi/
cationis.c. Contingit Oꝛimũ licet
per contrariuʒ actum aliquando
conſoꝛtio clericali ꝑ ↄſequens pri
uet ſe clericus extra de pꝛiuilegijs

c. Nccedens et. c. Ex parte de ſen /

„

tentia excõicationis. ca. ppendimꝰ
et. c. in audientia et. c. Contingit.
Er licet etiam ep̃is in preiuditiuʒ
perſone ꝙ contra colle gium et in
pꝛeiudicium collegij qdð collegium
egit poſſet ratificare vt in quo de/
liquit puniatur extra de renũciatõ
ne ꝙ in dubijs et ſic intellige conſi
lia ij. q i.c.placuit et.c. Inolita qᷣn
tenoꝛ ponitur in dicto. c. Si Dili /

genu de loꝛo0 petenti. Pllud ſin⸗

gulare vt ſingulari eccleſie vel col

legio conceſſum et huic aliqñ ałs

per contrariũ actum. alias ſpacio

decem annoꝝ alias triginta renũ

ciatur Ut notat hoſtl. in ſum. de
conſti qñ q; conſtitutio in diſt. q
incipit Cum pꝛiuilegiuz Jus vero
diuinũ publicum perſonale.Aliuo
ob honoꝛem vel vtilitatem digmi/
tatis cui a perſona dignitateʒ te/
nente q̃tenus ꝑſonam tangit renũ
ciari poteſt. Sed ſuꝑioꝛ vel ad ꝗ/
relam illoꝝ quoꝛum alias intereſt
vel ex officio reſtituit extra de inſti
tutionibꝰ. c. Cum veniſſent et de ar
bitrl.c. Cuz tꝑe Pliud ob ꝑſonas
ſingulares et huic indiſtincte renũ
ciat᷑ extra de Reſcript. NMonnulli
de foꝛo ↄpetenti. Dilecti et dere/

gularib'. c. o noſtram et. c. Sta⸗

tuimus de crimine falſi. ca. fi. de e/
lectione. c. Or ſicut ſin aũt et. c.
Ne pꝛo defectu S vlt. Aliud ob ꝑ/
ſonam ſingularez cui perſonaliter
indulgetur et huic multofoꝛti re/
nunciari poteſt quia nec ꝑſonaʒ e/
greditur extra de conceſſione pᷣbẽ
de. c. oſtitut. vij. q.i petiſti Inſti.

„*

De iure naturali gentiuz et ciuiliꝰ

Si qᷣ d pꝛincipi. vᷣſicło plane Jus

aũt publicum diuinum publicum
ſtatũ reſpiciẽs eſt ꝙ ꝑſona idonea
eligatur et ꝙ foꝛma ſeruetur et ꝙ
ipſa teſtamenta excequãtur et ſitia

eleckione. c Cũ in cunctlet. c. Ne
Defectu pꝛimo rũſo et.c. Quia ꝓpt
et extra de teſtamẽi.c. Cua ius o

Roꝛitete et vtil tate vt fiſcale aea

hinc nõ renũciatur ff. de paqᷣl. ſus

publicũ et. I. Inter debitoꝛẽ et de
iure immũuũitatl.l.Semꝑ Condu /

ctoꝛes Idem in oib his in quibꝰ

Juder ex officio ꝓPꝛie motu ꝓce/

di de quib dixi extra de officio
iudicis tà denderet vt. male/
ficia non remaneant impunitaff.

ad legem aquiliam Yta vulneratꝰ

extra de ſententia excõicatiõis vt
fame et ibi ſũt alie concoꝛdãtie H

ſaluo qꝛ inqᷓntum tangat priuatã
vtilitatem renũciari poteſt. ff. de.

pactl.l. Jurl. gentiũ . Zi paciſcoꝛ.
Idẽ paciſci poſſum ne furti vł cõ /
miſſi agam.non tũñ futuri furti.ff.
de packl.l. Itez Si vn pacta ex/
tra de iureiurado. c. Quẽadmo/
dũ F. Illud aũt Item vt oꝛdo iudi

cij ſeruetur ſicut ꝙ libell offeratur

lis ↄteſtetur et ſentẽtia in ſcriptl.fe⸗
ratur et ius reddatur et vt leges
publicũ ſtatũ reſpicientes ſeruent᷑

ſtamentRequiſiſti et. c. LCuaa qðᷣ

dixi vt lite non ↄteſtata . Que ſit
ratio et Quis ſit effect*ꝰ Oliud pu
blicũ auctoꝛitate et vtilitate pꝛiua
tum Et hoc aliud eſt inductuʒ ob

cõem vtilitatem et huic renũciari
non poteſt expꝛeſſũ licet tacite poſ

ſet C. de iuramento calũnie. le.ij
Seod qꝛ veremur Ged iſte videk
velle ꝙ etiã tacite renũciari nõ poſ
ſet dic vt notatur extra de iuramẽ
to calũnie in. c.ꝑtractandis et in
Hoc etiam iure tenet renũciatio ſi
iuramen to firmetur extra de iure/

inrando.ca. Cum contingit et. C.

Si aduerſus venditiõez. autetic 2

4 Sacra Nut ꝓPoter vtilitates pꝛiua
tam et tunc ſi fauoꝛabile eſt et ꝓpꝛi

um renũciari poteſt.E. qñ mulier

tutele officio fũgi p̃ᷣt. autẽtica ma
tri a auie C. de padt..l. Si qͥs in cõ
ſcribẽdo Naz tꝑe illiꝰ legis illuꝰ
pꝛiuilegium talis nature erat licet
ho die ſecus ſit ꝑ conſtitutiõem im

perialem que incipit Sʒ hodie ſã /

xit noua conſtitutio Sʒ fauoꝛabi/

le qᷓtenus tangit renũciantẽ tenet
q́tenus tangit aliũ non tenet ff. de
ſeruitutibꝰ ruſticoꝝ p̃ᷣdioꝝ.l. ꝑ fũ/

Du et ibi diffuſe tractat hoſtl.hãc
materiam quam cauſa bꝛeuitatis

obmitto:

urans le non ven

turũ contra talem renũ
ciationem obligetur.

Sed ad ꝓpoſitũ redeũdo dema/
teria pignoꝛis querit᷑ Quid ſi de/

bitoꝛ iurauit ſe nõ venturũ contra

talem renũciatiõeʒ Rñdeo nõ va
let ſacr̃m id eſt iuramentũ cũ factũ
ſit in fraudez legis argl. C. de legi
bꝰ.l.non dubiũ qꝛ qtiẽs pactum a
iure cõi cõiter remotũ eſt non ẽ ſer

uandũ ff. de pactl.il.iurisgentium
ESV. Sed et ſi quis paciſcatur et in.l
BGi vn pacta et in dicto.c. Signi
ficante de pignoꝛibꝰ dicit tñ ideʒ
Hoſt..vbi ſupꝛa Credo tamẽ ꝙ va

let ſi is qui facit poterit abſolui ꝑ

ccẽiam qð dic vt notaui ſupꝛa de
ſureiurando Sqũo cenſetur verſi.
Hil quis ergo et verſi. Et hoc no /

tandũ mHoc etiã tenet dnñs Jo.an.

Pen

nſoicko.

wbique⸗
De uran
vthic 1
dargn
cetoEt
Cloder
hien ad

teve

ut

lrd
Qudk
ſurepel:
deogn
Tumin

ſlb'c.

depim.
anotiet
papinie
moriie
llegten
ptempe
fundum
emid cſ
gueſtiol
Cogitur
nevendt
meppta
et on
ſczleg

vendid
dian

legis p

to⸗

Borlu
kapn
imier

iütanme

sinc
is d
rar let
Pemim
wdieſi/
Wrabi⸗
mi we
dnetſde
loii⸗
bollhie
antzris

N
nren
ſenr.

o demna⸗
dade
gücore
deonoͤ ye
lidiſati
Coelegi
gacums
noniſer
Sgeneium
uretinl
oc Gg
t tiſo⸗
tanigni
be
Mde
rmri.
hoc nol

lonn

in dicto.c. Significante de pigno/
xibꝰ in ſcða glo.in vᷣbo impꝛobat᷑

vbi querit de pꝛedict..et cũ querit
de iuramẽto dicit Tu dic ꝙ tenet
vt hic ſatis innuicur et hHuic cõcoꝛ/
dat Inno et bartholome“ de ſali/

ceto Et dicit Nide qð dixi in ſpe/
culo de renũciatione verſi. Et qa

hic in additiõibꝰ ſcʒ pᷣdicti Jo. an.

(Dena appolita li de in
re vel de lacto cõtraue
nerit non obligat in ta
li renũciattone.

Qui ſi debitoꝛ ꝓmiſit penã ſi de

iure vel de facto venerit ↄtra Rñ/⸗
deo ꝙ nõ valet cũ pꝛelumat᷑ h̊ fa⸗/
ginti ãnos recuperare poſſim Rñ
deet ꝙ valet ff de pꝛeſcriptiõe ver⸗/

ctum in fraudem legis arg.de ſpõ

ſalib'. c. Gẽma de pꝛecarijs.c.ij.
de vſuris.l.cũ allegas ff. de actiõe
empti et venditi.l. Julianꝰ. Idez
papinia ff.ſi quis cautiõih. l. ij. P/
mao rũſo ff. de ↄditiõib indebiti. l.
elegãter Spenultl. Bʒ ſi fiat pactũ
vt emptoꝛ habeat obligatũ aliqᷓ;
fundum venditoꝛis loco illiꝰ quẽ
emit cũ ſibi ſuꝑ empto fuerit mota

queſtio lata pꝛo emptoꝛe ſentẽtia
cogitur ſubrogatũ fundũ reſtitue /

re venditoꝛi qui ipᷣm tranſtulerat
in emptorem C. de pactl.pignoꝛis
et.l.cõmiſſoꝛia.l.ij. hoc aũt pactuʒ

ſcz leg.cõmiſſoꝛie in emptiõibꝰ et

venditiõib licitũ eſt qð credo ve/⸗
rũ dicit hoſt..niſi fieret in fraudem
legis vt ſupꝛa dixi. C. de pact. iter
emptoꝛeʒ et venditorez.l. cõmiſo

a2

rie ff. de. l cõmiſſoꝛia per totũ Ma
let etiam illud pactũ vt debitor a/
miſſione pignoꝛ. liberetur vtputa

.ſi creditoꝛ pignus ꝑderet debitoꝛ

a ſolutione debiti ſit lberatꝰ C. de

pignoꝛaticia actione . Qui foꝛtui

tus alias non obeſt Naʒ et q;uis
minꝰ idoneũ pignus accepit nihi,
lominus agit ad debitũ recuperã
dũ. ff. Si certũ petatur.l.Ereditoꝛ
Oliqñ vvo nõ tenet pꝛincipalis ob
ligatio et tñ valebit pignoris da/⸗
tio vt ſi tutoꝛ pupilli diſtrahat reʒ
et pignus conſtituat qᷓntum et pi/
gnus valet qꝛ et contractꝰ in pᷣiu⸗
diciũ foꝛte ſuũ tenebit arg. C. de
pꝛedijs minoꝛ.l.Et ſi is pᷣm hoſt..
Querit Jo.an.in dicto.c. Signifi/⸗
cante. Quid ſi dicam vendaʒ fun/⸗
Duz pꝛo decem ita ꝙ vſq; ad vi ⸗/

boꝝ.l.Si vir vxori niſi fiat in frau

dem yvt in dicto. c. Ilo vos.
(Muare pactum legis
commilloꝛie non valet

in pignoe.
Queritur etiam de ratione dr̃e q̃
re ꝑmittitur hoc pactũ in voditõe
et nõ in pignoꝛibꝰEt dicit Rñdeo
Im petꝝ et abbatẽ cõiter res ven
ditur qntuz valet et ideo ſi ↄſiſtat

ditio non multuz fraudatur ven

ditoꝛ ſlec obſtat ſi dicis ꝙ iterdũ
minus venditur. qꝛ ad ea ꝗ cõiter
accidũt habẽdus eſt reſpectus.ff.

de legibus. I. Lam et ea Sʒ cõiter

plus valet pignus q; pecunia cre /

dita ſi ergo haberet ibi locũ hoc

pactũ illo qð plurl. valet frauvat/
tur debitoꝛ m eos Sed aodera

tionem dicit ipſe qꝛ nec aliter cre /

ditoꝛes mutuarent ſi hoc pacum

eſſet licitũ et debitoꝛes vel ſperan
tes redimere poſſe in termino con

nento vel indigentes pecunia de

facili huic pacto conſentirent Itez
Bit accideret aliquid ſorti et eſſet

in fraudez vſurarũ de quo ſatl.ba
betur in dictoca. Illo vos. de pi/
gnoꝛih et in. c. Cũ contra vbi eſt

caſus ad litteraz Dꝛ ſi creditoꝛ vł

is qui ab eo cãm habet receperit

cot fructus ex pignoꝛe ꝙ latilfa/
Rũ ſit ſoꝛti debet pign reſtitui de/
vitoꝛi ergo ſi fruc pignoꝝl. nõ cõ
putãtur in ſoꝛtez cedũt in locũvſu
raꝝ q eſſe nõ debet vt ſatis ſuß⸗
viximus pꝛedicta ſufficiant de pꝛi
ma ſpecie

De lecunda ſpecle vln⸗

re palliate que conliſtit

8

HSecunda ſpẽs palliate vſure ſub
noie pignoꝛis conſiſtit in vlu pi /
goꝛum q eſt ꝓhibitũ etiam de

fure piuino Exo.xxij. Si pecuniã

mutuã dederis Et infra nõ vꝛge /
ss eũ quaſi exactoꝛ nec vſuris op

acrteꝑis veſtimentũ ante ſolis oc/
caſũtedves ei.et ·. Si clamauerit

ad me exandiam eüũ. Et deu. xxiif.
Cü repetes a ꝓximo tuo rem ali/
quã qm dz tibi nõ ingrederl. do/

muz ei vt pign' auferas ſed ſta/
bis foꝛis et ille tibi ꝓferet qð ha/
buit Si aũt pauꝑ eſt non ꝑnocta/

bit apud te pignꝰ ̊ ſtatim reddes

ei ante ſolis occalũ vt doꝛmiẽs in

veſtimẽto ſuo bñdicat tibi et ha/

beas iuſticiã coꝛaz dño deo tuo.
Et in eo.c. ſup vbi dicit Nõ accipi
as loco pignoꝛis inferioꝛeʒ et ſn/
perioꝛez molã qꝛ aiaz ſuã appoſu
it ibi qð ob hoc dicit᷑ De fructum
ꝑcipiat de tali re pignoꝛata in da
mnũ pignoꝛatiõis Hinc eẽ arguũ
tur tancq; impij qui abſtulerũt pꝛo
pignoꝛe boueʒ vidue Job. xxiiij.
Et his qui pignoꝛibꝰ vtuntur im/
ꝓperat NHmos.ij. dicens Ex parte

dei. hec dicit dñs ſuꝑ tribus ſceleri
b' ilrł et ſuꝑ quartũ non cõuincazʒ

eam ꝓ eo ꝙ vendiderit ꝓ argen /

to iuſtũ et pauꝑem ꝓ calciamẽtis

et ſic arguitur ſcelus euaricie qð ẽᷣ

pꝛimũ Seqtur Qui conterunt ſux
puluerem terre capita paupeꝝ et

viam Humiliũ declinant et ſic ar/
guitur ſcelus ſuperbie qð eſt ſcom
Seqᷣtur et filius et pater eꝰ abie/
rũt ad puellaz vt violarent nomẽ

ſcm̃ meũ et ſic arguitur ſcelus luxu

rie qð eſt tertiũ. Seqᷣtur et ſuꝑ ve//
ſtimentis pignoꝛatis accubuerũt
iuxta omne altare et vinũ damna/⸗
toꝝ bibebãt in domo dei ſui et ar
guit᷑ quartuʒz ſcel qð eſt guloſita
tis impie Ex quo etiam ſuꝑ vbo
veſtimentis pignoratis patet ꝙ
pꝛohibetur vſus veſt.pignoꝝ niũ

futk Plten

hiß tsſck

nalo ſcd

(one mut
Alanch od
grgi dict
malaßthon
is doli a
fdendo dicn

luis pp⸗

l getolih

cſtimaripod

uit yſum il
unrrin iſtiu
iiſt loiun

gens ſbiſi⸗

Vſiptaniaz
(5Kdrar
ts alus pin

ſolear inter:

Po accom

neſclicet

gore coni⸗

ro ſeretur e
cderetin
nafurtiffe
Hiniterin
usreſbi⸗
un ad⸗a
pura cönod

A certam

terins vel
vr ductres

ed ballam

ua tuc⸗
eßipredid
lomodot
dim pern
ſen Gimi
ſnn depe

uinee
gen
amiis
ſecdi
nnt iug
r 1
erſcar/
ſtſchn
dbie/
nt ſoni
lsluri
tſugve
ahuerit
danne
uias
Goſt
, bo
ntt
vop

fruct ↄputent᷑ in ſoꝛtez Circa qð

btũs thõs ſcõaſ cðe.q.lxxviij ar /
ticulo ſcõo dũ q̃rit an ꝓ recõpen /

ſatione mutui liceat aliqo perciꝑe

quanqꝙ;ᷓ ꝑ alia verba dicat in vi. J
argu' dicit pterea ꝓ pecunia mu/

tuata p̃t homo pignacciꝑe cuus

vſus poſſet aliquo pꝛecio vendi 2

rñdendo dicit ad ſextum dicẽduz
ꝙ ſi quis ꝓ pecunia ſibi mutuata
obliget aliquã rem cuiꝰ vſus p̃cio
eſtimari poteſt debet illi qui mutu
auit vſum illrꝰ rei pignoꝛate cõpu/

tare in reſtitutiõem eiꝰ qð mutua/

uit Dlioquin ſi vſum illiꝰ rei quaſi
gratis ſibi ſuperaddi velit idez eſt
ac ſi pecuniaz acciꝑet pꝛo mutuo
qð eſt vſur ariũ niſi foꝛte eſſet talis
res cuius vſus ſine pꝛecio concedi
ſoleat inter amicos ſicut patet de
libꝛo accõmodato.qð intellige ſa

ne ſcilicet ꝙ ſit vſura ſi vtatur pi/

gnoꝛe conientiẽte debitoꝛe Si ve/
ro vteretur eo nolente debitore in
cideret in viciũ furti et teneret᷑ pe/
na furti ff. de furtis l. Pi pignoꝛe.
Similiter incidit in penam furti ſi

quis re ſibi cõmod ata ad certum
vſum ad/ alium vſum vteretur vt

puta cõmodaui tibi equum vſqʒ;
ad certum locũ et tu pꝛocedis vjl/⸗
terius vel cõmodaui tibi equum
vt duceres ad villam et tu duxiſti

ad bellum vel cõmodaui tibi rem

quã tu cõmodaſti alteri In oibus
em̃ pꝛedid furtum cõmittitur niſi
cõmodotari cauſa iuſta crederet
dum permiſſurũ ff. de furtis.l. qui
rem Similiter etiã incidit in viciuʒ
furti depoſitarius vtens re ſibi de

pohRta ff. de conditiõe furtiua.l. GdG
furtum hoc tñ intellige qñ eſt ex

pꝛeſſe pꝛohibitũ ne vtatur. alias ſi
iuſta de cauſa putaret dñm ꝑmii/

ſurum non cõmitteretur furtũ vt
in dicta.l. Qui re ff. de furt. limite
tur etiam intelligendo ꝙ depoſita
rius cõmittat furtũ vtendo re de/
poſita niſ deponatur qð continet᷑
pondẽ numero vel menſura et nõ⸗

obſignerur. tũc eniz excedũtur fi⸗

nes depoſiti et tranſfert᷑ dominiũ
et ſic vti poteſt. Si vero obſignat
et claudit᷑ et tũc videtur ꝓhibuiſſe
ne depoſitariꝰ vtatur niſi ↄtrarin
diceret᷑ expꝛeſſe vt ff. depoſiti.l.licz
FRei et. l. die per pecuniã et. l. qn
tus mutius Et ſuſficit pꝛo ſecũda
ſpecie. H

(De tertia ſuecie vlure

paluate que eſt expen
le kacte in re pignoꝛata
vluram quãdoq palli
atam inducüt.

Tertia ſpẽs hmõi palliate vſuẽ cõ

mittitur circa expenſas facas in

re pignoꝛata ſtab ili ſiue mobili ſi/
cut in poſſeſſiõibꝰ vel eqͥs et fimi/
libus Circa qð ſciẽdũ ꝙ creditor
pt exigẽ vel ↄpenſare expẽſas s
fecerit circa rem pignoꝛatam ſiue
ꝓ fructibus colligendis ſiue pro
cultura agroꝝ ſiue pꝛo paſcuis et

„

guſtodia iumentoꝝ pignoratoꝛũ

niſ eſſent expenſe immoderate.ff.

dee pignoꝛaticia adtione. le. Si ler /
uvos fruct tũ qͥs ꝑcevit vel perci/
pere debuit in ſoꝛtez oputare te/

netur C.de pignoꝛatitia actiõe.le.

ij. et dicto.c. Cũ ↄtra extra de pi/

gnoꝛiꝰꝰ Immoderatas ergo ex/
pẽſas q̃s cũ fructibꝰ expeſat loco

vyſur aꝝ agit cũ debitoꝛe ſuꝑ re pi/
gnoꝛata argl in dicto. c. Illo vos.

et in dicto.c.Dd nr̃azʒ.extra de iuẽ

iurãdo Fructꝰ nanqʒ intelligũt ir

deduct.expenſis neceſſarijs vt. C.
de fructib“ et litis expẽſis.l.i. Et iõ

eętiã malefidei poſſeſſoꝛ expẽſas ip

ſas deducit q̃ᷓs fecit gr̃a querẽdo

rũ colligendoꝝ et ↄſeruãdoꝝ fru/

ſtuũ vt ff.de petitõe hẽditati.l. Si
a dño/S. vlt.. Et certe impꝛobe exi/
git debitoꝛ fruct* ꝓueniẽtes ex ar

tificio acquiſito ſũpta creditoꝛl.ff.

de rei vẽdicatiõe.l.Ceteꝝ·ff.de pi

gnoꝛaticia actiõe.l. Quauis cõue /
nerit Item nullꝰ tenetur de percipi
endis niſi malefidei poſſeſſoꝛvtno
tatur C. de rei vendicatiõe.l. Cer /

tũ ct.l. Nauis et l. fructus ff/ de pe
titione hẽditatl..l. Item veniunt F
Si poſſeſſoꝛ et fi.et.l. Sequentia

AI. ſed et ſi lege Si ante litem Im /

putabitur ergo creditoꝛi vt etiam

de per cipiendis fructibꝰ teneatur
ſi in fraudez nõ locauerit fundum

vel domũ arg.in dicto.ci Signifi/
cante.pᷣſumitur aũt in fraudez nõ

locaſſe cũ ꝓpꝛias poſſeſſiões nõ i/

ta fertiles colebat et pignoꝛatas

magis fertiles nõ colebat nec co/

lere faciebat Unde Jo. cũ potuiſ/

ſet locare et noluit locaẽ fuit in cul

pa que ſibi imputanda eſt argl. in

dicka. l. ij. C. de pignoꝛaticia actio/

ne. l. ij. C. de pacto pignerũ a in. I.

.ifj. C. de diſtractione pignerum.

Idem dicendum ẽ. de qualibet re
quã prfamilias locare ↄſueuerat

ſiue mobili ſiue immobili vel ſe mo
uenti arg.ff. de vſufructu.l. Sʒa ſi

QId S. Et ſi veſtimentoꝝ et ff. de pi⸗
gnoꝛaticia actiõe.l. vel vniuerſox
et in dicto.c. Illo vos. de pignoꝛi⸗/
b' Si aũt nõ conſueuiſſʒ locare 2
aliquis ↄducere vellet pᷣſtita cau/
tione et credito? res ꝓpꝛias p̃tu/
lit in locando cũ alius peteret ob/⸗
ligatas idem videt᷑ dicendũ ls
non imputabitur de re mobili vel
ſe mouente cũ eſſet ſuo ꝑiculo vt ff
de rei vẽ dicatiõe.l.Si nauis a ad
hoc optime facit ff. de bois audto/
ritate iudicl.poſſidendis.l. in ven/⸗
Ditione Si et.l.pꝛecoꝛ ait Sis et
pꝛeterea quia et creditoꝛ videtur
furtum committere ſi alias mala fi
de pignoꝛe vteretur vt ſupꝛa diri/
mus et habetur inſtituto de oblli/

gationibꝰ que ex delicto naſcũtur
FSfurtum. Et nota ea que ſupꝛa di

ximus contra impugnãtes equos

pignoꝛatos cũ expenſis immode/
ratis ne dñi eorum equoꝛum redi
mere valeant.

De jrta lpecie que elt
kenccꝰ obliduz et pi⸗
cõputari debẽt i loꝛteʒ

— — —

Qurtaſpe
cͤmickitl
Tbſicio in
ſs qui retin

moncpis

as cedito
neturneon
zseperer
Yepl iſet
Srta de p
de operio⸗
ytindicka⸗
litis etpin
les funt
nſtüͤ m
naingo de
de added
tig aſtione
Ntad note
ſap tertia.
liatop ioi
ſeſſoꝛ ded
noͤeriſtan
mnaleiideie
deducit i
Er ͤinn
ſidib pel
bent dede
coerindu
1gKde
etff de b
Cliͤnis

Srn
tipo⸗

Maute
Mripo⸗
Wyide
Ndeo

iargn
gachio⸗
küann..
enm.
lalberft
Mienen
pelſemo
lGnf
tffdepi
miuerſor
Khignori
Plenen
lia tan⸗
Muins öin
erer ob/
nü Pis
nobiliyel
Paloytff
is 40
is auſto
5a
e Menur
smelaß
upnn dien
de obi
o airr
eitad
seqos

Ouum reoj

Quarta ſpecies huiꝰ palliate vſu/

re cõmittitur cerca obſides quoꝝ

artificio induſtria vel laboꝛe vtiẽ
is qui retinet tales obſides tanq;
mancipia pignoꝛata quoꝝ ope/
ras creditoꝛ in ſoꝛtem ↄputare te

netur. nedum q̃s percepit ſed etiã

Is pcipere potuit. C. de pactl. pi/

Ineꝝ.l.ij. et Jo.an.in. c. Cũ ↄtra
Erxrtra de pignoꝛibꝰ Idem etiaz ẽ
de operibꝰ ancillaꝝ pignoꝛataꝝ
vt in dicta.ł.pᷣma.C. de fructib et
litis expẽſis Equiparãtur etiã ta⸗
les fructꝰ penſiõibꝰ domoꝝ et ſi⸗
miliũ pᷣm Jo.an.in dicto c.Cũ cõ/⸗
tra in glo.tertia.Nd qð etiã acce!⸗
dit qð habetur. C. de pignoꝛati
cia actione.l.i.et.ij.et Yo.an.remit/
tit ad notata per eum m.c.grauis
ſuꝑ tertia glo.de reſtitutiõibꝰ ſpo/
liatoꝝ ibi eẽ diẽ ꝙ bonefidei poſ

ſeſſoꝛ deducit expenſas etiã ſi res

nõ exiſtant in qͥb* fecit expenſas.
malefidei etiaz poſſeſſoꝛ nõ aliter
deducit q; ſi melioꝛ res ſit effecta.
Ex qͥ innuit ꝙ expenſe facte in ob

ſidib“ vel mancipijs pignoꝛat..de

bent deduci ß qð ſupꝑeſt de artifi⸗/
cio et induſtria ipſo?z ↄputari dʒ
arg.ff. de rei vẽdicatiõe.l. Ceterũ

et ff de pignoꝛaticia actione. le.

Quãuis conuenerit.

Anlberi in oblides da

ri poclunt.
Vn autem hoies liberi in obſives
dari poſſint Nidet᷑ ꝙ nö. C. Que
res videtur ꝙ non. C. Que res pi
gnoꝛe obligari poſſunt.l.Qui fili/

os. C. de actionibꝰ et obligationt/
b'. l. Ob es alienũ et in autentico
vt nulli iudicũ ꝓ. Quia vvo coll. ix.

et. in. c. ij. extra de pignoꝛibꝰ In qͥ/

bus iuribꝰ dicitur ꝙ creditoꝛes qͥᷓ
filios debitoꝝ in pignoꝛe recipiũt
cadũt a credito. ad aliam tantam
q̃ntitatem debitoꝛi ſoluere tenean
tur et verberib? ſubijci Sed ↄtra
dicit canon obſides dãdos xxiij.

q.viij. c. Vt pꝛidem SF ſuppliciter

et.ff. Qui teſtimoniũ facẽ pñt. le.
obſides et ff. de iure fiſci. l. diuus.
Soluendũ eſt ergo Rñdeo ꝙ nõ
tenet obligatio in libero hoie vt

1ius ↄſtituatur in eo tãq; in pigno

re nec tenet alienatio niſi in caſu
famis q̃ de cauſa licet pr̃i vendẽ

filiũ. C. de patribꝰ qͥ filios deſtru/

xerũt.l.ij Oꝛedicto igit᷑ caſu.młco
foꝛtiꝰ licet pignoꝛi obligare.q; de⸗
tineri tñ p̃ᷣt liber homo.q̃litercũq;
vt fiat qð cõuenit.de quo tractat
glo.et Inno.et Jo.an.in.c. Ex re/⸗
ſcripto de iureiurando et in. c. Ex
poſita extra de arbitris et ꝑ arch.
xxiij.q.viij.c. Vt pꝛidem alias in/
cipit ſuꝑpliciter.

De quinta ſpecie q ẽ wy

cxeditoꝛ cõmittit oſurã
qũ nõ vult debitoꝛidi⸗

lationem cõcedere niſi
aliquid det᷑ oltra ſoꝛtez

Quinta ſpẽs hui palliate vſure

oↄmittitur qũ creditoꝛ nõ vult alit

ovcedere debitoꝛi niſi ſibi aliqd vl⸗

tra ſoꝛtem pſoluatur nõ obſtante
pignoꝛis obligatione Certe q̃ᷣcqᷣ

vltra ſoꝛtez accipit vſura ẽ vt luß
diximEt eſt calus in c. Conſuluit
extra de vſurl. in fine vbi dicit tex.

pmõi hoĩes ꝓ intentiõe lucri qm

hñt cũ omnis vſura et ſupabũd a/

tia ꝓhibeatur im.l iudicandi ſant
male agere a ad ea que taliter ſür
accepta reſtituenda in aĩaruz indi

cio efficaciter inducendi Lbi glo
ſa dicit ꝙ non ſunt ↄpellendi vt ſic

accepta reſtituant nec tanq; vſu /

rarij ſunt puniendi ſed reuera quo
ad deñ vſurarij vivẽtur reſtitu
ere tenentur ſic accepta Et ita ha/
bes hic manifeſte ꝙ intentio facit
hominem vſurariũ intellige cuz ef /
fectu ſic et expectatio.xiiij.q iij. c.i.
et. xiiij. q.iiij. Si quis clericus. vᷣba

ſunt gloſe in dicto.c.C õſuluit vbi

Jo. an. in verbo Inducendi dicit
non fieret nif eſet vlara Tacre
dus et vincentiꝰ Et lub dit Jo. an.

Diceb at Inno. Dn agi poſſet con/

Dictione ex hoc canone queritur

et nõ ſoluebat Sʒz ſolutiõeʒ colli/

ge ex vltima glo et ex eo qð ſuper

ea dicaz Et in ̃dicta vltima glo.

dicit in vbo qntuzʒ ad iudici ñ eccẽe
Quid ſi is ↄtra quẽ agit᷑ in ̊ iudi

cio ↄtentioſo ↄfiteatur ſuaʒ puazʒ
intentiõez Dicit hoſt ꝙ ſi p eteba
tur vt vere vſurariũ pter iniuſtaʒ

petitiõez abſoluet᷑ reus riſi ter

aie picuiũ dicat᷑ hic aliqð ſpéale.
Do qð de iudicijs in. c. dilectia de
cognatiõ eſpũali.c. tua. Sʒ ſi pete

batur yt q̃n vſurariũ iniulte et coöè/

tra ſalutem aie receptũ fit odẽna /
tio ᷣm eũ.hoc etiã firmat Jo. de

lignano in. c. In ciuitate extra de

vſur.. vbi querit QNũquivꝰ mutuari
ea mente vt aliqd accipiat tenea
tur reſtituere. et ↄcludit ꝙ ſi ſpem
pꝛincip aliter hab eat vel ꝙ ſit mu
tuũ fundatũ ſuꝑ illa ſpe tũc eſt v⸗
ſura vt eſt textꝰ in dico.c. Cõſulu/⸗
it. Si vero fit ſpes ſcõario vt qͥa
ſperoꝙ me remunerabit tũc non

eſt vſura de teſtament..c. Cũ in offi
cijs de hoc ſat..ſupꝛa diximꝰ Gub
dit Jo.de lignano ht ne iſte con
tractus in foꝛo aie vbi erat ſpes
vltra recipiendi deduci in foꝛo cõ
tentioſo Dic ꝙ lie ſi inoteſcat mes
ipi vt ꝑ ofeſſiõez et t ꝓcedi vt
oↄtra qſ vſurariũ nõ tanq; contra
veꝝ vſurariũ vt ꝓb at text in di /
Ro.c. Cõſuluit que ſũt notãda ꝓ
foꝛma libelli ſiue petitõis ic Et hec
ſufficiãt ꝓ ſcõa vſura palliata.

do vlurepalliate que di

muttitur lub nomine ſo
cietatis et ponit᷑ ibi du

plex locietas.

De tertio et vltimo mõ vſure pal

liate qᷓ cõmittitur ſub noie ſocieta

tis Sciendũ eſt pꝛimo ad euiden/⸗

ſocio et ᷣmittenꝰũ ꝙ ſocietas du

plex eſt. Qucdam enim eſt ſocie/

uscolcga
lonotes
giſubſta
ninerütat.
giset llict

s Etſtal

ſerbitocl
riü copou
nonoie eis
Jino.nota
or Cäd
plaruune
ſocietas t
gatiui
de phcapio
ſn Et deal
9Mminus

funſgni

ſgtio gaisi

iorpar⸗
Pediriper
ſet expedin

Honcrati

f.de arbic

finduos
tia ürid
notat Inn
kaetertr⸗
igoꝛes &
nar amor

Monti po

ſocats
quickdig
ad Aos
tat Jund
cabꝛen

dine,

de

mde
Ungti
tene
ſiſpem
ſemmu
iſt/
dul,
wq
t Non
no
necb
ſecon
t pes
0n0 to
Amis
peiyt
zlonte
Lindi
Näde
cihe⸗
l.

onn
nedi,
e⸗
bid

tas collegiata qñ plures reges vl

ſuperioꝛes ↄgregãt vt faciãt co /

legiũ ſubſtãtiale vt.ff. ꝙ cuiuſcũqʒ
vniuerſitatl.noie. l.i.et.ff.de colle⸗

gijs et illicitis coꝛpoꝛibꝰ.l. SgSoda/

les Et iſta ſocietas hoc modo de /
ſcribit᷑ Societas collegialis eſt plu
riũ coꝛpoꝛuz inter ſe diſtantiuzʒ v /

no noie eis deputate collectio t

Yino.notat extra de exceſſibꝰpᷣla

toꝝ. c. Cũ delica Ideo autẽ dicit

plurium coꝛpoꝝ qꝛ vni ſoliꝰ nõ ẽ

ſocietas Naz h̊ eſt nomen aggre/

gatiuũ qð nõ oↄpetit vni ſoli vt. ff

de vſucapionibus.l.Rerum mixtu

ra Et de eſſe huius ſocietatis eſt

ꝙ ad minus ſint tres vt. ff de vbo
rum ſignificatione.l.veratiꝰ.Et eſt

ratio quia in duobus non inuenit᷑
maior pars Unde id qð debz ex
pediri per vniuerſitatem non poſ/

ſet expediri per duos diſcoꝛdãtes

Hanc rationem in ſimili dicit tex.
ff. de arbitr..l. Item ſi vnus Itez

ſi in duos ſon tamẽ eſt de ſubſtã
tia ꝙ ſit ibi rectoꝛ vel pꝛepoſitꝰ vt
notat Inno. in dicto.c. Cum dile /

ſta et extra de pbendis Cum non

ignoꝛes Et ideo ſi rectoꝛ eſt oꝛdi/

nat et moꝛtuus et ſi vocat rector

non tñ vocat ſocietas et ſub noie

ſocietatis p̃t agere et ↄueniri a ille

qui eſt dignior habet᷑ loco pᷣpoſiti

ad alios congregandos vt no/
tat Inno.in.c.pꝛi.de maioꝛitate ⁊
obia Et alia dicit circa materiazʒ
q̃ cã bꝛeuitatis obmitto. Quedaʒ
alia eſt ſocietas ex qua oꝛitur actõ
pꝛo ſocio.de qua ad pꝛeſens ẽ no/

ſtrum ꝓpoſitum Et iſta eſt ſocietas
ſinguloꝛuzʒ que oꝛdmantur ad bo
num acquiſitiuũ ſeu vtile De ho/
neſto autem et delectabili non ne/

gociantur mercatoꝛes quia bonũ

honeſtum et delectabile non ſunt
in ↄmercio. In hac autem ſocieta/
te notabis ꝙ heres in ea non ſuc/
cedit niſ in ſocietate vectigalium
quo caſu ſuccedit heres niſi cauſa
finalis ſocietatl.fuerit induſtria ꝑ.
ſone vbi ſi heres non eſt aptus ta /
li ſocietati non ſuccedit in ea vt ff.
pꝛo ſocio.l. Ndeo Ratio autẽ iſto/
rum ſocioꝛum debet reuideri de ã/
no in annum amicabiliter Nõ di /
co dictato iudicio quia tunc ſolue
retur ſocietas vt ff. pꝛo ſocio.l./
ctione pᷣm bartolũ qui ita notat ff
pꝛo ſocio.l.mutiꝰniſi aliquid in pa
ctis eoꝛum caueatur. Baldus au/
tem dicit ꝙ ratio reuideri debeat
quandocũq; ſine calũnia petitur
vt notatur C. pꝛo ſocio.l.tamdiu
In iſta ergo ſocietate quedam lu/
cra veniunt cõmunicanda ſcilicet

lucra realia que ex pecunia cõmu /

ni vel ponenda in cõi pꝛocedunt

Pꝛemiale autez lucrum qð vni ſo/

cio eſt collatũ non venit cõicandũ
in q̃ſtuaria ſocietate vt in.l. Sociũ
Ffinali.ff.pꝛo ſocio. Ytem in iſta
ſocietate pᷣt vnus ex ſocijs aliena/
re res cões in ſolidum ſi ſunt res
venales et mobiles pura panni
apothece communis quia tacite
in hoc videtur vnus conſenſum
alterius Secus in alijs rebus. ff.

pꝛo ſocio.l. Nemo Si autem eſſet

ſocletas collegiata nemo vn poſ/

ſet vendẽ res collegij vt in.l.in tan
tũ vniuerſitas ff.de.reꝝ diuiſione
et in. l. Sʒ ſi hac.l Qui manumit /

titur ff. de in ius vocando Item in
iſta ſocietate ſinguloꝝ non p̃ᷣt vnꝰ

facẽ aliũ carcerare ꝓ inopia.ff. ꝓ

ſocio.l.veꝝ Itẽ in iſta ſocietate ſin

guloꝝ venit culpa.le. ius qᷓ oſde /

in rebſocietat: ſicut ipſe inite ſocie

tatis erat diligẽs in rebꝰ ſuis vt ff

ꝓ ſocio.l.Sociꝰ ſocio Et ideo ſis
raut in articulãdo Sciendũ ẽ eti ⸗

am ꝙ valet ſocietas in qua vnus
pecuniaz ↄfert alter oꝑam vt in l.
i. C. ꝓ ſocio Dec obſtat h dicatur
ꝓ vn' ponit pecuniaz et alter non

qꝛ qui ponit oꝑam cenſet᷑ pont᷑ ali

dðò equiualens ipſi pecunie ff ꝓſo

cio.l.Cũ duobꝰ Si in coeunds
NMam tales oꝑe preciũ et eſtimati/
onẽ recipiũt que loco pecunie ſub/
rogãtur vt dicit vbi textꝰ Oꝛ pᷣciũ
de ſue artl.eſt velamentũ.q.d.pci
um velatũ vel intellectuale ̊ oꝑa
extimat᷑ eſt ilud qð poſitioni rei
vel qᷓntitatl.ex ꝑte altera poſite ax
equari intelligitur Nimiꝝ ergo ſi
valet ſocietas cũ plerũq; oꝑe red/
Dit non ſit minoꝛ 6 reddit pecu /
mie vt ff. ꝓ ſocio.l.Societas ? So
cietas.et Inſti. de ſocietate ij. Et
notandũ eſt ꝙ de natura ſocieta/
tis eſt ꝙ ſint ſocij tazʒ in lucro c; in
damno in ptibꝰ eqlibus niſi aliud
actũ ſit Laz ſocietas hzʒ inſtar fra/
ternitat.. T. ñ ſicut inter fratres de

bzʒ ſeruari eqlitas ſit inter ſocios.

ff pꝛo ſocio.l. Si non fuerint

5 ma queſtio an polt

laboꝛes multos et tpa
longa ſi ſoluz capitale

inuenit eijliter diuidi
debeat aut ille totum
capere qui polnit

Er his ergo pᷣcedentib⸗ examina /
bim- aliqᷓs qſtiones ex quibꝰ ↄp/
hendim q̃liter ſub noĩe ſocietatis

palliata vſura multotiens vmit /
titur Et pꝛimo qᷓro ᷣm baldũ in.i.

1. C. ꝓ ſocio Dunqᷣd in diuiſione
ſocietati.q̃ fit ponamꝰ pꝰlõga tꝑa

et multis laboꝛib ac ſudoꝛibꝰ p̃ce

oꝓfßtibꝰ* vbi nõ inuenitur niſi ſolum

capitale ſaluũ ipᷣm totuz capitale
debeat habẽ ille qui ipᷣm poſuit.
On vero debeat eãliter diuidi Et
dic ꝙ dz eiliter diuidi niſ alit ſit

aQaacctũ et mouct᷑ tali rõe. Dam tale
xapttale videt᷑ a pꝛincipio cõicatũ
ſicut dicim in ſocietate oim bono
rũ ibi vnuſquiſq; videtur cõicaſſe

ꝓPrium et ſic ꝓpꝛiũ trãſit in cõe ·ff.
ꝓ ſocio.l.ij pꝛeterea ille qui poſuit
oꝑ am intelligitur poſuiſſe pᷣcium

ope qð p̃ciũ lex aſſitabat et coe/

qbat pecunie poſite ex altera par/
te Vñ ꝓpꝛium cſt ac ſi vnꝰ ponat

decez alter operã ſed tũc certum ẽ

ꝙ ſi tẽpoꝛe diuſõis nõ reperirenk

niſi decem quilwer ferret quingz
ergo ita in Polito grgumetd dee

lns6
ſequp
ergo erg
poßat
golurdu!
ret aAter
contra d
fint Oeer

(iCou.

tatem yn/
glio opet
mll'mag
re pꝛien
lollanonj
hancpar⸗
lndicka.l
deconlaͤe
dadev
Giur eti

ſuerudo⸗

detur

ſas olue

pac ⸗
ſetudin
narraf

liataz y
dupſur
itnihio

nns ita,
füpecun
Onis o
Alquid
Erdak

ſinge

hiturg
turffy
Nem
bum de
Udine
Welel

ſock
di
bitae
iidt
Gcum

crumna
b a
lletatis
8s omid
Män
duͤre
ſogathe
n ee
nüüſoum
plil
mnpolit.
uidi
fi Wſ
ſantae
ſocöati
in bono
cöcde
lnche
i polut
iſe pcun
t ei
ltera on
c pnet
corwn?
imenend
ginch
id dl⸗

legis Si non warent Pꝛeterea ſ1
ille qui ponit oꝑam perdit oꝑam
ergo et qui poſuit pecuniaʒ ꝑdat

7

pꝛo parte pecuniã. alias ſequeret᷑
abſurdũ ſcz ꝙ vnus totum perde /
ret alter nihila ſic eſſʒ inequalitas

contra dictam legem Si non fue /

rint Oꝛeterea videt caſus in dicta
.K.i. C. pꝛo ſocio vbi dicit lex ſocie
tatem vno pecuniaʒ conferente 2

alio operam poſſe contrahi et ſie
nullꝰmagl.obtinebit Nam confer
re ꝓpꝛie idem eſt ꝙ cõicare C. de

collationibus.l. Illa et. l. Illud et
hanc parteʒ tenet glo.de iure cõi

in dicta.l. C. pꝛo ſocio Et dicit ꝙ
de conſuetudine capitale debz eẽ
ſaluũ et vbi eſt ita conſuetũ intelli

gitur etiam tacite hoc actũ qꝛ con
ſuetudo in tacit paſtũ deduci, vi⸗
detur C. locati.l.licet Sed certe i⸗
ſta ↄſuetudo hodie non valet nec
pactũ quia per tale pactũ vel con/

ſuetudinem traheretur ↄtract ao
naturã fenori.a ſic intraret in pal
liataz vlur am Qam ſicut in ↄtra/

Riu vſurario eſt periculũ debitoꝛl.

et nihilominꝰcreditoꝛ percipit vſu
ras ita hic eſſet periculũ recepto/
rũ pecunie Oericulũ dico perditi/
onis oꝑarũ. Et nihilomin ſi oꝑe

aliquid fructificaſſet lucꝝ erẽt cõe
Et bald' tñ in dicta. l. i. conat ſu⸗
ſtinere ꝙ talis contract non tra /

hitur ad naturam fenoꝛ..vt nota/
tur ff pꝛo ſocio.l. Cum duobus
Item ex facto Et dicit ̃m Jaco/

bpum de arena ꝙ nedum de coõſue /

tudine ſed etiam de iure ẽ ꝙ capi/
tale ſit ſaluũ Quare em̃ ſociꝰ meꝰ

deberet habere qð meum eſt Et ſi
rñdetur ꝙ ponit opam dicit ipſe

ꝙ pꝛeciũ opere intelligitur eſſe coꝛ
reſpõdens interluſoꝛio pecunie nõ

ipſi ſoꝛti Unde ſi vnus ponit cõ/⸗

moditatem ope et alter ponit cõ/
moditatem pecunie non aũt pꝛo/⸗

pꝛietatem ffinge enim ꝙ vn' po/
nat in ſocietate mille milia alter

operam tamen hic nulla poteſt el
ſe ꝓpoꝛtio niſi de cõmodis opere
ad cõmodum pecunie non ad ip /
ſam totalem ſoꝛtem Oꝛeterea di⸗/
cit ipſe hoc eſſe expꝛeſſum qñ in ſo
cietate ponitur ſpẽs ex vna parte
puta pecus.ex alia opera paſtoꝝ.
ꝙ ſola cõmoda et damna in offẽ/
ſionibus ſũt coia non aũt ipᷣm pe/
cus vt in dicto Si in coeunda
Vnde dicam ꝙ in dubio potius
intelligatur in ſocietate poſitus v/⸗
ſus rei q; ipſa res et hoc dicit ipſe
facit ad queſtionem ſotide ouium
ꝙ fetus lana lac et hmõi ſũt coia
et non oues in ſotidam date. Eſt
tamen verum ꝙ licet capita pꝛin/
cipalia ſint moꝛtua datur tamen
ſocietas in fetibus vt notatur.ff.
pꝛo ſocio.l. Si id quod Et ꝙ di/⸗
co ꝙ oues in ſotidam date non
ſunt communes dicit baldus in/
tellige hoc modo videlicet ꝙ ca/
pitale meum non eſt cõe ſed melio
ratum et deterioꝛatum eſt cõe ver
bi gr̃a dedi agnos in ſotidũ naʒ
tũc ᷓntum valebãt agni tanq; ca
pitale meũ ante omnia detrahaʒ
Illud autem quod accreſcit pu/

ta quia agni ſunt craſſioꝛes et

porcelli fiunt porci tradu

tempoꝛis caſu ẽ deterioꝛata.Eſti/
matione facta inter nos pꝛo medi

etate deterioꝛationis periculũ per
tinet ad me. Lam hec natura ſo

cietatis que natura q̃ſi quoddaʒ

intrinſecũ omnibus ↄtractibus in
ęſt. quia natura non eſt aliud niſi
quedam diſpoſitio quã lex vel cõ
ſuetudo ſtatuit ſuper contractum
vt.ff. de pactis.l. Si vnus pactis

vb ꝙ in ſpem dotis. Dñs Jo. de

lig in. c.fi. extra de vſuris tractãs

Hanc materiam. dicit mõ ad alias

particulares queſtiones. et pono
ꝙ quis locat pecuniã nunquid po
teſt aliquid ꝑcipere Et ſdit. Iſta
queſtio et ires ſequentes ad idem

vident᷑ tẽdere ſi ponderent᷑ licʒ di

herſis terminis On ſcilicʒ pecunia
poteſt locari vel vendi.ſRnñdendo
Vrch̊.xiiij.q.iij.in ſũma dicit ꝙ nõ

qꝛ pecunia non eſt locabilis h̊ mu

tabilis qꝛ de ſe nullam vtilitatem
affert. Nam ſi locet᷑ vt expẽdatur
ea conſumpta/eadem nõ reddit᷑i
a natura locationis recedit.nã ali
ud eiuſdez ger eris reddit᷑. ff. ſi cer
tũ petat᷑.l.cũ qð pecunia ei nõ eſt
diſpoſita niſ ad emendum.lxxviij.
diſ. Sciens. et notat Drch. xiijj.q.
iij.c. Siquis clericus.iiij.q.iiij.ʒ
pone vendit quis vſum. Sed foꝛ/

mata fuit queſtio in c. In ciuitate

S.eodẽ.dicit idem Jo.de lig. Nn

Dans pecuniã mercatoꝛi ad mer/

candum/adiecto ꝙ capitale ſit ſal

uũ.vt partem lucri habeat vel me

dietatem agat licite.an ſit ↄtractꝰ
vſurarius. Et dicit Jo.pleriqʒ te/
nent ꝗ ſit illicitus cõtractus.quia

quicquid accedit ſoꝛti vſura eſt ni

ſi dñs ſuſcipiat partem periculi.et
tunc eſt licitus qꝛ vnus ponit pe/
cuniam et alter operam. fff. pꝛo ſo/

rio l.i. Sed HMolſ.in ſumma de vſu
ris An aliquo.dicit ꝙ non eſt cõ
tradins vſurarius.mouet᷑ qꝛ ſocij
ſic poſſunt cõuenire ꝙ alterius ſit
periculũ Inſt.de ſocietate de illa
et ſequeti. Sicut in alijs otracti/

bus põt apponi pactũ pꝛeter natu

ram ↄtractuũ Dicit tñ ꝙ pecunia
periret caſu conſuleret danti in fo
ro conſcistie pꝛo ſalute anime ſue

ꝓꝙ remittet debitoꝛi pecuniã quazʒz

dediſſet. Necurſius poſt zo.in.l.
ſi non fuerint.ff. ꝓ ſocio.tenet con
tra Hoſt.quia non eſt vera frater
nitas ꝙ quis lucrum habeat et ni
Hil perdat Vnde tale pactum eſt
contra naturã otractus.et hoc vt
dek ſentire Orch.in pᷣcedenti q.ſi
ſubtiliter attend at. Dicunt tñ ali/

qui theologi ſtatur ad periculum

de tertia parte damni.vel dat᷑ ad
mediũ lucꝝ et ſuſtinet᷑ periculũ de
mediet ate damni et fiant expenſe

oↄmuniter ꝓ parte ↄtingente.et cõ

putent᷑ laboꝛ et opera que ponit

ille qᷓ accipit pecuniã in ſicando a

negociando.ꝙ tũc nõ eſt vſura.ʒᷣ
ſi hoc nõ fieret/vſura eſſet. Et ita
intelligunt̃᷑ opiniones cõtrarie.et

hoc ſatis videt᷑ vuenire opinioni/

bus amboꝝ et colloquio ipſoꝝ a
ex verbis. Licũt tñ aliqui ꝙ de ri
goꝛe iurl.poſſet defẽdi opio Hoſt

qꝛ vſura verſatur circa mutuũ qdᷣ
nõ eſt hic imo eſt ſocietas.Et lieʒ
ſocietas ſit redacta ad inſtar fra/

mnitatt

cetaeß⸗
Pb'et gle

prindic
gzonis
Diktur in
nnoptol
ſlous
nn'fen
daͤnuz in
neninide
e gde
de merci
gifnroͤ
to goͤeſt
nllthoio
deſ doct
detem p
hocvrot
Pegd d
danuzd
de centi
dare dela
eur i⸗
per mere
göͤſczqᷣ
ſilucx i
igtem ou
Pbocti
dicereg
dariope
looninaf
Aler ot
notatin
ſta. etgl
erlnt. ꝛ
tns Et⸗

An
dllier
pe/
Ro
depin
neſtoö
geſoej
nusſit
deilla
racti⸗
rnan
Namni
ninfo
inelbe
ceʒ
oin..
con
ſraer⸗
Netn
dnet
hoert
nne
Gial
lum
a
glüde
penſe
etco
vontt
504
na5
Etita
rie.et
nioni⸗
ſoy?
den
hok
605
tle;
fis

ternitatl. non tñ oimode Naʒz in ſo

cietate p̃t interuenire pactũ ꝙ vnꝰ

pPlꝰ et alter min ꝑcipiat de lucro

vt in dicto 5 Cũ adeo Opinio tñ
azonis et accurſij eſt tutioꝛ et ꝙ
Dicitur in legib ciuilibus vt inſti/
tuto pꝛo ſocio quaſi per totũ et in
ſilibus ꝙ pᷣt cõueniri inter ſocios
ꝙ vn' fer at lucrũ nec teneatur ad
dãnuz intelligit ſcz ꝙ ſic poſſit cõ
ueniri de mercimonio id ẽ de toto

eo. qð de capitali lucratum fuerit

de mercimonio nõ de capitali bᷣm
gãfreð.alias non eſſet vera ſocie/
tas qð eſt ↄtra opiniõez baldi qͥ

vult ꝙ oio capitale ſit ſaluũũ Ln/

de ſi do centũ cãpſoꝛi vt det mihi
decem ꝓ centenario in anno. Nd
hoc vt ↄtractꝰ ſit licitꝰ neceſſe eſt
ꝙ ego dãs centũ teneor ad totuʒ

Dãnuz de ſoꝛte ſicut de capitali ſcʒ

de centũ. Sʒ iam nõ ten eoꝛ aliqͥd
dare de lucro cãpſoꝛi etiã ſi nõ lu/⸗
cretur niſi deceʒz. qꝛ iſtud pactũ ſu/
per mercimonio i. lucro bene valʒ

qð ſcʒ qͥs non teneatur ad dãnuʒz

ſi lucꝝ ſit ſuũ vſq; ad tantã qnti/

tatem puta deceʒ pꝛo centenario.

In hoc tñ vltimo accurſius videt᷑
Dicere ꝙ aliqua ꝑs de lucro debz
dari operanti alias eſſet ſocietas
leonina ſi alter totũ lucꝝ leuaret a
alter totũ laboꝛem ꝑderet qð ipᷣe
notat inſtituto de ſocietate nã et
ita. et allegat dictaz legẽ Si nõ ſu
erint.qꝛ ſic non eſſet vera fraterni⸗
tas Et aduerte qᷓntum ad pꝛimũ

mẽbꝝ de capitali qð nõ intelligit

Hic Jo.de lignano. ꝙ poſſet valẽ

pactũ dant..de parte damni tatũ

nedüũ de toto qꝛ Inno. vult ꝙ de
toto damnũ ſubeat vt ſentit in ſiki

ↄtradtu locatiõis de ſocietate bo/
nonienſi cũ dicit.

En liceat locare boues
pꝛo annuo fcumẽto.

Sed pone dedi boues cuidã qui
dat mihi viginti coꝛbes frumenti
in anno nũquid hoc ſit licitiũ Rñ/⸗
deo ſi locentur oꝑa boũ tunc bene

p̃t fieri ꝙ boues deterioꝛutur H ſi

volo houes recuperare ꝓ pꝛecio

quo facio eſtimari cum trado nec
volo piculum deterioꝛatiõis q̃m
uis ꝑiculum diuinũ velim ſubire vt

ſi moꝛte naturali moꝛiãtur tũc iſto
caſu ſcõo credo ↄtractuʒ illicitum

In pꝛima aũt licitum credo. xiiij.q

iij.c.pleriq; cũ mult..capłis eiuſdeʒ
queſtionis faciũt notata in dicto.
c. In ciuitate Ad ꝓpoſitũ ergo ſi
tali pꝛedicto modo recipiens pe/
cumiã nihil lucratur vel ſi lucꝑ nõ
aſceudit vſqʒ ad decem de quib⸗
conuẽtum extitit ſed forte lucratꝰẽ
quinq; vel octo et tunc videtur v /
ſura ſi dans pecuniam velit vltra
verum lucrum etiã vſq; ad decem
de quibꝰ cõuenit qꝛ iſtud ſapit po
tius naturam mutui.in eo ꝙ reci/
pit vltra veꝝ lucrum q; ſapiat na/

turam ſocietatis de cui natura eſt
veꝝ lucrum venire nõ fidum vt in

ſtituto de locietate per totum nec
curamus de noie contractus ſub
noie ſocietatis ſed potiꝰ attendi/⸗
mus mentem ↄtrahentiũ vt in di⸗
cta.l. iij. C. plus valet qð agitur it

per totum vt in dicto.c Ad nr̃am
de empti. et vendi. et in dicko. c. Il
lo vos.de pignoꝛibusſNaʒz vbi a/
gitur de ſalute aie qð tutius eſt te
nere debm vt ſupꝛa diximꝰ Pꝛete
rea hot caſu illud qð datur vltra
veꝝ lucrũ accidit ſoꝛti fiue alio lu/
cro extrinſeco veniente.g“ vſura ẽ
vt in didto.c. Cõſuluit extra de v /

ſuris Et hoc ſentit archᷣ.xiiij. q.iij

in ſũma. bi vult ꝙ pecunia non
poſſit locari.i.ſub locationis noĩe
aliqͥd ex ea acciꝑe non licet niſi da
ta fuerit pecunia vt qᷓnticas nõ vt
ſpecies vel alia res. tunc enim eſſet
contractꝰ innoiat ſcʒ do vt des.
do vt facias.ff. depoſiti.le.i Si
quis et ff. de pꝛeſcriptiõe vᷣboꝛum
l.naturalis Caueant ergo dãtes
talem pecuniam ne de lucro faciãt
ſibi groſſam conſciam Sepe enim
dicunt recipientes mẽdaciter ſe ex
inde lucratos eſſe et tñ nihil lucra/
ti ſunt.ſed hoc ſolũ dicunt ne a ma
nibus ſuis pecunie retrahtur Vñ
ſi dans veriſimiliter nouit ꝙ acci /
piens mentiatur nihil de tali falſo
lucro allegato recipiat Alias ſi B
veriſimiliter ignoꝛat ſi requirit tu
tus eſt Iſta optime ꝓbãtur in di/
cto.c. Nauiganti de vſurl.vbi pon
deratur veriſimilitudo Et ſolutio/⸗
ne pꝛedicte queſtiõis colligere etiã
potes ex notatis Jo.an. in dicto.
c. DHauigãti vbi quaſi in terminis
foꝛmat hanc q̃ſtiõem cum dicit in
verbo mutuans. Non loqmur er/
go in contrahentibꝰ ſocietate q̊ꝝ
vnus potuit oꝑam et alter preciũ
de quo. xiiij. q.iij.c. pleriqʒ. Licite

enim tunc vt dieit Gafred“ cõicã /
tur cõmoda et incõmoda Et wi /
dem ſub dit in verbo periculũ. Si
quis recipiat pecuniã vltra mare

vehendam certo ſibi precio conſti

tuto ſiue recipiat in ſe periculũ ſius
non cũ non ſit mutuum ſed locatõ
oꝑatiõem vectõis vel cuſtodie nõ
vſura ᷣm Inno OPꝛo quo hoſt.
allegat Naute caupõas ſtabularij
l. St ita et per totum ff. Ilocati. le.
in naui et.l. Qui operas et.l.Qui
mercedem et. l. ſequenti. Vbi vero
Datur mutuo ſemꝑ eſt vſura quia
nulla vtilitas pecunie ſi teneat᷑ in
archa nec deterioꝛatur vtẽdo vt
in pᷣallegato.c.Eijciens.

An deliſtẽs ab emptio

ne merciũ grã mutna⸗
rij plus ſoꝛtem accipe⸗
re pollet

Querit etiaʒ Jo.an.in dicto.c.ſNa
uiganti Quid ſi habens pecuniaʒ
volebat ad nũdinas ire et merces
emẽ vel alibi deferre vel certo tꝑe
ſeruare. ꝓpt᷑ lucꝝ ego indigẽs pe/
cunia illam recipio offerẽs me illã
reſtituẽ. cũ lucro ſperato in termio
aq loco Et Rñdet ſic dicit h̊ Inno.
ꝙ licet qdem ↄtrariũ tenuerũt ipᷣe
putat hũc cõtractũ vſurariuzʒ nec
ſcit illũ excuſare Hoſt..tñ in dẽo.c
Salubꝛiter dicit ꝙ tali mercatoꝛi
obligat ſum ad intereſſe illiꝰ lucri

qo facturꝰ erat.ſilr ex pecunia illa
dũmodo nil in fraudem vſlurarum

fore vi
onon
40 Vura
andem)
deintere
Oebicoꝛ⸗
pana ne
rarius a⸗
calcanb'.
dinas vel
ſoularel
traſonen⸗
Panne
nemhoft.
atinfraus
omercatea
fryclenz
K P
ctqd die
vidaz
alterius
diendon
pis habe
bortekere
tighiqaa
toditde
Kaym
dictin

nupinri
inerelle S

volebam
glis ann

hoenor

vel tane⸗
ſet dedu
aloſi q
ſntmn
pepit
hegtr

Gics/
Ebi,
.
mae
conſti
lüſus
locatö
die n
hoſt.
lar,
äle.
lC
Piper⸗
1 quis
neakin
o p

ſoe
tnnie
merces
cnotpe
gis he
gmeili
nuernio
ne.
ncrürßpe
ning n⸗
n do
nutori
ylert
mnia
rarun

fist et didus mercator dicto mo /

do non ↄſueuerit pecuniam tradẽ
ad vſuraʒ Meriꝰ tñ videt᷑ ̃m Jo.

an. dẽm Innocẽtij. Et qð dicitur
de intereſſe illud locũ hʒ pᷣmoꝛa
debitoꝛil.et ex ↄtrario aperiret᷑ a/

perta via ad fenꝰ Staret em̃ vſu /
rarius ꝑatus i foꝛo cũ capello et
calcaribꝰ et ceteris dicẽs ſe ad nũ

dinas velle ire ſic ſibi hceret talitter
ſtipulare ſub colo᷑ lucri ſperati vl

tra ſoꝛtem Sʒ certe iſta limitatio

Jo.an.reincidit in eãdezʒ limitatio

nem Hoſt.cũ dicit dũmodo nil fi⸗
at in fraudez vſluraꝛ. ptz em̃ ꝙ ta
lis mercatoꝛ nłans ſe ad nüdinas

ire velle ageret in fraudez vſuraz
ergo.. Pꝛo opiniõe hoſt. etiã fa

cit qðᷣ dicit thõs.ſcõa ſcðe.q.lxij.

videlz ꝙ ille qui detinet pecuniam

alterius cũ dãnificare videt᷑ impe
diendo ne adipiſcatur qð erat in
via habendi.et tale dãnuzʒ non o/⸗
poꝛtet exeq̃ recõpenſare X enetur

tñ aliquã recõpenſatiõeʒ facẽ ᷣm
cõ ditiõez ꝑſonaꝝ et negociorum

Raymũd etiazʒ in ſũma de vſuris
dicit ꝙ in tali caſu non eſt vſura iʒ

rrecipitur inde lucꝝ pꝛedictũ tanq;
intereſſe Et ſimer ᷣm gwilhelmum
voleb am emẽ terraz valentez ſin/
tulis annis libꝛas deceʒ et ad in /

ãtiã tuaz ceſſaui et mutuaui tibi

hoc modo ꝓ ſoluas mihi tantum
vel tantũ ſicut poſſeſſio illa red de
ret deductl. expenſis laboꝛe et peri
culo ſi qð eſſet.ꝙ hoc licitũ ſit. qa
non tanq; vſura ſed tanq; intereſ⸗
ſe pcipitur Dicit btũs thõs ſcöa
ſcᷣe:q.lxxviij.articulo.ij. O com/

—

buere.

mittens pecuniã ſuã mercatoꝛi vł

artifici licite de eadeʒ pecunia lu/

cꝑ ꝑcipit qꝛ talis pecunia per mo

dũ ſocietatis cõmiſſa non tranũſit

in dominiũ eius cui commiſſa eſt
ſed remanet in dominio ei qͥ cõ/
miſit ita ꝙ cũ periculo ↄmittentis
mercatoꝛ negociat᷑ vł artifex oꝑa
tur et ideo p̃t ꝑtem lucri inde ꝓue
nient. expetẽ tanq; de re ſua qð di

ctũ videtur mihi ſatis obſcurũ nec

poſſũ clare perciꝑe qũo poſſit ſer⸗

uari dominiũ de pecunia expenſa
ergo non ſimpliciter de re ſua ꝑci⸗/

pit lucrũ niſi per modũ illũ que ſu/

pꝛa diximꝰ in cõicatione oꝑe et pe
cunie et ſi coia etiã debent eſſe ꝑi⸗
culũ lucꝑꝝ et dãnum vt ſupꝛa dixi⸗
m' et hec eſt tutioꝛ et mag.ſecura

ſeutẽtia pꝛo ſalute aime vt in vera

ſocietate oĩa efficiãtur coia lucra
et damna pꝛo ea parte pꝛo q̃ con/

uentũ fuerit inter fratres.alias eſ/

ſet ſocietas leonina vt S dictũ eſt.
An ſi capitale eſt gditũ
vel diminntu ponẽtem
opam opoꝛteat contri

Tertio querit idem baldꝰin dica

l. i. L. pro ſocio dicens Done ꝙ ip/
ſum capitale ẽ per ditũ vel diminu

tũ aduerſa foꝛtuna. nũquid ille qᷓ

ponat opam tenear᷑ ↄferre aliq do

ei qui ponit pecuniaʒ Exemplũ e/
go poſui in ſocietate viginti tu ſo/
lum operam. de iſtis viginti
. 9 £☛

ſut perdita decẽ vtꝝe tu debes mi

hi reficẽ qnq; Et videk ꝙ ſic qa
dãnum dz elle cõe vt in dicta. le.
SGi nõ fuerint Nñ ſi totũ dãänum

eſſet meũ eſſet ↄtra naturaʒz ſocie/

tatl. Cõtrariũ det᷑minat glo.in di

cta.l.i.C. pꝛo ſocio ßᷣm baldũ qͥa

ipſe qui ſolam oꝑam ponit intelli
gitur ſe obligaſſe ad damnũ ſoꝛtl.
Sufficit enim ibi damnũ oꝑarum

et G̊ qꝛ coꝛrelatiuoꝝ eadẽ eſt natu

ra eꝝ ſicut de capitali nil lucra /
tur ponens oꝑam ita de capitali

nihil dãnificetur Si aũt lucrare
tũc et damnificari debẽt qꝛ de cõ/
trarijs eedem dãtur regule C. de
furt..l.manifeſtiſſimi Sʒ cũ in ſe /⸗

cũda ibi vbi erat periculũ ibi erit
et lucy Sed petrꝰ dicit ꝙ aut pe /
cunia eſt ſtatim ꝑdita et tũc dãnũ
ſit cõe aut poſt ꝓhibitas oꝑas et
tunc ſufficit däůnum oparum. Et

hãc opiõem dicit Cinꝰ eſſe verio/

rem Yacobde arena dicit indiſtin

cte ꝙ dãnum dz eſſe cõe vt. ff. pꝛo
ſocio.l.cũ duobꝰquidẽ ſegariaʒ
et. l.ñ Si id qð Idem celſus. bal/
dus dicit Tu dic ꝙ q̃ten eſt cõe
lucꝝ.eatenꝰ eſt cõe damnũ et non
aliter vt predixim et ideo pꝛimaʒ
opiõem tene. igit᷑ ex verbis baldi
et tutiꝰ tenẽ hoc ꝙ ꝑ oia ſũt coĩa

lucꝑꝝ et dãnum tã quo ad capita

——

le q; ad reliqduum.

neſtio ſi vnꝰ ponit
maioꝛem quãticatez al
ter minoꝛem nunquid

equales.

Quarto querit baldus pono ꝙ in
ſocietate vtqʒ ponit mixtim oꝑ azʒ
ſed vnus ponit maioꝛez pecuniazʒ

quales equalitate ꝓPPoꝛtionis id ẽ

qualitatis non equalitate qntita/

tis verbi gra vn ponat duas ꝑ/

tes pecunie et alter tertiam Qaxz in

lucro dãnoq; quilibet dʒ habere
partem coꝛreſpondẽtem ei qð po

ſuit in ſocietate ſi de hoc nihil ali/
ud expreſſum eſt quaſi hoc tacite

inter eos actũ eſſe intelligatvt quu·

plus eris et periculi ſuſtinet plꝰ e/
molimenti ſperet vt in dicko ʒ

cũ in ſcõa et ff.de re iur..l. Sm na //

turam et ita intelligitur dicta lex.
Si nõ fuerint in pꝛincipio bᷣm euzʒz

qð eſt notabile.et. limita hoc veꝝ

niſi o ꝑa et induſtria vniꝰ valde ex
cedẽt oꝑam et induſtriam alteriꝰ
puta ſi ſolus nauiget ſi ſolus pꝛo
mercimonijs peregrinetur ſi ſolus
pericula perſone ſubeat ſi ſolꝰ ſtat
fixus ad apothecam et ſiłia vt in
dicta.l. Si non fuerint ꝓl. Vñ ad
arbitriũ Judicis currendũ eſt ac ſi
hoc eſſz expꝛeſſe actũ ff. eadẽ.l.Si
ſocietatem mecum. ??à& ”M

(De damno extrinleco
et intrinleco.

Quinto querit baldꝰ exempla de
damnis Küidet qddã eſt dãnuz
intriſecũ vt qꝛ merces in ſocietate

En

ſte pt⸗
pond el

ſocietatis

nwdiſincd⸗
gblationt
etlivnus
gliopꝛo
cere etfa
bentſol
ganam⸗

Kr

ted den
capitaler
teat alin⸗
Gextog
goſocie
nio hoc
tuopam
pdendes
calufoꝛ
rierunt
pohereg
geſtſoa
dumde
fiesſe
uſo

near

Pera⸗

Leptin
haneree

e

ogin
opa⸗
auni;
trüte⸗
isidi
Mita/
s
ſuyn
haber
95o⸗
lacite
Grqu
Wern
5
na
an ke.
hnen
vt rer
ade er
Aer
us o
rſiſols
lobſtat
pein
Däad
Aacl
dilGi

leeo

hde
hinz
ſagre

poſite pł. ierunt vel pecunia ala⸗/
tronib“ eſt ablata et de iſtis da /
mnis intelligitur qð dictum eſt ſu /

pꝛa. Quedam ſunt damna extrin /

ſeca vt qꝛ ſocij contraxerunt mul/
ta debita adeo ꝙ de coꝛꝑe rerum
ſocietatis non poſſent ſolui et tũe

indiſtincte dieo ꝙ damnũ talium
ablationum et debitoꝛum eſt cõe

et ſi vnus totum ſoluit recuꝑet ab

alio pꝛo rata Et ſi vnus eſt in car

cere et facit ibi ſumptus de cõi de
bent ſolui vt in dicto Quidaʒ ſe⸗

gariam.

Er locietas contracta

eſt ad quinquẽnium et vnꝰ ponit
capitale qð caſu ꝑditur an opor /
teat aliud capitale reponere.
Sexto querit contraximus tua e/

go ſocietatem duraturã quinquẽ/

nio hoc pacto ꝙ ego ponaʒz mille
tu oꝑam vel ꝙ ego ponã merces
valentes mille et tu oꝑam.deinde
caſu foꝛtuito ante quin quẽniuʒ pe
rierunt ſtunqd ego cogoꝛ iterato
ponere Et glo.dicit ꝙ non qꝛ fini/
ta eſt ſocietas Item qꝛ videt᷑ actũ
ſolum de ponendo ſemel et nõ plu

ries ff. eo S. Si ſocius pꝛo filia vᷣſi.

nec ſi prior.

(An üi ponẽs opamte⸗

neatur luis eꝑpenlis o⸗

perari

Septimo q̃rit nunq;d ille qᷓ debet

ponere opam puta nauigãdo vel
circũtirca negociãdo vebeat ipſã

oꝑ am ponẽ ſuis expeſis et ſũptibꝰ

an vero expenſis ſocietat..et vider
ꝙ ſuis ſicut dicim in colono ꝙ ſe/⸗
men et oia tenet᷑ ponere de ſuo vt
extra de decimis c Tua. et tñ colo
nus partiarius ſocius eſt vt ff lo/
cati.l.Si merces S vix maioꝛ. licet
in textu ſit ibi dictio qᷓſi.vnde nõ ẽ
minꝰ ſociꝰ ſolutio. ꝓficiſcitur cau/
ſa ſocietatl.dz hr̃e expẽſas de cor/
ꝑe ſocietatl.qð intellige except..ex/
penſis q̃̊s feciſti domi. arg. ff. de
petitione hẽditatl.l. Sed et ſi. le .
Qð aũt Item qꝛ non dicit᷑ luerus
niſi deductl. expenſis C. de collati⸗/
onibus.l. Illud et.l. Illaz et. ff. cõ/⸗
modati.l. Mutius Et ita tenet Ja/
cobꝰ de arena et Cin poſt euʒ lo/⸗
quens ſimpliciter tanq; purus re/⸗
citatoꝛ nullo de ſuo addito vel mi

An ſocietas aĩalinz ad
quiquẽniũ ſi interimpe
rierũt debeat releuari

Octauo querit dedi aſinaz meam
in ſotidã ad qͥn quẽniuʒ a eſt ↄſue
tudo ꝙ in fine qᷣnquẽniij diuidant᷑
aſine et fruck' vel pecudesa fructꝰ
pecudũ interiʒ aſina perijt natura
liter nũquid ruſticꝰtenebit᷑ m̃ ad a/⸗
liqᷣd Dic ꝙ nõ qꝛ kene; mõ eſſet
pitura penes me etiã ſi fuiſſʒ tra/
dita eſtimata qꝛ in ↄtractibꝰ non
oꝛdinatl.ad dñium eſtimatio non
facit emptionez vt.ff. eadez lege.
Cum duobus damna fatalia et
ff. locati. le.iij. et hoc per regulam.
1 3

traditam. ff. & contrabenda em/

ptione.l. Cũ manuʒz ſemo Sed
qᷣd ſi perijt caſu foꝛtuito cui reſſti
nõ potuit.textꝰ dicit in pꝛedicto.
damna.ꝙ periculũ eſt cõe vnde ſi
aſina erat eſtimata ad deceʒz ruſti/
cus tenetur mihi reficere qnqʒ Rã
ſi nihil reficeret totũ damnũ meuz
foꝛet qð eſt contra illuʒ textũ qui
dicit ꝙ damnũ eſt cõe Et ſic aliter

iudicatur de caſu foꝛtuito. aliter

de caſu naturali h̊ ſi interuenit cul/
pa ruſtici tenetur emendare totazʒ
qntitatem qꝛ ante tp̃s ſocietatl.di⸗
uidende tota aſina mea ẽ licet eſti
mata fuerit tradita vt pꝛedixi. et
facit C. de pactl.l. Si paſcenda pe

coꝛa Sed ſi poſtq; debuit aſina e/

qualiter ꝑtiri et interuenit culpa
ruſtici tunc nõ tenetur mihi. niſi ad
partem dimidiam pꝛecij qꝛ nõ da
mnificauit me in plus.

n lceat q capitale
lit laluũ et lucrũ cõe.

Nono querit᷑ quid de his qui mu

tuant pecuniã ad negociandum H
pacto ꝙ capitale ſit ſaluũ et ſi qð
lucꝝ interueniat illud diuidãt.Et
Rũñdet baldꝰ ꝙ talis ↄtractus ſa
pit vſurariam pꝛauitatem et ideo
qᷣcquid percipit de lucro extenuat
ſoꝛtem Don eſt em̃ ſocietas neqʒ
ex foꝛma ↄtract neq; ex natura.
Non ex foꝛma qꝛ eſt ↄtract mu/
tui Non ex natura qꝛ eſt ↄotra na/
turam ſocietatis ꝙ vnꝰ habeat ca
put ſaluũ et aliꝰ habeat caput fra/
ctum ff. cõmodati.l. Mutius Eciõ

dqò legitur et notatur extra de do

nationibus inter viꝝ et vxoꝛem.c
per veſtras debz intelligi qñ pecu
nia datur ad ꝑtem lucri et damni
qꝛ tunc ↄtractus eſt licitꝰ Ecce igi
tur ꝙ baloꝰ met per iſtam nouam
queſtionem videtr᷑̃ ſentire ↄtra ar/
gumenta q̃ fecit ſupꝛa in pꝛima q;
ſtione de pecunia data mercatoꝛi.
Et gð hic dicitur eſſe veriſſimũ.
nec adeo dz ↄſiderari ſonꝰ vᷣboꝝ
quin mag.reſpici debeat ſhᷣa veri⸗

tatis vt in. c. pꝛeterea extra de v/

boꝝ ſignificatõe qꝛ plerũq; dũ ꝓ/⸗
pꝛietas verboꝝ attenditur ſenſus
veritatis amittitur vt dicit ibi tex.
Non igitur excuſãtur quia ſub no
mine ſocietat..palliant contractuzʒ
mutui in veritate ad lucꝝ cũ debe

ant etiam ꝑticipare de dãno vt p/

ſcript..iuribus.

4
An liceat aliqd accipe

vltra ſoꝛtez de pecunia

apnd cãploꝛemſine pa

cto depolita iplo dare
volente

Decimo querit baldus. pone ꝙ

depoſui pecuniam apud cãpſoꝛe⸗

ſine aliquo pacto qͥ campſor cum

dicta pecunia multũ fuit lucratus

vnde volens mihi aliquio recõpẽ/
ſare ſoluit mihi pecuniaz cũ deceʒ

ponamus pro centenario Modo
queritur vtrum iſta ſit vſura.dicũt
guid am ꝙ aut ego depolui ſub

peſtuse
ſu Gean
ſarur weo
conſcientia
pꝛatenger
ctiam perb
musq ſbꝛ
depoſuiiſs
eſtpecunia
ſndepꝛoue
locupleuo⸗
umento.
u ſine y
doninjert
ensle non t
feinere c
inera don
ſeteneri er
ſepe mone
ſerandum
batſetene
non tenere
lalerer
ciojo aim
ſlam able

Iar retenti

ſdeſdeiu
Hinlerre
barperſu
milumen
deiure iu⸗
entiüreti,
tentiaba
luſponi
lit ſetene
iſt de iur⸗
tatis
innonot
etbeniuol

edo
nenc
nſenn
dann
ceig
onan

ga er,

oꝛi.
Um.
Wor
daynn

1de

dip/
ſenius
diter.
ſchno
macn
iü debe
wnß⸗

e
ia
ps
e

one 9
plone,
hr aum
uns
oi⸗
e;
o
icit
ſub

ſpe iſtius remunerationis et eſt v /

ſura Gecus ſi ſimpliciter et de hoc
ſtatur meo dicto qꝛ eſt queſtio de
conſcientia et licet hũc paſſum ſu/

pꝛa tetigerimus attũ vt habeamꝰ

etiam verba dñi baldi interſera /
mus q̃ ſubdit dicẽs Tu dic ꝙ aut
depoſui ĩ ſpem et tũc qꝛ illicite viꝰ
eſt pecunia depoſita omne lucrum
inde pꝛoueniens vz m reſtituẽ qꝛ

locupletioꝛ ex re mea factus ẽ ar/

umento. fff. de negocijs geſtis.le.
Tu ſine vſurl. Nur licite eſt vſus
quia depoſueram ao tranſlatiõezʒ
dominij et tũc ſi animo liberali ſci/
ens ſe non teneri ſoluit. potero B

retinere cũ bona conſcientia quia

mera donatio.Out ſoluit credẽs
ſe teneri exr quadam equitate que
ſepe mouet mercatoꝛes ad remu/
nerandum er idem eſt Put crede/
bat ſe teneri ex iuris neceſſitate cũ
non teneretur et tunc adhuc dico
ꝙ licite recipio ſi non habui a pᷣn/
cipio aim fenerandi. alias ſecus.
Nam ablatio antidotoꝝ iuſtã pa

rat retentiõem per erroꝛem ſoluti

ff.de fideiuſſoꝛibꝰ. l.ã teſtamenta
Si.niſi erroꝛ eſſet facti vt qꝛ puta/
bat per ſuũ pꝛocuratoꝛem eẽ pꝛo/
miſſu mcum non eſſet.tunc em̃ nec
de iure iudiciali.nec de iure conſci

enti ali retineri poſſet Hec aũt ſen/⸗/

tentia b aldi non eſt mihi tuta qñ
pſuponitur ꝙ mercatoꝛ putaue/⸗
rit ſe teneri ad remunerandũ.aut
eſt de iure equitatis.aut de iure ne

ceſſitatis cũ obligatio antidoto/

ria non obliget niũ ad tantũdem
et beniuolẽtiaʒ et amoꝛem vt in.c.

Cã in officijs de teſtament..et in.
Seod et ſi in. l Cõſuluit ff.de peti
tione hẽditatl.et ſatis ſupꝛa dixi/
mus in diffinitiõe vſure et alibi in

ſeptima deteſtatione verſi. Sed H
querit᷑ et ibi plene. Tenèvũ igitur

ꝙ ſiue pꝛeceſſerit coꝛrupta inten/
tio mutuant.ſiue debitoꝛ putaue/⸗
rit ſe obligatũ ad ſoluendũ vltra

ſoꝛtẽ non licite recipitur qð ſi &t.

donet et ſpõte Stl.accipi p̃t et lic
te vt & dixim'in declaratõe caſuũ

De (octetate inter kra

cres et filios kcatrum
Vndecimo querit balbus DHone
Duo fratres moꝛtuo patre habe/
ant quoddaʒ pꝛedium cõe qui ac
ceperunt q dam pꝛedia ad laboꝛi/
cium et vnus eoꝝ habebat duos
filios ꝗ ſixr laboꝛabãt.modo tam
ex fructibꝰ rei cõis q; laboꝛicij mł

ta queſierunt.querit᷑ qualiter debe

at fieri diuiſio inter eos cum po/
ſtea veniunt ad diuiſionem Et rũ
det ꝙ licut ementes aliquid in cõi
videntur eo ipſe tac tam ↄtrahere
ſocietatem C. pꝛo ſocio.l.Cũ ꝓpo

nas ita et cõducentes Et ideo cõᷣ

ſiderandũ ẽ ꝙ aut loqmur de fru

ctib“ rei cõis aut de fructib rei cõ

Duckte. Oꝛimo caſu aut loqͥmur re/

ſpectu medietat.fructuũ qᷓ debet᷑

rſpectu pꝛietatl.fũdia illa diuidit
ſolũ int᷑ duos frẽs qͥ ſũt ꝓpꝛietarij
illiꝰ rei àQ de alia dimidia q̃ iure la
boꝛitiõis acqᷣrit᷑ pꝛo cultura a cuj

ra et illa diuidit᷑ inter oẽs q̃ttuor

q ſocietas ẽ illiꝰnature ꝙ diuiditk

6

lucrſi oꝑaꝝ in capita et nõ in ſtir
pes Scnvᷣocaſu idẽ dico ſcz ꝙᷓ di /
uidit in capita. Tñ hic eſt aduertẽ
dũ ꝙ ſi laboꝛiciũ fuit factũ cũ bo/
bꝰ cõibꝰduoꝝ Frm̃ ↄſuluit bartho

lꝰꝙ ipᷣis bob attribuat᷑ dimidiuʒ

lucri et ſic ꝑtinet ad ſolos frẽsa a/
lia dimivia attribuat᷑ ope et ſic ꝑ⸗
tineat ad oẽs ꝓ naturali poꝛtiõe
Argl dicto. le.i. C. ꝓ ſocio et. C. de
collatõibꝰ. I Illud. naz ſi oꝑa boñũ
locarent᷑ nõ minꝰ fructificarent q;
ope ꝑſone vt ẽ tale laboꝛiciũ in qᷓ
vSſat᷑ otinua vel q̃ſi ↄtinua opera
boñũ ſicut perſone Baldꝰ tñ diẽ ꝙ
ſi ſũt ſocij oĩm qᷓ acqrunt᷑ cũ perſo/
nali labore ꝙ oꝑa boũ videt᷑ acci
Dẽ ope ꝑſonali argl.inſti. demeruzʒz
Diuiliõe Sſi qͥs a nõ dño vbi dicit
Auis lucratur fructus pro cul/
tura et cura et ꝓ hoc facit dẽa lex
Ad.C. ꝓ ſocio qꝛ ſi vnus ponit rem
et oꝑam alter oꝑam tm̃ glo. ſẽtit
tbi ꝙ in dubio fiat equalis diſtri/

vutio ſic tñ vt equitat. ↄſideratio

nõ deſit yt in. le. ij. et. iij. C. p ſocio.
Si de capitali paruʒz re
ſtat caſufoꝛtuito opari
us nõ cogitur operart.

uodecio ꝗrit baldꝰ pone Ddũ
E inter duos ꝙ vn ponat mille al
ter oꝑam de his mille paucum re/
ſtat caſu foꝛtuito Wñ oꝑariꝰ non
vult ponẽ᷑ oꝑam ſuã q̃ magna eſt
in re ꝗᷓ ꝑua ẽ qrit᷑ qͥd iurl. Rñdeo
fouet eqtatez ff. de adminiſtratõe
tgutoꝛl.l. Ita tamen in principio.

4

De locis pandꝛũ qua
liter diuidãt .

Decimotertio q̃rit Galdꝰ duo ſũt
ſocij in arte pãnoꝝ diſparib“ ꝑti/
b oduxerũt ſił fundũ Querit᷑ qm
ptem hẽat in ipſo Et rñdet aut lo
Zgmur reſpedtu locatiõis et hʒ par
tes eqᷓles ff. locati.l. Cũ apparebit

ff. de duob' reis. l.Reos Cu ta/
bulis Qut loqmur habito reſpẽu
inter ſe et dicũt tũc ſortiri acceſſo/

riũ ſicut pꝛincipale Drgl. C. de a/⸗

gricolis cẽſit.a colonis.l. Quẽad/⸗

modũ.li.xi. Et idem dico in merſa

ricijs et ſupellectilibus ſocietatl.ar

glff locati.l. Seo addes y Si q̊s

ulierum.

(Legitumnus kiliꝰ et ſpu

rius efficiũt᷑ ſocij oim bonoꝝ qũo
et qualiter debent diuidere.
Decimoquarto querit duo ſũt ſo⸗
cij oim bonorum puta filius ſpuri,/
us et legitim Modo pater inſti/
tit heredem filiũ legitimũ q̃ritur
an aliquio acquiretur ſpurio. Et
Rñdetur ꝙ ſic non vi relicti ſed vi
ſocietatis lex eſt notabilis ff. de li/

berationibus.l.Si is qui duos.et
iſte modus eſt menti tenendus ꝙ
pater faciat eos inuicem ſociari
ſi vult bona ad ſpurium perueni/

Te.

(Socius in vlura poteſt
cõpelli ad reſtitutionez

oni

Qunwoech
ſoc gim be
öuirate
lt ſoco re
vrt opelt
un 20 ſeſti
ſeff plo

mma
bertodech
go fitinh

is vinitti

H

5oyalerri
pro ſo⸗
uunſcönd

utin
eolu
RNtania

Peeter pre

bus yel nen

mnit undi/
precii intel
pecunia St
ptio pſchiru
thcollata⸗
domini
eat onerg
ſeu coledt⸗
ſoluit repe
ſoluens 4
dig pecun
ltefa
Rde pea

ana

duoſit
nbpt
ert n
et auelo
Ahzpar
warebt
5Wta
1o repin
riacreſo⸗
C.dea
Quéad/
inmerla
rr. ar
35S168

th
onor io
Me.
W ſrho⸗
flusſom.
pate⸗ inſt,
mni öntur
o. Er
lciſed vi
iduosel
nendus 9
en ſocenl
n peneni

oei
lole,

Quintodecimo q̃rit Sũt plures
ſocij oim bonoꝝ vn eoꝝ ex vſura
ria pᷣuitate q̃ſiuit multa et cõica/

uit ſocio vel fratri Nũqᷣd eps po/

terit ↄpellẽ iſtũ frẽm eũdemq; ſoci
um ad reſtitutiõez vſuraꝑ . dic

ſic ff. ꝓ ſocio.l. Quid enim.

ꝛomillio kloꝛetiana

Sexto decimo et vltio q̃ri᷑ de eo
dò fit in ciuitate floꝛentie qꝛ ↄſor

tes ꝓmittũt teneri ad oia bõa nũ
qᷣd valeat iſta ꝓmiſſio Et rñdz ꝙ

noõ ff. pro ſocio.l.Nec pꝛetermitte//

dum ſcoöm dinum.

E ed vndes kructibus e⸗
mit kundi an incelliga
tur Loluille de coõmuni

necunia.

Oreter pꝛedicta querit vnꝰ er fri/
bus vel nepos exñs cũ patruo e/
mit fundũ ſoluit pꝛeciũ. Querit᷑ an

pꝛeciũ intelligat᷑ eſſe ſolutũ de cõi
pecunia Et rñdetur ꝙ nõ nec em/
ptio pᷣſũitur ſiłata nec ad ſoluẽteʒ
tm̃ collata nec ſoli ſoluenti acqᷣrit
dominiũ Etiam ſi ſol poſtea ſub/
eat onera ſolẽnium penſitationuʒ
ſeu colleckaꝝ et medietatem ei qðᷣ
ſoluit repetit a cõſoꝛte et ſit cautꝰ

ſoluens ꝙ dicat ꝙ ſoluit de ſua /

* —

pꝛia pecunia et ecõuerſo. alter ſit
caut ꝙ faciat inſtẽm dicẽ ꝙ ſol/
uit de pecunia cõi Qam in dubio

ᷣſumitur pecuniaʒ eſle ſoluẽtis vt

in. l. Si venter S.fi. ff. de pꝛiuilegijs

creditoꝝ Unde ſi emptoꝛ nõ fecit

poni in cataſtrũ ſuũ rem ſibi tradid

tam Ideo venditor ſoluit collectã

cuiꝰ nomen reperitur in inſtr̃o. Di/

ctam collectam repetit ab empto/

„

re qð eſt notabile.

vniunt ſe alteri ſocietati a renũcia

tũ eſt ꝑx multos vnioni an piudicz

minoꝛi parti.

(Socletates ſalinaru n

Vlrterius quero facta eſt quedaʒ
ſocietas inter mercatoꝛes mercan

tes redditus ſalinarum publicaꝝ

modo ſe iſti vnierunt vni alij ſocie
tati Deinde maioꝛ pars iſtoꝝ re,
nũciauit huic vnioni Dũquid piu
dicet minori parti. Et vioerẽ ꝙ ſic
vt ff. ad municipales.l. Oꝛ maior

Contrariũ eſt verum qꝛ vniuerſi/
tas non pᷣt iuri ſinguloꝝ detra/

here niſi q̃tenꝰ habeat in cõmiſſio
ne iuxta notata ff.de pactl.l. Ytem

mgfr̃i Eoꝝ enim ↄſenſus reqrit᷑ in

diſſoluẽdo qui fuit in vniendo.C.

de auckoꝛitate pᷣſt anda le. fi.facit

qð notatur per Inno.extra de cõ

ſtitutionibus.c.Cum omnesa qð

notatur in.l.ij. C. que ſit longa cõ

ſuetudo et ff. de pollicitationibus

l.totiens et notat baldus in l.Sã

cimus. C. pꝛo ſocio.

De ligno locietatis qᷓ
liter oti liceat vel dẽat.

Vlterius quero nunqͥ d quando
maioꝛ ꝑs remanet in ſocietate et

minoꝛ recedit pᷣt ne tak maioꝛ ꝑs
vti ſolito ſigno ſocietatis qð ap/
ponũt mercatoꝛes tam in litteris
q; in ballis Et videtur ꝙ ſic quia

iſtud ſignũ eſt vniuerſoꝝ et totius

datur in maiori numero In otra /

riũ videt᷑ ꝙ non pᷣ̃t quis aſſumere
nomen qͥᷣ ſe repñtet aliud q; ſit nec

etiã ſigillũ vel ſignackm Sicut em̃

non eſt licitũ aſſumere nomen ꝓpꝛi

um in fraudeʒ alteri quia nomina
quanq; licita non debẽt aſſumi in

rebus illicitl. ita nec igna Non em̃
liceret alteri furari nomen etiam ſi

non ſiat dolo dũmodo ſeq̃tur ex
eo dãnuz vel iniuria alteriꝰ qꝛ nõ
licet excedẽ fines iuſticie et eqtatl.

qui em̃ inſignia alterius mouet de

ſuo loco ᷣminos mout᷑t qð nõ eſt

licitũ Nam ꝓpoſito ꝙ non fiat ad
glteri emulatiõem ex aio.ſic tñ re
ipſa a licet deſit fraudis affectnõ
tñ abeſt damni vel iniurie effectꝰa
ꝗbeabſtinẽ opoꝛtz argl.in.l.penul

t..ff. de ẽmino amoto et. C. de fini /
um regũdoꝛum. l. Si oſtiterit So

lutio niſi ꝓcedat de om̃i ↄſenſu nõ

dz ſignũ vel ſigillũ reman?᷑ ſocieta

.nõ integre ne falſe repñtatio fi/
at ff. de furtl.l. os. Sicut nõ p̃t qͥs
ſnulo ſignare alieno niſi ſibi ↄmit

tat᷑ ff. de teſtamẽt.l. Dd teſtamẽtũ

Ex qͥ em̃ facta eſt nouatio ſocieta
tis in pactl et in ſa.fiat etiã in ac
cidentibus et ſequẽtib?ſbaʒz argl.
ff. locati. l. Cũ in pluries Et B ver
in his qᷓ poſſũt trabi captiõez al/
terius In his vero que nemini no
cit puta in armis nobiliũ talia ar/

ma remanèt apud pꝛincipalẽ dñzʒ
qꝛ in ipſo tanq; in capite ſtat ſplẽ
dor geniture argl. ff. de religioſis
et ſũptibus funerũ.l.Cũ in diuerb

et.l. cũ ſunus C. de agris et cenſit..
.Tl. ij et notat baldꝰ in dicta.l. San
cimus. C. pꝛo ſocio.

De contractu qin dici

„

tur boues line coꝛnibꝰ.

Vlteri q̃ro de ↄtractu qui int᷑ vul
gares dici᷑ boues ſine coꝛnib Nã
egẽtes pecunia vadũt ad aliquem

et dicũt. vis tu mihi mutuare cẽtũ
libꝛas.et ego dabo tibi centũ coꝛ

bes frumẽti in anno Rñdet ille ꝙ
ſic.et facit fieri vnũ inſtrᷣm ꝙ ruſti/

c recepit vnũ par boũ a tali et

ruſticꝰ teneat᷑ dare tot coꝛbes fru/
menti in anno ꝓ talb bob? Mu/

qͥd iſte ↄtract' ẽ vſur ariꝰ Certe cũ

Hoc videat᷑ fieri in fr audez vſura

rũ et nulli boues ĩ rei veritate ſint

Dati et empti et ſic nec in ſe ſuſcipi /

at ꝑicłn ipᷣoꝝ mutuãs nec ſuſcipe
poſſit cũ nec in veritate dati ſnnt
imo ſola pecunia data ẽ Quo ca

ſu etiã nõ ſufficẽt ſuſciꝑe in ſe peri

culũ extra de vſurl.c.fi ſequitur er
go ꝗ eſt vſura vt notat Jo. de li

An accipiẽs in ſe foꝛtu
itum exculet᷑ ab vlura

Sʒ retẽto eodẽ themate ſi mutu/⸗

Anar⸗ dẽo.c.fi.extra de vſurl.

ans pᷣdidas centũ libꝛas ſuſcipit
in ſe caſũ foꝛtuitũ illorum boum ſi
ne coꝛnibus vt quia vicit mutu/

ts ateſp
boues q⸗
moriäturt
nüqudct
ceptoiſſ
ſatquieb
tocden
dito pbiy⸗
lcrhabeat
cöͤrari vi⸗
Kicabicco
infraudem
Uitandz3.
piden bo
fus oni
borrlucroſe
ſecandad
pparema
gererinrd
füe non
lo ſſer
ſt alias ſe
Nrrack'de
trediorc
iͤhis noͤe
qe in term
brellegen
go .

lidi⸗
datſol
oſis
1ders
cent.
l Sen

ndie
l,

niyol
nidſli
aoren
gre cetü
ntücor
etilleg
ngletg
Nhesfru⸗
do'D⸗
Larei
dez nine
ſtate int
eſlcot
netluohe
don lont
Quoca
nleper
guiutr er
Pode
de plar⸗

lonn

vturn
nmt
6 Mpi
gboumki
e muc

ans accipe pecunlas et eme tibt

boues qͥs vis. et ſi caſu fortuito
moꝛiãtur mihi imputes. alias tibi
nũquid eſt vſura videt᷑ ꝙ ſic qꝛ re/⸗
ceptio in ſe caſus foꝛtuiti nõ excu/
ſat quẽ ab vſura in mutuo vt in di
cto.c.fi.de vſurl.ergo nec in calu p̃ᷣ
dicto vbi vere videtur eſſe mutuũ
licet habeatur reſpect'ad rem Bʒ

cõtrariũ videtur qꝛ vt docet pꝛa/

ctica hic contract' non eſt induq
in fraudem vſurarũ ſed poti ad e/
uitandas malicias ruſtico ꝝ qui ſi
vident bones q̊s habent eſſe alte/
rius. non illos curãt ſed potius la
bore lucroſo ſiꝰi deficẽ faciunt et
ſic cã non ſine diſficulcate poſſunt
ꝓbare malicie ruſtice ꝙR boues ne
glexerint dãnificatur emptoꝛ ipᷣo//
rũ et non deficit ſibi ius ſed ꝓba/
tio Niſi ergo qui contrahit ſolitꝰ
ſit alias fenerari Non videt᷑ talis
otract de ſun natura vſurarius ſi

creditoꝛ caſũ in re recipiat Dꝛimũ

tñ his nõ obſt antibꝰ credo verius
qꝛ in terminis pᷣdictis a aret ex/
pꝛeſſe ꝙ eſt mutuũ et non locatio
ergo. .

(Fiboues locantur ad
akictum eſtimati ab im

tio cũ ſulceptione mor
tis dininitus occurren

Sed q;a dicẽdũ eſt de ↄtraĩtu vſᷣ
tato putas aliqs locat boues 80

affictã ꝓ deceʒ coꝛbibꝰ frumẽti vk
tot pecunias ãnuatim ſoluendas

adiecto tali pa to ꝙ in capite ãni
colonus faciat locatoꝛi ꝑtes dẽo /

rũ boũ vt ſit in optione locatoris

vel boues acciꝑe vel ſexa ginta li⸗
bꝛas q̃bus ab inicio eſtim ati fue/
rint Adiecto etiã pato ꝙ vult ſta
re ad medietateʒ dãni et lucri Re/⸗
cipit tñũ in ſe locator moꝛteʒ diui/
nixꝰ illatam ſine coloni negligẽtia
ↄtin genteʒ nũquid eſt vſura Rñ/⸗
deo in hac q̃ſtione duo videntur
dubia Oꝛimũ an licitũ ſit pacum
ꝙ in fine anni ſit in optione loca/
torl.vel boues acciꝑe vel eſtimati
onem Scõm dubiũ eſt an licitum

ſit pactũ ꝙ ercepta moꝛte diuino

ↄtingente iudieio non velit ſtare

niſi ad medietatem d amni De lu /

cro non curo quomodo paciſcat᷑
quia ſuper eo omne pactum eſt li⸗
citum ſiue de quarta ſiue de medie
tate fiat Quantum ad pꝛimuʒ pa
dtum credo illicitum quia ideo in
optione ſua ſeruat vt ꝙ ſibi ma/
gis lucro fuerit eligat. Etiam fi
deterioꝛatio talis in bobus con/
tingat ex diuino flagello extra ca /
ſum moꝛtis quia boues in fine
uia tunc eſt moꝛtalitas boum et
ideo facta eſt vilis emptio eoꝛum

ale minus eſtim antur et valent

vt ergo ſit licitus contractus de/

bet ſtare ad totam deterioratio/
nem diuino iudicio ↄtingenteʒ eti

am extra caſã mortis vt clare col

ligit ex dict.pᷣf ati Ho. de lignano
in dicto.ca.fi ertra de vſurl. d q́ᷓ
ſatis facit.xiiij.q.iij.pleriqʒ cum ſe

quentious et pꝛobat hoc Bartho

lomeus brixienß ex ratione qꝛ ali/
as locatoꝛ reſundit diuinũ iudiciũ
ſuꝑ humeros pauꝑis ſine erꝰ cul/
pa qð eſt iniquũ videlz vt q̊s ſine

ſua culpa et cauſa puniat᷑ extra de

oſtitutiõib. c. ij. de pꝛiuilegijs.c.a/
tiqua cũ ibi notatis et Bptz ſo /
lutio ad ſcom pactũ qð ſezʒ nõ eſt

licitui qꝛ iſta pacta inuies ſe habet

vt excedetia et excelſla Lã pꝛimum

graui's q; coõm qꝛ nihil dãni vult

fſentire ſed totũ in optiõe ſua reſer/⸗

uat vt qðo ſibi vtiliꝰ viderit eligat
noõ attẽto vel deducto vãno a na/

tur a ꝓcedẽte ſed ſcᷣm ſaltè dedu/
cit medietateʒ de dãno a natura

inducto. Lñ vtrũqʒ eſt illicitũ ſed
pꝛimũ maglet ſi ambo pacta in eo
desz otracku ſik inſerãtur miſcẽtur

iniquitates iniquitati ſalteʒ in me
Dietate damium.

ad affictuz ner tũ lolue
rit pꝛeciũ ſy ꝓpter indn
tias plꝰcapit᷑ qd ſuris.

Sed Zyd de alio contradtu q fit ſie
one datur ad affictũ ei qͥ vẽdit

Sivendit res t recipit

par boũ et datur certe numer coꝛ

biũ frumenti loco affidꝰ ſed qꝛ pᷣti

un dictoꝝ boũ nõ p̃t ipſe emptoꝛ

ad pfis ſoluẽ petit indutias ad ã/
nüũ et per iſtas indutias petit vẽdi
toꝛ ſibi certũ qͥd dari in fine ãni x
illis pecunijs Nũquid ẽ vſura Rñ/
Deo ꝗᷓ ad pꝛimũ ptz ꝙ nõ qꝛ ẽ ve /
rus ↄtractus locatiõis Gʒ q̊ ad

ſcdm oſtat ꝙ eſt vſura arg.in: ca.
NIn ciuitate et in c. Conſuluit extra
de vſur.. QNam remittẽ ẽ dare extra
de teſtib?. c. Meniss pꝛimũ Ergo

remittẽ mutuo ad tpᷣs puta ꝑ ã/

nũ p̃dictas pecunias eſt idez acſi
manu illas mutuaſſʒ vt illus qð ꝓ

miſſuʒ ẽ puta certũ q; in fine anni
reciperet quo caſu non eſt dubiuzʒ
elſet vſura.

Dãs pecoꝛa cũ pacto

Dde recupando capitali
Eet poſt lint cõmmnia an
peccet.

Sed quid ſi dabo pecoꝛa alicui ꝙ

dDat mihi fruct“ pecoꝝ quouſq; re

cuperẽ capitale et ex tũc ſint peco/

ra coia. vtputa trado oues vt ꝓ
ſingula pecude des mihi duos ſo/

lidos Dicendũ eſt ꝙ exr eo caſu q́
volo totũ capitale reciꝑe recipien/
do os frud?a poſtmo dũ ſint oès
Pecudes coẽs.ↄtractus nõ ðẽ licitꝰ
qꝛ illud volo certũ capitale et po/
ſtea lucꝑ locare qð ẽ ↄtra naturã

ptract“ Bene tñ licẽt cũ pacto vt

medietatẽ fruct pcipiã vt in. c. ꝓpt᷑

ſterilitatẽ cũ ibi nõt.. er delocato.

(An lceat locare aĩalia.

nat liceat locare aialia p certo

frumẽto vel alia re ãnua Certũ ẽ
ꝙ de ſui natura licitꝰ ẽ otractꝰdũ

mõ ↄductoꝛ nõ grauet᷑ ex immo/

in

ſacd

tepent
ged ao
niiglus
licemcn p
lczeterp
lat Kin
tmtq de
ta moꝛu⸗
b'emätur.
gen Jun.
Wrotrana
ienande
MMenerk
oues mon
anſ on

Lerai

ſaſteriop
dis moꝛi⸗
ing wöſe
radenns
Ged pon
nio ſub ho
keeſpiata
füffuc'e
dditiſ
rifni
ciunr ois
ten pade
ſerio an
moeyt
Auid de
zotr⸗
lemaee
AMiatſ

Alna.
herne
Arera
nüe
finegnni
ſdabi

inare
al
niaan

aglial9
Guouiqgre
tſint peto⸗/
oles yl p
iduos ſo/
n din
gertapien
Nüſt ois
no iliir
et po/
n natura
pado vt
int,t
delocalo.

gialia
lapect⸗
Caut
ora il
gimno/
de loc
tonn.

An liceat ſociare aia

lia et cõicaxe pꝛo rata
expenſas et lucrum

Sed qᷣd ſi vnꝰ habeat viginti o /
uiũ alius decem et cõicant ad in/
uicem cũ pacto ꝙ periculũ dãnuzʒz
lucꝝ et expenſe ſint coia ꝓ rata.an
liceat Rñdetur ꝙ ſic etiaz ſi ↄueni
rent ꝙ de fetib recuperẽtur capi/
ta moꝛtua vel de vellerib et pelli
beemãtur capita ad augendũ gre
gem In nullo eniz pꝛedictoꝝ agi
tur ↄtra naturaʒ vere ſocietat.. in

q̃ ſeruari debet eq̃litas vt in.l. Si

ↄuenerit ff. pꝛo ſocio Tradit qͥs

oues monaſterio ꝓ certo fructu e/

iam ſi omnes.

naſterio pꝛo certo fructu etiam ſi
obs moꝛiãtur ſed ſi multiplicẽtur

ſinx mõſterij et etiam poſt moꝛtem

tradentis
Sed pone tradit qͥs oues mõſte/

rio ſub hoc pacto ꝙ de qlibet oue
recipiat annuatim vuos ſolidos
cũ fructꝰ eoꝝ longe pl' valeat. et
addit ꝙ ſi etiã oẽs moꝛiãtur ipſe
tm̃ fructũ vult et ſi valde multipli⸗

cẽtur oẽs ſint monaſterij ⁊ pᷣmoꝛ

tem tradent.oẽs remaneãt mona
ſterio an liceat Rñdet hoſt..in ſũ/

ma de vſuris An aliqᷓ verſiculo.
Quid de his.licitũ eſſe cõtractum

legem accipiũt ff. depoſiti.l. i g Sij

aueniat ff. de re.iur.l. Cõtract q/

radit quis ones mo⸗

De grichatibus in r

dem ff. de pad.l. In emptiõibꝰ et.

I. In traditionibꝰ ff. ad l. aquiliaz

l. Si ſeruus ſeruũ S Si tali in tradi

tione leſuʒ non fuit q;uis euentus

mortalitat..ſeq tur. Nec em̃ videtr
circũuentus minoꝛ qui vſus ẽ iure

cõi C. de in integrũ reſtitutiõe mi

noꝛis. l. vlt..ff. de nego cijs geſt..le.

Ged an vltro Qõ verum intelli/
gas niſi oues infecte eſſent et ad
moꝛtem ꝑate et ̊ ignoꝛauit mo⸗
naſteriũ nec pꝛoſpexit moꝛtalitatẽ
eu enire poſſe arg..ff. de minoꝛibꝰ
l. veꝝ S Sed ſi locupletioꝛ Cõſulẽ
Dũ eſt tñ tradenti ꝙ in tali caſu ſcz
ſecute moꝛtalitatl. ſentiat partem
Damni ne cũ aliena iactura. ditet᷑
De re. iur..c. locupletari.l.vi. Et ca

ueat ſibi tradens ꝙ niſi ↄuentꝰmo

naſterij ↄſentiat non obligat᷑ mõ/
ſteriũ de ouibus vel alijs hmõi cũ
dicto pacto datis extra de his qᷣ

fiũt a pꝛelato ſine conſenſu capitu

li vbi hoſt..tractat in quibꝰ requi/
ratur conſenſus capituli.

mine vlurarũ et pꝛimo

de notarys.

Circa pꝛedicta reſtat vidẽ de par
ticipantibꝰ in crimine vſura?ꝝ · Et
pꝛimo q̃ritur quio de notarijs qͥᷣ
ſuꝑ vſuris vel ↄtractibꝰ vſurarijs
vel in fraudez vſuraꝝ initis ſcient᷑
ↄficiũt inſtr̃a Rñdet᷑ ᷣm hoſſ.vbi
ſupᷣ dicẽdũ ꝙ ſũt ꝑiuri qꝛ qñ creã/⸗
tur iurãt ꝙ B; nõ faciãt. ꝑiurꝰ aũt
efficit᷑ infamis ergo ꝑ conſ fauans

de cetẽo nõ pt teſtificari nec ĩſtr̃a

ↄficere extra de teſtib. c. licet ex qᷓ

dam vi. ad finem. Nam ois infa/
mis tam de iure q; de facto dz re/⸗
pelli a pꝛomotiõe ſiue ſit dignitas
ſiue oꝛdo qꝛ infamibꝰpoꝛte digni
tatis patẽ nõ debent.li.diſ. c. Qui
in aliqð extra de re.iurl. c. infami/⸗
bus. li. vi Ergo infames effecti nõ
pñt eſſe ꝓcuratoꝛes neqʒ iudices
cauſaꝝ extra de iudicl.c. Cũ depu
tati repellunt᷑ etiam ab accuſando
ff. de accuſationibꝰ.l Qui accuſaẽ
ſiłr repellunt᷑ a poſtulando. ff. de
poſtulando.il.i.Et ſciendũ ꝙ infa/
mis de facto eſt cuꝰ apud bonos
et graues ſuꝑ aliquo crimine gra/
uata eſt opinio Infamis autẽ de
iure eſt quẽ ius ponit eſſe infamezʒ
vt quia conuict' eſt de furto vł qꝛ
pugnauit in arena ꝓ lucro a ſilia
de quibꝰ ſat.. habet ij.q. vij por/
ro in textu et glo.et.vi.q.i. Infa/⸗
mes et. c. Oẽs et.c. Illi et ff. et. C·

de his qͥ notam infamie vel ex qui

bus cauſis infamia irrogatur per
totũ.pꝛedictaz etiam ſentẽtiam de
notarijs pꝛedidl.a ꝓpbat archi xl/
vi. diſt. c.fi.in glo. in verbo alieno
noie.Ad qð allegat extra de teſti
bᷣ. c. Ex ꝑte et. c. vlt. Dd qð facit
qð notatur in.c.licet extra ſee cle
rici vel monachi.

6 An notarius teneatur
ad reſtitutionem.

Sed queritur an pꝛedicti notarij
teneant᷑ leſis ad aliquã reſtitutio /
nem ſiue de eo qð ꝑceperũt de ꝓ/⸗

ſeriptura ſiue de ſolutis vſuris Reñ

deo de his q ꝑceperũt ꝓ mercede
ſui oꝑis vel laboꝛ..q;uis illiciti ni/

hil tenentur reſtituẽ ſicut de eo qðᷣ
datur meretrici qꝛ licet turpiter a/
gat.non tñ turpiter accipit ſꝛax li
cet illud ex quo accipit᷑ ſit illicitum
ſcʒ acł* vſurariꝰ vel fraudulentus
JIpſa tñ acquiſitio ſcʒ meritũ ſiue
merces notarij non eſt illicita Vñ
in talioꝰ tranſfertur dominiuzʒ nec
ↄpetit repetitio de quo ſatis ꝑ au
ctoꝛitatem Muguſtini.xiiij.q.v.ca.
NHon ſane in fine et ff. de conditio/⸗
nibus ob turpem cauſam.il.i.et. ij.
et quaſi per totũ et thõs ſcõa ſe/

4

cũde.q.xxxij

(Qu de induckte ad

fenerandum.

De vſur.. aũt diſtinguendũ ẽ qᷓa

aut notariꝰ fuit ꝑticeps effectiue
ad contractũ vſurariũ et qꝛ indn/⸗
xit ꝑtes ad talem otractũ que ali
as non eſſent ↄtracture ad fen et
tũc talis notariꝰ tanq; ꝓſeneta te
netur pꝛo poſſe agere vt qui vſu/
ras accepit reſtituat qð ſi non po
terit obtinẽ. tenetur de ꝓpꝛio Idez
etiã ſi is qui vſuras accepit ex in/
ductione talis notarij poſtmodũ
effect“ eſt non ſoluendo Cum eniz
notariꝰ dederit cauſam efficienteʒ
tali illicito contractui tenet̃ eo mõ
qͥ ſup̃ᷣ dictũ eſt de ꝓpꝛio reſarcire
qꝛ qui cãm damni dat dãnuʒ de/⸗
diſſe vldet᷑ vt in.c. Si culpa extra
de iniurijs et dãnis datis et. ff. de
dãno infecto.l. Itẽ mola 5 Si aliꝰ

es n
elilon
nidarof
icerem
ner ure
ſey nota
detalior
lertal

ytliye

ſterpecca
damnaro
print
taercoͤt

onem hlu

aigopu⸗
eog gue/
Trektit
tigaſ
rech wn
lociettp
cepta5

nar ale⸗
pcianii

HicGin⸗
D
Aqdd
täm efn
* Va
las pel
ſapaeſit
Nura
nplo
wlarige
tumtß
fü inſte

eR
reede
ni,
do
iterg
uzl
cipun
llentus
tü ſue
a Ti
iuner
sgan
gen.

itexin⸗
inodi
menz
ſcentes
keono
ſſarere
de⸗
163
Kde
Nial'

et Item cum eo er de iniurijs

et.l. Ron ſolũ in pꝛincipio et Cũ
mãdato ANut notarinõ dedit cãm
efficiẽtem vt qꝛ ꝑtes alias erãt fe/⸗
ner ature neqʒ ad hoc erant indu/
cte ꝑ notariũ Motari aũt rogat
de tali ↄtractu ſtipulatus ẽ ſcien/
ter taleʒ ↄtractũ ec tũc licet ſit ꝑiu

rꝰ vt ſup et ꝑ ↄſequẽs etiã moꝛta/⸗

liter peccat qꝛ ꝑticipans in crimie
damnaro incidit in eandez ſñiam
vt in. c. Si ↄcubine extra de ſentẽ /
tia excõicatiõis Actñ ad reſtituti/
onem vſuraꝝ non tenet᷑ niſi ad eũ
aliqo puenerit de vſurl. argl. ff. de
eo ꝑ quẽ faſtũ eſt.l. Ex hoc edicto
Tenet᷑ tã ꝓ ſatiſfactiõe et vera pe
nitetia ſue culpe pꝛo poſſe laboꝛa

re cũ vſurario iuxta cõmoditateʒ
loci et tꝑis ipᷣm exhoꝛtãdo vt ac/

ceptas vſuras reſtituẽ nõ poſtpo

nat alle gãdo ſibi ꝙ nõ remittunt᷑
pcẽa niſi reſtituãtur ablata.xiiij.q.

vi. c. Si res alienaa in capło pcẽm

De re iur..li.vi.Et tali mõ dz intelli/

gi qð dicit odofred' ꝙ q pꝛeſtat

cãm efficiẽtem ad actiõez vſluraz
⁊ Nel qꝛ notarij ſciẽter faciũt car
tas vel ↄficiũt inſtr̃ a de debit..vſu
raꝝ ac ſi ſit debitũ legitimũ a abſ/

q; vſura ſicut cartas de duplo vel

tnplo i tũc qͥdem tenent᷑ reddere

vſurã acceptaʒ ſi vſurarij nõ reſti/
ta ant ip̃i Ratio eſt dicit ipſe qꝛ eo
rũ inſtẽm eſt efficacit᷑ coo ꝑ atiuum
ad HB vt vſurario tali ſoluat vſura
Si vo ĩ nota vel inſtro diẽ ipe nõ
eſt facta expᷣſſa metio de vſura tũe
ſiqᷓdezʒ nõ tenet᷑ qꝛ tale inſt̃m non
efficacit᷑ oꝑatur niũ eſſʒ ↄſuetudo

talia inſtr̃a in iudicio cogẽ de/

bit oꝛes ad ſoluẽdas vſuras quia
tũc modo pᷣdẽo etiaʒ obligarẽtur
tales notarij Dd ̊ igit᷑ ſuũ dictuʒ
nõ cogit cũ nec lege ꝓbet᷑ nec ſuffi
ciẽti rõe fulciat̃᷑ nii eo mo do quo
ſupᷣ diximꝰ videlz qñ notariꝰ dat
cãm efficiẽteʒ indoucendo aliquem
ad fenerandũ Nam in eo ꝙ dicit
ꝙ inſtrm efficacit᷑ oꝑatur nõ cogit
niſi ꝙ moꝛtaliter peccat ſi ſcienter
facit Qon ergo ſolũmodo pt᷑ in/
ſtr̃jm confectũ obligat᷑ notariꝰ ad
reſtitutiõez tanq; li diceret᷑ ꝙ ſi nõ

feciſſes hoc inſtrm talis nõ fuiſſet

vlurariꝰ Cũ videamꝰ qtidie mul⸗/
tosvſurarios ſine inſtris a teſtib
vſuras exigẽ ex ꝛijs ſcripturis

tanq; pꝛo memoꝛia non tanq; ꝓ

cauſa efficiente vluraꝑ pᷣ dictarum
imo gwilhelmus indiſtincte tenen

dicens Ego eredo ſine Piudicio ꝗ

in neutro caſu taliter inducente⸗
tenẽtur niſi qntum ad eos ꝑuenit
Attñ tuti ð tenᷣ diſtinctiõeʒ quaʒ
ſup̃ fecim de cauſa efficiente.

OQni pollunt dare cau
lam efticientem.

Ooſſũt em̃ dare cm efficiẽtez qui
ↄſulũt alicui vt feneret᷑ qͥ non erat
alias feneratur vel qᷓ mutuãt &tl.
etiã feneratoꝛi vt feneret᷑ vel qͥ cõ/
trahũt ſocietatez cuzʒ aliquibꝰ ad
fenꝰ exercendũ et ſic ꝑticipant de
pceptis vſurl. Idem etiã de his qͥ
mutuãt vſurarijs vt et ipi mutuan
tes ꝑtez vſuraꝝ lucri ꝑticipẽt vt ſi
tales vlurarij alias ns erat fenera
-KR „2z

—

turi inducentes eog ad feneraͤd

teneant᷑ eo modo qͥ ſupᷣ diximꝰ de

eo aũt qð ad eos puenit ex vſurl.

nulli dubiũ quin reſtituẽ tenentur
extra de vſur..c. Qm̃.c.ſõ ſolũ.c.
Tua et.c Michael cũ ſimilibus.

An rectpiens ad vlura

peccet

Sed nunqòũJ d recipiens ad vſuram
peccet videt᷑ ꝙ ſic arg..in.c. Super

eo.extra devſurl.vbi dicitur ꝙ ſuꝑ
crimine vſuraꝝ diſpẽſatio fieri nõ
pt. etiã ꝓ redẽptione captiuoꝝ qꝛ

nõ ſunt fienda mala vt inde bona

ꝓueniãt. d romanos.iij.i.q.pꝛi.

Non eſt putãda.xxxiij.q.v. Si di⸗/

cat. xiiij. q.v. c. i. ij. et. iij. et in. c. Hon

magnope.extra De clerici vel mo

nachi ſckłaribus negocijs ſe immi⸗
ſceant Jo. de lignano in dicto. c.
Supꝑ eo pꝰInno. hoſtl. Jo. an. di
cit ꝙ recipiẽs ad vſurã cõicat in
peco et dat occaſiõez peccandi er
go peccat vt in.c.ſi ↄcubine extra
de ſñia excõicationis et in.c. fi.ex⸗
tra de iniurijs et dãno illato et in
dicto. c. Suꝑ eo.in fine dicit textꝰ
Ne etiã ꝓ redimenda vita captiui
vſurarũ crimen inuoluat᷑ vbi Jo.

an. dicit ſcʒ vna cũ vſurario qͥ pe

cuniã dat Si em̃ non eſſʒ qͥ recipe/
ret.non eſſet qͥ daret.vt in.c. Hon
ſatis extra de ſymonia in glo.que
incipit. Si nõ eſſet.hoſti..tñ dicit ꝙ
hec opiuio eſt nimis rigida et ſi in
diſtincte vera eſſet iuramentũ in HB;

nõ obligaret qð tñ obligat extra

de iureiur ando c.i. et c. debitoꝛes

R. Plij tũ dicunt et retert Inno. ꝙ
cuiq; hoc liceat ꝙ oꝑe virtuoſo et

meritoꝛio vt ſi vellet inde facẽ᷑ ele/

moſinaʒ edificare ecciazʒ vel aliud
opꝰ piũ Sed ꝓpter luxuriã et laſci
uiaz nõ licet acciꝑe ad vſuraz Dea
maſus tñ in pꝛima.q.de iureiuran
do dicit non eſſe pcẽm ꝑ. c.dilectꝰ

extra de ſymonia qſi ſit qdam ve/
xationis redẽptio. Alij dicũt ꝙ nõ
ſemꝑ excuſantur recipiẽtes ad vſu

ram etiã ꝓ oꝑe meritoꝛio vel vᷣtu/⸗
Cſo vt ꝓ paſcendis pauꝑibꝰ qui
modico vel mihilo indigẽt licet ſit
opꝰ mie et pietatis et liberalitatis
et iõ tũc demũ recipientes ad vſu
razʒz excuſant᷑ a pcc̃o cũ ꝓ oꝑe me
ritoꝛio ex magna nẽcitate recepe/
rũt Et ſic ↄoſiderãdũ eſt tpᷣs et locꝰ
et ſiłes circũſtantie et ↄferendum
bonũ qð ſeqͥtur ex omiſſione mu/⸗

tui LDaʒ ſi magnũ bonũ ſeqͥtur ex

oꝑe virtuoſo vt qꝛ paſcũtur pau/
peres fame monites vel redimũ/
tur captiui de manibꝰ infideliũ vel
de manib inimicoꝝ vel inq̊ ma
nibꝰ. ſunt ſub pericło moꝛtis. edifi
catur ecca emũtur ꝑamẽta diuino

miniſterio perpetuo deputãda a ſi
milia Si aũt ex omiſſiõe accipiẽdi

mutuũ bonũ modicũ ſeqͥtur vt qꝛ

creditoꝛ iaz eſt vſurariꝰ volũtate

et ꝑatus ad mutuandũ ſub vſurl..
et alij parati ſũt ad recipiendũ ad

vſuram ſoluendã tali caſu nõ licet

ſolũ ablataz pecumiã accipere ſub
vſuris ſed etiã rogare vt mutuet.
Et licet vſurario.dicetur q q;uis
om̃i caſu ſit pcẽm minꝰ tñ pxẽm eſt
cũ mutuat᷑ in opꝰ bonũ.Sed econ

nen⸗ ͤr
tore pel ſa
ſunere et
lt accppe
nüct vel
mutuo fa
leres ſlu
ni ſedocc
ſmnerek er
ſab plut
pſurario⸗
ramethe
us pelige
non ment
dico calu
iram et.
pluris vde
nidan p
ſnorfinſ
cat lic rec
dendo p
pealimo
opis ma⸗
mmnggtin
birempe
kliopin⸗
velmudn
ſommu
Ppeccabe
tella go
Ciain
geute
an e o
Giſtico
dandoe
Verbi
wutuare
loſed ſi
Peratä;
alaree

det
e/
laſe
De
ran
lei

Gno
dyſu
dt
gi
icerſi
taris
dyſu
geme,
epe⸗
etloc
mdum
e wu
zurar
Poan

güvcl
rne
,kofß
diuno
daaſt
plid
r ytge
hlütate
pfur.
ndüed
noͤliat
ereſub
nutvel.
(i
6
econ

uerſo cũ videret illũ paratũ peni /

tere vel ſaltem de cetero velle ab /

ſtinere et non inuenire aliũ qui vel

let acciꝑe ſub vſurl tunc maiꝰ bo/
nũ eſt velle abſtinẽ a mutuo q; ex
mutuo facẽ opus virtuoſũ Sʒ di/
ceres Qunq; eſt faciendũ ꝓpt᷑ bo/
nũ ſed pcẽm eſt dare oꝑam vt qͥs
fenereẽ᷑ ergo nunq; debes reciꝑe
ſub vſurl. Soluit Inno ꝙ nunq;
vſurario ẽ licitũ mutuare ad vſu/
ram et h̊ ego non ſuadeo ſed meli
us peligere poti eſt ei bonũ licet
non meritoꝛiũ q; malũ plus.qꝛ p/
dicko caſu ſcʒ cũ parateſt daẽ ad

vſuram et aliꝰ parat ẽ reciꝑe ſub
vluris videtur mihi licitũ recipere

nedum ꝓ oꝑe virtuoſo ſed etiã ꝓ
in orñti Oꝛo illicita vero cauſa pec
cat ſic recipiendo et vſurario ſua/
dendo. pl' videtur ꝙ ſi ex omiſſio/

ne alimonie paupeꝝ vel alteriꝰ pij

oꝑis magna pericła coꝛꝑm vel a/⸗

nimaꝝ timẽtur tũc ſi inuenerit ha/

bẽtem pecuniaz granũ vel aliud

illi oꝑi nẽariũ et rogatvelit dare
vel mutuare p̃t ſibi ſuaderi ꝙ illaʒ

ſpẽm mutuet ſub vſur..qꝛ min' in
B peccabit q; facẽt in tanta nẽita

te illã abſcondẽdo ꝑ argumentuʒ

Quia inter duo mala ſuadendum
ẽ ꝙ cuitetur maꝰ ſᷣm Inno.et Jo.
an. et Jo. de lignano. Et ſic vides
ꝙ iſti concluſiue volũt ꝙ recipiens
dando occaſiõem peccat alias nõ
MWerbi gra Si induco nolentem
mutuare vt mutuet ſub vſurl. pec/
co ſed ſi recipio a tenente menſam
paratã non pecco niſi pꝛo illicita

cauſa reciperem vt ſupꝛa dixi.Nec

obſtat ꝙ dicitur in dicto. c. Saper
eo.qꝛ ibi loqͥtur in mutuãte ad v/
ſuram cui nunq; lice. tnos loqᷓ nur
de recipiente ſub vſur. ꝓ bona cã
cũ non poſſit alias vecuniã reciꝑe
Nec obſtat etiã capłem ſNon ſatis
de ſymonia vbi dicit̃ ꝙ tam ille qꝗᷣ
dederit q; ille qui recipit vel ↄſen/⸗
tit.ꝑtem ſe cũ ſymone mago non
dubitet habiturũ Nam ſolues ſy/⸗
moniam nulla neceſſitate cogit᷑ et
ipſe eſt pꝛincipalis coꝛruptoꝛ qꝛ et
ↄtra ſcm̃ ſpiritũ agit et qð ꝓhibi/⸗
tũ eſt ↄcupiſcit Unde petrꝰ dixit
ſymoni mago pecunia tua tecũ ſit
in perditiõem qm̃ donũ dei exiſti/⸗
maſti per pecuniã poſſiderendäuũ
viij. Nam dicit Opłus Radix oim
maloꝝ eſt cupiditas de qᷓ vt ſupꝛa
Diximꝰ multa mala ꝓpueniunt OHd
qð extra de ↄſtitutiõibꝰ Lam con
cupiſcentia In caſu aũt de qͥ loqͥ/

mur ſcʒ in eo qui mutuum recipit

ad vſur am cũ ſe obligat a ꝓximo
debitũ exigit qð debẽt ſibi gratis
mutuaẽ Luc.vi.Mntuũ date nihil
inde ſperãtes Nd qð.c.i.et.c.Cõ/
ſuluit de vſurl. In qua ergo culpa
eſt ſi feneratoꝛ nõ vult debitũ red
dere niſi vendatur ſatis conſtat qꝙ;
non volũtarie ſe obligat debitor
ad vluras ſed impellit neceſſitas
que excuſat etiã a furto vt in. c.ij.
extra de furtis atenduz eſt tñ et
diligenter aduertendũ ꝙ ſi qs ex
cupiditate moueat᷑ pꝛincipaliter
ad recipiendũ mutuũ ſub vſurl.vt
mercetur et diuitias cumulet non
excuſatur a peccato moꝛtali cum
cupiditas bᷣm ſe et roõe ſin ie de 85

ſe mõꝛle pcẽm Thos eẽ ſcða ſcðe
q.lxxviij.dicit ꝙ accipere mutuum
ab vſuris ab vſurario manifeſto
ꝓpter aliqð bonũ vt eſt ſubuẽtio
ſue neceſſitatl.vel alteriꝰ licitũ eſt ſi
cut etiã licet ei qui incidit in latro/
nes manifeſtare bona que habet
ad hoc vt non occidatur qꝗᷓ tñ diri

piendo latrones peccant Et intel
ligit Hdalricus non ſolũ de abſo

luta neceſſitate ſed etiam de neceſ/
ſitate vtilitat.quã aliquis conſeq/

tur agendo negocia ſua ſcʒ ꝓ ſu/

ſtentatione familie ſue m graduzʒz
et ſtatũ ſuũ.

An mãadatari“ teneat
tanquã oſurarius.

Sʒ pone ꝙ mercatoꝛ mandat ſo/
cio ꝙ mutuet ad vſuras an man/
datariꝰ teneatur tanq; vſurarius
ad penas contentas in. c. Quia in
oĩbus et.c. Cũ tu.extra de vſuris
et in. c.i.et.ij.eo.ti.li.vi.cum ſilibus
dicunt aliqui ꝙ ſi mandatariꝰ ha/
buit ſpale mandatum ad mutuan
vuju alicui ꝑſone ſpãli.non tenet᷑ tã/⸗
q;; vſurarius Dlias aũt ſi habuil/
ſet mandatum generale non expli
cando cui mutuetur neq; ſub quã/
ta vſura. tunc cũvideatur electa in
duſtria perſone talis mandatariꝰ
tenetur arg..in. c ſi ep̃ᷣs de pᷣbẽdis
li. vi. SGed tu dic ꝙ vterqʒ caſu te/
netur ſi mand ans efficitur non ſol
uendo pꝛo q̃ᷓ fcit qð habetur in.c.
Sicut nec ſuo xlvi.diſt. NVbi dicit
leo papa Sicut nec ſuo ita nec ali/⸗
eno nomine aliquis clericoꝝ exer/⸗

cere fenus attentet Indecens em̃
eſt alienis cõmodis crimen ſuum

impendere Eſt enim regula iuris

Qõ quis nõ poteſt facere ſuo no/
mine.etiam non pᷣt alieno.ff.de ad
miniſtratione rei. ⁊cc.l.ij. in pᷣncipio
ff. Que res pignoꝛi obligari poſ
ſint.l.ariſto.Ixxxviij. di. ep̃s.v.q.iij
c. vlt..et. xxij.q.viij. c. Is a quibꝰ.

(Anrecipiens alio noie

pollet ab agendo repel

SGed nũquid p̃t repelli ab agendo
qui alieno nomine recipit vſuras
Reſpondit Michael extra de vſur..
tenet ꝙ ſic per dicuzʒ c. Sicut cum
ſua.glo. tamen in dicto.c. Michael
foꝛmans hanc queſtionem et ar.
guens pꝛimo ꝙ ſic. Poſtea ſubdit

non videtur quia nihil in ſuam vti

litatem verſum eſt nec contra iſtũ
agetur ad repetendas vſuras ſed

contra illum qui habuit illam vtili

tatem Jo. an. poſt Inno. allegat
capłm penult.extra de peculio cie
ricoꝝ Et hoſt.ad idem allegat ff
de vi et vi armata.l.i Cum pꝛo
curatoꝛ et extra de ſententia excõi
cationis.c.mulieres Gofredus tů
in ſumma de vſuris Quid ſi qͥs.
dicit illum qui alieno nomine vſu/
ras recipit non teneri niſi in ſubſi/

dium ſcilicet ilo pꝛo quo fuit ex/

torta non exiſtente ſoluendo.

(Cnid de rutoꝛe cura⸗

o!
Qerit
Ffnal
glistn
non no
no pſur
urſipi.
koerto⸗
Marilla
eno Et
gumen
cumn i
dieſeog
oorep⸗
icic
temſu
galain
verum
luntas
rri.
deſent
volun
mis d
oꝛthi
et nihi
fuict mi
neritkk.
Curard
nerare
Pllid
ſener⸗a
rum
pieer
erll⸗
0 ti
taten
lte
fN

A
ubott
am pel
raſſt
fasſed
myyi
Neger
loce
gatf
mmp.
gexcol
dus t
ſes⸗
ne nin
ubi
iit /
.

lech

toꝛe et pꝛocuratoꝛe
Querit hoſt..in ſumma de vſuris
Sfinali verſiculo finali. Quid ſi ali
quis tutoꝛ curatoꝛ vel pꝛocuratoꝛ
non nomine ſuo propꝛio ſed alie /

no vſuras recipit nunquid repelli/

tur ſi vluras repetat ab illo qᷓ ab
eo extoꝛſit vſuras niſi et ipſe reſti/
tuat illas quas recepit nomine ali
eno Et reſpondet videtur ꝙ ſic ar
gumento.xlvi.diſt.c. Sicut nõ ſuo
cum ſupꝛa dictl. concoꝛdantijs et
ij. q.iij. Conſanguineoꝝ Er ſub /
dit ſed quidaz contra quia net ab
ipſo repeti poſſunt vt dicunt pꝛe/
dicti cum nihil verſum ſit in vtilita
tem ſu am. Sed certe male dicunt
quia in delict.non attenditur an
verum ſit ſed ipſum factum et vo/
luntas et ꝓpoſitum delinquentis
xxij.q.v.c Qui periurare et extra
de ſententia excõicationis. c. Cum
voluntate Dam ſi pꝛocurator ni/
mis deijciat te de fundo tuo tene/
oꝛ tibi inter dicco. vnde vi tenetur
et nihilominus ipſe qui in hoc pa/⸗

ruit mihi licet nihil ad eum perue/

nerit ff. de vi et vi armata.l.iij?

curatoꝛ. nec tenetur pꝛocuratoꝛ fe

nerare quia nec tutoꝛ pecuniazʒ pu
pilli dum tñ ꝓpꝛiam pecuniã non
feneret ff. de adminiſtratione tuto
rum l.tutoꝛ qui repoꝛtoriũ pecu
nie et. l. Cũ plures cautelam Fvltl.
et.l.ſequẽci ꝓnõ audiendus fate

oꝛ tã dicit hoſt.ꝙ is in cuiꝰ vtili/
tatem verſum eſt pꝛimo et pꝛinci/

paliter tenetur et aliꝰ in ſubſidium
ff. de eo ꝑ quẽ factũ eſt. l. Ex B edi

cto ff. de dolo... elegãtur Fpenult.
et hec indubitãter vera ſunt de tu
toꝛe curatoꝛe et ꝓcuratoꝛe ꝓ eo
p̃ᷣſtant auctoꝛitatẽ talibꝰ Nã agen
tes et ↄſentiẽtes pari pena puniũ
tur.iij.q.i. Dotũ in fine. xij.q.iij
Qui ↄſentit Et aplus dicit ad rõ/⸗
nos pꝛimo digni ſũt morte nõ ſo/⸗
lũ qui faciunt ea ſed qui conſenti⸗
unt facientibus.

De pꝛelatis ſubſcribẽ

cibus et ligillantibꝰcar
tas vſurarum.

Seod qᷣd de platis ſubſcribentib

ſen ſigillantes cedulas vel cartas
vſurarias Rñdeo bᷣm hoſt.in ſum
ma de vluris An aliqᷓ vᷣſi. fi. Si
p̃latus nõ legit tenoꝛezʒ ſcripture
vel legit ſedo vſura velata erat qͥa
foꝛte appoſita erat maioꝛ qntitas
q; in veritate fuit mutuata nec p̃ᷣla
diligẽter inq̃ſiuit aut ꝑſcrutat
extitit veritatẽ a ideo nõ intellexit
fatue egit licet in veritate nõ ↄſen
ſerit. C pl valet qð agit᷑l.fi. ff. de
pignoꝛaticia actiõe.le. Gaius Si
vo legit et veritateʒ inuenit parti
ceps eſt vſuraꝝ in crimine licet nõ
in cõmodo ſNã ſubſcriptio in mul
tis iurl.articulis ↄſenſuʒ et a pba
tiõem inducit de re iu dicata inter
vos C. Si certum petat᷑.l. Mutue
C.de adminiſtratiõe tutoꝝ Si nõ
ſcripſiſti C. de donatisibu s.l. Nõ
pignoꝛãs C. de fideiuſſoꝛibꝰ.l. St
pater. C. de rebus alienis non ali
enandis. l.ij.

(Eigillũ pꝛelati autenti⸗
cat ſccipta. .

Pꝛeterea cũ ſigilla platoꝝ reddãt
inſtr̃a autentica extra de fide in/
ſtr̃oꝝ.c.Scripto.laici ꝓpter ̊ᷣ cre/
dentes ↄtractus hmõi per ecciam
a ꝓpbatos ſeturi peccãt Et ideo
de pꝛelatis hmõi dici p̃t laqueus
iuuenũ oss vos eſt..ij.q.vij.paulꝰ.
Quãuis etiã ad laicos vſuras re⸗
ciꝑe diuini iudicij aiaduerſione ſit
dignũ maioꝛem tñ incurrũt foꝛmi
dinem q̃ſi fomitem ſui errorl.inp/
latis inueniũt dũmodo eos in de

uia moꝛtis impellũt qͥ pꝛedicatiõe

eoꝝ ad viam vite fuerant reuo/
candi ſicut alias dicitur in caſu cõ
ſimili extra de decimis Quauis.

nid de ciuitate vel

99 . 0
collegijs mutudãtibus.
Sed quid de ciuitate vel collegi⸗
is pecuniam dantibus ad vſurazʒ
nunquid ſinguli ſunt vſurarij et te/
nentur ad reſtitutionez. Et Reſpõ
dendũ ẽ hm Hoſt..in ſumma de pe
nitentijs et remiſſionibus Qui/⸗
bus et qualiter verſiculo Quid de
ciuitatibus videtur ꝙ non tenean
tur ſinguli quia vniuerſitas non ẽ
ſinguloꝛum. xij.q.ij. c. Qui manu/

mittitur Sed dicas contrarium.

Nam quo ad delicta pꝛecium per/⸗
tinet his qui conſencientes ſunt et
puniuntur et ſingulariter obligan

tur non tanq; vniuerſitas que ani
mam non habet neq tanq; vni⸗/

—

uerſi ſed tanq;ᷓ ſinguli argumento
extra de vſuris.c. Conqueſtus.vij
.q.i. Sicut vir xxiiij.q.iij. Si ha/⸗

bes ff. Ot metus cauſa. I. Metum

F Animaduertendum Qõ intelli/
gas de his quibus in mente ſua
hoc placet et ratum habent et con
ſentiunt vel cum pꝛohibere poſ/
ſent non pꝛobibent extra de ſentẽè
tia excõicationis.c. Quantũ deʒ
etiam eſſet ſi ciuitas vel cõitas re/
ciperet aliqð pignus et fruct ei
non cõputaret in ſoꝛtem extra de
vſuris.c. Conqueſtus cum ſilibus
Et licet oẽs ꝓut didũ eſt ↄmittũt
vſur am tũ ſᷣm guilhelmũ nõ tenẽ/⸗
tur ad reſtitutiõem niſi inꝗntũ ad
eos peruenit vel quãtum releuati
ſũt ab expenſis qᷓs feciſſent deſuo

Pꝛincipales tñ qui ꝑſtiterũt vłp⸗
ceperũt auctoꝛitatem ita ꝙ alias

ciues non feciſſent in ſolidũ tenen/

tur qꝛ qui cãm damni dat damnũ
Dediſſe videt vt in dicto.c.fi.de in

iurijs et damno dato Deregenti

bus et alias pꝛohibere volentibꝰ*

non eſt dubium quin crimen vſu/⸗
rarũ cõmittũt et ad reſtitutiõem
tenẽtur qð etiã bene per argume/
tum ꝓbatur l.municipibus.ff. de
conditionibꝰ et demonſtrationibꝰ
Mlij vo non pꝛincipales guberna
toꝛes vel alij ignoꝛantes vel non

pꝛohibẽ volentes nõ ſubijciuntur

argumẽtoꝝ notatoꝝ extra dera/
ptoribus.c. Suꝑ eo.et ſic cxcõica/⸗
tiõi niſi iſti ꝑticiparẽt cõmo dũ ſin/⸗
gulare et burſale qꝛ tũc expᷣſſe cõ

ſentire videntur et ſic tenerent vt

lupꝛa dictum eſt.

(Derp⸗

dentest
priove 1

Hedpo

Pſdent
bus ſſt
vel pnm
percpĩ
kütrlur⸗
lesle ſp
waram
erexye
ſncurri
nerent
recues
bitaris c⸗
fn e
odem
cus eſt
Hic ad
rea die
ges ſuc
ergo.t
nawre
ſare er
tmätes
guber,
Nequ
mn
debon
r gat
berch
aüͤtc⸗
gecip

ii⸗

nto

2

dor
n
deli
eſua

(De pꝛeltants p pꝛeli⸗
dentes ciuitatũ impoſicl.cũ perce/
ptione lucri an liceat
Sed pone imponũtur pᷣſtãtie per
pᷣſidentes ciuitatũ vel cõitatũ ꝓ qͥ
bus pᷣſtantijs obligãtur pignoꝛa
vel ꝓmittitur certũ lucxꝝ Nũquid
percipiẽtes fructũ vel lucꝑꝝ cõmit/
tũt vſurã Rñdeo aut tales pᷣſtan/
tes ſe ſponte ingerũt et cõmittunt
vſuram aut coacti ſũt ad pᷣſtandũ
et ex hoc multaʒ incõmoditatem
incurrũt ita ꝙ libenter ab ̊ abſti⸗
nerent Cõitas aũt volens releua⸗
re ciues ſuos dat de introitibꝰ ci/
uitatis certũ qͥd ꝓ cẽtenario a tũc
Hᷣm qͥſdam nõ eſt vſura Dicũt em̃
ꝙ de natura et rõe vſurarij ↄtra/
ctus eſt ꝙ mutuũ ſit volũtarium.
Hic aũt violentũ ergo. vt. Oꝛete⸗
rea dicunt ꝙ cõitas pᷣ̃t releuare ci
ues ſuos qͥs cogit ad mutuandũ
ergo. &. Pꝛeterea dicũt ꝙ cõitas
natur aliter obligata tenet᷑ recõpẽ
ſare ergo. Pꝛeterea dicũt ꝙ mu
tuãtes ex talibus mutuis ciuitas
gubernatur et magnaʒz vtilit atez
vↄſeqtur ergo. &. Preterea dicunt
ꝙ mutuãtes recipiũt cõmodum
de bonis ꝓpꝛijs qꝛ de ꝓuentibus
et gabellis cõibus in quibꝰ quili/
bet ciuis ſoluit pro rata ſua.vſura
aũt cõmittitur de eo ꝙᷓ mutuans
accipit de re aliena.

(Obiectio ad argumen

His aũt nõ obſtãtibꝰ* otrariſi vi⸗

det elle veꝝ qꝛ vt ſatis ſuõ ꝓbati

eſt nullo mõ rõe mutui excreſcètiã
licet accipe ꝑ vᷣbũ iheſu Mutuum
dates c. Wſura aũt eſt qcqd acci
dit ſoꝛti ergo. t. Vrgumẽta nõ co
gũt nt̃ario Qam pꝛimũ arguj tũ
nõ cogit qꝛ licet a pꝛincipio mutu
um nõ ſit volũtariũ abſolute e tñ
volũtariũ mixtũ ſicut dicimꝰ ꝙ co

actavolũtas volũtas ergo t fa

ciũt nõta extra in c·. Neniens de
ſpõſalibꝰ et in.c Nd audiẽtiaʒ O.
metus cã cũ ſibibꝰ Oꝛeterea licet a

pꝛincipio tale mutuũ nõ fuerit vo

lũtariũ tñ ex pꝰfacto fit volũtariũ
ꝓ ſpe lucri ergo.&. Oꝛeterea licet
ciues cogant᷑ mutuaẽ᷑ nõ tñ cogũ

tur lueꝝ accipe Miciũ aũt vſure

nõ eſt ex ̊ ꝙ qs mutuat ̊ ex hot
ꝙ aliqͥd accipiat vltra ſoꝛtẽ ergo
. Dd ſcom rñdet᷑ ꝙ ciuitas rele/
ua᷑ pᷣt ciues ſuos altero de duobꝰ
modis no mõ ꝑ modũ gr̃ea h̊
licet Dlio mõ ꝑ modũ obligatio/
nisa B nõ licʒ Doſſʒ ergo cõitas
gratl.dare nõ pᷣt mutuãs rõe p̃/
tedẽtis obligatiõis quã cõitas ſi⸗

bi facit ꝓ mutuo aliqͥd acciꝑe vl

tra ſoꝛtes. Nec obſtat etiã ſi dicat᷑
ꝙ recipit q̃i intereſſe qꝛ tale inteſſe
eſſet ab euentu quia ſicut ciuitas
ex tali mutuo potuiſſet lucrari ica

potuiſſet perdere. Non enim ha/

bet locũ in tali caſu conſideratio
dubij que habetur in venditioni /
bus vt in. c In ciuitate extra de v⸗
ſuris cũ ſilibꝰ. d tertiũ dicenduʒ
ꝙ ſi naturalis obligatio deduci

poſſet in ciuilez qua vſura poſſet

excuſari qð falſum eſt de qͥ ſatis

ſuß diximꝰ Dd qjrtu Kñdetur ꝙ li dent vſurarij hñt alia bõa q; jne
cet ciuitas ex tali mutuo guberne / acqſita ꝑ vſuras à no Si ſic licite mos
tur et vtilitatẽ magnaz recipiat at ꝑticipat Si vᷣo ecõtra nõ licet reci hughi
tñ ꝓpter hoc non pdt eſſe licitũ acci / ꝑe cũ reſtituniõi ſe ſubijciat vt vſu/ notaͤt
ꝑe vſurazʒ cũ non liceat etia re⸗ rariꝰ Vñ in tali caſu qð ꝑcepiſſet ſoq
dimenda vita captiui vt in c. Du/ reſtituẽ tenẽtur his a qͥbꝰ accepta Mo⸗
per eo extra de vſur. Non em̃ ſunt eſt vſlura ᷣm vdalricum. tiazt,
facienda malavt veniant bona vt (Q , „1 — niot
ſup̃ diximꝰ Mo quintum dicenduz — uid de famulis vlu⸗ dur
eſt ꝙ licet gabelle er pꝛouẽtus ſuc Ef dis
cedant er hoc ꝙ ciues ſoluũt non rariozum. tg

tñ efficiũtur ſinguloꝝ ſed vniuer / PSed q;d de famulis vſurarioꝝ ni / cpal⸗

ſoꝝ qꝛ ſitut diſtingu bonũ ſingu/ Hil habẽtiũ pter vſuras Un licite ꝑ ceſiaf
lare a bono vniuerſali ita nce eſt cipiãt mercedẽ laboꝝ ſuoꝝ Rñde (Cit
diſtingẽ in caſu pdco ergo nõ ob tur ſi ſeruiũt in reb licitis et houe iuiͤd/
tat niſi gratis daretur. ſtl. ad nẽitatẽ vel vtilitatẽ vſurari ocora
oꝛũ licite etiã pñt e mercedez ac/ M
n familiares vlurari ciꝑe. cũ ꝓPpter eoꝝ ſeruiciũ a merce ſep
Tueneen , dez ꝑceptam nõ mag. efficiat᷑ nõ tenti
Orum tenentur. ſoluendo qꝛ merces cũ oꝑe ↄpẽa n

Sed qᷣd de familiarib“ vſurarioꝝ tur vt ſup diximꝰ de ſocietate. Si chire
mutuãtiũ ſb vlurl. Et rñdeo ſi par aũt ſernirent in illicitis er inhone/ gic⸗
ticipantur in quota lucri non ẽ du ſtis nõ poſſent de lucro vſurario nine
biũ quin tenent᷑ vt in. c Michael er mercedem acciꝑe pᷣm guilhelmum gnc
tra de vſur.. Si vero locant oꝑpas qð etiã tãgit Jo. de lig. in. c. ſuper e
ſuas tũc qᷓmuis peccent nec tñ te/ eo extra de vſur.. et notat doctoẽs fie⸗
nentur ad reſtitutiõem niſi qntum moderni in. c. Michael eodem ti. obi
ad eos puenerit de vſurl.neq; ſub .;
notata de mandatario ð etiã te⸗ “ d.J
net Jo. de lignano.in.c. Super eo caulis vlurarum. ntgi
extra de vſuris Sed qd de iudice coꝛaz q̊ agit de in
erſ – 3 vſura On in cauſa vſuraria iudi/ tgt
£ d kiendũ de dono cãs ad aliqͥd tenea Rñdeo H̃ in/ n
5 T; cũbit duplex inquiſitio Orimo co/⸗ ſoch
vlurario dD el elemolina ram quo iudice agi debeat de vuu nn.
Quid de participantib aliquid ris Secũdo an iudicãs ꝑſoluẽdũ Tbi
ex lucro vſurꝗrio per modũ doni vſuras ad aliqͥd tenea? Quatum fſſei⸗
vel elemoſine nunquin licite parti / 20 pꝛimaz inquiſitionem Ruder wd
ciꝑp an: Rũ detur ſub viſtinctiõe vi⸗/ vterq; iudex pꝛocedere poteſt et n
e

———

c
icice
Wecl
ple
lept

vlr

Nni
iclep
Ride
hone
Urori
3 9
wae,
ak no
Npel⸗
1, S
Hone
rano
num
ſper
does
mi.

gln

En⸗
indi
Bin
not⸗
depe
ioi
jum
Re

dz in cauſa vſurararia còͤtra vſa/

rarios vt reſtituant vluras m

hugilinũ et archidiaconũ qui ita
notãt in.c. Quid dicã. xiiij. q.iiij.

OId qðò bene facit qð habetur in.

c. Nd nrãm. jj. de iureiurãdo Idez
etiaʒ notauit laurentiꝰ in dicto.c.
quid dicam et Bofred hãc ſentẽ
tiam a ꝓpbat alijs quibuſcũq; reie
ctis Et hoc ꝓ veriſſimo tenendũ
eſt ꝙ in crimine vſuraꝝ licet pꝛin
cipaliter hoc crimen ſpectet ad ec

clen aſticũ iudicem extra de vſurl.

c. Cũ tu et.c. Quia in oibus Attñ

laici coꝛã indice ſeckari. clerici ve/

ro coraʒ iudice ecciaſtico poterũt

conueniri.Hoc etiam notat Ho/

fredꝰ i.c. Cũ ſit.extra de foꝛo ope
tenti Nbi idem notauit vincentiꝰ
et bernardꝰ in glo. vltima. Et ar /
chi. remittit ſe ad notata ꝑ eũ.xvi.

ꝗq.i.c. In canonibꝰ vᷣſi. generaliter
in fine vbi dicit ꝙ Goff. intelligit

ꝙ in. ca. Si clericis extra de foro
vpeten.trahebat᷑ reus laicꝰ ad fo/⸗
rũ ecẽciaſticũ tunc eſſet conſuetudo
ꝙ laicus cõueniretur in foꝛo eccie
ter rem ecciaſticam vt ibi et in
dicko. c. Cũ ſit Dotat etiaz idem
archi in fine dicti.c. In canonibꝰ
ꝙ pꝛincipes ſeculares tenentur ad
pſtandum auxiliuzʒ ecc̃ie vt malos
gladio puniãt qͥs etiazʒ ſpũali gla
dio cõpꝛimere nequit ad ideʒz. xx/
vij.q.i.c.Si homo eſſes .xxiij.diſt.
Tibi dño ertra de officio oꝛdina/
rij.c.i.et.c.Qm̃ in fine vbi de hoe
xvi. di. Nec licuit Dñs Jo.de ligna
no in.c.fi.extra de vſurl.dicit Sed
ad queʒ ꝑtinet cognitio vluraruʒ

ſticus iudex pñt cognoſcere. Alij

ꝙ ad ecciaſticum ſoluʒ ꝑtinet hoc

tenet Jo. monachi.de vſurl.. li.vi.
Buper rubꝛica Mouetur. quia eſt
contradtus contra pꝛincipia reruz
iudex ecciaſticus cognoſcit. Yſta

ratio ↄcludit ꝙ de vitio ſodomiti
co cognoſcat eccia ſolũ et ſic olim

extitit obſeruatũ Contrariũ tenen
tes mouentur qꝛ hoc nihil eſt ecci
aſticũ Oaul“ de lyaſarijs in clemẽ

tina pꝛima de vſur..dicit ꝙ ſi aga
tur de vſura vt in debitum ſolutu⸗

tiũc p̃t ſcłarl. cognoſcere Si aũt vt

de erimine tũc coꝛaʒ ecciaſtico dz⸗
uenire Bed aduerte ſuppoſito ꝙ

lex ciuilis ꝑmittit vſuraz qũo cõdi

tio indebiti intẽtabitur coꝛã ſecła/
ri cũ dici poſſit ſibi ꝙ de lege ciuili
debeak vſura Hon poterit ergo

coꝛam ſeculari ſed coꝛam ecẽiaſti⸗

co iudice agi qꝛ ius canonicum to
taliter vſuras impꝛobat Vñ ſi agi
tur ad penaʒz ſcłaris index non p̃t

inter dicẽ ſacr̃a vt in.c. Quia in oĩi,
bus de vſur.. nec poterit infringẽ
teſtamentũ vſurarij de è in. c.ij. de

vſurl..li. vi Qon pꝛeſtita cautione
vt ibi Cũ aũt agitur de reſtitutõe
vſurarũ tunc ſi vſura centeſima vł

alia pꝛohibita de iure ciuili eſſz ex/

toꝛta tali caſu ad iudicem ſecłarez
poſſet talis cognitio pertinere ſedð
ſuppoſito ꝙ ius autenticoꝛum pꝛo

Hibeat totaliter vſuras vt cauti/
us eſt intelligi ſicut ſupꝛa notaui/
mus tunc bene dici poteſt ꝙ iu/
dex ſecularis bene poteſt cogno/

ſcere vbi non agitur de forma/

litate pccẽi nõ pᷣt ↄgnoſcẽ niſ iudex
ecciaſticꝰ extra de iudicijs.c. No/
uit et ſic tenendum eſt.

ras in quid et ad quid
incidat.

Quantũ ad ſcõ am inquiſitionem.
RKiñdetur ꝙ iudicãs ꝓ ſoluendis
vſur..pꝛimo et pꝛincipaliter moꝛta
liter peccat Etiã ſi ſit iudex ſcł ar!.
p̃ſſuppoſitl.notatis in qſtiõe pᷣcedẽ
tividelz ꝙ etiã vſura iure autẽtico
rũ ſit ꝓpibita imo plꝰ'ẽ ꝙ iudica./
tes ᷣm ſtatuta ꝑmittẽtiavſuras ſè
tentiam excõicatiõis incidũt iuxta
notata. c. Ex graui de vſur..in cle.
Abi poteſtates capitanei Rco/
res Conſules iudices Cõſularij
aut alij officiales qͥ ſtatuta ciuita/
tũ hmõi pꝛeſũpſerint obſeruare ſi/
ue obſeruari facẽ ſentètiam excõi/
catiõis incurrũt Tenent᷑ nipilomi
nꝰ damnũ paſſũ ad reſtitutiõezʒ ꝑ
ea q̃ notant᷑ in. l.vltl.C. de penis
iudiciñ qͥ male iudicant niſi poſſẽt
inducẽ illũ ꝓ quo ſentẽtia lata eſt
ad reſtitutiõez plenariã faciendaʒ
et facit qð notatur in.c.Quattuoꝛ
modis et in. c. Quicũq;.xi.q·iij.de
q̃ etiã infra dicemꝰ dũ aget᷑ de ꝑ/
uerlſiõe iudicij a ſat..nõtur in.c Cũ
eterni de ſentẽtia et re iudi.li.vi.

De aduocatis vlurari
oꝛum ad qðᷣ teneantur

Sed q̃d de aduocatis vſurarioꝝ

udicas ploluere vlu⸗

Riñdetur ſi ſcient᷑ ipos defendunt

in cauſis vſurarioꝝ mortalit᷑ pec/
cãt et ſi ex eoꝝ allegatiõib indu/
cũt iudices ad iudicã dũ ꝓ vſura/
rijs incidũt in eaſdeʒ penas in qᷓ̊s
incidũt iudices et ſic ſicut ijdem te/⸗
nent᷑ ad reſtitutiõez mõ ſupᷣ dicto
qꝛ ꝑticipãs in crimie criminoſo in
cidit in eandẽè ſentẽtiaz vt in. c. Si
ↄcubine extra de ſñũia excõicatõis
Silr dicödũ ẽ de ꝓcuratoꝛib vſu
rarioꝝ. Quid ãt de teſtibꝰ adhibi
t..ad ↄtract* vſurario ? Rñdeo ſi
ꝑpendũt de vſurario ↄtractu vel
de ↄtractu inito in fraudẽ vſuraꝝ
mõꝛliter peccõt tãq; fauẽtes tali
ↄtractui ꝑ p̃dictũ.c. Si ↄcubine et
ꝑ notata i.c. Sicut dignũ i. ꝛ.in

Cc. Od audittiaz. extra de homici/

dio Quid adhibeant᷑ in iudicio de
bẽt ꝓ poſſe euitare ne teſtificẽtur
in fauoꝛẽ vſurarioꝝ Si aũt coꝛru

pti pecunia teſtificati fuerint ꝓ v⸗
ſurarijs falſũ teſtimoniũ deponen

do ex qͥ ſñia lata ẽ ꝓ vſurarijs te/
nent᷑ dicti teſtes ad dãnuz paſſo
eo mõ qͥ ſupᷣ dixim' ſi nõ pñt indu
cẽ vſurarios ad reſtituendũ arglꝗ.
xvij. q.iiij. Si qͥs in atrio ff.vc calũ
niatoꝛibus.l..generałr F. Yllud i. q

i. Jubem ſam et venialia teſti/

monia ſicut et iudicia venialia re⸗
pꝛobantur vt notat hoſt..in ſũma
de teſtibus F Quis poſſit eſſe te/⸗
ſtis y Quis repellitur.

et familia pꝛo victu et amictu.
Sed qᷣd de vxoꝛe et familia parti/

tpen
nhe
ink
gliad
debet
tbi⸗
ſtiuut
jnoe
laſol
reſtieu
nege
et ign
gocea
ſas ſi
ſoͤſe
Pnan
tigen
lü coꝛ
gye
wan
risp
busn
bett
bonis
ilspe
i ſb
noi
lopela
ſo
ſqn⸗
lurand
bigno⸗
Siß
boſſi⸗
cumor
adeg

(Man

ne
/
/
N
s
te
o
din
Hi
dis
vſi
doſ
jpel
rar
tali
er
an
wid/
ode
tiu
orn
nen
aſo
r
alü
i
eſt/
e/
ma
ſete

.

cipantibꝰ in viu et amicku de pe/
cunijs et fructib vſurarij Rñdeo

ſᷣm Raymũdũ.Si vſurariꝰ nõ hz

alia bona niſi queſita ꝑ vſuras nõ
debet vxoꝛ ꝑcipere de talib fru/
ctibus et de pꝑceptis tenetur ad re
ſtitutiõez ſi ſcienter percepit niſi ꝓ

qnto cũ diligentia vxoꝛ et fami/

lia ſolicitarent patrẽfamilias ad

reſtitudũ vſuras. Dam tũc tãc;ᷓ
ſi negocia gererent aliena vtiliter
et ignorante et abſente eo cuiꝰ ne/
Zocia gerũt licite recipiũt expen/⸗
ſas ſiue ſecuta fuerit vtilitas ſiue
nõ ff. de negocijs geſt. l. ij. et. l. põ/
pinian' et.l. Ged an alter. Qð in/

telligendũ eſt eo tꝑe quo circa ta/

liũ coꝛreptiõem laboꝛauerũt non

P Vxoꝛ et familia poſſint viu to⸗
to anno de reoꝰ rapt..vel vſura/
rijs pꝛo vna admonitiõe vel dua
bus ſed q; diu continue inſt ant lo
cis et tẽgibus opoꝛtunis Oꝛ ſi in
bonis vſurarij ſũt aliqua licita de
illis pñt ꝑcipere.alias aliunde vi
ctũ ſibi querãt ſaltem ſi opus ẽ ele
moſin aliter vel denuncient epo vt
cõpellat eum paſcere familiaz de
ſuſto lucro. ij. q. i. Si peccauẽit.xx/
ijj. q. v. hoc videtur extra de Jure /
iurando Quẽadmodum extra de
pignoꝛibꝰ. c.ex l̃is extra de dona
tione ꝓpter nuptias.c.per veſtras
Si tñ in arta neceſſitate cõſiſterẽt
poſſẽt etiã de illis illicitis percipẽ
cũ moderamine tñ ne fame perirẽt
argumento de conſe. dil. i c. Sicut

et de conſe. dil. vi. c. Cum diſcipu/
los cum ſimilibus

Queſtio de cambio.

Ultra p̃dicta quero quid de cam
biatoꝛibus Done campſoꝛ ꝑmu/

tando pel cambiendo recipit vnũ

denariũ ꝓ floꝛeno vel pone ꝙ di⸗
ſtantius facit pecuniaz numerari

et ego hic vel reſtituo cũ aliquali
ſuꝑadditione eſt ne vſura Nider

ꝙ ſic quia queritur fructꝰ de pecu/
nia que tamen nõ parit vt ſup̃ di⸗
ximus In contrariũ ẽ veritas qꝛ
hic nõ eſt mutuũ ſed ꝑmutatio ad
inſtar venditõis Oꝛeterea cãpſoꝛ
ſuſcipit in ſe perickm et adhibet la/
boẽs ergo iuſte poteſt ꝑcipere qð

ſua intereſt. Oꝛeterea curſus mo/

nete variabilis eſt vt in.c..Quan/
to extra de Jureiurando et in. c.
Non eſt in poteſtate de decimis
in. c. Olim de cenſibus. cum ſi fa
ciunt notata ꝑ Inno. in. c. Naui/
ganti in pꝛincipio extra de vſuris
vbi dicit ꝙ ſi quis recipit pecuniã
vltra mare vehenda certo ſibi pꝛe
cio conſtituto ſiue recipiat in ſe pe
riculũ ſiue nõ. nõ ẽ vſura ſed eſt lo
catio oꝑaꝝ vectiõis vel cuſtodie
Idem tenet hoſtl. qui allegat ff.
Naute caupones ſtabularij. l. Et
ita et per totum Naz ratio ꝓhibi
tionis vſurarũ eſt quia in mutuo
interuenit vſus momẽtaneus et in
fructuoſus quia de meo fit tuũ vt
in.l.ijg aꝑpellata ff. Si certum pe/
tatur vt ſupꝛa diximus d qð fa
cit. lxxxxviij. diſt. c. Eijciens Iſta ãt
cõmutatio pecunie non habet vſũ
infructuoſum ſi eſſe ognoſceret. /
re eniʒ plus vellet dare q; accipꝑet
nec etiam in cambio eſt vſus mo/
mentaneus Nemo em̃ accipit pe/
i.

cuniam in cambiũ vt ex ea habe /
at fructũ perdurantem. Nam acci/
piendo aurũ pꝛo argento ↄmodo
ſius ſibi videtur auꝝ poꝛtare vel
foꝛte etiam in loco ad quem acce/
dit non potuiſſet expendere pecu/
niam quã dedit id eo vult aliã poꝛ
tare. vel per litteras cabij in alijs
locis longinquis recipere ex quo
releuatur a periculis itineris qðᷣ
ſibi cedere poteſt ad magnam vti
litatem.

De triplici pecume dik

ferenttii.
Pꝛeterea ptz ꝙ eccia damnat et
pſequitur vſurarios.ſ uſtinet tamẽ
cãpſoꝛes vt ptʒ expꝛeſſe vbicunqʒ
romana curia exiſtit. NVñ diſtin /
guẽda eſt triplex pecunia bm phm
pꝛi. politicoꝝ quarũ pꝛima dicik
naturalis que fit exr eo ꝙ resna/
turales in pecuniam cõmutantur
Caulatur enim a rebus naturali/
us vtſi quis abundãs frumẽeto
et oleo vendat ea et accipiat inde

pecumam. Scda ſpecies pecunie

eſt ꝓpꝛie pecunia vſuraria qꝛ con/
tra naturam quaſi generatiõem
queritur accreſcentia ſicut anima/
lia creſcunt ꝑ partum et talis pe/
cunia damnata eſt vt ſatis ſupꝛa
dictum eſt. Tertia ſpecies pecunie
dicitur campſoꝛia qᷓ Sm phm pᷣmi
tus foꝛte et caſu et foꝛtuna fuit in/
uenta et demũ iam per experienti /
anm artifialis effeda vt diẽ phus
piꝛi politicoz. Qdlibet enim nu/
miſma plus valz per ſe lo quendo
in ꝓpꝛia regione Occidit ergo foꝛ

te aliquos habere aliqua numii/
mata que nõ multũ appꝛeciantur
in ſua regione eo ꝙ non ſunt ꝓpꝛie
regionis illiꝰ Calu ergo venienti /
bus illis ad regiones illas quibꝰ

numiſmata illa erãt ꝓpꝛia et poꝛia

tibus nũmiſmata illa:accidit eos

ꝓ nũmiſmatibus illis acciꝑe plus
q; valerent in regionibus ſuis et

ſic caſu arte campfoꝛia vſi ſunt Sʒ

ex hoc caſu ars cãpſoꝛia ſũpſit oꝛi

ginem vt poſtea hoies ↄſiderarẽt

artificialiter q nümiſmata in diuer
ſis partibexpodunt᷑ vt poſtea vtẽ

do arte cãpſoria lucrarent᷑ g' tał
ars licite ↄceditur ex neceſſitate ꝓ

pter diuerſitateʒ nũmiſm atum ad
vtilitatem peregrinantiũ et cõmu /
tationez rerũ ad vite neceſſitatem
pertinẽtiũ Dõ em̃ ita cõmode res
neceſſarie pñt vbilibet depoꝛtari
Talis enim cõmutatio nõ hʒ no⸗
men mutui qꝛ nõ ſperat᷑ lucrũ ꝓpt᷑
Dilatiõem nec in arte cãpſoꝛia red
ditur ſoꝛs eadẽ ſpecie vel numero
qꝛ dat monetã vni generis et re⸗
cipit alteri Nec ꝓpꝛie dicit᷑ einptio
vel vẽditio qᷓ conſiſtit in rebus ap
pꝛeciabilibus hoc aũt genꝰ fit in
ſola cõmutatione nũmiſmatũ di/
uerſoꝛum generum. .

Permutatio dicltur.

multipliciter.

Et ideo ſimpkr eſt ꝑmutatio q̃ mł

tipliciter dici᷑ DHno mõ ꝑmutatõ
dr̃ gener alr qñ aliqͥo dat᷑ loco al
teri et ſic vpᷣhendit oẽm ↄmutati
onẽ Scðo dicit᷑ ꝑmutatio qñ res
determinata ad vtilitatẽ vite dak

10 dl
muratu
elalu
ſoma
miſmat
gro cap
dick el
pecn
ſeceſtar
Prurat
lerea in
murätn
touse
fübm
nnqyot/
cniullbe
lelnaüͤn
luſoer
debete
ngear
fatur!
mutare
panttt
laboꝛa
predic
alidere

tur der

ſn caſn
ſatio er

ſit

ceptoc

Dr

numie
Piete
recöpe
reiſiue
gliam

ieex

gdna

Umis
ntur
we
ſendi⸗
quid⸗
wori
ſt eos
eplus
ſuiset
neʒ
Mor
ari
ndier
kea pti
gtar
tatep
um ad
tönu
Utatem
deres
portan
1z
pt
iared
numero
isetre
anpti⸗
bus ap
fſtin
i di

pꝛo alia re determinata vt cũ cõ/⸗

mutatur p̃bẽda cũ alia p̃benda

vel alud ſiłe Tertio dicit᷑ ꝑmuta/
tio magis determinate ſicut nu/⸗

miſmatũ ꝑmutatio et hec ꝓpꝛie eſt
ars cãpſoꝛia q̃ ſupꝛa dictis rõibꝰ

dicit᷑ eſſe licita. Dec obſt at ſi dicat᷑

ꝙ pecunia inuẽta eſt vt habeãtur
neceſſaria vite qꝛ ſili ratione talis

ꝑmutatio ↄceditur neceſſario Dꝛe
terea in arte capſoria nõ ꝓpꝛie per

mutãtur numiſmata ꝓ numiſma⸗/

tibus eiuſdem ſpeciei ſed diuerſa/⸗
rũ pᷣm vſum diuerſũ numiſmatum
in quolibet genere. attẽto valoꝛe

cuiuſlibet Nec obſtat ſi dicat᷑ G ta

le lucrũ non habet cõpenſatiõem
iuſticie ratione mutui qꝛ mutuum
debet eſſe gratuitũ.nec ratiõe do/⸗
ni gratuiti quia vbi eſt gr̃a nõ ſpe
ratur lucrũ.nec ex re data vel per
mutata quia eſt pecunia que non
parit Nec rõe laboꝛis qꝛ nõ aliter

laboꝛat q; vſurarius Nullũ enim

pꝛedictoꝝ habet obſtare ſi bene
ↄſideretur Qam ad illud qð dici/

tur de recõpenſatiõe Rñdetur ꝙ

in caſu noſtro interuenit recõpen/⸗
ſatio ex eo ꝙ amplioꝛ vtilitas ꝓp/
uenit tranſferenti pecuniam ex ac/
cepto qᷓ; dato.

Dnplex recõpenſatio
numiſmatis.
Pꝛeterea numiſmata hñt duplicẽ

recõpenſationem vnaʒ ex natura

rei ſiue ex põdere ſiue materia Et
aliam ex determinatiõe leg. polſiti
ue ex quo accidit ꝙ frequenter ali

qð numiſmatũ genus in aliq̊ loco

tãtũ valet qntũ valorez dedit illi

legis diſpoſitio et ideo qũ cãpſor

aliqð genus numiſmatum accipit
nõ pſᷣm determinatiõem et poſitio/

nem legis ſed ̊m eſtimatiõez pöoO/

deris et materie et aliud genꝰ dat
ſm eſtimatiõem legl.poſitiõis et
fit recõpenſatio et equalitas inter
Datum et acceptũ ↄparando va/

loꝛem numiſmatis dati qð valet

m eſtimatiõem legl.ad valoꝛẽ nu
miſ natis accepti qð valet m na
turam rei Mabito reſpectu ad põᷣ
Ddus et ad naturaz vnde ſeruatur
ibi iuſticia ſiłis illi que eſt in empti
onibus et venditiõib que recõpẽꝛ
ſatio fit hic per maiorem et ampli
orem vtilitatez dati apud accipi/
entem a cãpſore q; recepti ab eo
et ideo nõ eſt ſiłe de iſta ꝑmutati
one et mutuo qꝛ actus talis per /
mutationis non debet fieri grat.
ſicut actus mutui ꝓpter qð hic pᷣt
ſperari lucrũ ex laboꝛe et nõ ibi et
tale lucrũ pᷣt tranſire in dominiuʒ
permutantis qð non poteſt licite
tranſire in dominium mutuantis.

uomodo mercatio
ſit illicita. M
Hec obſtat ſi dicatur ꝙ dñs eie /
cit de tẽplo vendentes et ementes
et numularioꝝ es effudit Yo.ij. et
Mat. xxi. qꝛ rñdetur h̊ feciſſe dñũm
ob reuerentiã templi et ad deteſta
tiõem auaricie Circa qð ſcienduz
qð mercatio ſiue negociatio red/
Ditur illicita multis modis Pꝛi /
mo rõe perſone vt cũ negociatit

clericus cui negoclari nõ licz. lxxx

viij. di. c. Negociatoꝛẽ cleric vbi

diẽ Jero. Degociatoꝛẽ clericũæ ex
inope diuitẽ et ex ignobili gloꝛio

ſum q̃ſi quaſdaz peſtes fuge.de HB

etiam ſatis tractat Nug.in.li.q̃ſti
onũ veteris et noui teſtamenti et.
lxxxviij di.c. Conſequẽs et c. for
nicari cũ ſiibus Idez etiã ſtatuit᷑

de militib quib per ſe negociari

non licet C de cõmercijs et mer/
catoꝛibus.l.milites. Scðo ratio/
ne loci vt cũ fit negociatio in loco

diuino cultui mancipato ſiue dedi

cato vt in. c. decet domũ dñi de
immunitate eccie li.vi.et in dicto.c
Tõlſequens et in. c. Eijciens. Ixxx/⸗
vijj. di. c. Tertio rõe tꝑis vt fiunt
mercata ſiue negociatiões dieb⸗
ſolénibꝰ contra pꝛeceptũ dei. de
ſanctificatiõe ſabbati. Exodi. xx.
deut᷑. v. vbi dicitur Non fatiet. in
eo quicq; oꝑis de hot ſatis agit᷑
in. c. Oés dies. extra de ferijsa de
cõſecratione.di.iſj.c Rogationes
et. xv. q iiij. c. ij. et. iij. et. C. de fernjs
l. fi. Quarto rõe modi vt cũ exer/
cetur mercatio cũ mendacijs et ꝑ/
iurijs quib odie mercatoës abũ
dãat vñ Criſoſt.ſuꝑ matheum. xxi.
Vbi agitur de eiectione a templo
dicit Mercatoꝛ ſine mendatio 1 p/

ſurio eſſe nõ t. i. vix eſſe pt qͥ ſac.

habetur. xxij q.ij.hoies.Et.xxij.q
iiij c. Trib* modis Extra de iure/
ſurà o.c. Et ſi xpus. Quinto rõe
conſoꝛtij vt cũ cariꝰ venditur res
tranſeũtibꝰ q; ꝑmanentibus qð ẽ
vtra legeʒz deut xxiiij. QDon puer/
tes iudicium avuene et pupilli nec

auferes pignoꝛis loco vidue veſti
mẽtũ:Exo.xijeadeʒ lex erit indi⸗
gene et colono qͥ ꝑegrinãtur apð

vos.

60 £ 6& 6
Ngociacio licita eſt ſi
ſcite fiat.
Pꝛeter pꝛedicta ergo negociatio
licita pᷣt eſſe ſi licito modo fiat liczʒ
viciari poſſit modis q;pluribꝰ vt
ſupꝛa diximꝰ cũ egimus de vſura
palliata noie emptiõis it. Sic etiã
caãpſoꝛes peccare poſſent exceden
do iuſtũ modũ in lucro vel merce/
de ꝓ cambio Sic etiã in quolibet

alio contradu vel etiã decipiẽdo

ꝓximũ in qualitate vel valore nu/

miſmatũ et ſibia Contra qð dicit
Dptus pꝛi. ad theſſaloñ.iiij. Et ne

quis ſuꝑgrediatur neq; circũueni
at frẽm ſuũ in negocio qꝛ vindex
eſt dñs de his oibus Et leuit.xxv
Qnñ vendis quippiam ciui tuo vel
emes ab eo ne contriſtes fratrem
tuum. &.

u fraus cõtingere

Pr in vſu monetaruʒz circa qð tria

pꝛincipaliter ſunt attendenda.

Hoteſt aũt ↄtingere fraus in vſu

monetaꝝ multipliciter Circa qðᷣ
ſciendũ eſt ꝙ de tali materia ſunt
pꝛincipaliter tria attendenda vi/
delicʒ pꝛimũ monete appꝛobatõ

Scðm eſt ei deterioꝛatio Tertiũ

eſt deterioꝛantiũ punitio ꝓ quibꝰ
bene cõuenit ꝓponẽ᷑ illð qð ſcribit᷑
Exo.xxij.vbi ſic legitur Si qͥs cõ/⸗

mẽdauẽit amico pecuniã aut vas

in cuſtodiaz et ab eo qͥ ſuſceperat

furto⸗
dpph⸗
bereßt
ſbi in 9
rotion
tia pun

E

monete
Lirea
tio mot
fenp
baz i
Verſits
oꝛez 6
r itt
näckt
Terciᷓ
ſode
prima
füvel
pſep
deſpt
cäſur.
ude
geng
temi

pelia

ept
Nder
hzie
digen
inpe
rüdi
qu
tiſe
mee
moꝛ
laz
o

furto ablata fuerit ſi inueniat᷑ fur
duplũ reddet vbi in pꝛtima parte
bene p̃t ↄſiderari a ꝓpbatio vſq;
ibi in cuſto diam In ſcõa deterio/

ratio ibi furto ablata fuerit In ter
tia punitio ibi duplũ reddet.

Circa appꝛobatiõem
monete quattuoꝛ ſũt ↄſideranda

Circa pꝛimũ ſciendũ ꝙ appꝛoba/
tio monetaꝝ ſiue numiſmatũ debzʒ

fieri ꝑ hñtem auctoritatè vt ꝑ pa/

pazʒ imperatoꝛez Regeʒz vel vni⸗
uerſitatẽ nõ recognoſcèteʒ ſuperi/

oꝛeʒz Circa quã a ꝓpbatiõez q̃ttu/⸗
oꝛ ſũt pꝛincipałr ↄſiderãda. Pui /

mũ eſt materia. Scõm eſt foꝛma.
Tertiũ eſt pondꝰ.Quartũ eſt ve/
loꝛ de qͥbus habetur geñ.xxiij. vbi
pꝛima mentio de oꝛigine pecunia/
rũ vel monete et emptiõis habet
ꝓ ſepultura zare vxoꝛis abꝛahe
de ſpelũca duplici.qui ſcʒ abrahã
cũ ſurrexiſſz ab officio funeris lo /
cutꝰ eſt ad filios heth dicẽs. Dd/
uena ſum et ꝑegrinꝰ apud vos da
te mihi ius ſepulcri vobiſcũ vt ſe/⸗
peliã moꝛtuũ meũ.Et . Intercedi⸗
te ꝓ me apud ephꝛon filiuʒ zeor
vt det mihi ſpeluncã duplicè quã
hʒz i extrema ꝑte agri ſui. pecunia
digna tradet mihi eã coꝛaz vobᷣ
in poſſeſſionezʒ ſepulcri et . Et
rñdit ephꝛon dñe mi audi terrazʒ

quã poſtulas qᷓdringentis argen/

ti ficlis valet.iſtud eſt pᷣcium inter
me et te. Sed qntuz eſt Hoc. ſepeli
moꝛtuũ tuſ.qð cũ audiſſet abra/
haz appendit pecuniã quã ephꝛõ

poſtulauerat audiẽtib filijs heth

ones pecuniarũ qᷓ inuente fuerint

qdꝛingentos argenti ſiclosa pro

bate monete publice Ubi ptz ma
teria qꝛ argẽtũ.foꝛma qꝛ ſicł.põ

dus qꝛ aꝓpendit.et valoꝛ qꝛ qua/⸗
dꝛingenti ſicli deſcribũtur Siclus
em̃ grece dicitur ſtater qui viginti
obulos hʒ ſiue decẽ ſcrupulos Gi
clus ergo ſolidi duo et ſemis dicit
papias Qui etiã dicit ſtater è nu

mus qui et ſiclus dictus qð trib

ſolidis ſtet apendens aureos du
os et ita ſtater eſt numus appen/
dens ſemiunciaʒ vnã id eſt aure/
os tres hic duplicatus vnciaz fa⸗
cit Circa hoc etiã dñs ih̊s inter/⸗
rogatus a diſcipulis pharizeoꝛũ

BGi liceret cenſũ dare ceſari ait ilł.

Quid me tentatl.ypocrite oñdite
mihi numiſma cenſus et ili obtu/
lerũt ei denariũ et ait illis ids Cu

1ius ẽ imago hec et ſuꝑſcriptio di /
cũt ei ceſaris tũc ait illis Reddite

ergo que ſũt ceſar..ceſari et ꝗᷓ ſunt
dei deo. Mat. xxij. Et ſic ptʒ vtro/
biq; ꝙ materia foꝛma pondus et
valoꝛ debent eſſe autentica ꝑ ha/
betem auctoritatem q̃ᷓ quattuoꝛ
Dñt integraliter obſeruari qð ſi in

vno erratur iuſta pecunia defrau/

datur et ipſis ſeruatis nõ cadit in

pecunia fraus Et notandũ ꝙ pe/

cunia ſiue moneta inuenta fuit ꝓ
quodã intermedio in obtinendo
vſũ reꝝ poſtq; fuit inducta reruz
diuiſio inter gẽtes de qua geũ.xiij
Ex quo dicit Or..pꝛi politicoꝝ ꝙ
diuicie alie ſũt naturales Olie ar/⸗
tificiales ſᷣ aturales ſũt poſſeſſio,
nes traꝝ Artificiales ſũt poſſeſſi

3

ad concoꝛdiam hominum.

(De deterioꝛatione len

defraudatione monetax.

Circa ⁊“ de deterioꝛatione ſeu de
fraudatione monetaꝝ tria requi⸗/

rũtur pꝛincipałr Dꝛimo videlicet

qñ dicat᷑ moneta falſa ſeu frauda

ta Scõo an pꝛinceps ſine conſen/

ſu populi diminuere vel diminutã
iubere expendiꝓ ltima Tertio an

mutata moneta currat pericim de

bitoꝛi vel creditoꝛi Dd pꝛimũ di/⸗

cendũ ꝙ fraudat᷑ moneta qñ cer/
tũ pondꝰ de quolibet numo mi/
nuitur ab inicio regis De mãda/
to regis iubẽt.eaz expẽdip ltima
vt in.c. Quãto extra de iureiuran

do YJtem qñ cuditur moneta mio/
ris valoꝛis ↄſideratis expẽſis cu⸗

dentiũ qᷓs nõ tenetur pꝛinceps fa
cere de ſuo ſed de ſũptib reipubli
ce et G de ↄſuetudine buatur licet

bartolꝰ aliter dixerit in.l.paulꝰ. ff:
de ſolutionibus Item falſatur mo

neta qñ cãpſoꝛes monetas Sues
oↄflant et alias permittunt tranſiẽ
Sm hoſt..i dido c. Quanto. ꝓba
tur in. lI. lex coꝛ ibi vel ↄflauerit.ff.
de falſarijs Item fraudat᷑ qñ dni

terraꝝ monetas minoꝛis ponde /
ris iubent cũ maioꝛi expendi pꝛo
eodem pꝛecio Item qñ bonaz re

pꝛobant et aliã pmittũt tranfKire
vt habeant de ea bonũ foꝛũ hjm
hoſtl.vbi ſupꝛa.d ſcom dicẽ dãũLG

bᷣm ꝙ Inno. videtur dicere in dẽo

c. Quaãto Mut rex vult ex hoc mo
vicum lucrari et tunc poteſt cum
bona conſcientia etiam ſine con/

.

ſenſu populi ex eo ꝙ ipſe rex p̃bet
auctoꝛitatẽ monete. Nut vult mul
tũ lucrari et tũc nõ poteſt hoc fa/
cere ſine conſenſu ppli ſeo requirit᷑
conſenſus ſaltem maioris partis
illoꝝ qui regnũ repñitant vt in di⸗/

cto. c. Quanto Ocontrario ſenſu

facit ratio qꝛ quilibet pᷣt renũc.a/

re iuri ſuo.ff.ad municipalis.l.O

maioꝛ.vij.q.i. Quã periculoſũ ta⸗

lis tamen conſenſus non oꝑatur
vt extra territoꝛiũ poſſet ꝓ eadezʒ

expendi vt in.l.fi.ff.de iuriſdictiõe

oim iudicũ Et ex hoe dicit hoſt..
ꝙ nõ pᷣt de damnis ↄponere ſine
conſenſu ppłi et remittit ſe ad ſum/
mã de pecunijs Sfi.verſicłko Item

ꝙ guerra Circa qð vide qõ no

tat hoſtl.et. Yo. an.de decimis. c.
non eſt in ptãte.Dd tertiũ dicen/
dũ ꝙ aut creditoꝛ ſibi ꝓuidet per
pactũ et ſtatur pacto Dut non et

tũe dupliciter p̃t ↄtingere mutatõ
monete Lno modo in foꝛma et

materia vel in foꝛma tm̃.Olio mo
do circa qualitateʒ valoꝛis tm̃.

ſtante eadem foꝛma. Pꝛimo caſu

aut antiqua fuit repꝛobata nõ ꝓ/⸗
pter eius viciũ i ꝙ ſic placuit pꝛin
cipi tũc ſi debitoꝛ fuit in moꝛa ſibi
imputat᷑ Si vero non fuit in mo/⸗
ra tunc poteſt ſolui de antiqᷓ Sed

ſi non reperitur de antiqua vel nõ
poteſt ſine pena expendi tũc debz
ſolui eius eſtimatio. de cenſibus.c.

Olim et. c. penult.. Nut antiqua fu
it repꝛobata ex defectu ipſiꝰ pecu/⸗

nieet tũc aut ſuberat tꝑe cõtracti

debiti. Et idem vt ſupꝛa qꝛ p̃t eiꝰ
eſtimatio ſolui Dut poſtmodum

ſupe
dehl.
ual
beri
berr
terio
in.
eef.
Olin
per ic
poꝛe
ſuſc
palo
torn
ceoi
lüdeb
Gice
ſitia
in wi.
pern
ſoqꝛ
mifi
in m
ettü⸗
dicer
track
habe
Sip
mpt
deſol
thon

mon
Cie
tiüſi
Scie
tio
noꝛ⸗
Uint

bet
nul

irſt
tis
1dir
enſu
n

ta⸗
tur
de
oſt.
ſine
un/
tem
3no
.t.
ſeen⸗/
tper
n

tato,

get
o.

a
uin
ſbi
no/
bed

nö6

hz
g..
zin
c
üi
cr
gw

ſupuenit defectus et tſic piculuz

qua ſi pᷣt haberi Sed ſi non p̃ᷣt ha
beri vel non poſſʒ expendi tũc de
bet reddere eſtimationeʒ quia de/⸗
terioꝛem non poteſt reddere vt
in. I. Cum quid et qð ibi notatur
et. ff. Si certũ petatur et in dicto.c
Olim. in dubio aũt pꝛeſumit᷑ eðẽ in
periculo debitoris qꝛ pᷣſumitur tẽ

poꝛe ꝓhibitionis facta Scõo ca/

ſu ſcʒ qñ contingit mutatio circa
valorem pecunie et tũc aut debi/
tor non fuit in moꝛa et imputat᷑

creditoꝛi. ſed ſi eſt aucta eſt pericu
lũ debitoꝛis.l.Cum quid et l.vi.ff

Si certum petatur Nut debitoꝛ
fuit in moꝛa et tũc aut loquimur
in moneta groſſa que eſtimatur

per minutam et imputatur moꝛo/

ſo qꝛ tenetur ad intereſſe quãtipki /

mi fuit vt dicta.l.vi. Dut loqmur

in minuta a nunq; ita fuit minuta

et tũc imputatur creditoꝛi Lec p̃t

dicere ꝙ potuit pl? habere tꝑe cõ

tractꝰ q; rũc et talis intereſſe nõ

habetur ratio vt in.l.Si ſterilis ⸗
Si per venditoꝛem ff. de actione
empti et ſᷣjm bartolũ in.l.paulꝰ.ff.
de ſolutionibus et per dñm An/
thonium de butrio in. c. Quanto.

Wena de kallantium

monetas. .
Circa tertiũ de punitione fraudã
tiũ ſiue deterioꝛãtium monetas.
Sciendũ ꝙ quadꝛuplex eſt puni/⸗
tio videlicʒ pꝛima realis Scða
moꝛalis Tertia ꝑſonalis Quar⸗/
ta integralis. De pꝛima ſᷣm legeʒ

diuinã habetur L.euit. vi. Nia que
Peccauerit et contẽpto dño nega

uerit depoſitũ pꝛoximo ſuo qð fi /

dei eius creditũ fuerat. vel vi ali /
q̃d extoꝛſerit aut calumniam fece
rit ſiue rem perditazʒ inuenerita in
ficians inſuꝑ peioꝛauerita qdlibz

aliud ex pluribus fecerit in quiꝰ
peccare ſolent hoies: conuicti de /
biti reddit oia que per fraudẽ vo/

luit obtinere integra. et quintam
inſuꝑ ꝑtem dño cui d amnũ intule
rat per legem diuinã. De iure aũ̃t
ciuili eſt pena confiſcationis oim
bonoꝝ vt in.l.ij. C. de falſa mone
ta vbi dicit᷑ Si quis numos falſa
effuſone foꝛmauerit vniuerſas eiꝰ
facultates fiſco noſtro adijci re⸗
cipimꝰ In monetis enim tantũmõ
noſtris cudẽde pecunie ſtudiũ fre/⸗

qu entari volumꝰ cuiꝰ obnoxij ma

ieſtatis crimẽ cõmittũt ꝓuer. xij.
Nõ inuenit fraudulẽtus lucrũ De
ſcða qꝛ tales falſatoꝛes efficiũtur

infames.ſf.de falſarijs.l.lex coꝛntne

lia De iure aũt canonico infames

ſũt oès euidenter incluſi ſub vincu

lo moꝛtalium peceatoꝝ. vi.q.i.c.
Oẽs vero infames et.c.Illi qui et
xxxij.q v.p̃ceptũ in fine et.vi.q.i.
infames. d qð ꝓuer. ij. Qui re/
linquũt iter rectũ et ambulãt ꝑ vi/

as tenebꝛoſas qui letantur cũ ma

lefecerint et exultant in rebus peſ/
ſimis quoꝛũ vie peruerſe et infa/
mes greſſus eoꝝ Ecẽci.xxxiiij. Qui
effundit ſanguinez et qui fraudem
facit mercenario fratres ſunt yſa.
xxxij.frauduleti vaſa peſſima ſũt.
De tertia ſcʒ punitione perſona
A½ £

ptz C. de kalta moneta.l.i.vbi fal/

ſatoꝛes monetaꝝ vltimo ſuꝑplicio

puniri mandan᷑ Ett ſi quis mili/
tũ hmõi perſonã ſuſpectã de cuſto
dia exire fecerit capite puniat Do
m' vero vel füdus in quo ꝑpetra
ta ſũt hec ſi dñs in ꝓximo aoſtitu
tus ſit in curia eiꝰ vel negligentia
pryunienda ſit Et ſi ignoret fiſco vẽ
dicetur niſi dũs ante ignoꝛans rt

pꝛimũ reperit ſcelus ꝑdiderit ꝑpe

tratũ Tũc enim poſſeſſio vel do/
m' ipſiꝰ ꝓſcriptionis iniurie mime
ſubiacebit. Si vero longiſſime a

domo vel poſſeſſione abfueit nul/

lũ ſuſtineat detrimẽtũ actoꝛe vide/
licet fũdi vel ſeruis vel colonis vel
inquilinis qui ad hoc miniſe iũ
pꝛebuerint cũ eo qui fecit ſupplicio
capitali plectendis. Excuſant᷑ tñ

a fiſcatione bonoꝝ vidue et pupil

li qui qð vident ignoꝛãt. Et in. l.
ij. imponitur pena ignis. Mñ ſcri⸗

bitur ibi Quicũq; ſolidoꝝ adult᷑
poterit reperiri vel a quocũq; fue

rit pub licatus ilico om̃i dilatiõe
ſubmota fläãmaꝝ exuſtionib mã

cipetur Dd qðò etia ff. de falſarij6
.quicunq; et.l.lex coꝛnelia et.l.

Qui falſam et facit etiã exempluʒ

de falſis iudicibus et teſtib ↄtra
luuiſannaʒ dañ. xiij. Salłon quoqʒ
dicit ꝓuer. xxvi. Sicut noxius eſt

qui mittit lanceas et ſagittas ad

moꝛtem ſic vir qui fraudulenter

Mocet amico.

Anarta punitio inte

De quarta ſcilicet punitione int/

grali ſcʒ anime et coꝛporis et om
mniũ bonoꝝ ſcribitur ꝓuer. i. Ipſi

quoq; contra ſanguinem ſuum in/
ſidiantur et moliuntur fraudes cõ

tra animas ſuas ſic ſemite om

nis auari animas poſſidentiuz ra
Piunt Talibus etiam impꝛoperat
dñs yſa xlvij.dicens negociato/
res tui ab adoleſcentia ſua vnuſᷣſ
q; in via ſua errauerunt et Johes
euãgeliſta ↄminatur talibꝰ Apoc᷑.
xviij. ditens Degociatoꝛes terre
flebunt et lugebunt ſuper eam qm̃

mmerces eoꝝ nemo emet ãplius et

Job. xiij. Nunqͥd deus indiget ve
ſtro mendacio.et.· Dut decipietur
vt homo veſtris fraudulecijs Jp
ſe vos arguet et Sap̃. v. Lamen /
tantur damnati dicentes quid no
bis pꝛofuit ſuperbia aut quid di /
uiciarum iactantia contulit nobis

et ꝗ. In malignitate autẽ noſtra
conſumpti ſumus Talia dixerunt

in inferno hi qui peccauerunt qm̃
ſpes impfj tancq; lanugo eſt que
a vento tollitur et predicta ſuffi

Incipit tertia pars ſecunde par/

tis que dicitur migur atio,

ſbbi
nſe
i
tem
men
tp
POu
rar
nun
xta
Plob⸗
lias
lahe
opee
eas
ſt e
diccl
deg
pnd
pcco
llari
gcge
biſeur
dam
fuſtr
fern⸗
ſcend
ſubſt
dom
quoe
ſdian
lrga
narig
deg

tom
Ni
in,
8t5

zre
erat
o
hes
vot.
ene

Eſtat de tertia
cdᷣe que dicitur figura
tio Nbi ſciendũ ꝙ vſu

rarius ſept
ribiles figurationes amplectitur

in ſe ipſo videlicet figuratur nãqʒ;

ꝛimo per infernũ Scõᷣo ꝑ mor/
tem Tertio ꝑ mare Quarto p flu/⸗
men Quinto per canẽ Sexto Per
talpam BGeptimo per araneam.
ꝛimo nanq; dico vſurariũ figu/
rari. er infernũ eo ꝙ ſicut infernꝰ
nunq; ſaciatur ita nec vſurariꝰ Ju
xta illud Eccs.v. Nuarus non im
plebitur pecunia et qui amat diui/
cias frudus non capiet ex eis. et
in hoc ergo vanitas Vbi mlte ſũt
opes multi ſunt et qui comedunt
eas Et quid pꝛodeſt poſſeſſoꝛi ni
ſi ꝙ cernit diuicias oculis ſuis.di/
cit eniʒ vſurari in coꝛde ſuo ſicut
dicebãt illi ſceleſti cupidi rapaces
de quib* Galon. ᷣmonet. pꝛouer.
pri, dicens fili mi ſi te lactauerint
Pecoꝛes id eſt ſi te blandicijs ꝗa ad

ulationibus tentauerint ſeducs ne

acqeſcas eis. Si dixerint veni no/

biſcum inſidiemur ſanguini abſcõ/

Dam' tendiculas ↄtra inſontem

fruſtra deglutiamus eum ſicut in/

fernꝰpiuentẽ et integrum quaſi de
ſcendẽtem in lacũ Oẽm pꝛecioſaz
ſubſtantiam reperiemꝰ implebimꝰ
domos noſtras ſpolijs.et qᷓ Joſi
quoq; contra ſanguinem ſuum in
ſidianrur et moliũtur fraudes cõ/
tra aias ſuas.ſic ſemite omnis a/⸗
uari aias poſſidẽtiũ rapiunt Ni

des q; lucide ſpũs ſanctus depin/

ſtem turpiſſimas et hor/

Sat auari et vſurarij ſihtudinẽ ad
infernũ merito ergo poſt moꝛtem
deglutiütur ab inferno ſicut et ißi
tanq; infernꝰ deglutire cupiüt ſub /
ſtãtias innocẽtiũ Inde dicit dñg
luc. xvi. Moꝛtuus eſt aũt diues et

ſepultus in inferno et Job.xxi.ſcri

bitur Quare ergo impij viuũt ſub
leuati ſũt ↄfoꝛtatiq; diuicijs Et j.
Ducunt in bonis dies ſuos et in
Puncto ad inferna deſcendunt.

LD auarus kigura⸗
tur per. moꝛteʒ. MMcs
Scðo figuratur per moꝛtez eo ꝙ
moꝛs nemim parcit ſed eqnimiter

oss inteimit et decalcat ſci regũ

xiiij. Oes mo imur et qſi aque di⸗/
labimur ſuꝑ terram alias in terrã

Mñv. Eſt cõe moꝛi moꝛs nulli p/

cit honoꝛi. Debilis et foꝛtis veni/
unt ad limina moꝛtis . SGic igitur
facit cupidꝰ vſurarius qui nemini
parcit nec pr̃i nec mr̃i neq; fr̃ibus
neqʒ alijs attinstibꝰ amicis vel ini
micis Daʒz ↄiũctos ꝓximos vel a/
micos ledit in eo ꝙ participãt de
ſuis vſurarijs lucris et male queſi
tis Juxta illud Ozee.ix. Effraym
deducet ad interfectoꝛes filios ſu/
os Effraym interp̃tatur accreſcẽs
et cupidi vſurarij accreſcẽ q̃rũt et
multiplicare diuicias in quibꝰ ſuc/
cedant filij et alij attinentes. Sed
ſequitur vt plurimum quod com/
muniter atteſtatur videlzʒ De ma
le queſitis nõ gaudz tertiꝰ heres
IJmo vt płrimũ neq; pꝛimꝰiuxta il
lud pſalmiſte. NQutãtes trãſferen
filij eius et mendicent et eijciantur

de habitationibꝰ ſuis Scrutetur
feneratoꝛ oẽm ſbᷣam eiet diripiãät

alieni laboꝛes eiꝰ Mõ ſit illi adiu /
toꝛ nec ſit qui miſeratur pupillis e⸗
ius.fiant nati eiꝰ in interitũ in ge,

neratione vna deleatur nomẽ eiꝰ

Sic em̃ cõiter eſſe ſolet vt diuicie

ꝑ voꝛacitateʒ vſurariã ↄgregate

cito depereãt et labant᷑ Juxta illõ
ecẽs.v.Eſt alia ifirmitas peſſima
quã vidi ſub ſole.diuicie ↄgrega/⸗

te in malũ dñi ſui. pereũt em̃ i affli
ctiõe peſſima.generauit filiũ qͥ in

ſũma egeſtate erit.ſicẽ egreſſus ẽ nu
d' de vtero matris ſueſic reuerte
tur et nihil feret ſecũ de laboẽ᷑ ſuo
Et pᷣs.dicit Doꝛmierũt ſõniũ ſuũ
et nihil inuenerũt oẽs viri diuicia⸗

rũ in manib ſuis.de tali figuratõ
ne ſcribit᷑ b ac̃.ij.Dilatauit quaſi
infernꝰaiaxʒ ſuãa ipſe qſi moꝛs nõ
adimpler̃ Et j. Ve ei qᷓ ↄgregat
amariciã malã domui ſue.vt ſit in
excelſo nidus ei.et liberari ſe pu

tat de manu mali. cogitaſti cõfuſi
onem domui tue.

4 Tertio auarus figura

tur per mare. Tertio figuratur
ꝑ mare eo ꝙ ſicut oẽs aque diſcur
runt ꝑ mare et mare nõ redũdat.

Ecẽs pꝛi. Oia flumia intrant in

mare et mare nõ redũdat. ad lo/
cũ vñ exeũt flumia reuertũtur et
iteꝝ fluũt.q.d.ſcut de mari exeũt
ita ad mare redeũt Sic eſt igitur
de diuicijs q̃ in terris ꝑcipiũtur et
in terris etiã relinquũtur Vñ dicit
DVplus.i.ad thi.vltio Dihil em̃ in

tulimꝰi hũc mũdũ haud dubiũ q·

nec auferre quid poſſumꝰ Inde eti
am a Job pri. dixit. Nud egreſſ
de vtero matris mee.nud ſcz de

vtero terre et nudꝰ reuertar illuc.

Ex hoc ſaladin“ ille comes ma/

gnꝰ et excellentiſſimꝰ ad moꝛtẽ ve

niens mãdauit de ſtabulo ſuoꝝ e/

quoꝝ recipi farcetũ laceratũ et in
haſta longa deferri ꝑ ciuitatem pᷣ
cedentibꝰ tubatoribꝰ cũ pᷣconijsa
dicẽtibꝰ magnꝰ comes Saladinꝰ
de om̃i ſua gloꝛia diuicijs et triũ/⸗
pho tãtũ defert ſecũ de hoc ſecło.
Quid em̃ inquit dñs ꝓdeſt hõi ſi
vniuerſũ mundũ lucret᷑. anime vᷣo

ſue detrimentum patiatur. NDut
quã dabit homo cõmutationem

pꝛo anima ſua Mathe. xvi. Sic eti
am dicere poſſumus Quid pro/
deſt mari ſi continue ſuſcipit a /

quas et a ſe nihilominus remittit
continuo. Et ſic non pꝛodeſt aua/

ro vſurario vſuraria lucra capta
re et omnia tamen in fine dimit/⸗
tere et animam ſuam tradere igni
bus deuoꝛandam Eſt em̃ qðdaz
ridiculum et ludificatio demonũ
in diſcurſu vite pꝛeſentl. aſſimila/
ta mari in quo piſces dꝛaconesa
ſerpentes et diuerſa genera beſtia
rum ſe inuicem deuoꝛant et illu/
dunt Hinc dicit pſalmiſta. hoc
mare magnum et ſpacioſum ma/⸗/
nbus illic reptilia quoꝛum non eſt

numerus.Sub typo maris intelli

gens totum oꝛbem. Subdit ani/
malia puſilla cum magnis illic
naues pertranſibunt. Dracoi/
ſte ſcilicet lucifer quem forma /
ſti ad illudendum ei ſcilicet huic

2

— — —

2
ℳ,

— —N

— — ——— —, — —,

—

ſeculo ſecularibꝰ q; ꝑſonis ſẽſualit
carnaliterq; degentibꝰ de quibꝰ

niſi vere peniteãt faciet lucifer ri /
diculum et triũphuʒ. Juxta illud

Abaẽ pꝛi. Et ogregabit ſcʒ luci/⸗
fer diſpoſitiõe diuina quaſi arenã
captiuitatem ſcʒ in carcerex infer/
nalem. ſequitur.et ipſe de regibus

triũphabit ſcʒ de iniquis qͥbuſlibʒ
ſe et alios male regentibus et inu

ſte Sequitur Et tirãni ridiculi eiꝰ
erunt et ipſe ſuꝑ oẽm mutationem
ridebit et cõpoꝛtabit aggerẽa ra
piet eũ Quaſi dicat/Munitiõ es ini
quoꝛũ fraudes et doloſitates eo/
rum ſophiſticationes pꝛobitates
et ſtrẽnuitates haſtiludia vel falſe
Diuicie nihil ꝓderunt in die iudi /
cij Juxta qð dicit p̃s Non ſaluat᷑

rex per multam virtutem ſcʒ coꝛ/

poꝛalem et gigas non ſaluabitur
in multitudine virtutis ſue virtu/
tem ſeʒ ꝓ ſtrẽnuitate ſiue ꝓ coꝛꝑis
pꝛobitate ſuſcipiens Ex quo ſub/
infert ↄparationem virtutis ho /
minis et bꝛutoꝝ dicens fallax e/
quus ad ſalutem in abundantia
aũt virtutis ſue non ſaluabit᷑. Et
de diuicijs dicit Salon ꝓuerb.x.

Nõ ꝓderũt thezauri impietatis.

Juſticia vᷣo liberabit a moꝛte.De
Doloſisa fraudulẽt..dic eẽ Salon
ꝓuer.xij.Nõ inuenit fraudulẽtꝰ lu

crũ Et ꝓuer.xxvi. Sicut noxiꝰ eſt

qui mittit ſagittas et lanceas ad
moꝛtez ſit vir qͥ fraudulẽter nocet

amitco ſuo et cũ fuerit dephenſꝰdiẽ

ludens feci Et . Qui oꝑit odium

fraudulẽter reuelabit᷑ malicia ipᷣiꝰ
in ↄſilio.qui fodit foueaʒ incidit

in eã et qͥ voluit lapidem reuertet᷑
ad eũ.lingua fallax nõ amat veri
tatez et os lubricũ oꝑatur ruinas
Nlurarij ergo qͥt fraudibꝰ et doł
vtunt᷑ ad exeqᷓndas vſuras a peau

ꝑibꝰ innocẽtibꝰ tot vtũtur ad ꝓpꝛi

am dãnatiõeʒ de qᷣb ſcriptũ è pp
uer. i J̃i q́; ↄtra ſãguinẽ ſuuʒ. ẽ

Muarto auarus kigu
rat᷑ ꝑ flumẽ. Quarto figuratur
p flumẽ eo ꝙ ſicut flumen ſemper
fluit et diſcurrit donec ad mare ꝑ
ueniat ſic et vita miſeri vſurarij ſe/
per fluit et diſcurrit donec ꝑueni,
at ad amaritudinem mortis et da
mnatiõis eterne vt igneo flumine
Epetuo cremetur ſicut ſcribit᷑ dañ.
vij. Nſpiciam donec throni poſiti
ſint et ãtiquus dieꝝ ſedit ſcʒ ieſus
xpᷣs ad indiciũ ꝑatus de qͥ ſeqtur
Veſtimẽtuz eiꝰ q̃ſi nix candiduz.
et capilli capitis eiꝰ q̃ſi lana mun/
da. thꝛonꝰ eiꝰ flãme ignis. rote i/
gnis accenſus fluuiꝰ igneus rapi/
dus egrediebatur a facie eiꝰ ſcili⸗
cet ad inuoluendũ pccoꝛes in foꝛ
naceʒz inferni ſiẽ ipi fluxerũt ad ſã
guinẽ innocẽtũ Juxta qð ſcribit᷑
Saßp̃.xi.Oer q̃ em̃ penas paſſi ſũt
inimici illoꝝ a defectiõe potꝰ ſui
et in eis cũ abũdarẽt filij iſrł leta/
ti ſũt ꝑ hec cũ illis deeſſent bñ cũ

ülis actũ eſt Naz ꝓ fõte quodã ſo

piterni flumis Hũanũ ſãguinẽ de
Diſti iiuſtl. q. d. Sicut ſãguinẽ ſitie/
bat in oppᷣſſiõe pauperũ innocẽtũ
ita ſãguinẽ eiꝰ ad bibẽdũ loco aq
rum deputauit ſcʒ qñ aquaꝝ flu/
mina egypti ↄuertit in ſãguinem

nd flagellandũ egy ptũ ex dur⸗

cia pharaonis. Exo.vij dicit quo

dñs ad moyſen dic ad aaron
olle virgã et extende manũ tuã
ſuꝑ aquã egypti a ſuꝑ fluuios eeo

rũ et riuos ac paludesa oẽs lacꝰ

aquarũ vt vertãtur in ſanguinen
et ſit cruoꝛ in oĩ terra egypti tã in
ligneis vaſis q; in ſaxeis Et ẽ·. Et
fuit ſanguis in tota terra egypti.

Qunto anarus kigu.

ratur per canẽ. Quinto figurat᷑
ꝑ canez eo ꝙ ſicut canis fruſta pa

nis aut oſſa carnis a dño ſuo ꝓPpie
cta ſuſcipiẽs aperto oꝛe qcqd acci
pit cito deuoꝛat et ſꝑ ad ſpeʒ futu

ri fruſti inhians os aꝑit Yta miſe

ris cupidis et auaris accidit et iſa
ciabilib vſurarijs b expectãtib*
q̃cq̃d foꝛtuna piecerit id ſine vlla
dilatõe ſubripiũta ad rapinã cete
roꝝ aſpirãtes iſaciabili deſiderio
ſe ſubmittũt.a ſi qͥd ꝓ ſuis ncitati/

b vel ↄmoditatibexpẽderint ad

ſuas man'ſpert ite redituꝑ. ſp-

guioꝛa Juxta ꝙ dic Salon
vi. Sicut canis qͥ reuerti
mitũ ſuũ.ſic ſtultꝰqͥ iterat ſtulticiã

ſuã Et petr diẽ ſcðᷣe pet᷑ ſcõo Ca

nis reuerſꝰ ad vomitũ ſuũ a ſus lo
ta in volut abꝛo luti Que vᷣba c;/

uis de qbuſibz pccis itelligi poſ-/
ſint nõ min eẽ de pᷣdẽis auarl.Cõ
tiget eẽ in talibꝰ id qð ſcribit Yob

xx. Panis eiin vtero illiꝰ vtetur in

fel aſpidũ intrinſec'. diuicias s
deuoꝛauit euomer a de vẽtre euus
extrahet egs de' Taput aſpiduz

ſugeta occidit eũ lingua vipẽ Et
. Om̃ ofringẽs nudauit pauꝑis

domũ rapuita nõ edificauit eam
nec ẽ ſaciatꝰvẽter eiꝰ et cũ habue/
rit qðᷣ ↄcupierat poſſidẽ nõ potu
it Nõ rᷣmũſit de cibo ei et ꝓpterea
nihil ꝑmanebit de bonis eiꝰ. cũ ſa
ciatꝰ fuerit eſtuabit a ois doloꝛ ir
ruet in eũ et intra deuorabit eũ i⸗
gnis Ecce igit᷑ quẽ frem̃ habebũt
impij de diuicijs male ꝑceptl. aut
illicite acquiſitis qͥbꝰ ↄtingit illð

Eſopi fabuloſuzʒ de cane qui car/⸗
nes rapuerat ad macellũ et dũ fu/

giens tranſitũ per põtem facẽt vi
des vmbꝛaz carniũ qꝛ mai vide/
bat fruſtuz carniũ in vmbꝛa patẽ:
inhiãs ad plus aperto oꝛe dimiſit

tertum pꝛo icerto et dũ carnes in
aquaz caderent ſtultus canis ca /

ruit vtroq; bene merito. Bic igi⸗
tur accidit miſeris auaris et cupi/

dis vſurarijs qui pꝛo fallacibus
vmbroſis vanis et incertis tranſi/

toꝛijs q; diuiciſs huius ſeculi ne/
quã.certa bona relinquũt eterna
et gaudia btõꝝ cũdl.fidelib ppa
rata Dicũt enim vſurarij ſe face/

re caritateʒ pauꝑibus quibꝰ mu/
tuant ſub vſuris ſed ↄgruentiꝰ di/
cerent canitatem cuʒ querũt ſan/
guinem bibere innocentũ et carnẽ

tanq; canes auidiꝰ deuoꝛare Pu/
xta qð dicit pᷣs. Donne ſciẽt oẽs
qui operãtur iniquitatem qui de/⸗
uoꝛũt plebez meam ſicut eſcam

panis Oe talibus etiam p̃t intelli
gi qð ſcribit Opłus ad philippeñ

ſcoo de falſis apoſtolis ſicut de

falſis xpianis dices Omnes enim

— — ———... . — — —

.

= —. — — —

—

.ð

—
2 — — — — — — —
— — N—

que ſua ſũt qrũt.non q̃̊ iu xp̃iEt

infra ad philippeñ. inj. dicit videte
canes: videte malos oparios Et
Opo. vlti. ſcribit Jobes foris aũt
canes venefici impudici et homici
de et idolis ſerniẽtes et dis qui a/
mat et facit mendaciũ ſicut cõiter
ylſurarij tanq; idolis ſeruistes mẽ
dacijs ſe nutriũt et dolis et frau/

dib' ſe impinguant ergo tancq; ca

nes immũdi et venetici:homicide
eijcirur a ↄſoꝛtio ſaluandoꝝ ſã

vt dicit Sakon ꝓuerb. xvij. Qui

ſubtrahit aliqͥd a Pauꝑe pꝑticeps
eſt homicidij Et Amb.·in li. de of
ficijs dicit paſce fame moꝛientez.
qͥt em̃ paſcendo hoies ſeruare po
teris ſi non paueris occidiſti a ha
betur in decret.lxxxvi.diſt Oaſce.
ergo miſeri vſurarij totiens homi
cidij penã incurrũt apð deũ qtiẽs
ſuis vſuris pauperes oppꝛimũt er
vſuraruʒ occaſiöõe pauꝑes fame
pereunt.

exto liguraturx auar⸗
Per talpam. HW
Serxto figuratur ꝑ talpaz Nigra
eſt em̃ ꝑ naturam Ita aia vſurarij
nigra eſt per nequiciã Trenoe.iiij
Denigrata eſt facies eoꝝ ſuꝑ car/
bones et ſicut talpa perpetua ceci

tate laboꝛat tenebꝛ..offuſcatur dũ

vixerit. Sʒ vt dicit Dr..de naturl.
animaliũ.oculos habet ſub coꝛeo
latentes qð coꝛeum quãdo moꝛi
incipit frangitur pre anguſtia et
tunc videre incipit cum moꝛitur.
SZic miſeri vſurarij ceci ſunt dum
viuũt cupiditate mãmone Sopho

nie pꝛimo. ambulabunt vt ceci qa
dñno peccauer̃t Et de ſcrib 2 pha
riʒeis auaris dixit dominus Ma/
the xv. Sinite illos ceci ſũt a du/
ces cecorum. d moꝛtis tamen
terminũ venientes oculos aperiũt
ad videndum et ſuſtinendum e/
terna ſibi ſuxplicia pꝛeparata Itẽ
ſicut talpa cumulos facit ſ epe fo/
diens in terram Ita et cupid? vſu
rarius facit q cumulos pecuniaꝝ
et poſſeſſionum et bonoꝝ tꝑaliuz
congregare feſtinat Cõtra quos
ſcribitur yſa. v. Ne qui iũgitl.do
mũ ad domũ et agrã agro copu/
latisvſq; ad t᷑minũ loci nunq d ha
bitabitis vos ſoli in medio terre.
In aurib meis ſũt hec ait dñs ex
ercituñ æc. Et in veteri teſtamto
talpa inter imũda aialia deſigna/
tur.leui.xi.et.yſa.ij.Arguũtur aua
ri ſub noie adoꝛataꝝ talparuz et
veſꝑtilionũ cũ ſcribitur ibi In illa
die ꝓijſciet idola argẽti ſui et ſimu
lacra auri ſui q̃ fecerat ſibi vt ad
oꝛaret talpas et veſptiliões Cõ
ueniũt em̃ aliq̃liter talpa et veſpti/
lio eo ꝙ lucẽ fugiẽtes et odientes
tenebꝛas diligũt a ſequũtur. vñ di
cit glo. yſa.ij vbi ſup ODe veſꝑtilio
nes ceci ſũt ſicut talpe Sic eẽ cupi
di vſurarij In fine tũ ocłos quos
talpa clauſit pena aperit

(Eeptimo auarns kfign

rat᷑ ꝑ araneã. Septio figurat᷑ ꝑ
araneã eo ꝙ aranen telã fa cit er
Pꝛijsviſceribꝰvt muſcã capiat.ſic
vſurariꝰ ex intimis p̃coꝛdijs aie
ſue texit rete ad rapienõ muſcas

pecuniaꝝ qᷓ tñ iniuſte de mann in

manũ.de burſa in burſaʒ euolãta
ſpargunt᷑ Juxta qm ſiłtudinẽ ſcri
bit᷑ yſa.lix Cõfidũt in mihilo et lo
quũtur vanitates ↄceperũt labo/

rez et peꝑerũt iniqͥtateʒ oua aſpi
dũu ruperũt et tela aranee texuert
Et. Tele eoꝝ nõ erũt in veſtimè/

to neq; opientur oꝑib' ſuis oꝑa

eoꝝ oꝑa inutilia et opꝰ iniqtatis

in manibꝰ eoꝝ. pedes eoꝝ 20 ma
lũ currũt et feſtinãt vt effüdãt ſan
guinẽ ino cẽtũ De Aranea dic Arl.

de naturis aialiũ ꝙ qᷓdaz ſpẽs
araneaꝝ q̃ venatur lacertũ ꝑpuuzʒ

qm incipit texẽ ſuper ipᷣm q̃uſq; li/

get eiꝰ oꝛificiũ ligatiõe foꝛti a tũc
ſaltat ſuꝑ eũ et pũgit quſq; moꝛi/
at Sic ergo fcit diabolꝰ cũ vſura.

rio qꝛ cũ induxit vlurariũ ad mu/⸗

tuãdũ ſub vſuris et exigẽdũ vſu /
ras os e- foꝛtit᷑ ligat a claudit ne

vncq; ↄfiteat᷑ et in pũcto moꝛt.ſal/
tat ſuꝑ eũ et pũgit occidita defert

ad tartareos cruciatꝰ nec ꝓſũt ſi/

bi tele araneaꝝ qᷓs de ꝓpꝛijs viſce

ribꝰ texuerat ad capi?dũ muſcas

pecuniaꝝ vt ſup de quib' p̃dt intel
ligi illð Job viij Non em̃ placebit

vecoꝛdia ſua et ſicut tela araneag
fiducia ei Dicit etiẽ Drl.a plinius
ꝙ araneaꝝ tela ex eaꝝ viſceribus

q̊dãmodo ex artificio generata

ſubtüiſſima ↄpoſitõe ↄtexit᷑ꝛ hoc

ne a mulcis et alijs beſtiolis qᷣbꝰ

tẽ dit ꝓpter groſſiciẽ videat᷑ cũ la /
bore qͥdaz ↄponit᷑ ſed miro mõfa
ciliter diſſipat᷑.ignẽ nõ ſuſtinet vẽ
tũ timet cui impetu rũpit᷑ et ſubito
denodat Sic ergo miſer vſurariꝰ*

qi ex viſceribꝰale ſue oñ ipſã iach “

at gra dei et donis celeſtib ſubti

li machinatõe fraudes oꝛdinat ne
eiꝰiniq̃tas ab indigẽètibꝰcognoſcz
tur H q;uis difficulter locupletat᷑

eiꝰtñã opulẽtia faciliter diſſipat᷑.dũ
in hoꝛa moꝛtis opꝰ hʒ oĩa relinꝗᷓ/
re qᷓ his qͥ ſibi vſuras ſoluer̃t dñt
reſtitui et eiꝰ miſera aia igne a tur

bine cruciata toꝛbit᷑ in enũ.hinc

dicit pſalmiſta.ps.xxxviij Thezau
riſat et ignoꝛat cui ↄgregabit ea.
Et . Et tabeſcẽ feciſti ſicut araneã
aiaz eiꝰ Tabeſcẽ em̃ idez ẽ ꝙ lan/⸗
gueſcẽ qꝛ miſer vſurari ſꝑ lãgue/⸗
bit in aia et corꝑe cruciat᷑ irreme.
diabilit ſine fructu trãſiens ex hac
vita Sic aranea cũ induſtria ſue
tele oꝑis ſui diſpendiũ ſepe patit᷑
qꝛ ad modicũ vẽti flatũ vel pluuie

ſtillicidiũ rũpit᷑ tela ſua alijsq; di/⸗

uerſis obſtaculis laboꝛ eiꝰ reddit᷑
ſine fructu. Sils ẽ vita vſurarij ex
&̊ eẽ in ꝑſona talis et cuiuſlibzʒ pec
catoꝛis dicit ps. Poſuiſti iniqͥta
tes nr̃as in còſpectu tuo Et. Dn
ni nr̃i ſicut ar anea meditabuntur
pſal. xxxix. Quare qð ſcribi᷑ O/

zee. viij. Drgẽtũ ſuũ et auꝝ ſuũ ſe/

cerũt ſibi rvola vt interirent Et 7.

OQm̃ in araneaꝝ telis nõ erit vitu

l ſamarie qꝛ ventuʒ ſeminabũt et
turbinez metẽt. q. d. Qui ſine fru/⸗
qu bonoꝝ opeꝝ vitã terminant
in ſemine vanitatũ metẽt.i.patiẽ/
tur turbinum penalitatem.

Et ſic ẽ fims hui tertie ptis ſcede
ꝑtis pꝛincipalis benedidus deus
in lecula ſeculog 5 M E N

=ͦ uzz

— — 0—

—
—

rrr H—Hn,

—

te venerabilis patris fratris Jo/
hannis de capiſtranis oꝛdinis mi
noꝛũ et iur..vtriuſq; doctor.. In qͥ
de varijs criminibus ꝑ que alie//
na vſurpãtur.ſec non de vſura.
pleniſſime ſocietateq;ʒ mercatoꝛũ
licita et illicita. De cõparatõe red
dituũ perpetuoꝝ et vitaliũ in pe/

cunia aut rebus alijs cũ pacto re/

emptionis et ſine. Materia etiam
monete.et cõplura vtilia.et quoti/

die occurrentia.cõtinẽtur. feliciter

incipit.

OVlite vobis

ros in terra. Mat.
vi. Ut diſcutiamꝰ
thezauriz atõis ma
teriam quanto bꝛeuioꝛibus pote'/

cendoꝝ de die in diem pꝛoſequen
Dñm ſaluatoꝛem de obſeruatione

dicitur Tum Jeiunatis ?τε. d B
vt ieiuni ĩ ſalubꝛiter. inſtitutũ no/
bis effectu aliter pꝛoficiat ad ſalu/
tem. De frudus bonoꝝ opeꝝ a/
gendoꝛum in tota quadꝛageſima
fut ra euaneſcat. Hdmonet nos

ſeru andum in celeſti palatio collo
cemus et eternaliter conſeruemus
Cum dicit Holite theſauriʒare In
quibus quidem ſacratiſſimis ver/

bis tria nobis bꝛcuiter indicãtur

—

thezauriſaẽ theſau

rimus verbis per ſubſequentia di
do materiã habita monitione per

Jeiunij verbis pñtis euangelij cũ

ſaluatoꝛ vt chez aurũ indeficienter

Pꝛimum eſt generalis pꝛohibitio
Idbi ſNolite in terra. Scõm è que/
dam ſpiritualis accenſio Ibi the/
zauriſare. Tertium eſt quedam e/⸗
ternalis attractio IJbi thezauros
veſtros Quantum ad pumum ſci
endum ꝙ hec pꝛohibitio intelligẽ
da eſt ſecundũ triplicem differenti
am videlicet pꝛimo reſpectu neceſ

ſitatis.ſecundo reſpedu vtilitatis

tertio reſpectu cupiditatis.

An liceat thez aurilare
Tirca pꝛedicta tria. queruntur an
liceat thezauriſ are.Nd qð reſpõ/
Detur ꝙ thezauriſare pꝛedictis tri
bus modis contingere poteſt vi⸗
Delicet pꝛimo ex pꝛouidentia re/
ſpectu neccſſitatis pꝛo cura fami/
liari. Secundo ex diligentia reſpe
ctu vtilicatis pꝛo cura regali. Ter
tio ex auaricia reſpectu cupidita/

tis pꝛo cura mundiali.

de pꝛimo modo lecun
dũ quẽ licet thez auriſare ſcilicet ex
pꝛouidentia reſpectu neceſſitatis
pꝛo cura familiari conceditur pa/
rentibus ſecularibus ob neceſſita/
tem filioꝛum educandoꝛuz vel tra
dendoꝛum nuptui filiaꝝ pecuniazʒ
congregare. Quia taliter ſecũduzʒ
conſiderationem ſtatuũ theſauri/
Zare permittitur Juxta apli ſentẽ
tiam. pꝛimo ad thi. v. Si quis ãt
ſuoꝛũ a maxime domeſticoꝝ curã
non habet ⁊ fidẽ negauit et eſt in/
fideli deterioꝛ.Nec te moueat aut
terreat chꝛiſti verbũ dicentl. Mat.
vi. ſolite cogitare de craſtino..
9 æz

20

15

10

5

S 1 0 V

R

Balancde Q

N Focus O

H J K 1

G

F

E

—

, 9 Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH wwwW.VXVMaster. com

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset