Hi23_fol Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De cupiditate. Johannes, de Capestrano — 5 us Tübingen ₰— . . ——ʒ— - 4 „ 4 —— . — * 2 = . ,B . . „ „ . „ . . 1 . . 7 H . — 7 . 1 4 . — — „ „ , . /. . . . ₰ . . . „ (CTractatus de cupidita te venerabilis patris fratris Jo/ hannis de capiſtranis oꝛdinis mi noꝛiũ et iur..vtriuſq; doctor.. In qͥ de varijs criminibus ꝑ que alie/ na vſinpatur. ſec non de vſura. pleniſſime ſocietateq;ʒ mercatoꝛũ licita et illicita. De cõparatõe red dituũ perpetuoꝝ et vitaliũ in pe/ cunia aut rebus alijs cũ pacto re/ emptionis et ſine. Materia etiam monete.et cõplura vtilia.et quoti⸗ incipit. die occurrentia.cõtinẽtur. feliciter Vlite vobis ros in terra. Mat. vi. Ut diſcutiamꝰ theʒauriz atõis ma teriam quanto bꝛeuioꝛibus pote/ rimus verbis per ſubſequentia di cendoꝝu de die in diem pꝛoſequen do materiã habita monitione per dñm ſaluatoꝛem de obſeruatione Jeiunij verbis pñtis euangelij cũ dicitur Cum Jeiunatis & Nd B vt ieiuni ĩ ſalubꝛiter.inſtitutũ no/ bis effectu aliter pꝛoficiat ad ſalu/ tem. De frudus bonoꝝ opeꝝ a/ gendoꝛum in tota quadꝛageſima fut ra euaneſcat. Hdmonet nos ſaluatoꝛ vt chez aurũ indeficienter ſeru andum in celeſti palatio collo cemus et eternaliter conſeruemus Cum dicit Holite theſauriʒare In quibus quidem ſacratiſſimis ver / bis tria nobis bꝛcuiter indicãtur thezʒauriſaẽ theſau Pꝛimum eſt generalis pꝛohibitio Ibi Nolite in terra. Scoõm ð que/ dam ſpiritualis accenſio Ibi the/ zauriſare. Tertium eſt quedam e/ ternalis attractio Ibi thezauros veſtros Quantum ad pꝛimum ſci endum ꝙ hec pꝛohibitio intelligẽ da eſt ſecundũ triplicem differenti am videlicet pꝛimo reſpectu neceſ ſitatis. ſecundo reſpectu vtilitatis tertio reſpectu cupiditatis. An liceat cheʒ aurilare Tirca pꝛedicta tria. queruntur an liceat theʒauriſ are. id qð reſpõ/ detur ꝙ thezauriſare pꝛedictis tri bus modis contingere poteſt vi⸗ delicet pꝛimo ex pꝛouidentia re/ ſpectu neceſſitatis pꝛo cura fami/ liari. Secundo ex diligentia reſpe ctu vtiliratis pꝛo cura regali. Ter tio ex auaricia reſpedtu cupidita/ tis pꝛo cura mundiali. de pꝛimo modo lecim dũ quẽ licet thez aur iſare ſcilicet ex Pꝛouidentia reſpectu neceſſitatis pꝛo cura familiari conceditur pa/ rentibus ſecularibus ob neceſſita/ tem filioꝛum educandoꝛuʒz vel tra dendoꝛum nuptui filiaꝝ pecuniazʒ congregare. Quia taliter ſecũduʒ conſiderationem ſtatuũ theſauri/ Zare permittitur Juxta apłi ſentẽ tiam. pꝛimo ad thi. v. Si quis ãt ſuoꝛũ a maxime domeſticoꝝ curã non habet fidẽ negauit et eſt in⸗ fideli deterioꝛ. Nec te moueat aut terreat chꝛiſti verbũ dicent. Mat. vi. Nolite cogitare de craſtino. &. 9 F£ 4 . 4 S H Vekr . ⸗ quia ex declaratione. Augl. ſuper 4* Jo. xij.et. xiij c. memoꝛãtem de l0/ tulis ſaluatoꝛis patet ꝙ non fuit xp̃i mens vel intentio pꝛohibẽ o/ modam theſaurizationem ſed ſo / lũmodo cupidam 2 auarã qð de clarat cuzʒ dicit in gloſa ſua habe/⸗ bat dñs loculos:a fidelibus ob lata conſeruans et ſuoꝝ neceſſita tibus et alijs tribuebat indigenti/ pus. Tũc pꝛimũ eccłie pecume foꝛ ma eſt inſtituta vt intelligeres ꝙ pꝛecepit non eſſe cogitandum de craſtino ad hoc non fu ſſe pꝛece/ ptum vt nil pecunie ſeruaretur a ſanctis ſed ne deo pprer iſta ſerui/ atur.et ꝓter inopie timoꝛem iuſti cia deſeratur. Et habentur verba in ſacro canone.xij.q.i. habebat. Et idem Ibið dicit exempluz dñi Decipite conuerſantes in terra.ꝗ/ re habuit loculos cui angeli mini/ ſtrabãt niſi quia ecchia ipſius locu los habitura erat Quare furẽ ad miſit niſi vt eius ecclena cũ patitur fures toleret. Hoc eſt dicẽ vt oẽz inoꝛdinatum et iniuſtũ amoꝛẽ ab oĩbus tꝑalibus et huius ſeculi va/ nitatibus abſtrahan us er ſi ad/ uerſitas ſuperuenerit et perditio tꝑalium in noſtra patientia ſalutẽ anime conſeruemus ſicut Job in ſuis tribulationibus pꝛedicabat decens dñs dedit dñs abſtulit ſi⸗ cut dũo placuit ira factũ eſt ſit no men dñi benedictum. De letundo modo ſe cũdũ ᷓ licet theʒauriſat̃ videlicʒ ſuſtetatiõe pauperũ ex diligẽtia reſpedtu vtilitatis vel cura regan vtputa regni defendendi vel cul/ tus diuini ampliandi. Et ſic Pue/ — 7. „ nit et licitũ eſt tate reipublice ſpualisa tꝑalis in ectia xrp̃itam pape et alijs p̃ᷣlatis ectie q; imꝑatoꝛi et regibus et bn cipibus ac gubernatoubus velre Rtoꝛibus re publice b uſcũ q; Cir ca qð dicit Dmbꝛoſi in li.de offi / cijs Nuꝝ eccia habet.non vt Huet ſed vt eroget et ſubueniat in necel fitatibus. Quid eſt opus cuſto diẽ id qð nipil adiuuat.an ignoꝛamꝰ qntuz auri et qntũ argenti de te, plo vñi aſſirij ſuſtulerũt Nonne dicturus eſt dñs cur paſſus es tot inopes fame moni et terre habes aurũ Miniſtraſſes vtiq; id mini⸗ ſtrare debuiſſes alimoniam Cur tot captiui in captiuitatem ducti nec redempti ab hoſte occiſi ſunt Melius fuit vt vaſa viuenciũ bᷣua. res q; metalloꝝ et quaſi ille vere eſt thezsurus dñi qui operat᷑ qð ſanguis eius oper atus eſt ſcʒ ſalu tem aiard. Et ibidem. multi edifi/ cant parietes. a colũnas eccie ſub crabunt Marmora nitẽt. auro ſplè dent laquearia. gémis altaria di ſtin guũtur. et miniſtro? xp̃i nulla eſt electio De pꝛedictis etiã habe/ tur. xij.q. ij.c. Nurum. et. c ſequen/⸗ ti Intendit dicere multi vacat va nis thezauriſationibus et ſuꝑflu/ is, de pauperũ aũt xp̃i neceſſitati/ bus nihil curant cũ xpũs iße ſibi declar at impenſum quicquid ſuis fratrib ſez paupibus in fide xpᷣi vꝛuẽ ibus extiterit elarg tũ cũ diẽ thezauriſare ꝓp vtili Mat. exv MUmen dico vobie qc/ quid feciſtis vni de minoꝛibꝰ his mihi feciſtis Et ſpecialr de oꝑib⸗ mie coꝛꝑ alis intelligit cũ pᷣmittit Eſuriui enim et non dediſtis miht manducare Sitiui. Oꝛedictis ſi quidem tam viris clericalibus q; politicis conuenit ecc̃iam xp̃i defẽ ſare. de clericalibus dicit dũs Jo. x. Bonus paſtoꝛ ai am ſuazʒ ponit pꝛo ouibus ſuis qð eſt dicere pꝛo ſalute aiarũ ſibi commiſſaꝝ vſq; ad moꝛteʒ id eſt vltimũ ſuxpliciuʒ inſudaẽ. De tꝑalibus intendebat inſtruere cum dicebat. Math: xxij. PBeodite ergo q̃ ſũt ceſar.ceſaria q dei deo. Ex quo ait. Opłus ad Rõ.xiij.Omnis aia.poteſtatibus ſublimioꝛib ſubdita ſit nõ eſt em̃ poteſtas niſi a deo.que aũt ſunt a deo oꝛdin ata ſunt. Itaqʒ qͥ reſiſtit prãti.dei oꝛdinationi reſiſtit. qui ãt reſiſtũt ipi ibi damnatiõeʒ acqͥ runt nam pꝛincipes nõ ſũt timoꝛe boni oꝑis ſed mali. Vis aũt non timere ptãtem. fac bonũ et habe/⸗ bis laudem. Ex illa enim hoꝛa mi / niſter eſt cibi in bonũ. Si aũt male feceris time.non em̃ ſine cauſa gla dium poꝛtat. Dei enim miniſter ẽ iudex: iudięando eũ qui male egit Ideo ex neceſſitate ſubditi eſtote non ſolum pꝛopter dei iram ſed e⸗ tiam ꝓpter conſciam IJdeo enim et tributa pꝛeſtatis miniſtri enim dei ſunt in hoc ipſum ſeruientes. Reddite ergo omnibꝰ debita Cui tributũ tributũ.et cui vectigal.ve⸗ digal.cui timoꝛẽ.timoꝛs. cui hõꝛe⸗ honoꝛem.ĩt. Hinc dñs etiã dixit ego lodewic· in nocte cene diſcipulos ſuos.gla/ dium emere. At illi dixerũt dñe ec/ ce duo gladij hic.lu. xxij.At ille di⸗ xit Satis ẽ vt noõ indicaret, duo debere eſſe pꝛincipalia ſeculi lumi/ naria ſicut in pꝛincipio ſeculi duo magna luminaria fecit videlicʒ ſo lem etlunanm. De potificaliet regali nꝛeeminttia qᷓ per ſolẽ et lunam delignatur. De ſole et luna pontificali ſcʒ et regali pꝛeeminentia et dignitate vt per ſolem pontificalem et per lunam regalem ſublimitatem no/ bis figuraliter indicaret de quo gen. i et in. c. Solite extra de ma. et obe. vt quanta differentia inter ſolem et lunam apparet tanta in/ ter ſpiritu alium regimen et tempo raliũ denotetur. Et ſicut luna ſplse/ dorem ſuſcipit ab illuſtratione ſo/ lari Ita regalis auctoꝛitas depen deat a papali. Nam papa vtriuſ/ imperij terreni ſcilicet a celeſtis ura continet. xxij. diſt c. Omnes Sicut etlam per experientiam pa/ tet ꝙ Imperatoꝛ a papa appro/ bationem atq; coꝛroboꝛationem ſuſcipit ad regendum yvt in. c. pꝛi. de Hureiurando in cle. qui impera toꝛ etiam fidelitatis iuramentum exhibet vt pꝛotectionem eccleſie . 1. pollicetur. xiij. di.c. tibi dſo et. c. ſR— — —— .. . - 7Wς n — De te rtio modo c m. quem contingit theʒzauriſ⸗ are vide licet reſpectu cupiditatis pꝛo cura mundiali ad cumulandas Diuiti/ as mnoꝛdinato aſfedtu non habito aliquo reſpectu ad neceſſitatẽ vel vtilitatẽ iconomice rei vel publice null dubiũ ꝙ hoc omnino eſt pꝛo Hibitum. Cupiditas enim et auari cia de lui ratione pccm̃ moꝛtale ẽ et radix oim maloꝝ vt dicit Op'. pꝛi. ad th i.vl.ibi cũ dicit nihil enizʒ intulimus in hũc mundum xvt nulli dubiũ qꝛ nec auferre quid poſſu/ mus. hñites aũt alimenta et quibꝰ tegamur his contentiſimus. Nazʒ qui volunt diu tes fieri incmũt in temptationem et laqueum diabo/ l et deſideria multa a inutiliaa no ciua que mergũt hoies in iteritũa per ditionem. Radix enim oim ma loꝝ eſt cupiditas qua quida aſpe tentes errauerũt a fide et inſerue / runt ſe doloꝛibus multis Tu aüũt verbis petrus tharanthaſij oꝛdi nis pꝛedicatoꝝ qui fuit Innocen/ tius quintus a ſingulariſſime apo ſtillauit epłas pauli ſuper hoc ver bo Radix.⁊. dicit. Hec eſt que ſa/ crilegia committit et furta et rapi nas exercet et pꝛedas bella gerit et homicidia Simoniace emit et vendit. Iniuſte petit et accipit Ini que negociatur et feneratur. In/ ſtat dolis. Imminet fraudib. dil / ſoluit padcum violat iuramentum coꝛrumpit teſtimonium et peruer / tit iudicium. NMbi notandum in 9 tio. . Et pꝛimo de ſacrilegio querit᷑ qᷣd ſit Reſpondetur hᷣm papiam ꝙ ſa/⸗ quolibet verbo de tribus ſcilicet de diffinitione diſtinctione et pun. e lacrilegio dilkini crilegium eſt ſacre rei leſio vel vio/ latio vel vſurpatio et ſic ſacrilegi/ um dicitur quañ ſacri ledium vel ſacrum ledens vel ſacrum legens id eſt auferens vel diripiens ſic e⸗ tiam dicit Kaymundus. De triplici diltinctiõe. De diſtinctione ſacrilegij queritur qͥt modis committitur. Reſpon/⸗ Detur bꝛeuiter ꝙ pꝛincipaliter cõ/ mittitur trbus modis. Dꝛimo ratione perſone vt cuz vᷣherat qᷣs clericum vei rapiat monialem Se cundo ratione loci vt cũ quis vio lat emunitatem ecẽie vel cimiterij Tertio rõe ſacre rei vt cum res ſa cra vel ſacro vſui deputata vł col locata in loco ſacro vel pꝛo ſacro Labito vſurp atur. Hec autem vl/ tima ſpecies etiam tripliciter ſub / Diuiditur videlz quia aut auferk ſacrum de ſacro.aut ſacrum de nõj ſacro.aut non ſacrum de ſacro de hHhis habetur. xvij.q.iiij. c. Quiſqͥs et. c. ſacrilegium vbi ſequitur. Eſt ergo ſacrilegium quotiens quis ſacrum violat vel auferendo ſacꝝ de ſatro vel ſacrum de non ſacro vel non ſacrum de ſacro.Et ibi ſe⸗ quitur pꝛedidtis alijs ſpeciebus Etiam ſacrilegium committitur q violentas et impias manus in cle ricos iniecerint.?. De ſacrilegio autem locali eſt textus eadem cau ſa. et. q. c. Sicut. vbi dicit piꝰ papa BSicut qui eccleſiã dei deuaſtat et eius pꝛedia et donaria ſpoliat et inuadit fit ſacrilegus.Sic ille qui eius ſacerdotes inſequitur ſacrile, gus iudicatur.et ſic patet de pꝛe/⸗ dictis ſpeciebus Large tamẽ dici/ tur quis committere ſacrilegium alijs modis pluribus et diuerſis ſed ſufficit pꝛo pꝛeſenti quinqʒ ali/ as ſpecies reſerare. Pꝛimo enim vltra pꝛedicta dicitur ſacrilegus tranſgreſſoꝛ iuriſpublici qð con/ ſiſtit in ſacrl. oꝛdinibus et ſacerdo tibus et magiſtratibus.i.diſt. Jus pubplicum. Secundo dicitur ſacri/ legus qui articulos fi dei et pꝛece pta vel pꝛohibitiones dei negligẽ Ddo vel neſciendo violat et offen / dit. qð intelligendũ eſt m tho/ mam ſcda ſcðe.ꝗq.nonageſimano na qñ legẽ dei impugnat ſicut he / reticus et blaſpbhemus qui quidẽ ex hoc ꝙ deo non credit incurrit infidelitatis pcẽm. Ex hot vero ꝙ diuina verba legis dei peruer / tit ſacrilegium committit et incur/ rit c Tertio qui diſputat de iudi/ cio pꝛincipis vel iudicat et hoc ni/ ſi euidenter conſtaret qð eſſet con tra deum. et intellige diſputat re/ uocando in dubium. ſecus eſſet ſi fieret pꝛopter maioꝛem diſcuſſio/ nem. Quarto qui publica officia committit iudeis De pꝛedictis. xvij q.iiij Qui autem et. c. Nemini et. c. conſtituit. Quinto qui quan/⸗ cũq; rem eccleſie retinuer it vel re ceperit contra eccleſie voluntate⸗ xij.q.ij. Nulli liceat ignoꝛare. Et nota ꝙ grauius eſt ſacrile giũ cõ/⸗ tra perſonam q; contra locum et q; contra rem ceteris tamen pari bus Rem autez diſtinguere opo: tet quia Pꝛimũ locum tenent ſa/ cramenta inter que eſt ſummũ ſa/ cramentum euchariſtie qð conti⸗ net ipſum xpᷣm contra qð ſacrile/ gium inter omnes ſpe cies ſacrile/⸗ gij maximum eſſet. cui ꝓpinquum eſt contra perſonam pape et dein de ſubſequenter hm maioꝛitat em graduum et perſonarum et ſancti tatez ſiue perſone ſiue loci Doſt ſa cr̃a autem in diſtin.rerum. ſecun/ dum locum tenent vaſa ſacra a⸗ pta ad ſacramentoꝛum ſuſceptio/ nem et imagines ſanctoꝛum etre/ liquie in quibus quodãmodo ipe perſone ſanctoꝛum venerantur et dDehonoꝛantur. Tertium lo cum te nent ea que pertinent ad oꝛnamẽ ta eccleſie vel miniſtroꝛum. Quar/ tum locum tenent ea que ſunt de/ putata ad miniſtroꝛum ſuſten / tationem ſiue ſint mobilia ſiue im/ mobilia. De punitione lacrile⸗ JIsitur nota que infra ſub necte/ mus. Sunt autẽ hec vtilia ad diſ cretionem penaꝝ ſacrilegoꝝ qui⸗ bus m leges ex atroci iniuria fa/ cta perſone eccleſie infertur pena decapitatiõis vt. C. de epil.et cle. l. Siquis in hoc genus Aliter aũt a — Judicis arbitrio reſeruał᷑ ꝓ q̃lita te ꝑſone rei. tꝑis.a loci.ff. ad.l. Ju liã peculiatꝰ.l. Julia et.l. Sacrile/⸗ gi. Scõm canones vero duplex ẽ pena vna ſpũalis ſcilʒ excòicatio nam pꝛo ſacrilegio in perſonã ec/ clenaſticazg eſt maioꝛ excõicatio ip ſo Jure. xvij.q.iiij. Si quis ſuado/⸗ te. Pꝛo ſacrilegio vero in rebus in aliquibus caſibus etiam eſt maioꝛ excõicatio de quibꝰ dicemus infra cũ de excõicatione tractabimꝰ. In aliquibus caſibus eſt minoꝛ pena iniũgenda ſcʒ pecuniaria que im/ ponenda eſt diuerſimode bᷣm qua/ litatem criminis ꝑſonaꝝ locoꝛũ. ac conſuetudines regionũ.xviij.q. iiij. Si quis in atrio et.c. Si quis contumax. Et hec de ſacrilegio. dicta ſufficiant pꝛo pꝛeſentii. De lurto dilkinitio le⸗ Bequitur de furto pꝛo cuius diffi/ nitione eſt ſciendũ ꝙ furtũ eſt con / tractatio rei aliene mobilis et cor poꝛalis frauduloſe inuito dño ani mo lucrãdi facta vel ip̃az rem vel vſum rei vel poſſeſſionem vt colli/ gitur. ff. de furtis.l.i. Oꝛo qua dif/ finitione notandũ eſt in ea dicitur rei aliene. Nõ ſbi ꝙ etiã rei ꝓpꝛie al teri obligate vt qꝛ pignoꝛata vel ↄmodata fuerit poſſʒ furtũ fieri ff de furtl. l. Si res ODꝛimo. et. I. Si his in rem in pꝛincipio. Sciendum etiã inuito dño dicit᷑ otrectari eti am ipo dño vidente et nõ contra dicente. ff. de. fur. l. penł. Secꝰ autẽ eſſet ſi dñi voluntas adeſſet a fur crederet dño inuito furari qꝛ lic⸗ʒ moꝛtaliter peccaret nõ tñ tenẽtur pena furti nec ad reſtitutionem. ff. de fur. l. Inter oẽs penł. Scien/⸗ duũ etiã eſt ꝙ ſi quis rem ſubtractã cõbureret vel in mare pijceret nõ minꝰ pena furti teneretur qꝛ ſatis lucratur qui ſuã volũtatem adim/ plet et vſum et poſſe extoꝛquet. ff. de. fur. .l. Qui Jumenta et. l. qui furtum. M (De diſtinctione kurti ſciendum. Sciendũ ꝙ furti noie plures eiu⸗ ſpecies ↄtinentur. Dam furtũ ali/ ud manifeſtũ cũ fur dep̃‚henditur paiꝛius q;ᷓ veniat ad locũ deſtinat Mliud eſt non manifeſtũ qꝛ non? depꝛehenſus.ff. de.fur.l.i.qa.ij.Dli/⸗ ud dicitur ſacrilegiũ de quo iazx ſu pꝛa diximus Aliud dicitur peculia tus qð eſt furtum de republica. ff. ad.l. Buli. pecu.l.pꝛi.et per totum xxiiij.q.iiij. Quid ergo AMliud dici⸗ tur abigeatus qð eſt furtum gre/ gis ſcilicet diſſipare per furem vt quia diſpergit gregem iumen/ toꝛum et armentum bouz et alioꝝ pecoꝝ poꝛcoꝝ vel ouium tunc fu ratur. f. ad.l. Juli. de abigeis. l. i. et per totum.iiij.q.iiij· Jtem abi geatiDliud eſt plagium qð eſt fu tum hominis liberi venditi vel em Pti ſcienter.ff. ad.l.coꝛne.de plagi⸗ arijs.l.i.⁊.l.iiij. In quo delico pa ri paſſu ambulat qui ſeruũ alienũ ſolicitat vel appoꝛtat et ſic etiam de ancilla aliena.id qð facit.i.q. i.c. Qui ſtudet in fine yſið x li. ety mo. In his oibus pꝛimum locuz3ʒ tenet ſacrilegium. ſcom plagium. tertium peculiatus. quartum abi/ geatus et ſucceſſiue et in omnibꝰ Sr auius eſt manifeſtum furtum q; occultum. De pena kutti lclend .— agitur eſt quadꝛupli reſtitutio. Non manifeſti vero eſt dupli etiã poſt annum Inſti. de perpetuis a tempoꝛalibus actionibus Sfurtia ff. de furtis.l.fi In foꝛo autem cõ ſcientie ſufficit reſtiruere ſimplum cum omni damno m theologos in.iiij.ſententiaruzʒ. di.xv.Quãdo autem eſt plus q; fur vt quia ar/ matus et occidit vel eſt nocturnꝰ depopulatoꝛ agroꝝ vel vini tunc eſt pena capitis de Jure ciuili vt infra de raptoꝛibus dicemus Ola gi autem pena eſt vltimum ſuppli/⸗ cium etiam de Jure diuino. Exo. xxvij. Qui furatus fuerit hominez et vendiderit cum ↄuictus noxe fu erit moꝛte moꝛiatur tranſſumpti/ ue habetur extra de furto. c.pᷣmo De rapina dilkinitin ꝛt Sequitur de rapina pꝛo cuius dif finitione bꝛeuiter ſciendum ꝙ rapi na eſt raptus violentus rei vel ꝑ⸗ ſone animo perpetuo retinendi vł ad placitum diſponendi de re ra/ pena furti manifeſti ſi ciuiliter pta vel de eius vſu pꝛob atur. xx Vi. q i.c. Raptoꝛes. De diſtinctione rapine Notandum ꝙ raptus committi de perſona non ſolum virgine ſe⸗ vidua et ſanctimoniali. xxvi.q pꝛi Raptoꝛes et.c.Si quis et. C. de· epiſ.et cle.l.Et ſi quis Et pᷣm le⸗ ges non diſtinguitur vtrum violẽ tam quis rapiat an inuitam ſpon ſam ꝓpꝛiam an alienam. coniuga⸗ tam vel non coniugatam. C. de raptu virginum.l Raptoꝛes. Se cundum canones vero in pꝛopꝛia ſponſa non cadit raptus xxvi.q.i C Lex illa et extra de Rapto. ca. Cum caulſa Rapina vero rerũ eſt que fit per violentiam que in rapi/ na concurrit et per iniuriam q̃ in/ fertur perſone cui rapitur q̃ non concurrunt in furto licet ſenſuales homines magis verecundẽtur de crimine furti q; rapine vt dicit be/⸗ atus thomas.ſecunda ſecunde.q. lxvi. (De pena raptoꝛum. De pena raptoꝝ ꝑſonaꝝ etiam cũ ſuis fautoꝛibus Sciendum ꝙ m leges eſt pena capitis vt in di/ cta.l. Raptoꝛes.C. de Rapto. vir. et in dicta.l. Si quis. C. de epiſ. et cle.ſecundum vero canones de/⸗ bent excõicari. xxvi.q.jj.c.pꝛi.a iiij Oena autem raptoꝛum verum ſe/ cundũ leges ſimiliter eſt pꝛiuatio vite ſi fit latro famoſus vt. ff. de pe.i. Capitaliũ Graſſatoꝛes et qͥ famolſos et. C. de fur. ac. in auten/ tica nouo iure et hoc eſt ſi crimina liter agatur. Si vero agatur ciui liter infra annum in quadꝛuplum poſt annũ in ſimplũ ff. vi bo. rap.l i. et. ij.ᷣm canones vero raptoꝛes rerum multpliciter puniũtur Mã raptoꝛ pꝛimo excõicat᷑ ab ep̃ᷣo vj bi deliquit. extra de rap.c.i.et.vi. q.iij.c ꝓlacuit. Scðo denegatur ei penitentia niũ reddat ablata vł plenã ſecuritatem de reddendo faciat ſi poteſt. Si vero nõ poteſt in moꝛte nõ denegabitur pñia ne q; viaticũ ſi verꝰ penitens deuo/ te et humiliter petat et doleat ꝙ non p̃t ſatiſfacere attñ denegari ſibi dʒ eccleſiaſtica ſepultura ad t᷑/ rorem alioꝝ vt in.c.ſuꝑ eęo extra De raptoꝛibꝰ. De occultis tñ ra/ ptoꝛibus nõ debʒz talis rigoꝛ ob/ ſeruari ᷣm Inno.iij. c. In lris ex/⸗ tra de raptoꝛibꝰ. Et nota ꝙ ſacer otes aliter ſe hñtes cũ pᷣdictis raptoꝛibus vel ab eis elemoſinas recipientes quaſi rapine partici / pes ab officio et beneficio ſũt de / ponendi vt in dicto.c. Suꝑ eo. De pꝛeda dilkinitio: ac: Sequitur pᷣm pꝛedidam auctoꝛi/ tatem Innoxrentij de pꝛeda⸗Oro cuius diffinitione ſciendũ ꝙ ̃da ꝓpꝛie eſt per violentiam aliena tol lere quaſi ex pᷣdio dẽa. p̃da em̃ ex hoſte fit luerum ex negocio Com pendiũ ꝓpꝛie ex pondere vñ pᷣda/ De quadꝛuplici diſtin⸗ ri idem eſt ꝙ diripere. Et pꝛedo ꝓPꝛie eſt qui alienam inuadit pꝛo/ uinciam. Vnde pᷣdo dicitur quaſñ expoliatoꝛ et alioꝛum raptor ſe/ cundum papiam. ctione pꝛede. De diſtinctione p̃de eſt notandũ ꝙ qttuoꝛ modis diſtingui p̃t. pꝛi/ moſiquidẽ mõ pᷣda vocari pᷣt ꝗqð a raptoꝛibus vi diripi᷑ Dicũtur aũt pᷣdones publici latrones qui in ſtratl. publicis aggrediũtur ho mines viatoꝛes qͥs p̃ᷣdones licet occidẽ pᷣm leges.C.qñ liceat vni⸗ cuiq; ſine Jure vindicare l.i. a. ij. Ecðo dicit᷑ pᷣdo miles auferẽs vl tra ſtipẽdia ſibi ↄſtituta.xxiij.q.i. Militare Ex q̃ Johes bap. dixit militioꝰ querentibꝰ ab eo quid a/ gere deb erẽt vt ſalui fierẽt Rñdit Johes neminez cõcutiatis neq; calumniam faciatis et contenti e⸗ ſtote ſtipendijs veſtris. luce. iiſ. Tertio dicitur pᷣdo pꝛelat qui vt ꝓcuratiõem impendat legato vxł ſiłes expenſas faciat plł'extoꝛquet a ſubditis ꝙ; ſoluit.extra de emu nitate eccie.e. Quia pleriq; Tales enim qui ſolummõ ſuaz mercedẽ q̃runt et nõ curãt de ouibus mer cenarij et nõ paſtoꝛes a dño nũcu pãtur Johis. x. Mercenariꝰ autes et qui nõ eſt paſtoꝛ. Quarto di/ citur pᷣdo iudex vel offieialis pecu niã indebite accipiens C. ada/Ju li. repetendam. l. omnes. (De pena pꝛedonis. Sciõdũ ꝙ pᷣdonisa raptoꝛis par pena Lam quos par facinꝰ cõ/ tingit comquinari pena debzʒ ſilis comitari xv. q.iij. Sane. De bello dittinitio le⸗ Sequitur de bello Oꝛo cuiꝰ diffi/ nitiõe notandũ ꝙ bellũ pꝛius vo catũ fuit duellũ eo ꝙ due ſũt par/ tes vna vincens. altera perdens Doſtea mutata et detradta l! ttẽa dicit bellũ Olij ꝑ antifraſum dicũt dictũ a bono bellũ diminutiue eo ꝙ mime ſit bonũ vt diẽ papiasa refert archið.xiij. cã in pꝛincipio De duplici diltinctibe belli. De diſtinctiõe ſcienduz ꝙ bellũ pᷣt pꝛincipalr duobꝰ modis diſtingui videlz aut ẽ bellũ licituz aut illicitũ. Od cognoſcendũ aũt qð bellũ ſit licitũ tria pᷣncipalr re/ quirũtur ſcʒ Oꝛimo cauſa pᷣcedẽs Scðo auctoꝛitas accedens. Ter⸗ tio intentio ↄcomitãs. Oꝛimo igi/⸗ tur ad iuſtũ bellũ reqͥrit᷑ iuſta cau/ ſa vt qꝛ mout᷑s bellum pꝛimo fuit offéſus a q̃rens iuſticiã nõ inuenit WVñ NVug'. in li. xxxxiij.qõnuʒ dicit Vuſta bella diffiniri dñt qᷓ vlciſcũ / tur iniurias. Si gens vel ciuitas plectẽda eſt q̃ᷓ vel vindicare negle / rerit qð a ſuis impꝛobe fem̃ ẽ vel reddere qð ꝑ iniuriã ablatũ ẽ.xx/ j. q.ij. dãs noſter hinc etiã patet repꝛeſalie ↄcedũtur vt tractat is Bartol' in ſuo tr actatu de re pꝛeſalijs Scdo requiritur auſtoꝛi tas ſuꝑioꝛis qñ quis alias ꝑ iudi/ tem iuuari nõ pᷣt ſuũ iudiciũ ꝓſe/⸗ quendo. xxiij. q.i. Quid culpat᷑ et. xxiij. q.ij.c.i.⁊.c. Juſtã vbi dicit ꝙ iuſtũ bellum eſt qð ex edicto geritc de rebus repetendis. aut ꝓpulſan/ doꝝ hoim cauſa eſt. Tertio requi tur intentio recta qꝛ ſicut intendit᷑ vt vel bonũ ꝓmoueatur vel malũ euitetur Vnde non licet fieri ex / dio et ſilibus ſed ꝓprer iuſticiã et caritatẽ vt in pᷣdicto. c. Quid cul/ patura.c.Militarea hoc etiã tho. 60 3 Cuid iniuſto bello ac quiritur. Circa qð ſciendũ ꝙ qui iuſtũ bel/ fũ hʒ ſuũ facit quicqͥ d rapit ab ho ſte vel auxiliatoꝛibꝰ eiꝰ ſiue ſub di / tis ſiue alijs quſq; ſit ſibi ſatis fa/ ctũ de om̃i damno a laboẽ et oꝑpe tã ſui q; ſuoꝝ vel donec ipᷣe hoſt. offerat ſe ad Jus et velit ſatiſfacè di.i. Jus gentiũ. xxiij.q. vij. Si de reb?. Ultra G aũt nõ debẽt recipe re niſi foꝛte eſſet talis hoſtis ꝙ ꝓ/ pter hereſim vel aliqð hmõi bona ſua eſſent ꝑ edictũ publicata. bello. Sub diti vo bellãtiũ iniuſte ſi in tali bello nõ pꝛeſtãt dñis con filiũ auxiliũ vel fauoꝛẽ nõ ſũt ſpo/ liandi vel in aliquo puniendi Oe/⸗ na enim ſuos tm̃ debet hr̃e aucto/ res. Exẽplũ de his qᷓ ft a maioꝛi parte capłi.c.queſiui.pᷣma.q.iiij.c. pꝛi. Quod verum etiam eſtſi dñs pꝛedicto ꝝ in ipſo bello iniuſto vta tur rebus ipſoꝝ eis ablatis Sił auerſi negrini iNercatoꝛes Kuſtu⸗ ci euntes et redeuntes et in agri 2 et ſemina poꝛtant extra detreu. er bate. e. Innou am xxiiij q.iij. Si quis romipeas. De diuilione pꝛede in bello acquiiſrtt. Poꝛro tota pꝛeda que ꝓuenit de bello iuſto dñi è et ipſe tenet᷑ diui⸗/ dẽ hᷣm ꝓpoꝛtiõem et q̃litatez pſo/ naꝝꝑ.i.di. Jus militare et notatur xxiij.q.v.dicat aliquis (De pena bellaͤtii fiulte Oena aũt iniuſte bellãtiũ ſills pe ne p̃ᷣdonis Wñ etiũ toꝛneamenta ſũt ꝓhibita de Jure canonico ex/ tra de toꝛneamẽtis c.i. Cruenta e/ mm ſpedtacula non placent. C. de gladiatoꝛib l. vna libꝛo.xi. et alle gatur in gloſa extra de purgatiẽe vulgari. c.i. Ham et ludus noxius in culpa ff. ad legem acuiliaz.1. Mã ludus eſt in ꝓhemio.ff. cira fin ẽ dicitur et quis eos ludos ap/ pellat a quibus crimina oꝛiuntur fer alia nanq; certamina xp̃ianis ſũt ꝓhibita ꝑ Iſio. xvijj. etymo. AIpl plene tractat per octo ca/ pitula E rinde cti taliũ ſpectacta Ar.„ Phibtur ꝓpter ꝓnitatem quã ad laſeini et erndelitatem intentant xxiij di.his ergo de cõſe. di.i. Qui n die de conle. di. v. Nõ opoꝛtet nõ ſũt ſpoliãdi clerici. Religioſi. cultura exites et aialia qb* araär de q thomas ſcðᷣa ſcdᷣe. qᷓ. clxviij. BSciendũ eſt etiam ꝙ clericis bel/ lare non licet. xxiij. q.viij per totũ et btũs thomas ſcoa ſcòe.q.xl.li/ cet tñ eis ad terroꝛez arma defer/ re non vt ꝑcutiant ſed vt defẽdãt xxiij.q.iij. Aaximian et notat᷑ de vita et ho.cle.c.clerici.Nrma nan q; clericoꝝ ſunt oꝛões et lacrime xi. q.iij. ſaluatoꝛa. xxiij q. viij. Sal uatoꝛ et. xxiij.q.viij Cõuenioꝛ et de pᷣdcis ſatl. habet᷑ xxiij. q.viij.ꝑ uaſterij arma tenentes ſine licẽtia abbatis vel ſuꝑoꝛis ex iuſta et rae tionabili cauſa conceſſa ipſo iure ſunt excõicati vt in.c.Ne in agro 5 OAua vero de ſtatu religioſoꝛum in cle. De liclta dekenlione: Sciendũ circa materiã belli ꝙ de Jure naturali qᷣlibet p̃t vim vi re/ pellẽ dũmodo tñ incõtinẽti h fiat a cũ moderamine inculpate tutele ei. ꝙ tutela illa moderata et ſine culpa ſit vt dicit tex in.c ſignifica/ ſti vᷣus finem extra de homicidio Ibi q;uis vim vi repellẽ licet incõ tinti oẽs leges et oia Jura ꝑmit/ tãt.qꝛ tñ illud dʒ fieri cũ modera/ mine inculpate tutele non ad ſumẽ Dam vindid ã ſed ad iniuriam ꝓ/ puſſandã Nbi dicit gloſa circa fi nẽé ſeruat᷑ em̃ moderamen ſi id tm̃ fiat quo omiſſo violẽtia repelli nõ poſſet. Sic ergo v bi ſic violẽtũ in/ terficis ꝑickm moꝛtis ab eo vitat᷑ nõ poteris eũ ſine pena interficis ff. ad. I. acquilea.l. iiij. et. C. ad totũ Monachi aũt intra ſepta mo —.— le. coꝛ.de ſiccarijs le.ij.et.iij. Si ãät vis infer atur reb licitũ eſt repellẽ incõtinẽti illatã et inferẽdã vel q̃n to citiꝰ poterit vel ſciuerit collect. aicis.ff de acqſitiõe poſſeſſiõis le. Oꝛ in eo Fvl. et le. Clam poſſidẽ Qui ad nũdinas et extra de reſti. ſpo.c.olim Iniuriã vero illatã ex interu allo repellẽ nõ licet qꝛ ſic eẽt vindicta. Et intelligütur ↄtraria ita ſignata in dicta gloſa et in eo ꝙ dicit licere repellẽ iniuriã ꝓpul/ ſãdaz itelligit ſiue a ſe fiue a ſocio xxiij.q.iij. c. Hõ inferendũ et. c. vl. Et ſiqdez vis ſine iniuria fit in ꝑſo nis tac pᷣt vis repelli priꝰ q; ſit il / lata Nãa licitũ eſt occidẽ iniuriãtezʒ et eũ qͥ vult occidẽ ſi alit᷑ nõ pᷣt qͥs man“ eiꝰ euadẽ.ff ad le.acqͥ le.iiij. et. v. Et ſcienð ẽ ꝙ licet talis defẽ ſio ſit ↄceſſa nõ eſt tñ pꝛecepta vt quis teneatur ad hoc imo pꝑfectiꝰ eſſet remittere et nullã defenſiõem facere iuxta ſententiaz ſaluatoꝛis Mat. v. ibi. Ego ãt dico vobis nõ reſiſtẽ malo ſed ſi qͥs te ꝑcuſſerit in dextram maxillaz pᷣbe ei 7 alterã Et ei qui vult tecũ in iudicio con/ tendt᷑ et tunicã tuã tollẽ dimitte ei et palliũ. Et quicũq; te ãgariaue/ rit mille paſſus vade cũ illo a alia duo Et Mat.x. dicit Ecce ego mit to vos ſicut oues in medio lupoꝝ et infra. Tradet aũt frater frem in moꝛtẽ et pr filiũ et inſurgẽt filij in parẽtes et moꝛti eos afficiẽt Et †· Molite timẽ eos q̃ occidũt coꝛp. aiam aũt nõ poſſũt occid᷑ poti us eũ timete qͥ p̃t aiazx et coꝛp p/ dẽ in gehẽnazʒ Et apdicit ad Rð. xij. Benedicite pſequẽtib' vos bũ Dicite et nolite maledicẽ. Et infra ſi fieri ᷣt qð ex vobis eſt cĩ oibus hõibus pacem habentes nõ vol/ met ipſos defendentes cariſſimi h̊ date locum ire. T. libenter tolerare dẽmꝰ De iſta patiẽtia pro amoꝛe xpᷣi fe rẽda multe ſunt rões. Pꝛima ẽ qa ex tua vindicta vł defenſiõe pꝰ illa taz iniuriã nulł' fructſ eqtur. Si em̃ eruis ockin eiꝰ qui eruit tũc Pt᷑ B nõ reſtituit᷑ tibi tuꝰ.geñ. xxxvij. Quid nobis ꝓdeſt ſi occideremꝰ fremenr̃m Scda ratio ẽ qꝛ ex hoc cãm tuã iniuſtaz facis pᷣs. Si red didi retribuẽtibꝰ mihi mala deci/ daz merito ab inimicis meis ina ms.q̃ſi dicat.cadaz a iuſticia mea Tertia ratio qꝛ magis excitat᷑ ira cũdia ꝑ Niroldos ſin ignis ꝑ o// leũ aqua mixtũ. traria ſimul ſibi iũgãtur.et apꝰ ad Rõ.xij. Noli vinci a malo ſ̊ vince in bono malũ. Quarta ratio quia frudꝰ pacie ꝑdis.ſi em̃ pat ẽter tu liſſes iniuriã magnũ pꝛemiũ acce/⸗ piſſes h qꝛ vindicaſti et coꝛꝑis dã bus et fratribꝰ et cognatis et ami cis et moꝛte afficiẽt ex vobis ete/ ritis odio oibus hõib ꝓPpt᷑ nomè meũ et capillus de capite vr̃o nõ peribit. in pacia vr̃a poſſidebitis animas veſtras Et Ja.i.patittia tũ. Vñ dicit btũs ſe⸗ uerinꝰ.Natura reſpuit vt queqʒ cõ nũ pater. et ſalutis hine dicit vꝛ=ẽ6 ſuce. xxi. Tradimini aũt a paremi autem opus perfectũ habet vt ſy tis perfecti et integri in nullo defi/ cientes. Quinta ratio quia diabo lo gaudium facis quia tunc vno idu te et illum condemnas et il/ le cecidit cum te ſociaſti de illo et illum ſociaſti de te hinc dicitur ec/ cleſiaſtici xxi. Quaſi romphea bis acuta hominis iniquitas plage il lius non eſt ſanitas. Eſt enim rom ictu binos interficit Epiritnaliter ſicut phinees binos pugione ſuo vno ꝑfoꝛauit ictu in adulterio de/ pꝛehenſos Dumeri xxv. Sexta qꝛ deus melius vindicabit ſi ei vindi / ſctam ſeruaueris ſicut em̃ eternus ẽ ita eternum vulnus infligit. Mat. xxv. Et ibunt hi in ſupplicimm eter/ num. Et danielis xij. Qui doꝛmie runt in terre puluere euigilabunt. Alij in vitam eternam. alij in oxpꝛo biuz vt rtidrant ſemper Et Aar. xxv. Liſcedite a me maledicki in i/ gnem eternum. Septima quia nõ debes auferre deo officium ſuum Vpſe eniz dicit mihi vindickam et ego retribuam. dent᷑.xxiij. Dcaua quia patientia creſcit per tribula/ tiões. d ſ.õ. v. Gloꝛiamur in tri bulationibus ſcientes quia tribu latio patientiam operatur patien tia aũt pꝛobationez probatio ve ro ſpem ſpes autem non confun/ dit quia caritas dei diffuſa eſt in coꝛdibus noſtris per ſpm̃ſcm̃ qui datus eſt nobis Nona ratio quia dñs noſter facilius miſerebi᷑ Uñ dauid cum malediceretur a ſe et argueretur maledicẽs a ſeruis Rñ dit dauid dimittite vt maledicat mihi foꝛſitan reodet mihi deus be nedictionem pꝛo maledictiõe ha O 90 9% „ — De homicidio dilfinitõ Joſt. bellũ in auctoꝛitate pꝛedicta ſequitur homicidiuz pꝛo cuius dif fininone ſciendum ꝙ homicidiuz idem eſt ꝙ hominis ceſio Cõpo/ nitur enim verbo cedere et ex noie humano NVnde homicida idez ẽ ꝙ hominẽ occidens vt dicit ynð. et papias. Triplex diſtinctõ homi cidij Homicidium triplex eſſe po/ teſt Oꝛimum ſpirituale Secundũ vocale et Tertium reale Pꝛimu homicidium ſcilicet ſpirituale eſt omne moꝛtale peccatum iuxta ſen tentiam apoſtoli ad Rõ. vi. vbi di cit Stipendia Dttñ intelli gendo homicidium ſpirituale qᷓſi Diceremus homicidium coꝛdis o/ ris et operis Coꝛdis ſiquidez ho micidium tripłr cõmitti poteſt ꝓ/ pꝛie loquendo pꝛimo odiendo ad moꝛtem iuxta illud pꝛi. Joh̃is.iij. Qui odit fratrem ſuuʒ homicida eſt Tale ſiquidem dici potuit ho/ micidium fratrũ Joſeph de quibꝰ geñ.xxvij.ſcribitur. Oderant eum fratres eius neq; poterant ei quic ꝙ; pacifice loqui Et cum deliberal ſent eum occidere dixit Judas fratribus ſuis Quið nobis ꝓdeſt ſi occiderimus fratreʒ noſtrũa ſce lerauerimus ſanguinem eius.meli us eſt vt venũdet᷑ Scðo ꝓponẽdo hodie ſcði regũ.xpi. ——— — w . . . —, ---ETT-ʒ— W — ð occidere ſicuti oſuit Eſau occi/ dere Jacob frem ſuũ dicens De nient dies luctꝰ patris mei vt occi dam fratrem meum Hacob. geñ. xxvij. Tertio conſentiendo in moꝛ tem pꝛoximi ſicut achab in moꝛtezʒ naboth. iij regum xxi De his auũt generibus homicidij habetur etia in decretis de peni.di. c. homicidit oꝛum et.lxxxvi.di.ſngulis. De homicildio vocali ſeptuplici.. Nocale homicidium eſt qdð voce in oꝛe cõmittitur his modis pᷣmo modo mandando. Mat. ij. Pero/ des mittens occidit omnes pue/ ros.qui erant in bethiehem er in omnibus finibus eius l. di. Si ꝗͥs viduam etr de penitentijs diſt. i. c. periculoſe. Secundo iudicando ſci licet iniuſte et non ſeruato iuris oꝛ dine ſicut pilatus contra xpᷣm de quo ſcribitur luce. xxiij. Moiudica uit fieri petitionem eoꝝ Circa qð vide qð notatur in. c. Cum eterni de ſen. et re.iudi. li. vi. vbi iudex in iuſte iudicans ad moꝛteʒ debz pu niri pena talionis. Circa qð etiaʒ vide que habentur in. c pꝛo huma ni generis redemptione de homict dio li. vi. et in.c. vno de homicidio in cle. Tertio conſulẽ do ſicut cay phas fecit in concilio contra xpᷣm dicẽs vos neſcitis quicq;ᷓ neq; co/ gitatis Expedit vobis vt vnꝰmo riatur homo pꝛo ꝓpło et non tota gens pereat. vbi aug' dieit. Von ſolum illi homicide ſunt qui mani/ bus hoiem occidunt ſed etiam un per quoꝝ conſilia fraudem et ex/ hoꝛtationem homines extinguun tur hinc et apꝰ. ad Rõ.i. Non intel ligentes quoniam qui talia agunt diggni ſunt moꝛte non ſolum qu fa ciunt ea ſed qui conſentiunt faci⸗ tibus Md qð etiã xi.q.iij. c. Qui conſentit et Innocentius tertius in. c. Ad audientiam extra de ho micidio Dicit ꝙ intelligitur con/ ſilium vel mandatũ dediſſe in moꝛ te alicuius etiam qui ſualt roga/ uit vł mãdauit vel exhoꝛtando co natus eſt oſtendere vtilitatem ex tali Pomicidio ſucceſſuram. Quar to inſti gando ſicut de diabolo di cit dñs Yoh̃is.viij. Ale erat Homi cida ab initio et Sap̃. ij. Innivia diaholi moꝛs introiuit in oꝛbẽ ter rarum. Imitantur autem illũ quu ſunt ex parte eius. ergo omnes le⸗ nones pꝛoſonete diabolici et om⸗ nes ſolicitantes et inſtigantes ad malum ſcienter et er Poſito qnia volũtas et pꝛopoſitum diſtinguũt maleficia vt in.c. Cum volnntate extra de ſen excõmonicatõis. 0ze dicti ergo tãq; aſſeſſiui largo mõ Dde iſtis dicuntur homicide iuxta notata in dicto. c. Cum pꝛo huma ni li. vi. de homicidio Et nota ꝙ in iſtis atrocioꝛibus ſufficit affed* licet non ſequatur effecus vmo do fiat actus ꝓpinquus effectii vt in le. Si quis non dicam rap?. C. de epil. et cle. et in le. Lis qui eum telo C. in autentica delenonibus et vepe ni. di. i. Hi quis non dicam rapere Qinto vecrabéo. de quo vuio ab le. coꝛne. de liccariſs et dicit tulliꝰ cicero.iij. de offichs de / tractio ſi fit ſui detrahentis cõmo/ di cauſa plus eſt contra naturam q; moꝛs q; doloꝛ et q; cetera ge/ neris eiuſoem. Nam et detractor hHomicida dicitur vt in dicto.c. ho micidioꝝ de peni.di.i. quia apud bonos et graues infamia que ex detractione ſequitur pꝛo moꝛte reputatur .nde Ap. pᷣma coꝛin. ix . Bonum eſt enim mihi magis moꝛi q; vt gloꝛiam meã quis eua cuet hinca detractoꝛ et infamatoꝛ capitaliter punitur C. de famoſo libello l.i. et. v.q.i. Si quis famo ſum. et tales excõmũicari debent at flagellari de Jure canonico.v. q.i deterioꝛes et.c.ſequenti Lbi dicitur Summa iniquitas eſt de/ trabere et accuſare fratres Vnde ſcriptum eſt omnis qui detrahit fratri ſuo homicida eſt et omnis homicida non habet parteʒ in re gno xp̃i dei.iij.q.i.c.ſumma iniqui tas hos eniz vocat apłus deo o/ dibiles. Ad Rð.i. ſuſurrones de / tractoꝛes deo odibiles. Sexto vẽ dendo ſicut Judas de quo ſcribi⸗ tur Math. xxvi. Quid vultis mihi dare et ego vobis eum tradaʒ. vt dens enim liberum hominem. ca/ pitaliter punitur. C. ad l. coꝛñ.de plagiarijs l. i. et per totum et. C. patribus qui fili. d iſtrahunt l. fi/ nali Qiſi pater venderet filium ne/ ceſſitate famis compulſus Utta/ patre ſiue ab alio ſibi fuerit ſatiſſa dtum vt in dicta.l. fin. C. de patri⸗ bus Septimo omittendo coꝛri/ defectus ſubditorum. gere Eʒechielis.inj. Sangumnẽ au eius de manu tua requiram vb Breg.dicit ſpiculatoꝛ Subditu⸗ occidit qui eum tacendo moꝛti ꝓ Didit hinc.et apꝰ dixit Octuum. ij Mundus ſum ego a ſanguine oim veſtrum non emm ſubterfugi quo/⸗ minus annũciarem vobis omne conſilium dei hinc etiam dixit te/ xtus decretalium.in.c. Irrefraga/ bili extra de offi.oꝛ.ſNe ſãguis eo/⸗ rum ſcilicet ſub ditoꝛuʒ de manibꝰ eius requiratur. NDbi gloſa dicit terribile verbum et hoc iſtud pꝛo pꝛelatis negligentibus coꝛrigere Leale homicidiuz vn decim modis cõmittitur Oꝛimo impediendo cõceptionem ſicut o na filius Jude qui ſemen effunde/ bat in terram ne liberi naſcerent᷑. geñ.xxx viij.et. xxxij.q.ij. Qui vero nõ foꝛmatũ. Secũdo pꝛocurãdo ſterilitatem ſiue deſtruendo puer/ perium Amos.i.c.diſſecuerunt p/ gnantes galaad extra de homici dio. Si aliquis. Tertio vendendo venenoſa ſcienter et ea qᷓ ad vſux⸗ pꝛecipue homicidij apta ſunt.xvi. q.ij. Si tu abſtineas et.xi.q.i.pꝛeci pue. Quarto percutiendo fuſte vł gladio vel alijs armis Exo. xxi. Qui occidunt hominem per indu/ ſtriam moꝛte moꝛiantur et ſi per/⸗ cuſſerit volens occidere moꝛte mo riatur. Quinto tradendo manua liter ſcut Judas cui dixit dñs Ju da oſculo filium hominis tradis lu.xxij. Sexco non liberando cum poſſis vel liberatiõem impediẽdo ꝓuerbioꝝ,xxiiij. Erue eos qui du cũtur ad moꝛtem et qui trahũtur ad interitũ liberare ne ceſſes In/ tellige ſi iniuſte trahũtur.ſi aũt iu/ ſte tũc ceſſa.xxiij.q.iij. Nõ miſerã/⸗ da.c. ſequenti. Septimo fraudan/ do pꝛeciũ paupeꝝ ꝓuer. xxvi. vbi Dicitur Sicut noxius eſt qui mittit lanceas et ſagittas in moꝛtem ſic vir qui fraudulenter nocet amico Eccleſiaſtici. xxxiiij. DHanis egẽtiũ vita pauperũ eſt qui defraudat il lum homo ſanguinis eſt cä. Oda / uo neceſſaria ſubtrahendo vel oc/ cultando ꝓuer.vi. Qui abſcondit frumentũ maledicetur in ꝓpło pꝛo uerbioꝝ. xviij. Qui ſubtrahit ali/ quid a pauperc particeps homici Dij eſt. Nd qð etiam. xlvij.diſt. Si/ cut hi.lxxxvi. di. paſce. Mono ne/ gligẽdo vigilare vt cũ ſilius ſuffo catur ad latus parentum.iij.regũ. iij. Moꝛmiens quippe oꝓpꝛeſſit euʒ extra de pe.et re.c.queſitũ et extra de his qui filios occiderũt.c.de in fantibus.ij. q. iij. Coͤſuluiſti. et xxx iiij. q. ij. In lectũ. Decimo venenẽ do Mñ Johes cũ homicidas no minat veneficia Apo.ix.et nõ ege runt penitentiam ab homicidis ſuis neqʒ a veneficijs ſuis et Dpo. xviij. Quia in veneficijs tuis erra/⸗ uerunt omnes gentes et in ea ſan / guis ꝓphetaꝝ et ſcoꝝ inuent? eſt et omnium qui interfecti ſunt in ter ra. ndecimo exẽplũ pᷣbendo ad hebꝛẽe. iiij. De in ipſum quis inci/ dat crudelitatis exẽplũ. Vnde ſi alicuiꝰ inte rfectionis exẽplo alter ad homicidiũ animatur. Orimus interfectoꝛ de vtroq; tenetur quia qui cauſam damni dat damnum dediſſe videtur vt in. c. Si culpa de Iniurijs et damno dato cum ſuis concoꝛdancijs· De pena homlcidij. 1t VDe pena aũt homicidij notandũ ꝙ bᷣm Jus dunnũ ex lege moyſi pena homicidij eſt vltimũ ſupplici um Exo. xxi. Qui percuſſerit hoiez volens occidere moꝛte moriatur et infra. Si quis per induſtriã oc/ ciderit ꝓximũ ſuũ et per inſidias ab altari euellens eũ vt moꝛiat᷑ ẽ Qui pꝑcuſſerit patrem ſuũ aut ma trem ſuã moꝛte moꝛiatur. &. De Jure aũt politico regłariter eadẽ eſt pena ꝓ homicidio volũtario ff. ad.l. coꝛ. de ſiccarijs.l.i. et per totũ Et.C.ad..l.coꝛ.de ſiccarijs.l. his qui cũ celo et ſiibus de Jure aũt canonico talis rigoꝛ tꝑatur vt reducatur ad penitentiã moꝛta lis peccati et efficiatur irregularl. ita ꝙ ex hmõi irre gularitate impe diatur et deiſciatur iam ꝓmotꝰ.l. di. c. ſi quis viduam et.c. Si quis poſt et.l.di.c.aliquantos &᷑. et ex/⸗ tra ne cle. vel monachi. c. Sententi am ſanguinis et extra de homici⸗ dio.c.ſicut dignũ et.c.ſignificaſti.i. et ſcõo et per totum. De penitentia homici dis imponenda Quantũ aũt ad foꝛũ oſcientie ſi q ratur in iudicio ſatramentalis cõ/ feſſionis que ſit homicide peniten/ b. . tia imponenda dicendũ pᷣm theo logos et q; maxime Richardũ et ſchotũ in. ij.ſententiaꝝ di. xvi. ꝙ debet ſibi imponipenitentia de cõ gruo vt ſicut hoiem vita puauſti/ ta ſeipᷣm pꝛo xpᷣo u et pꝛo deſen ſione veritatis fidei ſue et ꝓ ſalu/ te anime ſue periculo moꝛtis expo/ nat ad ſem ſepulcꝝ vel ad ſẽm Ja cobũ vel ad limia ſcõꝝ pe.⁊ pau. et ſina.Et ſi non poſſet ad h̊ indu ci inducatur qᷓntũ eſt poſſibile vt ſi interfect* ab eo aliqnos ſua indu / ſtria ſuſtentabat vtputa filios vel de Jure diuino Exo. xxi. Si rix ti fuerint viri et ꝑcuſſerit alter ꝓxi mum ſuum lapide vłpugno et ille moꝛtu non fuerit ſed iacuerit in le Ndulo ſi ſurrexerit et ambulauerir foꝛas ſuꝑ baculũ ſuũ:innocens e/ rit qui percuſſit ita tũ vt oꝑas eiꝰ cet impenſas in medicos reſtitu at ſibi Qð etiã habetur ſubſtãtialiter in. c.i.extra de Iniurijs et vamno dato. Quãto mag.ergo debz poſ ſibiliter ſatiſfacere dãnificatis ex Homicidio qð cõmiſit Naxʒ cũ nõᷣ poſſet pꝛo homicidio eͥualenter ſatiſfacere dz facere quicquid p̃t in recõpenſatiõem damni offenſo⸗ rũ vt dicũt pꝛedicti doctoꝛes.diſ/ cretꝰ tñ ſacerdos iuxta conditiõeʒ confitentis arbitrabitur penitẽtiã imponendã. xxvi. q vij. Tꝑa peni/ tudinis de peni. di. i. c. menſuraʒ 2 in dicto. e. Sicut dignu et extra de parentes et ſimiles. faciet intertfe⸗/ coꝛ quicqͥd p̃t pꝛo illoꝝ ſuſtenta tio ne.Nam ſic percutiens reficere tenetur expenſas et interelſe tiaz pe.et re.c.deus qui.cum ſuis con / De ſymonia dikfinitio PDoſt homicidiũ in auctoꝛitate pꝛe dicta ſequitur ſymonia. Pꝛo cuiꝰ diffinitione notandũ ꝙ ſymonia eſt ſtudioſa cupiditas vèdendi vel emendi aliqð ſpũale vel ſpũali an/ nerũ vt colli gitur.i. q. i. Quiſtudet Sic etiã diffiniũt doctoꝛes Juris canonici et etiã theologi et btũs thõs.ſecũda ſcðe.q centeſima in. X . iiij ſententiarum.di.xxrxv. monle. Notandũ ꝙ ſymonia in ſpialib' cõmittitur tripliciter ſcõᷣm gloſaʒ. (Diſtinctio triplex ly vicualia. gratie virtutes dona dei que nec emi pñt nec vendi qntum in eis eſt quia non niſi gratis offe/ rũtur.i.q i.c.i.vbi dicit tex. Gt̃a ſi non gratis datur vel accipitur nõ eſt gr a. Od idem ·i. q.ijj. c ſaluatoꝛ Scðo dicũtur ſpũalia dignitas oꝛdinis et omne ſacramentũ eccie pꝛeter matrimoniũ. Item oĩa Ju ra eccleſiaſtica ſpũaliũ reꝝ vt ad miniſtrationes pꝛebende Jus de/ cimaꝝ cimiteria oꝛdo hec oia ven dita tranſferũtur quo ad carade rem tm̃et non quo ad vite meritũ de facko enim et non de Jure ꝓce 2 * dit in talibus venditio i.q.i.pᷣſdi et. c Reperiũtur. et.c. Si quis per pecuniaʒ. Tertio dicũtur ſpũalia res ſacie et vala et oia vtenſilia. ec bene vẽdũtur eccleſijs integra ſait der tel n in ſur bo ete ſer l ſi le ten hy laicis vero conflata.x.q.fj. e. hoc Jus poꝛrectum Qð eſt extractuzʒ de titulo. C. de ſacro ſanctis eccle ſijs.I. hoc Jus Symonia itaq; triplici munere cõmitti p̃t iuxta au ctoꝛitatem gregorij iuxta illõ Iſa ie.xxxiij. Qui excutit manꝰ ſuas a munere. dicit greg..aut eſt munus a manu aut ab obſequio aut a lin/ . . gua. Aunus a manu eſt pecumaa nomine pecunie ↄpᷣhenditur om̃is tꝑalis res ſiue mobilis ſiue immo/ bilis.i.q iij. otũ et in.l.recepticia de conſtituta pecunia vbi dicit tex. Nec erubeſcant antiqui ſub no mine pecunie oia exigi diffinimus imo qũq; ſub nomine pecunie etiã iura ↄtinentur a actiões.ff. de ver boꝝ ſig. l.pecunie qñqʒ oẽm ſpim et quãtitatem et quãlibet rem ↄti/ net vt in dicto.c.totũ.ff.de legatl. l. cũ quiſquis. qñq; ea tm̃ que cõ/ ſiſtunt in pondẽ.numero et menſu ra. ff.de legatl.pᷣmo talis ſcriptu / ra. In ſymonia ergo large ſumit᷑ pꝛo qu alibet re mundi Munus ãt ab.obſequio eſt ſeruitus indebite impenſa. Sed munꝰ a lingua ẽ fa uoꝛ.i.q.i.Sũt nõnulli Sub munẽ ab obſequio ↄpᷣhenditur ois la/ boꝛ indebite impenſus. Sub mu / nere a lingua omne verbũ pꝛo in digno pꝛolatũ.i.q.i de oꝛdinatio nibus extra de eta.et qua.oꝛdi. c. Tuam.i.q.i.latoꝛem. Extra de ſy / monia mandato.viij.q.i. In ſcri / pturl. Quia ſi qͥd gratis datur vł accipitur ſponte penitusa pura in tentione pcẽm non inducitur.neq; ſymonia.i.q.i. Quicquid inuinbił Si autem dubitatur vtrũ grati⸗ vel coꝛrupta intentione datum ſit ſub triplici diffinitione clareſcit vi/ delicet ODꝛimo ex conſideration? qualitatis dantis a recipientis vt ſi pauper det diuiti et econuerlo. Scðo ex conſideratione quantita tis munerl.vt ſi res magna vel mo dica datur ſiue modici pꝛecij Ter tio ex conſideratione tꝑis donati onis vt ſi ſtãte neceſſitate vł alias conferatur et ſic pꝛeſumi poterit vel contra extra de ſymonia.c.Si queſtiones.Et pꝛedicta intelligen da ſunt in foꝛo iudiciali ſiue ↄten/ tioſo.ſed in foꝛo cõſcientie ſiue pe nitentie intentio attenditur et non pꝛeſũptio.Nam quo ad deũ ſola volũtas ſufficit pꝛo moꝛtali extra de ſymonia ad noſtram i.q.i. Si quis epũs.i.q.iij. Saluatoꝛ et ex/⸗ tra de ſymonia. c. Mandato cuz ſi milibus (De pena ſymoniacox Sciendũ ꝙ pena ſymoniacoꝛũ in oꝛdine eſt. Pꝛimo ꝙ non recipiũt executionem ſed ſunt ipſo Jure ſuſ penſi quo ad ſe et quo ad alios. Etiam ſi occulti ſymoniaci ſunt oꝛ dinati per ſymoniam extra de ſy / mo. c. Tanta eſt labes a. c. xxxij.ð. veꝝ. i.q.i.Reperiũtur.Et ratõ eſt quia caracterem habet furtiuũ et tales ſuſpenſi nõ ſũt ſolũ ab oꝛdi⸗ ne quem ſymoniace ſuſceperũt ſed etiam ab actibus omnium alioꝝ vt dicit Inno.in dicto.c.tãta imo plus dicit ꝙ etiam perdũt admini ſtrationem in tꝑalibus.ixxxi.di.c⸗ 2 eos etiam Ouniuntur etiam tales de politione et infamia ſi de crimi ne cõſtat. xv. q. iij ſane Et extra ve aecuſationibus. c. Inquiſitionis Nec poſſũt repetere pecuniaʒ quã dederunt eo ꝙ turpiter dederunt riij. q.v. Qon ſane Nec ille qui reei pit poteſt licite retinere ſed reſtitui dz eccie cathedꝛali in quibꝰ igno/ iinia data eſt extra de ſymoni. rapuerit Si vero taliter ordinatꝰ Pabet titulũ beneficij alicuius ad quem debuit gratis oꝛdinari de bet reſtitui illi beneficio contumeli am paſſo facit extra de ſymo, ve/⸗ niens et. xvi. q.vi. de lapls et que notantur in dicto. c. de hoc auteʒ Oena vero ſymoniacoꝝ in benefi/ cijs eſt ꝙ qui recipit ſunplex benefi ciũ eodem modo quo ſupꝛa ſuſpè ſus eſt et inſuper tenetur renũciare beneficiũ et reſtituere omnes fru / QRus perceptos et qui percipi po/ tuiſſèt xiiij.q.vi. Si res et extra de reſti. ſpoliatoꝝ. c. grauis niſi exps/ diſſet in vtilitatem eccleſie Et pꝛe Dicta ſtant etiam ſi neſciente eo qꝗͥ recipit beneficiũ cõmiſſa ſit ſymo/ nia ꝑ aliũ et ſtatim cũ ſciuit nõ re nũciauit licet de frudibꝰqs ꝑcepit anteq; ſciuerit nõ teneatur ſi iã cõ ſüpti ſunt ſeo de extãtibus ſiue o/ ptantibꝰ bene tenetur argumento C. de rei vẽditione I. certũ. Scias aũt ꝙ quãuis ſymoniacꝰ in benefi cio ſi eſt occultũ nõ eſt ſuſpenſus ipſo iure ſed ſuſpendendꝰ. i. q.iij c. pmo.ſcðᷣo.tertio. Tũ rõe benef/ c. de hoc aũt a argumento xvij. ꝗ iiij. ſi quis in atrio xxvij. q.i Si qs cij ſymoniace queſiti non miniſtra bit ſine peccato neq; ſpũaliter ne/ q; tꝑaliter ſed ſi notoꝛiũ eſt ipo fa Ro eſt ſuſpenſus ab adtibus oim oꝛdinũ et ab adminiſtratione tp æ liũ. Vt dicit Inno.vbi ſupᷣ. Si ãät receperit quis beneficiũ cum cura vel dignitate pꝛeter pᷣdictas pe/ nas ſuſpenſus eſt etiam quo ad ſ etiã quo ad alios.qꝛ cũ executio nẽ non habeat quicq;d agit ſalteʒ de illo beneficio ſuſpenſus agit et animas decipit extra de elect. Du dum rothomageñ . epil. Mena in ſuper cõferentis vel mediatoꝛis ſi eſt manifeſtũ ipſo iure ſuſpenſus ẽ quo ad ſe et alios extra de ſymo/ nia.c. Mecuſatũ.xxxij.diveꝝe Si vero occultũ ſuſpenſus eſt quo ad ſe tm̃ ſicut et quilibet criminoſus non tñ qͥ ad alios extra de ſymo. c. Et ſi queſtiões.et.c. veniens et. c.ex tue.hodie ſt ſymoniaci ſiue in oꝛ dine ſiue in beneficijs ipſo facto ſententiam excõicationis incurrũt a qua non niſi auctoꝛitate ſedis a⸗ poſtolice p̃terq; in moꝛtis articlło poſſũt abſolui vt in extrauagãti martini pape qͥnti et Eugenij pa pe quarti. (De iniuſta petitione et receptione. Poſt ſymoniã poni tur iniuſta petitio et acceptio qᷓ ꝑ/ tinẽt ad decremẽtũ iuſticie vt qꝛ in dex oꝛdinari id qð gratis dʒ im/ pendẽ venale oſtituit. Nã oꝛvina/ rij iudices nihil a ꝑtibꝰ vñt recipe cũ ꝓpter exequendaʒ iuſticiam ſu⸗ as pꝛouiſiones conſtitutas aſſu⸗ — —. — r e/ ſ⸗ 1 ne , o ſiti 13 mant Pꝛopterea em̃ ꝓuidẽtia mi⸗ litãtibꝰ ſũt ↄſtituta ſtipẽdia ne dũ ſũptꝰquẽitur pᷣdo graſſet᷑.xxiij.q.i Militares in fine. (De pnerlione iudicij. Sicut dicit Gregorius quattuor modis hũanuʒ iudiciũ peruertit᷑. Timoꝛe dũ metu ꝑtãd.alicuiꝰ loqͥ ꝑtimeſcim veritateʒ. Cupiditate dDũ pmio alicuiꝰ aim coꝛrũpimus Odio dũ otra quẽlibet aduerſari um molimur Dmoꝛe dũ amico vk Apinquo contendimꝰ auxiliũ p̃ſta re.xi.q.iij Quatuoꝛ Et ſunt de B; verſus. UVñ q̃ttuor iſta timoꝛ odi/ um dilectio cenſus. Sepe ſolẽt ho / minem vtõs peruertere ſenſus. ((Admonitio indicum. Er hoc bonifacius octau dat in capi.pꝛi. de ſen.et.re.iudi.li.vi.ad monitiõez dicens. Caueant neceſ/ ſe Judices et pꝛudenter attendãt vt in cauſaꝝ ꝓceſſibus nil vendi / cent odiũ vel fauoꝛ vſurpẽt timoꝛ exulet pꝛemiũ aut expectatio pꝛe/⸗ mij iuſticiam nõ auertat ſed ſtaterã geſtent in manibus lances appen dant iuſto moder amine vt in om/ nibus que in cauſis agenda fue/ rint pᷣſertim in cõcipiendis ſenten tijs et ferendis pꝛe oculis habeãt ſolũ dñũm illiꝰimitantes exẽplũ qui qᷓrelas ꝓpter tabernacłm ingreſſꝰ ad deñũ refereb at vt ᷣm eiꝰ imperi um iudicaret Talis erat moyſes Er in c.ſtatutũ Inſuꝑ de reſti. li. vi. dicit. Inſuꝑ gratis et cũ omni puritate iudiciũ coꝛam ipſo ꝓcèe dat nullũ mun . Nel qͥcquã aliud niſi foꝛſan eſculentũ vel poculen/⸗ tũ mera liberalitate oblatum qð paucis poſſet ↄſumi diebus. Niſi cũ ipſũ ꝓpter cauſazʒ ſibi ↄmiſſam ↄtigerit extra ſuũ domiciliũ ꝓfici ſci moderatas expenſas reciꝑe ab eiſdez ꝑtibus q̃litercũq; pᷣſumat. Et notãdũ ꝙ loquitur in Judice delegato ergo ſecus in oꝛdinario qui habet oꝛdinata ſtipendia liczʒz poſſet ab alijs encenia moderata et ſponte oblata reciꝑe.xviij. diſt. de eulogijs. et. ff. de offi. pᷣſidis.l. ſolent. Et ſi cõtrafecerit Judex vl/ tra pꝛedicta recipiens ad reſtitutõ nem tenetuꝛ vt in dicto.c.ſtatutũ⸗ Inſuprr. Deiniuſte iudicãtibꝰ. ſi iniuſte iudicauit Judex ſcien/ ter deliber ate tenetur preſciſe leſo ad omne intereſſe niſi poſſet indu cere illũ pꝛo quo tulit ſententiã ad plenariam reſtitutiõem. C. de pe⸗/ na Yudicũ qui male iudicauerint l.vltima. Debet iuſuper tãq; pꝛo grauiſſimo crimine imponi ſibi pe nitentia.xij.q.iij.quicũq; erfiſihn dex ecc eſiaſticus ſuſpenſus eſt per annum ab executione officij. Et ſi ſuſpenſione durante ingeſſit ſe di uinis efficietur irrregularis et ta, lis non niſi per papam p̃t liberari extra de ſententia et remiſ. Judi. c. Cũ eterni li.vi.et thõs dicit ſe/ cũda ſcðe.q.centeſma.ꝙ vendẽs queq; ſpũalia ad q̃ tenetur ex offi cio ſymoniacꝰeſt argumẽto extra de ſymo. c. Lemo. Sed ſi ẽ Juder laicus et ſi D re tpali non eſt ſymo nia ſed graue pccm̃.i.q.i. Jubemꝰ et argumento. xvij. q.iiij. Si quis in atrio et ff. de calũniatoꝛibꝰ.l. ge ner aliter Illuo Si vero ꝑ igno/ rantiam imiuſte iudicat tenetur le/ ſo inntum bonũ et equũ videbiẽ religioni iudicãtis ff. de variatiõe q extra oꝛdinaria cognitione.l fi. ſed in Judicio anime tenetur vt in pꝛimo caſu ſi fuit in culpa vt qꝛ ſci uit vel ſcire debuit ſe iſufficiẽtez et p̃ᷣſũpſit qð neſciuit iudicare. Jdeʒ ſi fuiſſet ſufficiẽs ſed neglexiſſʒ ſti dere a videre merita cauſaꝝ vt de buit. Mitius tñ agitur cũ iſto q; cũ ſcienter male iudicante Oe ſi fuiſſet delegatus et neceſſitate obediẽtie ignoꝛans meęle iudicaret ſed bo/ na fide et de conſilio peritoꝝ vel aſſeſſoꝝqͥᷣ ſufficittes putabant᷑ nõ tenet̃᷑ ᷣm raymũdum et oldꝛadũ. periculoſis. nus Wbiſciendũ ꝙ ſicut dicit Gre goꝛiꝰomelia. xxiij.ſuꝑ iohez Sũt enim pleraq; negocia que ſine pec/ catis exerceri aut vix aut nullate/ nus pñᷣt gratia expli dicit. Ideo/ q; Miles vel negociatoꝛ vel alicui ceri non poſſet ſi culpis grauioꝛi/ bus irretitꝰ adð pniam venit vel q̃̊ bonga alterius iniuſte detinet. vel qui odiũ in coꝛde tenuẽit recogno ſcat ſe veraz pñiam nõ poſſe pera/⸗ gere ꝑ quã valeat ad eternaʒ vi / taʒ ꝑpuenire niũ negotiũ derelinjdt De fenoꝛe et negotijs. Poſt detrimentũ iuſticie ponit fe/ vel officiũ deſerat et odiũ ex coꝛ⸗/ de dimittat. bona quidẽ qᷓ iniuſte abſtulerat reſtituat arma depo- nat.vlteriusq; non ferat niſi con ſilio religioſoꝝ ep̃oꝝ ꝓ defenden/ da iuſticia. Iſta ſunt trãſſũpta de pe. di. v.fallas et. c. negotiũ. Vbi Dicit leo papa difficile è inter emẽ/ tis vendentis q; cõmerciũ non in / teruenire pccẽ̃m. et lex ciuilis dicit. Nam contrahentibꝰnaturale eſt ſe ſeinuicẽ deciꝑe ff.locati.l. Itẽ ſi pci um ct.ff de minoꝛi.l. in cauſis Item pompinianus et.xxv. di. c. qualis dicit gregl. Cũ familiaris vix ſine culpa ab ipſis agitur. qui culpam q̃liter declinare debeãt ſci unt vhi dic t glo. Similiter milicia Mercatio. ꝓcuratio ſiue admini/ ſtratio aliqua vix fit ſine pcco In/⸗ De gelaſiꝰ papa clericis ab omni mandat euiuſlibet negociatiõis in genio cupiditateq; ceſſandũ.lxxx/⸗ viij. di. c. cõſequẽs. Hoſt..dicit ad/⸗ dendũ ſextũ ꝙ quaſi ꝑiculoſius eſt oibus ſcʒ aduocatio.et ſeptimum nõ obmittas ſcʒ epᷣat officiũ quo nihil apud deñ miſer abiliꝰ et triſti us et damnabiliꝰ ſi ꝑfunctoꝛie at/ q; adulatoꝛie res agatur. Vt diẽ Nugl.ad valeriũ. Et tranſſũptiue Habetur. xl. di. OHnte omnia. (De aduocatõis piculo duocatiõis añt officiũ ideo pe/ riculoſuz eſt qꝛ aduocatPꝰcõiter ſuſ ciniũt ꝑtinaciam obtinendi.li.di. Pliqntos imo plus eſt ꝙ ꝑfidi ad uocati dicũtur qui plena fide clien tulos nõ deſfendũt hinc gelaſꝰpa/ * — — —. — — —— w⏑ — — — — – ðꝭ;24 — — — f———s, — de o ft pa dicit Irreligioſum pꝛoꝛſus et execrabile iudieamus ſi quiſq; de⸗ ſtitutos vel extraneos in ſui tuiti/ oneʒz ſuſceptos nõ cuʒ fide et tota ammi ſui educauit ſanctitate.lxxx/⸗ vij. di. Irreligioſum. Vbi quã reʒ qꝛ ſapientia dei dicit per que pec. cat quis ꝑ hec et punietur. Sap̃ᷣ. xi. Ideo nonnũq; accidit aduoca tos impios beneficio lingue carẽ vt dicit glo. Inſti. Quib? nõ ẽ per miſſũ teſtamentũ fact᷑ Sepe vbi Dicit tex. Sepe etiã lr ati et eruditi hoies varijs caſibꝰ et audiendi et lo quendi facultatezʒ amittunt vbi dicit glõ. Maxime impij aduocati. patet em̃ per exꝑientiã clariſſimã aduocatos q;ᷓ plurimos ſine lin/ gua mori de talib dicit Bernardꝰ ad eugeniũ. li. i.c.ix. Miror nanqʒ quõ religioſe aures tue audire ſu/⸗ ſtinent hmõi diſputatiões aduo/ catoꝝ et pugnas verboꝝ ꝗq ma/ gis ad ſubuerſiõez q; inuentioncʒ ꝓficiũt veritatis Qihil em̃ abſq; laboꝛe ita manifeſtũ facit veritatẽ ſicut bꝛeuis et pura narr atio.Dre ſcinde ergo linguas vanilo quasa labia doloſa claude . hi ſũt qui do cuerũt linguas ſuas loqui mẽda/ ciũ.diſcreti aduerſus iuſticiã erudi ti ꝓ falſit ate. ſapientes ſũt vt faci ant malũ.elo quẽtes vt impugnẽt veꝝ. Et caſſiodorus in qᷓdazʒ epła dicit hi ſcʒ aduocati ſunt qui cãs ꝓtendũt adhibiti Impediũt p̃ter miſſi.faſtidiũt moniti. obliuiſcunt᷑ locupleti. Hi ſũt qui emũt lites.vẽ dunt interceſſiones.deputãt arbi/ tros. Judicanda dictant. dicta ta cõuellunt.attrahũt litigatotes ꝓtrahunt audienvos. retrabunt tranſigètes Hi ſunt qui negãt cõi tatibꝰ inducias.mercatoꝛibꝰ nun/⸗ Dinas. emptoꝛibus mẽſuras.rene rentiã clericis.oꝛiginẽ nobilibꝰ.lo cũ pꝛiorihꝰ.cunctis iura diſtinctis puilegia quib nullũ genꝰ hoim oꝛ dinatur. Hi ſunt in cõuiuijs ſcur/ re.in exaltationibꝰ arpie in locuti onibus beſtie in q̃ſtionibꝰ ſtatue. ad intelligẽ dũ ſaxei ad amicicias tar di. ad furias vꝛſi. ad fallenduzʒ vulpes.ad iudicãduz lignei.ad i⸗ gnoſcendũ ferrei.ad ſuꝑbiendum thauri.et ad conſumendũ mono/ thauri. Hi ſũt quoꝝ ſi nares affla uerint rubiginoſi arma marſubij confeſtim videbis illi et oculos et man“ biarei.et pugnaꝝ vngues 2 ꝑiuria laomedõtis vlixis arguti/ as et ſymonis fallacias et fidẽ po lineſtoꝛis et etatem pigmaleonis adhibere. ? Oatet ergo qnto ta/⸗ libꝰ negocijs ↄmiſcetur iniquitas et dolꝰ multiplex et varius vſq; quaque.&. (De lenoꝛe qu pꝛopꝛie pꝛo vſura ſumitur. ” Ooſt iniqua negocia ponitur fenꝰ qð ꝓpꝛie ſumitur ꝓ vſura de qua materia tanq; de neceſſaria et ſa⸗ tis pᷣcticata vtile putaui ꝓlixiꝰ edi ſcere. Pꝛo cuiꝰ tractatu ſumo au/ ctoꝛitatẽ in hmõi figura deſcriptã dañ.vij vbi anomolaʒ beſtiã me / tafoꝛice deſignans dicit. Poſt hec aſpicieb am in viſione noctl.et ecce beſtia quarta terribils gte mira bilis atq; foꝛtis animis dẽtes fer reos habebat magnos ↄmedẽs atq; ↄminuens et reliqua pedibꝰ* ſuis conculcans. Et nota ꝙ dicit ſe viviſſe quattuor beſtias videlzʒ leenam. vꝛſum pardum et quartã anomolam vt prediximus. Iſta ſi quidẽ animalia foꝛtia ſũt et imma nia que moꝛaliter fignificant qt/ tuoꝛ pernicioſiſſima crimina Pꝛi/ ma beſtia ſcilicet leena ſignificat ſuperbiam. Gecunda ſcilicet vꝛlꝰ* ſignificat immunviciaz. Tertia ſci licet pardus ſignificac ypocriſim Quarta ſcilicʒ anomola ſignificat auariciã.De pꝛima ſcribitur Job decimo ꝓpter ſuperbiam qſi leenãa capias meleonina ſiquideʒ natu ra eſt alias ſuꝑgredi beſtias et q̃ſi rex ſuꝑ alia anmalia dñari vt di cit IJſidoꝛꝰ leena aũt libidinoſa be ſtia eſt. ſꝑ em̃ in coitũ gliſcit etido leena crudelioꝛ eſt vt dicũt Driſto teles plini* et Jidoꝛꝰ de natura agialiũ tractãtes De ſcdᷣo ¶. vꝛſo Mꝛl* nanq; rapax animal ẽ et im munvũ eſt ſatis voꝛax et mellis a/ uidus adeo vt dicit plini volẽ/ tes veſum capere in India ſine pe riculo qᷓrunt locũ mellis in arboẽę ꝓe terram vel ſaltem artiſicialiẽ pparant cũ tanto foꝛamine ꝙ vꝛ⸗/ ſus poſſz os ſuũ adherẽ foꝛamini et pparant cũ catena ferrea maſ/ ſam ferri ſuſpenſam in arboꝛe de/ ſcendẽtem vſq; ad foꝛamen ita ꝙ obtuſum ſit foꝛamen ex ea et vn / gentes herbas per varias ſemi/ tas vſq; ad foꝛamen arboꝛl. inui/ tant vꝛſum ad fauũ mellis qui 20 odoꝛem mellis attract ꝑ herbas melle ꝑunctas Mſq; ad foꝛamen puenit et querens maſſaz ferri de foꝛamine tollere ↄvmouet maſſam que tamen amota quietem non ca pit ſed cũ vꝛſus os in foꝛamen e⸗ miſerit caput vꝛni maſſareꝑcutit. Indignatusq; vꝛſus maſſam re uerberat feruẽtioꝛi impetu ex quo iteꝝ querens os in foꝛamen mit/ tere grauius repercutitur vꝛſus ⁊ taliter pugnans moꝛtu' ibi rema net. Sic ergo multi immũdiciam atqʒ; ingluuiem ventris ſequentes interierunt Ex quo dñs ih̊s man Dabat aplis vt a crapula et ebꝛie / tate cauerent luẽ xxi. Nttẽdite ãt vobis ne foꝛte grauentur corda veſtra in erapula et ebꝛietate et cu ris huius vite et ſuꝑueniet in vos repentina dies illa. tancq; laqueus enim ſuperuenit t. Et ſalomon di cit ꝓuer. xxviij. leo. rugiens et vꝛſꝰ eſuriẽs pꝛinceps impius ſuꝑ ꝓpłm pauperem. &. De tertio ſcilicet de pardo qui Habet pelleʒ variaz et induſtria et pꝛoditione leonem in/⸗ terficit Etenim beſtia ſeuiſſima ex leene et pardi adulterio generata vt dicit Iſið.et valde pꝛeceps ſitit ſanguinez: Habens diſpoſitionem ſicut panthera vario coloꝛe oꝛbi / culata a animal valde libidino⸗ ſum et ex ſuo coitu cũ leena naſcix᷑ leopardus vt dicit ariſtoteles de natura animaliũ et raptis catulis ſeuioꝛ efficitur vt dicit glõ.ſuꝑ o/⸗ zee. xiij IYbi et ero eis quaſi leena. ſicut pardus in via aſſirioz occur ram eis quaſi vꝛſa raptis catulis 998 hen de n ncg Wek. nie quo mic⸗/ 184 ena en mtes wan Nie/ at rda etu et dirumpam interioꝛa iecorl.eorũ et conſumam quaſi leo. ODardus igitur ex pellis varietate ypocri/ ſim ſignificat que aliud intendit q; oſtendit.ſicut pardus pꝛope ca uernazʒ quã artificioſe inſtruit ad fugam ſe conuertere ſimulat et re/ fugiens ad cauernam in qua in/ troitum et exituʒ ab alio latere co/ optans.leonez ad ſe perſequendũ inuitat et cum cauernam intraue rit ſimalat ſe conſtrickum vt leonẽ prouocet ad aggreſſum.et cũ leo perſequens coartatus in cauerna tranſire non poſſit pardus egredi tur et eirculans ab introitu cauer/⸗ ne poſt leonem in cauernam ingre Ditar et per teſticulos eum capiẽs eum interficit. Sic ergo fallax y⸗ poerita quos non poteſt aꝑte ſu/ perare occultis inſidijs et falſis ſi⸗ mulatiõibus circũuenire conatur Vnde Jeremie. xiij. deſcribitur:· Si mutare poteſt ethiops pelleʒ ſuam aut pardus varietates ſuas et vos poteritis benefacere cũ di⸗ diceritis malum. Der vlurarum voꝛagi⸗ ne lignata per anomo lam. De quarta ergo beſtia ſcilicet a/ nomola que vieium cupiditatis deſi gnat terribilis et voꝛax⁊c. vt ſupꝛa vſurarium permaxime vici/ um BGonifaciꝰ. viij. ſignificari de mõſtrat cum dicit in.c.i.de vſu.li. vi. allegans. Greg., decimũ in ge / nerali conſilio lugouñ Niſurarum voꝛaginem que animas deuoꝛat et facultates exhaurit compeſcere cupientes de quo vicio in verbis pꝛopoſitis tria ſunt breuiter inda/⸗ ganda. Dꝛimum eſt hoꝛribilis cu/ piditatis oſtenſio cum dicitur aſpi ciebam in viſione noctis et ecce be ſtia. Secundum eſt terribilis mah/ gnitatis condicio cum dicitur ter / ribilis atq; mirabił a foꝛtis nimis Tertium eſt terribilis iniquitatis confuſio cum dicitur dentes ferre⸗ os habebat magnos Quantum ad primum qð eſt horribilis rupi ditatis oñſio tria ſunt bꝛeuiter vy denda Pꝛimum eſt vſure diffini⸗ tio. Gecundum eſt eius intelligen / tie preparatio. Tertium eſt eiꝰ ej ſentie deteſtatio. Glure dicknitio lequi Quo ad pꝛimũ dicitur ᷣm etymo logiã vocabuli ꝙ vſura idez ẽ ꝙ vſus raptus ſiue rapinoſus viole/ ter ſumptus ex re que ꝓprie vſum non hʒ vt eſt pecunia que adinus/ ta eſt non pꝛo vſu tantum ſed pꝛo quodam intermedio rerum neceſ⸗ ſariaꝝꝑ ad vſum hoim quaſi pro quadam cõmutatione vt dicit ari ſtoteles pꝛi.politicoꝝ.ſcᷣo diffini tur hᷣm. Mug'. ſuper pſal. xxxviij. in decret.xiiij.q.iij.c. Si fenera/ ueris. Abi ſequitur ſi feneraue/ ris homini id eſt ſi mutuũ deder.. pecuniam tuam a quo plus q; Beviſti expectes non ſolũ pecuniã ſeo aliqd plus q; dediſti ſiue illud ſit triticũ ſiue vinũ ſiue oleum lue qᷣlnibz aliud ſi plus q; dediſti ex pectes acciꝑe feneratoꝛ es et in B imptobãd non lauddus. Et ſic patet pᷣm Mug..ꝙ qᷣcquid accidit ſoꝛti vſura ẽ Hoc idez determinat IJhero.ſuꝑ ezechieleʒ c. vi. Ibi cũ dicit᷑. Et vir ſi fuerit iuſt et pign debitoꝛi reddidkit. Et infra. ad v⸗/ ſurã non ↄmodauerit et amplius nõ accipit Exʒe. xviij. Dicit Jhero. putãt quidã tm̃ vſuras eſſe in pe/ cunia. qð ꝓuidẽs diuina ſcriptu/ ra. omnis rei aufert ſuꝑabũdãtiã et nõ plus accipiatis q; dediſtis. Et infra Dlij ꝓ pecunia fenoꝛata ſolent munuſcula diuerſi generis aeciꝑe et nõ intelligũt ſcripturam vſuram appellare et ſuꝑabũdanti/ am quicqͥ d illud eſt ſi ab illo quod dederüũt pl accipiũt. Hoc idez in BGa dicit Mmb. in tractatu ve na bute Et Habetur in decrer..vbi ſu/⸗ pra.c.pleriſq;. vbi ſequitur pleri/⸗ q; refugientes pꝛecepta legis cuzʒ dederint pecuniam negociatoꝛibꝰ nõ in pecuniam vſuras exigũt ſed de mercibus eoꝝ tanq; vſuraruzʒ emolimeta percipiũt. Ideo audi/ ant quid lex dicat Neqʒ inquit v⸗ ſuras eſcarũ accipias neqʒ; oiĩm re⸗/ rũ Puto Ombꝛo.voluiſſe adducẽ legeʒ moſaycaz leui xxv. Hbi vñ time deũ tuũ vt viuere poſſit frat᷑ ti apud te. pecuniaz tn nõ dab ei ad vſurazʒ et fruguz ſupabũdã/ tiam nõ exiges.et ſupꝛa ꝓxime di cit. Si attenuat fuerit frater tu?. et infra De accipias vſuras ab eo nec amplius q; dediſti. Et deuter. xxiij Ne fenerabis fratri tuo ad v/ ſuram pecuniã net fruges nec quã libet aliam rem Ideo ſubdit m / bꝛo. Item eſca vſura . veſtis vſu/ ra eſt.et qðcſq; nomẽ velis ei im⸗ ponas vſura eſt. Hoc idẽ ſtatutuʒ fuit in conſilio OHgatheneſi vbi de terminatuz fuit ꝙ quicquid vltra ſoꝛtem exigitur vſura eſt. xiiij.q. iij c.vſura Mgr aliter etiam diffinit a theologl.in tertio ſententiaꝝ.diſt. xxxvij in.q̃rto pᷣcepto ſcðᷣe tabule ſcilicʒ non furtum facies vbi etiaz tangit mgr ſentẽtiaꝝ cũ dicit hic etiã vſura ꝓhibetur que ſub rapi/ na ↄtinetur. Vñ Jhero. Uſuras querere vel fraudare aut recipere nihil intereſt. cõmoda fratri tuoa accipe qð dediſti et nihil ſuꝑfluuzʒ queras quia ſuꝑabũdantia in vſu ra ↄputatur. Et ponit ſõaliter pꝛe dictas diffinitiones Nugl. et Phe/ ro. Sʒz ſub ↄpendio doctoꝛes the ologi ſic diffiniunt Mſura eſt lucꝝ ex mutuo pacto debitũ vel exactũ vel ſic vſura eſt quicquid ſoꝛte ac/ cidit intentione pꝛecendente vel pndo- s ſola intentio fa cit vſurarium. Et qualiter agatur ↄtra talẽ vide in qnta ſpecie vſuẽ palliate. Et ſic ptz ꝙ ſola intentio facit vſurariũ ex ſmia ſaluatoꝝ..dicẽr.luc.vi.Mu/⸗ tuũ dãtes et nihil inde ſperantes. Quod etiã ꝓbatur extra de vſu: tie inte ndi tuin catu tur ett hie le r 180 lip eec cut xyi de; bus mur bie nn beo lter. y 1gd du Sſſu eiim tun bide plera firika ndt tabule tigz t hie fopi uras cpern ſmo⸗ Odug zin rpre e sche ſluce craci le e ſel ino lie ies c.i.et in.c. Conſuluit et in.c.fi.Qð intelligitur hm gloſaz et doctoẽs in dicto.c. ConſuluitCũ cauſa mu tui in ſpe lucri pꝛincipaliter radi / catur. Nam ſi pꝛincipaliter mouẽ/ tur ad mutuãdum ꝓpter caritatẽ et tñ credit ꝙ ille retribuet non eſt vicioſum neq; malũ Orgumento lxi.di. Si officia LDec etiã malũ eſt reciꝑe cũ intentione p̃cedẽte ſi gra tis offer atur intellige vt ſupꝛa ſcʒ cũ pꝛincipałr mouet᷑ ad mutuanð ex caritate.Argumẽto.i.q.ij.c.Si⸗ cut et.c. O pio accedat gratis. et xviij. di. c. de eulogijs. Vnde et deꝰ mãdauit aplis pꝛo oib fideli / bus diceés Brat.. date. Mat. x. NRã mutuũ dans liber aliter.ſcire pᷣt de bitoꝛez ſibi naturałr obligari ad antidota.ff. de petẽda hẽditate.l. Se et ſi.l F. Cõſuluſt. et extra de teſtamẽtis.c. In officijs. Et ꝙ di⸗ citur ſub ſpe lucri intellige ſiue pe/ cunie ſiue alteriꝰ cuiuſcũq; rei ſiue aſiſtat in dãdo ſiue in faciẽdo ſiue in loquẽdo et ſilibus Naʒ ſatis lu/⸗ crat᷑ qui ſuã volũtatẽ implet ff. de furtis.l. Qui inuẽta et in.l.pꝛi.per doctoꝛes Od qð.l.di.Qui furtum Et ſic ois ſuꝑad ditio ẽ vſura ſiue ↄſiſtat in pondẽ.ſiue in numero ſi⸗ ue in mèſura.vt dicit glõ.in dicto. c. Si feneraueris Hd qð optime ſeruit qdᷣ habet᷑ in pᷣs.xiiij. Cũ di/⸗ cit᷑ Qui Jurat ꝓximo ſuo et nõ de cipit.qui pecuniã ſuã nõ dedit ad vſurãa munera ſuꝑ innocẽtes nõ accepit.De materia ſatis ↄpẽdio ſe tractat alexãder de ales. in ter⸗ tio ſẽtẽtiaꝝ vbi ſupᷣ et btũs thos ſcða ſcðᷣe.q lxxviij.et hec pꝛo † ri ma parte ſufficiant. De intelligẽtie pꝛepa ratione. Quo ad ſcdaʒ pꝑtez q̊ p̃paratio intelligẽtie Hbinota? debes qdaʒ euidẽtialia qᷓ nobᷣ in / tellectũ aperiũt et illuſtrãt ad faci l capeſcendã materie veritatẽè q̃ pꝛincip aliter erũt ſeptẽꝭ. Et pꝛimũ euidentiale notabile ẽ ꝙ vſura ſo/ lũ hʒ eſſe in ↄtractu mutui de cui rõe duo occurrũt.Oꝛimũ ẽ q con tractꝰſit gratuitꝰluẽ.vi..Mutuũ da te nihil inde ſperätes Scdöᷣm ꝙm ꝑ ipᷣm mutui ↄotractũ tranſferat᷑ do/ miniũ a mutuante in accipienten qð expᷣſſe ꝓbatur ff. Si certũ pe⸗/ tatur.i.ij appellata. Nbi dicitur Dppellata eſt autẽ mutui datio qꝛ de meo tuum. 8ðð Ecum euidentiale de triplici reꝝ vſuaerr. Scõm euidẽtiale nõbile eſt ꝙ re / rũ q̃daʒ ſũt que nullũ hñt vſuʒ ꝓ prie loquẽdo ſicut pecunie qᷓ ſoluʒ ſunt qðdã mediũ in cõmutatiõibꝰ reꝝ q̃ vſuz habẽt. Vñ et pecunie ꝓ hũani generis cõcoꝛdia ſũt in/ uẽte ad ſuppletiõem eaꝝ reꝝ que pꝛo vſu hoim ſunt neceſſarie.et ali qð equale cõpenſat᷑ vt vult ariſto teles pꝛi.politicoꝛuz. Et ideo ꝓ/ pꝛie loquẽdi pecunia nõ pᷣt vendi nec emi nec locari nec conduci.p̃t tñ mutuari depom et permutari. qᷓdaz autẽ ſunt quarum vſus ẽ ip ſarum rerum conſumptio ſicut bla dum vinum panis et huiuſmodi. et talia non poſſunt locari neq; rõ mutuari. Quedaʒ vero ſũt quaꝝ vſus pᷣt ſeparari a ꝓpꝛietate earũ ſicut domus et alie poſſeſſiones e/⸗ quus veſtis vaſa argentea er ſilia et tales emi pñt et vendi a etiã lo cari. Qlia aũt ſupꝛa dicta nõ pnñt locari qꝛ ex tali locatõe nulla poſ ſet vtilitas ꝑcipi In his aũt vlti/ mis cũ dominiũ ſtat penes locan/ tem. vſꝰ aũt penes ↄductoꝛem li cite p̃t pꝛo talibus penſio ſuſci/⸗ pi ꝑ locantem. Nam dicit beatus thõs vbi ſupꝛa In rebus que vſu conſumuntur ſi quis vellet ſeoꝛſũ vſum pputare a re:violentaret et natur am. Nam ſi quis vellet ſeor/ ylum vel venderet id qo non eſt vel bis eandem rem vendereta ſie per iniuſticiã peccaret expreſſe qð tñ in reb quaꝝ vſus p̃t a ꝓpꝛieta te ſeparari nõ cadit. Nñ in talbꝰ p̃bt ſeoꝛſum vtrũq; concedi. Ntpu ta cũ aliquis tradit domuʒ alteri vſu domus ſibi reſeruato ad ali/ qð tempꝰ.vł econuerſo cum quis concedit alicui vſum domus reſer/ uato ſibi dominio tñ p̃t licite acci/⸗ pere pꝛeciũ pꝛo vſu domus vt. ff. Et. C. locati et extra de locato per totum. (Tertlũ euidẽtiale ty cũ ctarũ ſpecieꝝ vſura ꝓhibetur. Et eſt notabile ꝙ vſura ꝓpꝛie di/ ſñta ſicut habet eſſe ſolũ in contra/ du mutui ita ſolũ habet eſſe in pe cunia. Mũñ in ſupꝛa dicto pᷣs dici duci. Pñt tñ vendi emi, ꝑmutaria tur. Qui pecumiã ſuã nõ dedit ad vſuraz In alijs tñ ↄtractibusa a lijs rebmulta cõmitti pñt in frau/ dem vſurarũ vt in pꝛedicto.c. Cõ/⸗ ſuluit et.c.nauiganti Extra de vſu ris vt plenius infra dicemꝰ. Ex hᷣ eniʒz dicit glo. Jheronimi ſuꝑ illᷣ Ezechielis. xviij. Od vſuram non hebꝛaicam veritatem cũctaꝝ ſpe/⸗ cieꝝ vſura ꝓhibetur cũ tñ dicit ꝓ pheta in pſalmo. Qui pecuniã ſuʒ non dedit ad vſuram. Subdensa munera ſuper innocentes non ac/ cepit. Dd qð etiam faciunt pꝛedi dte auctoꝛitates. Auguſtini mbᷣ. Jhero.que etiam habentur in de/ creto vbi ſupꝛa ſez. xiij. q. iij. ſicut pꝛius Et qm̃ vſura ꝓpꝛie ſumpta eſt in pecunia que nõ habz vſum. Ideo tale nomen accipit vſura q/ ſi vſꝰ raptꝰ vel rapinoſus. Oer cõ/ tractũ enim vſurariũ quaſiicapit vſus cum venditur vel locatur v⸗ ſus rei que vſum non hʒ ꝓpꝛie ſu/ mendo. 4 de duplici vſura. Et eſt notabile ꝙ vſura ſit duplex ſeʒ mẽtalis et realis Mẽtalis qͥdẽ qñ aliqͥd mutuat᷑ ſñ padto ſeu in ſinuatiõe plꝰ accipiẽdi pꝛincipałr tñ cũ intentiõe aliqᷣd accipiendi vl tra ſoꝛtẽ alias nõ mutuaret qð in/⸗ tellige vt ſupꝛa diximꝰ Realis at vlſura eſt qñ aliqᷣd mutuat᷑ ex pa/ cto vel cũ inſinuatiõe pł accipien di ita ꝙ accipiẽs mutuũ pᷣt ꝑpen/⸗ dẽ ꝙ ille mutuat alias nõ mutua/ — — — — —. — — — — — — — uin pat diy lsit 1 in den ret niſi ſub ſpe lucri et vtroq; mo/⸗ do graue moꝛtale peccatum eſt. bita ectam Judeis. Et eſt notabile ꝙ hᷣm gloſam Ipe ro.lex ꝓhibebatvſurã reſpectu fra tris deutero.xxiij. Non fenerabis fratri tuo ad vſuram pecuniã ne⸗ q; fruges neq; quãlibet aliã rez ſᷣ alieno. « Oꝛophete aũt ſicut da/⸗ uid et Ezechiel. vbi ſupꝛa ꝓhibẽt eam reſpectu cuiuſlibet hõis. Sed lerxr euãgelica adhuc ſuperaddẽs pꝛohibet ſpem et intentionem plꝰ accipiendi cum ait/.Autuũ date. Intellige tamen ꝙ nuncq; fuit lici/ tum vſuram tanq; vſuram acci/ pere a quocunq; etiã extraneo qͥa vſura contra naturam eſt vt infra dicemus. ſed hebꝛeis ꝓpter eoꝛum magnam cupiditatem fuit permiſ ſuzʒ recipere ab extraneis pꝛecipue ab his qui terram eis debitaʒ in / Habitant.ſicut dicitur de libello re pudij qui fuit eis permiſſus ꝓPter eoꝛum crudelitatem ne committe/ rent grauioꝛa ſcilicet vxoꝛicioium de quo ſatis habetur deutero.xx/ iij et beatus tho.ſcõa ſcõe. q.lxx/ viij dicit ꝙ ler moſayca concelſſit Judeis recipere vſuras a genti/ bus ad euit andum maius malum ſez a Judeis deã colentibus vſu/ ram acciperent ꝓpter auariciã caii dediti erant imo ſcõᷣm vdalricũ ta us acceptio vſurarum potł erat Quimtü euidentale de vlura generaliter prohi eis rei ſue recuperatio q; vſura qꝛ eis tancq; deũ colentibus vniuerſe terre dominiũ ↄpetebat de G ifra dicemus cum tractabim de dete/ ſtatione vſure ex lege politica. Eextũ euidentale de ex ra bilſtate vſure ꝑ ſeptem obie/ a. Et eſt notabile vſura ẽ magnuz peccatum et execrabile qð patet ꝑ ſeptez rões ſubſcriptas. Oꝛima ẽ qꝛ eſt ↄtra naturã ꝙ pecunia pa/ riat pecuniã. Nt dicit Oriſtoteles pꝛimo politicoꝝ.Nã vt ſupꝛa di/ ctũ ẽ pecunia inuẽta eſt ꝓ qoam intermedio in cõmutatiõibꝰ rerũ ad vluz hüani generis ꝓ cõi cõ coꝛdia vt diẽ Nriſtoteles in. vi. e᷑/ thicoꝝ et expᷣſſiue patet ad ſenſuzʒ qꝛ neqʒ generat neq;ʒ ↄcipit aliqd qð facit Ecẽi.xx. Sapia abſcõſa eſt et thez aurꝰ incluſꝰ qᷓ vtilitas in vrriſq; Dociꝰei ſub ꝑicło ꝑditiõis pecunia abſconſa buat᷑ q; ſub ſope multiplicatiõis eiuſdẽ iuxta ſñiam ſalu atoꝛis. Mat.vi. Nolite vobis thezauriſare thezauros in terra vbi erugo et tinea demolit et vbi fues effodiũt a furãtur Scðo ðẽ ex ecrabilis qꝛ ẽ ↄtra vſũ vt ſatis ſu⸗ p dictũ . VWñ cũ vſurariꝰvult ↄſti tuere vſuz in re qᷓ ꝓpꝛie vſum non hz agit expꝛeſſe contra iuſtici¶am natur alem Ut diẽ btũs tho.ſcõða ſcðe.q.lxxxiij. Tertio vico ꝙ ẽ exe crabilis qꝛ ẽ ↄtra ↄtradũ eo ꝙ de natura ↄtract* mutui ẽ vt ſit Stui/⸗ tꝰ luẽ.vi.dicẽs dominus Mutuum date. Qath. x. Gratis accepiſtis Eatis date et. i. q.ic. pꝛimo dicit Bratia nõ eſt gra ſinõ Stis darf Cum igitur vſurarius velit percu tere natur am gratuiti contract in contractũ mercenariũ agit expſſe contra diuinaʒ iuſticiã ergo. . Quarto vſura eſt execrabilis qͥa ẽ cõtra dominiũ.de natura ↄtra- ſtus mutui eſt ꝙ a mutuante tranſ feratur dñiuz in mutuariũ Hoc ẽ in eũ cui fit mutuũ vt in l.ij a.l.Np pellata ff. Si certũ petat᷑ Ex ety⸗ mologia vocabuli qꝛ de meo tuũ fit. . Quinto eſt execrabilis quia eſt ↄtra tempꝰ hoc eſt qꝛ venditur tẽpus qð debʒ oib eſſe cõe a ſic non dz ſingulariter vendi per ea que notantur in. c. Conſuluit Ex/ tra de vſuris. Hinc et ſeneca in pꝛi ma epła ad lucillum dicit. Ita fac mi lucille vendica te tibi et tempꝰ ð adhut aut aufercbatur aur ſ ripiebatur aut excideb at colige 2 ſerua. Et infra Turpiſſima enim ſactura que fit per negligentiam Et infra Quem mihi dabis qui a/ liquod pꝛecium ipſi aponat quaſi diceret. Di nullus tanto eſtimat tẽ pus quanto eſtimare debet. &£& Sexto dico ꝙ vſura eſt execrabi/ lis eo ꝙ eſt contra laborem. Nam ex oꝛdine nature patet ꝙ frucum laboꝛũ percipiat qui laboꝛat hinc dicimus ꝙ omnis laboꝛ optat p/ mium extra de rebus eccleſie non alicnandis. c. ad noſtram. Simi/ licer dicimus ꝙ laboꝛ non dz eſſe ſine fructu. xij. q. ij. Caritatem E ſapiẽtie.ijj. dicſtur. Gonoꝝ laboꝝ gloꝛioſus eſt frudus et que cõci dit radix ſapientie. filij aũt adul/ teroꝝ in conſũmationem erunt et ab nre0 thoꝛo ſemen extermina ſuoꝛum et deducet illos in via mi⸗ rabili et fuit in velamento diei et in luce ſtellarum nocte Et Ypoſto lus dicit ſco ad theſſaloñ iij. Si quis non vult operari non man / duret licet bꝛeuius dicimus. Qui non laboꝛat non manducat ergo vſurarij qui nolunt laboꝛare non debent manducare. Sicut etism allegatur in Cle. vt hi qui in glo. qð poſterum de eta.et quali.ordi. videlicet qui non laboꝛat non mã ducatr. Septimo et vltimo eſt ex ecrabilis eo ꝙ eſt contra periculũ quia periculum rei mutuate eſt de bitoꝛis. C. Si certũ petatur:l. In / Cui ergo ſetit cendiũ Item his Qui ergo ſẽet onus ſentire debet et emolimentũ de. re. Jurl.c. Qui ſentit.li.vi. Qaʒ3 Jus ita ſtatuit vt vbi emolimen/⸗ tum eſt ibi et onus eſſe debet et e/ conuerſo Inſti. de. l. pater ꝓ Cum agnatos et. xij.q.ij. c. Caritate et. ff. Cõmodati.l. Si is ꝗ pꝛi. Wlui/ rarius autem vult. ſentire emoli/ mentum ſine onere et periculo. DHã ſiue domus mutuarij ſiue poſſeſſio ſiue vinea vel animalia aut alia queuis bona depereant. vſura/ rius tamen ſemper ſine periculo v/⸗ ſuras exigere non poſtponit. Pã exquo res eſt effecta alterius cur/⸗ rẽ dʒ ꝑiculo eiꝰcuiẽ facta cuietiã debẽt eẽ et fruct⸗ ff. Si certũ peta⸗ tur. l. vi. Et notat᷑ xcv.di.p̃ſbiteria Sapiemie.rx. Keddet iuſtis deuns mercedem laboꝛum Code dite foͤbe cali 4 N l⸗ tas tipa pliea (am. ſop be⸗ lge⸗ ll ann bꝛü Ger geig e⸗ 8dr v⸗ lar. di me⸗ pal (lle gial fia pere le hon R da⸗ lg du⸗/ nt et ming Ret W MN Neie poſt ij. Si man/ Qu Ego e Wn tusmn 1go. ord. nmä Ger ricnli ſſt de o ſen neni Ni men/ de Cun ret. Dir noli ä eſſio Alia lura/ ſor⸗ i tn 114 C. de periculo et cõmodo rei ven/ dite.l. i. et per totũ Et ſic pꝛedid. rõibus patet q; execrabile eſt pec/ catũ vſure. Septimũ euidentale ẽ ꝙ quicqͥd ex vſura reali ꝑcipitur reſtitui dehet de quo infra dicturi ſumus. pliceʒ legem. Oꝛimo ꝑ legez phiſi/ cam. Scdo ꝑ legem moſaycã TCer tio ꝑ legeʒ ꝓpheticam.t. vt pate ⸗/ bit ᷣm oꝛdineʒ. Oꝛimo ꝙ ſit ↄtra legez phiſicazʒ iã patet qꝛ eſt atra naturã eo ꝙ ↄtra naturã eſt vt pe cunia pariat pecuniaʒ vt ſup̃ dixi mus.ſNam vt dicit Inno.ſuper ru bꝛũ extra de vſuris et hoſt.in.c. Scðo eodẽ ti. Si liceret vſuras exigere multa mala ſequerẽtur ex/ inde. Nam nõ intenderent hoies ad culturaz pꝛedioꝝ niſi qñ aliud nõ poſſent agere qua de re tanta cariſtia et penuria ſuperueniret vn diqʒ ꝙ faciliter oẽs pauperes fa/ me perirent. Suppoſito etenim pauperes vellet curã apponere aꝰ culturaʒ agroꝝ nõ poſſent habẽ aialia et alia inſtrumenta neceſſa. ria pꝛo cultura nõ em̃ a ſe qꝛ pau/ peres. Non em̃ a diuitibꝰ qꝛ ꝓpter lucꝑ et ſecuritateʒ pecunie potiꝰ* ponerent pecunias ad vſuras q; ad minoꝛa et minus tuta lucra et dato ꝙ aliqui in his expenderent ita cara eſſent victualia ꝙ paupe/ ertia ps pꝛincipalis que eſt deteſtatio vſure. D Suꝑadditur tamen adhuc graui tas huiꝰ pcẽi m tertiã ꝑteʒ pꝛin / cipaleʒ que eſt deteſtatio pᷣm ſeptu ies nõ haberot vñ viuere poſſer exqͥ maximũ ꝑicłm fidelibꝰ immi / neret. Vñ dauid ꝓpter numerati onem pꝓpli cõcitãs diuinũ furoꝛꝛm ↄtra ſe et ꝓpłm ſuũ cũ daretur ſioibs optio a dño et de trib vnũ elige,, ret videlʒ aut famè ſeptẽ ãnis pa / dieb peſtilentiã ſuſtinere in terra ſua Et pᷣelegit mag.peſtilètiã dm tia cõis eſſe poterat taz pauꝑib- qᷓ; diuitibꝰ* Guerra aũt magl. ob b eſſe potuiſſet diuitibꝰ.fames vero mag.pauꝑes q; diuites oppᷣſſiſſʒ Cuði hiſtoꝛia ptʒz ſcði Regũ vlti. c.vbi in tribꝰ diebꝰ moꝛtui ſũt de Ppło a dan vſq; berſabee ſeptua/ ginta milia virozeaꝛaiam. Qs paupertas eſtpe riculoſa niſi toleretur pꝛopter de⸗ um. ”ðG Pꝛeterea eum diu ſoluentes vſu/ ras vix non in bꝛeui tempoꝛe de pauperentur Paupertas vero pe. riculoſa eſt niſi ſpũs amore ex de⸗ uotione ſeruetur pꝛopter quod ſa lomon oꝛauit ad dñm dicens di⸗/ uitias et paupertates ne dederis mihi ſed tantũ victui meo tribue neceſſaria pꝛouer.iij. Et Habetur. iiij. q.iij.c.pꝛi.verſic. Teſtii Ob B etiã dicit Npłas pꝛi.ad thi.vl.ha / bentes autem alimenta et quibꝰ tegamur contenti ſumus. (Weteſtatio inoꝛdinati — teretur. aut trib menſib“ fugeret aduerſarios ꝑſequẽtes. Qut trib' guerraʒz vel penuriaʒ eo ꝙ peſtil=⸗⸗ nis foꝛnicatoꝛ aut immund 'aut 4 uar qð eſt idoloꝝ ſeruitus nõ hʒ hereditatem in regno dei hd qð etiam accedit dictũ greg. xix. lib. moꝛaliũ vt habetur in decreto xl vij. di. c. o?s vbiſequitur Oẽs hui ſeculi dilectoꝛes in terrenis rebus foꝛtes ſunt. in celeſtibus debiles. Nãaq; ꝓ tꝑali gloꝛia deſudare ap petũt Toſch ad moꝛtem et pꝛo ſpe perpetue vite nec paꝝ quideʒ in la boꝛe ſubſiſtũt.pꝛo terrenis lucris quaſlibet iniurias tollerant et pꝛo cel eſti mercede tenuiſſimi vᷣbi fer/ re otumelias recuſant. terreno! iu dici toto etiã die aſſiſtẽ foꝛtes ſũt. z6 ° vero coꝛã deo vel vnius por momento laſſantur.ſepe nudi tatem deiectiõem famẽ ꝓ acquirẽ Dis diuitijs atqʒ hono ꝛibꝰ tolerãt et eaꝝ rerũ ſpe ſe per abſtinẽtiam cruciant ad quas adipiſcendas fe ſtinat. ſuperna aũt laboꝛioſe querẽ? tato magis diſſimulant qnto ma/ gis ea tribui tardius putant. Et qmbꝛoſi ſuper lucam dicit. Sicut hi qui per inſaniam mente tranſla ti non iam res ipſas ſed paſſionis ſue fantaſias vident ita etiaz mẽs augri ſemel vinculis cupiditatis aſtficta ſemꝑ aux ſemꝑ a argentuz videt ſe emper reddit cõputat. au / rum gratius e lolem intuetur. ip/ ſa etiam oꝛatio et ſu lirati ad dñm auy querit. et po terdum etiaã vſure ex arte nequiſſi/ Peeterea cũ inoꝛdinat/ amor pe/ cume vix idolatriam euitare que/ at Juxta illud apki ad epp. qͥnto ilooc aũt ſcitote intelligentes ꝙ / pauca in/ ma ex ipſo auro aurũ nanciſcũt ſed nec ſacietas vnq; nec finis ad erit cupiditati xlvij. diſt. c. Picu hi vbi dicit. qꝛ totus mund neqʒ obulus videtur auaro.xiiij. q iiij. Quid dicam. ñ ſemꝑ auarus e get certuũ voto pete finem. Et illd Etia n ſeruus eris ſi te ſpes traxe rit eris. Et illud deſit auaricie fex quid em̃ ſua deeſſe ſtupeſcit. Mu/ da ſitl. ebꝛietas plena fames. Et virgiliꝰ Quot non moꝛtalia pecto ra regis auriſacri fames i. Qo„ ↄtra caritateʒ dei et ꝓximi qꝛ cõ tra legẽ dei et contra caritatiuam ſubuentiõem pꝓrimo debitaʒ cõ⸗ formeʒ ex iure naturali qdð dicat Qõò tibi non vis alteri ne feceris Tho.iiij. et Mat. vij. Quecũqʒ vul tis vt faciant vobis homineset vos ſimiliter facite illis ſed nulli dubiũ ꝙ quilibet vellet gratis ſibi neceſſariũ mutuari potius q; vſu⸗ ras exoluere. Mam ſicut ex radicc caritatis omnia bona proueniunt vt dicit gregl. Ita er extinctiõe ca ritatis oia mala pullulat et inſur/⸗ gunt qꝛ vt dicit Opłus pᷣme coꝛin. xiij. Si tradidero coꝛpꝰmeũ ita vt ardeam caritatez aũt nõ habue/ nihil mihi pꝛodeſt. (De lcua deteſtatoe vlin re per legeʒ moſaycam Oꝛ ſit contra legem moſaycaz pa tet exo. xxij. Si pecuniam mutuazʒ dederis populo⸗ meo pauperi qui hit at tecum non vꝛgebis eum q̃ſi exactoꝛn nec et vſurl oprimes.et leui. kty: luus ſgeie Prerit eo Pecu fana ttde. 1o ſges lalt guns llit feq Oelte mnmn aleg vider gulie inffa Uvin lben dic t loben ſn fal t. a Dee⸗ ke⸗ ſnia fniu eilg ur fung dn 1s. Et npeck⸗ i nic⸗ atam ti d Nce ſeeen cicn mines nunsſti fudie genund ſtoͤete mnor rtorin. ültayt habve ⸗ ſn wenz numi, iin n alen⸗ xxv: Si attenuatus fuerit frater tuus et infirmus manu et ſuſcepe/ ris eũ quaſi aduenã et peregrinuʒ vixeritq; tecũ ne accipias vſuras ab eo nec ampli q; dediſti. Et . Pecuniã tuã non dabis ei ad vſu rama frugũ abũd antiã nõ exiges et deat. xxiij. Non fenerabis fratri tao ad vſuraz pecuniaz tuam nec fruges nec quãl bet aliaʒ rem q qualiter intelligatur dicebatur in quinto euidentiali. . ticam. Oꝛ ſit contra legez ꝓpheticazʒ ptz in multis locis ſcriptut᷑ ſed ſufficit allegare infra allegatas qtatiões videlicz Leemie. v. Hſuras ne ſin guli a fratribꝰ veſtris exigatis Et infra Centeſimaz pecunie frumen ti vini et olei quã exigere ſolebatl. ab eis date pꝛo illis. Et pſal. xiiij. dic daui. Dñe quis Habitabit in tabernaculo tuo et. Qui pecuniã ſuã non dedit ad vſurã et mune/ ra ſuꝑ innocentes & Et p̈ᷣs. liiij. di cit. Oꝛecipita dñe et diuide lin/ guas coꝝ qm̃ vidi iniquitatez et ↄtradictiõem in ciuitate.die ac no cte circũdabit eã ſuꝑ muros eius iniquitas et laboꝛ in medio eiusa iniuſticia. Et nõ defecit de plateis eius vſura et dol. Et pᷣs.lxxi. Ex vſuris a iniquitate eoꝝ redimet a/ nimas eoꝝ et honoꝛ abile nomen eoꝝ coꝛã illo ſcʒ xpo qñi dicat xp̃s redẽpturus erat aias pccoꝝ credentiũ in eũ a qbuſlibet qntũcũᷣ q; grauibus ſceleribcriminibus“ pccis Et Galoñ. ꝓuer.xxviij. dicit Qui coaceruat diuicias vſuris et fenoꝛe liberali in pauperes cõgre/ gat eos. q.d. ꝙ cum execxrabiliter ditentur faciliter depauperabunt. Vnde ſubiungit Qui declinat au/ rez ſuã ne audiat legez oratio ei erit execrabilis Qui decipit iuſtos in via mala interitu ſuo coꝛruet 4 ſimplices poſſidebunt bona eius. Et eze. xviij. Dia que peccauerit ipſa moꝛietur et vir ſi fuerit iuſtus et fecerit iudiciũ et iuſticiã Et ·. Et vſuraz non cõmodauerit et ampli us nõ acceperit.et hic iuſtus eſt a vita viuet et nõ morietur ait dñs Yeſus EtKapientez rapinas et pignus non reddentez et ad ydo la leuãtem ocłos ſuos abominati onem facientem et vſuram dantez et amplius recipientem quaſũ di/ cat talia facientes deus iudicabit Et . Qui ſi genuerit filiũ qui vſu/ ram et ſuꝑabundantiã nõ accepe/ rit et . vita viuet. Et eze. xxij.Mu nera acceperũt apud te ad effũdè/ dum ſanguineʒ vſuraz et ſuꝑabũ/ dãtiaz accepiſti et amare pxrimos tuos calũniabaris meiq; oblitus es ait voñs deus Ecce cõplexi ma/⸗ nus meas ſuꝑ auariciam tuã quã feciſti et ſuꝑ ſanguinem qui effuſ⸗ eſt in medio tui Et . Pꝛincipes ei in medio illius quaſi lupi rapien/ tes pꝛedam ad effundendũ ſan/ guinem et perdendas animas et quars ſectanduʒz lucra. Et ecci. xx. hodit᷑ feneratur quis et cras expe tit et odibilis eſt homo hmõi Et yſaie.xxiiij Ecce dñs diſſipabit ter raʒz et erit ſicut ꝓpłus ſic ſacerdos Et j.Sicut feneratoꝛ ſic is qui mu tuũ accipit ſicut qui repetit ſic qui debet diſſipatiõe diſſipabitur ter raa direptione pꝛedabitur. dñs e/ nim locutꝰ eſt verbũ ̊.Et ecci.viij Noli fenerari hõi foꝛtioꝛi te qð ſi feneraueris q̃ſi perdituʒ habe Et eccẽi xxix.Multi vero cauſa nequi⸗ cie non fenerati lunt ſed fraudari gratis timuerunt Et. Pone the⸗ ʒaurũ tuũ in pꝛeceptis altiſſimi et ꝓderit tibi magl.q; auꝝ et. Gra uia hec hõi habenti ſenſuz corre/ ctio domus et imperiũ feneratoz. Keuertãtur ad dñm et querãt ab eo miſericoꝛdiã reddentes oĩbus debita et gratis mutuãtes pꝛoxi/ mis neceſſaria Juxta illud ecci.xx/ ix. Qui fatit miam fener atur pxi/ mo ſuo et qui pꝛcualet manu mã/ Data ſeruat.feneraẽ ꝓximo tuo in tpe neceſſitatis illius. Et iteꝝ red de ꝓximo in tꝑe ſuo Etj. Multi qᷓ ſi inuentiõem eſtimauerũt fenus et pꝛeſtiterunt moleſtiam his qui ſe adiuuerũt Et fenus nanqʒ ꝓpꝛie lucꝝ pecunie dicitur Inde fenera/ toꝛ intelligitnr tam pꝛo eo qui mu tuũ dat ad lucꝝ q; pꝛo eo qui acci pit Vñ habem fenero as. are. et feneroꝛ arl. vt dicit papias. Ma gis vero lucrabitur qui gratis mutuat q; qui ad fenus hic enim pꝛo lucro tꝑali bona perdit cter/ na. Ille aũt pꝛo pietate conſequi/ nir gloꝛiam Juxta illud ꝓuer. xix. Fener atur dño qui miſeretur pau/ peri et viciſſitudinẽ reddet ei ⁊a ſit patet de deteſtatione ꝓghetirta. De deteſtatiõe vlure ꝑ. legem euangelicam. Oi ſit contra legem euangelicam qꝛ vt didum eſt ꝓhibet dñs in eu angelio Nedũ luce ſed lucri ſpem pꝛo pecunia mutuata.luẽ.vi.Mu/ tuũ dantes nihil inde ſperantes. NQaʒz cũ ſupꝛa dixiſſʒ YDe vobis di uitibus qui habetis ↄſolatiõez ve ſtram. Le vobis qui ſaturati eſtl. qꝛ elurietis. Ve vobis qui ride/ tis nunc quia lugebitis et ſilebi/ tis. oſtmodum per paruuz in/ terualluzʒ ſubiũxit. Et ſi mutuũ de deritis his a quibus ſperatis acci pere que gra eſt voꝰis.Nã et pec/ catoꝛes peccatoꝛibus fenerantur vt recipiant equalia erũtamen Diligite inimicos veſtros et bene/ facite et mutuũ date nihil inde ſpe rantes et erit merces veſtra multa et eritis filij altiſſimi. Dd idẽ/Mat. x. dicit Bratis accepiſt..gratis da te vt ſupꝛa diximus.Satis etiam dñs Jeſus oſtendit ſe auariciam deteſtari.luce.xij.vbi exẽpliſicat de diuite qui querebat ampliare hoe rea et multiplicare diuicias cui di xit dñs Stulte hac nocte repetaʒz animam tuam a te que aũt para/ ſti cuius erunt. Sic eſt qui ſibi the ʒzauriſat et non eſt in deum diues. Et luc.xvi.parabolizat de villixo diffamato apud dſim ſuum quaſi diſſipaſſet bona eius.Et ſubdit e/ gSo vobis dico facite vobis ami/ coe br pun die ungelean dus in en un ſpen vi. N enmes. edsdi okpoen ranck. ui nde⸗/ et ſlchi Aruunz in mum de rans ace ſuetper ſeneranar Uenütam gt bene llinde ſpe ſrawulta didiner arsi 15 am ariciam lſicatde jarehoe s ci di fepeng ſt xenlio nqnif bot an cos de mãmona iniquitatis Et . Exẽplificat de viro qui induebat᷑ purpura et biſſo ⁊ epulabatur qti die ſplendide Et ſub dit moꝛtuꝰ ẽ aũt diuesa ſepultus eſt in inferno Et ibidez dicit nemo p̃ᷣt duobus dñis ſeruire non poteſtis ðᷣo ſerui re et mãmone. Nudiebãt aũt hec oia phariʒei qui erant auari et de ridebãt illũ. Et Mat. xix. dicit faci lieſt camelũ ꝑ foramen acus tran ſire q; diuitem intrare in regnũ ce loꝝ qð nõ niſi ꝓpter auariciã di/ xit et ad deteſtationem eiuſdeʒ cri minis. De deteltatione vlure decretum. èMU De quinta deteſtatiõe vſure que ſit contra legem canonicazʒ ptz in decretis in decretalibus in ſexto et clementinis Dam in decretl.ma gna fit deteſtatio et ſtricta pꝛohi bitio vſuraꝝ xlvi.di.c. Sediciona rios ſtatuim* nunq; oꝛdinandos clericos ſicut nec vſurarios vel in/ iuriaꝝ ſuaꝝ vltoꝛes.et.c.ſequenti dicitur Qon licet fener ari miniſtr.i. altaris vel in ſacerdotali oꝛdine cõſtitutis vel vſuras vel lucra que ſexcupla dicũtur acciꝑe.et.in.c.fi. Dicitur ſicut nec ſuo ita nec alieno noie aliquis clericoꝝ èxercẽ. fenꝰ attẽptet. Indecẽs ei eſt cõmodis alienis crimẽ ſuũ impendẽ. nus autẽ hoc ſolũ aſpicere et exercere debem vr qð hic miſericoꝛditer tribuimꝰ a dño qui multipłr et in pberua manſura tribuit reciꝑe va eamus. Et. xlvij. di. c. i. dicitur. Oe (Deradẽ deteſtatione aũt in fine huiꝰ capłi.vſurarij ordi nari ꝓhibẽetur. Inde eſt qꝛ vſurã exercentes cupiditati deſeruire ꝓ/ bãtur et ꝑ totã diſtinctiõez fit ma Ina deteſtatio vſuraꝝ contra cle. ricos oꝛdinatos vel oꝛdinandos Attamen ne foꝛte quis cogitaret ſolis clericis vſuras exigere fuiſſe ꝓhiditũ intelligat ſane.c. Quoniã multi et.c.oẽs hui ſeculi dilecto/ res. vbi generaliter ꝓhibentur v⸗ ſure ne dum clericis ſed etiã laicis et quipuſcũq; fidelibꝰ xpᷣi. Daʒ ex eo ꝙ ex conſilio Diceno in dicto. xc. Qm̃ multi. Nllegat᷑ diuina ſcri / ptura ptʒz ꝙ intendit vſuras gene raliter ꝓhibere. Et ꝑ totũ. xlvij. di de tali deteſtatione tractat᷑ ſed diffaſi'et expꝛeſſius habetur in de cret..xiiij.q.iij.c.i.ij.et.iij et per to/ tam. q.vſq; ad finem imo in. c. Si quis vſuras dicit DOmbꝛoſi in. li. de bone moꝛtis. Si quis vſuram accipit rapinã facit: vita nõ viuet Er Dug.. ao macedoniũ et ẽ cau⸗ ſa. ij. q. c. Quid dicam dicit Nugꝰ Oc crudelioꝛ ẽ qui ſubtrahit aliqᷣd vel eripit diuiti q; qui trucid at fe/⸗ noꝛe pauperem et ſic patet qð lo/ quitur gener aliter vſure per decretales et vſurario/ rũ pena ac clericoꝝ ꝑticipantium cũ eiſdez in pꝛohibitis In decreta libus autem expꝛeſſius vſure gene/ raliter ꝓhibentur in. c. ij. extra de vſuris vbi alexander. iij. dicit Qm̃ nõ ſolũ viris eccleſiaſtid. ̊ etiam quibuſcũq; alijs periculoſum eſt NCnic e e n ien 7 vſuraꝝ lucris intendẽ᷑. à Qui a/ lexander in conſilio lateraneñ ſub aggrauatione penaꝝ nedũ quo ad vſurarios ſed etiã quo ad cle/ ricos in eo qð ſtatuit delinquètes circa vſuraꝝ deteſtationẽ aĩoſius inſurgẽdo ↄſtituit vt vſurarij ma nifeſti nec ad cõionem admittan tur altaris nec xp̃ianazʒ a ſi in hoc pcco deceſſerint accipiãt ſepultu/ raz ſed nec oblationes eoꝝ qᷣſqʒ ꝗccipiat. Qui ãt acceperit aut xpᷣi ane tradiderit ſepulture et qð ac/ ceperit reddẽ opellatur et donec 20 abitrig ſn ep̃i ſatiſfſaciat ab officij ſui man De vlſuris.c. Quia in oibus.et in. c ðSterea Idem alexander dicit Oꝛe terea parochianis tuis vſuras re cipere interdicas qui ſi parẽ ↄtẽ/ pſerit ſi clerici ſũt ab officio bene ficio q; ſuſpendas Si laici vt vſq;ʒ ad ↄdignam ſatiſfactiõem ipſos vinculo excõicationis aſtringas Qui etiaz ſtatuit vt taliter ↄſtrin/ gãtur ad reſtituẽdũ neduz filij v/⸗ ſurarioꝝ ſed etiã heredes extra/ nei vt ptz in.c. Tua nos extra de vſurl. ꝛban aũt tertiꝰ plꝰ decla rat in.c. Cõſuluit eodem titulo vi delicz ꝙ ſolũ ꝓpoſitũ et intẽtio fa ciat hoiem vſurariũ et iveo Inno. iſj.ſtatuit ꝙ in cauſis manifeſtoꝝ vſurarioꝝ locũ nõ habeat appella tio vt in. c. Quam ꝑnicioſum eodẽ De reſtitutiõe vluran etiam per iudeos. Et neduz otra xp̃ianos ſed etiã ↄtra Judeos v/ eat executione extra ſurarios pꝛincipes et poteſtates ſckares ſuũ dñt diligẽter exercè of ficium ad remittẽdas vſuras vt in. c. pꝰ miſerabilem eodez. ti. Et i/ dem etiã ſtatuit ꝙ etiã illi qͥ ſoluiſ ſent vſuras ſi iuraſſẽt vſurarijs nõ repet.nõ obſtante tali iuramẽto E cenſuraz ecciaſticaz appellatiõe remota oↄpellãtur ad vſuraꝝ ſolu/ tionẽ et ab eaꝝ exactiõe deſiſtere vel reſtituere ipſas poſtq; fuerint Plolute ne de dolo et fraude ↄtin/ gat eos cõmo dũ reportare vt in. c. Tuas dudũſi eodẽ titulo. Et idẽ ſtatuit vt ſi ꝗs vſurarius lr̃as im/ petrauerit ſuꝑ reſtituendis vſuris vel fructibus ↄputandis in ſoꝛteʒ niſi prius ipe reſtituerit vſuras q̃s ab alijs noſcitur accepiſſe aucto ritate ipſaꝝ lr̃arum nullatenꝰ au/ diatur vt in.c. Quia fruſtra eodẽ ti. Et idez ſtatuit vt ↄtra vſurari⸗/ os licet nõ aꝓpareat accuſatoꝛ ſi tamẽ ↄſtat eos eſſe vſurarios ma nifeſtos ꝓcedatur ad penas p̃di/ Ndi capłi. Quia in oibus OPꝛeterea idẽ ſuꝑaddidit ↄtra Judeos vſu/ rarios ne graues immoderatas q; vſuras a xp̃ianis extoꝛqueant qð ſi fecerint eis xpᷣianoꝝ partici pium ſubtrahatur donec de imo/ derato grauamine ſatiſfecerint cõ petẽter Vnde xpiani ſi opus fue/ rit per cenſurazʒ ecciaſticaz axpel/ latione poſtpoſita ab eoꝝ ↄmer/ cijs ↄpellantur abſtinere Et pꝛin/ cipibus iniũgitur vt xp̃ianis con tra Judeos ſe exhibeant fauoza biles pꝛo reſtitutione vſuraꝝ vt in c. Quanto eodem tituulo. pole daſtere wernnt Wedn Neyem. .Et di las im/ pluris nſouez Igs qs e aud Ven a in codi 1rani Utor 4 fos ma nspdn Drnentn Nos nin eratas neant partic e imo⸗ ernt c us ſue⸗ we Eipn N0ℳ o nn De eads deteſtatione Doer ſextum decretaliũ vbi vſura/ rijs ꝓhibetur domos ↄducẽ ad vſuram exercendã In ſexto auteʒ li decretaliũ. Greg.x. in generali conſilio lugduñ.expꝛeſſius cũ pe/ naꝝ aggrauatione ↄpeſcuit vſu/ rariã pꝛauitatem ſtatuens vt nec collegiuim nec aliqua vniuerſitas vel ſingularis perſona cuiuſcunqʒ ſit dignitatis ſiue conditiõis aut ſK»atus alienigenas et alios non oriundos de terra ipſoꝝ publice pecuniam fenebꝛem exercẽtes aut exercẽ volẽtes ad has domos in terris ſuis ↄducẽ vel ↄdudtas ha bere aut alias habitaẽ permittãt q̃ hmõivſurarios manifeſtos oẽs infra tres menſes de terris ſuis ex pellãt nunq; aliquos tales de ce/ tero admiſſuri Demo illis ad fe / nus exercendum domos locet vel ſub alio titulo quocũq; concedat Qui vero ↄtrafecerint ſi perſone fuerint ecc̃iaſtice priarche Drchie piſcopi.epᷣi ſuſpenſionis Minoꝛes vero ꝑſone ſingulares excõicatio/ nis.ſi aũt collegiũ ſeu alia vniuerſi tas inter dicti ſententias ipſo fcõ ſes nouerint incurſuros. Quã ſi per menſem aimo ſuſtinuerint indura/ to terre ipſoꝝ q;diu in eis iſdez v⸗ ſurarij cõmoꝛãtur ex tũc ecciaſtico ſubiaceãt interdicto Etenim ſi lai ci fuerint per ſuos ordinarios ab hmõi exceſſu omni ceſſante pꝛiuile gio per cenſuram ecciaſticam cõ/ pellantur de quibus patet in. c.i. de vſuris. li. vi. bi etiam pꝛecipi tur conſtitutionez lateranenſis cõ ſilij contra vſurarios editam ſub diuine maledictionis interminati/ one inuiolabiliter ↄſeruari Et hᷣm gloſam pꝛedicta conſtitutio conti netur in. c. Quia in oibus.extra de vſuris et ſupra diximus que ibi cõ tinentur Et nota ꝙ licet pꝛedictũ capłm pꝛimum loquatur de alie/ nigenis et non extẽdatur ad indi / genas tamen ſi indigene crimẽ cõ miſerint vſurarum alijs penis con travſurarios inſtitutis puniri dñt et bm ꝙ dicit glo. dato ꝙ iſti ali enigene eſſent ciues vel incole:lo cum habet conſtitutio pꝛedicti ca pituli pꝛimi de vſur..li.vi.Et dicit ibi glo. hoc foꝛte voluit repetitio verbi et alios non oriundos vt di camus alienigenas .et ſi ſint ci/ ues. vel incole. et alios etiã qui ci / ues et incole non ſunt. Oꝛiundus autem de ciuitate dicitur is qui ibi vel in vico ciuitatis illius oꝛtꝰ eſt. ff. ad municipales.l.Si ex vico et ſi etiam pater eius inde duxit o/ riginem C. eodem ti. l. allſumpto Titius et C. de municipijs et ori/ genarijs.l.filijs.li.x. Indigena em̃ ꝓpꝛie iuxta etymologiã vocabuli dicitur quaſi inde genitus. Dlie/ nigena autem quaſi aliunde geni/ tus ſicut dicimus de incola et ac/ cola Occola non pꝛopꝛiam ſed ꝓ pꝛiam colit incola terram.g e leptima dereſtatu ne vſure ſcuᷣm legẽ apo ſtoticanm. 3 Datebit que vero oꝛdine debet ſtare poſt legẽ euangelicã De vlti ma deteſtatione ꝙ ſit ↄtra legẽ a/ poſtolicam patet Nam Dpłus ſa tis auariciam deteſtatur ad Ro. pꝛi.cum dicit. Sicut non pꝛob aue runt deũ habere in noticiã ſta tra didit illos deus in repꝛobum ſen/ ſum vt faciant ea que non conue/ niunt repletos om̃i iniquitate ma licia foꝛnicatione auaricia nequi/ cia &. et. ſce choꝛin. x. Heceſſari/ um ergo exiſtimaui rogat᷑ fratres vt perueniant ad vos et pꝛeparẽet repꝛomiſſam hanc benedictionem paratã eſſe ſic quaſi benedictione non quaſi auariciam. Et ad eph̊. iiij. hec itaqʒ dicoa teſtificoꝛ i dNño yvt iam non ambulet!.ſicut et gen/ tes ambulant in vanitate ſenſus ui tenebꝛis obſcuratuz habentes intellectũ alienati a via dei peri/ gnoꝛantiam que eſt in illis ꝓpter rxecitatem coꝛdis ipſoꝝ qui deſpe/ Tantes ſemet ipſos tradiderũt im/ pꝓudicicie in oꝑatiõez ois immũdi cie in auaricia. Mos aũt non ita didiciſtl xpᷣm èe Et ad eph.v. Foꝛ/⸗ nicatio aſt et omnis immundicia aut auaricia nec noientur in voh ſicut decet ſanctos Et Poc eniʒ ſcitote intelligentes ꝙ omnis foꝛ nicato aut immũd aut auarꝰ qðᷣ eſt ivoloꝛuʒ ſeruitus non hz ꝑteʒ in regno xp̃i et dei.vbi ptz ꝙ aua riciam vocat idolatriaz. ſicut etiã ad coloſeñ. iij. dicir Metafoꝛice. Ergo mẽbra veſtra que ſunt ſuꝑ terr am foꝛnicatiõem immũdiciaz libisinem ↄcupiſcentiam malã et auariciã que eſt ſimulacroꝝ ſer/ uitꝰ Et ad thi. ſcribẽs pꝛi.ad thi. ſexto.ẽ aũt queſtus magn pietas cũ ſufficientia.Nihil enim intulimꝰ in hunc mũdum hauo dubium qꝛ nec auferre q d poſſumꝰ Habetes guũt alimenta et quibus tegamur His contenti ſumus.ſlam qui vo/ lunt diuites fieri incidunt in tenta tioneʒz et laqueũ diaboli et deſide/ ria młta iutiliaa nociua q̃ mergũt Hoies in interitum et perditionem Radix enim oim maloꝝ eſt cupi/ Ditas quã quidam appetentes er rauerunt a fide et inſeruerũt ſe la boꝛibus multis. Tu aũt homo dði hec fuge Et ad heb xiij. dicit Sint bus id eſt neceſlarijs. moꝛes ſine auaricia contenti pnñti De pena ovlurarioꝛnm Pꝛeterea idem Greg..ſ. x. in eo/ dem oſilio lugduñ.ſtatuit vt quã/⸗ q; vſurarij manifeſti de vluris q̃̊s receperunt ſatiſfacere expꝛeſſa q̃n/⸗ titate vel indiſtinte in vltima vo/ luntate mãdauerint nihilominus tamen eis ſepultura ecceleſiaſtica denegetur donec de vluris ip̃is fu erit pꝛout patiuntur facultates eo rum plenarie ſatiſfactum vel illis quibus faciẽda eſt reſtitutio ſi pꝛe ſto ſeu pñtes ſunt ipſi vel alij qui poſſunt᷑ eis acquirere vel abſenti/ b'eiꝰ loci oꝛdinario aut eiꝰ vices gerenti ſiue Bectoꝛi parochie in qua teſtatoꝛ habitat coꝛam ali/ quibus fidedignis de ipſa paro/ chig.quibus quidem oꝛdinario ſc⸗ caut ceat rita ac 60 ſdo ſtt nſur lam ept reci hio ente geo fta On guin pren dei ſepr ſlic eſt l teſ ſeſl ſol pel ſi⸗ i ſan osſe th. N'iens nmulir Abin bebirg teganun nquid kintentn edeſde⸗ gnergü⸗ Wonen ch an Aentes eriͦt ſel⸗ homo di dickt Din Rentipit ton 1. Meo/ ntqi/ liniss lsi Neina vo ſominus ſſtica ſßisf tates ee velilis noſipe⸗ Ai Aſend ei nis fotten umal/ 4 Nco/ Ninenio vicario et rectori pꝛedicto modo cautiõem hmõi eoꝛum nomine li⸗ ceat pꝛeſentis conſtitutiõis aucto/ ritate recipere Ita ꝙ iſtis perinde actio adquiratur ac ſi ſeruo publi co de ipſius ordinarij mandato idonee de reſtitutione facienda ſit cautum. Ceterum ſi receptaruʒ vſurarũ ſit quantitas manifeſta:il lam ſemper in cautione pꝛedicta exprimi volumus Olioquin aliazʒ recipientis cautionem hmõi arbi/ trio moderandam. Ipſe tamen ſci enter non minoꝛem q; veriſimiliter creditur moderetur.et ſi ſecus fece rit ad reſtitutionem reſidui teneat Omnes autem religioſos et alios qui manifeſtos vſurarios contra preſentis ſanctionis formaz ad ec cleſiaſticam admittere auñ fuerint ſepulturazʒz: pene in lateraneñ con ſilio contra vſurarios pꝛomulga / te ſtatuimus ſubiacere. 8 manikeſtoꝛü vli rariornz nemo interlit teſtamentis nec admit tantur ad cõkelllonem. Nullus manifeſtoꝛum vſurarioꝛũ teſtamentis interſit aut eos ad cõ feſſionem admittat ſiue ipſos ab/ ſoluat niſi de vſuris ſatiſfecerint vel de ſatiſfaciendo pro ſuarũ vi⸗ ribus facultatum pꝛeſtent vt pꝛe/ mittitur idoneam cautionem. te/⸗ ſtamenta quoq; manifeſtoꝛum v/ ſurarioꝛum aliter facta non vale ant ſed ſint irrita ipſo iure.hec ha/⸗ bentur ad litteraʒ in.c.quanq; de De eadẽ deteſtatione. bi ſciendum ꝙ vſurarij manife/ ſti dicuntur illi de quibus notoꝛiũ eſt vt quia confeſſi vel condẽna⸗ ti vel de faco quia habẽt operis euidentiam que nulla tergiuerſa/ tiõe celari poteſt vt quia tenet al/ tare ſuum paratum vel tertio mo do vt quia iuridice cõuicti vel qr/ to modo vt quia publice fatentur ſe vſurarios coꝛam ſacerdote Cõ coꝛdat angelus in diſputatione q̃ᷓ incipit Aſtenſis miles circa pꝛinci pium et allegat pꝛo pꝛi.ff.de actio ne empti et venditi.l. emptoꝛem ꝓ ſcðo ff. de ritu nuptiaruz.l.palam in pꝛincipio et Que in adulterio pro tertio.eſt etiam glo.in.c.Cuzʒ in dioceſi extra de vſuris et in.c. Cum tu eodem titulo. Et in hoc ꝙ dicit glo. Johᷣ. an. in dicto.c. pꝛi.de vſuris.li.vi.ꝙ poterit epᷣs publicare t. Infert dñs Angelus ꝙ cum ſacerdos et Tabellio quo ad recipiendam confeſſionem ſeu cautionem ab vſurarijs ſint paris poteſtatis nec cõfitens reddatur vſurarius manifeſtus niſi poſt pu blicationem factam per ep̃ᷣm. Er/⸗ go idem dñs angelus dicit ſi ema naſſet confeſſio coꝛam iudice incõ petenti cum ſit tanq; extraiudicia lis parit tamen multos effedus videlicet c eſt ſufficiens ad toꝛtu/ ram vt in.l. Ictu ſuſtinet ff. de in⸗ c a W * R famibus cum ſua glo. Itẽ ad tru/ dendum vfeſſum in carceres vt in l. capite quinto ff. de adulterijs. Item ad cõpellenoum confiten/ tem vt illuo idem confiteatur co/ ram iudice cõpetenti pᷣm Inno.in c.per inquiſitionem extra de electi one Item ad deponendũ clericũ confitentem a bencficio iam obtẽ/ to et ad repellendũ eũ ab obtinẽ/ do bᷣm Inno.et Jo.an.in dicto. c per inquiſitionem in verbo eccleli⸗ aſticus Concurrente ergo fama poterit dici per argumenta cõui⸗ dus Unde poterit tũc publicart et ex tunc erit vſurarius manifeſtꝰ et etiam ante publicationem ſi vſu ras mandauit reſtitui et tabelliõi tradidit conditiõe rationum ſua⸗/ rum DPodidit bartolus quintum modũ videlicet cũ indifferenter in ſua camera mutuat ſub vſuris cui libet poſtulanti licet altare nulluzʒ erexerit qad mutuãdũ vt in dicta.lI. Palam et in.l.iij. ff. de furtis Vñ ſufficit ꝓbatio hmõi ſine alia pu/ blicatione per ipſum facienda. qᷣ ſatis placet dicit dvñs angelꝰ Oo/ terit autem ep̃ᷣs publicare ſi conui cti fuerint vel confeſſi coꝛam ipſo vel ſi contra eos fiet pꝛobatio te/⸗ ſtiũ vel ſint certa argumenta vt di cit glo.in dicto.c.i.de vſuil. li. vi. ad qð allegat. c. Cũ tu et.c. Cum in dioceſi extra de vſuris Et dicit glo.in dicto.c. Quanc; etiam ſatl.. poſſet dici manifeſtus ſi coꝛam ſa⸗ cerdote et teſtibus publice fater̃ ſe vſurariũ et vſuras reſtitui man/ dat foꝛte libꝛos rationũ tradens EBm gwilhelmum) (De eadem deteſtatio ne per clementinas. Pbi ponitur excõicatio ↄtra ſta tuentes vel iudicantes in fauoꝛez vſuraꝝ In clemẽtinis aũt clemẽs v.·. in conſilio vigeneũ ad maioꝛẽ vſurarũ deteſtatiõem ſuꝑaddit di cens Ex graui ad nos inſinuatio/ ne peruenit ꝙ quoꝛundam cõita/ tes locoꝝ in offenſam dei et pꝛo/ ximi et contra diuina iura Paricer et humana vſurariam a pbantes quodãmodo pꝛauitatem per ſta/⸗ tuta ſua iuramento qñq; firmata vſuras exigi et ſolui nedũ ↄcedũt ſed ad ſoluendũ eoſdem debitors ſciẽter cõpellũt ac iuxta ipſoꝝ ↄti nètiaʒ ſtatutoꝝ grauia imponen/ da vſuras imponẽtibꝰ onera alijs q; vtendo ſuꝑ his diuerſis coloꝛi bus et fraudibꝰ exquiſitis repeti/ tionem impediũt earundem Nos igitur pernicioſis his auſibus ob/ uiare volẽtes ſacro ↄſilio a ꝓpbã/⸗ te ſtatuimꝰ vt quicunq; cõitatum ipſaꝝ ptãtes capitanei Reãtoꝛes conſules Judices conſiliarij aut a/ lij quiuis officiales ſtatuta hmõt de cetero facere ſcribere vel dita/⸗ re aut ꝙ ſoluãtur vſure vel ꝙ ſolu te cũ repetũtur non reſtituãtur ple ne et libere ſcienter iudicare pꝛeſũ pſerint ſententiam excõicationis incurrant Eandem etiam ſenten/ tiam incurſuri niſi ſtatuta bu uſmo ——„ð ;— ——, ̃ꝝ̃ꝝ ——— - — — „ ——ð —— — —. Nadens o Dra ſ ſauon, tchmnis dmaioꝛi ddi nünvaro n cöit ler peo⸗ 1partter bantes Plopon nporen aljs coloꝛi ſepen,/ enſoos us ob/ bi tatum oꝛes aut, pwot dicka 9 1 iurpe 4 gii Nonis en⸗ di actenus edita de libꝛis cõitatũ ipſaꝝ ſi ſuꝑ hoc poteſtatem habu erint infra tres menſes deleuerint aut ſi ipia ſtatuta ſiue conſuetudi⸗ nes effectuʒ eoꝝz habentes quoq modo pꝛeſũpſerint obſeruare Ce/ teꝝ qꝛ feneratoꝛes ſic vt plurimũ contractus vſurarios ineunt oc/ culte et doloſe ꝙ vix conuinci poſ ſunt de vſuraria prauitate. ad ex/⸗ hibendum cum de vſura agetur ſuaꝝ codices rationũ cenſura ip/ ſos decernimus eccleſiaſtica com/ pellendos. Sane ſi quis in illũ er/ roꝛem iuciderit vt pertinaciter af/ firmare pꝛeſumat exercere vſuras non eſſe peccatum decernimꝰ eum veluti hereticũ eſſe puniendũ loco rum nihilominus oꝛdinarijsa he/ retice pꝛauitatis inquiſitoꝛibꝰ di/⸗ ſtrictius iniũgentes vt contra eos quos de hmõi erroꝛe diffamatos inuenerint aut ſuſpectos tanq; dif famatos vel ſuſpectos de hereſi ꝓ cedere non obmittant que omnia habentur in. c. Ex graui de vſuris in Clementinis. De oltima deteſtatioe vſure per legem politicam. O ſit contra legem politicam pa tet Dam licet leges ciuiles permit tant moderatas vſuras vt patet ff. et. C. de vſuris per totum. Otta men de iure autenticoꝝ in quinta conſtitutione collatione quarta in autentico vt nullus mutuans agri cola terr am Nnoe ſumitur auten tica Nd hec. C. de vſuris Nbi ſe/ quitur ad hec. qui fructus aridos vel pecuniam credit in vnoquoq; anno pꝛo modio octauam parteʒ mo dij.pꝛo ſolido ſiliquam vnam menſuram nomine accipiens ter/ ram ſeu aliqð aliud pignoꝛi acce ptum omnino reddat Si aliquid pꝛeter hoc fit omnino ab actione cadat vbi aliqu aliter pꝛohibite vi Dentur vſure ille quantum ad a/ gricolas Attamen ibidem accur / ſius floꝛentinus gloſatoꝛ oꝛdina/ rius in gloſa ſuper verbo cadat Dicit ſed de iure nouo pᷣm azonem et nos non ſolum in ruſticis et mi norennis vſuris vel acceſſionibug ſed ex toto tolluntur vſure vt in gutentico de eccleſiaſticis tituliæ FIpꝛi.vbi dicit Beruandas regu/ las ſanctorum quattuoꝛ conſilio/ rum SGunt enim pꝛohibite vlure in Diceno conſilio. xlvij. diſtin. c. OQm̃ Item ſi nulla lex diceret ad / huc non valerent cum ſint contra legem dei et inferioꝛ non poteſt tollere legem ſuperioꝛum vt. ff. ad trebellianũ. l. Nle a quo F. Item Peſtiuum et. f. de arbitris .I. Qam et magiſtratus Item chꝛiſtus di/ xit paulo durum eſt tibi contra ſtimulum calcitrare Dctuum ix. Item contra naturam eſt vt ſer/ uus toliat legem domini ſui vt. ff de pactis. I. Seruus. Ad hoc eti/ am facit ff. de pactig. l. Gi debi/ toꝛ ff. de re. iuris I. Melioꝛ. ff. de acquirendo rerũ dominio.l. Eti/ am inuitis ff. de verboꝛum oblige tione.l. SGeruus vetante.ff. Ddepo/ ſiti lege. Seruus tuus . ff. de legatis pꝛi. I. Si ſeruus legatus 5 teſt tolli quia quicquid eſt contra ł p pꝛimo ff. de iureiurando.l. Si ſer / conſtitutionem diuinam eſt pec A uus et.: Quanto magis.cum ſini catum. vl⸗ libus. Don ergo ſtipulatio non pi gnus non iuramentum de his p/ ſtandum tenet vt ff. de legibus et conſtitutionus. l. non dubium. ꝛo hoc etiam intellectu facit qðᷣ in dicta autentica dicitur et intitu latur de eccleſiaſticis titulis et eſt de ſuis vltimis Unde iam quaſi penituiſſe videtur de eo ꝙ permi/ ſerat eas Ram poſterioꝛa pꝛiori/ bus derogant ff. de iure codicillo rum. l. diuus qui licet. ff. de legat.. pꝛi.l. Si mihi et tibi Si nec.Ob/⸗ ſtat huic opinioni in autentico de vſura nautica que eſt poſt illaz de eccleſiaſticis titulis et permittit v/⸗ ſuras quia ſpeciale eſt in nautica in quaetiam iure veteri multa e/ rant ſpecialia pꝛopter periculum cui ſubiacet creditoꝛ.a ꝙ nullo pa cto et ſine ſtipulatione debentur vt ff. de nautico fenoꝛe.l. periculi. Et eadem.l.eos pri. Omnia ꝑ oꝛdinem ſunt de gloſa Occurſij v⸗ bi famoſiſſimꝰ doctoꝛ dominus baldus de peruſio in pꝛi.q . ſuper autentica Do hec.C. de vſuris di cit. Quero nunquid vſure que ho die ſunt iure diuino pꝛohihite ſũt preſciſe pꝛohibite. an vero bᷣm te/⸗ noꝛem huius autentice mediocri⸗ ter ſunt permiſſe Dic ꝙ iſta auten tica eſt coꝛreca per ius diuinum imo verius diſpoſitio iſtius auten tice nunq; valuit pꝛopter ius diui⸗ num quia cum ius diuinum ſit ma ius ius: per ius humanuʒz non po . Qdius dininu no po teſt tolliper humanum. Item quia imperatoꝛ eſt ſeruus Deiet ſeruus non poteſt tollere le/ gem domini ſui Et licet impera/ toꝛ vellet permittere tamen non poteſt Wñ lex euangelica ſine du/ bio tollit legẽ ceſaris qꝛ leges dñt ſacras regłas imitari vt in autẽti⸗ co VMt clerici apud ꝓpꝛios ep̃os ꝛt in fine collẽ. vi. vbi dicitłre leges nõ dedignãtur ſequi diuinas a ſa cras regulas ñ diuine auctoꝛi/ tates in cauſis allegãtur tanq; le/ ges ſcripte in coꝛꝑe iuris et nota ſuffragio & cogitatiõe in verbo ſacroꝝ eloquio Tt hoc tenet In/ no. in.c. Quia pleriq; in fine extra de immũitate ecciaꝝ. Drguit etiã pꝛedictꝰ dñs baldus et dãnat opi nionẽ nicolai de mararellis qͥ di/ cebat legez diuinã diſtingui poſſe p legez hũanaz et ſic intẽdebat v/⸗ ſuras aliq̊ modo ↄcedẽdas ꝑ di/ ctaʒz autẽticazʒ que opinio falſa eſt Inquit dñs bald'et ab oibꝰ cano niſt.repꝛobata qꝛ qð eſt ꝓhibitũ ex diuina conſtitutiõe et diuino iu/ dicio nõ poteſt ratione humana permitti. Et cauſa eſt qꝛ talis ratẽ nõ eſt ratio ̊ abuſio cum non cõ/ formet ſe voluntati diuine et ideo non,debemus aliam rationem Contra Khecl Uſenus Ane le⸗ indere mmen on 2ſined/ grs dit nautiti epos je leges nas aſe Aucori tanche Set notn cogho n nabo n n fnternn utati inopi sq di nipoſe ebat / 19 Pdi fallact ' cand Irtil Hbinoi, Humnani, 970. c/ et ideo onemn querere er q́ deo placuit ita Qua ꝓPter etiã in vno numo non ſunt licite leges vel ſtatuta q̃ ꝑmittunt vluras vt i. c. Ex graui.in cle. Nñ talia ſtatuta ſũt delenda de libæ.. cõitatũ Et iudicãtes ſᷣm ipſa ſunt excõicati vt ibiptʒ Et tenere ↄtra rium lapit hereſim. S neſtio an ſtatuẽtes ꝙ nullꝰ pꝛo vſura percipiat vltra duos denarios pꝛo libꝛa in men/ ſe ſint excõicati Sʒ quid ſi fiat ſta tutũ ꝙ nullus pꝛo vſura percipiat vltra duos denarios pꝛo libꝛa in menſe an ſtatuentes ſint excõicati Er videtur O ſic quali de pluri ne/ gando videntur de duobus de/ narijs concedere. Contrarium eſt verum quia non ſumitur argumè/ tum a contrario ſenſu hoc caſu qꝛ eſſet contra Jus vt dicit Inno.fa cit ff. de conditionibus inſertis. l. Cum patrem Unde ſtatutum ne gatiuũ non includit contrariũ ſen/ ſum in adtu penali qð patet quia interpꝛetatio debet eſſe Juri con/ ſona vt notatur ff. de re. Juris. l. Quotiens idem ſermo et ff. de cõ Ditionibus et demonſtrationibus . In his.et hec vera in vſuris lu/ cratiuis. Sed quid in vſura puni/ toꝛia que eſt ex moꝛa dicunt pe/ trus et nicolaus de mararellis ꝙ etiam iure diuino permittitur ꝙ pꝛo mora puniatur gloſa dicit ꝙ veniunt vt intereſſe vbi ſupra In tereſſe enim eſt licitum quocunq; nomine nuncupetur tam in da/ mno q; in lucro vt notatur hic ꝑ cinũ in.iij.q.et ſupꝛa de ſumma tri / nitate.l. pꝛi. et dic vt ibi dixi. Et ſupꝛa eodem.l.ij.et.l. cum allegas dic ꝙ ſi in Inſtrumẽto pꝛomitti/ tur ſolutio vſq; ad certum tem/ pus et ſi illud non fiat pꝛomittun tur centum nomine interſſe conuè/ ti Non autem dicit in Inſtrumẽto nomine pene qðò ſi aliter non pꝛo/ batur intereſſe non poſſunt peti centum quia non debemus facere differentiã in nomine vt ff. de ſer uis exportandis.l. Seruus ea 0õ enim KRefert qualiter dicatur ſed qualiter ſe habeat veritas. d hoc facit gloſa dicke leg. Cum allegas et ff. de verboꝝ obligati/ one.l. Cum ſtipulati ſumus Et qͥa non eſt in poteſtate contrahentiũ mutato nomine circũuenire diſpo ſitionem legalem. maxime cũ iſtud ſtatutum ſit factum fauoꝛe publi/⸗ ce vtilitatis videlicet ꝙ nulla pe/ na peti poſſit niſi intereſſe proba/ tur et ſic non poteſt ei renunciari Nam factum eſt vt res publica ha beat ſubiectos qð expedit reipu/ blice vt in autentico vt Judices ſine quoquo ſuffragio pꝛimo ali as facili cõmitteretur fraus ſo/ lo verbo qð eſt abſurdum argu/ mẽto ff.de pꝛobationibus.l. Qui teſtamento Et ita conſuluit Odo/ fredus in ciuitate lucana vt refert Cinus in dicta.l. Seruus in addi tionibus In dicta autem. l.ſcõa dicit Jdem dominus baldus in pꝛima oppõe.opponitur vſure ſũt ꝓhihite de Jure diuino ergo non pñt peti in aliquo foro qꝛ Jus d⸗ ff. de condſctione indebiti. Tertie uinũ in omni foꝛo ſuum vim ha / vero vſure Jure diuino pꝛohibè/ letlia bet vt dixi ſupꝛa in Rubꝛica et ar tur nec humano pfit concedi quia Neren qumento ff. de ſepulcro violato a quo remouetur potentia ab illo Abit L.iij diuus in rõe ſui. remouetur conſtitutio Hec Bal yendi 2 . dus qulcriomm arten ne v / ſed ce „ „ o10— ſuris dicit ꝙ licet vſure Jure ro/ tat er etx iplici o ſura lcllicʒ mano ſint ls modo conceſſe vt Ltor punitoꝛia recõpenſatoꝛia et lucra ff. et C. de vſuris per totum NHin/⸗ ſaten tius. cttt tamen Jus diuinum in vtroq; obl Solutio quedam ſunt vſure puni⸗/ foro quia pꝛima cauſa potentior lagte toꝛie quedam recõpenſatoꝛie que eſt omni cauſa ſecũda et maxime falͤ dam lucratorie. Oꝛime ex iure di/ quando cauſa pꝛima eſt infinite ſtig⸗ uino permilſe ſunt ſicut ſũt he quue potentie ſicut eſt ipſe deus vt no⸗ turn. veniunt ex cõtumacia adiuncto ſi⸗/ tatur infra eodem autentico ad ſi hbi intereſſe petẽtl. qꝛ qᷓntum ad pe Hec et ſubdit vt inrra. ertrem . enrem nan unt. vſure ſed ſos vt kon extra de fideiuſſoꝛibus.c.ij. Et v⸗ — „e He müg bi notatur ꝑ Inno.ꝙ ſi tenerl.mi/ 2 uare lex Dimna pꝛo ie pfn hi ſoluere ad diem certum et quia hibet vſuras. ſuran non ſoluiſti ab alio ſub vſuris ac/ Sed queritur hic quare lex diui lbein cepi ꝓpter aliquã meaz vtilitatem na pꝛohibet vſuras videtur enim turg vel rei familiaris neceſſitatem. te/ ꝙ talis lex diuina ſit iniuſta quia ſſtat. nẽis mihi reſarciẽ has vſuras qðᷣ cum creditor mutuat pecuniam ſeetl eſt notabile Et hoc verũ ſi tenerl. gratis debitoꝛ tenetur ei ad anti/ wͤpu⸗ mihi ex contractu bone fidei ſecꝰ dota vt. ff. de petenda hereditate ſciof ſi ſtricti iuris vt in:l ꝓꝛima ſupᷣ de I. Sed et ſi Conſuluit et extra de benef cõ ditione indebiti. Hcde vlure ſil teſtamentis. c. Cum in officijs ngline ter ſũt permiſſe vſq; ad ↄgruũ et uare ergo hanc naturalem ob/ au honeſtũ modũ ꝓut mos regiõis ligationem non poteſt creditor alitel expoſtulat quia potius ꝑcipiũtur deducere in pactum expꝛeſſum. ado victe cuiuſdam computationis q; Nam video ꝙ etiam in ſubſtantia metan L loco pene vt extra eodem. c. Salu libus poteſt agponi pactum vt ex ex de bꝛãiter et hic et. de actiõe empti. l. tra de pꝛebendis.c. Significatum amic Curatoꝛ Güt enim hmõi vſure o/ et extra de electiõe.c. Eignificaſti ſtas neroſe non gratuite et fundantur Item licitũ ẽ re nunerare vt.ff.de tün⸗ in equitate naturali que eſt ꝙ qͥs donatiõibus.l.Ncquiliꝰ regul et. D non locupletetur cum aliena iadu .lI. ſi poteſt Dd hoc rñdet Inno. firg ra vt ff. de inſtimtoꝛia. l. Si quis ꝙ vſure ſunt pꝛohibite ne Homi/ Puief monagijs pꝛodens 2.I. Lam nõ nes ſtudentes auaricie deſerant äf . Tern⸗ bee⸗ iqna V hee 1Cdey Iuen/ onceſten in npro Mmndor awame A bpünt us t ſ⸗ mico ad lam rele du eurann uta geunian anedd parwitar tuernid nofos riienod gedtor vcn. bſtonti un Gütam igiſen reſtfn yng,n inn ſo⸗ en N dQdus virtuoſos ct induſtriales et ne etiã deſerãtur culture agroꝛuʒz alibi dicit ꝙ ideo ſůt ꝓhibite q̊a venditur tp̃s qð nõ eſt vendẽtis ſed cõe ẽ oim animãatiũ vt ip̃e no/⸗ tat extra eodez. c. In ciuitate Sʒ ꝑ hoc nõ rñdetur q̃re nõ eſt ꝑmiſ ſa remuneratio. Dicẽdũ eſt igitur ꝙ oblatio vſuraꝝ ideo eſt ꝓhibi /⸗ ta qꝛ aut dicimꝰ ꝙ ↄtrahat᷑ re ⁊1 E falſũ vt ff. Si certũ petat᷑.l.Roga ſti Si tibi Aut dicimꝰ ꝙ ↄtraha tur verbis et ↄſenſu et ilind ẽ iniu/ ſtũ qꝛ oĩs oblatio relatiua reqͥrit extremũ equipolles vel q̃ſi Sʒ ob latio vſuraꝝ nõ hʒ eqͥpollẽs extre mũ qð ſic ꝓbo. Debitoꝛ qͥ ꝑmit/ tit vſuras hʒ domimũ vſus qꝛ v⸗ ſura nõ ↄſiſtit niſi in reb* mutabi/⸗ libꝰ in quibꝰ vſus rei nõ diſtingui/ tur a dñio rei pꝛeſtite ergo vſurazʒ pſtat ei qui nullũ Jus hʒ in diio rei et ſic indebite. Et ſi diceretk nõ pꝛeſtat eã pꝛo re ſed pꝛo bene/ ficio Rñdetur ꝙ remuneratio iſtiꝰ beneficij nõ ẽ taxata a Jure natu/ rali neq; ab aliqua rõe intellectꝰ qua ꝓpter deducẽ volũtatez a ne ceſſitatez et obligatiõeʒ infoꝛmeʒ ad obligatiõem formẽ nõ eſt pᷣm metam iuſticie naturalis nec eſt ex debite iuſticie licet ſit ex debito amicicie ex quo nõ inducitur neceſ ſitas ̊ ſpõtanea volũtas ſᷣm ſan ctũ Momã. Ad Bh eti facit extra eodẽ.c.vſuluit vbi dicit tex ꝙ oĩs vſura et ſuꝑabũdantia ꝓhibetur Anulñ eſt nedũ contra caritatez qᷓ eſt virtus theologica h̊ etiã ↄtra tꝑantiazʒ que è virtus moꝛalis Et ideo eẽ apud ariſtotels Mſure di / cũtur eẽ lucrũ naturaliter ꝓhibitũ Hec baldꝰ in pꝛedictis loquitur. Conclnlio vlura mul la lege poteſt tolerari. Sed vltra pꝛedicos doctoꝛes ã/ plius ꝓtendendo tractatũ ↄcludi p̃t ꝙ vſura tanq; vſura nulla lege tolerari pᷣt Hãvt ſupᷣ diximꝰẽ ↄtra naturam contra vſum. contra cõ/ tractuz contra dominium. contra tempus.contra laboꝛem et con/ tra periculum. Qam contra Jus naturale nulla lex valet neq; ↄſti/ tutio vel ſtatutum neq; conſuetu/ do neq; pꝛeſcriptio.viij.di.que cõ tra moꝛes.xxxij.q.vij. c. flagitia et vi.di his ita rñdetur Et ſic ex ſupꝛa dictis poſſunt foꝛmari ſeptẽ argumenta Vnde etiã de Jure ci uili dicit imperatoꝛ pacta que con tra leges conſtitutionesq; vel cõ/ tra bonos moꝛes fiunt nullã vim habere indubitati Juris eſt. C. de pactis.l.pacta que contra bonos moꝛes. ”MMẽ toꝛum ꝙ leges vſuras permitten/ tes non ſunt tolerande et pꝛimo per argumentum a paritate Oꝛe/ terea vltra pᷣdicta p̃ᷣt argui multi/ pliciter leges ciuiles permitten tes vſuras tanq; vſuras non ſunt tolerande. HPꝛimo ſic Lex hu/⸗ mana contra legem dei non eſt toleranda qꝛ ſi par in parẽ nS hʒ imperiũ ff. de arbitris.l. Nõ eſt mgfatus extra ve electione. c. In/ noruit cũ ſitibꝰ Multo minꝰ minor in maioꝛem per argumentuz de ꝗ anaguex ſco thopi. Sed impera/ tor incõ ꝑ abiuiter eſt minoꝛ deo er go nun q; potuit vel poterit conde re legem contra deũ vel contra le/ gem dei. patz aũt per ſupꝛa Dicta ſatis clare ꝙ vſure ſunt pꝛohibite per legem dei ergo. «⸗ Secudum argumẽtuz per ſubmiſſionem imperatoꝛis aꝰ papam. Etũſic imꝑatoꝛ xpᷣianiſſimꝰ Juſtini anus ſedi apkce ſe ſmittit vt ptʒ in epła int᷑ claras.C. de ſũ.tri.in q̃ incoꝛpꝑat᷑ epła io his pape cũ epła Juſtiniani q̃ incipit Nictoꝛ in qua Dict Juſtinianus Reddentes ho/ noꝛem aplice ſedi et veſtre ſancti/ tati qð ſꝑ nobis in voto fuit etẽ ꝓut decet pr̃em honoꝛãtes vr̃a⸗ beatitu dinem oĩia que ad ecciaꝝ ſKaatus pertinent feſtinamꝰ ad noni ciam deferre veſtre ſãctitatis qm̃ ſꝑ nobis magnũ fuit ſtudiũ vnita tem veſtre aplice et ſtatus ſacraꝝ Dei eccleſiaꝝ cuſtodire.Et. ꝑ oia enim vt didũ cſtp̃paramus hono rem et auckoꝛitatem vfe ſedis ac/ creſcere Queſſcribuntur C. de ſum ma trinitate et. fi c. Ergo imperia les leges qntum ad ea que de nci/ tate ptinent ad ſalutez ſubijci vñt legibus ſũmoꝝ pontiſicũ vt patet etiam in autẽtico vt cleri apud p / pꝛios epos. colł. vi. Et ſuci* papa iij. dicit extra de Judicijs. c. cleri/ ci cum Imꝑatoꝛ dicat ꝙ leges nõ dedignãtur ſacros canones imi/ tari patet etiam de Juramento ca lũnie.c i.et de noui oꝑis nũtiati/ one. c. Intelleximus cum ſimilibꝰ ſed ex legibus ſimilibus ſed ex le / gibus ſũmoꝝ pontiſicũ concoꝛdã tibus cũ lege diuina pꝓhibite ſunt vſure gener aliter vt ſupꝛa diximꝰ ergo. T. D “ Tertio per lulceptiõem quattuoꝛ conſilioꝝ ſanctoꝝ factã per imperatoꝛem Et pꝛobatio eſt imperatoꝛ iuſtinianus in pꝛedicta epea Nictoꝛ 5 Guſcipimus dicit Suſcipimus aũt quattuoꝛ ſanda conſilia tricentoꝝ decem et octo ſancdoꝝ pr̃m quiin Dicena con gregani ſunt et centũ quinquagin ta ſanctoꝝ pr̃jm qui in hac regia vꝛbe ſcʒ conſtantinopolitana ↄue nerunt. Et ſcõꝝ pĩm qui in eppe/ ſo pꝛimo congregati ſunt. et ſcõꝝ pr̃m q̃ͥ i calcidonia ↄuenerũt ſicut veſtra apłica ſedes docet atq; pᷣ/ dDicat Cũ ergo imperator ex de/ bito ampledat᷑ p̃dicta qttuoꝛ con ſilia et in Niceno conſilio ꝓhibite ſunt vlure vt ptz. xlvij. diſt. c. Qm̃ ergoiꝶ Nam et pꝛedicta quattuoa oſilia venerari debemus ſicut qt/ tuor cuangelia et in c. poſt tranſ/ lationem ext a de renuntiatione Qun de cauſa motus JIdem WPuſtmianus cenſuit vx quicundd mon credunt et tenent ea que in pap cleri⸗ gs n inh netoc nüͤti mih⸗ e mcordi oire ſun⸗ 1Rim⸗ en r ua batioeſt gudict nus dieit n ſande n 6 0 Meens 0 uinguagn bat ſegis ana oue nin ede nt eſeͤn mritlat krath or er de uoꝛcon ppbee ſt.t. i guaruc doſ Nn dictis quattuoꝛ conſilijs ſũt ſta/ tuta tanq; heretici puniãtur vt in .lI. Quicũ q;. C. de hereticis. (Qnarto probatur qꝛ vlura cadit ad rapinam omnino pꝛohibitam. Et eſt pꝛobatio vſura cedit ad ra pinam. xiiij.q.iij Si quis vſuram accipit. rapinam facit.vita non vi/ uet & Rapina eſt repꝛobata per le ges imperiales vt ptʒz ff. et C de furtis per totuz et ff. de penis.l.ca pitalium Sfamoſos et Craſſato res et ff. et. C. vi.bonoꝝ raptoꝛuzʒ ꝑ totum. Ergo ſimiłr et vſure tan q; vſure dñt eſſe repꝛobate patet gũt ex diffinitione qꝛvſura idem ẽ vſus rapt vel rapinoſꝰ ergo.i (uinto probatur ex eo ꝙ leges Imperiales dicuntur ſacratiſſime. Et eſt pꝛobatio Im/ peratoꝛ dicit ſuas leges eſſe ſacra tiſſimas C. de legibus. l. Sacratiſ ſime. ſed leges repugnãtes legi di uine et ecẽie non pñt eſſe ſacratiſſi me ſed ſacrilege leges aũt permit/ tentes vſuras de facto repugnãt legi diuine et eccie ergo tancq; ſa/ criulege ſunt reſpuẽde. Nbi aduer⸗ tendũ hm Johez de lignano in. c.fi. extra de vſuris.ꝙ aliqñ ꝑmit/⸗ titur aliqðð ↄtrafaciens non puni tur vt. iiij. di. c. deniqʒ. Aliqñ ꝑmit titur vt qꝛ interdũ tollitur impedi mentũ vt qꝛ Judei cohabitãt int xpᷣianos vt in.c. Et ſi Judeos ex/ tra de iudeis.liqũ ꝑmittitur po utiue vt qꝛ lex ꝑmittit ↄtractꝰ lici⸗ tos de hac triplici ꝑmiſſiõe habetł iij.di. in pꝛincipio. Et ideo aliq di/ cũt ꝙ lex ciuilis ꝑmittit vſuras. pꝛimo mõ ſcʒ impũitiue ſcz qꝛ nõ punit ↄtrafaciẽtes ̊ poſitiuea diſ poſitiue nõ ꝑmittit. Sz hec opio nõ ðẽ vera Hã ex lege antiqua dat᷑ foꝛma et actio ad vſuras vt.ff. et. C.de vſuris ꝑ totũ lex canoni ca in totũ inhibet ergo.ẽ. Sʒz que potuit eſſe diſcoꝛdia in eiſdẽ dic ꝙ lex ciuilis põderat ſtatũ felicitan. et ſocietatis hũane. Vidẽs enim ꝓꝙ aliqui indigẽt pecunijs et iuuan tur ꝑ vſuras ideo ꝑmittebat ꝓ me lioꝛi ↄuenientia.Lex etiã canonica põderat idezʒ tẽdẽdo ad felicita/ teʒz ſuꝑnã inhibet vſurã qꝛ vſurari us peccat ↄtra caritateʒ dei et cõ tra legez dei. Sʒ eſt ne diſcoꝛdia radicalis inter has leges. die ꝙ nõ qꝛ manet eadeʒ eqͥtas tendẽs tñ ad diuerſos fines. Tutius tam̃ eſt tenere ꝙ lex ciuilis ꝓhibeat in totũ vſuras.et autenticum intelli/ gitur generaliter et ſic tenendo ar guitur maioꝛ perfectio ipſius leglj. alias nõ ↄcipio ꝙ dirigat perfe/ dte ad viã ad quã tendit ̊ impoſ/ ſibile ẽ quẽ ꝑfecte hr̃e vnã virtutez moꝛalẽ quin habeat os Dã ꝓpter auariciã minoꝛabitur actꝰ foꝛtitu⸗ Ddinis et ſic de ſingulis. Nſurariꝰ ergo peccat ↄtra iuſticiã ↄmutati uã q̃re nõ diriget᷑ ꝑfecte neq; dire cte in finez intẽtuz Itẽ ↄtractꝰ vſu rariꝰ repugnat caritati que ẽ in cõ paſſibilis cũ moꝛtali peccato ⁊a ſic felicitatis nõ poteſt conſiſtere cuzʒ moꝛtali pcco Tutiꝰ ẽ ergo tenere ꝙ in totü ꝓhibeat alias nõ conci pio ꝙ legalis ſcientia ꝑmittendo viciũ moꝛtale poſſz 3 Dirigere in ſta tũ vere felicitat..pꝛackice Hũane in quã tendit er lobes de lignano (Fexto pꝛobatur per pꝛomiclionem obedien tie Imperatoꝛis ad papam. Et eſt probatio Imꝑatoꝛ pꝛomit/ tit et Jurat obedire pape. lxviij. di Tibi dño. vbi deſcribitur foꝛma iuramenti pꝛeſtandi ꝑ Imꝑatoꝛẽ ſũmo pontifici. Dapa enim dete/ ſtatur vſuras et generaliter ꝓhi/ bet eas vt ptz per ſupꝛa dicta Ju/ ra. Ergo ſicut imꝑatoꝛ ſubijcicur pape Ita er lex imperialis nubijci debet legi pontificall. (Feptimo pꝛobatur per. ſubiectio nem totiꝰ mũ di et petro et ſucceſſoꝛibus. Et eſt pꝛobatio in re ꝓpꝛia quiliber mo deratoꝛ et arbiter vt in.l. Jure. mandata C. mandati et in. c. Ob olsde extra deſ epulturl. in glõ pꝛi ma. ſed oia que in mũdo ſũt et v⸗ biq; oipotentis dei ſunt pſal.xxiij. Diñi eſt terra et plenitudo eius oꝛ bis terrax et vniuerli qui habitãt in eo Et pᷣs.lxxxviij. Tui ſunt celi et tua eſt terra oꝛbis terraꝝ et ple nitudo ei aquã et mare tu creaſti X& Ppũs aũt deus eſt qꝛ pater et filiꝰ et ſpũſſcũs vnus eſt de⸗ deut. vi. Nudi iirk dñs de nẽ de vn eſt Dd eph. iijj. Un de et pater oim ergo oia ſüt xp̃i tanq; veri dei prr què oĩa facta ſũt Jop pꝛi.xpũs ät in re ſua hoc ẽ in toto oꝛbe terraꝝ pꝛin cipez fecit petꝝ cuiꝰnoĩe ꝑ ↄſe quẽs oẽs ſuos ſucceſſoꝛes canoni ce intrãtes. Cui petro et ſuccello/ ribus obs reges terre pꝛincipesq; ſuhmiſit qð ſatis ſolẽniter oↄſequiẽ dDñs Jo. an. extra qui filij ſũt legi/ timi. in. c. per venerabilem Cum enim petrꝰ. vbi paulꝰ etiaz vt Ple/ nitudinem ptãt..exponeret diẽ his ſatis ptz ex vi locutionis ꝙ papa ſupereſt et peſt oibus ergo a impe ratoꝛi ct regib et pꝛincipibꝰ et a/⸗ lijs qᷣbuſcunqʒ. Et ſublequitur ibi Jo. an. dicens Hoſt. aũt licet fa/ teatur ſe in hoc ſolem facibus ad/ . iunare qꝛ adiectioni non indiget plenitudo vi. q.i Si oia.hãc maio ritatez et plenitudinezʒ pꝛobat no uem rõibꝰ vltra qs tñ multas ad didimus in tractatu de ptãte pa / pe vbi ꝑ viginti foꝛtiſſima argu⸗/ menta ꝓbaui papaz lupeſſe impe ratoꝛi et regibꝰ qͥbuſcũq;. Ergo in oibus ꝑtinentibus ad neceſſitatẽ ſalutis Imperialis et regalis lex legi eccie debẽt eſſe ſubieda Oꝛ ãät xpᷣs oia ſubmiſerat petro et ſucceſ ſoꝛibus patz in eo ꝙ dirit petro Qðcũq; ligaueris ſuꝑ terraʒ erit ligatum et in celis et qcunq; ſol ueris ſuper terram erit ſolutum et in celis Math.xvi.Qð ſibi poſtno dum confirmauit poſt ſuam reſur rectionem dicens Daſce oues me/ 93 Jo xx. Moc etiam mnnuitur in duot Ccee ſats ara tof reni cömm acce eten ii⸗0 qeß⸗ mag tine bus: plenit Cick inter⸗ ls 1 vi. N reß⸗ berin vota tudi nutu leſct: tdn düst ldr Kat yneſ Noim Nper hisi eumn epo (anon Uceſlo cpesq Nequi ſülegi⸗ SPen rchs oopa ainpe eet 9 iu di dus d nindiger aca. wbzryo leas a tie e/ TN einpe cvin eltati nls l Eluccet ir pec ſa; rt ungſt amn . mnn n, duobus gladijs cũ dixerũt apłi. Ecce gladij duo hie Nt ille dixit ſatis eſt.luẽ xxij. Ex quibus vᷣbis arguitur vtriuſq; imperij Jura pe tro fuiſſe cõmiſſa. xxij. diſtin. c.ibi. Qm btõ eterne vite clauigero ter reni ſimul et celeſtis imperij iura cõmiſit ergo t. Od hoc etiã ſatis accedũt q̃ hñtur.xv q.vi.c. alias et.c nos ſcõꝝ et.c. Juratos et.i.q iiij. Quia pꝛeſulatus vbi ſequitur. qꝛ pᷣſulatus noſtri qð bene noſtis magiſteriũ non ſolum de ſacerdo tũ veꝝ etiã de ſeculariũ vtilitati/ bus debet eſſe ſolicitum ergo. ic. (Octauo pꝛobatur per plenitudinez ptãtis petro collatã Et eſt pꝛobatio papa eſt ſũmus inter oẽs hũtes plenitudinezʒ ptã/⸗ tis. Nlij aũt ſolicitudinis ꝑtem. ij. vi. Decreto noſtro circa mediũ bi ab eiuſdeʒ eccie fuit auctoꝛita te p̃ceptũ.qvices ſuas ita alijs im pertiuit eccleſijs vt in partem ſint vocati ſolicitudinis non in pleni/ tudinem ptãtis. Et ſibia verba po nũtur in.c.ſequẽti qð incipit Qui ſe ſcit t. Soli nanq; petro didum eſt duc in altũ.luc.v. ad deſignã/ dũ altitudinem ptãtis.eidemq; ſo li dixit dñs vt piſcaretur hamo. Math̊.xvij. Der que eminens iuriſ dictio deſignatur. xxiiij.q.i.c. Nõ turbatur. et. c. Eſt aliqd genꝰ pi/ ſcandi apłicum Md qð etiaz. xxi. di. c. Quãuis ibi Scã Rhomana eccẽia euãgelica dñi voce et ſalua/ toris noſtri pᷣmatũ obtinuit Et . His oĩbus quanto celſoꝛ gradꝰ tanto maioꝛ auctoꝛitas inuenitur et maioꝛibus ſiqͥdem eſt regendia iubẽdi ptãs. In minoꝛibꝰ obſeq̃n di neceſſitas Sed ptz exõſſiſſime Papam maioꝛem eſſe imꝑatoꝛe er/ go et lex pape vt ſupꝛa d 3 HBemine re legi imꝑialiDigniꝰeſt em̃ vincu lũ ſpũale q; carnale vt in. c. Inter coꝛꝑ alia extra de tranſlatiõe p̃la/ toꝝ Cũ ergo lex pape tuti tractet de vinculo ſpũali ad ſalutem aie ꝓhibendo vſuras ex ↄfoꝛmitate legis diuine ergo et lex imperialis circa pꝛedicta apłice legi debet eſ⸗ ſe ſubieca. Mono pꝛobatur per vnctionem et coꝛonationem imꝑs toꝛis per papam ſibi collatam Et eſt pꝛobatio Imꝑa:oꝛ recpit ap pꝛobatiõem ↄfirmatiõez ↄſecrati onem et coꝛonatiõez a papa vt in c: Wnico de iureiurã.in. cle. Ibi ſic deſcribitur Romani ſiquidem pꝛincipes oꝛtodoxe fidei ꝓfeſſo/ res ſacroſcãm romanam ecciam cuiꝰ caput eſt xpᷣs redẽptoꝛ noſter ac romanum pontificem eiuſdem redẽptoꝛis vicariũ feruoꝛe fidei a clare deuotionis ꝓmptitudine venerãtes eidem romano pontifi/ ci a qͥ a ꝓpbatiõem ꝑſone ad impe rialis celſitudinis apicem aſſumo/ de. necnõ vnctionem oſecrations necnõ et imperij coꝛonazʒ accipiũt ſua ſubmittere capita non reputa/ rut indignuz Seqʒ illi et eidẽ ecce q̃ a grecis imperiũ trãſtulit in ger manos conſtringere vinculo iura/ menti Totũ eſt de textu Ergo ſin d 1 et lex imperialis vt ſupꝛa diximꝰ legi eccie debet eſſe ſubiecta qð e/⸗ tiam ꝓtenſe tenet Dzo in dicka au tentica Ad hec C. de vlu. Nam contra naturam eſſet vt ſeruus ab oleret legem dñi ſui qð acce dit. ff. ad trebellianũ.l. Ale a quo HS. Tempeſtiuũ Et paulo dictũ eſt a dſio Durum eſt tibi contra ſti / mulum recalcitrare ctuu ir. (Wecimo probatur qe papa poteſt reuocare imperatoꝛl. Et eſt pꝛobatio papa poteſt reuo care ſententiam imꝑatoꝛis ſed nõ econuerſo vt in predicto.c.i.de iu/⸗ rciurãdo in cle F fi. Ubi clemens v. declarat iuramẽtum fidel ra/ tis per imperatoꝛes pꝛeſtandũ ſũ/ mo pontifici non obſtante aliqua contradictione vel lege pᷣcedẽtiuʒ imperatoꝝ Imo qð plus eſt pa/ pa pᷣt deponere imꝑatoꝛem etiaz pꝛo quolibet peccato moꝛtali ſi ẽ incoꝛrigibilis vt dicit glo.ſingula/ ris.xl.di. Si papa ſuꝑ verbo a fi/ de deuius que incipit. Qðò intelli/ git hugilinus in fine gloſe patz ex pꝛeſſum per exẽplũ Inno.qͥ ſacro/ ſcõ appꝛobante cõſilio condẽna uit et depoſuit Fredericũ imꝑs to/ rem quẽ etiã depoſuit gregl. no / nus et bomifacius octau vt plene habetur in.c. Ad aplice S. Dos ita qᷓ; de ſententia et re.iudi.li.vi.xb/ to magis ergo lex imꝑialis in per tinentibꝰad ſalutez vt diximꝰ legi eccie debet eſſe ſubiecta Lex ergo ſũmoꝶ pontificuʒ ꝓlibet vſuras vt ſupꝛa plene patuit ergo nec lex imperialis vſuras ↄcedere dz tꝑe xpᷣianoꝝ hot etiaz ſentit glo. Jo. an. in. c. Ex graui de vſuris in cdle. invbo contra iura diuma. pariter et hũana Et allegat C. de vſuris Mutentica ad hec.et in autentica de ecciaſtic. titulis in hncipio colk ix. Daulus etiam de liſarijs idem ter oẽs doctoꝛes vtriuſq; iuris te nent hoc idem eo ꝙ Jus natura/ le exactiõem vſurarũ penitus in᷑/ dicit Et qꝛ inferioꝛ legem ſuperio⸗ ri imponere non p̃t nec p̃ᷣt legem ſuꝑioꝛl.auferre.xxi.di. Imferioꝛ h̊ impatoꝛ eſt inferior papa ergo.ẽ Ho qðò facit capłm. Cu cõtingat 1. c. debitoꝛes extra de iureiuran/ Do et notat᷑ in regula pcẽm eſt de regulis iur.l.li.vi.ad quã ſe remit/ tit Johes de lignano Et hec ſen/ tentia tanq; tutioꝛ eſt ab oibꝰap/⸗ pꝛobanda quã confirmant etiam oðs rões inducte. quare vſure ſũt ꝓhibite.Oꝛimo qꝛ multi depaupe rarentur. Scdo qꝛ inducerentur fames Tertio qꝛ inducerentur ido latrie Quarto qꝛ deſtrueretur ca/ ritas pꝛoximi Quinto qꝛ mutuuʒ eius fit cui mutuatur quia trãſfer/ tur dominium in eũ ergo quia pe cunia non parit pecuniam Wnde wilhe mus dat verſus quib dicte rationes ↄpꝛehenduntur. Mñ. v. Daupertas fames idolatria dile⸗ ctio fra trum. Alias facta vetat v/⸗ ſuram res aliena Kei vel vſus. væ. Et concoꝛdat genſinus et de pdi dtis etiaz ſatis ſupꝛa diximus Et nac⸗ ſobo pfor ſcde o hecler edztpe e mn ce. napürſt de pſuns Autendes Nppio tol Iis dden Crciͦ Gurs te 1s mure/ nis anſpeno Pe legen hnſenoꝛr; ergo töͤnngat üreuuran Nen eſtde z ſerenitt !. Ether ſo⸗ boibo/ nant etiam eime ſiüt lndepepe ucennn enan 100 ereur ca) enunug la aͤſſen⸗ ſit hic terminus pꝛime partis hurꝰ tractatus de vſurl. Dd que etiam roboꝛanda ſatis accedunt q; ifra proxime ſubnedũtur In pꝛincipio ſcðe partis pꝛincipalis huius op- ncipit ſecũdꝰtractat⸗ Bantum ad ſle cundam partem pꝛin cipalem iſtius tractatꝰ uunt tria videnda Pꝛimo caſuum declaratio Scðo ſpecieꝝ diſtin / ctio et Tertio rerum ſimilium figu ratio. Quantũ ad pꝛimũ queritur an aliquo caſu vſura ſit licita Od qð bꝛeuiter rũdetur ꝙ vſura tan / q; vſura nullo modo poteſt eſſe li/ cita cũ de per ſe ſit malum et cõtra naturalem equitatem et contra le/ gem dei et contra bonos moꝛes vnde nec poteſt in ea cadere diſpẽ ſatio ipſa manente ſub rõe mali a illiciti vt pꝛobatur extra de vſurl. .ſuper eo.poteſt tũ aliqua circũ/ ſtantia tollere rõez vicij ab excre/⸗ ſcentia illicite accreſcenti ſoꝛti exq́ ceſſante vicio etiazʒ in rõe ipſa et natura vſurarij argumẽti ſicut pa tebit in ſubſcriptis rõib in his v / ſibus Mñv. feuda diffeiuſſoꝛ ꝓ Dote ſtipendia cleri. Venditio fru Aus cui velles iure nocere. en/ dens ſub dubio pꝛecio poſt ipſa ſoluens Dena nec in fraudem lex cõmiſſoꝛia gratis Sodalis pom/ ba plue foꝛte modis datur iſtis hos yverſus colligebat hoſt.. in. c. In ciuitate extra de vſur..et in ſũ/ ma.ti.de vſuris On aliquo caſu vbi querit An aliqͥ caſu vltra ſoꝛ/ tem quicq; licite exi gatur Et Rũñ/ det dicens Dudiuiſtis Ozonẽ ꝓxi me innuentem qð non Et eſt ver gener aliter qꝛ vſuram vtriuſq; te/ ſtamenti pagina deteſtatur vnde etiam pꝛo redimenda anima ca / ptiui non poteſt exerceri extra de vluris.c.quia in oibus.et.c.qm̃ et C. Guper eo ſec pꝛetextu pietatis impietas cõmittenda eſt. i.q.i. nõ eſt putanda extra de conuerſione infideliũ. c.i xxxiij.q.v. Si dicat. xiiij.q.v.c.ij.et.c.Neq; Et etiã pᷣm leges hoc locum habet Naz cum de peccatis agitur ſilet virtus le/⸗ gis ciuilis pa cti conſuetudinis et iuramenti De conſuetudine patz quiavbi agitur de periculo anime omnis conſuetudo ceſſat ergo.ẽ. extra de pſuetudie.c,fi. Vbi dicit᷑ tanto grauioꝛa ſunt peccata quã/ to diutius infelicem animam deti⸗ nent alligatam. qð etiam habetr᷑ in. c. Non debet extra de conſan / guinitate et affinitate Oꝛ ſimiliter ceſſat conſtitutio patet extra de pᷣ ſcriptionibus Qm̃ omne Oꝛceſſat luuramentum patz. c. Quanto de iureiurando. xxij.q.iiij. Inter cete/⸗ ra extra de eccleſijs edificandis c.fi. Oꝛ etiã in talibus ceſſat axpli catio patet in.c.ad noſtraʒz et in.e .D .2 conſuluit et in.c.Cũ ſpeciali poꝛ ro de appellationibus O in talibꝰ etiam ceſſat omne pꝛiuilegium pa tet. C. vbi generatoꝛes vel clariſſi mi l.i in fine C. de ep̃is et clericis l. Raptoꝛes circa medium. Et. de raptu virginũ.l.vnica d qð etiam facit lex Si quis non dicaʒ rapere. C. de eßis et clericl. Et q̃n tum ad pꝛedicta videlicet vbi agi. tur de periculo aime ſpecialiter de bet intelligi ꝙ non dedignankt le/⸗ ges ſacros canones imitari in au tetica Nt clerici apð ꝓpꝛios epos F Si verus ecciaſticꝰ.colł ix. et in autẽtica de monachis in fine collł. pꝛi.et in.c. Clerici de iudicijs et in. c.fi. De ſcᷣis nuptijs Et impera/ toꝛ dicit ꝙ per omnia vult ſequi ſacras regulas et ꝙ ſacre regule ꝓ legibus valere debent. et quic/⸗ quid conſtituit catholica et apłi/ ca eccia ꝓ legibus pꝛo lege ſerus ri debet in autentica quõ oportʒ ep̃os i.colł.i Sed qui omne diẽ nihil excludit imo qlibet cõpꝛe/ hendit ff. de heredibus inſtituen / dis. l.hoc articulo Quiſq; extra de maioꝛitate et obedit᷑tia.c.Soli te ſos autem Maturali etiã rõe faciliter hec patent. Nam creatu/ ra triplex eſt videliczʒ ſpũalis coꝛ/ palis et mirta Spnalis eſt an/ gelica natura Coꝛꝑalis eſt quecũ q; coꝛpoꝛea/Mixta eſt hũana na/ turg que eſt cõis ex ſpũ et coꝛꝑe conſtituta et ſic eſt ↄpoſita ex pꝛi/ mis duobus Extra de ſũma trini tate-l.fi.ca.c.i.rñ pꝛimo hoc ãt ↄpolitum digni eſt alijs quia vᷣ/ bum incarnatum eã tanto digni ficauit amplius q; angelos q̃nto ipſe deus dignioꝛ ẽ angelis vnde Mplus ad heb.i. dicit de xp̃o ieſu qui cum ſit ſplendoꝛ glie et figura ſe eius poꝛtansq; omnia verbo virtutis ſue purgatiõem pccoꝛuzʒ faciens ſedet ad dextram patris ſfiue maieſtatis in excelſo rãto me/⸗ lioꝛ angelis eſt effec*ꝰ quanto dif/ ferẽtiꝰ nomen pꝛe illis hereditauit cui enim dixit aliquando angelo/⸗ rũ Filius meus es tu ego hodie genui te.Nam cum lex eccie ſit ſuꝑ gias anima autem pꝛecelſioꝛ cor/⸗ ꝑe et omnibꝰ bonis vt dicit phᷣus v. politicoꝝ.hHabetur in. l. Sanci/ mꝰ C.de ſacroſanctl.ecc̃ijs in fine. et. xij. q.i.pꝛecipimꝰ. Et. xxiiij.. iij. ſi habes.et extra de pe.et remiſ.c. Cum infirmitas Lex autem ſpũa/ lis debet eſſe ſuper carnalema coꝛ poꝛalem MWnde dicit Rpoſtolus pꝛi. Coꝛinth. ij. Spiritualis auteʒ iudicat omnia et ipſe a nemine in/ Dicatur.qð expꝛeſſius etiaʒ de an gelis ſubinfert. pꝛi.coꝛin.vi. u/⸗ det aliquis veſtruz habens nego cium aduerſus alterum iudicari a/ pud iniquos et non apud ſãctos. an neſcitis qm̃ ſancti de hoc mun/ do iudicabunt et ſi a vobis indi⸗ cabitur hic mundus indigni eſtig qui de mimis iudicatl.neſcitis qm̃ angelos iudicabimus quanto ma gis ſecularia Qðò refertur etiã in. c.per venerabilem F. Tria. extra qui filij ſunt legitimi Judicare aũt ad ſuperioꝛez pertinet vt in. c. Cũ Inferioꝛ de maioritate et obe.g Mngele u u Peet pldin feucle voſt NN quic⸗ mihi tuus niner bühen Lrqnea fent. nined rpiijr gelos dezo geñr gelus loher ſeoe fanh pem. flins hono⸗ fet 1 moſin igitur mittu dehen wur ci utem ſügli⸗ Raugl dignt ds önto s nde ho iein etfr na pebo pcion n pams tito mne/ nno dif otauit o go hodi⸗ br lrlup lioꝛ cor/ crphus Banci s infine, wrii i Klemi.. ten püd mlenacor poltolus dis aute; ſorine in ig en ,M. / ensnego ndicaris dläctos. hoc mmun bis ini ectos Muanon raui n. Ma Nenrt aut tuci aoheg euäãgelita. Dꝛeterea cum Johes euangeliſta vidiſſet que ſibi oſtenſa fuerunt et reuelata per angelum ſubdit. Et poſtq; audiſſem et vidiſſem cecidi vr adoꝛarem ante pedes angeli qui mihi hoc oſtendebat et dixit mihi Mide ne feceris. conſeruus tuus ſum et fratrum tuoꝝ ꝓpheta rum et eorum qui ſeruant verba li bꝛi huius. deum adoꝛa.Opoc̃.vl. Exquo beatus greg..miratur q̃ re in veteri teſtamento angeli per mittebant ſe adoꝛari vt ptʒ. geñ. xviij.vbi abꝛaham adoꝛauit an / gelos Et geñ. xix. de loth exeũte de zodomis ducatu angeloy. Et geñ. xxv. de Jacob luctante cum angelo Et in nouo teſtamento an gelus non permiſit ſe adoꝛari a iohanne vt ſupra dicit gregl. hoe ideo quia videntes angeli natu/ ram humanam per verbum aſſũ/ ptum. ſupꝛa angelos exaltatũ qᷓa filius dei tantum ipſam dignifice honoꝛauit vt diuinitati eam vni/ ret Merus enim deus et ver? ho / mo ſimul fuit et eſt. Expaueſcunt igitur angeli vidẽtes et ob non ꝑ mittunt ſe adoꝛari NDo qð facit de hereticis.c. cum xpᷣs. Cum igi⸗ tur ciuilis ſit circa coꝛporalia Iex autem canonica ſit magis circa ſpũalia ergo debet in ſpũalialibꝰ Do qð facit.c.pri.et.c. pꝛeualere Qnare agelus nõ per milit ſe adoꝛare a Jo. Ne imitaris extra de tonſti.et. c.i. de ſũ. tri. in. cle. et hoc firmiſſime tenendum eſt generaliter tam pꝛo laicl.q; pꝛo clericis cum canones generaliter in vtriſq; pꝛohibeät vt in. c. i. et. ij. et.c. preterea et quan Per totum extra de vſurl.et de iuẽ iurando.c.ad noſtraʒ a de pigno ribus. c. Cum contra et.c. Signifi cante Et ſatis ſupꝛa diximus cuʒ egimus de deteſtatione canoni/ ca Sunt tamen aliqui caſus in q bus licet vltra ſoꝛtem exigere vel accipere qui vt diximus in ſupra dictis verſibus continentur. Wꝛimus calus ſcllicet. feuduunn — (On quo licet vltra ſoꝛtem accipe/ re quorum primus eſt in caſu feu/⸗ Di eccie a ſuo vaſallo in pignus accepti.Nam tunc non tenetur ec/ cleſia fructus computare in ſoꝛteʒ Wem etiam eſſet ſi aliquis tyran nus ſpoliaſſet eccleſiam ſuo feudo et poſtmodum ſuppignoꝛaſſet ip/ ſum feudum ipſi eccleſie vt in.c.pᷣ. rim dum eccleſia percipit fructus imunis debet eſſe a ſeruicio pꝛeſtã do per ipſum eccleſie pro feudo p/ dicko vt ibidem in fine et colligiẽk in.c.Conqueſtus extra de vſuris Et licet hoc intelligãt aliqui ſpã/ le in feude eccleſiaſtico idem etiaʒ tenendum eſt in laico. Qõ hoſſ. ſic pꝛobat dicens Nut hoc eſt lici tum aut illicitum. Si licitum ergo et in laico quia eadẽ ẽ ratio ergo .D .3 et idem ius.de conſtitutionibꝰ. c). tranſlato ꝙ de libꝛis pꝛeterit..l.pꝛi. extra de conſanguinitate et affini⸗ tate.c. Tua nos. Si illicitum mul/ to minus debet concedi clerico q; laico quia licet vſura reſpectu llai/ corum ſit execranda reſpectu tamẽ clericoꝝ eſt execrabilioꝛ vt in.c.pᷣ. et. ij. extra de vſuris Nam et mul/ ta licent laicis qᷓ clericis ſunt illi/ cita. xxxviij. diſt. c. foꝛnicari extra de teſtamentis.c.filius .et in./c.pᷣ. et per totum. Ne clerici vel mona chi ſecularibus negotijs ſe imiſce/ ant et de vita et ho. cle. c. fi. Alto foꝛtius ergo in ſeculari feudo hotc dico locũ habere argumento c. ꝑ tuas extra de donationibus quia non debent eſſe viri eccleſiaſtici ex actoꝛes extra de cenſibus.c. Ex ꝑ/⸗ telad finem Si enim venalitas cul patur reſpectu laicoꝛuz multo for tius reſpectu clericoꝝ.i.q.pꝛi.nul/⸗ lus itaq; Et poteſt in vtroq; natu ralis illa ratio aſſignari quia va/ ſallus non eſt dñs quãuis habeat vtilem actionem vel m alios Dõ eſt maioꝛ dño ſaltem de directo ̊ vtiliter tãtũ Vnde vaſallus p̃ſu / mitur velle donare fructus qꝛ ad antidota eſt naturaliter obligatꝰ argumento extra de teſtament..c. Cum in officijs et. ff. de petẽda he reditate in.l. Sʒ et ſi in.lSi cõſu luit Et argumentũ optimuz in au tentico de non eligendo ſcòo nu/ bentes Non ſolum ad finez colk. pꝛi. Jbi hic autem aliquod adeſt peregrinum. &. Et quia res de fa/ cili reuertitur ad id qð ſibi ius „1„ natura ab inicio conceſſit vt ff. de pactis .Si vnꝰ pacta et ſequẽ ti et extra de officio delegati.c Su per queſtionum Spoꝛro et de cen/ ſibus. c. Cum venerabilis ibi nee intelligatur &. Rec obſtat ſi dicas ꝙ non ſemper tranſfertur feuduʒ in vaſallum imo plerunq; is poſſi det et a nemine recognoſcit rece/ pit illud ab alio pꝛopꝛia volunta/ te vt vt a tyꝛannidibus defendak᷑ vbi dicta ratio videtur deficere. Dico tamen ꝙ nõ obſtat talis op poſitio quia quãuis plerũq; ſic fi/ at tamen pro maioꝛi parte/pꝛimo modo fieri conſueuit Et illud qðᷣ communiter fit non ꝑraro ſpectã dum eſt ff. de legibus.l. QNam a ea Item et ſi ſecundo modo fiat cum naturã feudi recipit ergo ſicut feu dum iudicandum Recolen de ſtatu monachoꝛum.c.Recolentes Ffinali et de voto.c.Magne Cũ igitur ff. Si quis cautionibus.l. Si eum S. Qui iniuriarum pꝛete/ rea ex tenoꝛe decretalis pꝛime de feudis apparet ꝙ non eſt pꝛiuilegi um ſed ad couſultationem factaʒ reſpondetur de iure Item aut eſt vſura aut non.ſi eſt quomo do pri uilegiabit aliquem contra prece/⸗ ptuz domini Dicunt quidam ꝙ hoc eſt vſurarium quia pꝛohibi/ tum. Quod non placet quia qð/ cunq; nomen ei imponas quicqͥd accidit ſoꝛti vſura eſt.xiiij.q.iij.c. pleriq; et. c.vſura. Omnis enim v/ ſura et ſuperabundantia pꝛohibe tur in lege vt ſupra diximus et pa tet in. c.conſuluit extra de vſuris. tytſ. de aſſequi ieu dadecen, lstine t ſidicns ur fant, Gspoſt Pſeit rece Awolunta SNendar n dancne. l igſeſt me pꝛimo tllud q no ſped Amaes doſian cum goſurfau Juneniode Aerolonus e C onbus.. Wnpete is pumde ekorintg enaut nodopfi nn pfeer gobb nns gd riij, t⸗ wobe e is et ſic non eſt vis in mutatione no / minis. extra de ſymonia.c.ea que. (De FEmphiteota Ett querit Hoſtieñ. quid de em Phiteota.et dicit.foꝛte idem. qꝛ ea dem eſt ratio. Et ſubdit. vel dic ꝙ diſſimile eſt quia non ita gratuite recepit ſicut vaſallus.cum ꝓ introi tu donauit certam pecuniã vel dic papam ſuper hoc conſulendũ. In hoc etiam reſdet Jo.an.in.c.pᷣmo de feudis (¶De Blukructu ¶ Querit iam Hoſtieñ. qd de vſu fructuario ꝓpꝛietatem obligante. et dicit. ꝙ ſi habet cauſam liberam a ꝓpꝛietario idem videtur:ałs cõ tra. nõ. tamen Raymundus ꝙ qui danm volunt hoc pꝛiuilegium oſtẽ dere ad colonias. et male. quia in colonijs hor pꝛiuilegium non inue nitur expꝛeſſum ſicut notat in ſum/ ma de calibus ſub titulo de deci/ mis iquid ſi miles detinet iniuſte. et ꝓſequenti.quaſi dicat ꝙ pꝛiuile/ gium excuſat ab vſura. quod ta/ men non puto verum. quia papa non poteſt dare pꝛiuilegium cõtra pꝛecepta dñi ſicut patet in. c. ꝓpo/ ſuit.extra de conceſſ.pꝛeben.et Jo anð. idem tenet in. c.i. de feudis licet vltra accipere quiẽ kideiullo. Gecundus calus in quo 6 ¶ Secundus eſt in caſu fideiuſſo/ ris pone fideiuſſoꝛ obligauit ſe ſo luturum ſoꝛtem et vſuras nomine debitoꝛis.foꝛte hm Ganfreð.quia iurauit creditoꝛi ſoluere et ſoluit. nunquid po ſſet a debitoꝛe ꝓ quo ſoluit repetere pᷣdictas vſuras Et rñdet᷑ ꝙ ſic.vt patet in.c.peruenit et in.c.conſtitutus.extra de fideiuſ ſoꝛibus.Nd quod etiam facit.c.pᷣ mum.et.c. debitoꝛes. de iureiuran. epetit enim fideiuſſoꝛ a pꝛincipa li debitoꝛe tam ſoꝛtem q; acceſſio. nes ex quo in totuz ſe obligauit a ſoluit.repetit etiã expenſas ſiquas inde feciſſet. et pꝛedictas acceſſio/ nes non repetit ip̃e tanq; vſuras cum ipe non recepit vſuras ſed ꝓp debitoꝛe ſoluit et eius mandato. vnde repetit tanq; intereſſe vt ſer/⸗ uetur indemnis.arg..ff.mandati.l. ſi mãpato ſſi fideiuſſoꝛ.et.ff.de ad miniſtratione reꝝ ad ciuitatem ꝑ/ tinentium.l.ij vltimo. In hoc em̃ caſu ei ſubueniendum eſt qui vo/⸗/ luit parcere pudoꝛi ſuo.argl.ff. mã Ddati. lI. ſiquis ſub vſuris.ałs incipit Ouintus mucius.ſec obſtat ſi di catur ꝙ poteſt repetere poſt ſolu/⸗ tionem.vt in dicto.c.debitoꝛes.de iureiurando.et in.c.tuas dudum. de vluris.quia foꝛte execratur litẽ vnde yvellet potius re carere q; li/ äü O9 2 tigare ff. Pe alienatiõe iudicij mu tandi cauſa facti. l. Item ſi res poteſt imo ex alieno facto agere non cogitur ſine occaſione alteriꝰ Expedit enim ei ne vexetur laboꝛi bus et expenb. ff. de minoꝛibus l. minoꝛibus viginti quinq; annis ſubuenitur Mec etiam alicui ſuum officiũ debet eſſe damnoſnz ff. Ex gquibus caſus maioꝛes t& ſ. vero. ff. de furtis. l. Si ſeruus cõis . O⸗ verum.nec inde debet pati penaʒ vnde debet meritum repoꝛtare vt in c.ſane de renunciatione et in. c. Euenit de fideiuſſoꝛibus. Nam ex/ quo de mandato debitoꝛis in om nem cauſam vel ſimpliciter fiveiuſ toꝛ confeſſus eſt ſe teneri creditoꝛi Lulli dubium quin obligatus toe omni eo pꝛo quo fideiuſſit. ff. de fideiuſſoꝛibus.il.Si quis ꝓ eo . Innuens et. l: aia fideiuſſo res et.l.ſi vt pꝛobationis et. l. Si ita ſtipulatus et ff. vt legatoz no/ mine caueatur.l. i belliſſime et ff locati et cõduqti.l.quero ergo ſal/ tem pᷣm gamfredus poteſt implo⸗) rare officium iudicis vt remitta? ſacramentum quod quodãmodo cum multi ſunt qui nullatenus ve/ niant contra ſacramentum ſuũ er⸗/ go de bona fide agendum eſt et non de iuris apicibus diſputan/ dum ff. mandati. l. Si fideiuſſor. FQucoam. (us pꝛobatio. Preterea ſi fieiuſſoꝛ non ſolueret tanq; illegalis et infidelis execu/ tor promiſſionis ſue non inueniret creditoꝛes qui de cetero ei crede/ rent et de le confiderent quod ſibi ad penam cederet WMnde cum be neficium ſue legalitat..et confiden tie nõ ſit ei ex ſuo bono opere ſub⸗ trahenduz ergo cum ſubuenit ius repetendi habeat pꝛo ſua inden / Conqueſtus. Tertia pzꝛobatio. Dꝛeterea Si pꝛo ſe ipſo fidem ſer uaſſz et ſi ſi non debet ei debitor ſimputcare. Mebz eniz ſibi ſatis ſuf ficere ꝙ eam diligat ſicut ſe ipſum et pꝛo eo faciat ſicut pꝛo ſe io/ ſo quia licet quis teneatur dilige, re pꝛoximum ſuũ ſicut ſe ipſuz luẽ. x.et Math. xxij. non tamen plus te netur pꝛoximum ſuum diligere gq ſe ipſum quia hoc referendũ ẽ ad ſolum deum Tenetur tamen cedẽ debitoꝛi om nem actiõem quã poſl ſet ipſe fideiuſſoꝛ habere contra iW ſum creditoꝛem ſi hoc debitoꝛi cõ ferat et ipſe agat ſi agendũ puta/ . uerit per ſe ipᷣm ff. de peculio lega⸗ to.l. Oe debet et. f. mandati.lI. Si . pꝛocuratoꝛ ꝙ̈ Si quis mandaue⸗/ rit Qð et tenet hoſt..in ſũ. ti. de fiveiuſſoribꝰ ad quid teneat᷑ ſfdie iuſſoꝛ. erſiculo in fine arguit o tarios ꝗᷓ in Inſtrumẽtis acponüt renũciationem epłe diui. dꝛiani cuius auctoritate ſcinditur actio inte⸗/ iſſolt nücig noſtr netur li ad deſo Kegu ſoꝛbun ie deiuſte tamen tus e ultrn berren deeope ument oporret etextra lum ſona d nſoj. nided Kady adione etff. de deinſtit e que fiegtge derpred dereggl Inmun titur ſi teri inp ſſolnem s ereay mueniret agede/ godſb de aumde tonfden Ppereſub⸗ Menit ius inden / nttett, lo. fden ſer dehitor diſatisſf Aſeipun do le ⸗ ur diige nphste, ligrech wa iad men ce nqiol concraio vroꝛic düputs nioleg mil. Bi vundan .d. meokſoe rgurn⸗ on nite inter fideiuſſoꝛes. quãuis quilibet in ſolidum fideiuſſerit de cuius re/ nũciatione dicit hoſtl. abelliões noſtri tꝑis faciũt magnam gulaz *. Predicta autem epiſtola conti/ netur C. conſtituta pecunia. l. di/ ui adꝛiani epiſtolam Et inſtituto de fideiuſſoꝛibus Si plures Et Fſequẽti Od qð etiã ff. de fideiuſ ⸗ ſoꝛibus. l. Si fideiuſſoꝛ et.l. ſequẽ/⸗ ti Tirca quod etiam vide C. de fi deiuſſoꝛibus.i.libeꝝ et.l.eos Moc tamen intellige ſane ꝙ ſi certifica/⸗ tus eſt de beneficio dicte epke et vult renunciare bene poteſt cuili/ bet renunciare iuri ſuo certificatꝰ de eo per aliquem ſapientem ar/ gumento in autentico Quomodo opoꝛtet ep̃os et. xxviij. di. placuit et extra de renunciatione per to/ tum Nam ſi non eſſer certificata ꝑ ſona de effectu ſui beneficij vel pri uilegij iniquũ eſſet de pacto peri/ mi de qͥ mime eſſet retro cogitatũ ff.ad velleianũ. l.vl.et ff.de tranſ actione.l. qui cum tutoꝛ vltimo. et ff. de pactl.l. Tres fratres et. ff. de inſtitutionibus.l. Et ſi pupillus de quo palam. poſtq; aũt certi ficata eſt ſibi imputet ſi renunciat per predicta iura et in. c. damnum de regulis iuris libro.vi.Nam da mnum quod quiſq; ſua culpa pa/ teri imputare vt ibivem. titur ſiue ſentit ſibi debet et non al (Cerciꝰ calus elt in do⸗ te vluraria que non de bet reſtitui et haber de cem queſtiones. Tertius eſt in caſu dotis vbi Pplu/ res etiam ſunt queſtiones decla, rande quarum prima eſt Ohn licet merito recipere dotem a patre v/ xoꝛis ſue qui eſt vſurarius Reſpõ detur ᷣm Gwilhelmum in caplo. alubriter. extra de vſurl. ſi pat᷑ non ſufficit ad ſoluendum ea que habet de vſuris et maritus ſciens veritatem vel habens ignoꝛanti/ am craſſam contraxit cum filia ta lis vſurarij non debet recipere do tem a tali patre quia ex ſolutione talis dotis vſurarius non Habẽs alia q; vſuras efficitur in ſoluen/ do Nam quilibet vſurarius co gi/ tur vſuras reſtituere ſiue chriſtia/ nus ſiue iudeus ſiue clericus ſiue laicus vt in.c.i.et.ij.et.in.c. poſt mi ſerabilem et in.c. Quanto extra de vſuris .et reddere debet ei a quo extoꝛta eſt vel herevi ſuo et ſi talis non inueniatur eſt Pauperi/ bus eroganda vt in. c. Cum tu F ſuper his extra de vſuris et argu/ mento extra de homicidio. c. Si/ cut dignum Seos Quia nõ dimit/ tit᷑ pcẽm niſi reſtituat᷑ ablatũ. xiiij. ne S res aliena et in dicto.t um tu et in. c. pcẽm de regulis gener qui taleʒ vſurariã dotez ſciẽ ter accepit vel craſſa ignoꝛãtia vt dickum eſt. Si aũt non putabat ſo crũ eſſe vſurariũ vel alłs eſſe ſoluen do qui tñ nõ erat põt dotem in ſo lutũ reciꝑe licet poſtmodũ ſciat ve ritatẽ hm Guilh. Tutius tñ eſt ꝙ ſciens veritatẽ nõ recipiat dotem. aut ſi recepit ↄgnita veritate reſti/ tuat illis quibꝰ pater tenebat᷑ fru/⸗ ctus aũt medij tꝑis dũ fuit poſſelſ/⸗ ſoꝛ bone fidei quia neſciebat rem taliter ſe habere ſuos facit cõſum ptos.extantes aũt reſtituere tenet et creditoꝛes de fructibꝰↄſumptis poſſent agere ↄtra vſurarium. ar. le. dote ancillã.C. de rei vendicati one. Mam licet quilibet malefidei poſſeſſoꝛ teneat᷑ reſtituere rem cũ omnmibus fructibus ꝑpceptis et qͥs ip̃e dñs percepiſſet ſi poſſediſſet. extra de reſti.ſpo.c.grauis ff.et cõ ditionib furti.l. in re furtiua.et ff. de rei venð.l.ſi vanis o ſententiali⸗ ter. Et intellige fructus qui ſuꝑſũt deductis expenſis illis q̃ fiunt gra fructuũ adqͥrendoꝝ. ↄgregãdoꝝ q ↄbuandoꝝ q̃ deducunt᷑ tã a ma lefidei q; a bonefidei poſſeſſoꝛe. ff. de peti. hexeð.l.ſi pr̃e vltl.Doſſeſ ſoꝛ tamen bonefidei non tenek de fructibus quos percepit q;diu fuit bonefidei poſſeſſoꝛ ſ iam conſum pti ſunt.ſed de fructibus extantibꝰ bene tenetur. C. de rei venditiõe.l. certum. d quod etiam facit. xij q ijj. ſiquis de clericis. Dicit etiam Raymund ꝙ pſurarius tenet᷑ ad omnia daomna gane quis per ſolu/ tionezʒ vſure paſſus eſt.vt ſi domũ ſuam pꝛopter hoc vilius vendidit “ ☚ etſi aliam condurit aut ſi pꝛopter hoc ab alio ſub vſura queſiuit. i cit etiã ꝙ ille qui ſoluit vſuras po teſt repetere rem emptam de pecu nia vſuraria vt equum et pꝛedium ab eo cui vſurarius donauit. Si poſtmodum vſurarius effectus eſt tu. extra de vſuris. Succedit enim hec res loco pꝛecij ſicut econuer/ ſo pꝛecium loco rei.ff.de petitione Herediti.l.ſi rem. et hoc verum ſᷣm GuilHelmũ quando rem talem ha buit ex cauſa lucratiua et bona fi⸗ de. Ud quod addit Gamfredus. ꝙ ſi res illa ex cauſa lucratiua pꝛo ueniat poſtea ad aliũ ex ſimili cau/⸗ ſa.et iſte vlterius fuit iſte qui pote/ rat repetere vſuras liberatus eſt ille cui res data fuit vt contra eum agi non poſſet.ff. de actionibus et obligationibus.l. omnes debito/ res cum ſimilibus. Oꝛ ſi pꝛedictus vſurarius et ſocer ſit in veritate ſuf ficiẽs ad ſatiſfaciendũ de vſuris et vltra habeat in bonis poteſt ge/ ner indubitanter dotem recipere de pꝛedictis (Secunda queſtio, an in dote pꝛomiſſapoſlunt peti alimenta. SGecunda queſtio circa dotem eſt iſta Pater tradidit nuptui filiam w ſang⸗ ſerdur madii tur an ſocere er di * ſigene tionen⸗ ta die teltos Dican tertu hoben lbute fndun onot delcete guenre MMed tande talem notio⸗ Deun lchꝛite letg decem ſuetud⸗ aume id⸗ ſubeſt tantur chnig pigne li pel baco ſgrio lotum ſsge nii Tpoptn eſult. mdepean Aptdm Dnauit Gi fechst ſto Ci; cedit enin teconuer, epeuitione Nennn m midenbe ebongf nfeous. Tatua peo ſümilicau, gut pote gaus eſt na cun Konhuser 1s debiro ſpetnichs nntar i e püuns et priſ ge mnaper nanin Olunt ſuam cum pꝛomiſſione dotis. ge/⸗ ner ducit vxoꝛem et ſuſtinet onẽa matrimonij non recepta dote.q̃ri tur an debeat habere alimenta a ſocero pꝛo vxoꝛe ſua Reſpondet᷑ ber dñm. Jo. an. in dicto. c. Salu/⸗ bꝛiter ſuper verbo poſſeſſionem ꝙ ſi gener non recepit pignus ſ̊ cau/ tionem de numeranda dote cer / ta die et interim recipit ex pacto certos denarios.pꝛo libẽa quidẽ Dicunt hoc licite fieri. Oſtendant textum ſed alium in materia non habemus Et iſte ſciliez dicti. c. Sa lubꝛiter non facit quia loquitur in fructu ſubmiſſo dei iudicio ergo ꝛ Mon obſtat ratio que ſequit᷑ vi⸗ delicet cum dicit textus Cum fre/⸗ quenter frucus dotis non ſuffici, ant ad onera matrimonij ſuppoꝛ/ tanda Cui reſpondetur per decre talem Oer veſtras in fine de do/ natione inter virum et vxoꝛem. Daulus de liſarijs in dicto. c. Sa lubꝛiter tenet contrarium videli / cet ꝙ gener poteſt licite recipere decem pꝛo centum vel octo hᷣm cõ ſuetudinem regionum et dicebat caſum eſſe in dicto. c. Salubriter Jũcto.c. Quia fruſtra Item quia ſubeſt ratio eadem quia compu/ tantur fructus in ſoꝛtem ſicuta pe cunia vt in.c. IJllo vos. extra de pignoꝛibus Sed in terminis titu/ li. per Jo.an.qui dicit ꝙ ſocer ex pacto pꝛomiſit decem pꝛo cente/ nario annuatim quouſq; ſolueret totum. RBeuera de hoc non eſt ca/ ſus qð liceat neq; in.c. Salubꝛiter neq; in. c. qꝛ fruſtra Unde in ca/ ſu poſito cautioꝛ eſt ſententia Jo. an. et melius eſt ipſam defendere pꝛo verioꝛi et ſecurioꝛi am non eſt par ratio quia poſſeſſiones pi⸗ gnoꝛate ſunt apte nate fructuz ꝓ Ducere naturaliter et iſta pignoꝛa ſuccedunt loco dotis. qð non eſt pecunia que naturaliter non pro/ ducit fructum. licitum eſt ergo in n caſu,quod non eſt licitum in glio. O intereſt reipubli⸗ ce mulieres elle dota⸗ cas Preterea dos debet remanere ſal ua que tamen iſto caſu continge/⸗ re poſſet ꝙ tota ſolueretur interizʒ paulatim ſi decez reciperet annua tim et computarentur in ſoꝛtem. Vnde conſumpta dote mulier re maneret indotata qð eſſe non de bet ff. Soluto matrimonio. l.pri. Vnde vt dicit Johßes de ligna/ no in dicto. c. Salubꝛiter non è ca/ ſus in quo permittitur vſura ſed ẽ caſus in quo gener non tenetur computare in ſortem frudtus rei pignoꝛate pꝛo dote ſed certe titu lus noſtre queſtionis nõ eſt ſilis ti tulo Jo. an. ſłeã preſuppoſito pꝛo vo eo qð. Jo. an. dixit attñ nos q̃ rimus ſi mulier debet alimentari per prẽm quouſq; dos ſoluatur. Et reſpondendum eſt ꝙ ſic Et ꝓ hoc bene facit ratio dicti.c. Salu bꝛiter eo ꝙ maritus ſuſtinet one/ ra matrimonij pꝛo quibus oneri/ bus fructus ſuos facit C. de iure dotium.l. pꝛo oneribus PDꝛeterea ſicut dicitur ꝙ fructus rei pꝛo do te obligate ſuccedunt loco frucu um prouenientium ex dote quos maritus ſuos facit quia ſunt ſui ſicut domini vt in.l.dote ancillaz C. de iure dotium Ita etiam loco fructuum dotalium ſuccedant ali/ menta preſtanda per dotantem quouſq; dos ſaluatur marito ſu/⸗ ſtinenti onera matrimonij. Vnde et Inno.in dicto.c. Salubꝛiter. ſu/ per verbo matrimonij onera. di / cit maritum habere hoc pꝛiuile / gium videlicet ꝙ non computet fructus in ſoꝛtem q; diu ſuſtinet o/ nera matrimonij et tenetaur vxo / rem alere. ceſſante autem cauſa ceſſabit effectus pꝛiuilegij vt in. c. Cum infirmitas extra de peni. er remiſ. Preterea Jo. an. met diẽ ꝙ tale pꝛiuilegium conceditur mari/ to vt ſcilicet dos ſalua permane/ at quã alias conſumi continge/ ret vnde. cum interſit reipublice mulieres eſſe dotatas.ff. Soluto matrimonio.i.pꝛi.ergo equiſſimũ eſt maritum ſuſtinentẽ onera ma,- trimonij debere percipere alimen/ ta pꝛo dote quouſq; dos ſibi per ſoluta fuerit et numerata. Qon enim querit neq; queret gener a ſocero fructuz ſoluende dotis ſed qjuerit alimenta pro vxoꝛe ſua ꝓ qua onera ſuſtiner matrimonij.· MWnde nutriet eam frumento vi no veſtimentis et calciamentis laijs necelſarijs ad victum et ve ͤ/ ſtitum quouſq; ſoluat dotem vel ponantur arbitri et boni viri pꝛo vtraq; parte qui taxent alimen/ ta ↄueniẽtia et ſocer ſoluat alimẽ ta vel ſoluat dotem. Et tali caſu aboletur omnino vicium vſurarũ quia tanq; intereſſeveniunt alimẽ ta predicka vt gener conſeruetur indemnis ab oneribus matrimo / nij et dos ſalua conſiſtat ſᷣm rões ſupꝛa tactas Et ita poteſt intelli/ gi ſane qð habetur in l. Inſulã vſuras ff.ſoluto matrimonio vbi eſt caſus ad litteram ꝙ maritus poteſt petere vſuram de dote nõ ſoluta exquo ſuſtinet onera matri monij vbi etiam hoc tenet exp̃ſſe Jacob de arena ſuꝑ verbo exhi buit quẽ ſeqtur Raymũdꝰ de fur ⸗ liueo et bartolomeꝰ de ſaxo ferra to vbi dicit ꝙ etiã de iure canoni to marito paſſo moꝛaʒ in ſolutio ne dotis ꝓmiſſe tanq; ꝛiũ inter eſſe veniũt vſure qꝛ nõ ſũt ꝓꝛie v ⸗/ ſure ß intereſſe alimẽtoꝝ exq ſuſti net onera matrimonij vt in dcõ.e Galubꝛiter ex rõe ſui in fine et bñ Mã actio de dote bone fidei a ẽ puilegiata vt dicit glo.in dico. % vſuras vñ cxꝗᷓ maritus ex Pparte ſua ↄpleuit ↄtractũ qꝛ aluit vxo/ rem ergo ꝓmittens dotẽ qui nõ adimpleuit ſoluat intereſle ſicut in ſumili contractu hone fidei. ſi vẽdi / toꝛ tradidit rem venditam et em/ ptoꝛ non ſoluit pꝛeciũ cõuentũ et percipit fructꝰcerte licite venditor p̃t petẽ intereẽ qð leges vocãt v⸗ ſuras qᷓ tñ ꝓpꝛie nõ ſũt vſure q̊inꝰs elle ꝑmiſſuz ff. de actiõe empti et nend⸗ Cee doct emp toꝛt l f ſats ciol. perte ſtrati firme ſax goo. plane Ter gerer⸗ busp pere. ert ſtape doten ſiner Bat ſ ler te fiucku ſeſtont us⸗ benrc⸗ J conn reide mon bꝛiter ertug laſionn mner put en ,l nnipꝛo tüümen/ alns l ai npſurx untglims neruer mtimo/ inröes Aineeli ii nonio wwi Maritus dote no ra mani er erßſe adderhi id deit: ſarofena e anoni zinſohen Puijinte itpprep/ tiin tindot freerbi eRui nido.5 Porte Aut rro/ oii ind teſcurin afri tameten ueni/ 9 it, hrhit pnͤet venditi. l. Julian Fex vendito et. C.q eo.ti.l.curabit. Et vtrobiq; ꝑ doctoꝛes etiam in caſu conuerſo ſi emptoꝛ ſoluiſſet pꝛecium et vendi/ toꝛ non tradidiſſet rem venditam et fructus perciperet Nd que etiã ſatis facit qðᷣ habetur. ff. pꝛo ſo/⸗ cio.l.ſocius qui et.l. Tutoꝛ qui re/⸗ pertoꝛiũ Spenultio.ff.de admini/⸗ ſtratione tutor..vbi etiam idem cõ firmat bartolus pꝛo quo etiã glo ſa.xiiij q.iiij. Qm̃ multi.vbi dicit glo.vſuram pꝛohiberi in lucro ca⸗ Ptando non in damno vitando. gener de pignoꝛatis poſſeſſiont/ bus pro dote poſſit fructus perci pere. Tertia queſtio circa dotem eſt i⸗ * ſta pater maritat filiam pꝛomittit dotem maritus ducit vxoꝛeʒ a ſu gnat poſſeſſiones ſub pignoꝛe q̊ͥ ſtinet onera matrimonij pater aſſi uſq; ſoluat dotem queritur an ge/ ner teneatur computare in ſoꝛtez fructus quos percepit de dictpoſ ſeſſionibus videtur ꝙ ſic quia fru/ cqtus percepti de re pignoꝛata de/ bent computari in ſoꝛtem vt in. c. Allovos. extra de pignoribus In contrariũ eſtveritas ex pꝛiuilegio rei dotalis et ꝓpter onera matri⸗/ monij Caſus eſt in capło. Salu/⸗ bꝛiter extra de vſuris vbi ſic dicit textus. Sane geneꝝ ad fruct poſ ſeſſionum que ſibi a ſocero ſunt ꝓ numerata dote pignoꝛi obligate. cõputandas in ſoꝛtem non credi/ mus cõpellendum cum frequẽter dotis fructus non ſufficiant ad o, nera matrimonij ſutppoꝛtanda &r nota vbi dicit pꝛo numerata do⸗/ te H pꝛo numeranda vr ibi dñs Jo.an.vbi etiam in verbo cõpellendum notat ꝙ etiam circa precepta legis diuine multum p̃t papalis poteſtas.facit qdð nota tur de decimis.c.nobis qð de bet inteſlligi quia poteſt declarare papa quõ debeant pꝛecepta leg.. intelligi. ſicut hic declarat ꝙ in H calu non ſit vſura et in ſimilibus calibus. Et nota p̃m gloſam in di/ cto. c. Salubꝛiter ꝙ ad hoc vt ma ritus lucretur fructus rei dotalis requiritur vt ſuſtineat onera matri monij qð patet.ff. de doli acce/ ptiõe.lł.poteſt dotem in pꝛincipio Itẽ opoꝛtʒ ꝙ poſſeſſio rei dota/ lis ſit tradita viro. ff. ſoluto matri monio.l.de diuiſione. uarta⸗ queſtio an fructus rei dotalis ante onera ma trimonij cedãt lucro mariti ſi ſint Percepti. Quarta queſtio eſt circa dotẽ po ne ꝙ maritus ꝑcepit fructꝰ rei do talis nõ ſuſtineat onera matrimo nij nunqd lucra cedant marito. Keſpondetur bꝛeuiter ꝙ non ſed debent accreſcere doti vel dotãti ff. de vſurl.. videamꝰgante a glo ſa in dicto. c. Salubꝛiter dicit ꝙ debent reſtitui mulieri Satis fa/ cit ratio dicti. c. Salubrit᷑ qꝛ ꝓpter onera mr̃imonij cedũt ſibi fruus NVnde exquo non ſuſtinet onera matrimonij nec frucus habebit. Et notandum ꝙ licet fructus pe/ cudum et alios? animaliũ cedant lucro marito dum ſuſtinet onera matrimonij ff. de iure votiũ.l. ple / rũq; ſicut etiam cedũt fructus fun di ferrifodine vel argentifodine ff.ſoluto matrimonio. l. diuoꝛcio Fſi vir in fundo: tamen ſecus eſt in fetu ancillaꝝ dotaliũ qui nõ ce/⸗ dũt lucro mariti ſed mulierl. ff. de iuẽ dotiũ.l.plerũq; Serui Secꝰẽ etiã in lapifodinavbi lapis non re dis ff. ſoluto matrimonio.l.diuoꝛ cio Si fundus et.ij Fſequenti vt dicit gloſa. in dicto.c. Salubꝛiter vbi Jo. an. in eo ꝙ dicitur de fetu ancillarũ. Dicit et ſic ceſſat ratio que habetur.ff. de vſurʒ.l. In pecu dum in fine vbi dicitur abſurdum videri hominem in frucku eſſe cum omnes fructus rerum natura ho/ minum gratia cõparauit Vnde ANulliꝰ li pꝛi. de oflicijs dici: Sed qm̃ vt pꝛeclare ſcriptum eſt a pla⸗ tone non ſolum nati ſumus nobis oꝛtus q; noſtri partim patria vẽ/ dicat partim amici. atq; vt placet ſtoytis que in terris gignütun ad vſum hominum omnia creari.ho/ mines aũt hominum cauſa gene/ ratos eſſe vt ipſi inter ſe alſjs alij pꝛodeſſe poſſint in hoc noſtram Ppriitates in inedi afferr pere. Quinta queſtio cirea dotem ẽ po/ ſuppignoꝛatarum a genero perci ne ꝙ gener qui accepit poſſeſſiõe⸗ ſub pignoꝛe dotis cogitans vtili/ us ſibi foꝛe pecuniaz hr̃e q; fru/⸗ ct“ poſſeſſionũ perciꝑe.ſuppigno// rat dictas poſſeſſiones cuidã ter/⸗ tio. an ille tertiꝰ teneatur ↄputare fructꝰ in ſoꝛteʒ vt in dicto. c. Illo vos Si aũt cũ om̃i iure ↄpetẽeti rẽ foꝛte nõ tenetur ↄputare in ſoꝛteʒ bᷣm Yo. de lignano et Collect ariũ in dicto c. Salubꝛiter Qð tñ cum reuerẽtia nõ eſt ſanũ cõſiliũ neqʒ; poſſet recta cõſcia tolerari niſi m nandi träſferret totuʒ ius qð boj/ bat in re pignoꝛata ꝓ dotea hoc nõ facẽt ꝓter pecuniaz quã rece pit ab eo ſed qꝛ piũctꝰ vel amic ei eſt et amicicie gra donare intẽdit fructuũ mutuet h ꝓpter caritatẽ et amicicie gr̃az abſqʒ; piculo vlure poterit frud? lucrificare Alias ãt ns ß tener fruc' oputare in ſoꝛts pt iĩ dco. c. Illo vos de pignoꝛibꝰ exta queſtio an here⸗ des lucretur frucus ſi almentent „ 2* viduam. Pvexta qſtio circa dotez eſt Hone hyẽ des mariti hñt pꝛiuilegiũ ꝙ nõ rencãtur ifra anũ reſtituẽ dotẽ C. de rei vxorie actiõe.l. vna recipi⸗ unt fructus ꝑ annũ et alimentant vroꝛem olim defunckti cui ſuccel / ſerunt nunquid gaudent iſto bene ficio ꝙ non computentur fructus ſolt ſatme matrin goͤſet beur nos E tuti⸗ ſoble dun gep pone matr. ſeteri ura prind laath ſinn Perer ſſt. de⸗p mlun tüno Wonie Ugme . perch enipo⸗/ Poſeſide; lunns ydli hirch fn ppigno nidt,/ opurare ec No oetdif menſoue Coleagri Cöͤtjanm bſli ne rainſßm mmer did de zusd hi⸗ Pdoregto⸗ izgnine Pyelamce nune mnidt Mridoum rcantatiet nolo Ner Nusi turein & ” Uhere⸗ ianenen. tPor Gieginn medond alivon t H eel/ 4 in ſoꝛtem vigoꝛe. c. Salubꝛiter ſañ detur ꝙ non gaudent qꝛ ſtatim poſſint ſe liberare vt dicit hoſt!. et Jo. an. in dictło.c. Salubꝛiter Oꝛe/ terca ſoluto matrimonio deſimit es dos nec ãpliꝰ onera matrimo/ nij ſuppoꝛtantur Ideo dicit In/ no. ibidem ꝙ pꝛiuilegiũ non du⸗/ rat niſ durantibus oneribus ma trimonij Wnde vbi eſt eadem rõ idi ſit idem ius vt in.c. trãſlato de oↄſtitutionibꝰ Attñ in caſu pᷣdicto ratio eſt diuerſa pñt em̃ ſtatim hẽ des reddere rem pignoꝛatazʒ vxo ri olim dicti defuncti qð nõ pote/ rat maritus cui incũbebat onera matrimonij ſuppoꝛtare ergo c d qð ſatis facit argumentũ qð ha betur in c.ad noſtram et in. c.tua nos extra de iureiurando. eptima queſtio anſta tutũ dictãs ꝙ heredes teneantur ſoluere tantũ quouſq; doteʒ reſti SPeptima queſtio circa dotem eſt pone dictãs ſtatutum vt ſoluto matrimonio q; diu heres mariti ſteterit in dote pſoluenda tenea/ tur quid certũ dare vxoꝛi relicte vt inde ſe poſſit alere nunquid va⸗/ leat hoc ſtatutũvt ſic cũ bona con ſcientia mulier poſſit io licite reci/ pere et frequentiſſime dubitatum eſt. Jo. de lignano in. c. Ex graui de⸗ vſuris in cle.Miſputat hunc ti / tulum tantundem concludit ſtatu/ tũ non valere eo ꝙ ſoluto matri monio ceſſat cauſa ſuſtinendi one/ ra matrimonijDebet igitur muli⸗ er agere vt dos ſibi perſoluatu Oð tenet etiam Jo. de imola. in. dicto c.Ex graui Raymũd in ſũ ma et Inno. in dicto.c. ſalubriter. dicũt ꝙ ceſſãtibus oneribus ma/ trimonij ceſſat priu legiũ per rõe⸗ dicti. c. Salubꝛiter. d qð facit qð notat bartolus in.l. Inſulaz vſuras ff. ſoluto matrimonio imo plus dicit.Math. de metheſſalon de bononia in dicta clementinꝗ Ex graui dñs panoꝛmitanꝰ dum legeret Senis aliter dicebat in di⸗ cto.c. Salubꝛiter ꝙ aut ſumus in caſu vbi vxoꝛ debet alimentari ab herede mariti eius et tũc valet ſta tutum loco alimentoꝛum derermi nare circa quantitatem cum hone ſtius ſit recipere quantitatem &; alimenta minutatim aut ſumus in caſu in quo relicta non debet alt ab herede mariti et tunc ſecus eſ/ ſet quia tunc ſtatutuzʒ non valeret Sed pꝛo declaratione dictoꝝ foꝛ manda eſt alia queſtio et ſic erit octaua. ¶n heres mariti tenta tur alere relitam donec reddarꝛ dotem. DMZ Octaua queſtio circa dotem eſt Dn heres mariti teneatur alere vxoꝛem relictam donec perſoluat ſibi dotem Et licet opiniones ſunt pꝛo et contra tamen dicit Idem panoꝛmitanꝰ mihi placet illa ꝙ ſi non habeat vxoꝛ alia bona de/ bet ali ab hẽde mariti et infra an / nũ datum heredi ad dotem ꝑlol/ uendam Et hanc opinionem te / nuit glo. et bartol' in.l. vna F. Ex/ actio C. de rei vxon. actiõe Spe / culatoꝛ in. ti. Qui filij ſũt legitimi Fpꝛi.vᷣ. Sed nunqͥd vxoꝛ Eſt aũt alimentanda vxoꝛ pᷣm quantitatt dot.. vt in l. Si cum dotem 5. Si ãt ff. Soluto matrimonio et in. c per vr̃as de dote poſt diuoꝛciũ reſti tuenda ANduertendũ eſt tñ ꝙ ſpe/ culatoꝛ tenet vbi ſup̃ ꝙ ifra annũ poteſt vxoꝛ petere alimentũ ab he rede mari i ſi non hʒ aliunde vn/ de viuere poſſit. gloſa aũt in di. cta.l.vna exactio in verbo reſti/⸗ tuendum. dicit ꝙ ſi mulier nihil ali ud habet pꝛeter dotem SGi quidez ſunt heredes patris cõmunes filij ipſi alent matrem. C. de bonis li⸗ beroꝛum..l.fi.Sipſum autem Sed quid ſi extranei ſunt vel diuoꝛtio ſolutum eſt matrimonium dicit in glo.in dicto Exactio ꝙ vir vel e⸗ ius heredes teneantur alere argu mento ff. de ventre in poſſeſſionẽ mittendo..il.pri Mulier et.l.cura / toꝛ et argumento ff. ad trebellia / nũ.l. Im ꝑatoꝛ et ff.vt in po ſſeſſio/⸗ ne legatoꝝ vᷣbo.l. penult. Oꝛete / rea datur fructus mulicri et tu da bis ei alimenta ergo a hodie alat to in autentico quibus modis na/ tur ales efficiũtur ſui penult.et. ff de liberis agnoſcendis l. Si qs a liberis ꝗꝓ Siue parẽs. et in fine cõ cludit gloſa dicens ſolutio diſtin guunt hic aut habeat alia vnde ſe alat aut non. Et pꝛimo caſu nõ alatur Secundo ſic Tutius eſt ta ⸗/ men tenere ꝙ vxoꝛ relicta agat ꝓ dote ſua ne ſe ponat in diſcrimine conſcientie Lnde canoniſte com/ muniter tenent ꝙ ſoluto matrimo nio non licet mulieri relicte aliquid percipere de dote non reſtituta. Ex quo foꝛmatur noua queſtio videlicet QLona. ne ſibi data de pignoꝛe dotis re/ ſtituendo computet fructus in ſoꝛ tes. Nona queſtio circa dotem eſt po/ ne ꝙ heredes dederunt poſſeſſio/ nes in pignus pꝛo dote reſtituen/ da an mulier talium poſſeſſionum fructus lucrifaciat vel teneatur computare in ſoꝛtem Inno. in. c. Salubꝛiter. dicit ꝙ fructus com/ putantur in ſoꝛtem. hoc idem di⸗/ cit hoſt in ſumma eo.ti . Vn aliqͥ caſu ver. Quid in conuerſo caſu et allegat leges.ff.de ſolutionibꝰ. l. Titia et argumento ff. ex quibus cauſis in poſſeſſionem eaturx.l.ful/ cinius primo reſponſo et ff. de vẽ⸗ tre in poſſeſſionem mittendo.l.i ꝓ fi. et ff. vt in poſſeſſione legatoꝛum K. l. Is cui finali.et ff.de legatis pꝛi l.filius apud marcellũ Idez tenent YJo. an. et Jo. de lignano in dicto.c.ſalubriter et dant cautelã videlicet. is repetende. in multer de poclello Cautela pꝛo vidna do ecima queſtio circa dotem eſft quid eſt remediim talis mulieris epo ſeym upia ſfeledi piate⸗ f.der 9s ffu tenuat inſone depig ceſt „ ſs monul Romt N der Gnata⸗ ciohe⸗ lale et ma hobet nomin pꝛedi ſionen riturg ptiere blede Pehea ou as Err⸗ teber men cvi Con lunol ſoft Manmine . tong dMnmno etlgn 1 reſtinte. M geſi⸗ leco dtisre minsinon oteneſtpo⸗ pohelſio/ e falituen olechorun A vnemnr no.nt mnis ton hot dend 15Mna urno ſononb', faaubis unnll aß den⸗ emdoi elgaoun inelegoes rli ſoe⸗ elgnanon me cannci cckton Darde sruiens eee Reſpondent dicti doctoꝛes et be / ne ꝙ mulier ſit diſcreta et cauta ne recipiat rem obligataz ſub pigno re led illam vendi faciat. vel reci⸗ piat eam in ſolutũ pꝛo iuſto p̃cio. ff. de re iudicata.l.a diuo pio. Ali⸗/ as frudtus rei in pignꝰ recepte ex/ tenuabunt dotem et cõputabunt᷑ in ſoꝛtem vt in dicto. c. Illo vos. de pignoꝛibus et in. c.i. et in. c. con qqueſtus de vſuris. (Quartns caſus an cle ricus de beneficio ſuo per eum de manu laici red ẽpto frucus debe/ at computare in ſoꝛtem. uartus caſus eſt in caſu ſtipẽ dij clericalis vtputa clerico aſſi / gnata eſt res eccie pꝛo ſuo benefi/ cio habet poſſeſſionem eiuſdez rei laicus vſurpauit poſſeſſionem erꝰ et male tenet vel etiam feuduz qðᷣ habet eccleſia. recipit obligatum nomine eccleſie. clericus redemit a pꝛedicto laico tempoꝛalem poſſeſ/ ſionem ſub nomine pignoꝛis que/ ritur an fructus per clericum rece/⸗ pti ex eadem poſſeſſione rei ſibi de bite debeant computari in ſoꝛteʒ. NReſpondetur bꝛeuiter ꝙ non ex eo quia de re ſic debita ꝑcepit fru dtus quaſi de ſuo Caſus eſt in.c.i. Extra de vſuris in fine ibi niſi foꝛ te beneficium eccie fuerit qðᷣ redi/⸗ mendũ ei hoc modo de manu lai/ ci videatur Similis caſus eſt in.c. Conqueſtus eo.ti.Nam in tali ca/ ſu non poteſt cadere vſura qꝛ hoc nõ fit cauſa lucri ſed vt res ecccie de manu laici redimantur. Sile etiaz eſt in decimis vt in. c.fi.extra de decimis Naʒ ſi miles iniuſte de tinet decimas nec poteſt eas eccle/⸗ ſia aliter recuperare niſ ſub nomi/ ne pignoꝛis.talis clericus non te/ netur fructus computare in ſoꝛtẽ quia de re ad ſe licite pertinente ꝑ/ cipit fructus. legalis enim et iudici alis auctoꝛitas excuſat de talibus extra de reꝝ ꝑmutatione.queſituʒz BSimiliter recipi poſſunt in pigno re quecũq; alie poſſelliones ⁊ res a quocũq; violenter indebite et in iuſte detinẽtur Qec talis tenetur computare frudus in ſoꝛteʒ. tãqʒ recipiens fructus de re ꝓpꝛia argl.. extra de decimis. c.fi. vbi interdi⸗ citur ne decimas detentas a lai/ cis ad alienas eccleſias pertinen/ tes in pignus recipere ab eiſdem laicis clerictus quandoq; pꝛeſu/ mat Ex quo colligitur a contra/ rio ſenſu ꝙ decime pertinentes ad ꝓpꝛiam ecciaz bene poſſunt taliter redimi et in pignus recipi vt dicit glo. et doctoꝛes ibidem hoc idem intelligit Raymund' de omnibus poſſeſſionibus emptis et de illis fructibꝰ iniuſte perceptis ſcilicʒ ꝙ- huiuſmodi poſſeſſiones poſſent re cipi in pignus fructibus non com/ putandis in ſortem per iura pre/ dicta Et ſic patet ꝙ alius caſus ẽ iſte a caſu capituli Illo vos extra de pignoꝛibus et a caſu.c. Quere/ a extra de ſymonia Et ſic ſit expe Ditus pꝛimus verſus. . Dicunt eſi Ncremn v e 5 . DSe e tradus non valet. Si non ſic Dli zoder Pꝛumꝰ⸗ calus ſcdᷣi oͤlus diſtinguüt an ad tempus vendat apiant Et quintus in qͥ tractat᷑ de emptide et tunc valet On in ꝑpetuũ et tunc cuitan Reddituũ fructuũ ve caſtri et ſiłiũ non Vlij ꝙ indiſtincte valeta hoc Mmiſaln Et vide etiam infra an licet emere ſiue conſtituatur redditus in re. ſi⸗ talico redditus pꝛediales hereditarie. ue in perſona vt ſerui vel libꝛi Ytẽ lgeno⸗ Hꝛimus eſt qñ vendũtur fructꝰad ſiue ſit certus ſiue incertus puta qꝛ onpt tempus vbi licet emptoꝛ plus ſati. vendidit partem fruduũ qui ꝑcipi Cunte accipiat de fructibus q; fuerit pꝛe,/ en‚ntur de aliqua domo Item ſiue poten⸗ cium non tũñ tenetur aliquid reſti/ ſit ꝑpetuus contradtus puta quia ſbi tuere vendenti rõe incertitudinis. extenditur ad heredes vtriuſq; cõ td C. de vſur..l. Si ea ff. e heredita/ trahentium ſiue ſit ad vitam hõis 6. te vel actione vendita. l. Cum he/ ſiue ad certum tempus. ſemꝑ enim pecc⸗ reditatem et.l. ſequenti et in. c. Vn in pꝛedictis caſibus repñtant lici/ tis ciuitate extra de vſurl. vbi Jo an. tos eſſe contractus qꝛ ibi eſt con/ Al fformat queſtionem reſultantem tractus pure venditionis am i/ Ppe erx textu dicente Miſi dubiũ ſit mer bi eſt pꝛecium ſcʒ certe pecunie q̃n eeuuuͤn ces illas plus minus ve ſolutio/ titas Item ibi eſt merces ſcz red/ tun nis tempore valituras. Et ſupra ditus venditus vel caula vel an / dee Dicit licet autem contractus huiuſ/ nona C. de ſacroſanctis eccleſijs. ſagp modi ex foꝛma non poſſet cenſeri A. Jubemus. C. de hereditate vel cuten nomine vſuray ſuper quo verbo actione vendita per totũ SGed cõ/⸗ tracki dirit Jo. anðᷣ. Ex hoc videtur ꝙ trariũ vere videtur qꝛ certum eſt trum ſi aliquis emat reoditus alicuius wꝙ plus recipiat emptoꝛ q; ſit pre/⸗ en er caſtri ad vitam ſuam et ſuoꝝ here cium ergo videtur iüllicitus cõtra/ gpiat dum vel ad certum tempus tenen / ctus per argumentum dicti. c. in ii achum Dos. ſi redditus cõi extimatione uitate Sed ſoluũt Inno. Jo. an. * non excedit annuatim redditum O licet ſit certum non ꝓpterea vici d . quem de tanta pecunia in terra atur contractus quia hoc idem ẽ en empta decuiſſet habere licitus eſt in contractu venditionis Hic aũt dut contractus Qõò etiam intelligen/ ſcʒ in.c. In ciuitate repꝛobat᷑ ſolũ ati Dum eſt ſi ematur redditus fundi quia ꝓpter temp dilationis plus O vel alterius poſſeſſionis. Nd qðᷣ venditur vel quia pꝛo minoꝛi pre/⸗ dil facit. e. Conſuluit extra de vſuris cio datur eo ꝙ ſtatim accipit᷑ pe/ * Pꝛedict am etiam queſtionem foꝛ/ cunia. Idem intelligunt aliqui ſi dond mat Inno.in eodem.c. ſaltem in ꝑ, redditus de nouo conſtituatur et ſen te et referens opiniones dicit vᷣt conſtitutus vendatur poſſet enim hetur ſupꝛa quã etiam referẽs Jo. de li⸗ contingere ꝙ emptoꝛ nihil perci/ 3 gnano pꝛeter pꝛedictos dicit Plij peret de fructibus Cõſuluit tamẽ. ⸗ kſeddſen Anon ſc D s pendet Wemäerwune deglendoe dlsinre ſn upallbu i spute Kuüqnipen nd eon iue nsgnngi Nsmlcgc d ſtanhös s ſenpenn pitanc hei bieſt con onis ſami mpeummieq mees ſc re cia vel n Mdis allleſs⸗ endirate ve wri oc r anun et Narchſtpre licmscöne mmdicticha ⸗ Pamn. n Peerrayi taboe deme tos ic ait upbat ſol luonispli o inonp in che nt auif conſtunmrer ſt nim 1 Mo ainitame Inno. ꝙ caueant contrahentesa ponderent mentem ſuam ne ſe e In cipiant ex eo ꝙ textus dicti. c. ciuitate in fine dicit Et iveo ciues tui ſaluti ſue bene conſulerent ſi a tali contradtu ceſſarent quod intel ligendum eſt ſi intentio reda linea non pꝛocedat vnde ſubditur ibiõ. Cum cogitationes hominũ omni potenti deo nequeant occultari vbi gloſa dicit ꝙ ſecretoꝝ cogni/ tor dñs eſt. xxxij.di Erubeſcant et 4£ ij.q.v. Conſuluiſti. Quia non latet peccati qualitas nec latet peccan Olij tamen dicunt ꝙ cum in per / petuum emitur talis redditus ſm per licitus eſt contractus quia lici tum eſt contrahentibus inuicem decipere ff. de minoꝛib.l. In cau/ ſa penult.. Poſt.tñ non vltra dii cut ens hoc tenendum ꝙ tales cõ tractus ad perpetuũ et ad tempꝰ certum eſſe ſuum regulariter ſũt li/ citi et conceſſi dũmodo neuter de ſecus. per ea que habentur in. ca. Vd noſtr am extra de emptione et ven. Et ff. de actione empti et ven / diti. ¶ Julianus 5 Item papinian⸗ et. C de vſuris. I. Eos qui et extra de vſur..c. per tuus. Nd qð acce/ dit. C. de pactis inter emptoꝛemæ venditoꝛem..l. ij. et. l.ñ. Eum qui kfen / dum Dd qð accedit etiam qö ha betur in autentico de rebus ecẽie non alienandis ꝙ Ab anaſtaſo. Natio eniz pꝛohibitionis in victo c. In ciuitate eſt quia repꝛehendi/ tur qñ quis carius venoit mercez pꝛopter terminũ pꝛolixum quem dat emptoꝛi ad ſoluendũ pecuniã vel quia pꝛo minoꝛi emit mercem ſtatiz ſoluitur pecu na. 7 per pꝛolixius tempus expect at merce que penitus ſunt illicita quia tinc ſolummodo venditur temous pꝛo ſla pecunia que venit et iuſtum p/ cium excedit quod ex eo apparet quia ſi vtraq; equiparata eſſent pᷣ cium ſez et merees pꝛo minoꝛi fie/ ret venditio Ged in caſu queſtio⸗) nis ꝓpoſite oia ſũt paria qa vẽdik tps nec res yẽdite reddit' vł acdio minus valent nec minus credunt᷑ valere ſubſequentibus tempoꝛib q; valeant in preſenti vel ſaltem eſt dubium et hoc ſufficit ad hoc vt contractus ſit licitus vt in dcẽõo. c. In ciuitate. täcqs ve⸗ 2 natoꝛum et montis de florentia ſi ſub cenſu reali pẽſio ſta tuatur Et vide infra in rubrica Sʒ nunquid liceat emere redditus pe/ rcuniarum IJdem intelligunt qdam etiã ſi redditus vel nomen de no/ uo ꝓpter hoc conſtituatur rebus vel perſonis alijs contrahentibꝰ puta quia dicit emptoꝛ Tu conſti tues tales redditus in tali poſſeſſi one vel ſeruo. vel facies „ talis cõ fitebitur ſe debẽ tali mille vſq; ad annũ:et ego de illis mille vel ma/ gis de actiõe tibi ↄpetẽti ꝓ ilł mi le dabo tibi qͥnquagita Nã dicũt os ↄtract“ illos licitos qꝛ nõ eſt hic mutuũ ſeð emptio Item multi caſus poſſũt interuenire ꝙ iſte em ptoꝛ amitteret in hoc caſn puta ſi inops factus fuerit vendens. cer te bene ↄſulendũ eſt oibus hõibꝰ fideliũ ꝙ ab hmõi contractu abſti neant ſcz de nouo ꝓpter hoc con/ ſtitutũ red ditũ vel actionem emãt Illud aũt videtur penitus illicitũ ch iple idez qui diciẽ venditoꝛ in ſe conſtituat redditũ vel actõez qua plus ſe obliget ad pl' dandum qB in pecunia vel in ſpe acceperit hm Inno et Jo.an.in dicto.c.in ciui/ tate Johes aũt. de lignano vltra pꝛogreditur dicens Nis vt tãga⸗ʒ materiã hoꝝ duoꝝ capł oꝝ ſcʒ. c. In ciuitate et. c. conſi uluit. qm̃̃ eað eſt materia aduerte Done caſũ cõ ſtituat quis cenlum vniꝰ marce in domo vẽdidit cenſũ ꝓ decẽ mar / q.veleat tamen ille cenſus viginti Si vero et pᷣcio veraci ſine pacto libere vendẽt nunqd ↄtract eſt il/ licitus et vſurari Et videtur ꝙ ſie qꝛ pecunia venditur que nõ debz vendi. ff. de fideiuſſoꝛibꝰ. l. fi. ita et l.pꝛi ff. de contrahenda emptione qꝛ oim reꝝ eſt extimatio Iteʒz vẽ/ ditur vſus rei ſeparabilis a re Itẽ ratione pacti qꝛ pꝛo minoꝛi ſ altẽ. ergo in iudicio aie peccat emptor Item accedit aliquið pecunie er / go illicita ſurgit preſũptio conclu/ dens vſuram. extra de emptiõe et venditione. c. Vd noſtrã de pigno ribus Ille vos. In contrariũ facit qꝛ hoc non eſt mutuũ ad qð aece Dditr vſura.xiiij.q.iij.c.pꝛi.Item lici tum eſt contrahentes ſe decipere dſmodo non vltra dimidiam de emptione et venditione. c. Lũ dile di Item nõ viciatur emptio ſi em ptoꝛ plus pꝛecio recipiat Ytez vẽ ditur ius vendibile quia ius er iu / ra vendũtur ff. de hereditate vka/ dtione vendita per totum ff. de cõ / trahenda emptione. l. Cũ taber / nas ergo contractus eſt licitus. (Explicatio caluũ indu bitatoꝛum. è In hac queſtiõe aduerte qꝛ expli/ cabo tibi pꝛi caſus indubitatos Vnde ſi cenſus ↄſtituatur nec ad rem referatur vt qꝛ obligo me ti/ bi ad vnaz marcaz qꝛ mihi decez das. et vendo tibi hoc ius percipi endi non relatum ad rem tunc cre do hanc venditionem illicitam qꝛ non venditur ius imo nunc de no uo oꝛitur contractus fenerator ergo R. xiiij. q.iij pleriq; et. ca. gc/ quid Sed aliqñ conſtituitur caſus in re et venditur et tuũc aut erat co ſtitutus ante venditionem er iſt ius venditur et iſte contractus ẽ validus et licitus de iure quia hic 5 ius vendibile et hic etiam eſt pꝛe cium Iſtud eſt ver nili dolus in / terueniat vel deceptio vltra dinn/ dioam ff de minoꝛibus l. in rem et ertra de emptione et venditide. c. . conſtituitur venditionis tepe iſte cenſus et venditur poſt tunc aliqã cenſus non poſlet aliter haberi de re. aliqũ poſſz haberi. pꝛimo caſu vt ꝙ conſtituo cenſlum domm de decem cum non poſſz conduc nili prog dun ſealit gula t nalis emoti Hed tunct hoce eſtad⸗ do un rerron c ſoue de o neer! ſipeot verop latie der gſieſt vale⸗ liciti ckie quan tenti⸗ rad⸗ hens recur nzet conſe ſnſon poef igian deh luf⸗ n dun de lldie, Pud Kem mri us ai itate kar mſ deci⸗ Ci taber/ Kliuus,. üinn negeeoh⸗ ubitatos rner od igo neti mhidece usparapi enwde nlicran ouneden Kmrnn aC, uim ns cuda orenabd nrachs rea lie tanmeſtpr⸗ ii dolusin omdim 3 lrena endnie pꝛo quinq; tunc credo hũc cõtra/ cum frauduloſum exquo cenſus ille aliter de re non poſſit haberi quia tunc ſurgit obligatio perio/ nalis de pignoꝛibus Illo vos. de emptione et venditione d nr̃aʒ Sed ſi poteſt haberi cenſus de re tunc creoo licitum eſſe ↄtractũ et hoc eſt verunm et pꝛocedit qñ non eſt adiectũ pactum de retrouendẽ/ do tunc ſi pꝛo minoꝛi pꝛecio debʒ retrouendi tunc quia implicatur ꝙ cenſus perceptus cõputetur in ſoꝛtem. creędo vſurariuz contradũ de pignoꝛibꝰ Illo vos. de emptio ne et venditione Dd noſtram: Sʒ ſi pꝛo maioꝛi pꝛecio hoc ideʒ Si vero pꝛo eodem pꝛecio tũc credo licitũ eſſe contractũ uxta notata per Inno pꝛi. oppoſitiõe Pʒ ali ½ qñ eſt dubiũ verinmiliter vte res valeat minus vel płet tunc credo licitũ vt in dicto.c in ciuitate et in. c.fi. eo ti. Si vero eſt talis res de qua non eſt dubiũ tunc in foꝛo cõ tentioſo non poſſet ex verbis con tractus inſurgere vſura ſed cõtra hens recurrat ad mentem ſuam et recurrat ad conditiones perſona/ ruʒ et coniecturas vt quia emens conſueuit tradere ad vſuras ſed in foꝛo anime idem credo quia nõ poteſt conciudi vſura Relinquit᷑ igitur conſcientie ſue ſic cõtrahẽs de hac queſtione et ſequenti etiaʒ infra dicemus. pꝛo lceumẽ?᷑co peccet ſic qꝙ quando venditur eſt carius Gz pone mutuat quis frumentum vt reddatur ſibi tantã de frumento. tꝑe contractus eſt viliſſimũ ſed ſo lutiõis tꝑe eſt cariſſimũ eſt ne vſu/ ra:dic ꝙ non quia conſiiſtit in ſpe nec aliquid vltra ſoꝛtem redditu quia non fuit mutuatum eſtimatũ Nam ſi eſtimatum fuerit:ſic. ꝓ hoc facit lex que dicit ꝙ reſtitui debet eeiuſdem bonitatl.in qualitate ſeʒ intrinſeca vt 1. Cũ quid ff. Si cer tum petatur ſed non eſt neceſſe ꝙ ſit eiuſdem eſtimatiõis imo ſi actũ eſt quo tempoꝛe reddatur illiꝰ tẽ/ poꝛis habebitur ratio tꝑis quo fuit petitum vt in l.vnũ eo.ti. Si i/ gitur creditoꝛ teneretur recipe vi lioꝛem ſi ipſa res facta eſſet vilior quo ad eſtimationeʒz ergo nõ pec cabit recipiendo pꝛecioſioꝛem Et hoc qð hic concluditur tenet etiã Hugulin. xiiij: q iiij Si quis dicit tamen ipſe ꝙ intentio ipſius mutu antis poſſet eſſe pꝛaua et tunc pec caret ꝓpter hoc vt oẽs caſus ↄp:e hendantur Quidam diſtinguunt ꝙ aut eſt veriſimile ꝙ ipſa res mu tuata non erit pꝛecioſioꝛ tꝑe ſoluti onis aut de hoc pꝛobabiliter du/⸗ bitatur et tunc nullũ eſt viciſj.ar⸗ gumento erxtra de vſurl..c. vlt. Aut eſtveriſimile ꝙ erit pꝛecioſioꝛa tũc aut creditoꝛ non erat ſeruaturꝰ. qᷓ caſu erit vſura aut erat ſeruaturꝰ et tunc aut creditor aufert debito ri libertatem ſoluendi et tunc eſtv⸗ ſura aut talem libertatem non au fert et tunc non eſt vſura imo poſ⸗ ſet ꝓmereri ſi bona intentione req; reret debitoꝛez ante terminum vt fee 3 ad lucx laluo capitalt. Eed pone vendit quis vſum pecu ſo ueret ſed ſi habet coꝛruptã intẽ tiõem et dicit ſibi ꝙ p̃t vſqʒ ad ter mnuũ retinẽ᷑ tũc poſito ꝙ nõ ſit v/ ſura peccat et hec diſtinctio inniti tur magne equitati maxime in fo/ rro penitentiael. eſtimataum mutuetur. Sʒz quid ſi nunc ẽ cariſſimũ et mu/ tuo tibi eſtimatũ vt reſtituas mi/ Hi tãtũ frumentũ et ꝙ valeat q̃n/ tũ valet modo frumètũ qð trado Dic ꝙ nõ eſt vſura qꝛ tradit᷑ pecu naa vel frumẽtũ gratis et ergo cõ tract'mutui gratuitus et cenſetur xiiij. q. ij. Pleriq. . cõtractus emptiõis et hec notant᷑ quũ et reſtitui᷑ nouũu Ssz pone trado frumẽtũ antiquũ nũc vt reſtituas mihi nouũ. eſt ne vſura Oliqui vt gõfredꝰ et Ray/ mũd ditũt illicitũ eſſe contractuzʒ OPllij otra et hoc credo verius du/ modo teſſent circũſtantie mẽtales vt ſi eſſz puefcm̃ nil valens,ſic cõ nie et aliquid recipit. eſt ne cõtra/ du vſurarius vt qꝛ dat Pecuniaz mercatori vt mercetur vitra vimi diam lucri et capixale ſaluũ eſt. eſt etlmatur ace vplurarius. trabens ſubijcẽtur reſtitutioni. Cuid li dat pecunia ne vſura Dliqui dicũt ꝙ nõ qꝛ eſt ſocietas a nõ mutuũ zʒzo et acur fius in. l.fi. ff. pꝛo ſocio ↄtra qꝛ ſo/ cietas eſt et inſuper fraternirat. H auũt non eſt vera fraternitas quia alter recipit cõmoduz et alter peri culũ ergo . Olias poſſet defendi ſi darius examinaretu ¶ Qnid li retipiens lub vluris mutnat cum pa⸗ cto de loluẽdo vluras. Ped quid ſi ſcholaris recipit ſub vſuris pecuniaʒz et ipſe mutuat ſo/ cio adiecto ꝙ ſoluat vſuras q̃s ip ſe ſoluet Eſt ne vſurariꝰ. Mliqᷓ di/ cũt ꝙ nõ qꝛ nonp̃t ſtipulari ſolui vlſuras alteri ſed ſi ſtipulatur ſolui tũc ẽ vſura.ſed p̃ᷣt defendi ꝙ non eſt vſurariꝰ qꝛ ſtipulatur ſibi non ſub noie vſuraxꝝ ſed intereſſe quia nihil accreſcit ſibi et hoc licʒ vt no tatur in. c. Conqueſtus cũ. gloſa ſua extra de vſuris et de arbitrl. c. Cum dileci. u mutuãs ciuitatint Sed nunquid mutuãs ciuitati vt Pendente debito non teneatur ad collectas nunqͥd eſt vſurariꝰ Dliq; dicũt ꝙ ſic. xiiij. q.iij. c.pleriq;ʒ LDã aliqd accidit ſoꝛti Olij contra ſpe/ culator in ti. Iſto in hncipio dicſt P ſ colleſte ſunt oꝛdinarie tune llectis lit 9ſe Nan Glve E ne ltd Leo! gligu dicur Hed ciun ſpec dat wte inft pec⸗ men pti ſtan ſtff. geec conti rore tura lole potel wey dedu ſeſti pere Ro ven in. ſcil cap tra⸗ üt geen PKaaur dſo/ nind Mas de taleren e deendi m nnd Ulez. nupit /b nurugt ſo nas ösi ädi, ur ſowi aurſolni mig non d ſbi ſon clczreno Go R Rbi. . 4 ot giolt citan t meawnn e, r A lrg onh o oↄſequitur lucꝝ qꝛ obligat' erat e oſequit᷑ ius liberatiõis et vſura ẽ Si vero ſũt ſuꝑinducte tũc non. ne vt aliqd recipiat vl⸗ tra ſoꝛtẽ tẽat᷑ reſtituere Sed nunq; d mutuãs ea mente vt aliquid recipiat dʒ reſtituere Nliqᷓ dicunt ꝙ nõ tenetur in foꝛo ↄſcie. Sed alij ↄtra ꝑ textũ in dicto.c. in ciuitate Quid iurl.aduerte ſiſpem ſpecialiter habeat vel ſi mutuũ fũ datũ ſit ſuꝑ illa ſpe tunc eſt vſura vt eſt textus in. c. Cõſuluit de quo infra aliquid dicetur. Si vero ſit ſpes ſecundario vt quia ſpero ꝙ me remunerabis tũc non eſt vſura vt in c. Cũ in officijs extra de te/ ſtamentis et in. l. Sed ſi Coͤſulu it ff de petitione hereditatl. Intelli ge eo modo quo in dictis iuribus continet᷑ hoc qꝛ talis ſpes remune rationis ſolũ ſtat in terminis na/ turalibus ad antidota: cum beni / uolentia amicicia et caritate Gʒ poteſt ne iſte contract in foꝛo ani/ me vbi erat ſpes vltra recipiendi deduci in foꝛo contẽtioſo Dic ꝙ ſic ſi innoteſcat mens ipſius vt q̊ͥa per confeſſiõem et poteſt pꝛocedi vt ↄtra quaſi vſurariũ non tanq; veꝝ vſurarium vt pꝛobat textus in. c. Cõſuluit Sed qre in vtroqʒ.c ſcilicet in iſto capło In ciuitatea in capk.. Cõſuluit repꝛobatur iſte cõ tractus Dic ꝙ vendit temp' non aũt quia vendatur res plus q; va leat quia poteſt plus vendi de ꝗ etiam infra dicemus. (Ecous calus lcdi verlꝰ et lextin oꝛdine an olu re ab hoſtibꝰexacte pol lint retinert. Scõs caſus ſcõi verſus ẽ cũ exi⸗ gütur vſure ab eo cuip̃t iure noce ri. vt dicit Vmbꝛoſi et habet in decretis.xiiij.q iiijb iülo vbi ẽ ta lis textus ab illo exige vſuram cui merito nocẽ deſideras. cui iure in/ ferũtur arma huic ltime auferunt vſure. Quem bello vincere non po tes ab hoc vſuraz exige quẽ non ſit crimen occidẽ ſine ferro dimi/ cat qui vſuras flagitat Gine gla/ dio ſe de hoſte vlciſcitur qui fuerit vſurariꝰ exactoꝛ inimici Ergo vbi ius belli ibi ius vſure vbi glo. di/ cit ꝙ ab hoſtibus licitũ eſt vſuras petere Lam et oia eoꝝ bona lici/ te poſſum auferre. xxiij. q. v. c. i. .fj et qᷣbuſcũqʒ incidijs eis nocẽ poſ/ ſumus xxiij.q ij. dũs facit.xxiij.q. v. dicat aliquis. (Qui lunt hoſtes aqui bꝰ vlure ꝑcipi pollunt. Sed queritur qui ſunt tales ho/ ſtes Reſpondet hoſtl. in ſum. ti.de vſuris S· An aliquo caſu.verſi. viij videtur ꝙ tales hoſtes intelligan tur hoſtes romani imperij et. C. de cõmercijs et mercatoꝛibus per 2* totum Et ſubdit Vnde infidelt poſſunt tradere pecuniã ad vſurã dicitur enim deut᷑ xxiij. NHon fene raberis fratri tuo pecuniã ad v/ ſuram nec fruges nec qualẽcunq; gliam rem ſed alieno Inde dicũt uudei ꝙ vſuram licite recipiant a xp̃ianis Et male allegat hoſtieñ. deut. xxviij. vbi dicitur fenerabis gentibus multis et ipſe a nullo fe nus accipies et in eo. e. Dduena fenerabit tibi.et tu non fenerabis eis. ſed ſatis miroꝛ de oĩbus alle⸗ gãtibus illũ textũ ad hoc ꝓpoſitũ cum non poſſit ao pꝛedicta redte deduci. ſe am ibi illi a gentibus fit pPꝛomiſſio diuine benedictionis et ideo talibus dicitur tancq; popu / lo dei feneraberis gentibus mul / tis et ipſe a nullo fenus accipies Wbi ſciendũ ꝙ habemfenero. as et feneroꝛ ar.. Inde fen'et fenera/ toꝛ qui ᷣm papiam accipitur pꝛo eo qui dat mutuo et etiam pꝛo eo qui accipit fit ergo ibi pꝛomiſſio ex abundantia bonoꝝ tꝑaliũ ita ꝗ talia poſſint ex abundantia a/ lijs mutuare ſub fenoꝛe et ipñ non indigeant ab alijs ſub vſuris reci/⸗ pere Et ſic econuerſo male agenti bus infertur maledictio ex parte dei cum cõminatione pauꝑtatl. et ſterilitatis oꝓpꝛeſſionis et perſe cutionis et permiſſiõis diuine. Ex quo ſubinfertur Oduena qui tecũ verſatur in terra aſcendet ſuꝑ te eritq; ſublimioꝛ tu aũt deſcendes et eris inferioꝛ Et ſtatim ſubditur Ipfſe fenerabit tibi et tu non fene/ rabis ei. Ipſe erit in caput.et tu e/ ris in caudaʒz et venient ſuper te omnes maledictiões iſte. et perlſe/ quentes aꝓpꝛehendẽt te donec in tereas quia non audiuiſti vocem dñi dei tui Oatet igitur ꝙ non ꝓp/ hHibitiue loquitur ibi cum dicit et tu non fenerabis ei ſed cõminati⸗ ue quaſi dicat ꝙ tales iniqui ſuꝑ quos maledictio diuina deſcẽdet tanta grauitate grauentura iuſto dei iudicio ſuppꝛiment᷑ ꝙ ea quibꝰ indigent non niſi ſub vſuris inue/ niant Sicut etiam dauid dicebat contra tales.ps.viij. Nutãtes trãſ fer antur filij eius et mendicẽt eijci⸗ antur de habitatiõibꝰ ſuis Scru / tetur fenerator omnem ſubſtanti⸗. am eius et diripiant alieni labo/ res eius Alie ſunt igitur rationes pꝛohibitionis vſur arum et alibi ſunt auctoꝛitates generalem pꝛo/ Hibitionem inferẽtes in ſacra ſcri/⸗ ptura Sub dit etiazʒ hoſt.ibidem. Ideo alij exponũt illud caplen ab illo.negatiue id eſt ſicut nulli noce re debes ſic a nullo potes vſuram quod etiam arguit gloſa in pꝛinci pio non tñ in hoc reſidet. ¶Ana iudeis vel larace nis aut alijs inkidelibꝰ. chꝛiſtiani valeãt vlu⸗ ras exigere: Poteſt enim dici ꝙ in tali caſu aboletur vicium vſure eo ꝙ ſolus 4 dale ad⸗ pnun tus legi hoc deit dei Man. gluar ſed d tiu⸗ nent conſ Hnl ſenſa genn ſto ch leſi hen Ncqn ſtate ceſſa ambt gaif phen tur y none Faue poſan Oche ase keris din llud ſed ſ quibe noter uipe Gueermne hun iper t Ae oein Muiſti poon nnon um door t 6 cöͤminat; niani inn um deſcöder Umun uuſto ignanid ns ne dalud dictbar Mrisraͤ nmndſcitenn ſus Danu en ſubſtant 4 Aieni hbo⸗ Guur ratones rnumn a Abi nertlen p Sinſaca Oh⅓⅝ boſkhbiden. nd tabtnab ots,iunm goanune oe. llrare ſeld. it vh⸗ deus eſt verus dñs oĩm reꝝa do/ na dantur hominibus ad colendũ vnum deum vbi ergo non eſt cul/ tus dei ſicut in inimicis dei et fidei legitime poſſunt vſure exigi quia hoc non fit in ſpe lueri ſeo zelo fi/ Oci et caritatis vt inimici dei et fi/ dei debilitentur et etiam quia bo/ na non ſunt eoꝛum exquo impu/ gnant fidem et cultum diuinum ſed de iure debentur fidem ſeruã/ tibus et cultum diuinum recte te/ nentibus Vnde beatus thomas conſultus a duciſſa lothoꝛingie. Un liceret dñis terrarum exactio/ nem facere in iudeos Reſpondit ꝙ q;uis ſicut iura dicunt iudei me/ rito culpe ſue ſeruituti ſint ab dica/ ti er ſic eoꝛum res dñi poſſunt ac cipere tanq; ſuas quia quicquid acquirit ſeruus acquirit domino ita tamen ꝙ non ſubtrahantur ne ceſſaria Quia tamen opoꝛtz nos ambulare honeſte etiam ad eos qui foꝛis ſunt ne nomen dei blal/ phemetur hoc ſeruandum vide / tur vt exactionibus quas facere non conſueuerunt nullatenus pre/ grauentur ſed ad conſuetas cogi poſſunt pᷣm thomam ODlij dicunt ꝙ chꝛiſtianus poteſt accipere vſu / ras a iudeis et ſaracenis ſicut a ce teris hoſtibus chꝛiſtiane fidei per dictum. c. b illo. Dlij intelligunt illud.c. non de omnibus fidelibus ſed ſolum de inimicis reipublice quibus licitum eſt etiam aperte nocere per inſidias ceteris autẽ qui parati ſunt ſeruire non licet ae cipere vnde. xxiñj. q. viij. c. diſpar. dicitur diſpar nimirum iudeoꝛum et ſaracenoruzʒ cauſa in illos eniz qui chꝛiſtianos perſequuntur ex vxꝛbibus et pꝛopꝛijs ſedibus pel/ lunt iuſte pugnatur.hi vbiq; ſerui⸗ re parati Orchidiaconus in dicto Cc.b illo conſiderat originem v/ bi hoc dicit Hmbꝛoſius.videlicet ſuper illo verbo non fenerabis fratri tuo ſed alieno et hoc de po/ pulo iudaico dicitur Ideo dicit Dmbꝛoſius.ꝙ de inimicis intelli/ gitur Nnde ſubdit Vrchidiaco/ nus et ſic m hoc tangitur intel/ lectus laurentij qui dicit ꝙ Dm / bꝛoſius in hoc.c. non dicit ꝙ lice/ at chꝛiſtiano ſed iubet iudeo tãtũ m veterem legem Unde tantũ de iudeo intellige Erat autem ibi pꝛomiſſio comparatiua quia pꝛo ni erant iudei ad feneranduʒz ſicut et datio libelli rep mwiatoꝛij pᷣm laurentium Et hugilinus expoſtu lat verbum exige vſuram ſcilicet ʒelo caritatis. Et ſub dit ABrchi/ digconus. Dic ergo ab illo ſcili⸗/ cet hoſte ſiue ſit paganus ſiue here ticus ſiue malus xp̃ianus.ſᷣm hoc ergo a ſaracenis qui ſunt hoſtes chꝛiſta noꝛum licite chꝛiſtiani vſu / ras exigunt ſed non a iudeis quia contra eos non iuſte pugnatur. xxiij.q.viij. Diſpar ſecundũ hugi/ linũ qui dicit ꝙ in nullo caſu eſt v⸗/ ſura licita nec alicui licet eam exi / gere Etiam ab hoſtib cũ ſit gene raliter ꝓhibita Subdit archidia/ con adde adhuc vt ceſſet omnis abiectio poteſt dici DVmbroſius axpellat hic vſuram vꝛgentem etr immoderatam actiõez quã hoſti/ bus impon᷑ poſſum vt affligant᷑ „* et ofpꝛimantur et hoc vult littera vbi dicit qui fuerit vſurarius exa / ctoꝛ inimici quaſi inferens et impo nens exactiõem vltra debet im poni verum eſt ſi non eſſet hoſtis 3 contra quẽ Jus belli habem bm petrũ de ſaliceto. Cui merito nocere po ſumus. Sed quis eſt ille cui merito nocere deſidero. dicit OrchiRſñideo Ro/ mani imperij hoſtibus C. de com mercijs et mercimonijs.l non ſolũ er ſic videtur ꝙ infideli poſſũ tra/ dere pecuniaz ado vſuram Et ſub / dit vſuram id eſt penſionem ma / gnam et hoc per.c.xxiij.q.vi. Ham vero Raymundꝰ aũt in ſũma titu/⸗ lo de vſuris in hoc calu dicit ꝙ cõ munioꝛ ẽ opinio quã ꝑmittit Jo. in gloſa videlicet ꝙ dictum. c. ab illo intelligatur negatiue ſcilicet ꝙ nulli debeo deſiverare nocẽ a nul lo poſſum exigere in fallanter hec eſt tutioꝛ ſaniorq; ſententia. bi etiam aduertendum hᷣm doctoꝛez ſubtilem Johem Scotũ.ꝙ tamen ſemꝑ in omnibus ſeruari debeat caritatis oꝛdo videlicet ꝙ diliga/ tur de“ ſuper omnia et poſt deum Wꝛia aia. et poſt aiam dili gatur aia ꝓximi ſicut ſua et poſt aiam ſuam et ꝓximi ad ſalutem diliga/⸗ tur vita ꝓpꝛia et poſt vitam ꝓpꝛiã vita pꝛoximi ſicut ſua ad virtuteʒ et gratiam.et poſt vitaz diligatur· fama laudabilis pꝛo ſequela vir/ tutum. et cum fama ſua diligatu-· etiam fama pꝛoximi.et poſt famã diligantur bona tempoꝛalia täcq adminicula ꝓ ſuſtentatione pñeis vite Quod etiam ſentit gloſa ſuꝑ illud Cantico. ij. Oꝛdinauit in me caritatem Wbi dicit gloſa. Multi peruertunt oꝛdinem caritatis qa qð eſt pꝛimum faciũt vltimum. et qð eſt vltimũ faciunt pꝛimũ Dicẽ dum eſt hic ꝙ vſuraʒ tanqs vſura nullo mo do licet exigere qꝛ oꝓpo/ nitur caritati dei et ꝓximi et vite-⸗ fame necnon et boms temporali/ bus Bed tñ poſſet ↄtingẽ ꝙ aliqᷓ licito modo poſſet quis ſuũ da/⸗ mnũ recupꝑare ab hoſte ſine pꝛeiu / dicio pᷣdictoꝝ nõ tanq; vſurã ſed tanq; iuſtazg recõpenſationem da/ mnoꝝ ſuoꝝ poſſet licite tenere ſi/ cut illa que in iuſto bello acquirũt NInde idem Vrchi. in dicto c. Ob illo circa finem in verbo auferre dicit adde Iſta ratio non vꝛget qm̃ nec furtum nec rapina debert fieri eis ſcilicet hoſtibus ſine auco ritate principis et qui aliter facit peccat.ſed in tali caſu non inueni⸗ tur vſura precipi vel permitti a pᷣn cipe ſed illa ſit ſcilicet rapina.axxiij. 72 .q iſ. dñs hm Guilhelmum. Nam ſi de bonis damnificantis aliquid peruenit ad manus damnificati ſine vicio vtputa qꝛ inuenit vel ali us ſibi dedit. et hmõi p̃t dãnifica/ te licite retinere et ſine peccato re/ cipere vſq; ad valoꝛem damni. ff. Nxcond ſortemt d eum modar⸗ vel etin Giqu⸗ potckt pera i Sn guo pentent op tionem ſche tcpie⸗ poſtam etenetu otenden nunlfech uradre polrar⸗ od (at qui guidet endum toͤmane farpe dine p tur dee ntſcan Ortum tusin Ky.cger nis der in do ille: dſpene⸗ enon Rpfr me PNgamr. egulg vn 3 Nlgnur tpoſt ſani eglag tic Monepiis urgoſa l alit in me Nn ,ult nimnts a tpuni Dei tnch iri timietputea Stnpotal ngt⸗ nißriſs ſatonende Cte knm edo do ſon nie pmobt sreaucto i ar fart Apon innenn npna mum. ſn de conditione indebiti. I. Si non ſortem niſi foꝛte res que peruenit ad eum fuiſſet iln a raptoꝛe accõo/ modata C. de cõmodat.l.p̃textu vel etiam depoſita C. depoſiti. le. Gi quis Nam in his caſibus non boteſt retinere Hec indubitanter vera ſunt in foꝛo iudiciali. Sed m quoſdam licet talis peccet et penitentiam agere teneatur tñ in foꝛo pñiali non tenetur ad reſtcu/ tionem Unde beatus tho. ſcöa. ſcve.q.lxv.dicit ꝙ ille qui furtum accipiet rem ſuam apud alium de poſitam gr auat depoſitarium qͥa ille tenetur ad reſtituenduz vel ad oſtendendum ſe innoxium. IVnde mamfeſtum eſt ꝙ peccat et ꝙ tene tur ad releu andum grauamen de poſitarij qui vero accipit reʒ ſuazʒ apud alium in uſte detentam pec/ cat quidem non quia grauat eum qui detinet nec tenetur ad reſtitu/⸗ endum aliquid ſed peccat contra cõmunem iuſticiam dum ipſe ſibi vſurpat ſue rei iudicium iuris or/ Ddine pꝛetermiſſo et ideo tene / tur de eo ſatiſfacere et dare operã vt ſcandalum pꝛoximoꝛum ſi inde ortum ſic ſedeture. Vtem Bco/ tus in quarto ſententiaruz diſtin. xv. querit an damnificatus ab a/ liquo poſſit ſibi ſatiſfſacere de bo/ nis damnificantis. Et reſpondet ꝙ in duobus canbus poſlet ſibi ſatiſfacere videlicet Oꝛimo quã / Ddo ille damnificatus eſſet effectus diſpenſatoꝛ bonoꝝ damnificant.. et non poſſet ſibi ᷣm iurl. foꝛmam pꝛouidere vtputa quia non habz teſtes vel pꝛobationes vel qᷓa eſt perſona potens otra quã ſibi nõ5 adminiſtr aretur iuſticia Naz tunc poſſet ſibi pꝛouidere per ſecretam detentionem rerum damnificantl. quas ipſe habet adminiſtrare vel Diſpenſare ſi poſt moꝛtem damni/ ficantis eſſet foꝛte inſtitutus oiſpẽ ſatoꝛ bonoꝝ eius tanq; fideicom/ miſſarius . vide ibi Gecundo qſ inueniret de bonis illius vel aliqᷣo ſibi donatum fuiſſet nam iſtis caſi bus poſſet rem retinere vſq; ad valorem damni Et vt clarius in/ telligatur ſciendum ꝙ volens ſibi ꝓPria auctoꝛitate ſatiſfacẽ de bo/ nis debitoꝛis in ſeptẽ caſibus moꝛ talit᷑ peccat videlʒ Pꝛimꝰ ẽ qñ p̃t ſibi per viam iuris pꝛouidere et ni Hilominus ſibi facit ius ↄtra legẽ Si quis in tantam. C.vñ.vi. Se⸗/ cundus eſt qñ eſſet iudex publicꝰ et in ſua cauſa vellet met iudicare quod eſt pꝛohibitum C. Ne quis in ſua cã.l.vna.vbi dicitur iure em̃ pꝛopꝛia vnq; ad modum eſt ali/⸗ cui licentiam tribuere. –»&. VWbi gloſa allegat pꝛo concordia. ſ. de iudicijs le. Julianus.Alias in cipit. Si alter et.ff. de iuriſdictio/ ne omnium iudicum.l. iuriſdictio/ nem et. ff. de arbitris.l penult.Sʒ arbitratoꝛ ſic dicit gloſa vt. ff. de operibus libertorum ⁊&&.l. Si liber tus quaſi dicat ꝙ in cauſa ꝓpꝛia non pᷣ̃t quis eſſe iudex vel arhiter ſed arbitratoꝛ ad qð facit. C. de cõtrahenda emptione.l. In ven / dentis Tertiꝰ eſt qñ debitũ non ẽ liquioũ ſeð dubiũ ẽ an debeat re/ ciꝑe vel nõ Octoꝛi nanq; ꝓbatio incũbit et cũ ſũt ꝑciũ iura obſcura reo fau ẽdũ potiꝰ ẽᷣ q; actoꝛi vt in. c. Cũ ſũt de re iurl.li.vi Quart' eſt qñ eſt periculũ ſcandali generadi de furto vel maleficio tuo et ſic in/ famatur indebite Scandalũ autẽ otra iuſticiaz illatuʒ ↄtra ꝓximũ 7 obligat ad mortale Ma xviij. Qui aũt ſcãdaliʒ auerit vnũ de puſillis illis qui in me credũt expedit ei vt ſuſpendat᷑ mola aſinaria in collo eius et dimergatur in ꝓfũduz ma ris. De materia ſcandali ſatis tra ctat ſca ſcõe xliij.. Quintus eſt qñ eſſet periculũ infamie ꝓpꝛie vt qꝛ reputaretur latro vel vſurari. quilibet aũt curare dz pꝛo conſer uatione fame ſue. Ecci xli. Curam habe de bono noiĩie hoc enim ma/ gis pꝑmanebit tibi q; mille thezau ri magni et precioſi Et NQug..dicit Nobis enim neceſſaria eſt vixa no ſtra alijs fama noſtra. xi. q.inj. JIut vᷣba et. c. nõ ſũt in fine Inde etiaʒ dixit idem Dugl. Qui negligit fa/⸗ mazʒz ſuã crudelis eſt. xij.q.i.Nolo vbi idem Dugl. dicit Conſcientia nobis neceſſaria . ꝓximis aũt fa/ ma nra Et . Qui fidẽs ↄſcie ſuam negligi: famaʒz crudelis ẽ ergo. Sext ẽ qñ poſſet eſſe periculũ ꝑſo nale ſui iiusvt quia poſſet ſuſpen di pꝛo latrone ex tali actu et hmõi debet enim plus diligere vitaz qʒ bona tpalia ergo.. BGeptim' eſt qũ ſibi ſatiſfaciẽdo moꝛtaliter pec We caret poſtponðdo ſalutẽ aie ſue ꝓp recuperatiõe tꝑalis rei quid enim ꝓdeſt hõi ſi vniuerſum mundũ lu/ cretur. anime vero ſue detrimentũ patiatur. Math xvi. Semꝑ igitur Dignioꝛa pꝛeferenda ſunt ergo. ?à. (Pꝛimꝰ calus tertij olꝰ? an vẽdẽs rem de pꝛeleti n venalẽ vltra pꝛelen⸗ tem valoꝛem peccet ¶t eſt ſeptimns caſus. Sequitur terty verſus qui incipit NVendens ſub dubio c Nbi ſunt etiam duo pꝛincip ales caſus qᷣn pꝛim' eſt talis videlʒ habzʒ aliqs rem non venalez de pñti ſed inten Dit ill az ſeruare vſq; ad tp̃s ſciẽs the illo plus valiturã emptoꝛ q̃rit emere talem rez Ille dicit ſe nõ ha bere illaz venalem qꝛ non eſt tunc temp' vendendi. ſed ꝓ tꝑe futuro Dicit ſevelle emere ꝓ tãto pᷣcio qm rem valebit tũc tꝑis et taxat᷑ pꝛe/⸗ ciuzʒ. q̃ritur an liceat Rñdetur ꝙ rõe dubij talis contradexcuſatur vt in. c ſauiganti extra de vſuris Xbi eſt caſus ꝙ qui dat decem ſo⸗ lidos vt alio tꝑe totidez ſibi gra⸗ ni vini olei méſure reddãtur qͥ licʒ tunc plus valeãt NHtrũ tunc plus vel min ſolutionis tꝑe furint va/⸗ lituri veriſimiliter dubitat᷑ non dzʒ vſur ariꝰ ex ̊ reputari.Et ſubditur ratione vero dubij hmoi excuſat. ns O pon glas me tnevaie piarid frackos codat. ciatoꝛ 9 tamen! plluse peluc liq et Gocis bmink mater ho de. ham y emen crontve deus er manon ſciaf basi⸗ red pona den. tem Deltet ſolue⸗ dubit dum! No talbu Miad nas gen ntas pote tet git iaieſui gid enin mmmä , Deriwenre engign uner Wä. Sci intipt dPblunt les alse 3 z As pünſedſnten 10 ſps s anptort Nctlenöba mNende. ptefuon, ttarntpee/ hidenn 9 niranſann mmnenins VVY, Nne rifhirnun Qui pannos granũ vinũ oleũ vel ₰ 4⁴4 alias merces vendit vt ampl q; tune valeant in certo termino reci piat pꝛo eiſdeʒ ſi tamen ea tpe cõ / tractus non fuerat venditurꝰ Cõ / coꝛdat.c. Couſuluit Et an nego / ciatoꝛ et. c. In ciuitate eoð ti hoc tamen bᷣm hoſt.nõ licet clericl. qᷣbꝰ vilius emere et carius vendẽ tur/ pe lueꝑ ẽ vt dicitur.xiiij q.iij. Qui/ cũq; et extra ne cle. vel mo. ſe ne/ gocijs lecularibus immilſ ceant. c.ij bm inſtitutuz et ſatis diximus pm materiam in. ca. fi. extra de vita 2 ho. cle. Et dicit hoſtieñ . Conſulo etiam vſurarijs laicis ꝙ notent mentem verborum ſcilicet ꝙ non erantvendituri tempoꝛe contract deus enim coꝛ interrogat et non manum. xiiij. q. v. Si quio inueni/⸗ ſti in fine xv.q.vi. Si ſacerdoti/ bus in fine. xxij. q. v. Qui periura/ re Quid ergo ſi decetero hoc P/ ponant vſurarij vt faciant frau/ dem legi. Item quid ſi dant de / cem ſolidos tempoꝛe meſſium ꝓ decem menſuris bladi in paſcate ſoluendis Nunquid pꝛob abiliter dubitari poteſt ꝙ minus valz bla dum in paſchate q; in meſſibus. Ideo melius et tutius faciant ſi a talibus contractibus abſtineant vt in dicto. c. In ciuitate Dubita / ri et am poteſt vtrum plus vel mi nus valeat quia de futuris contin gentibus non eſt dererminata ve / ritas ̊m ariſtotelem Ooꝛro non poteſt dubitari pꝛobabiliter ſcili / * . cet bm ſolitum curſum regionis qui conſiderandus eſt pꝛout innu/ it mens littere pꝛout dicit textus in dicto.c. Nauiganti vtrum plus vel minus ſolutionis tempoꝛe fue rint valiture veriſimiliter dubita/ tur Et argumentum extra de ſpõ ſalibus. c. ex litteris et ſf. de fundo inſtructo &. l. Cuz de lamonis Fa / ſinam. Et ff. de fluibus . l.i. Quid ſi quis vendat ꝓ pꝛecio qð in iſtã ti currit ſed ſi plus valeret vſq; ad paſca vult ꝙ illud plus ſibi detur Si vero minus valeat non vult pꝛeciuʒ minuatur dicit hoſtieñ Proculdubio ipſum iudico vſura rium cum ipſum in pactis videaʒ claudicare argumento C. de ſolu tionibus.l.penuli..ff.de damno in fecto.l. Oꝛ bona Si quis et ff. P ſocio.l. Si non funt Oriſto. Nã licet ratione dubij excuſetur atta/ men in tali caſu non ſtatur in du/ bio cum velit certum et ſuperaodi tionem Dubium enim pꝛedicum in ratione ſui facit equitatem iuſti/ cie licet plus recipiatur q; debe tur eo ꝙ ratio huius dubij ponit eſtimationem valoꝛis in rebus ex ipſa natura rerum que in tali ſpe⸗ cie poteſt plus vel minus valere Ande non cauſa tempoꝛis all/ qWuid plus accipitur ſed pꝛopter ipſam naturam rei que plus valet in vno tempoꝛe q; in alio et aliqñ minus excuſatur Sic etiam vide/ tur exrcuſare ratio periculi que re/ compenſare poteſt uperabund/ tiã Res enim extra periculũ exñs plus valet q; res eiuſdem ſpeciei eriſtens in periculoEt ſic hec recõ penſatio reducitur ad naturam rei que ꝓpter periculum eſtimatur plus vel minus valere C. pericu/ lum a dubium tollit vicium vſure Vbi autem periculum non tollit hod virium de ſua natura non ex/ cuſat vſuram ſicut patet in pericu⸗/ lo qð eſt in mutuis de quo in. c. Hauigãti vel eunti ad nũdinas certam mutuãs pecunie quantita tem pꝛo eo ꝙ ſui cipit in ſe pericu⸗/ lum ſuſcepturus aliquid vltra ſoꝛ⸗/ tem vſurarius eſt cenſendus Simi liter etiam ſi aliquis mutuauerit alicui cẽtũ libꝛas ad decẽ annos. ita ꝙ ſi ifra decẽ ãnos moꝛtufue rit alter ipᷣovqᷣ debitũ accepit libe ratſit a mutuo et debito Si vo ſu ꝑu xerit ambos dabit qͥ mutuũ ac cepit ducentas libꝛas ei qui mutu um dedit. tale periculum non excu ſat quia non reducit contractum ad equalitatem iuſticie Talis em̃ ſuperabundãtia nec ex laboꝛe ner ex vſu ꝓpꝛie rei nec per ↄpenſatio/⸗ nem alterius rei reducitur ad eqli tatem iuſticie. periculum etiam nõ excuſ at vbi cauſa tpis aliquid Pply accipitur ſed vbi non eſt cauſa tẽ oꝛis ſuperabundantia accipitur hoc dubium in duobus caſibus ſupra dictis quoꝝ pꝛimus eſt per anticipationem tempoꝛis Scous ꝑ dilationem tempoꝛis de quibꝰ in dicto c. Nauiganti 5 peimo: et ſecundo. tunc ratio dubij vel periculi excu/ ſare poteſt. quanꝰo ſcz dubium in Ocrauns calus in not⸗ dine et eſt ſcoõs caſterti verſus non ſoluens in termino tenet᷑ 20 interelle. Secund' caſus tertij ðſus eſt rõe moꝛe inde dicitur pꝛeciũ pꝰ temꝑs ſoluens vbi foꝛmatur talis que/ ſtio Debitoꝛ tenetur ad centuz in certo t᷑ᷣmino Kequiro. debitũ debi toꝛ non ſoluit ex qͥ; opoꝛtet me ren tum recipere ſub vſurl ego peto a Debitoꝛe meo vt me liberet ab ob ligatione vſuraꝝ vel vt ſoluat v/ ſuras.queritur an ego licite petaʒ Rñdetur ꝙ ſic vt pꝛobatur per. c. peruenit et.c. Conſtitutũ extra de fideiuſſoꝛibus ibi pecuniam quazʒ pꝛo cis ſoluit ipᷣmq; ſeruẽ indẽneʒ et ibi pᷣf atũ debitoꝛem vt eũ a pꝛe Dicta interceſſione ſiue dilatiõe ꝓꝛ ſus abſoluat ecciaſtica diſtrictiõe pellas Hoc etiã tenet Raymun/ Dus in ſũ.ti.de vſurl. Non enim ſol uũtur tunc vlure tali creditoꝛi ſed quicqͥd ſoluit᷑ ei ſoluit᷑ tanq; inter eſſe et nõ cauſa lucri ſed cauſa da mni vitãdi n ſic in tali caſu nõ ca dit vſura Do idem facit qð habe * tur. xiiij.q iiij. c. Qm̃ et. xij.q. ij. ca. Si quis de clericl cũ ibi notatis ⸗ diaconũ.hoc etiã tenet hoſt.in ſũ. ti. de vſuris Un aliquo caſu. vbi dez poteſt intelligi ad ꝗð etiam. ff. de eo qò certo loco.l.ij.a ff. pꝛo ſocio.l.ſocium qui non. de predi ctis etiaz tractat beatus thomas ſcða ſcòe.q.lvii. ualiter mora eſk n0 clnadeblto z. — — — — gau tm lder pbiſi⸗ niunt moꝛa caſui difni, eade! moral mitdit ſigar msp de deon Kertra ltscor unob telig dedean prore deint ſolutio de vlun Efe⸗ tontr⸗ et ſide luris i lur con Jugnn ſtan⸗ Ropari ides monas ſeruo⸗ mno.C hec m lereſſe ſeu Poſtes reſis d eig ſtſschz. tüeumm ials n eenng bitideb⸗ net meten ad petoe danicb ln n Plaiepetn bouroen t. nni emade miam gua; muͤndene, ntalape dlatöet a Mridiͦ neRaymun Nonenmne nrortor ſe Enchier ſcauiade n taunöes go ebt 1niqfa.. binotatisg uhoſinſi 1o tain pbl ncbenm. liaſtpr zadepenn us Gones eckeo Si aſt queritur quomod intelli/ gat᷑ moꝛa Rñdet᷑ ſᷣm hoſt.. in ſũ. ti. de vſur ꝓ Ex qᷣbꝰ vᷣſu ex moꝛa vbi ſic ſequitur Ex moꝛa etiam ve/ niunt vſure vel quaſi moꝛa.ffit aät moꝛa iure cõi et ſpeciali ſed .ter caſuũ varietatem nõ poteſt plene diffiniri qñ cõmittitur vt ait lex ff. eadẽ.l.moꝛa Tamen ᷣm azonem moꝛa fit iure cõi cum qͥs maior ꝓ mittit minoꝛi vt ff. de verboꝝ ob⸗/ ligatione Si pupillus interpella/ tus per diei aꝓpoſite lapſũ. Et.ff. de vᷣboꝝ obligatiõe ſi fundũa C de vↄtrahenda ſtipulatõe.l.magna et extra de locato in fine.c fi.vel ꝑ litis conteſtationem vt ff. de vᷣbo/ rum obligatione. Si ex legati Cũ intelligat ſe debere vel intelligere Debeat vt ff. De rebus credit.. I. pꝛo re vel cum obmiſſa rei repeten de inſtantiaʒ ſine cauſa diſtulit rei ſolutionem vel pꝛeſtationem vt ff de vſuris.l.moꝛa et.l. Sciendum Effectus autem moꝛe idem eſt in contractibus bone fidei et legat.. et fideicommiſſis qui licet ſtricti iuris ſint in hoc tamen equiparan tur contractibus bone fidei·C. In quibus cauſis in integrum re/⸗ ſtitui non eſt neceſſe.l. In minoꝝ vt pariat vſuram.ſecus in contra/ ctibus ſtricti iuris vt ff. de vſur..l. moꝛa Si.et.ff. de legatis.ij. Si qͥs ſeruo et.l.qui ſolidum reſponſo pᷣ/ mo.C.de condictione indebiti.l.i. Hec moꝛa etiam facit rem vel in/ tereſſe eſtimari tanti officio iudi/ cis quanti erat tempoꝛe moꝛe vel poſtea fuerit qũcunq; ante ſenten/ tiam niſi moꝛa purgata foꝛet vt. de edendo.l.vbi pꝛi.ff. de tritico vino et oleo legato l. penultima et vltia et. ff. de actione empti et venditi.l. Ratio Si per vendito rem ff. de re iudicata.l. Si carẽnis et de conditione furti. I. In re fur ti et. ff. de verborum obligatione .&l. quotiens in diẽ Inducit etiam petitionem fructuum per officium iudicis in quolibet contractu ſi pe. tam quod aliqũ fuit meum vel e/⸗ ius a quo habeam cauſam. Ali/ ter exigitur lite conteſtata in con/ tractu dũtaxat ſtricti iurisvt ff. de vſuris.l. videamus S. Si actio/⸗ nem pꝛimo reſponſo et S pꝛi. et Ex cauſis et Si poſſeſlionem et le. ij. Et aliquando punit in ter/ tia parte debiti et ff. de inofficioſo teſtameuto.l.Et ſi quis ſuo facit etiam rei periculum indiſtincte pertinere ad reum etiam ſi erat pe/ ritura res apud actoꝛem quia ſa/ tis eſt ꝙ poter at non perire vt ff. de legibus. I. cum res Sltimo. Nec obſtat ff. depoſiti. Si plures F vltjmo quia licet eſſet ibi con / uentus non tamen erat in moꝛa quiꝗ habebat pꝛobabilem cauſaʒ eiſteno⸗ Pputa pꝛopter expenſas et hoc expꝛeſſiue probatur in au/ tentico de depoſitis et denuncia/ toꝛibus Inquilinorum colla. vi. Cuz enim dicit ibi teneri qui inter dicit depoſitario ne mihi reſtitu/ at de caſu foꝛtuito multo magis depoſitarius tenetur ſi ſine cauſa detineat et predicta facit. Ta/ men circa realem actionem illud ſſpeci laliter eſt notandum q ſi erat re⸗ lure lpeciall. bone fidei poſſeſſoꝛ ab inicio et ſit fadus maief dei ex poſt facto vel in moꝛa ſic diſtingue n eodẽ mo do eſſet peritura penes actoꝛema. tunc non tenetur vt ff. de rei vendi catione.l Item ſi verberatus .vl/ timo Mlias tenetur. ergo pꝛoſicit in bone fidei ſicut alias vt in eodẽ ti. Si in aliena Sed ſi iuſtam habu it cãm litigandi indiſtincte non te netur vt eodem ti. vtiq; autez. Et illud ſcias ꝙ quãdoqʒ dicitur qͥs malefidei qualitercũ q ſciat here/ ditatem ad alium pertinere qᷓ ad fructus et hłia vt f. de petitiõe he reditatis Item veniũt petitama Fin quo et.l ſed et ſi. et ſi autez “ tem in rei vendicatione ſit male/ fidei poſſeſſoꝛ lite cõteſtata quan tum ad fructus vt. C. de rei vendi catione.l. Certum Manet tñ bone fidei poſſeſſor quo ad vſucapiõeʒ triennij complendam et vt ſuos fa ciat fructus ſi obtinuerit alias ip / ſos reſtituet ſicut et vſucapio poſt litem conteſtatam vt ff pꝛo empto re.l. ij in fine et eo.ti qui ſcit S vlti. et de rei vendicatione ſi poſt Itez quantũ ad fatalitatem vt ff. de pe titione hereditat..l. Illud Sʒ quo ad pꝛeſcriptionez nullo modo vi detur poſſeſſoꝛ qꝛ interrũpitur litj. conteſtatio vt notatur ſupꝛa de li/ tis conteſtatione Qui ſit effect Et. C. de rei vendicatione l. Cer/ tum. aaltter lr moꝛa de ure autem ſpeciali fit moꝛa fa uore libertatis circa fideiuſſoꝛiam libertatez hoc ipo qð non pᷣſtatur et hoc inducit ꝙ matri detur ma/ nutenendi cauſa vt ff. defideicõ / milſarijs libertis l. Cuz. vero Jap paret Item fauoꝛe curſus biennij et hoc ſimiliter parit vſuras vt. ¶ de iure dotiũ.l. vlti. Fit etiam ſpe/⸗ cialiter ꝓpter odiũ ſicut in furevel predone vt. ff. de vi et vi armata lL.is Rectiſſime et. lpenul ỹ. Item ſi in meticuloſo. Sed in eo diſtin/ gue vt ff. O metus cauſa Item ſi cum exceptione Deſi homo Spe ciali etiam iure fit moꝛa in perſo/ na minoꝛis hoc ipſo ꝙ quis ei nõ ſoluit qð pure debet vt. C. In qui bus cauſis in integrũ reſtitui non eſt neceſſe l. In minoꝝ Dam ſi de/ beat in diem vel ſub cõ ditione nõ poteſt ei imputari ſi non ſ oluat in/ terim cum nec ſoluere tenetur Itẽ ſi pure et debebat pupillo non ha benti tutoꝛem quia nec tali ſoluere potuit quid ergo poterit imputa. ri MNec obſtat ꝙ minoꝛibus in lu/ cro ſit ſuccurrendum.vſure non p/⸗ pter lucrum ſed ꝓpter moꝛam non ſoluentium infliguntur vt ff. eoð. ti. I. Cum quidaʒ Si pupillo.pur gatur autem hoc ſi pupillus mi / noꝛ ſit factus maioꝛ qðᷣ mi abile eſt vt ff. de legatl. ij. l. lexto 5 vſu/ ras et ſic purgatur re ſpſa curſu tẽ poꝛis ſte etiam ipſa fit mora poſi to ſcilicet ſi ei non ſoluatur qð de / betur ex ſuo contractu vt. ff. de nAt an ſonan f.de? urööib guͤtde Cen poſtio dppoſt Aopt dü euen oün oblar ite creolto. agnot 1ol. G lat Exq yt ecc ſlolut ſtione Rem aigze laſi litffd sy Carto Pn mada erder fenen guaſi oue⸗ hbui gad Aftnonfe ſdelllnign Dnonöͤſzur n denr f deſdtle peroe mmns bemn aspt. C ftnmn pen inime vel ia armar eulg Nnf n eo diſtn/ ua Jan ibond Se in pen oaqusini uNC fürchtni w oͤtoren onſoharin etmneun N plononp nectal ohen otent inpve vlbas in n ntirenonp rrf to Solon ſopluis cd minnt llnnſi re Heaht zfeningon ““ e fn vſuris.l. Cum quidam S fiſcꝰ/Mo ra aũt cõis ſtipulatione purgat᷑ nouandi animo interpoſita vel nõ nouandi ſi tñ res erat in pñtia vt ff. de ↄditiõe furti.l.parui et de ſo lutiõibus qui decez Si. purgatur aũt depoſitiõe et conſignatiõe vt C. de vſurl.l. acceptã ̊ opoꝛtz de poſitiõez durare alias nõ videtr depoſita vt.ff. eo ð. Debita et in.l. acceptã in fine poꝛrovbi vſura nõ dũ euenerit puta ꝓmiſſa erat ma/ 1ioꝛ ſi nõ ſolueretur minoꝛ Minore oblata ipſo iure non currit maior vt C. eo.ti. Gi ꝑ te nõ ſtat Joẽ ſi creditoꝛ ꝑſiſtat in petitiõe minoꝛj. cuʒ nõ poſſet maioꝛes petẽ vt.C. eo. ti. l. aduerſus et. l. hui 8. (Ho quali moꝛa veni unt olure Ex quaſi moꝛa veniunt aũt vſure vt ecce emptoꝛ re ſibi tradita non ſoluit pꝛeciũ Ut. C. eo.l.ij.et de a⸗ ctione empti et venditi. l. Curabit Item vbi creditoꝛ pecuniaz reda ctaz ex venditione pignoꝝ.. vltra quã ſibi debetur iure ꝓpꝛia cõöuer / tit ff. de pignoꝛaticia actiõe. l. q;/ uis S. vlti. Et.l.ſi aũt IJdemqʒ in ꝓ/⸗ curatore et curatot᷑ qͥ pecuniã dñi in ꝓpꝛiaz vtilitatez cõuertit vt. ff. mãdati.l. JDemq; Si ꝓcurator et de negocijs geſt.l. l. Scire Sed ſi fenerauit dixerũt qͥdaz ꝙ tenetur quaſi ex moꝛa. Sed Mzo dixit ꝙ cõuenitur ſicut de ſorte Itẽ ſi ad hibuit moꝛam cõuenitur non tan q; ad vſurazʒ ſed tanq; ad intereẽ ſicut de ſocio qui moꝛaz adhibuit in red dendo ei qð ex ſocietate lu cratus fuit ff.pꝛo ſocio l. Socius qui et de adminiſtratiõe tutoꝛuʒ l. tutoꝛ. qui . Si vſuram. An exigens penam municip alem peccet et eſt nonꝰ caſus in oꝛdine caſuũ pꝛedictoꝝ Et habz triplicẽ diſtinctioneʒ vt clarius patebit in ſequentibus et de pꝛima pena ſcʒ legali Geqͥtur qrtus verſus ꝗ inci/ pit pena nec in fraudẽ ⁊c. vbi ſun: tres caſus pꝛincipales. Pꝛimꝰ eſt in appoſitione pene que recipit tri/⸗ plicem diſtinctiõ em Orima: eſt de pena legali. Bcða eſt de pena iu/ diciali Tertia eſt de pena conuen/ tionali. De primo ſcz de pena le/ gali ponitur exemplũ.qũñ lex impo nit ipam debitoꝛibꝰ vt tali die ſol/ uere teneantur ſi non ſoluerint inci Dant in penam et intellige in penã legalem. etiam ſi ex lege municipa li ſic dictaretur tũc eniz incidẽs in penam tali caſu ſoluere tenetur cũ declar atione que inferius infertur patet etiam in.l.Oꝛ a quoquã ff. de re. iurl. faciunt notata in.l. Si penam ff. de verboꝛum obligatio ne et in.l. di em pꝛoferri Stari ff. de arbitris et ff. de ꝓcuratoꝛibus l. Qui ſpꝛio penam. (De ſcpa pena indiciali 1. rti De ſecunda ſcez pena iudiciali vt/ puta quia facta liquidatione debi ti Yudex pꝛecipit debitoꝛi vt ifra certũ terminũ ſoluere debeat cre/ ditoꝛi ſub pena tanti Lam ſi inci/ derit in penam non volens ſolue/ re cum poſſit ſibi imputet.argumẽ to.xxiij.di.quicq; et in dicta.l.ꝙ a quoqm pene noie a faciũt notata in.l.traiecticie de illo ff.de actio/⸗ ne et obligatione et. l. Si cum die Ffi. cũ. l. ſequenti ff.de arbitris et in. l. Ita ſi quis . Seia ff. de ver / boꝝ obligatione. tionalis. De tertia ſcʒ pena conuentionali vt qꝛ de conſenſu partiũ pena po nitur in contractu vt iuſta pꝛomiſ/ ſa firmioꝛa ꝑſiſtant ac ſi debitor ſaltem metu pene debitũ ſoluere pꝛocuret diligentiꝰ in termino p̃aſ ſignato vt in dictiuribus et extra de arbitris.c.dilecti Talis em̃ pe/ na canonica nũcupatur qꝛ etiam a canone permittitur exigẽda.xjij. q.ij. In legibus. Poſſet tñ talis in fraudẽ vſuraꝝ aꝓponi vtputa qͥa creditoꝛ non recta intentione pe/ nam apponit ſed qꝛ credit aut ſpe/⸗ rat penam eſſe cõmittendaz quia mutuũ dans ſuum debitoꝛem ad mutuũ redddũ in termino impo/ tentem eſſe diſcernit NHam tũc cuʒ ipſe mutuet cauſa lucri ſperans lu/ crari penam que ſpes libertatem caritatis a gratuitatem contractꝰ extinguit et ideo tranſit in ſpecieʒ Tertia pena connen⸗ vſurariã qð ſi aliter pꝛobari non poſſet recurrendũ eſt ad pꝛeſũpti / ones q̃ erũt due pꝛincipaliter Oꝛi ma ſi apponens penam conſueuit eſſe vſurarius vł ſimiles penas im ponere in fraudem vſuraꝝ argu/ mento ff. de actione empti et ven Diti.l. Julianꝰa ff.de pignoꝛaticia actione.l.vniuerſoꝛ.Scða per ſin gulos menſes vel annos dicatur pena committi. C. de vſuris.au tentica Od hec Dttendendum eſt tamen ꝙ ſi debitor fecerit qð po/ tuit vt qð pꝛomiſerat adimpleat vel vt mandata legis vel iudicis obſeruare paupertate et impoten tia oppꝛeſſus nequit perficere qðᷣ optabat licet iurl. vigoꝛe tenetur ad penam tamen de benignitate canonica et naturali equitate. nõ Decet vltra q; interſit exigere ar/⸗ gumẽto.i.q.vij. Quotiens xij.q.ij ep̃ᷣs extra de penis.c.ſuaʒ Naʒ di cit Ppłs Jacobꝰ in ſua canonica CL.ij. Judiciũ ſine mia fiet hõi qui non fecit miam Suꝑexaltat:autẽ mia iudicium Nam in penis ſemꝑ eſt benignioꝛ interpꝛetatio facien da de re.iuris.ca.in penis.lib.vi. Nam vbi non eſt culpa nec pecca / tũ cõuenit eẽ hoc etiã tenet Inno. et Hoſt.. et cõiter omnes et Thõs pꝛi.ij.q.xcvi. Dic circa pꝛedicta ꝙ leges humane ſi iuſte ſint habent vim obligandi in foro conſcientie a lege eterna a qua deriuãtur pᷣm illud puer. viij. per me reges re/ gnant et legum conditoꝛes iuſta decernunt. “ZM etr Dicut Oꝛino ſe bofun tegile Teno⸗ un e onera gsh ſaraol 4.0u ob ne ſoꝛadi pene a Mt adun hüaned diuinis ducte⸗ gd ali mölee btüstt dixim⸗ Pmitte Jode deplan nan g⸗ Mrari ſt dico Pheng gppon notas nian⸗ alleg ct wbari non pſipti irſi n conſaent espennsin r Argu nptiet yen noꝛaticig daper in nos dicstur Ne is au wondamet ant gö 1 Winpeet el indins inpoten erſiere gö on tenetm⸗ denigate guitae. ſ ntrgne dn ouens rigj lz ſyd iu cnonnc finho qu rlnnani npensſeng eto kuin unet peccz in n ret Mos Capnoſtag in haben ,Conicen iuänrn e g tors R (Di leges dicütur in⸗ ſte tripliciter. Dicũtur aũt leges iuſte tripliciter Pꝛimo ex fine qñ oꝛdinantur ad bonum cõe Scðo ſcz ex auctoꝛira te qñ lex nõ excedit ptãtezʒ ferent.. Vertio ex foꝛma ſcz qñ ᷣm eq̃lita tem ꝓpoꝛtiõis imponunt᷑ ſubditl. onera ad bonũ cõe et m hoc le/ ges hmõi onera imponentes iuſte ſũta obligãt in foꝛo conſcie ix.di. c. Quecũqʒ leges aũt iniuſte non obligãt vt qꝛ ↄtrariãtur terminis ſupꝛa dictis Tolerande ſunt tñ ꝓ parte ad ſcandalũ euitandũ. Eſt aut aduertendũ ꝙ qñcunq; leges hũane de directo ↄtradicũt legibꝰ diuinis vt ſunt leges tyranoꝝ in / ducẽtes ad idolatriaz vel ad ali/ qð aliud ↄtra legem diuinã nullo mõ leges tales ſũt ſeruãde vt diẽ btũs thõs.pᷣma.ſcðe.q.xcvi.vt S Diximꝰ cũ egim' ſi leges imꝑiales pꝑmittentes vſuras ſint ſeruande. Jo. de lignano in. c.ſuper eo extra de vſuris querit nunqd exigẽs pe/⸗ nam aꝑppoſitam in ↄtractu cẽſetur vſurariꝰ et rñdet glo. Ciuiles di⸗ cũt ꝙ ſi adijciatur qntitati vt qͥa dico ꝙ ſolues decez in ᷣmino als ꝓ pena deceʒ tũc eſt vſura. Si vᷣo apponit᷑ facto tũc non eſt vſura vt notat glo.in.l. Juliꝰ Idem papi nianꝰ ff. de actione empti et. le. Cũ allegas C. de vſurl. Sed aduerte ditit ipſe Jure canonũ clarer ꝙ ſi p punitiõe cõtẽptus vel intereſſe licet.ałs nõ.als fraudi nunq; clau deretur via Et ſubdit ¶ Queſtio notabllis p legem mumcipalem in cõtractibus appoſita Sed pone qd lege municipali ca/ uetur ꝙ quilibet debitoꝛ ex tali cõ tractu vel tali ſoluat infra decẽ di/ es ałs ſoluet duplũ Dunqᷣd recipi ens eſt vſurari Dic ꝙ ſi hec lex e⸗ manauit in fraudez vſuraꝝ tunc nõ eſt dubiũ ꝙ eſt vſurariꝰ Si vᷣo ex alia iuſta rõe ſtatutũ emanauit vt qꝛ hoc oꝛdinatũ eſt vt debitor citius et meliꝰ ſoluat tũc credo ꝙ lege auctoꝛizante pᷣt duplũ recipi nicipalis lex punit ↄtẽptum. Opinio ponẽdavelte⸗ nenda. Tu dic pꝛo clarioꝛi ſètẽtia ꝙ ẽ ne e ceſſe ↄſiderare ſpẽm ↄtract in q̊ pena inſeritur exigenda Nam ſi ẽ ↄtractus mutui ſumpliciter videtr inſerta loco vſuraꝝ qð habet lo⸗/ cũ etiaz de iure ciuili vt eſt caſus in. I. Cũ allegas. C. de vſurl. hoc e/ tiã modo intelligendũ eſt qð dici⸗/ tur ſup̃ᷣ ſi adijcitur qᷓntit ati. Si aũt nõ eſſet ↄtractꝰ mutui ⁊a ſic pena nõ adijceret᷑ qᷓntitati h̊ facto vtpu ta Pꝛomitto tibi mutuare centum ſub pena decẽ vel centũ vſq; ad talem diem tunc ſi non mutuo inci do in penam Tali caſu de iure ci/⸗ uili pena licite poſſet exigi. ff. f ⸗= de ackionibus et obligationibus A¶. traiecticie in principio et ff de v// boꝝ obligatiõe.l.ſi penam Nã in dicta. le. traiecticie axꝑponebat᷑ pe / na rõe tarde ſolutioms q̃ de cau/ ſa:tanq; intereſſe peti pᷣt etiazʒ iure canonũ vt ſupꝛa diximꝰ et in.l. Si penam dicitur ꝙ ſi ſtipulatus ſum penam ab aliqͥ ſi pecuniã mihi nõ crediderit certa eſt et vtilis ſtipu/⸗ latio. . De pena appolita in cõtractibꝰ trãſactiũis. Simili etiam modo peti pᷣt pena ſi fniſſet appoſita in contractu trãſ actionis vt C. de tranſactionibus lLꝓpꝛomiſſum. cõpꝛomilli. Simllirer etiam ſi fuſſet afolite in ↄtractu cõpꝛomilſifi non ſtaret᷑ ſentẽtia arbitroꝝ et intellige non ſtare id eſt repugnare ꝓut ſumit᷑ ff. de arbi. l. diem pꝛoferre Stari intereſt enim arbit᷑ ſuũ laudũ non ſperni nde reſpectu arbitri datõ in ꝑſona alteriꝰ eſt factum vt. ff. de verboꝝ obligatione. l. liber ho mo. Si Et ideo pena cõmittitur ſi autem loquimur qñ pena axppo- nitur ex eo ne contrad“ et lauduzʒ impugnetur tunc ſine dubio impu gnando pena cõmittitur qꝛ eſt in/ ſerta facto Ratio ãt q̃re dmittitur eſt non negledus omiſſionis ̊ qa vtra illud qð fieri debz argumẽto ff.legati. I. Si in. IScolon et ꝙ no tatur in.l.pꝛi. C. de ſentẽtijs qᷓ ꝓ eo qõ intereſt.. Notãdũ vᷣm bal dum in dicta. l. Cũ allegas ad ſta / tutũ dictans ꝙ pene que ſũt adie/ QRe tirca datiões non pñt peti vbi querit bald*. Quid ſi ſuꝑ mutuo tranſigatur et ſuꝑ tranſactione pe na apponatur an valeat appoſitio pene et rũñdet ꝙ ſic argumento. C. de plus petitionibꝰ. l.i. in fine. Nã tranſactiones etiaz ſuꝑ contractu feneraticio valent quẽadmodum et ſentẽtie niſi pꝛobetur liberatio vt notat Inno.extra depoſito.c. Opinio tenenda. Tu dic ex qualitate ꝑſone fraudẽ puta ſi erat ſolitꝰ fenerare als poſ/ ſent lites fingi et tranſigi vt.ff. de tranſactione.l. Cum hi Sicut lis Item in ſententia Dico ꝙ ſi debi / toꝛ paſſus eſt ſe vinci nõ oppoſita exceptione vſurarum ſententia la/ ta debz reſcindi textus eſt ſingula ris in rõe ſui ff. de donatiõe inter virũ et vxoꝛem..il.ſ ſponſus ꝓ Si vxoꝛ et ibi per bartolum. ⁊. (Contractꝰ feneraticlꝰ qualiter pbetur Scias etiã ꝙ ad ꝓbãdũ ↄtractũ fener aticiũ ſuffieit ꝓbare ꝙ ita e/ rat pᷣoꝛdinatũ a ꝑtibꝰ licet tabel / lio et teſtes inſtri.de ̊ nihil ſciant tz ꝓbek ꝑ alios teſtes vt elegãter poit Inñn.i dẽo.c.guis.qð itelligo ofit baldꝰ qñ erat p̃oꝛdinatũ dicc ſenand nande ſevtſf. ddi ſocia ſirfene gtbicnt turpen bus. awpoli no men ls yrdor treu ů95,9, ſaatet uinne penain Gor? tarur i dices ece miſ dus i tod ſener depyt ſteri. ſdeſt Ptor⸗ preciB ſſiec⸗ buan ded eſtn pir do iudt ptan nic e mniis Wüßnbal ligngedi Aeſüt adſe npipeurd ſſup munr mnſackonede awoſito mento K. linnfime ſ g comad gindnoden eur berato depoſuo.t da⸗ None frani e dsdo nigtfd bisSiarls Mlocbi indͦopoſta aſennwal wsckingl⸗ Vnapöe ine s g un. . rarich hi mmi eq iut 7 4 l itili t Ahinn nienüf⸗ firmando ſec' ſi ſolũmodo ſit ratꝰ cinando qꝛ multa dicũtur qᷓ nõ fi/ ũt vt ff. de edelicio edicto. l. SGcien / dũ dictũ Et in his multũ habet locũ arbitriũ iudic.Naʒ ꝙ aliqͥs ſit feneratoꝛ ẽ qᷓdaz infamia ſuꝑ qᷓ arbitriũ iudicis multũ p̃ᷣt vt nota/ tur per Inno. extra de accuſatiõi/ bus.c. opoꝛtet Dlq dicũt ꝙ pena appoſita in ↄtractu tranſactionis nõ mere apponitur datione qntita tis qꝛ tranſactio eſt ↄtrad facio et reus ꝓmittit qᷓntitatezʒ nde qð ꝓmittitur actoꝛi ꝓmittitur qᷣa facit et ille non dat et ſic ſuꝑ ↄtra/ qu innoiato a idez qñ adijceretur pena in laudo arbitratoꝛl. qꝛ redi/ gitur ad inſtar tranſactiõis vt no tatur in autentico vt differẽtes in/ dices T. In pꝛincipio. et ita ſentit Yacobꝰ butrigarij in dicta.l. Pꝛo/ miſſuʒ in lectura ſua et idẽ dic bal/ dus in dicta.l. Cũ allegas. Mooo q̃ro de qᷓdam fraude quã faciunt feneratoꝛes qꝛ recipiũt ꝓmiſſiõeʒ de vera ſoꝛte tãdez habentes res ſteriles vel noia debitoꝛis inania id eſt nõ ſoluendo vendũt ea rece / ptoꝛi mutui pꝛo certo pꝛecio qð pꝛeciũ poſtea repetũt cum reuera iſte contractus non fuiſſet alłs cele bꝛatus niſi ꝓpter mutuũ Reſpon deo Iſta fraus reſcinditur.textus eſt notabilis ff. de iure dotiũ.l. Cũ vir et ibi per bartolũ Et concludã do dicas ꝙ qñ loquitur de pena iudiciali que ↄmittitur ꝓpter ſcri⸗ pturam ꝑ iuriſ dictiõem mgr̃ atus et iſta ẽ permilla de iure pꝛetoꝛio et ciuili dũmodo ſit ↄmiſſa vł cau ſa cognita inflicta ff. Si quis cau tionibus.l. Sed et ſi q́s in fine et notat Inno. in dicto.c. Suam ex/ tra de penis. tñ non ſufficit iudicis cõminatio qꝛ non eſt incipiendum a pᷣceptis penalibꝰ vt.C. Commi⸗ nationes epłas.le. Interlocutio. Quedam eſt pena arbitralisa iſta naſci p̃t ex tenoꝛe cõpꝛomiſſi non ex mera audoꝛitate arbitri vt. ff. de arbitr..l.Arbit᷑ intra certũ Que daz pena ↄustionalis et tũc aut apponitur in contractu mutuia nõ licet vt in dicta.l. Cum allegas qꝛ pꝛeſumitur loco vſurarum Dut in alio contractu et tunc aut inſeri/ tur quantitati aut facto aut ſpei. Pꝛimo caſu aut continet manite/⸗ ſtam iniquitatem et intolerabilem exceſſum et pꝛeſumitur fraus vt in dicta. l. Julianꝰ Ybidez in fine ff. de actiõe empti et venditi Mut nõ et tunc aut creditoꝛ eſt ſolitꝰ fene/ rari et pꝛeſumitur fraus niũ quan titatis intereſt. Nut non eſt ſolitꝰ fenerare et tunc valet pꝛomiſſio nee ꝓpterea cenſetur vſurariꝰ Naʒ iniquũ eſt hoc in dubio interpꝛe⸗/ tari et omnis interpꝛet atio equita tem deſiderat.ff. de conditionibus et demonſtrationibus. le. In his. Vbi eſt textus notabilis Si vero inſeritur ſpei vel facto pꝛincipali non dico conſecutiue datiõis tũc valet vt in dicta.l pꝛomiſſum et.l. luciꝰ ff. de actione empt. et vendi. Aut loquitur in pena teſtamenta/⸗ ria ſi abſqʒ dinumeratione tẽꝑm vt in.l.i. f.de peculio legato ſec⸗ cum dinumer atione vt in.l.iij. in fi ne ff. de annonis legatis et in.l. cũ ſtipulati ſumꝰ ff.de verboꝝ obli / gatione Dut loquimur in pena le/ gali vel ſtatutaria que imponitur non ſoluentib et idem dico ꝙ in pena teſtamẽtaria vt ſine dinume/ ratione tẽ ꝑis valeat Secus ſi ſit annua vel menſtrua quia tunc per mittit vſuras ex foꝛma ſui qð eſt impoſſibile vt notatur in autenti⸗ co NMd hec C. de vſurl. Et ſolenni/ ter notat baldus in dicta.l. Cum allegas et dicit etiam ibidem ꝙ tanq; pena mera non poteſt peti in contradtu mutui vel in alio qͥa co nſueuit fieri in fraudem vſuraꝝ vt in contractu depoſiti Ntputa quia quis confitetur ſe recepiſſe in depoſitum tantam quantitatẽ pe/ cuniarum quanta eſt quantitas vſurarum argumento. ff. depoſiti l. dies ſponſaliorũ et le. lucius et dicit gloſa et baldus in dicta. le. Cum allegas Et bartolus in. le. Si penam ff. de verboꝝ obligati onibus ꝙ in quocunq; contradu de iudicio pena appoſita tanq; in/⸗ tereſſe quaten intereſt peti poteſt qð eſt notabile. Decimꝰ caſus in oꝛdt⸗ ne et ledus quarti ver⸗ ſus de pacto legis com micloꝛle⸗ ðð Secundus caſus pꝛincipalis q̃rti verſus eſt pacto legis commiſſo/ rie qð fit tali modo Mendo tibi predium pro centũ que pꝛomittis ſoluere buic ad duos annos tali die qð pꝛecium ſi non ſoluer.. tali die dictũ pꝛedium ſit inemptũ Hã tali caſu ipſo iure redit dominium in vendentẽ C. de pacto inter em/ Pptoꝛem et venditoꝛem.l. cõmiſſo/ rie.et ff.de.l.commiſſoꝛia.et.l.de le ge Tali etenim caſu emptoꝛ fruct percipit.et pꝛedium non ſoluit in/ fra ſtatutum tempus et ſic vendi/ toꝛ damnũ patitur et emptoꝛ dita tur cũ aliena iactura qð eſſe non debet. vt dicit glo. in. c. Conqueſt extra de vſur.. et C. de vſur..l. j. qꝛ hmõi vſure non quaſi vſure ſed q̃ſi intereſſe petuntur argumento.xuij q.iiij.qm̃ multi ibi ad queſtum et.c Si quis oblitus ibi.aliqua incre menta et ff. pro ſo.le.ſocium qͥ.da⸗ mna vero et intereſſe peti poſſunt xij.q.ij. Si quis cum clericis et ex/ tra de foꝛo compe.c. Cum dilecti et de fideiuſſoꝛibus.c.peruenit et. c. Conſtitutus et argumento. ff. de eo ꝙ certo loco.lj.ij ꝙpltimo.⸗ maxime in contractibus bonefi / dei et ff. de periculo et vmodo rei vendite. l.vltima.et C. de actione empti et venditi.l.fructus.que om nia allegat gloſa in dicto.c. Con/⸗ queſtus Et de alio caſu ſcilicet de vendente pꝛediũ cum pacto de re/ trouendendo quem ibi gloſa po/⸗ nit hic obmittimus quia infra p/ tenſius dicturi ſumus ꝙ ſi partem pꝛimam ſoluiſſet pꝛo eadez parte venditoꝛ non debẽt gliqd acciꝑe —.— nectam Sra. Cer log⸗ tiod⸗ poren Tertie verſuse pereun gögre⸗ ryij die Kargum lsledi⸗ proderit d inen gs nont gliqgid zhoct tamen ntencio mente⸗ ſonipa necoꝛn ſenerori Jemeſe Cunczac pels ei eſt. Os dacg guid Wh tanniſo motbi Nonins Annds tli olnen n nenptüi dommnu W mterem lcöͤni⸗ nldel⸗ mnfuc⸗ Wnſen ltſi peni nptordi⸗ e won Congeſt Nurl neſedii ummnoni guetumer Aignane cunad nun pollnt mas etet Lum Neti ponenite: Gmmnof gylono⸗ s boneii/ omodorti desctone us coN dot Con glalcerde Müodenn golepe infn/ Mm d⸗ le , h⸗ ne etiam ipſe ditetur cum aliena ia ctura. (Certius caſus pꝛiucipa lis quarti verſꝰ q gra tis datur gratis accipi poteſt et eſt vndecimꝰ. Vertius principalis caſus quarti verſus eſt cum quid gratis datur per eum qui mutuo accepit Nam qð gratis datur gratis recipi pᷣt xviij.di.de eulogijs.i.q.ij.c. Sicut et argumento.xxvij.di.c.in ſingu⸗- lis.lix.di.Si officia et.lxi.di.Quid proderit Caueat tamen recipiens ab intentione coꝛrupta Mam ſi ali as non mutualſet niſi ꝙ intẽdebat aliquid vltra ſoꝛtem acciꝑe quan / q; hoc non indicaſſet debitoꝛi non tamen ipſe creditoꝛ tali coꝛrupta intentione gratis accipit Imo ex mente accipit vſuraʒz quia qᷣcquid ſoꝛti pacto pꝛecedente vel intentio ne coꝛrupta vſura eſt.xiiij.q iij. Si fenerarius et c. pleriqʒ verſiculo. Item eſca vbi dicit textus. et qdᷣ/ cunq; accedit ſoꝛti vſura eſt et qdʒ velis ei nomen imponas vſura Dü tria üit attenden da cũ per debitoꝛes ali quid ſuperogat᷑ credi⸗ toꝛi ſi gratis dat᷑ vel nũ Vnde in ſimili diſtinguendũ eſt ſi cut etiã in ſymonia dũ dubitat᷑ an qð datur per debitoꝛez creditori gratis datũ ſit an intentione cor/ rupta Vria ſũt maxime attenden / da videlicet Dꝛimũ ꝑſonaꝝ quali tas Scõm eſt muneris qu antitas Tertiũ eſt donationis tẽꝑalitas. Derſonaꝝ qualitas attẽdit᷑ reſpe/⸗ ctu dantis a recipientl.vt qꝛ a pau pere donatur diuiti vel ecõuerſo. Si a diuite locupleti datum fſuerit eſtimatio muneris.ſi magni vel mi noꝛis pꝛecij res data exiſtat Mo/ nationis tꝑs attenditur ſi inſtante neceſſitate ſeu alio tꝑe conferatur Et ſic ᷣm q̃litatem ꝑſonag. quãti tatem muneris et inſtantiaz tẽpꝑis poterit veritas apparere ſi liberali ter et ſponte gratis datũ fuerit vł acceptũ.pꝛobatur hec diſtinctio in c. Et ſi queſtiones et in.c. dilectus ſilius tuus extra deſymonia et ẽ duodecimꝰ in oꝛdi ne cuʒz de pecunia depõ pa recepta a iqᷣd datur. Sequitur quintꝰ et vltimꝰ verſus qui ineipit Sodalis põpa tt. bi ſũt duo alij caſus qͥrũ videlicet pꝛi m' eſt qñ pecunia oſignata in ſac/ cło et ſigillo nõ mutuat᷑ qꝛ nõ trãt fertur dñium nec ↄmodat᷑ ꝓpꝛie qꝛ nõ gratis ſed veriꝰ ponat᷑ ad põ/ paʒ a ideo in tali locatione tanch ſi locarentur vaſa argentea vel f * aurea non cadit vſura. Naz debʒ reddi eadez pecunia numero a cõ ductoꝛe locanti de quo patet ff. cõ modati. l:iij penult..et.l.ſequenti qð etiam tenet gloſa in dicto. ca. Conqueſtus extra de vſurl.. et ibi cõiter ꝑ doctoꝛes canonũ a hoſtl. in ſum.de vſuris · An aliquo ver. x. Qñ pecunia ↄmodatur ad põ/ paz H̊ etiaʒ tenet tho ſca ſcdᷣe.q lIxxviij. articulo pꝛimo penulti. ar/ gumento vbi reſpondendo dirit ꝙ vſus pꝛincipalis vaſoꝝ argen/ teoꝝ nõ eſt ipſa eoꝝ conſũptio et ideo vſus eoꝝ poteſt vendi licite ſeruato dnio rei. Hſus aũt pꝛinci palis pecunie argentee eſt diſtra / Qio pecunie in cõmutationes IVñ non licet eis vſum vendere cũ hoc qð velit aliquis reſtitutiõeʒ eius qð mutuo dedit Sciendũ tũů ꝙ ſe/ cũdarius vſus vaſoꝝ argenteoꝝ poſſet eſſe ↄmutatio et talem vſuʒ eoꝝ vendere nõ liceret et ſikr poſ/ ſet eſſe aliquis aliꝰ vſus ſecũdariꝰ pecunie argẽtee vtputa ſi quis cõ cCederet pecuniazʒ ſignataz ad oſtẽ tatiõem vel ad ponendũ loco pi/ gnoꝛis et taleʒ vſum pecunie licite poteſt homo vendẽè cũ nec trãſfe/⸗ ratur dñium nec de natura locati/ onis eſt ꝙ ↄtract debet eſſe gra/ tuit ergo nec ibi poteſt eẽ vſura (Tredecimns caſus ſe cũdus vltimi verſus. q; facit kructus luos ſi vl⸗ tra ſoꝛtemlaboꝛeʒ ſub ijt ratione mucui. Scðs principalis caſus vltimi d/⸗ ſus eſt vbi vltra ſoꝛteʒ mutuatam creditoꝛ rõe mutui laboꝛẽ ſubit in cui laboꝛl. ↄpenſatiõe facit frudꝰ* ex re ſibi obligata ꝑceptos ſuos extra de rebus eccie nõ alienãdis .c.penultio qð incipit d nr̃aʒ et c.ad audiẽtiaz Et hoſt..in ſumma vbi ſupꝛa de vſuris An aliq̃ caſu verſicło.xiij. Si is qui mutuauit.i Et ſic in predidl. vᷣſibus habemꝰ tredecim pꝛincipales caſus in qui/⸗ b' nõ vſura vt vſura ſ̊ intereſſe et indẽnitas iuſte ꝑmittitur a cano/ nib qͥs vᷣſus etiaz poſuerat hoſij. q expoſuerat in lẽura ſua in.c.Cũ ↄtra.extra de pignoꝛib' et in. c.ſa⸗ lubꝛiter extra de vſurl. Oꝛiꝰ tamẽ poſuerat in ſũma vbi ſupꝛa et pᷣdi cta ſufficiãt ꝓ pꝛima parte ſcᷣe ꝑ/⸗ tis pꝛincipalis huiꝰ operis qᷓ erat caſuum declaratio. (Fea ps lcde ptis que eſt ſpecien vſure diſtin⸗ ctio in qua ponitur ſeu diſtingiutur vlura qua dꝛupliciter⸗ cundũ qð eſt inueſti/ Vantuz ad le⸗ zoar bio vſura Fſura ſſtyſa tiavin ra pal teruen doali ſoꝛa gede o eun igiſ loꝛnp mijſa ſuratna fgipe⸗ ävan ſhiali muta nieſig deder dirim⸗ onect ſausſt pꝛine⸗ Nze Hotata Cdey ſälin fider Nrack eꝛe cigad ſurlle üe⸗ deet⸗ müßf. Aban pecu ib i. lsyläintd 3mumstan ri ſobit ſact fuik ptos ſnog ͦ enädis diget Minſanna Dralacin lucnauit 1s haben lns inun Zintereſee wrur 3cn Olurarhol unt b'aintſe 1 Dei lvuaßo nelchep osi dar adu vldelʒz vſurt ſpèrum diuiſio bi q̃ritur pꝛincipłr qtuplex eſt vſura d qð rñdetur bꝛeuiter ꝙ vſura p̃t diſtingui qᷓdꝛupłr ODꝛima eſt vſura realis Dlia ẽ mẽtalis Ter tia vſura mamfeſta et Quarta vſu ra palliata Wſura realis ẽ qã in/ teruenit pactũ exp̃ᷣſſum de reſtituẽ dDo aliqͥd vltra ſoꝛteʒ et de B; ſatl. ſupꝛa dictũ eſt in pꝛima ꝑte vbi a/ git᷑ de diffinitiõe vſure.et in quar/ to euidètiali. Scða vſura mẽtalis ẽ qñ ſine pacto mutuat᷑ cũ intentõe coꝛrupta de q̃ᷓ etiã ſpecie ſatis dixi m' in ſupꝛa ſcript.locis. Tertia v/⸗ ſura manifeſta eſt cũ aliqs nume/ ratã pecuniã mutuat vel põdera/ tã vel mẽſur atã tali pacto vt det᷑ ſibi aliqͥ o vltra ſoꝛtẽ.Et nõ vᷣbum mutuat ad drñam locatiõis pecu nie ſigillate ad põpaʒz demõſtran / de de q̃ manifeſta vſura ſat..ſupꝛa dixim in pꝛima ꝑte ſcʒ de diffiniti one et qͥ dicãtur vſur arij manifeſti ſatis ſupꝛa dixim in tertio mẽbꝛo pꝛime partis in ſexta deteſtatiõe Idez greg.in fine Et ad de pdictl. notata ꝑ baldũ in.l. Cũ allegas. C. de vſurl. in vltia colũna vbi q rit᷑ q̃liter ꝓbet᷑ quẽ eſſe vſurariũ et rñdet ex ↄſuetudine Iteʒ ex aꝑta ↄtract iniqᷣtate vt in textu et glo. dicte legis.facit.ff. de pignoꝛati/ cia actiõe.l.vel vniuerſoꝝ.ff. de v⸗ ſurl.l. Qui ſanxiſſes fi.et ff. de a/ ctiõe empti et ven.l. Julianꝰ F. Ibt dvẽ et ff. de petitiõe heditatis.l.ve/⸗ rũ::fi.et de re militari.l.nõ oẽs M barbarl.er ff. de vſurl. l. penax et l.pecunie vbi colligit᷑ fraudeʒ p̃ſu/⸗ mi ex qntitate pene et er qlitate mutuatis vel obligãt.et ſic ex pᷣo⸗ Dinatiõe ptʒz et alijs viecturl. ꝓba/ bit᷑ cõe eẽ vſurariũ manifeſtũ Poſt ꝓbatiõeʒ ↄiũctiõez ofeſſiõeʒ odẽ natiõeʒ vt ſupra diximꝰ et infra dicem' p̃ter collectõeʒ notatoꝛuzʒ ꝑ baldũ in.l.emptiõe qᷓ eſt lex ter/ tia. C. pl valet qð agit᷑ e. De q̃. ta ſpecievidelz vſura palliata cau ti eſt agendũ ꝓpter cautas a ſub tiles vſurario ꝑ aſtutias qͥ tot ho/ die cauillatiões exquirũt in pallia tis vſurl.ꝙ vix pñt de vſuraria p̃/ uitate ↄuinci Et bꝛeuiter hec ſpẽs vſure palliate trib modis pᷣncipa liter vt plurimũ reꝑitur eſſe cõmii ſa videlz Oꝛimo ſub noie ven ditio nis. Scðo ſub noie pignoꝛatiõis Tertio ſub noie ſociationis. (De vſura palliata que pꝛincipaliter fit tribus modls et primo de illa que kit lub noĩe emptio nis vel venditionis. De pꝛima ſcʒ de noie venditionis ſ̃t contingẽ vſuraz cõmitti pallia tam quando eſt intentio ad mutu andũ cũ perceptione lucri cũ credi toꝛ intendit nõ gratis ſed merce/ narie mutuare et vt palliat iniqui tatem ſuã dicit mutuario ſciliczʒ ei qui mutuũ petit.ego tradã tibi pe cuniã quã pet.q̊ ã ſub noie mutui nec ſõ noie pignoꝛatõis ̊ ſõ nole emptionis Ande ineamcõtractũ venditionis rei tue pꝛo hoc pꝛecio et ego reſtitaã tibi rem tuã vtꝑu/ ta pꝛediũ vel vineã cũ tu reſtimes mihi pecunie qntitatez ſed ꝓ tꝑe quo tenebis pecunias meas tu ha bebis fruduz pecunie mee tibi tra Dite et ego habebo fructũ poſſeſſi onis tue ſiue pꝛedij et ſic tali men/ te et intentiõe ſimul contrahũtſã Hic interuenit fraus et ſiatus con tractꝰ et ficticius eſt initus in frau/ dem vſuraꝝ licet enim ſit nomen eſt pignoꝛationis.vnde magl.. de / bet attendi qð in veritate geritur qꝙ; qð ſilate concipitur C. plus va let qð agitur it. In rubꝛo et in ni/ gro et q; maxime in.liij. et per to / tũ ergo pignoꝛate rei fructꝰ perce/⸗ pti debent oputari in ſoꝛtez extra de pig: Allo vos Alias talis con tract“ quaſi vſurariꝰ iudicabit᷑ qꝛ vſura palliata ẽ Datet expꝛeſſe in. c. Md nr am de emptiõe et venditi one vbi dñs Jo.an.pꝛo ſũmario colligit ficus emptoꝛ qui.verꝰ eſt creditoꝛ reſtituere cogitur rẽ in ve ritate pignoꝛatam ſeo ficte vendi tam ſi ſatiſfactum eſt ſibi de ſoꝛte . frudtibus computatis. Et quia ſereniſſime ibi declaꝛat materiã interſeramꝰ hic totam lẽu ram eiuſdem ſuper illo.c. vbi poſt ſũmar: ſubſequit᷑ dicẽs.pꝛimo nar rat factum.ſcᷣo ad iudicem ibi qᷣa ergo perueniſſe Qon dicit ꝑ quem Sike de iureiur a00 πο nfs3 cöůZz ectura iohis andꝛee. Abeſt vſurario bᷣm Egidiũ mutu um quia fraus hic pſumitur eo ip ſo ꝙ mutuũ peto bonoꝝꝑꝝ meoꝛum offerens parecen et creditor di cit nõ mutuabo.ſed ꝑatus ſũ eme/ re et pꝛo eodez pꝛecio vſq; ad cer tum tps reddere pꝛeſũitur vſurari e addine xime ſi mo dicũ pꝛeciũ inter/ uenit nũu:.l.quãuis Si tamen eſſem ſᷣm Hoſtl. Qui etiam dicit hic ꝙ omnẽ penam ꝓmilſax vſurario ſi non ſoluatur ad terminũ reputat frau Dulentam argumento ff. de actiõe empti et ven.l. Julianꝰ Idẽ pa, pinian Et om̃e iuramentũ habet reſpectũ de renũciatione c ſuper B remittens de iureiurãdo ad.c. de⸗ bitoꝛes æ dicit de facili contra vſu rarios pᷣſumendũ qꝛ peſſimũ genꝰ hoim et quia ſic pꝛeſumi expedit animab ip̃oꝝ.argumẽto de ſpõ/ ſalibꝰ. c. iuuenis de vſurl.c. In ciui/ tate ff. de re militari non oẽs . barbar.. C. de vſurl cum allegasa de reſcindenda venditione. l. rat. We baratrarijs vlura rion 1 quattuoꝛ modis frandandi legem. faciunt enim multas baratarias nũc emendo nũc ꝑemẽdo nũc par tim vendendo que ſunt vere bara tarie eos ſcilicet ad baratrũ ꝑdu/⸗ cẽtes Tractãt etiã hic de q̃ttuor modis fraudandi legeʒ q notaf de pꝛiuilegijs quanto experientia vt hic ad idez ff. ad velleia / hochtiee racibus Contrac ſglium tradend contrach nig er ii pſurarun ta facere ſoundum dihodie indigent rorio ſien fumn inſtn holit nee pacüdere lud indicii Jenvere preci ſin inusſir bec decre guerunt ſloneer lberation fiar ilis 4 facta ſb ca go eſn Uutionem ones remil lgtiones y deerſtkar adhueg s etirrit ſuperhis Mmon⸗ mareo 1 Nmeum edur sſien gede tr porg Neii inte Pyeleei⸗ Ngonn no ngn plar fran ſoe a Kips mübabetr echond Nde⸗ iconnartt Mnigen mni apedt nuodeſp⸗ cM +☛ 1Aegsn nonelm. ra modes in⸗ haratares do hul tperebe rani de zo⸗ rotek 77 yceſin doctrix qꝛ vſurarſj dimiſſis con/ tractibus mutui inchoant facere contractus emptionum conditio/ nalium ſcllicet cum pacto de re/ tradendo rem poſtea ne foꝛma contradtus emptionis et venditio nis ex vi illius pacti iudicaret illũ vſurarium ceperunt bine inſtrumẽ ta facere vnum emptionis pure. ſecundum pꝛomiſſionis reuenden di. ho die vero opoꝛtet debitorem indigentem pecunia confiwere vſu rario ſicut ſacriſte faciendo ſibi pu rum inſtrumentum venditiõisg nec volũt in eodẽ inſtr̃o vel alio facẽ pactũ de retrouendendo ne per il/ lud iudiciũ conuincat ir mutuum Item veram vel quaſi quantitatẽ pꝛecij ip̃ius rei expꝛimi volũt licet minus ſit creditũ vt nõ obſtet eis hec decretalis Aliud nouũ incho/ auerunt vſurarij hodie qꝛ ſoluta ſi ſoꝛte et vſura non faciunt inſtr̃m liberationis vel contra cartaʒ niſi fiat illis confeſſio per debitoꝛẽ de facta ſibi reſtitutione vſuraꝝ Cir ca qð eſſet ꝓuidendũ per conſti/ tutionem qua cauetur ꝙ reſtituti/⸗ ones remiſſiones donationes qui tationes vſuraꝝ intelligerentur fi ce et ſił ate hoc ipſo ꝙ poſt illas adhuc appareret feneraſſe vſurari os et irritanda eſſent iuramenta ſuper his pꝛeſtita Item contra ceſ ſiones quas pꝛocurant vſurarij fi⸗ eri per eos qui ſoluerũt vſuras a⸗ liquibus amicis de omni quanti / tate quã vſurario ſoluiſſent vt ce/ dens impediatur repetere. Celſio/ narius vero eoꝝ amicus eſt et de ipſo bene confidunt. De diuerlis kcaudib? 8 . 8 in modo contrahendi. Gunt etiam diuerſiſſime fr audes in modo contrahendi Sunt enim qui cum vere mutuent faciunt cõ/ tractum venditionis floꝛenoꝛum vel turonentium vel alterius mo/ nete Sunt alij qui magiſterio vel ſtatione aliqua dicunt ſe Ponere Ppꝛecium ad mercatiõem et lucruzʒ et conueniunt de quota lucri bene etiam recipiendo quotam damni mercium cum in veritate nulle ſint merces vel viles Sunt alij vſura/ rij qui vendunt mercez puta peciã Panmi et de hoc conficitur inſttẽm et poſtea cuʒ debitoꝛ non querat mercem ſed pꝛecium emũt ab eo mercez illam. Item in eo ꝙ ex per ſona eoꝝ pꝛeſũitur ↄtra eos ſibi Suident faciendo inſtr̃a mutui vel facta in fraudẽ mutui ſub alio no/ mine ↄtradctus confici in ꝑſonam alterius nõ vſurarij vel clerici Et breuiter tot ſũt eorum fraudes ꝓ nec ↄpetens cadit pꝛouiſio Quid vltra videm eos dñari in curijs pᷣlatoꝝ et principũ.et verificatur qð ſcribitur. pecunie obediũt oia vt dicã infra de ſymonia.c. Sicut Erxr his patet ꝙ dicit clemens de vſuris. ca. Ex graui ꝓ Ceterum ſcilicet ꝙ feneratores ſic vt pluri/ mum contradqtus vſurarios ineũt et doloſe qð conuinci non poſſũt de vſuraria pꝛauitate Oliuas io ẽ atboꝛes Lnde bene vulgare eſt multorum Campus eſt bene oliua tus io eſt arboꝛatus vel ſPpꝛie e/ rant arboꝛes oliuarum d nouẽ/ nium id eſt poſt ſepténium et infra nouẽnium et hoc conſueuerũt mo Derni vſurarij ſᷣm hoſt.qui quoti/ die ſic contrahunt ementes poſſeſ ſiones eo ꝙ poſt ſepteniũ et infra nouẽniuz recuperare poſſũt.volũt enim lucrari ſeptem annoꝝ fruc“ Carenoꝛum genus monete. Kmile de pꝛiuilegijs.c. Cum olim. ſecun/⸗ dum. cuz concoꝛdantfjs quas ibi. Dabo dimidiã. quat᷑ ẽgo nõ age batur ad reſcindendum contractũ et iuſtum pꝛeciũ ſoluendũ ſupplen/ dum infra.c. pꝛoximo Reſponde- ꝙ non erat verꝰ otracł ſed ſilat vt hHic diẽ Abbas ſed tu dic ꝙ nõ expediebat debitoꝛemſic agẽ a in telligebat abbas ꝙ nec iuſtũ Hciů fuerat datũ ipſi venditoꝛi patroci nari. ſupꝛa de reſcriptis.c.ſedes cñ et nõ ꝓdeſſe infra de eo qui duxit in matrimoniũ quã polluit per ad ulteriũ c.i hoſtl. Subdit etiã dñs Jo. an. in dicto.c. d nr̃aʒ in glo. penult.ibi ꝓmodus ex qntitate p̃. cij fides tranſactionis alimento?zꝝ eſtimabitur ↄſiderata etate a vali tudine tranſigentis qð eſt notan/ dDũ ad ea que diximus ſupꝛa de a⸗ limentis Dotiũ Notat etiaz ibidez glo in verbo dolus vbi dicitur do lus emptoꝛl.qualitate facti nõ qᷓn titate Pcij eſtimatur Sed hic ſcuz in dicto.c. No nr̃am fuit qlitas fa Qdi qꝛ infra certũ tꝑs reſtituere te ſuis ↄroꝛdãtijs uno debet obeſſe nebak VWñ dicit Inno ꝙ qntitas pꝛecij ſine eo qð de reſtitutiõe dici tur non ſufficeret 'm abbatez. mul tũ facit ̃aſi mutuũ cõtrahere vo/ luiſſet et remittit ad ea que dicit in c. Illo vos. de pignoꝛibus in lfine textus et ſuper finem vltime gloſe. Nota caſum Et vt habeamꝰ Baʒ auctoꝛitatis eiuſdem inſeram“ eti/ am ea que dicit in dicto. ca. Yllo vos. vbi colligit pꝛo caſu Si vſu/⸗ rarius emit rem eo pacto ꝙ poſt tempus eam reſtituet venditoꝛi re cipiendo aliquid vltra ſoꝛtem. fru ctibus tamen computatis in es computabitur ſiue iudicabitur cõ⸗ tractus pignoꝛaticius. Et ſubdit in verbo conditionalis dicẽs Cõ / ditionalis venditio eſt vendo tibi ſi talis volueritvel ſi nauis ex aſia venerit Hic in venditione aponi/ tur conditio Inter dum in ſolutio/ ne apponitur et tunc non eſt con/ Ditionalis venditio vt hic vel pl ad pꝛopoſitum bm hoſt.ẽ puta cũ Dicit res ſit tibi empra pꝛo decem ſi tamen aliquis melioꝛem conditi/ onem offerat infra menſem lit in/ empta et ſic reſoluitur a conditio/ ne extante. Conditionalis eſt quã do dicit res ſit ita empta pꝛecio Decem ſi infra menſem alius melio rem conditionem non offerat et iura que inducit allegãtur in glo. Et intendens pꝛedictus dominy. Joß .anð.lucidiꝰ declarare qũo talis contractus ſupꝛa foꝛmatus in fraudem pſumatur init et ſic iu/ Dicetur vſura palliata Micit ibidẽ in verbo ex duobus. Tertium cutn en zͤpoc denſ. Seol coepꝛ deberet merarie zdragi omaĩ mitercl lccf ND paci ſoten ve aloren plurase dulento⸗ Pokka res pꝛol idau nger in dicto frazde diait de naptre⸗ göͤagitn ſierdehi fenium: tlun et nendend Pignus: lo v0 duobus fuckus ſomen nglo⸗ dichati nc äͤntin⸗ redie run oridendo⸗ aedein onbus iifne dplimegoe. Wenm nnlran'e t. N Nan Dpu⸗ NWog n pendiddüre aſorren n Nutaris nes cabiur c⸗ 8. Kichdt s dis dihenott immiser Cuon ttie elol Rionad apd den oumnc unonti ra CNno alstgi nhun ntan mausnen oferote gian ni Mnnd , ſans donn ela 0 ouufomns rinlin uHunbo⸗ 1, Tertn / habes in fine intendens vicere ꝙ tres rões aſſignantur ibi in textu qñ poſſet pꝛeſumi cõtractꝰ in frau dem Dicit enim ibi textꝰ· (Gerba textus —MV Ex duobus tñ que fuerint in pa/ cto expꝛeſſo videlʒ ꝙ frud* ꝑcepti deberẽt in ſoluenda pecunia nu / merari et ꝙ vltra ſũmaʒz acceptaʒ qᷓdꝛaginta ſolidi deberent pſolui ↄtra ipᷣm emptoꝛeʒ pᷣſũitur vehe/⸗ mẽter cũ vſuras ↄſueuerit exercere 2 ſic cõſideratur qualitas fadti qͥ ad pactũ de ↄputãdo fructus in ſoꝛtem vel de ſoluendo aliquid vl/ tra ſoꝛtem vel ſi emptoꝛ ↄſueuerit vſuras exercere fiue contract frau dulentos ad palliandum vſuram Hoſt.addit alia duo quia voluit res pꝛobare et qꝛ faciebat ↄtra / dtũ claudicare Et nõndũ pᷣm In / no.ꝙ ex pᷣſũptionibꝰ iudicatur.vt in dicto c. Illo vos.et in. c. Ad no ſtraz de emptiõe et venditiõe. Et dicit ezo anch Hacob de are na vt refert Cin. C. plus valere qð agitur.⁊.l.iij tenuit dato ꝙ cõ ſtet de his tribus emptoꝛem vſu/ rarium non interueniſſe iuſtum p/ cium et eum feciſſe pactum de re/ uendendo non pꝛeſumi per hoc pignus.Ad pꝛedictaz decretalem Nllo vos. reſpondebat ꝙ ex aljs duobus ibi iudicatur ſcilicet quia frudtus computabat in ſoꝛtem qd nomen eſt de natura pignoꝛis vt in gloſa hoc videtur et quia reci / piebat vltra ſortem. ſolutio vero quã facit ad decretalem Ad no/ ſtram non conuenit et nihil ſonat a etiã erratũ fuit in illa ᷣm YJo. an. qui etiã dicit in glo. vlt..in fine in dicto.c. Illo vos Oꝛeſumitur etiã contra vſurariũ ſi iuramentũ exi/ gat hᷣm hoſtieñ ſupꝛa de renũciati one.c. ſuꝑ hoc Debitoꝛes enim e/ gent et creditoꝛes abũdant et iõᷣo de facili creditoꝛi debitoꝛes ꝓmit tũt qcquid creditoꝛes volũt a pe tũt vt pecuniã qua indigẽt q̃liter/⸗ cunq; poſſint habere ideo contra vlſurarios de facili eſt pᷣſumsdum. maxime cũ nec illud ſit contra ip/ ſos ſed ipoꝝ expediat aĩiabus de ſponſalibꝰc.iuuenis C.de reſcindẽ Da venditione.l. Ratas bᷣm Hoſtiẽ ſem qui remittit ad notata per eũ in dicto.c.ad noſtram. (El pignoꝛans lurat ſe vendidille nõ attendit eins iuramento DPꝛeterea de p̃dicto caſu etiaz de iure ciuili eſt caſus ad Ĩam.l.ij. C plus valere qð agitur vbi dicit textus emptione pignoꝛis cauſa fada non qð ſcriptum eſt h̊ qðᷣ geſtũ eſt inſpicitur vbi glo. tenet ꝙ etiã ſi talis pignoꝛans ſub nomie venditionis iuraſſet ſcʒ ꝙ eſſet lici ta venditio ſi in veritate fuerat pi/ gnoꝛatio nõ valeret Allegat. C. de legibꝰ. l.nõ dubiũ in fine et facit C.de ↄtrahenda emptione.i..ſi an cilla dñs baldus dicit ꝓ ratione gloſe ꝙᷓ iſtud iuramentũ nõ habs fũdamẽtũ ↄſẽlus.C. de nõ nume/ rata pecunia.l.fi. Qð veꝝ eſt di/⸗ cit ipſe ſi ↄtractꝰ fuerat ſimulat ſe⸗ cus ſi verꝰ licet in fraudẽ vſuraruʒ vt ain exẽplo odoſredi qꝛ tũc eſſet ſtandũ iuramẽto donec relaxaret᷑ ꝑ epᷣm vt extra de iureiurãdo. c. i. Si tñ iurãs eſſet moꝛtuꝰ heres eiꝰ nõ indiget relaxatõe qꝛ ſpũale vin culũ iuramenti moꝛte ſopitũ eſt vt extra de iureiurãdoc. veritat. per Imoet in c.vlt..defoꝛo cõpe. li. culũ qꝛ ſecꝰ in tꝑali et obligatione reſpectu reꝝ tꝑaliũ qð notat᷑ in.c. Quãuis de pactl.li.vi.in glo.oꝛdi⸗ naria Et attendendũ in eo qð di/ cit vt in exẽplo odofredi Nã odo/ fredus in dicta.l.emptiõe.ſic figu/ rat caſuʒ Tu volebas ego mu/ tuarem tibi centũ.ego dixi para/ tus ſum ſed volo ꝙ tu reuera vẽ / das mihi ꝓ iſtis centũ pꝛediũ tuũ et ego tibi reuendã pꝰ vecẽniuz ꝓ eodez pꝛecio Naz conſtito ꝙ cau ſa oꝛiginalis fuit cauſa mutui iſtõᷣ inſtrumẽtuz iudicatur feneraticiũ et vſurariũ ſᷣm odofredũ qð exem plü vt dicit baldꝰ eſt nota dignuzʒ Et ſubdit ſi aũt non conſtaret de originali mutuo eſſe extali pacto etiam cum vſurario factũ qꝛ etiazʒ nam ꝓꝓpterea iudicaretur vſurariũ vſurarij ſepe ineunt veros otracꝰ* et ita intelligitur qðᷣ notatur Hᷣ ſcʒ in dicta l. emptione per Jacobum de arena et per Cinũ et extra de ermptione et venditiße. c. Dd nr̃az tt extra de pignoꝛib.c. Illos vo⸗ Tu pꝛo ſanioꝛiet tutiori ſententia teneas illud qð ſupra diximꝰ bᷣm Jo. anõ. . . cõtractu ſimulato trãſ (Oninio tenenda an er keratur poſlellio: Wltimo querit idez dñs baldꝰnũ ᷣd ex contractu ſimulato tranffe/⸗ ratur poſſeſſio Et rñdet per diſtin ctiõezʒ dicens. Dut loqueris de ci/ uili tranſlatione puta ꝑ precarium et nõ trãſfertur qꝛ cũ ſimulans re⸗ maneat dñs vt pꝛius rei ſue nõ te⸗ net pcariũ vt. ff. de re.iurl.l. Nec pi/ gnus aut loqris de naturali tranſ latiõe et tũc bartolꝰ diſtinguit aut ꝓbetur animus tranſferende pol/ ſeſſionis et tranſfertur etiã ex con tractu inutili vt ff. de acquirenda poſſeſſione.l.i Gi vir vxoꝛi Sed in dubio nõ pᷣſumitur animꝰ tranſ ferende poſſeſſionis exquo cõtra/ dus eſt ſimulat ſic etiaz pᷣſumitur traditio ſimulata 'm bartolũ qui ita notat ff. de aqua pluuiali arcen da.l. emptoꝛ Credo dicit baldus ꝓ ſi de poſſeſſiõe diſceſſit et aliũ in poſſeſſione dimiſit ꝙ iſte ſit mod⸗ poſſeſſionis tranſferende argumẽ to ff. de dolo le. cum quis et. l. fi/ ſtulans pꝛi. ff de contrabenda emptione Secus ſi in rei venditio/ ne non dilceſſit de poſſeſſione⸗ fa/ cit ff. de alienatione iudicij mutan di cauſa fadti. l. Item ſi res fi. cũ —„ u endid akran giock ſota torn anpredic diin dict⸗ Ouidſin ſta verde pere tt no rbalbg ſimeleme Gitus urta ſleffde cor Liqvis! Or mmlat Cotandij indicale lter pdern cens Pn fiyt f de biloqnit hon habe Dooange fipolle Plodandi allegad urpe ur Dun noperte inuatan Nin.. Mis p⸗ ieetent Nün'pn nant otril 1: isbald'ni n wantke/ pa Nin Gens decd Oprerxrunm inulansre⸗ riſenote lNeepe ndlitran ſingirar lemde pol EttätrtN Agirnd rro e gnin’rand 1d Gr zznnn banoli uialan ntbalols ſtetalüün ſtit nod meanint ne peme iſenwic ſeſoreuu mnijuin leß la (ota cp illa claulula vendẽtiũ ſcilicet et non in kraudem vluran ma gis eſt luſpecta. Nota tamen ad conuincendũ eti am pꝛedictos vſurarios ſᷣm bal/ dũ in dicta. l. emptiõe vbi querit Quid ſi in inſtr̃o eſſent appoſita iſta verba ſcz vẽdidit et travidit vere et nõ in fraudẽ vſuraꝝ Et di cit baldꝰ Rñdeo ex his verbis in/ ſtẽ̃m eſſe magis ſuſpectum et non minus iuxta gloſaz notabilem in ſile ff. de conditiõibꝰ inſtitutionuʒ l. Si quis ſub conditione. Analiter probetur ſi⸗ mulatio contractus. Notandũ etiam ex dictl.dñi baldi in dicta.l.emptiõe vbi querit qua/ liter ꝓhetur ſimulatio et rñdet di⸗ cens Midetur ꝙ nõ poſſit pꝛoba ri vt ff. de vſur..legat.l. Si alij Sʒz ibi loquitur de impotẽètia facti qꝛ non habebat teſtes pꝛobatoꝛios Dico ergo ſimulationem proba/ ri poſſe Sed queſtio ſtat in modo pꝛobandi vbi dic ꝙ aut ſimulatõ allegatur per tertium qui leditur Mut per eum cum quo contrahi / tur Dꝛimo caſu pꝛobatur ſimula/ tio per coniecturas puta per con / tinuatam poſſeſſionem vt pꝛius vt in.l. Sicut · Gupuacuũ.ff. qͥbꝰ modis pignus.vel ypoteca ſoluit᷑ et ideo illi qui poſt venditõem poſ ſident ſi ex tali venditione alteri pꝛeiudicaretur puto creditoꝛi vel fiſco pꝛeſumũtur celebꝛaſſe con/ tractum ſimulate etiam ſi ſit con/ ſtitutio pꝛecarij vt notatur ꝑ bar/ tolum ff. de donationibus.l.poſk contractum et in ſpeculo de dona tionibus pꝛimo verſicłko. Jtem pone aliquis intendens. et in ſpe/ culo de actione et petitione S. In anterioꝛibus verſiculo.Oꝛ ſi foꝛte Si autem allegatur per eum cum quo contrahitur non pꝛeſumitur ſimulatio licet ſit retenta poſſeſſio Nam contra venditoꝛem poſſidẽ/⸗ tem poteſt agi vſq; ad triginta ã⸗ nos actione exempto ergo ꝑ poſ/ ſeſſionem medij tꝑis nõ pꝛeſũitur ſimulatio vt ſupꝛa de ↄſtituta pe/ cunia.l.ij. Tu dic clariꝰ circa mate riã huiꝰ ꝓbatiõis ꝙ ex eo ꝙ vtile eſt ſaluti aiaꝝ ipoꝝ vſurarioꝝ vł in fraudeʒz vſuraꝝ agentiũ cõuin, ci de vſurl.vel de fraude et ſimula tione vbi ſupra diximꝰ licitum ſit agẽ otra taliter ſimulãtes ex ar/ gument.ſicut etiã agitur a ꝓcedit᷑ ex argumẽt.et ↄiecturl.ↄtra vſura rios vt i.c. Cũ in dioceſi extra de vſurl.vbi dicit textus ꝙ licet non appareat aliquis accuſatoꝛ ſi ta/ men alijs argumentis illos con/ ſtiterit eſſe vſurarios manifeſtos in eos penam in lateraneñ. conſi/ lio contra vſurarios editam libe/ re poteris exercere. Scribit Inno. iij. altizo doꝛenſi ẽo Nam idonea argumeuta ꝓbant extra de cleri/ 44 cl.peregrinantibus.c.ij. (Ex quibus argumẽtis conuincitur oſurarius. Queritur que ſunt illa argumenta ex qͥbus poſſet quis cõuinci vſura riꝰ vel fraudulent ſimulatoꝛ. Rñ/⸗ detur qꝛ argumenta talia pñt eſſe infraſcripta qꝛ quis vulgariter eſt infamis de ↄtractibꝰ vſurarijs ert ſic fama cũ alijs adminiculis ar/ guet ↄtra talem vt pᷣſumatur eſſe fraudulentus ſimulatoꝛ hoc eſt in fraudez vſuraꝝ emptionẽ ſimulaſ/ ſe ſub pignoꝛe. argumẽto extra de teſtib?. c Pꝛeterea et in dictl. c. Do nr̃azʒ et illo vos et in.l.Si falſũ et per totũ.C.plꝰ valere qdð agitur Itẽ pᷣſumitw᷑ cõtra talẽ ſi ſolet ven/ dẽ ad terminũ plꝰq; in pñti.argu/⸗ mẽto extra de vſuris.c. In ciuita / te.et. c. Cõſuluit Itẽ ſi facit empti/ ones ſub ea ↄditione ꝙ emptas res reſtituere tenet̃᷑ aucto p̃cio vel fructibꝰ ſibi vertentis vt in dict. c. Dod naz et illo vos. Itẽ qꝛ appa/⸗ rent inſtr̃a vſuraꝝ ↄtra ipᷣm argu mento in. c. Ex g aui in fine de v/ ſuris in.cle.vbi aſtringitur ad edẽ dum co dices rationũ vt apareat an ſub vſurl. mutuauerit Item qa menſaz tenet parataz ad fen“ ex/ ercendũ vt dixim in deteſtatione vſure canonũ et gloſa oꝛdinaria in. c.i. et. ij. de vſurl. li. vi. tra oſurarios. Itẽ pᷣſumit᷑ cõtra taleʒ ſi in inſtr̃o Alla pꝛeliunptio con⸗ fecit apponi ꝙ debitoꝛ renũciet re/ petitioni vſuraꝝ argumẽto in. ca. Quã pꝑnicioſum et in.c. Tuas du/ dũ extra de vſurl. Wbi nõ obſtan/ te iuramẽto pᷣſtito ꝙ hi qui ſolue/⸗ rũt vſuras nõ repetant et ſuꝑ his q̃̊s ſoluerũt nullaz moueãt q̃ſtio/ nem Cogi tñ debent vſurarij ãte vſuraꝝ ſolutiõez ab eaꝝ exactio/ ne deſiſtere vel ipſas reſtitue pꝰ q; fuerint perſolute ne de dolo et fraude ↄtingat eos ↄmoduʒ re/ poꝛtare Nec obſtat etiã ꝙ in cri/⸗ minalibꝰ debẽt eſſe ꝓbatiões om̃i luce clarioꝛes C. de ꝓbatõib.l fi. et. q.vi. Epifamuz qꝛ in caſu vſu/ rario et fraude vſuraria in fauot aiaꝝ optimũ eſt ꝑ iudicia et argu mta et alias ↄiecturas cõuincẽ vſurarios et taliter rraudulentos vt de manib demonũ exeanta de peccatorum vinculis. Se ſũt notoꝛij et ma mikeſti vlurarij. Et nõndũ bꝛeuit᷑ ꝙ aliqui dicuntk vſurarij manifeſti de ꝗᷣbin. c. i. a. ij li.vi. Nliqui dicũtur notoꝛij actu ꝑ manẽte vt qꝛ tenẽt mèſaz ꝓatam Oliqͥ dicunt᷑ notoꝛij notoꝛietate iurl.vt qꝛ cõuicti vel ofeſſia de his diſponit᷑ in ᷣdcis.ci. et.ij.de vſu/⸗ r..li.vi.et in.c. Quia in oibꝰ extra de vſurl. Et de materia manifeſtia notoꝛij ſat..ꝓtenſe tracauimin.c vfa de cohabitatione clericoꝝ et mulieꝝ dũ legẽm p dictũ titulũa in ſcriptl. redegimus Et etiã in. c. tua nos et in.c.queſitũ eodem.ti. iolacen ſackad er eſt yſerus ti mou NAyrof foͤßteu Pſelche nnreper li lni Ledy Heſ gerto diegn arim öͤdey Gteſ Par inido tüaf tet p. lism delie irca tenücer mäton g, nsdur ditöchſtan hiqniſche, Metſuodis eit iſ Mranſ i ergdo Bfeſtnep rede doloet nod re tasgn tei Pbatdesofi pbatoͤbe i. Pincalt piu main fauos wicgetarg mas Wuinct Fandlonos üereamade 1s. jerm ötügn dont decbincig Cvotorjoca tlz gatan wroretan Nelndehs n oib' en na naniifn nactaunhe, hecenasp oititli⸗ SCimitt. ſtademd. Ein conkelloꝛ pollit oc⸗ culto vlurario interdi cere ſacramẽta et vide tur ꝙ non: Sed pone ꝙ vſurari occult cõft teatur ſacerdoti ſe eẽ vſurariũ Dũ q̃d ſacerdos poterit ſibi inter dicẽ ſacra vel reuelare ep̃ᷣo.dic ꝙ non exq̊ᷓ eſt occultꝰ Ut in. c. ois vtriuſ q; ſexus extra de pe.et remiſ. debzʒ tñ inducẽ illũ vt reſtituat vſuras vel vt ↄfiteat᷑ epᷣo et auiſare eũ ꝙ nõ pᷣ̃t eũ aliter abſoluẽ nec poterit ipſe ſaluari de q̊ͥ etiã plene egimꝰ in repetitiõe dẽi.c. Ois vtuſq; ſexꝰ (An pꝛobando vlurare quiritur extoꝛlille vt ſubijciatur pene 2 Sed pone narro quẽ mutuaſſe et ꝙ eſt vſurari manifeſtꝰ nõ tñ ꝓbo ꝙ extoꝛſt a me nũqd ↄuincit ꝑ B die ꝙ non. Requirit᷑ em̃ ꝙ ertoꝛſit maxime ſi agat᷑ ↄditõe capłi Quã q; de vſur.li. vi. videlicz ad nullita teʒ teſtamẽti vel ad negatiõez ſe / pulture Nã poſſibile ẽ vſurariũ ab initio moꝛi ante receptiõez vſura rũ a ſit nõ tenet᷑ ad penã dicti.c.li⸗ cet peccaſſet moꝛtaliter ex actu ta lis mutui et debẽt penitẽ m Jo. de lignano in. c. fi. extra de vſuris circa finem Spinio tenenda ch li appareat obligatio ad oluram debet ablolui debitoꝛ ne vexetur. LYu dic ꝙ ſi in ſcriptis axparet ob / ligatio debitoꝛl.ad vſuraz vſura/ riꝰ tenet᷑ abſoluẽ debitoꝛẽa inſttᷣm obligatiõis deſtruẽ et debitoꝛez li berare ne ab hẽdib vexetur iuxta notata capłi. Tuas dudũ et in. c. Cũ in dioceſi extra de vſurł.li.vi. c.Ex graui de vſurl.in cle. Oꝛ ſi tali ter obligatũ nõ liberauerũt et lita moꝛtu fuerit vſurariꝰ ſi iaʒ mani/⸗ feſtũ B̊ factũ fuerit dubito locũ ha bere penas dictoꝝ cap. Quia in oĩbus et qnq;. ꝓpt᷑ verba q̃ ibi cir ca finez dicti.c. Quãq; deſcribunt᷑ videlz null' manifeſtoꝝ vſurario / rũ teſtamẽt.interſit aut eos ad cõ feſſiõezʒ admittat ſiue ipſos abſol uat niſi de vſurlſatiſfecerint vel de ſatiſfaciendo ꝓ ſuaꝝ viribꝰ facul tatũ pꝛeſtent vt pmittitur idoneaʒ cautiõem Sed patet expꝛeſſe ꝙ ſi eſt manifeſtꝰ vſurarius moꝛtuꝰ vt ſupꝛa cũ non liberauit vſurarũ de/ bitoꝛẽ neq; inſtrjm debiti cancella/ uit.non ſatiſfecit neq; cautiõeʒ pꝛe ſtitit vt p̃cipitur. ergo in penas in/ cidit canonis ãtedicti. Oe ſi adhue occultꝰ vſurariꝰ moꝛtu eſſet labo/ rare debz talis ſacer dos cui vt ſu pꝛa confeſſus extitit vt talis debi/ toꝛab heredibus vſurarij predictt eſſet totaliter abſolutus omni me/⸗ lioꝛi modo quo fieri poſſet cũ con ſeruatione fame memo:ie pꝛedicti defuncti occulti vſurarij vt in ſilibꝰ etiaz dixim in predicta repetitiõe dicti. c. Ois vtriuſq; ſexus. Muid li qs in teſtamẽ to le conkellus kuerit o⸗ ſurartum⸗ Circa hoc q̃rit dñs angelus aſtẽbſ miles in dicta dilputatiõe Quio ſi in teſtamento ↄfellus fuerit ſe v⸗ ſurariũ Et Kſñdet ↄfeſſio facta in teſtamento extr audicialis eſt nec plus oꝑatur q;ᷓ cũ emanat inter vi Uos vt in.l aureolꝰ fi.ff. de liber/ tatibus legatoꝝ er ff de legatis. tertio.le.lucius ſẽpꝛoneo et ff.de cõ ditiõibꝰ et demonſtratiõibꝰ. le. cum tale falſa. ſed cũ emanat int᷑ viuos non fac t eũ manifeſtũ vſu/ rariũ niſ cuz emanat coꝛam ſacer dote et teſtibus vel notato cuʒ ni ſu vt reſtituant᷑ vſure vt cum exhi/⸗ bitione libroꝝ ergo nec illa que emanauit in vltima voluntate red vit ipſum mamifeſtum publicatiõe non facta. poterit tamẽ ep̃ᷣs decer nere et publicare eum fuiſſe vſura rium manifeſtũ fama publica con rurrente ed non puto dicit dñs angel' talez pnblicatiõem oꝑpari ad penas.c.dẽi. Quãq;ᷓ qm̃ tẽꝑpꝑe. teſtam enti nõ erat mamifeſt vſura ri ergo ponit in ſuo teſtamẽto te/ ſtes adeſſe tꝑe teſtamenti et ſepul ture qꝛ qlitas iniũcta vbo ſignifi/ rat h̊m tpᷣs verbi vt ind. In deli/ Al. 5& & extrane“ ff. de noralibus Nerba aũt decretalis dicũt teſta met.vſurarioꝝ manifeſtoꝝz nemo interſit et eis denegatur ecciaſtica ſepultura. pꝛoderit aũt dicta de/⸗ claratio quo ad pꝛeſumendũ con/ tradus mutui vſurarios. (Qualtter kacienda elt executio ſi quis in teſta mẽto cũfitetur ſe extoꝛ lilſe vſuras et non repe ritur a quibus. Szʒ quero quid ſi teſtatoꝛ in teſta/ mento ſolenniter expꝛeſſit ſe erxtoꝛ ſiſſe tricenta ab a. B. et C. et alijs innoĩatis que iuſſit reſtitui.et epᷣm executoꝛem fecit nec de illis rebus atparere poteſt ꝙ aliqd ſoluerit Rñdeo tenuit diſputãdo dñs mar ſiiꝰ doctoꝛ dñi Jo.an.ꝙ nõ ob / ſtante ꝙ legatũ ſit incertũ fauoꝛe vltime voluntatl.exequat᷑ hoc mo do ꝙ ſigillatim ab illis tribus in/ quiret qntum ſoluerit vnuſquiſqʒ; poſtea per edictũ vocalis eos qᷣ illi vſuras ſoluiſſent vt de illis do/⸗ ceant et venientib?dabit qntum ſe ſoluiſſe docebũt et illi tres habe/ bũt reſiduũ ſi iurauerint ſe ſoluiſſe et in qᷓnto iurauerint reſiduũ aũt dabitur pauꝑibus ſuꝑ eo.c. Cum tu. Si vero venientes totũ habue rũt illis tribꝰde q̃ntitate iurata ſol uoͤt heredes de ſepultur..c. fi.de ra ptoꝛibꝰ in lr̃is.Si aut veniet nullꝰ diyxit ꝙ quilibet illoꝝ triũ habe bit rtam ptem argumẽto legis ſi (ötra e l ertt tlisl Quron ſe omu antrotrud Ctgolue gopereſe bitoꝛeind nndioceſt decenao erucam Dfureetl. dloeſo⸗ barqtinde a atoꝛe⸗ dlecos ſd orac'y prelumi de lttenorind Dono nen micande Aihabin ſciceth Diaconin. lnſcholise Ddorneg trepwobe tato no in dĩ Odſantib deſtude dumnpt ſer ſeno Ttüaſie Urde Ne wemnücong 18. ndat ntehe cho ontge . Nrintka⸗ Geſeeton aCa d ſimi achn e lsrehus 6) Clent vodismer roͤobl/ rii ote aüboeme s mhbus rmmiguſe ls cos 4 dellis do⸗ pm . Nts hobe te oluc ſoui ait toeln totühehe te unatnd en pena nl nu hebe ivlgs quis titio ff. de vſufruu accreſc⸗ do Et illã qrtaʒ dabit pauꝑibus. tuãs ſit vlurarius. Quero nunq d ſufficit agenti ꝓba re ꝙ mutuãs ſit manifeſtꝰ vſurariꝰ ante ↄtractũ et tꝑe ↄtra et poſt Et ꝙ olueuit exigẽ inſtẽa de du / plo vere ſoꝛtl.Archidiacon? ꝓ de / bitoꝛe inducebat ſupꝛa capkm Cũ in dioceſi de pignoꝛibꝰ Illo vos. De cleric. ꝑegrinãtib.c.ij.de hereti c..excõicamꝰ vlt.de pᷣſũptionibꝰ Afferte et. l. Yudicia. C. de rei ven / ditiõe Oꝛo creditoꝛe aũt induce/ bat qꝛ in dubijs eſt iudicãduz cõ / tra actoꝛez. de fide inſtr̃oꝝ. c.int᷑ dilectos Nec ſequitur ſi fecit alios ↄtract“ vſurarios ergo et iſtũ imo pꝛeſumi debet ꝓ inſtto de pᷣſũptio mb'. c. Illud. et ponderari foꝛma et tenoꝛ inſtrumenti de pꝛiuilegijs Porro nec incerta vel ãbigua ſũt iudicanda.xxx.q.v. Incerta.xxxiij dDi. Habuiſſe Etiaz ſi aſtat ↄditio ij. q.i.c.et hanc ꝑtem tenuit archi/ diacon' in. c. ij. et. t li. vi · Sed ibi dicit JHo.an.ꝙ hoc non appꝛobatx᷑ in ſcholis et repꝛob atur in iudicijs Oduerte qꝛ nõ video q̃liter debe/ at repꝛobari de iuris rigoꝛe niſi at tẽto qͥ ad iudicia.bᷣm Jo.de ligna no in dicto. t. ki. extra de vſurl. Cõtract⸗ liciti de per le CTeſſantibꝰ aũt didl.pᷣſũptionibus de fraude nulli dubiũ quin cõtra/ AQus emptiõis cũ equiꝑatione pcij licitꝰ ſudicatur ſeruata ſui natura ſm iuſticiã et naturalez equitatẽ ſi cut etiã alij liciti ↄtractꝰ vt ſũt ifra ſeripti videlz Menditio. ff. et C. de Otrahẽda emptiõe ꝑ totũ et extra de emp. et vẽd.ꝑ totũ. Locatio cõ Ductio.ff. C. locati et extra de lo cato et ↄducto. Cõmodatio. ff.et C. de ↄmodato et extra eo.ti Mu mati⸗ ff. 1. C. ſi certũ petat᷑ Infeu Datio in volumine de vſib“ feudo⸗ rũ a extra de feudis. epoſitio ff. et. C.depoſiti a extra de depoſito DPaignoꝛatio ff. C. de pignoꝛib a extra eo.ti. Liuellatio ſiue emphi/ teotecatio C. de iure emphiteote per totũ Societas ff. et. C. et iuſti pꝛo ſocio Permutatio extra de re rũ ꝑmutatõe et. C. et ff. eo. ti. Trãſ actio ff et C. et extra de tranſactio nibꝰ Donatio et ſites ↄtrad a iu re licite ꝑmiſſi Itaq; ſi inter ↄtra/ hentes pura eſt intentio vendenot et emendi ſeruata iuſticia dicti con tractꝰ. et emptoꝛ velit gram facẽ venditori de reuendẽdo ꝓ eodem pꝛecio om̃i fraude vel ſimulatione ceſſãte h̊ i pura mẽte et intẽtiõe.ſit actũ licitus erit etiã talis cõtractꝰ vt eſt caſus in.l.ij.ad lf̃am. C. de padl.inter emptorez et venditoꝛẽ Oꝛ vt clare conſpicias textuʒ hic Ddicte legl.inſerim qui dicit Si fun/ dum parentes tui ea lege vendide runt vt ſiue ipſi vel heres eoꝝ em/ ptori pꝛeciũ quandocũq; vel itra certa tꝑa obtuliſſent reſtitueret᷑ teq; parato ſatiſfacere conditioni dicke leg.ſi heres emptoꝛl.non pa/ ret Lnde contractꝰfides ſeruetur .gg 2. adtio de preſcriptis verbis ex v / Pꝛimo modo quando truſitur de mun ditoꝛe tibi dabit᷑. habita ratione contractu ad alteꝝ contractuzʒ vr zude ̃ eoꝝ que poſt ablatã quantitateʒ cum coniunx que donare non põt te verſi ex eo fundo ad aduerſariũ perue / dDonat. vt extra de donationibus ciglichun nerũt. Circa quod dicit Hoſtieñ. inter virum et vxoꝛem. c. vltl. Tel ſ ſper in ſum. ti.de emptl.a vẽditl.qua vendit pꝛecium non exadturꝰ ideo oſueruo⸗ liter reſc ndat᷑.vp. Illud autez nõ quia non valet cõtractus.ff de do loloto ꝙ ſiquid fiat in fraudem legis nõ nationibus inter virum et vxoꝛt. munapt valet quod ſequit᷑ ex eo vł obit ot ¶·. l. ſponſus Circa. Codem modo cfceſs C. de legibus. i Non dubiũ. ffacit cenſetur quando accedẽs ad vſu/ rando⸗ gutem contra legem qui facit qð rariũ volens mutuũ recipere repe/ coni lex pꝛohibet / offendendo verba rit vſurariũ non conſentire quia ti do legis et ſententiam. vt patet in iu/ met ne arguatur de vſuris ſed di/ en dice qui emit a ſbᷣditis. vt. f. de cõ cit ꝙ emat ſi voluerit vendere ſi te de trahenda emptione.l. non licet. ert ſtes reperiuntur et ꝓbari poſſet ꝙ ne . patet in eo qui emit rem minoꝛis interuenerũt hec verba. et vẽdino nc H que ſeruãdo ſeruari poteſt ſine de fiat ſiue longũ citra iuſtum pꝛeciũ. nans creto iudicis.vt.ff.de rebus eoꝛũ. vel pꝛope iuſtuzʒ pꝛeciũ.ſed conſtat MMod p totũ. C. de adminiſtratione tu / ꝙ emptoꝛ eſt vſurarius et ꝙ ven/ goſnen toꝝꝶ.l. lex que tutoꝛes. et patet in Dens ſi aliud facere potuiſſet nulla Con yvyconomo vel pꝛelato qui vẽdidit tenus fuiſſet rem venditurus licet rem eccleſie nõ ſeruato oꝛdine qui pignoꝛaſſet/ non valet contract?. bilia Habet᷑ in autentico. Hoc ius po;/- vt in dicto. c. Md noſtrazʒ. extra de rrectũ. C. de ſacroſan. ecl. engit veno⸗ Jem ſi fiat padũ Qoe g9 e ꝙꝓ frudus in ſoꝛtem computentur 1aron (Fit kraus legis quado⸗ . det᷑ aliquid ne eten e deineg ſſit reuenditio. vt in d. c. Jiio vos. naga cunqʒ; ſernatis verbis dDdoeepignoꝛibus“ ltneg mens circumuenitrr (Conluetudo terre vbi gnn Erli querat᷑ quando fit fraus leeg nſurarſ’ rppo pS uat eer Quormovis Rñdetur pꝛtimium vlurarii ſic lacere cõlue L ertr Ho lex fraudat᷑ quadocunqʒ ſeruas oriie e Jonne i de legibus. l. Et contra legez. J.l. Er notandum ſingulariter q ſub geſup ſequenti. Nd ſcpᷣm rũdet᷑ ꝙ qtuoꝛ ddit ibidem PMoſtieñ. dicens Con/ tiam modis princip aliter fit ſr aus legi. ſuetudo ſrari er kreino n nn aut „ „ „rK. xiruime attendenda eſt ſcilicet qus o dig (Oꝛimo modo lbit kraus multi vſurarij ſunt in terra et ſic oè/ es mnes comtr abere conſueuerunt.ſ/ liin 2 „ „ „ „* — Meträſturd Lumhiz donanmnpi⸗ e dongnonidns un T ncac dn Midsffden mum er pron: 1dodenmode nis 3d f Wnaerereo. Cendncist. deſuns ſed WMenmndereſt pban poſſag aba et vidinn niſtum prren ciſed tonſe mustven neponicetfria 1pendionsen palttonnat. volez A miſfatpati untonptenen Drlnu orund nd/Pns hterredkt eut eſt in multis locis.⁊ ad hot ae cedunt que notaui dicit Hoſtl.ſu/ pꝛa de cõſuetudine ꝓ Et de virtu te. verſi. Ded ſpecialis. et verb. ſpe cialiſſima. In pꝛedicto auteʒ verb ſed ſpecialis.dicit Sʒ ſpecialis ſeʒ oↄſuetudo eſt ꝙ in vna ciuitate vel alio loco ſpecialiter opoꝛtet ff. cõ munia pꝛedioꝛũ.l.venditoꝛ. C. de edificijs pꝛiuatis.lʒ.iij.extra de iure iurando. venistes. Et ſubdit ꝙ ta lis conſuetudo obtinet ſi talis con ſuetudo poſt legeʒ indicta ſit. alio/ quin a lege ſuperueniète vincet᷑ vt in. c. Cum olim de conſuetudine. et in. c. de hHis in fine.et in.c.certifica/ ri. extra de ſepultur..et Inſt. de iu / re naturali 5 Ex non ſcripto. hoc ẽ qꝛ ↄſuetudo:ſupplet vbi lex deficit (Conſuetudo rationa bilis eſt ſeruanda Et debet attendi ꝙ cõſuetudo ſit rationabilis et non contra legem dei neq; contra legem nature con tra quas leges neq; ↄſuetudo va let neqʒ ſtatutũ.ᷣviij.di. Que cõtra moꝛes. xxxij.q.vij.c.flagicia. Imo quanto talis conſuetudo diutius durat tanto grauioꝛa erunt pecca ta. extra de cõſuetudine.c. finali.vt in. c.nõ dzʒ. de conſang. et aff. cuz ſi milibus. 1 ꝙ talis conſuetudo a le ge ſuperueniente vincat᷑. Orobak etiam in ꝓhemio Inſtitl. 5 Igit. in autentico de heredibus et falci dia Fi. colk.i. et in. c. conſtitutus. ex tra ðᷣ fideiuſſoꝛib. Dicit etiã Ho ſtieñ. in ver. quem allegat in ſũma de conſuetudine Fet de virtute. v. Item eſt ſpecialiſſima ᷣm quam in dubijs iudicatur. et hanc pꝛeſum/ ptio nẽ inducit cui ſtatur niſi foꝛte contrariũ pꝛohibet᷑. Hec ẽ conſuc tudo patriſfamilias.ff.ð pignoꝛa inicia actione.l.vniuerſoꝝ.ff.de vſu ris.l. Qò ſemiſſes.ff de legatis .i. .l.ſi ſeruus pluriũ SGi numer).ex/ tra de pꝛeſumptionibꝰ.c. Ex ſtudi is.et.c.mandata.et in. c. Cum in iu uentute. et extra de teſtibus. Teſti/ moniũ.et de pignoꝛibꝰ. Illo vos. in fi. Redeundo ergo poſt pꝛedi cta ad ea que ſubdit in dicto ti. de emp.a ven.poſtqꝙ; allegauit dictũ ver. Itez ſpecialiſſima. dicit ꝙ hic exemplo opus eſt. vt.ff. de penis. l. Mutacta penult᷑ et vlt. et C. ad .l.iuliaz repetendoꝝ.l i.et extra de vi. et ho.cle.c.vt clerico moꝛes. de cohabitatione clericoꝝ et muli erũ.l.clericos. H (Eecundo kit kraus legt cum tranſitur de perlo na in perlonaʒ. et exem plikicat inter coniuges Scõðo dicit ipſe fit fraus legi cuʒ tranſit᷑ de ꝑſona ad ꝑſonã vt ſi cõ iunx int᷑ponat aliã ꝑſonam cui do nat vt oↄiugi ſuo det᷑ ff. de donati/⸗ one int᷑ viꝝ et vxoꝛẽ.l.iij non tm̃ Itẽ ſi do poteſtatez amico tuo vt poſſit ↄferre eccleſiã vł pꝛebendã Smo vacantẽ vel cui voluerit. ſed ego bñ ſcio ꝙ tibi dabit. extra de conceſſione pꝛebende.c.conſtitutꝰ et. c. vltimo. Hec aũt poteſtas bñ poteſt dari in genere. hoc eſt. vni/ uerſaliter. tacite vel expꝛeſle.extra de inſtitutionibꝰ. c. ex frequentioꝰ. Intendit dicere ſi fraus non inter uenit. Item nota exemplũ qñ ꝑſo na per ſe pꝛohibita ↄtrahere per alterũ ↄtrahit. vt patz in iudice q́; ↄtrahit ꝑ aliũ cũ ſubouis/cuzʒ per ſe non poſſit. vt. Cꝙ metus cauſa l.penul. C. de otractibus iudicũ. l.i.f.. de contrahenda emp.l.non lirsr Item exemplũ ẽ in yconomo ecclene qui emit rem eccleſie ꝑ int᷑/ poſitam perſonaz. cum per ſe non poſſit quia non valet. C. de ſacro ſanc. eccle. autentl. Oꝛ quibuſcunqʒ modis. Item exemplũ eſt de pꝛo/ ximis ſacroꝝ ſcrineoꝝ.l.vltl. 2. C. de pꝛincipaliter agẽtibꝰin rebꝰ.l.i. tranlicur de re ad rem Tertio fit fraus legi de re ad rem vt cũ filiofamilias cui non poteſt tradi pecũia mutuo ſine metu ma cedoniani patre inſcio et ratũ nõ habente vt. C. ad macedonianũ. I.i.et vl. Tradit᷑ ſpecies certo mõ vt ipſam vendat et pꝛeciũ recipiat vt. ff. ad macedonianũ.l. Itez ſi fi⸗ lius mutui. Item,. cũ non debeat Dari pꝛeñdi vltra eſculentuʒz et po rulentũ.ff. de officio pꝛeſidis l.ple/⸗ beſcito.dat᷑ enim ei tm̃ quod ꝓue/ nit ad muneꝝ qualitatẽ in enceni/ is.vt.ff. de offic pꝛoconl.l.ſolent Certlo kit kcaus legi cũ non autez. ſlicut pꝛelatus qui non poteſt obligare ecclellaz nam es⸗ ſueuerat tradere ſigi lum. extra de ſolutiombus. c. in quoꝛundam. Et ſubdit.hec fraus hodie ꝑ vſurari, os eſt nimiuz vſurpata. non enim mutuant ſed tradunt ſpeciem cer/ to pꝛecio extimatam. et aliquãdo cũ dominis miſcent/aſſumèdo oĩa inſimul quas baratras vocãt.Tu dicas veꝝ eſt animaꝝ ſuaꝝ quas baratant ſiue ad baratrũ ducunt niſi ſatiſfaciant ante moꝛtem. NH in extimatione carioꝛi facta q; vẽ di poſſet bene continetur vſura.er go ſe ipſos baratãt tales barato res et nihil valet quod agunt. qdðᷣ eſt argumentũ expꝛeſſum. C. Man dati. l.ab Vnaſtaſio.ſf. de actione emp.et venditi.l. Julianus .· Idez papinianus.et. C. de vſuris.l.Cũ allegas. et. . conſtitutionibus uarto kit kraus legi cum tranlſitur de cõtra ctu ad contractum Quarto de contradtu ad eundem contractuʒ ſed altero modo vt cüö trad am tibi mutuum tu vis dare mulierem ꝓ fideiuſſoꝛe.ego ſciẽs eam tutam velleiano volo ꝙ ipſa conſtituat pꝛincipalem.a tu fideiu bes pꝛo ea ff. ad velleianũ.l.q;uis 5Si cum eſſem.. Et ſic habes ex did is Hoſti. qualiter ex tali mala cõſuetudine pꝛeſumat᷑ fieri fraus legi quod eſt notabile pꝛo talibus contractibus factis in fraudẽ vſu/ rarum. cduc s Qus dec⸗ nari ſtoo ſongele bbereetin tushaben grad eor dis ollium re tenen: naveoffu ſanguseo ſgdepg debet oe ſuügee cd erei pfarävts quis hab u 8d pura. tio etinde uloͤlal radusin etinclenie albeneſic Neiurein Cnnn taßp nulli nnom lner ron nd namde mene wſre Nonenin Necſem ce, alignade mdo 0i at Tu innnus m dan uen. di ſada i r nnacr sbarato gunt qd mC. Man de dione msg de, ſns. C onidus Nly tun anden vodo ſtcu disdare tgo ſis poop⸗ nam ſdein gnul qns ic habest ertalnd fanifls opthens wirll Qus de cauſa bene facerent oꝛdi/ narij vł dioceſani qui animaꝑ pa ſtoꝛes eſſe debent et curatoꝛes ꝓ/⸗ hibere et interdicere tales contra/⸗ ctus habentes oꝛiginem a mutuo qꝛ ad eoꝝ officium ſpectat cuſto/ dia ouium ſuaꝝ et rationeʒ reode re tenent᷑.vt in.c. Irrefragabili.ex tra de officio oꝛdinarij. vbi drĩẽ ne ſanguis eoꝝ ſcilz ſubditoꝛ de eo ſcʒ de pꝛelati manibꝰ requirat᷑.vñ debet oues errantes. coꝛrigere et ad ſuũ gremiũ vel ouile pducere. e qð exeũt qͥ dãt pecuniã ſuã ad vſurã vt diẽ ps. pſalmo xiiij. Dñe quis habitabit in tabernacło tuo et ꝗ. Qui pecuniã ſuam non dedit ad vlurã. et ſic iuſta eſſet pꝛohibi/⸗ tio et interdictio.etiam per penam ex cõicationis in laicos/tales con tractus ineũtes latam vel ferendꝰ⸗ et in clericos ſuſpẽſonũ ab officio et beneficio. vt in. c.i.et in.c. pᷣteres de iureiurando. (Contractus initi con tra pꝛohibitionẽ legis nullius ſüt roboꝛis vel momenti Nam et contractus initi contra ꝓ bibitionem legis ſiue decreti nulli Contra conſuetudinez et contractum louencu us ſunt valoꝛis vł momenti. vt in .l.vbi lex.ff.de vſuris.et in.l.cũ lex ff. de fiveiuſſoꝛibus.et in.l.non du bium. C. de legibus. et in. l. Js cui bonus ff. de ver. oblig. Licet enim venditio facta cũ pacto de reuẽdẽ do valeat. vt in.l.fundi partem.ff. de contrah̊.emp.quia talia pacta tanqm pars pꝛecij iudicant᷑.vt in dictis iuribus. Attamen quia mul te fraudes exquiſte fiunt ↄtra ca/ nones editos ↄtra vſurarios vt.S diximus. Ideo ex pluribus ↄiectu ris iure maxime canonico pᷣſumüt ↄtractus alios ſui foꝛma ꝑmiſſos fuiſſe et eſſe celebꝛatos in fraudeʒ vſuraꝝ et ad palliandũ vſuras cũ nollent gratis mutuare.a ſic inun luit in ciuitate tal modus cõtrahẽ di ſub nomine venditõnis/inductꝰ* in cõſuetudinẽ cuiꝰ oꝛigo erat mu tuũ.Et pᷣdicta indubitata ſũt ma// xime in ſolitis et cõſuetis ſub tali foꝛma oↄtrahere cuz intentione fe / nerãdi licet exquiſto coloꝛe nomi nent emptionẽ nde cũ pꝛeſuma tur pignus talis foꝛmaa coloꝛ cõ trahendi nihil operat᷑ nec illa attẽ di debet vt in d. l. ij. C. plus vale re qð agit᷑ q;ᷓ quod ſimulate cõci / pitur. vt in d.c. Ad noſtrã.de em. et ven. et in. c. Ilo vos.de pigno/ ribus.et.c. In ciuitate. et in.c.cõſu luit.et.c.Qauigãti.de vſuris.ergo talis ↄtractus ſic frequẽtatꝰ in pe / riculũ animaꝝ in fraudẽ vſuraruzʒ ex generali ↄſuetudine hominũ di ſte ciuitatis inductus.vt in.l. Qui ſemiſſes.ff. de vſuris.Merito debz llicitus iudicari et vſuranus. non obſtante que iudicanda eſt poti/ us coꝛruptela quia tanto grauio ra ſunt peccata quanto diutius in felicem animã detinent alligatam vt in dicto.c.fi.de conſuetu. Et ita oſuluerunt iſto anno egregij vtri/ uſq; dectoꝛes iuris eximij d. Bar/⸗ na bononie a ferrarie m bo ie ¶An liceat emere reddi⸗ cias de hiſp ania.et d. Jo. de ana/ tus prediales heredita rie Et de hoc vide ĩ pꝛi mo caln lecũdi blus. lu pra videlicet de kructu um venditione Sed nunc querit᷑ Munquid liceat emere redditus pꝛediales heredi/ tarie. Midet bꝛeuit᷑ ꝙ non per.l.il lam que ponit᷑ Leuit᷑ xxv. vbi dici tur anno iublieo redeunt omes ad poſſeſſiones ſuas. qñ vẽdes quil/ piam ciui tuo vl emes ab eo ne cõ triſtes fratrem tuũ ſed iuxta nume rũ annoꝝ iubilei emes ab eo.et iu xta ſupputationẽ frugũ vendet ti⸗ bi quate plures anni remanſerint poſt iubileũ tanto creſcet et pꝛeciũ et quanto minus tempoꝛis nume raberis tanto minusa emptio cõ ſtabit. Et 5. Terra quoq; nõ ven/ Ditur in perpetuũ qꝛ mea ẽ a vos aduene et coloni mei eſtis. vñ cun cta regio poſſeſſionis vr̃e ſub con/ ditlone redemptionis vendat᷑. Ci attenuatus frater tuus vsdiderit poſſeſſiunculam ſuam a voluerit pꝛopinquus eius redimere poteſt quod ille vendiderit. Qui autem non habuerit pꝛoximũ et ipſe pꝛe ciũ ad redimendũ potuerit inueni re / computabunk fruct' ex eo tpe quo vẽdidit et qð reliquũ eſt red det emptoꝛi ſic ꝙ recipiat poſſeſſi onem ſuaʒ. ꝙ ſi inuenerit manꝰ ei Vt red dat pꝛeciũ habebit emptoꝛ quod emerat vſq; ad annũ iubile um In ipſo enim omnis venditio ſedit ao oñim et ad Poſſeſſoꝛeʒ pꝛi ſtinũ Qui vendiderit domũ inter vtbis muros /habebit licentiam redimẽdi donec vnus impleatur annus.ſi non revemerit et anni cir culus fuerit euolutus/emptoꝛ poſ ſidebit eama poſteri eius in perpe tuũ et redimi non potcrit etiaz in iubileo. Si autez in pilla fuerit do mus que muros non habet agro rũ iure vendet. Si aũt redempta nõ fuerit in iubileo reuertet᷑ ad do minũ et cetera que continent᷑ ibſ. vbi glo. dicit hoc mandatü ßm litterã dicit̃. ſed tũ moꝛaliter nos infoꝛmat vt in cõtractibus ne ni/⸗ miũ moleſtus de pauperũ neceſſi/ tatibus quis negociet᷑.et ne ſtude at poſſeſſiones eoꝝ adquirere ſed Pauperibus accõmodare.et com/ modata de fructibus eoꝛũ paula tim accipere. Ex hac igitur audo/ ritate et glo habet᷑ ꝙ quando qs emit poſſeſſionẽ pꝛoximi ſui ad vi tam ꝙ per cepta ſoꝛte ex pꝛouenti bus frucuum nõ liceat ementi ali quid amplius recipere. Hec autẽ 1 S21 gtio m bis qut ſenge ſuperre ſoſeeme lier tet tig lontrack nodoſe 1as go⸗ lirasſern quide melioꝛen Dem fentes Giaßtli⸗ itrüm dite dunc exparte 9d ſipl plecii ita dietatein inſoꝛoin cuptin. On⸗ bender Giaiͤtte n Nlor Gnond tunt con vendenn nooſcer ma iuſtn⸗ Nra mnes mesren lie⸗ nidſdert en nmeptſ Wium e be⸗ dre nenkitnun dereote aui etren Partpoſſel aümen'e chtend Dannüde nis pendite Neſorpr dommijiter 1 leentian ipleatu taemicr enptospof zsinpape erkerigzi lo iunro⸗ wberagro iendenhts nenk adde onunent b. nmnoatin nualarnos busnen crünecellt aneſtde Murareſen e et con/ ctipaui Gnn ui, guamoſ⸗ niion Pwontl zemtal Hee Me ratio młco magis habet locum in his que emunt᷑ hereditarie qa ibi ſempꝑ eſt notabilis exceſſus Ppꝛecij ſuper rem emptam qͥᷣa clarũ eſt ꝙ ipſe emens vel heredes ſui notabi liter retinent vltra ſoꝛtem Hoc tmñ argumento non obſtante talis contractus licite fieri poteſt dum modo ſeruet᷑ iuris naturalis equi tas qð quidem fit qñ tanta equa litas ſeruat᷑ in contradu ꝙ non li quide apparet quis contrahentiã melioꝛem partem obtineat eſſet nimis paruũ reſpectu rei ven dite tunc eſſet coꝛruptio equitatis ex parte ementis.et teneret emẽs ad ſuplementũ iuſti pꝛecij.etſi eẽt pꝛeciũ ita paruũ ꝙ eẽt minus me Dietate iuſti pꝛecij/poſſet vendens in foꝛo iudiciali diſcedere a cõtra/⸗ qu.vt in.l.ij. C. de reſcin.vendi. Qualiter liceat cari⸗ vendere ſcum Thoma Si aũt terra que vendit᷑ ẽ ita par ui valoꝛis.et pꝛeciũ ita magnum O notabiliter excedit rem venditã tunc coꝛrumpit᷑ equitas ex parte vendentis. et tenek vendens in fo/⸗ ro ↄſciẽtie reſtituere qð accepit vl tra iuſtuzʒ pꝛeciũ.etſi exceſſus eſſet vltra medietatẽ iuſti pꝛecij poſſet emens recedere a ↄtractu vt in. d. .l. ij. Circa qð dicit beatus Abõs Deceptio inter contra hentes qliter enemat. Si aũt liquide axparet ꝙ pꝛeciuʒ ſcðᷣa ſcᷣe. q.lxxvij. Carius vend. „ aut vilius emere rem q; valeat eſt iniuſtum ec illicituz niſi res que vẽ ditur cedat in vetrimentuz venvi toꝛis qui multum illa re indigeat. Nam in tali caſu iuſtum pꝛecium erit vt non ſoluʒ reſpiciat᷑ ad rem que vendit᷑ ſed ad damnuz quod venditoꝛ ex venditione incurrit. ſic poterit licite aliquio vodi plus q; valet ̃m ſe. q;uis nõ vendatur plus q; valeat ipſi habenti.Si ve ro aliquis multũ iuuet᷑ ex re alteri us quam accepit. Ale vero qui vẽ didit non damnificatr̃ carendo re illa / non debet eam ſuperuendere quia vtilitas que alteri accreſcitr. non eſt ex venditione ſed ex convi tione ementis. Hullus autẽ debet alteri vendere quod non eſt ſuum licet poſſet ei vendere damnũ qð patitur. Ille tamen qui ex re alte,/ rius occepta multũ iuuatur poteſt ſponte aliquid vendentiſ uperero Sare quod pertinet ad eius hone ſtatem. Nam dicit phus. x. ethᷣ. In amicicia vtilis eſt recompenſætio. et debet fieri ßᷣm vtilitatem quam conſecutus eſt ille qui beneficiũ ſuſ cepit.que quioem quandoqʒ exce dit valoꝛem rei date ſicut ↄtingit cum aliquis multum aliqua re in/ diget vel ad periculum euitandũ vel aliquod ↄmodum conſequen/⸗ dum. ergo K. Ditferẽtia inter legem dininã et humanum in puuitione Oꝛ autem lex humana inequalita / tem pꝛecij totalit᷑ nõ ꝓhibet. hoc b ex eo qꝛ lex humana multa relin quit impunita/ habens reſpedum ad ↄmunem ↄcoꝛdiaz hominſ. ⁊ ideo non punit niſi deceptionẽ vl/ tra dimidiã iuſti pꝛecij. Lex aũt di uina nihil impunitũ relinquit Job xxiiij. Onime interfectoꝛum clama bunt et deus inultũ abire nõ pati / tur. Ande ᷣm legem diuinaz illici tũ reputat᷑ in emp.a ven.ſi non ſer uat᷑ equalitas iuſticie. et tener ile qui plus hʒ recompenſare ei qͥ da mnificatꝰ eſt ſi ſit notabile damnũ Quod ideo dico qꝛ iuſtũ pꝛecium reꝝ qñq; non ẽ punctualiter deter minatũ. ſed magis in eſtimatione quadã cõſiſtit. ita ꝙ modica addi tio vel minutio nõ videtur tollere equalitatẽ iuſticie Ooteſt tũ vendi tio reddi iniuſta ex fraude adhibi ta cũ aliquis decipit pꝛoximuʒz in damnũ ipſius Lnde et Tulli di/ cit in li.de off. tollendũ eſſe ex rebꝰ vtrahendis omne mendaciũ nõ li citatoꝛẽ venditoꝛ non qui ↄtra ſe licitetur emptoꝛ appellet. duplicit loqnit᷑ Thõas Ei ãt deficit fraus vt dicit Tho/ mas ibidem tũc de emptionea vẽ Ditione dupliciter loqui poſſumus Ino mõ ſᷣm ſe et ᷣim hoc emptio et venditio videt eẽ intro ducta ꝓ De introductione ven ↄmuni vtilitate vtriuſq; dũ ſcilizʒ vnus indiget re alterius. et econ / veerſo vt dicit pᷣs in.i.polit᷑ quo d aũt ꝓ ↄmuni vtilitate eſt inductũ non debet magis elle in vniꝰ gra 22 uamine miſma vt dicit phᷣus in. v. eth. Et ideo ſi excedit pꝛeciũ quantitatem valoꝛis rei.vel econuerſo res exce Dat pꝛeciũ.tollit᷑ iuſticie equalitas Et ideo carius vendere aut villꝰ emere rem q;ᷓ ſᷣm ſe valeat eſt iniu ſtum et illicituz. Ex quo dicit᷑ in.c. Hoc ius.x.q.ij.ꝙ ſi in venditiõe plꝰ offeratur q; res valeat eccleſia nõ debet recipere ſed tm̃ iuſtum pꝛeci um. licet lex dicat ꝙ contrahentes poſſunt ſe inuicem deciperc.ff. de minoꝛibus.i.in cauſe. cum ſimilibꝰ Nam eccleſia in ſuis contractibus non debet dolum facere. extra de donationibus.per tuas. nde in omnibus et per omnia intelligimꝰ ꝙ fraus et dolus alicui patrocina ri non debẽt.ff. de dolo.l.ne ex do lo. et. xv.q.vi. c.i.et.xx.q.iij.c.Con/ ſtituit. et. xxx. q.i.c.dictuzʒ eſt. extra de reſcriptis.c.ex tenoꝛe. Redeun ⸗/ do ergo ad beatũ Thomam vbi ſupꝛa dicit. Alio modo poſſummus loq de emptione a venditione hm ꝙ per accidens cedit in vtilitatem vnius. et detrimentuz alterius pu ta cum aliquis multũ indiget ha / bere rem aliquam ⁊. vt ſupꝛa dixi mus. Dollet etiam quo ad ꝓpoſtũ ß alterius. et ideo deber hſm equalitatẽ rei inter eos contra dus inſtitui. Quantitas aũt rei q in vſum hois venit menſurat᷑ m peꝛeciũ datũ ad qð inuentũ eſt nu/⸗ . . 8 .„——— noffuz ſe anptis vi giqnisd. Hredditn beni pit do enuun rwdits usat i puijul reoltorn 4 pidebikin O tinon onob kalia. Dargen Exv. dicer litreralee qo ſut iublleus. obligen. lia et ert ſdqð pi icterg. la diulü odiche tüektſube dädenec mags d ſuhuenitr ta palle pere.⸗T ſecta fit let loc Winus i se c; renn tnd ndd Dn odehet contra tteig mmatn ck 0.6 Mriaren ſesere Olaltas ut pil 1tinin nt. öep etiano nprec nahen varß de nmub’ wräbrs avsde Ten nulin aocd e edo jtCon Nane Avann nan vd⸗ olums onehn Utbtaen nunis, Nort udſ Cond noſtruʒz ſe redditibus hereditarie emptis viciũ interuenire vtputa ſi aliquis decipiens ſeipſuʒ crederet ꝙ redditus hereditarie poſſẽt ha/ beri ꝓ ita paruo pꝛecio.ſicut quö⸗s/ do emuntur ad vitaʒ. Si enim qñũ redditus emunt᷑ ad vitam/contra qtus eſt illicitus ꝓpter paruitatem pꝛecij.multo magis qñ emunt᷑ he/⸗ reditarij quia ſi id de quo minus videbit᷑ ineſſe nõ ineſt ꝛc. iij. topic. Nuod indicialia et ce rimonialia legis antiqᷓ non obligant led mo ralia. Vd argumentuz aüt de le. leuitict xxv. dicendũ eſt ꝙ aliquod fuit ibi litterale et aliq ð moꝛale Jd auteʒ qð fuit lr̃ale non obligat ſicut nee iubileus. Licet enim moꝛalia legis obligent.non tñ obligant iudicia/⸗ lia et cerimonialia. Quãtũ aũt ad io qð ſpũale fuit in tali lege/appa ret ex gl. ꝙ magis ꝓhibet᷑ auari/ cia diuitũ q; foꝛma. ↄtractus. Vñ glo. dicit ꝙ neceſſitatib pꝛoximo rũ eſt ſubueniendũ.nec eſt negociã dũ de neceſſitatib pauperũ: Imo magis diuites debent indigẽtib ſubuenire vumodando et cõmoda ta paulatim de fructibus eoꝝ reci pere. Wbi pʒ ꝙ venditio a pauꝑe lacta fit ꝓpter defectuʒ. et emptio tenet locuz mutationis. et ideo eſt minus iuſta pter neceſſitatem vẽ dentis et maliciã ementis. et ideo 1id qð plus accipit᷑ non hʒ iuſtũ ti tulũ poſſeſſionis Ubi eſt aduertẽ dũ ꝙ qñ quis emit poſſeſſionẽ ad tpᷣs vel ſimplicit᷑ cauſa lucri qð ex/ pectat᷑ tm̃ ex natura tꝑis et nõ ex natur a rei poſſeſſe/viciũ ẽ in ↄtra Ru. et tale lucrũ dicit᷑ turpe in iure Si vero huiuſmodi poſſeſſio ema tur cauſa lucri et talis emptio fue rit minus iuſta ꝓpt᷑ neceſſitatẽ ven dẽtis cui ex caritate ſubuenire de/ buit. in tali ↄtractu ẽ viciuzʒ vſure. nõ ꝑrſe ꝑ eq pollentiã qꝛ tale lu/ crũ qð ꝓuenit ex tali cõtractu mi litat ↄtra caritatẽ Si vo poſſeſſi/ onem emat nõ cauſa lucri pᷣmo et ꝑ ſe ̊ ad neceſſitateʒ et vtilitatem vite dũ ſeruet᷑ in emptione eqtas ſi plus accreſcat ꝓceſſu temporis q; dex/illud fit ementis.quia illuo accipit tanq; ſuũ pꝛopter naturã otractus et non rõne tꝑis niſi val de ꝑ accidens. Qñ autẽ diceba?t ꝙ ſi emunt᷑ reddit hereditarie ne ceſſario ↄtingit fieri nõbilem exceſ ſũ ſupꝛa ſoꝛtẽ ꝓpter ſucceſſionẽ he/ reditariã Micenduz eſt ꝙ nec ius naturale nec ius poſitiuũ dictat iſte qui emit rem hereditarie tenea tur tantũ dare ꝓ ea qᷓntũ ꝓbabi / le eſt eꝙ debeat ipſe reciꝑe ꝑ vitas ſuam et filij et nepotes et ꝓnepo/ tes et tota poſteritas ſua qꝛ bᷣm h̊ res que emit᷑ hereditarie non põt cadere ſub iuſta eſtimatione.ſ̊ qñ taxatur iuſtũ pꝛecium ſufficit ha beatur reſpectus ad illuʒ qui emit et ad poſteritatez vſq; ad tertium gradũ puta foꝛte vſq; ad filiũ vel nepotes.non aũt opoꝛtet ꝙ habe atur reſpecus ad omnes qui poſ/ ſunt ſuccedere vſqʒ ad omne tpus⸗ quia ſic non poſſet eſtimari res ꝗ vendit. Mo que faciunt notata in d. c. Conſuluit et in. d. cMauigãti An redditus percipien. di poſlũt emi licite pꝛo 42, 9 29 cgls minoꝛi pꝛecio ex pꝛiſti na ſolutione Sed nunquid poſſunt vendi red⸗ ditus percipiendi vel ius percipiẽ doꝝ reddituũ minoꝛi pꝛecio eo qꝛ ſtatim emens ſoluit q; eſſet pꝛeciũ ſi ſolutio ſinguł annis differret᷑.pu ta vtrũ licet emere redditus molẽ/ dinoꝝ? vſq; ad decẽ annos dãdo minus pꝛeciuz. qꝛ ſtatim ſoluit q; daret ſi ſolutio ſingulis annis ex/ pectet᷑ NHiſuzʒ eſt quibuſdam ꝙnõ q́a quicunq; pꝛo re in futurũ dan/⸗ da minus pꝛeciũ ſtatim ſoluit qᷓ; credatr᷑ pꝛobabiliter valitura in fu turũ vſuram committit Anlicet emere krumen tü ante tempus mellis pꝛo mindꝛi pꝛecio quſ valeat tempoꝛe mellis Paeieterea ſi aliquis ꝓ decez minis grani dandis in Ralẽdis octobrl.. eryit in Ralendis iulij libꝛas decezʒ dando ꝓ mina id eſt menſura de / cẽ ſolidos.et ꝓbabiliter creditur ꝙ tunc valebit mina quindeciʒ ſo lidos vel amplius vſura eſt. Et ſi⸗ mile erit in centũ minis. ſimile etiã in toto agro ſeminato quia non li tet minus dare quãdo de nouo è ſeminatus q; quando tempus in/⸗ ſtat meſſiũ. Mſimili ergo non lice/ minus dare ꝓ redditibus qui ex/ peeſctant in futuꝑ q; daret᷑ fructib liam perceptis. danc lentetiam teue lij dicũt et melius ꝙ caſus eſt li⸗ citus Oꝛimo eniz ſupponit ꝙ futu ri fructus emi pñt ſiue ius ꝑcipien doꝝ fructuũ ſicut iura pedagioꝛũ yel molendinoꝛũ. Scðo ſupponit ꝙ iuſtũ pꝛeciũ debet eſſe et orci onatũ rei vendite Juſticia aũt pꝛe cij attendi deber a tpe cõtractꝰ.nõ aũt tantũ quantũ valitura eſt to/ to tꝑe conſequenti qꝛ res nõ debzʒ eſtimari niſi pᷣim qð valet tꝑe ↄtra ctus vt tantũ dẽ Nñ Hol.li.v.ti de vſur.. qñ agit de caſibꝰ ꝗᷓ viden tur vſurarij nõ ſũt dicit in. xij. ca ſu Qñ vendo fruct' ad tp̃s nõ te/⸗ net᷑ m emptoꝛ reſerare ſi plus ꝑci/ piet de fruckib q; ſoꝛs ſit. et H rõ/ ne incertitudinis. Scðm g cuzʒ ta rare debet pꝛeciũ habẽdo reſpẽm ad valoꝛẽ rei tꝑe cõtract*. Tertio erx hoc p̃t ↄcludi caſũ eſſe licitũ qꝛ Iz plus ꝑcipiat emens tꝑe ↄſequẽ ti qᷓ dederit tñ illð qð pꝑcipit ẽ de ſoꝛte ꝓpter verã venditionẽ factã iuris percipiendoꝝ fructuum et iu ſticia pꝛecij tꝑe ↄtract attẽdat᷑ q tpe non magis valet q; venditur Vicium enim et vſura eſt quãdo tur Atten pore eſt ſl mminun ro enote ſetzt toꝛr ſi gueel ſendr minun umi logit pende onta⸗ lcipa ſchi bes i iwpu. ur⸗ s ldd ſabe ſanr, ture gut pſus D lta Re Prre mo qui yth leg alio Gen mdeetz ſo ag ſmleai Guianonſ denonoi empus in oton lec⸗ s Ouier – W calnseſtli onitqfuat ns gapien dedagior Noſapont ſra pore hon aürpe töadn lorackto⸗ nes no de, ler eo bollntl wwden dtintict otsnon ſols el ſt ahr ng t idofepen t Tan elictiig⸗ teſer gahti 1 dtoni 1 nul cnendiun atci datur minus pꝛecium q; res vale at tempoꝛe contradtus a quo tem poꝛe iuſtum pꝛecium iudicandum eſt Qon autem vicium eſt ſi datur minus pꝛecium q; daretur in futu ro. Dicet᷑ cõtra hoc ſicut ſe habet emptoꝛ ad vendentẽ ita ecõuerſo ſe hz vẽditoꝛ ad emptoꝛẽ.h vendi toꝛ ſi plus accipiat ratione pꝛolõ gate ſolutionis / vſurarius eſt cen/ ſendus. Sʒ ſic eſt in pꝛopoſito qᷣa minus datur quia anticipat᷑ pꝛeci um Wicendũ eſt ꝙ argumentũ nõ cogit. quia licet maioꝛitas pcij in vendente pꝛopter dilationẽ. et mi/ noꝛitas pꝛecij in emète pꝛopter an ticipationẽ faciat vſurariũ/non tñ ſic eſt in ꝓpoſito hoc.quia non de/ bes iudicare minus pꝛeciũ qð eſt impꝛopoꝛcionatuʒz et iuſtum reſpe du rei que vendit᷑.licet foꝛte ſit mi nmas reſpedtu futuri. Scðo quia il/ lud de anticipatiõe tempoꝛis locũ habet quando res que vendit᷑ nõ ſtatim tradit᷑ ſed preciũ ſtatim da tur et res expectat᷑. In pꝛopoſito aũt ſtati tradit᷑ res q̃ vendit᷑ licet vſus expedtetur. (Diterentia inter expe⸗ ctationẽ rei et vlus rei In emptione et venditione inkue/ nire poteſt duplex expectatio Dꝛi mo vt expecter res vendita. et ſic quia expectatur ideo minus dak. vt ſiquis dat pꝛo mina frumẽti de cẽ que valet viginti recepturus in alio tꝑe minam. talis expectatio ſi eſt ex pacto.vſura ẽ. Nlia eſt expe/ — Ratio non rei ſed vſus eiuſdez. pu / ta quia res ẽ talis nature ꝙ emẽs non poteſt ſtatim vti re illa pꝛopt᷑ expectationem vſus / nõ peccat.qꝛ res ſtatim tradit᷑.et tantũ vendiẽ quantũ valet tempoꝛe cõtractus. licet minus pꝛeciũ pꝛo ea detur ꝓ pter vſum ſucceſſiuũ eiuſdem.ſicut in redditibus molendinoꝝ.vbi p/ ceptio reddituuʒ eſt ſucceſſiua.vel quia expectatus vſus eiuſdem. vt ſiquis pꝛo pelle varia q̃ ſtatim tra ditur / dat circa pentecoſtes q; cir/⸗ ca feſtũ Aichaelis. et quia vſus e/ ius expectatur circa pentecoſtes 2 non in feſtũ Aichaelis. q;uis enizʒ res tradat᷑ vtroq; tempoꝛe.tamẽ licet vno tempoꝛe dare minis pꝛeꝛ clũ q; in alio.non ꝓpter expectat· onẽ ſed pꝛopter vſuz. Et nota licz iſti duo caſus quoꝛum vnus eſt ex parte ementis.alius ex parte ven// cipationem et dilationẽ tempoꝛis quia emens dat minus pꝛeciũ q̃a gYnticipat ſolutionem. et vendens recipiat maius pꝛeciũ ꝙq; res vale at in pꝛeſenti quia expectat ſoluti/ onem. tamẽ vterq; caſus poteſt re duci ad dilationem quia ſicut in ꝰ mo caſu emens ſtatim dat pꝛeciuzʒ expectat q; rem que debet dari ꝓ pꝛecio Ita et in ſecundo caſu ven dens ſtatim tradit rem a expectat peꝛecium. Mtrobiq;ʒ eſt enim aliq̃d expectatũ.licet i vno caſu res.⁊ in altero pꝛeciũ. Et ſicut in venditõe vẽdens min“ dat / receptur ſolus in alio tpe.licet data ſit res in vno et in alio pꝛeciũ. et vtrobiq; ſit vi ciũ in vno a qꝛ dar min pciũ ꝓpe antic patã tradition᷑ rei vendite. et expectatiõez pꝛecij In alio xpè anticipatã ſolutõeʒ pᷣcij a expecta tionez rei. Et ſicut in emptiõe qñ exped atur p̃ciũ ſtat ꝑiculo empto ris Ita a in ſco res q̃ tradi dʒ ⁊ adhuc nõ traditur ſtat ꝑiculo vẽ/ dit orl. Hõ ſic eſt in ꝓpoſito qꝛ illð qð venditur ſtatim tradit᷑ ſcʒ ius cipiendoꝝ fructuũ ſine reddituũ licet expectetur vſus ſucceſſiuꝰ eiuſ dem iurl.qꝛ ſcʒ ãnuatim ꝑcipit᷑ im̃ (Melponlio linericꝛ argimentorum. Od argum entũ rũdet d pꝛimũ eniz q̊ dicẽ ꝙ qñ minꝰ preciũ dał᷑ q; res qᷓ expedat credit᷑ valitura. Igit᷑ pʒ ꝙ nõ ẽ ſile qꝛ res nõ ſtati traditur expectatr̃ In pñti ãt ſta tim emittit᷑ res ſed us a actio qòᷣ ſtatim fit ement et ſtat in periculo et ↄmodo iphus et iveo contraãꝰ licitus el. pollit vendere maioꝛ pꝛecio pꝛopter ſolutio⸗ nem expectatam 4* Sed pone caſum ↄuerſũ puta qᷓa aliquis vendit ius ꝑcipiendoꝛum reddituũ qui tꝑe ↄtrac* valẽt cè⸗ tu et qꝛ erp edtat ſolutisez fiend „ — „M „ cert.tꝑibꝰvult hr̃e cẽtũ vigiti Nũ⸗ qᷓ d ẽ caſus licitꝰ Lidet᷑ eſſe dicen/ dũ ꝙ nõ qꝛ cũ ſtatiʒ tradat᷑ res qͥ vendit᷑ et emptoꝛ ſtat ꝑicło a ſta / tiʒ eã alteri vẽdt᷑ pᷣta qꝛ expectas ſolutõeʒ fieri vis hr̃e plꝰꝓpt᷑ dila/ tiõe: tꝑis videt᷑ indirẽe ↄmitti vſu ra et qi qs indirecte mutuet pᷣciuʒ ecx ullis héat vltra ſoꝛtẽ libꝛas vi. ginti et hec vſura indirẽevidet᷑ cõ mitti et eſſe in oi re vẽdita ad tpᷣs HGi em̃ res in pñti valeat decẽa qͥs vendat eã ꝓ duodeciʒ ꝓpter expe ctãdaʒ ſolutiõem videt indirecte mutuare decẽè vt recipiat vltra ſoꝛ tez duo Hũc tñ caſũ dicit decretalł extra de vſu. In ciuitate.ex foꝛma ſus non eſſe vſurariũ Qihilomin tñ vẽ ditoꝛes pccʒ inturrũt nin du biũ ſit merces illas pl vel min ꝰva qꝛ vſura indirecta incidit in con'/ tractum muto. (Melpõölio ad lecunduz urgumentum. Dd ſcöm argumentüũ de decẽ mi / nis id ẽ menſur..grani patet nõ⸗ eſt ſile qꝛ ibi res que vendit᷑ nõ ſta tim datur Et ꝙ non ſtatim detur non venit er natura rei ſed ex pa/ NRo hic aũt ſtatim tradit᷑ ius licet ex natura rei expectetur vſus Itez iſte decem mine certe ſũt et in ꝑicu lo vẽditoꝛl. Oꝛob abiliter etiã cre / Deb at᷑ ꝙ eſſent valiture pl' tꝑe tra ditiõis et ip̃e æiũ emẽs nollet reci ptrfen4 lun Stid tamen eſt palio em nus vt re⸗ n gli deread Ged nung deregdr pendere pleterſ. jſoleno ſtconerack lenren ven lurbnir enptionis feieripſer onem lioer Mabetad tia nullun nullaercer⸗ banm cum tü valet matio fit modo ot tadu non ernann ſumadurb traditurſe rarurvals Bidian⸗ tpeinqn ceſſitaten habitur⸗ on erat lnpgle Dspale Oentan ſend Suſ⸗ e deen nsi d ſ pectis pedl⸗ ttipii rpeuz n de dusd. dcktd tos eeizs rerpe/ direer waſoe denetel nſoma biomun’ Genide nin're ditner Eaim n t ; tti ni 1915 fſta decur pe us Me naſe, nil — e 3 a lel pere rem quã emit tꝑe quo dat p/ cium Et ideo licʒ videatur emptõ tamen eſt mutuũ fit em̃ mutuũ ſub pallio emptionis qꝛ mutuatur mi/ nus vt recipiatur plus. (An aliquo calu licet vẽ dere ad credentlã. BGed nunquid licet aliquo caſu vẽ dere ad credentiam Dicendum ꝙ vendere ad credentiã p̃t fieri tri/⸗ pliciter ODꝛimo modo credentia p/ cij ſoluendi in tꝑe futuro p̃t incidꝰ in contractu per gratiam et libera litatem venditoꝛ..ſcʒ qñ res vendi tur ᷣm iuſtam eſtimationem ꝓ tꝑe emptionis et cõmutationis ipſius rei et ipſe venditoꝛ expectat ſoluti/ onem liber aliter ꝓpter gr atiã qm habet ad emptorem et talis credẽ tia nullum habet vitium vſure qᷣa nulla excreſcentia eſt ꝓpter creden tiam cum res vendatur tantũ q̃n/ tũ valet ᷣm iuſtã eſtimatõeʒ q̃ eſti matio fit ꝓ tꝑe contrac Scodo modo p̃t incidere credentia in cõ/⸗ tractu non ꝓpter gram vẽditoꝛis ſed ex natura ↄtractꝰ qꝛ res none/ ſtimatur hᷣm valoꝛeʒ quã valʒ qñ traditur ſed quẽ valitura ẽ vel ſpe ratur valẽ tꝑe ſolutiõis verbi gr̃a Si aliqua res vendatur in aliquo tꝑe in quã non N⸗ vtilitateʒ et ne/ ceſſitatem humane vite quantum habitura eſt in futuro tꝑea vẽdẽs non erat venditurus eo tꝑe quo min valet ſed alio tꝑe quo ſperat plus valere.tali caſu vendẽ ad cre dentiam eſt licitum ex natura con/ tractus. vt pꝛobatur in dicto. ca. Nauiganti extra de vſuris Tertio mo do poteſt incidere credẽtia ex natura tꝑis in cõtractu ꝑ accidẽs qñ videlicet quis pl vendit q; va leat res tꝑe venditiõis vel q; vali tura ſit ꝓb abiliter tꝑe ſolutionis alias eam venditurꝰ.et hoc modo contrackł'eſt vicioſus. dicunt tã a/⸗ liqui ꝙ licet contract' ſit vicioſus de ſe tamen excuſari p̃t ex ꝑte vẽ/ ditoris Si enim venditoꝛ rem ſuã non intendit vendere carius ꝓpter tempus ſed ꝓpter damnuz qð ſibi videbitur ex dilatione ſolutionis recipiende ſeu pꝛopter vexatiõem ſuam redimendam quã ꝓbabili/ ter timet ſibi futuram in repetitio/ ne ſui debiti vel ꝓpter maliciam ſui creditoꝛis et impotentiam ſui de/ bitoꝛis tunc excuſatur contractus à vicio qꝛ equitas eſtim ationis in huiuſmodi contractibus pꝛo recõ penſatione damni qð probabili/ ter timetur ſeruatur et rectitudo huius intentionis tunc apparet quando venditoꝛ potius optaret non vendere talibus q; vendere ad credentiam et quando libenti/ us daret alijs pꝛo minoꝛi p̃cio qᷓ iſtis ad credentiam pꝛo maioꝛi p/ cio Sic ergo m quoſdam erxcu/ ſat contractus Et ſi excuſatio ve/ ra eſſet excuſaretur ꝓpter intereſſe qꝛ non fit pꝛincip aliter ꝓgpter lucꝝ ſed ꝓpter damnũ euitandum Cau tius eſt tamen ꝙ in cauda dicti.c. In ciuitate ſubiungitur Niñ du/ bium ſit mihi merces illas plus minꝰ ve.tꝑe ſolutionis valituras. Et ſdeo ciues tui ſaluti ſue bñ cõ/ ſulerent ſi a tali ↄtractu ceſſarẽt cũ cogitationes hoim oipotenti deo nequeant occultari no etenim modo ſic vendens non p̃t excuſa/ ri quin ſcʒ ꝓpter credentiã pl/ vẽ / dat q; valeat res ſimpłr vel q; ve/ riſile ſit valitura tꝑe ſolutionis q̃n tũ venditur tñ vendens alias res ſuas non vendẽr nii ꝓpter credẽ/ tiam et expectatiõem pl' reciperet et ſic intelligitur dictũ.c. Conlſuluit de vſuris ſupꝛa allegatum. (an liceat emere reddi tus pecuniarios heredi tarie vel ad vitam Sed nunquid licet emere redditꝰ pecuniarios hereditarie vel ad vi tam Licũt aliqui ꝙ non quoꝝ ra tio eſt quia pecunia ad h̊ eſt inuen ta vt ſit mediũ inter ementez et vẽ dentem vt in. v. ethi. et nõ ematur vel vendatur ꝓpter qð emens vẽ / dens pecuniã vtitur ea ad finẽ ad quẽ non eſt et per ↄſequẽs peccat et maxime qꝛ talis ↄtrac videtur nõ poſſe reduci niſi ad contractũ mutui. cũ ei pecunia nõ poſſit em vel vendi qꝛ non eſt extremũ vẽdi tionis vel emptionis ſed medium non ßt iſte conerach' reduci ad em ptiõem vel venditiõem Et certuz eſt ꝙ nõ eſt locatio vel ↄmodatio ergo reducit᷑ ad ↄtractum mutui in quo nõ licet ſperare lucevt ſepe diduz eſt Pꝛe erea hit videt᷑ dari pecunia vt pecuma augeat ſemet ipſam et hoe non licet vt patet ꝑ ph̊ᷣm.pꝛi.polit. Oreterea acceſſus lucri ad ſoꝛteʒ ſucceſſiu et ſimul fa Rus nõ variat otractũ qꝛ vtrobi/ q; qcquid accidit ſoꝛti vſura ẽ vt crebꝛo diximꝰ Sʒz ſi ſit acceſſus ſił puta ſi quis dat decem libꝛas vt recipiat viginti in vno anno vſura eſt et vicioſus ↄtractꝰ ergo ec dezʒ modo ſi quis dat decem vt recipi/ at viginti in duob vel in trib? an Sic igitur videtur el 9* nis vlura eſt. ſe qñ emũtur reddit pecuniarij aꝛ in certis annis lucꝝ nõ ſolũ equat᷑ ſed excedit ſoꝛtem quãuis aũt iſte acceſſus fiat per ſucceſſuam perce ptionem fructuũ non tũ hoc rectifi cat ↄtractũ qꝛ nõ differt vtꝝ talis excreſcentia ſucceſſiue vel ſimul re / cipiatur. quãuis tfi magnorum ſit hec opinio. poteſt tñ defendi ꝙ cõ tradus ſit licitus. Do cuſ euidentiã et declaratiõeʒ eſt ſciendũ ꝙ ↄtract principłr q̃t/ tuoꝛ modis viciari pᷣt. Pꝛimo ex pte rei qᷓ emitur vel vendit᷑ qꝛ res nõ eſt vendibilis vt homo lib qul vendi non pt ff. de ſtatu hoim. l. li ber homo Nenvi etiã non pñt ſpi ritu alia nec etiã vendi p̃t res alie/ na Et hoc mõ ᷣm primã opiniõezʒ viciatur iſte ↄtract' qꝛ pecunia nõ eſt vendibilis et intantũ viciat ꝙ veclinat a coniradtu emptionis et ℳ jntrotcont latſperan hoderipo noltris i⸗ mobilia⸗ el giiq; Etli⸗ ummoblee lus penolp ſpplapecuni ditus heren⸗ pecuniano ſech iurey aliquid ye pcl emiett pllepel An ie itagin pendlto tra⸗ Pepiendid nieſup bon no ſieher emendis ne guik ynu gliqus rat pecunia ta diü in vem patronav ſſt anneri hereditate ltuns ete tſepſcum ſetigley tracnqi, adͤ vendik gadusen llcitus en las urig iclltas ſe excel tanpec e Clgsnon Npare Keeſſug uſnif ig oh piraiyt accelus lbens mo pſur rd eede; nytreapt/ Undc'gn w eure ecunianen ſolieguek nis ait ſit am pern nocreäf myrptis velonul re aponnſt eenigc⸗ larattg inciokr ⸗ „Peimonn mi r ſ onolb au gi, i z itts ganiane ticak 9 ponut intrat contradtũ mutui ex quo nõͤ licet ſperare lucrũ. Sed tamen re / ſpõderi poteſt ad hec qꝛ in rebus noſtris tria bona habemus ſcilicʒ mobilia. et immobilia.et ius in v⸗ triſq;. Et ſicut diſtinguit᷑ mobile ⁊ ius vendi poteſt. non enim vendit᷑ ipſa pecunia. ̊ ius ꝑcipiendi red ditus hereditarios Quãuis autẽ pecunia non poſſit vendi tñ tranſl/⸗ it cũ iure vẽdito. Nidemus enim aliquid vendi nõ poſſe ſeparatim vel emi et tñ tranſit cũ venditione ville vel fundi qᷓ vendi poſſunt de iure.ita ꝙ in ꝓPoſito vendit᷑ ius q̊ vendito tranſit pecunia. Jus enizʒ ꝑcipiendi talem quantitatez pecu nie ſuꝑ bonis venditis q̃libet an/ no ſiue hereditarie ſiue ad vitam ementis nõ eſt pecunia.ſed diſtin/ guit᷑ vnũ ab alio. Nerũ eſt igit᷑ ꝙ aliqua ratione non poteſt vendi pecunia tanq; pecunia qa eſt me/ diũ in venditione vt. S. Sicut ius patronatus vendi non poteſt qa eſt annexũ rei ſpũali et tñ trãſit cũ hereditate.extra de iure patr.c.ex litteris.et.c.cũ ſcõm. Scðo mõ pᷣt eſſe vicium in ↄtractu ex parte pꝛe cij et tale viciũ excludit᷑ ab iſto cõ tractu qñ ꝓpoꝛcionatũ pꝛeciũ iuri qð vendit᷑. Regulare enim ẽ ꝙ cõ tractus emptionis et venditionis illicitus eſt cũ in eo nõ ſeruat᷑ equi tas iuris naturalis.cum aũt talis equitas ſeruat᷑ ita ꝙ non eſt nota bulis exceſſus pꝛecij ſuꝑ rem vendi tam.nec econuerſo ↄtractus eſt li citus.non ergo negat᷑ qn talis cõ immobile et ius in vtriſq; ita ipᷣm tradtus poſſit viciari ex parte pꝛe cij.ſed tñ ſicut poteſt viciari ſic põt rectificari. Tertio mõ poteſt inci Dere viciũ in cõtractu ex parte pa qti appoſiti. hoc eſt quando appo/ ſitio pacti repugnat rei ſuper qua tranſigitur ita ꝙ res ipſa non pa/ titur apponi pactuz. et hoc modo vitiuzʒ eſt in ſymonia.Alio modo incidit vicium ex parte pacti quen Do pactuʒ repugnat ↄtractui.hoc vt contradus mutui. et tale viciũ facit vſuram. Eſt eni vſura ex hoc aliquid exigitur ex pacto vel in tentione pꝛecedẽte ratione rei mu/⸗ tuate Tale aũt viciũ non eſt in cõ tractu pꝛedicto cũ ſit ibi vera ven ditio. et non mutuũ ergo cõtractꝰ eſt licitus. Quarto modo poteſt incidere viciũ in contractu ex par te contrahẽtis.ſicut cũ quis fingit ſe emere quod in pi gnus recipit et tunc non excuſat᷑ a vicio vſure niſi computet fructus in ſoꝛtem. extra de pignoꝛibus. illo vos.et in d.c. ad noſtram. de emp. et ven. et hoc modo poſſet aliquis dicere ꝙ hic eſt viciũ quia tantundem eſt ſic cõ trahere ſicut mutuare centum pꝛo decẽ quolibet anno.ita ꝙ ſic ↄtra hens mutuat indirecte et fingens emptionem facit mutuũ. Sed ad hoc poteſt reſponderi ꝙ argumẽ/ tum non cogit qꝛ in tali contradtu non eſt mutuũ diredtũ neq; indire/ Rũ. NMbi enim eſt mutuũ mutuari us obligat᷑ mutuanti in pꝛedido mutugto. In tali aũt ↄtractu pꝛe/ ciũ trãſit.et ius percipiend e red dituũ ſtat periculo a lucro empto ris. poſſet tamen incidere viciũ '// pter cupiditatẽ et auariciã metis. eſt licitus Mlio modo ꝓbant aliqui hunc cõ tradũ eſſe licitũ. quia licite poſſet quis emere pꝛediũ pꝛo centũ libr.. et pꝛediũ emptuz poſſet heredita rie dari alicui pꝛo ſe et ſuis heredi bus hoc pacto ꝙ recipiens pꝛedi⸗ um obligaret᷑ pꝛo ſe et heredibus ſuis.et ſic mediãte emptione et vẽ Ditione pꝛedij talis pꝛo centum li bꝛis habet centũ ſolidos quolibzʒ anno. nihil aũt differt in cõtradu vtrum hoc habeat mediate vł im mediate. talis ergo ↄtradtus eſt li citus. licet non ita honeſtus et de cens.ſicut contractus quo emunt᷑ redditus pꝛediales. vt dicit magi ſter Plexander de ales in ſuo tra cRatu de vſuris Do pꝛimum ar gumentũ patet reſponſio ꝑ pꝛedi da qa non emit᷑ pecunia ius vẽ dibile Vo ſcom aũt argu. rñder ꝙ rNic non eſt exceſſus lucri ad ſoꝛ tem qꝛ in venditione vt dictuz eſt Z. totũ eſt de ſoꝛte et ꝑ conſequẽs patet ad aliud qñ dicit᷑ ꝙ eſt mu / tuũ qꝛ hoc negat᷑ expꝛeſſe imo eſt cxprio iuris percipiendi frud“ er go ⁊*l Et hec dica ſufficiant de v/ Fra palliata ſub nomine venditi onis S= (Delcdo modo olnre palliate que committi⸗ tur ſub nomine pigno ratioms. De ſcda igit᷑ palliata vſura q̃ cõ mittit᷑ ſub noĩe pignoꝛatiõis vciẽ dũ eſt ꝙ hoc genus vſure quinq; hz ſpẽs qᷓꝝ pꝛima ſpecies videlʒ huppalliate vſure ſub noĩe pigno ratiõis ẽ cuzʒ quis recipit in pignꝰ poſſeſſiõez vel pᷣdiũ cuiꝰ frud?ꝑce ptos nõ ↄputat in ſoꝛtez. tunc em̃ talis ꝑceptio fructuũ ſubintrat in ſpẽm pailiate vſure vt in. c. Illo. vos extra de pignoꝛib bi ſciẽ dũ ꝙ pign' eſt obligatio rei licite ꝓ debito inita qͥ fit ad maioꝛem certitudinez creditoꝛis qꝛ tutiꝰ eſt pignoꝛi incũbẽ q; agẽ in ꝑſonam VInſtituto de obligatiõib q̃ ex de ſicto naſcũtur Sfurti. et tuti eſt nõ ſoluẽ q; ſolutũ repetẽ᷑ vt ff. de cõ/ penſatiõib. I. Ideo ↄpẽſatio Ma/ gnũ aũt eſt ↄvmodũ poſſident..ex/⸗ tra de ꝓbatiõib Ex lis ff. ve rei vendi. l. deſtinauerit Et papias dicit Pign qᷣdez ꝓpter rem credi tam datur cui poſſefſiõez ſolũ ad tps oſeqͥtur creditoꝛ ſed dominiũ penes debitoꝛez ẽ Et ponit dr̃aʒ in varietate caſus gti vt qꝛ p̃t va riari et declinari pign' oris. et pi/ gnus. eris. Inñ vᷣꝓ Dignoꝛa nato/ rfrũ/ dicũtur pignoꝛa reꝝ. Nttũ im/ pꝛie ꝓ pignoꝛe pignere diẽ lao/ ſtieñ aũt in ſũ.ti.de pignoꝛib? di/ cit ꝙ pign“ a pugno dicit᷑ qð ha buit ff. de boꝝ ſigniſicatione. le. plebs Spignus vbi dicitur ꝙ pꝛo pꝛie pignus dicitur res mobilis wadkod⸗ nie (uuni Cnia ad fulte ſopt Quant⸗ ptino nt ponerep, teni diez Ceoltorre ponsp ſtimanda pignond ciü in ce poſſein cus autt mercesp ſidehnd remem cinon paduͤe⸗ unpegne dsgig alta din p Reſolut leniare redene em ſbi dumß taniuz ledito mne Ninic Ntösi re quing, is pideß wiepigno npigr inc. ez uteß ibinmarn nnc Jo. Tilci io reiliene d Wioꝛen Sgetuc npſonan öb'ierde ahupn int foech' vilto ldentet Fiskden E nes terren ded⸗ ſizſolin ſodonini tponi di nqt N vorss. etO anotana nzun nae Neol on⸗⸗ dl dikg n⸗ ſronel urqhn s nobis padũ legis 9 tradita de pugno in pugnum. An liceat cõponere pa⸗ cctum in pignoꝛe vt pe cunia reddita nõ kuerit inkca diem res pignoꝛa ta ſit creditoꝛs pro iu⸗ ſto precio Quantũ aũt ad nr̃jm Poſitũ q̃rit᷑ pꝛimo vtꝝ hot pactũ ſit licitũ ap/⸗ ponere pignoꝛi vt ſi pecunis ifra certã dieʒ ſoluta nõ fuerit ex tune creditoꝛ rem pignoꝛatam iure em ptionis poſſideat iuſto p̃cio rezʒ e/ ſtimandam Et rñdetur ꝙ ſic ff. de pignoꝛib.l. Si fund .vltl. et ſic ᷣ ciũ in certa ꝑſona videtur oↄferri poſſe in hoc caſu qð eſt ſpẽale Se cus aũt ẽ in locato.ff.locati.le.Si merces pꝛimo rñſo Secꝰ etiã eſſʒ ſi debitoꝛ dicẽt ꝙ creditoꝛ habẽt rem empta⸗ ꝓ pᷣcio mutuato ſi p̃/ ciũ non reſtitueret in dieʒ ſtã hor omiſſoꝛie dicit᷑ qð eſt in pigneribꝰ repꝛobatuʒ C. de pa Ndis pignoꝝ ⁊. et. ff. de. le. ↄmilſo / ria. l.i.et iij Silr repꝛobatur ſi de/ bitoꝛ ꝓmiſit dare in ſolutuʒ vt.ff. de ſolutiõib . l. Calipodivel ſi cõ ueniat ꝙ nõ liceat pignus luere.i. redimere vel in ꝑpetuũ vel ante di em ſibi pfiraz argl.ff. de p̃carijs.l. cum p̃cario extra de pᷣcarijs.c.p / cariuʒ Simir non tenet pactuz ve ceditĩoꝛi nõ liceat pign venvł.ſt de diſtractione pignoꝝ.l.vltl.a ex tra de pignoꝛibꝰ.ca. Significante Hoc tñ padctũ inter debitoꝛẽ ⁊ cre ditoꝛez et fideiuſſoꝛeʒ licitũ eſt. ff. de vtrahenda emptiõe.l. vltl. pꝛi/ mo rñſo niſi fieret in fraudẽ legis de ꝑſona ad ꝑſonaz argumento ff. de donatiõib“ inter vin et vxo rem.l.iij Snon tm̃ et extra de ↄceſ/ ſiõe pᷣbẽde. c. Cõſtitutꝰ et.c.fi.et de pꝛiuilegijs. c. Quanto.Et ſiłr nota tur de ſponſalib.c. gemma Et ſic fiebat padue vt dicit Jo.an.in di/⸗ cto.c.Significãte Quid ſi fuit pa/ ctũ ꝙ ſi niſi ſoluat᷑ infra certuʒ diẽ creditoꝛ habeat rem in feudũ Rũñ/ deo non valet qꝛ fieret fraus legi arg..extra de rebus eccleſie nõ alie nandis.c. d nr̃ az. et eſt expꝛeſſuʒz in oſtitutõibꝰfeudoꝝ de feudo da to in vicez legl.ↄmiſſoꝛie.c.i.Quid ſi debitoꝛ ꝓmittat pign in ꝑpetu/ uʒ nõ repetere Rñdeo ꝙ nõ valet vt in dicto.c. Significãte et argu. ff. de iureiurãdo.le. Si duo proni FSIdem Julian vt in ſupꝛadictis iurib allegatl.in ꝓxima ſuperiori q̃ſtione Quid ſi dixerit ꝙ nõ poſſit recuperare vſq;ʒ ad duos annos dicit hoſtl.ꝙ nõ valet vt in ſupdi / ctis iuribꝰ allegatl.de pᷣcario Sed in eo vᷣſi. Quid ſi dixit.dicit ꝙ va let argl. tñ ↄtra.ff. Cõi diuidendo ¶.in hoc iudicio fi. Tene pꝛimum Nam tale pactũ in fraudeʒ eſſe vi detur vt infra pꝛedictus biennium lucretur frucꝰ pignerl.qð eſſe non debet vt in dicto.c. Illo vos cum ſHmilibus. r “ß LH 2. ciatio qꝛ pꝛo bono publico talis lex intro ducta eſt. argumento ex· tra de foꝛo ↄpetenti.c. Si diligen / ti. C. de iuramẽto calũnie. e.ij Sed qꝛ verentur.ff de poſthumis I. O pꝛecoꝛ Item Quia introdu, Ducka eſt in odium creditoꝛl. ne in fraudem legis agat Circa quoo Hoſt.:remittit ſe ad notata per eũ in ſum.ti. de renunciatione ꝓ Que poſſũt renũciari vbi plene tractat qð dicatur ius publicũ et dicit ꝙ largo modo ius publicũ dicit qðᷣ libet ius in ſcript.red actũ a publ· cis ꝑſonis introdutũ puta pꝛi cipibꝰ.ſanctis patribꝰ vel conſilijs Exquo ius publicũ dici pᷣt munici palis vel epalis argl. Inſti. de iuuẽ naturali gentiũ et ciuili Siij. et. iiij. et extra de maioꝛitate et obedien / tia. c. Oꝛ ſuꝑ his et Inſti. de his qui ſui iurl. ſunt dñoꝝ Et hoſtieñ plene tractat de ſũ.ti. de conſtituti onibꝰ Quis poſſit intereſt em̃ rei publice ius publicum obſeruari ꝛ paꝝ pꝛodeſſet iura condẽſi nõ eſſet qui faceret ea obſeruari ff.de oꝛigine iuris.l.ijpᷣt᷑ oꝛiginẽ Spe Lialiter tũ et ꝓpꝛie ius publicũ dici Os benekicio legis . troducte pꝛo bono pu blico non valeat renũci ari p pꝛiuatã pꝑſonam Quid ſi debitoꝛ renũciat bñficio . Huiꝰ legis Rñdeo non valet renè⸗ tur illad qð conſiſtit in ſacrlet la/ cerdotib“ ff. de iuſticia et iure.l. i. 2 pꝛi.diſt ius publicum qð eſt ſpe⸗ cialiter diuinũ extra de iureiuran/ ſpũ ale Aliud collegiatũ Dliud ꝑ/ ſonale Dliud publicũ ſtatũ reſpici ens Jus publicũ diuinuʒ reale.ali / ud eſt conceſſuz eccijs ne eoꝝ; res alienentur niſi in caſu conceſſo et modo debito et huic renũciari nõ p̃t etiaz per ſacr̃Dm extra de iureiu rando.c. Sicut noſtis. xxxv. q.ix. Quis cõmiſit.Aliud conſiſtit in hᷣ ꝙꝓ immũitas ecẽie ſeruet nec hHuic renũciari p̃t etiaz ꝑ ep̃ᷣm.de immu nitate eccie. c. non min et.ca. Qd/ uerſus. xxvij.q.iiij.qi per totũ N/ liud conſiſtit in hoc vt debit ſtat eccie generalis non immutetur et nec huic renũciari pt. xxv.q.ij.c.i. ij et. iij. et quaſi per totũ Jus vᷣo pu blicũ diuinuz ſpũale aut conũſſtit in diuino cultu puta in ferijs indu ctis ob reuerentiax dei et huicre/ nũciari non pᷣt ff. de arbitrl. le. Si feriat..et extra de ferijs.c.fi. Sic e⸗ tiam iam inductũ eſt vt de relictl. ad pias cauſas aliquid deducat᷑ Cui non pollit renunci ari. Vnde Idẽ hoſt. in dicko.ti. de re/ nũciatione dicit Si vis ſcire cui iu ri poſſit renũciari diſtingue ius pu blicũ Aliud diuinũ.liud hũanũ Jus publicuz diuinũ ſub diuiditur quia aliud reale ſiue tꝑale Dliud amnder do a ii.et mirtitſe . inſüma de Pureperi fisgal t Aut on lbus etpt ps ſel p animan⸗ dann tr Gicutdet ſtegrüte ino deſen fuoꝛetc T ſeikexud ptopen) lolegiad⸗ collegiot indultüe renſiciarn (Gidiie (arors. perconn conſoꝛti let ſe de Decede lencia ere Ktin Elcete pelone⸗ prenic egitpol liquitp negin laſſq. moꝛp Wud ferſe Uella pe renran nunci idere mauia ins dhümni diudir Dlun lin npici A eors etloet icanind de urein n. enö do. deimma aa woi) elar Geune gici 1szopl Lconſti nisim buicre mns 11 1 ctl ncit extra de teſtament.c.fi. aut cõſiſtit in diuinis pᷣcept.⁊ huic etiã ↄſuetu do nõ obſtat extra de ↄſuetudine c. fi. et de pꝛeſũptionib'. c.fi. et re⸗ mittit ſe Hoſt.ad notata per euz in ſũma de conſuetudine Et de vrute. verſiculo per hanc. ⁊ de vſu ris In aliquo caſu et pꝛeceden ti. Nut conſiſtit in connillijs genera lbus et pꝛouicialibus vel pꝛece/ ptis ſeu pꝛohibitiõibus periculũ animaꝝ tangentibus a huic renũ ciatur. xxv. q.i. Sũt quidazʒ. xv. di. Sicut de tranſactione.c.vltl. de in integrũ reſtitutiõe. c. Cauſam vl timo de ſentẽtia et re iudicata.ca. latoꝛ et.c. Tenoꝛ et.c. Conſangui/ nei et extra de exceptionibꝰ. c. exce ptionem Jus vero publicũ diuinũ collegiatum Oliud cõe.i. vniuerſo collegio clericali generalis eccleſie indultũ et huic etiam ꝑ iuramẽtuʒ renũciari non p̃t expꝛeſbp.vt in dẽo .c. Si diligenti et de ſentẽtia excõi/ cationis.c. Contingit Oꝛimũ licet per contrariuʒ actum aliquando conſoꝛtio clericali ꝑ ↄſequens pri uet ſe clericus extra de pꝛiuilegijs c. Nccedens et. c. Ex parte de ſen / „ tentia excõicationis. ca. ppendimꝰ et. c. in audientia et. c. Contingit. Er licet etiam ep̃is in preiuditiuʒ perſone ꝙ contra colle gium et in pꝛeiudicium collegij qdð collegium egit poſſet ratificare vt in quo de/ liquit puniatur extra de renũciatõ ne ꝙ in dubijs et ſic intellige conſi lia ij. q i.c.placuit et.c. Inolita qᷣn tenoꝛ ponitur in dicto. c. Si Dili / genu de loꝛo0 petenti. Pllud ſin⸗ gulare vt ſingulari eccleſie vel col legio conceſſum et huic aliqñ ałs per contrariũ actum. alias ſpacio decem annoꝝ alias triginta renũ ciatur Ut notat hoſtl. in ſum. de conſti qñ q; conſtitutio in diſt. q incipit Cum pꝛiuilegiuz Jus vero diuinũ publicum perſonale.Aliuo ob honoꝛem vel vtilitatem digmi/ tatis cui a perſona dignitateʒ te/ nente q̃tenus ꝑſonam tangit renũ ciari poteſt. Sed ſuꝑioꝛ vel ad ꝗ/ relam illoꝝ quoꝛum alias intereſt vel ex officio reſtituit extra de inſti tutionibꝰ. c. Cum veniſſent et de ar bitrl.c. Cuz tꝑe Pliud ob ꝑſonas ſingulares et huic indiſtincte renũ ciat᷑ extra de Reſcript. NMonnulli de foꝛo ↄpetenti. Dilecti et dere/ gularib'. c. o noſtram et. c. Sta⸗ tuimus de crimine falſi. ca. fi. de e/ lectione. c. Or ſicut ſin aũt et. c. Ne pꝛo defectu S vlt. Aliud ob ꝑ/ ſonam ſingularez cui perſonaliter indulgetur et huic multofoꝛti re/ nunciari poteſt quia nec ꝑſonaʒ e/ greditur extra de conceſſione pᷣbẽ de. c. oſtitut. vij. q.i petiſti Inſti. „* De iure naturali gentiuz et ciuiliꝰ Si qᷣ d pꝛincipi. vᷣſicło plane Jus aũt publicum diuinum publicum ſtatũ reſpiciẽs eſt ꝙ ꝑſona idonea eligatur et ꝙ foꝛma ſeruetur et ꝙ ipſa teſtamenta excequãtur et ſitia eleckione. c Cũ in cunctlet. c. Ne Defectu pꝛimo rũſo et.c. Quia ꝓpt et extra de teſtamẽi.c. Cua ius o Roꝛitete et vtil tate vt fiſcale aea hinc nõ renũciatur ff. de paqᷣl. ſus publicũ et. I. Inter debitoꝛẽ et de iure immũuũitatl.l.Semꝑ Condu / ctoꝛes Idem in oib his in quibꝰ Juder ex officio ꝓPꝛie motu ꝓce/ di de quib dixi extra de officio iudicis tà denderet vt. male/ ficia non remaneant impunitaff. ad legem aquiliam Yta vulneratꝰ extra de ſententia excõicatiõis vt fame et ibi ſũt alie concoꝛdãtie H ſaluo qꝛ inqᷓntum tangat priuatã vtilitatem renũciari poteſt. ff. de. pactl.l. Jurl. gentiũ . Zi paciſcoꝛ. Idẽ paciſci poſſum ne furti vł cõ / miſſi agam.non tũñ futuri furti.ff. de packl.l. Itez Si vn pacta ex/ tra de iureiurado. c. Quẽadmo/ dũ F. Illud aũt Item vt oꝛdo iudi cij ſeruetur ſicut ꝙ libell offeratur lis ↄteſtetur et ſentẽtia in ſcriptl.fe⸗ ratur et ius reddatur et vt leges publicũ ſtatũ reſpicientes ſeruent᷑ ſtamentRequiſiſti et. c. LCuaa qðᷣ dixi vt lite non ↄteſtata . Que ſit ratio et Quis ſit effect*ꝰ Oliud pu blicũ auctoꝛitate et vtilitate pꝛiua tum Et hoc aliud eſt inductuʒ ob cõem vtilitatem et huic renũciari non poteſt expꝛeſſũ licet tacite poſ ſet C. de iuramento calũnie. le.ij Seod qꝛ veremur Ged iſte videk velle ꝙ etiã tacite renũciari nõ poſ ſet dic vt notatur extra de iuramẽ to calũnie in. c.ꝑtractandis et in Hoc etiam iure tenet renũciatio ſi iuramen to firmetur extra de iure/ inrando.ca. Cum contingit et. C. Si aduerſus venditiõez. autetic 2 4 Sacra Nut ꝓPoter vtilitates pꝛiua tam et tunc ſi fauoꝛabile eſt et ꝓpꝛi um renũciari poteſt.E. qñ mulier tutele officio fũgi p̃ᷣt. autẽtica ma tri a auie C. de padt..l. Si qͥs in cõ ſcribẽdo Naz tꝑe illiꝰ legis illuꝰ pꝛiuilegium talis nature erat licet ho die ſecus ſit ꝑ conſtitutiõem im perialem que incipit Sʒ hodie ſã / xit noua conſtitutio Sʒ fauoꝛabi/ le qᷓtenus tangit renũciantẽ tenet q́tenus tangit aliũ non tenet ff. de ſeruitutibꝰ ruſticoꝝ p̃ᷣdioꝝ.l. ꝑ fũ/ Du et ibi diffuſe tractat hoſtl.hãc materiam quam cauſa bꝛeuitatis obmitto: urans le non ven turũ contra talem renũ ciationem obligetur. Sed ad ꝓpoſitũ redeũdo dema/ teria pignoꝛis querit᷑ Quid ſi de/ bitoꝛ iurauit ſe nõ venturũ contra talem renũciatiõeʒ Rñdeo nõ va let ſacr̃m id eſt iuramentũ cũ factũ ſit in fraudez legis argl. C. de legi bꝰ.l.non dubiũ qꝛ qtiẽs pactum a iure cõi cõiter remotũ eſt non ẽ ſer uandũ ff. de pactl.il.iurisgentium ESV. Sed et ſi quis paciſcatur et in.l BGi vn pacta et in dicto.c. Signi ficante de pignoꝛibꝰ dicit tñ ideʒ Hoſt..vbi ſupꝛa Credo tamẽ ꝙ va let ſi is qui facit poterit abſolui ꝑ ccẽiam qð dic vt notaui ſupꝛa de ſureiurando Sqũo cenſetur verſi. Hil quis ergo et verſi. Et hoc no / tandũ mHoc etiã tenet dnñs Jo.an. Pen nſoicko. wbique⸗ De uran vthic 1 dargn cetoEt Cloder hien ad teve ut lrd Qudk ſurepel: deogn Tumin ſlb'c. depim. anotiet papinie moriie llegten ptempe fundum emid cſ gueſtiol Cogitur nevendt meppta et on ſczleg vendid dian legis p to⸗ Borlu kapn imier iütanme sinc is d rar let Pemim wdieſi/ Wrabi⸗ mi we dnetſde loii⸗ bollhie antzris N nren ſenr. o demna⸗ dade gücore deonoͤ ye lidiſati Coelegi gacums noniſer Sgeneium uretinl oc Gg t tiſo⸗ tanigni be Mde rmri. hoc nol lonn in dicto.c. Significante de pigno/ xibꝰ in ſcða glo.in vᷣbo impꝛobat᷑ vbi querit de pꝛedict..et cũ querit de iuramẽto dicit Tu dic ꝙ tenet vt hic ſatis innuicur et hHuic cõcoꝛ/ dat Inno et bartholome“ de ſali/ ceto Et dicit Nide qð dixi in ſpe/ culo de renũciatione verſi. Et qa hic in additiõibꝰ ſcʒ pᷣdicti Jo. an. (Dena appolita li de in re vel de lacto cõtraue nerit non obligat in ta li renũciattone. Qui ſi debitoꝛ ꝓmiſit penã ſi de iure vel de facto venerit ↄtra Rñ/⸗ deo ꝙ nõ valet cũ pꝛelumat᷑ h̊ fa⸗/ ginti ãnos recuperare poſſim Rñ deet ꝙ valet ff de pꝛeſcriptiõe ver⸗/ ctum in fraudem legis arg.de ſpõ ſalib'. c. Gẽma de pꝛecarijs.c.ij. de vſuris.l.cũ allegas ff. de actiõe empti et venditi.l. Julianꝰ. Idez papinia ff.ſi quis cautiõih. l. ij. P/ mao rũſo ff. de ↄditiõib indebiti. l. elegãter Spenultl. Bʒ ſi fiat pactũ vt emptoꝛ habeat obligatũ aliqᷓ; fundum venditoꝛis loco illiꝰ quẽ emit cũ ſibi ſuꝑ empto fuerit mota queſtio lata pꝛo emptoꝛe ſentẽtia cogitur ſubrogatũ fundũ reſtitue / re venditoꝛi qui ipᷣm tranſtulerat in emptorem C. de pactl.pignoꝛis et.l.cõmiſſoꝛia.l.ij. hoc aũt pactuʒ ſcz leg.cõmiſſoꝛie in emptiõibꝰ et venditiõib licitũ eſt qð credo ve/⸗ rũ dicit hoſt..niſi fieret in fraudem legis vt ſupꝛa dixi. C. de pact. iter emptoꝛeʒ et venditorez.l. cõmiſo a2 rie ff. de. l cõmiſſoꝛia per totũ Ma let etiam illud pactũ vt debitor a/ miſſione pignoꝛ. liberetur vtputa .ſi creditoꝛ pignus ꝑderet debitoꝛ a ſolutione debiti ſit lberatꝰ C. de pignoꝛaticia actione . Qui foꝛtui tus alias non obeſt Naʒ et q;uis minꝰ idoneũ pignus accepit nihi, lominus agit ad debitũ recuperã dũ. ff. Si certũ petatur.l.Ereditoꝛ Oliqñ vvo nõ tenet pꝛincipalis ob ligatio et tñ valebit pignoris da/⸗ tio vt ſi tutoꝛ pupilli diſtrahat reʒ et pignus conſtituat qᷓntum et pi/ gnus valet qꝛ et contractꝰ in pᷣiu⸗ diciũ foꝛte ſuũ tenebit arg. C. de pꝛedijs minoꝛ.l.Et ſi is pᷣm hoſt.. Querit Jo.an.in dicto.c. Signifi/⸗ cante. Quid ſi dicam vendaʒ fun/⸗ Duz pꝛo decem ita ꝙ vſq; ad vi ⸗/ boꝝ.l.Si vir vxori niſi fiat in frau dem yvt in dicto. c. Ilo vos. (Muare pactum legis commilloꝛie non valet in pignoe. Queritur etiam de ratione dr̃e q̃ re ꝑmittitur hoc pactũ in voditõe et nõ in pignoꝛibꝰEt dicit Rñdeo Im petꝝ et abbatẽ cõiter res ven ditur qntuz valet et ideo ſi ↄſiſtat ditio non multuz fraudatur ven ditoꝛ ſlec obſtat ſi dicis ꝙ iterdũ minus venditur. qꝛ ad ea ꝗ cõiter accidũt habẽdus eſt reſpectus.ff. de legibus. I. Lam et ea Sʒ cõiter plus valet pignus q; pecunia cre / dita ſi ergo haberet ibi locũ hoc pactũ illo qð plurl. valet frauvat/ tur debitoꝛ m eos Sed aodera tionem dicit ipſe qꝛ nec aliter cre / ditoꝛes mutuarent ſi hoc pacum eſſet licitũ et debitoꝛes vel ſperan tes redimere poſſe in termino con nento vel indigentes pecunia de facili huic pacto conſentirent Itez Bit accideret aliquid ſorti et eſſet in fraudez vſurarũ de quo ſatl.ba betur in dictoca. Illo vos. de pi/ gnoꝛih et in. c. Cũ contra vbi eſt caſus ad litteraz Dꝛ ſi creditoꝛ vł is qui ab eo cãm habet receperit cot fructus ex pignoꝛe ꝙ latilfa/ Rũ ſit ſoꝛti debet pign reſtitui de/ vitoꝛi ergo ſi fruc pignoꝝl. nõ cõ putãtur in ſoꝛtez cedũt in locũvſu raꝝ q eſſe nõ debet vt ſatis ſuß⸗ viximus pꝛedicta ſufficiant de pꝛi ma ſpecie De lecunda ſpecle vln⸗ re palliate que conliſtit 8 HSecunda ſpẽs palliate vſure ſub noie pignoꝛis conſiſtit in vlu pi / goꝛum q eſt ꝓhibitũ etiam de fure piuino Exo.xxij. Si pecuniã mutuã dederis Et infra nõ vꝛge / ss eũ quaſi exactoꝛ nec vſuris op acrteꝑis veſtimentũ ante ſolis oc/ caſũtedves ei.et ·. Si clamauerit ad me exandiam eüũ. Et deu. xxiif. Cü repetes a ꝓximo tuo rem ali/ quã qm dz tibi nõ ingrederl. do/ muz ei vt pign' auferas ſed ſta/ bis foꝛis et ille tibi ꝓferet qð ha/ buit Si aũt pauꝑ eſt non ꝑnocta/ bit apud te pignꝰ ̊ ſtatim reddes ei ante ſolis occalũ vt doꝛmiẽs in veſtimẽto ſuo bñdicat tibi et ha/ beas iuſticiã coꝛaz dño deo tuo. Et in eo.c. ſup vbi dicit Nõ accipi as loco pignoꝛis inferioꝛeʒ et ſn/ perioꝛez molã qꝛ aiaz ſuã appoſu it ibi qð ob hoc dicit᷑ De fructum ꝑcipiat de tali re pignoꝛata in da mnũ pignoꝛatiõis Hinc eẽ arguũ tur tancq; impij qui abſtulerũt pꝛo pignoꝛe boueʒ vidue Job. xxiiij. Et his qui pignoꝛibꝰ vtuntur im/ ꝓperat NHmos.ij. dicens Ex parte dei. hec dicit dñs ſuꝑ tribus ſceleri b' ilrł et ſuꝑ quartũ non cõuincazʒ eam ꝓ eo ꝙ vendiderit ꝓ argen / to iuſtũ et pauꝑem ꝓ calciamẽtis et ſic arguitur ſcelus euaricie qð ẽᷣ pꝛimũ Seqtur Qui conterunt ſux puluerem terre capita paupeꝝ et viam Humiliũ declinant et ſic ar/ guitur ſcelus ſuperbie qð eſt ſcom Seqᷣtur et filius et pater eꝰ abie/ rũt ad puellaz vt violarent nomẽ ſcm̃ meũ et ſic arguitur ſcelus luxu rie qð eſt tertiũ. Seqᷣtur et ſuꝑ ve// ſtimentis pignoꝛatis accubuerũt iuxta omne altare et vinũ damna/⸗ toꝝ bibebãt in domo dei ſui et ar guit᷑ quartuʒz ſcel qð eſt guloſita tis impie Ex quo etiam ſuꝑ vbo veſtimentis pignoratis patet ꝙ pꝛohibetur vſus veſt.pignoꝝ niũ futk Plten hiß tsſck nalo ſcd (one mut Alanch od grgi dict malaßthon is doli a fdendo dicn luis pp⸗ l getolih cſtimaripod uit yſum il unrrin iſtiu iiſt loiun gens ſbiſi⸗ Vſiptaniaz (5Kdrar ts alus pin ſolear inter: Po accom neſclicet gore coni⸗ ro ſeretur e cderetin nafurtiffe Hiniterin usreſbi⸗ un ad⸗a pura cönod A certam terins vel vr ductres ed ballam ua tuc⸗ eßipredid lomodot dim pern ſen Gimi ſnn depe uinee gen amiis ſecdi nnt iug r 1 erſcar/ ſtſchn dbie/ nt ſoni lsluri tſugve ahuerit danne uias Goſt , bo ntt vop fruct ↄputent᷑ in ſoꝛtez Circa qð btũs thõs ſcõaſ cðe.q.lxxviij ar / ticulo ſcõo dũ q̃rit an ꝓ recõpen / ſatione mutui liceat aliqo perciꝑe quanqꝙ;ᷓ ꝑ alia verba dicat in vi. J argu' dicit pterea ꝓ pecunia mu/ tuata p̃t homo pignacciꝑe cuus vſus poſſet aliquo pꝛecio vendi 2 rñdendo dicit ad ſextum dicẽduz ꝙ ſi quis ꝓ pecunia ſibi mutuata obliget aliquã rem cuiꝰ vſus p̃cio eſtimari poteſt debet illi qui mutu auit vſum illrꝰ rei pignoꝛate cõpu/ tare in reſtitutiõem eiꝰ qð mutua/ uit Dlioquin ſi vſum illiꝰ rei quaſi gratis ſibi ſuperaddi velit idez eſt ac ſi pecuniaz acciꝑet pꝛo mutuo qð eſt vſur ariũ niſi foꝛte eſſet talis res cuius vſus ſine pꝛecio concedi ſoleat inter amicos ſicut patet de libꝛo accõmodato.qð intellige ſa ne ſcilicet ꝙ ſit vſura ſi vtatur pi/ gnoꝛe conientiẽte debitoꝛe Si ve/ ro vteretur eo nolente debitore in cideret in viciũ furti et teneret᷑ pe/ na furti ff. de furtis l. Pi pignoꝛe. Similiter incidit in penam furti ſi quis re ſibi cõmod ata ad certum vſum ad/ alium vſum vteretur vt puta cõmodaui tibi equum vſqʒ; ad certum locũ et tu pꝛocedis vjl/⸗ terius vel cõmodaui tibi equum vt duceres ad villam et tu duxiſti ad bellum vel cõmodaui tibi rem quã tu cõmodaſti alteri In oibus em̃ pꝛedid furtum cõmittitur niſi cõmodotari cauſa iuſta crederet dum permiſſurũ ff. de furtis.l. qui rem Similiter etiã incidit in viciuʒ furti depoſitarius vtens re ſibi de pohRta ff. de conditiõe furtiua.l. GdG furtum hoc tñ intellige qñ eſt ex pꝛeſſe pꝛohibitũ ne vtatur. alias ſi iuſta de cauſa putaret dñm ꝑmii/ ſurum non cõmitteretur furtũ vt in dicta.l. Qui re ff. de furt. limite tur etiam intelligendo ꝙ depoſita rius cõmittat furtũ vtendo re de/ poſita niſ deponatur qð continet᷑ pondẽ numero vel menſura et nõ⸗ obſignerur. tũc eniz excedũtur fi⸗ nes depoſiti et tranſfert᷑ dominiũ et ſic vti poteſt. Si vero obſignat et claudit᷑ et tũc videtur ꝓhibuiſſe ne depoſitariꝰ vtatur niſi ↄtrarin diceret᷑ expꝛeſſe vt ff. depoſiti.l.licz FRei et. l. die per pecuniã et. l. qn tus mutius Et ſuſficit pꝛo ſecũda ſpecie. H (De tertia ſuecie vlure paluate que eſt expen le kacte in re pignoꝛata vluram quãdoq palli atam inducüt. Tertia ſpẽs hmõi palliate vſuẽ cõ mittitur circa expenſas facas in re pignoꝛata ſtab ili ſiue mobili ſi/ cut in poſſeſſiõibꝰ vel eqͥs et fimi/ libus Circa qð ſciẽdũ ꝙ creditor pt exigẽ vel ↄpenſare expẽſas s fecerit circa rem pignoꝛatam ſiue ꝓ fructibus colligendis ſiue pro cultura agroꝝ ſiue pꝛo paſcuis et „ guſtodia iumentoꝝ pignoratoꝛũ niſ eſſent expenſe immoderate.ff. dee pignoꝛaticia adtione. le. Si ler / uvos fruct tũ qͥs ꝑcevit vel perci/ pere debuit in ſoꝛtez oputare te/ netur C.de pignoꝛatitia actiõe.le. ij. et dicto.c. Cũ ↄtra extra de pi/ gnoꝛiꝰꝰ Immoderatas ergo ex/ pẽſas q̃s cũ fructibꝰ expeſat loco vyſur aꝝ agit cũ debitoꝛe ſuꝑ re pi/ gnoꝛata argl in dicto. c. Illo vos. et in dicto.c.Dd nr̃azʒ.extra de iuẽ iurãdo Fructꝰ nanqʒ intelligũt ir deduct.expenſis neceſſarijs vt. C. de fructib“ et litis expẽſis.l.i. Et iõ eętiã malefidei poſſeſſoꝛ expẽſas ip ſas deducit q̃ᷓs fecit gr̃a querẽdo rũ colligendoꝝ et ↄſeruãdoꝝ fru/ ſtuũ vt ff.de petitõe hẽditati.l. Si a dño/S. vlt.. Et certe impꝛobe exi/ git debitoꝛ fruct* ꝓueniẽtes ex ar tificio acquiſito ſũpta creditoꝛl.ff. de rei vẽdicatiõe.l.Ceteꝝ·ff.de pi gnoꝛaticia actiõe.l. Quauis cõue / nerit Item nullꝰ tenetur de percipi endis niſi malefidei poſſeſſoꝛvtno tatur C. de rei vendicatiõe.l. Cer / tũ ct.l. Nauis et l. fructus ff/ de pe titione hẽditatl..l. Item veniunt F Si poſſeſſoꝛ et fi.et.l. Sequentia AI. ſed et ſi lege Si ante litem Im / putabitur ergo creditoꝛi vt etiam de per cipiendis fructibꝰ teneatur ſi in fraudez nõ locauerit fundum vel domũ arg.in dicto.ci Signifi/ cante.pᷣſumitur aũt in fraudez nõ locaſſe cũ ꝓpꝛias poſſeſſiões nõ i/ ta fertiles colebat et pignoꝛatas magis fertiles nõ colebat nec co/ lere faciebat Unde Jo. cũ potuiſ/ ſet locare et noluit locaẽ fuit in cul pa que ſibi imputanda eſt argl. in dicka. l. ij. C. de pignoꝛaticia actio/ ne. l. ij. C. de pacto pignerũ a in. I. .ifj. C. de diſtractione pignerum. Idem dicendum ẽ. de qualibet re quã prfamilias locare ↄſueuerat ſiue mobili ſiue immobili vel ſe mo uenti arg.ff. de vſufructu.l. Sʒa ſi QId S. Et ſi veſtimentoꝝ et ff. de pi⸗ gnoꝛaticia actiõe.l. vel vniuerſox et in dicto.c. Illo vos. de pignoꝛi⸗/ b' Si aũt nõ conſueuiſſʒ locare 2 aliquis ↄducere vellet pᷣſtita cau/ tione et credito? res ꝓpꝛias p̃tu/ lit in locando cũ alius peteret ob/⸗ ligatas idem videt᷑ dicendũ ls non imputabitur de re mobili vel ſe mouente cũ eſſet ſuo ꝑiculo vt ff de rei vẽ dicatiõe.l.Si nauis a ad hoc optime facit ff. de bois audto/ ritate iudicl.poſſidendis.l. in ven/⸗ Ditione Si et.l.pꝛecoꝛ ait Sis et pꝛeterea quia et creditoꝛ videtur furtum committere ſi alias mala fi de pignoꝛe vteretur vt ſupꝛa diri/ mus et habetur inſtituto de oblli/ gationibꝰ que ex delicto naſcũtur FSfurtum. Et nota ea que ſupꝛa di ximus contra impugnãtes equos pignoꝛatos cũ expenſis immode/ ratis ne dñi eorum equoꝛum redi mere valeant. De jrta lpecie que elt kenccꝰ obliduz et pi⸗ cõputari debẽt i loꝛteʒ — — — Qurtaſpe cͤmickitl Tbſicio in ſs qui retin moncpis as cedito neturneon zseperer Yepl iſet Srta de p de operio⸗ ytindicka⸗ litis etpin les funt nſtüͤ m naingo de de added tig aſtione Ntad note ſap tertia. liatop ioi ſeſſoꝛ ded noͤeriſtan mnaleiideie deducit i Er ͤinn ſidib pel bent dede coerindu 1gKde etff de b Cliͤnis Srn tipo⸗ Maute Mripo⸗ Wyide Ndeo iargn gachio⸗ küann.. enm. lalberft Mienen pelſemo lGnf tffdepi miuerſor Khignori Plenen lia tan⸗ Muins öin erer ob/ nü Pis nobiliyel Paloytff is 40 is auſto 5a e Menur smelaß upnn dien de obi o airr eitad seqos Ouum reoj Quarta ſpecies huiꝰ palliate vſu/ re cõmittitur cerca obſides quoꝝ artificio induſtria vel laboꝛe vtiẽ is qui retinet tales obſides tanq; mancipia pignoꝛata quoꝝ ope/ ras creditoꝛ in ſoꝛtem ↄputare te netur. nedum q̃s percepit ſed etiã Is pcipere potuit. C. de pactl. pi/ Ineꝝ.l.ij. et Jo.an.in. c. Cũ ↄtra Erxrtra de pignoꝛibꝰ Idem etiaz ẽ de operibꝰ ancillaꝝ pignoꝛataꝝ vt in dicta.ł.pᷣma.C. de fructib et litis expẽſis Equiparãtur etiã ta⸗ les fructꝰ penſiõibꝰ domoꝝ et ſi⸗ miliũ pᷣm Jo.an.in dicto c.Cũ cõ/⸗ tra in glo.tertia.Nd qð etiã acce!⸗ dit qð habetur. C. de pignoꝛati cia actione.l.i.et.ij.et Yo.an.remit/ tit ad notata per eum m.c.grauis ſuꝑ tertia glo.de reſtitutiõibꝰ ſpo/ liatoꝝ ibi eẽ diẽ ꝙ bonefidei poſ ſeſſoꝛ deducit expenſas etiã ſi res nõ exiſtant in qͥb* fecit expenſas. malefidei etiaz poſſeſſoꝛ nõ aliter deducit q; ſi melioꝛ res ſit effecta. Ex qͥ innuit ꝙ expenſe facte in ob ſidib“ vel mancipijs pignoꝛat..de bent deduci ß qð ſupꝑeſt de artifi⸗/ cio et induſtria ipſo?z ↄputari dʒ arg.ff. de rei vẽdicatiõe.l. Ceterũ et ff de pignoꝛaticia actione. le. Quãuis conuenerit. Anlberi in oblides da ri poclunt. Vn autem hoies liberi in obſives dari poſſint Nidet᷑ ꝙ nö. C. Que res videtur ꝙ non. C. Que res pi gnoꝛe obligari poſſunt.l.Qui fili/ os. C. de actionibꝰ et obligationt/ b'. l. Ob es alienũ et in autentico vt nulli iudicũ ꝓ. Quia vvo coll. ix. et. in. c. ij. extra de pignoꝛibꝰ In qͥ/ bus iuribꝰ dicitur ꝙ creditoꝛes qͥᷓ filios debitoꝝ in pignoꝛe recipiũt cadũt a credito. ad aliam tantam q̃ntitatem debitoꝛi ſoluere tenean tur et verberib? ſubijci Sed ↄtra dicit canon obſides dãdos xxiij. q.viij. c. Vt pꝛidem SF ſuppliciter et.ff. Qui teſtimoniũ facẽ pñt. le. obſides et ff. de iure fiſci. l. diuus. Soluendũ eſt ergo Rñdeo ꝙ nõ tenet obligatio in libero hoie vt 1ius ↄſtituatur in eo tãq; in pigno re nec tenet alienatio niſi in caſu famis q̃ de cauſa licet pr̃i vendẽ filiũ. C. de patribꝰ qͥ filios deſtru/ xerũt.l.ij Oꝛedicto igit᷑ caſu.młco foꝛtiꝰ licet pignoꝛi obligare.q; de⸗ tineri tñ p̃ᷣt liber homo.q̃litercũq; vt fiat qð cõuenit.de quo tractat glo.et Inno.et Jo.an.in.c. Ex re/⸗ ſcripto de iureiurando et in. c. Ex poſita extra de arbitris et ꝑ arch. xxiij.q.viij.c. Vt pꝛidem alias in/ cipit ſuꝑpliciter. De quinta ſpecie q ẽ wy cxeditoꝛ cõmittit oſurã qũ nõ vult debitoꝛidi⸗ lationem cõcedere niſi aliquid det᷑ oltra ſoꝛtez Quinta ſpẽs hui palliate vſure oↄmittitur qũ creditoꝛ nõ vult alit ovcedere debitoꝛi niſi ſibi aliqd vl⸗ tra ſoꝛtem pſoluatur nõ obſtante pignoꝛis obligatione Certe q̃ᷣcqᷣ vltra ſoꝛtez accipit vſura ẽ vt luß diximEt eſt calus in c. Conſuluit extra de vſurl. in fine vbi dicit tex. pmõi hoĩes ꝓ intentiõe lucri qm hñt cũ omnis vſura et ſupabũd a/ tia ꝓhibeatur im.l iudicandi ſant male agere a ad ea que taliter ſür accepta reſtituenda in aĩaruz indi cio efficaciter inducendi Lbi glo ſa dicit ꝙ non ſunt ↄpellendi vt ſic accepta reſtituant nec tanq; vſu / rarij ſunt puniendi ſed reuera quo ad deñ vſurarij vivẽtur reſtitu ere tenentur ſic accepta Et ita ha/ bes hic manifeſte ꝙ intentio facit hominem vſurariũ intellige cuz ef / fectu ſic et expectatio.xiiij.q iij. c.i. et. xiiij. q.iiij. Si quis clericus. vᷣba ſunt gloſe in dicto.c.C õſuluit vbi Jo. an. in verbo Inducendi dicit non fieret nif eſet vlara Tacre dus et vincentiꝰ Et lub dit Jo. an. Diceb at Inno. Dn agi poſſet con/ Dictione ex hoc canone queritur et nõ ſoluebat Sʒz ſolutiõeʒ colli/ ge ex vltima glo et ex eo qð ſuper ea dicaz Et in ̃dicta vltima glo. dicit in vbo qntuzʒ ad iudici ñ eccẽe Quid ſi is ↄtra quẽ agit᷑ in ̊ iudi cio ↄtentioſo ↄfiteatur ſuaʒ puazʒ intentiõez Dicit hoſt ꝙ ſi p eteba tur vt vere vſurariũ pter iniuſtaʒ petitiõez abſoluet᷑ reus riſi ter aie picuiũ dicat᷑ hic aliqð ſpéale. Do qð de iudicijs in. c. dilectia de cognatiõ eſpũali.c. tua. Sʒ ſi pete batur yt q̃n vſurariũ iniulte et coöè/ tra ſalutem aie receptũ fit odẽna / tio ᷣm eũ.hoc etiã firmat Jo. de lignano in. c. In ciuitate extra de vſur.. vbi querit QNũquivꝰ mutuari ea mente vt aliqd accipiat tenea tur reſtituere. et ↄcludit ꝙ ſi ſpem pꝛincip aliter hab eat vel ꝙ ſit mu tuũ fundatũ ſuꝑ illa ſpe tũc eſt v⸗ ſura vt eſt textꝰ in dico.c. Cõſulu/⸗ it. Si vero fit ſpes ſcõario vt qͥa ſperoꝙ me remunerabit tũc non eſt vſura de teſtament..c. Cũ in offi cijs de hoc ſat..ſupꝛa diximꝰ Gub dit Jo.de lignano ht ne iſte con tractus in foꝛo aie vbi erat ſpes vltra recipiendi deduci in foꝛo cõ tentioſo Dic ꝙ lie ſi inoteſcat mes ipi vt ꝑ ofeſſiõez et t ꝓcedi vt oↄtra qſ vſurariũ nõ tanq; contra veꝝ vſurariũ vt ꝓb at text in di / Ro.c. Cõſuluit que ſũt notãda ꝓ foꝛma libelli ſiue petitõis ic Et hec ſufficiãt ꝓ ſcõa vſura palliata. do vlurepalliate que di muttitur lub nomine ſo cietatis et ponit᷑ ibi du plex locietas. De tertio et vltimo mõ vſure pal liate qᷓ cõmittitur ſub noie ſocieta tis Sciendũ eſt pꝛimo ad euiden/⸗ ſocio et ᷣmittenꝰũ ꝙ ſocietas du plex eſt. Qucdam enim eſt ſocie/ uscolcga lonotes giſubſta ninerütat. giset llict s Etſtal ſerbitocl riü copou nonoie eis Jino.nota or Cäd plaruune ſocietas t gatiui de phcapio ſn Et deal 9Mminus funſgni ſgtio gaisi iorpar⸗ Pediriper ſet expedin Honcrati f.de arbic finduos tia ürid notat Inn kaetertr⸗ igoꝛes & nar amor Monti po ſocats quickdig ad Aos tat Jund cabꝛen dine, de mde Ungti tene ſiſpem ſemmu iſt/ dul, wq t Non no necb ſecon t pes 0n0 to Amis peiyt zlonte Lindi Näde cihe⸗ l. onn nedi, e⸗ bid tas collegiata qñ plures reges vl ſuperioꝛes ↄgregãt vt faciãt co / legiũ ſubſtãtiale vt.ff. ꝙ cuiuſcũqʒ vniuerſitatl.noie. l.i.et.ff.de colle⸗ gijs et illicitis coꝛpoꝛibꝰ.l. SgSoda/ les Et iſta ſocietas hoc modo de / ſcribit᷑ Societas collegialis eſt plu riũ coꝛpoꝛuz inter ſe diſtantiuzʒ v / no noie eis deputate collectio t Yino.notat extra de exceſſibꝰpᷣla toꝝ. c. Cũ delica Ideo autẽ dicit plurium coꝛpoꝝ qꝛ vni ſoliꝰ nõ ẽ ſocietas Naz h̊ eſt nomen aggre/ gatiuũ qð nõ oↄpetit vni ſoli vt. ff de vſucapionibus.l.Rerum mixtu ra Et de eſſe huius ſocietatis eſt ꝙ ad minus ſint tres vt. ff de vbo rum ſignificatione.l.veratiꝰ.Et eſt ratio quia in duobus non inuenit᷑ maior pars Unde id qð debz ex pediri per vniuerſitatem non poſ/ ſet expediri per duos diſcoꝛdãtes Hanc rationem in ſimili dicit tex. ff. de arbitr..l. Item ſi vnus Itez ſi in duos ſon tamẽ eſt de ſubſtã tia ꝙ ſit ibi rectoꝛ vel pꝛepoſitꝰ vt notat Inno. in dicto.c. Cum dile / ſta et extra de pbendis Cum non ignoꝛes Et ideo ſi rectoꝛ eſt oꝛdi/ nat et moꝛtuus et ſi vocat rector non tñ vocat ſocietas et ſub noie ſocietatis p̃t agere et ↄueniri a ille qui eſt dignior habet᷑ loco pᷣpoſiti ad alios congregandos vt no/ tat Inno.in.c.pꝛi.de maioꝛitate ⁊ obia Et alia dicit circa materiazʒ q̃ cã bꝛeuitatis obmitto. Quedaʒ alia eſt ſocietas ex qua oꝛitur actõ pꝛo ſocio.de qua ad pꝛeſens ẽ no/ ſtrum ꝓpoſitum Et iſta eſt ſocietas ſinguloꝛuzʒ que oꝛdmantur ad bo num acquiſitiuũ ſeu vtile De ho/ neſto autem et delectabili non ne/ gociantur mercatoꝛes quia bonũ honeſtum et delectabile non ſunt in ↄmercio. In hac autem ſocieta/ te notabis ꝙ heres in ea non ſuc/ cedit niſ in ſocietate vectigalium quo caſu ſuccedit heres niſi cauſa finalis ſocietatl.fuerit induſtria ꝑ. ſone vbi ſi heres non eſt aptus ta / li ſocietati non ſuccedit in ea vt ff. pꝛo ſocio.l. Ndeo Ratio autẽ iſto/ rum ſocioꝛum debet reuideri de ã/ no in annum amicabiliter Nõ di / co dictato iudicio quia tunc ſolue retur ſocietas vt ff. pꝛo ſocio.l./ ctione pᷣm bartolũ qui ita notat ff pꝛo ſocio.l.mutiꝰniſi aliquid in pa ctis eoꝛum caueatur. Baldus au/ tem dicit ꝙ ratio reuideri debeat quandocũq; ſine calũnia petitur vt notatur C. pꝛo ſocio.l.tamdiu In iſta ergo ſocietate quedam lu/ cra veniunt cõmunicanda ſcilicet lucra realia que ex pecunia cõmu / ni vel ponenda in cõi pꝛocedunt Pꝛemiale autez lucrum qð vni ſo/ cio eſt collatũ non venit cõicandũ in q̃ſtuaria ſocietate vt in.l. Sociũ Ffinali.ff.pꝛo ſocio. Ytem in iſta ſocietate pᷣt vnus ex ſocijs aliena/ re res cões in ſolidum ſi ſunt res venales et mobiles pura panni apothece communis quia tacite in hoc videtur vnus conſenſum alterius Secus in alijs rebus. ff. pꝛo ſocio.l. Nemo Si autem eſſet ſocletas collegiata nemo vn poſ/ ſet vendẽ res collegij vt in.l.in tan tũ vniuerſitas ff.de.reꝝ diuiſione et in. l. Sʒ ſi hac.l Qui manumit / titur ff. de in ius vocando Item in iſta ſocietate ſinguloꝝ non p̃ᷣt vnꝰ facẽ aliũ carcerare ꝓ inopia.ff. ꝓ ſocio.l.veꝝ Itẽ in iſta ſocietate ſin guloꝝ venit culpa.le. ius qᷓ oſde / in rebſocietat: ſicut ipſe inite ſocie tatis erat diligẽs in rebꝰ ſuis vt ff ꝓ ſocio.l.Sociꝰ ſocio Et ideo ſis raut in articulãdo Sciendũ ẽ eti ⸗ am ꝙ valet ſocietas in qua vnus pecuniaz ↄfert alter oꝑam vt in l. i. C. ꝓ ſocio Dec obſtat h dicatur ꝓ vn' ponit pecuniaz et alter non qꝛ qui ponit oꝑam cenſet᷑ pont᷑ ali dðò equiualens ipſi pecunie ff ꝓſo cio.l.Cũ duobꝰ Si in coeunds NMam tales oꝑe preciũ et eſtimati/ onẽ recipiũt que loco pecunie ſub/ rogãtur vt dicit vbi textꝰ Oꝛ pᷣciũ de ſue artl.eſt velamentũ.q.d.pci um velatũ vel intellectuale ̊ oꝑa extimat᷑ eſt ilud qð poſitioni rei vel qᷓntitatl.ex ꝑte altera poſite ax equari intelligitur Nimiꝝ ergo ſi valet ſocietas cũ plerũq; oꝑe red/ Dit non ſit minoꝛ 6 reddit pecu / mie vt ff. ꝓ ſocio.l.Societas ? So cietas.et Inſti. de ſocietate ij. Et notandũ eſt ꝙ de natura ſocieta/ tis eſt ꝙ ſint ſocij tazʒ in lucro c; in damno in ptibꝰ eqlibus niſi aliud actũ ſit Laz ſocietas hzʒ inſtar fra/ ternitat.. T. ñ ſicut inter fratres de bzʒ ſeruari eqlitas ſit inter ſocios. ff pꝛo ſocio.l. Si non fuerint 5 ma queſtio an polt laboꝛes multos et tpa longa ſi ſoluz capitale inuenit eijliter diuidi debeat aut ille totum capere qui polnit Er his ergo pᷣcedentib⸗ examina / bim- aliqᷓs qſtiones ex quibꝰ ↄp/ hendim q̃liter ſub noĩe ſocietatis palliata vſura multotiens vmit / titur Et pꝛimo qᷓro ᷣm baldũ in.i. 1. C. ꝓ ſocio Dunqᷣd in diuiſione ſocietati.q̃ fit ponamꝰ pꝰlõga tꝑa et multis laboꝛib ac ſudoꝛibꝰ p̃ce oꝓfßtibꝰ* vbi nõ inuenitur niſi ſolum capitale ſaluũ ipᷣm totuz capitale debeat habẽ ille qui ipᷣm poſuit. On vero debeat eãliter diuidi Et dic ꝙ dz eiliter diuidi niſ alit ſit aQaacctũ et mouct᷑ tali rõe. Dam tale xapttale videt᷑ a pꝛincipio cõicatũ ſicut dicim in ſocietate oim bono rũ ibi vnuſquiſq; videtur cõicaſſe ꝓPrium et ſic ꝓpꝛiũ trãſit in cõe ·ff. ꝓ ſocio.l.ij pꝛeterea ille qui poſuit oꝑ am intelligitur poſuiſſe pᷣcium ope qð p̃ciũ lex aſſitabat et coe/ qbat pecunie poſite ex altera par/ te Vñ ꝓpꝛium cſt ac ſi vnꝰ ponat decez alter operã ſed tũc certum ẽ ꝙ ſi tẽpoꝛe diuſõis nõ reperirenk niſi decem quilwer ferret quingz ergo ita in Polito grgumetd dee lns6 ſequp ergo erg poßat golurdu! ret aAter contra d fint Oeer (iCou. tatem yn/ glio opet mll'mag re pꝛien lollanonj hancpar⸗ lndicka.l deconlaͤe dadev Giur eti ſuerudo⸗ detur ſas olue pac ⸗ ſetudin narraf liataz y dupſur itnihio nns ita, füpecun Onis o Alquid Erdak ſinge hiturg turffy Nem bum de Udine Welel ſock di bitae iidt Gcum crumna b a lletatis 8s omid Män duͤre ſogathe n ee nüüſoum plil mnpolit. uidi fi Wſ ſantae ſocöati in bono cöcde lnche i polut iſe pcun t ei ltera on c pnet corwn? imenend ginch id dl⸗ legis Si non warent Pꝛeterea ſ1 ille qui ponit oꝑam perdit oꝑam ergo et qui poſuit pecuniaʒ ꝑdat 7 pꝛo parte pecuniã. alias ſequeret᷑ abſurdũ ſcz ꝙ vnus totum perde / ret alter nihila ſic eſſʒ inequalitas contra dictam legem Si non fue / rint Oꝛeterea videt caſus in dicta .K.i. C. pꝛo ſocio vbi dicit lex ſocie tatem vno pecuniaʒ conferente 2 alio operam poſſe contrahi et ſie nullꝰmagl.obtinebit Nam confer re ꝓpꝛie idem eſt ꝙ cõicare C. de collationibus.l. Illa et. l. Illud et hanc parteʒ tenet glo.de iure cõi in dicta.l. C. pꝛo ſocio Et dicit ꝙ de conſuetudine capitale debz eẽ ſaluũ et vbi eſt ita conſuetũ intelli gitur etiam tacite hoc actũ qꝛ con ſuetudo in tacit paſtũ deduci, vi⸗ detur C. locati.l.licet Sed certe i⸗ ſta ↄſuetudo hodie non valet nec pactũ quia per tale pactũ vel con/ ſuetudinem traheretur ↄtract ao naturã fenori.a ſic intraret in pal liataz vlur am Qam ſicut in ↄtra/ Riu vſurario eſt periculũ debitoꝛl. et nihilominꝰcreditoꝛ percipit vſu ras ita hic eſſet periculũ recepto/ rũ pecunie Oericulũ dico perditi/ onis oꝑarũ. Et nihilomin ſi oꝑe aliquid fructificaſſet lucꝝ erẽt cõe Et bald' tñ in dicta. l. i. conat ſu⸗ ſtinere ꝙ talis contract non tra / hitur ad naturam fenoꝛ..vt nota/ tur ff pꝛo ſocio.l. Cum duobus Item ex facto Et dicit ̃m Jaco/ bpum de arena ꝙ nedum de coõſue / tudine ſed etiam de iure ẽ ꝙ capi/ tale ſit ſaluũ Quare em̃ ſociꝰ meꝰ deberet habere qð meum eſt Et ſi rñdetur ꝙ ponit opam dicit ipſe ꝙ pꝛeciũ opere intelligitur eſſe coꝛ reſpõdens interluſoꝛio pecunie nõ ipſi ſoꝛti Unde ſi vnus ponit cõ/⸗ moditatem ope et alter ponit cõ/ moditatem pecunie non aũt pꝛo/⸗ pꝛietatem ffinge enim ꝙ vn' po/ nat in ſocietate mille milia alter operam tamen hic nulla poteſt el ſe ꝓpoꝛtio niſi de cõmodis opere ad cõmodum pecunie non ad ip / ſam totalem ſoꝛtem Oꝛeterea di⸗/ cit ipſe hoc eſſe expꝛeſſum qñ in ſo cietate ponitur ſpẽs ex vna parte puta pecus.ex alia opera paſtoꝝ. ꝙ ſola cõmoda et damna in offẽ/ ſionibus ſũt coia non aũt ipᷣm pe/ cus vt in dicto Si in coeunda Vnde dicam ꝙ in dubio potius intelligatur in ſocietate poſitus v/⸗ ſus rei q; ipſa res et hoc dicit ipſe facit ad queſtionem ſotide ouium ꝙ fetus lana lac et hmõi ſũt coia et non oues in ſotidam date. Eſt tamen verum ꝙ licet capita pꝛin/ cipalia ſint moꝛtua datur tamen ſocietas in fetibus vt notatur.ff. pꝛo ſocio.l. Si id quod Et ꝙ di/⸗ co ꝙ oues in ſotidam date non ſunt communes dicit baldus in/ tellige hoc modo videlicet ꝙ ca/ pitale meum non eſt cõe ſed melio ratum et deterioꝛatum eſt cõe ver bi gr̃a dedi agnos in ſotidũ naʒ tũc ᷓntum valebãt agni tanq; ca pitale meũ ante omnia detrahaʒ Illud autem quod accreſcit pu/ ta quia agni ſunt craſſioꝛes et porcelli fiunt porci tradu tempoꝛis caſu ẽ deterioꝛata.Eſti/ matione facta inter nos pꝛo medi etate deterioꝛationis periculũ per tinet ad me. Lam hec natura ſo cietatis que natura q̃ſi quoddaʒ intrinſecũ omnibus ↄtractibus in ęſt. quia natura non eſt aliud niſi quedam diſpoſitio quã lex vel cõ ſuetudo ſtatuit ſuper contractum vt.ff. de pactis.l. Si vnus pactis vb ꝙ in ſpem dotis. Dñs Jo. de lig in. c.fi. extra de vſuris tractãs Hanc materiam. dicit mõ ad alias particulares queſtiones. et pono ꝙ quis locat pecuniã nunquid po teſt aliquid ꝑcipere Et ſdit. Iſta queſtio et ires ſequentes ad idem vident᷑ tẽdere ſi ponderent᷑ licʒ di herſis terminis On ſcilicʒ pecunia poteſt locari vel vendi.ſRnñdendo Vrch̊.xiiij.q.iij.in ſũma dicit ꝙ nõ qꝛ pecunia non eſt locabilis h̊ mu tabilis qꝛ de ſe nullam vtilitatem affert. Nam ſi locet᷑ vt expẽdatur ea conſumpta/eadem nõ reddit᷑i a natura locationis recedit.nã ali ud eiuſdez ger eris reddit᷑. ff. ſi cer tũ petat᷑.l.cũ qð pecunia ei nõ eſt diſpoſita niſ ad emendum.lxxviij. diſ. Sciens. et notat Drch. xiijj.q. iij.c. Siquis clericus.iiij.q.iiij.ʒ pone vendit quis vſum. Sed foꝛ/ mata fuit queſtio in c. In ciuitate S.eodẽ.dicit idem Jo.de lig. Nn Dans pecuniã mercatoꝛi ad mer/ candum/adiecto ꝙ capitale ſit ſal uũ.vt partem lucri habeat vel me dietatem agat licite.an ſit ↄtractꝰ vſurarius. Et dicit Jo.pleriqʒ te/ nent ꝗ ſit illicitus cõtractus.quia quicquid accedit ſoꝛti vſura eſt ni ſi dñs ſuſcipiat partem periculi.et tunc eſt licitus qꝛ vnus ponit pe/ cuniam et alter operam. fff. pꝛo ſo/ rio l.i. Sed HMolſ.in ſumma de vſu ris An aliquo.dicit ꝙ non eſt cõ tradins vſurarius.mouet᷑ qꝛ ſocij ſic poſſunt cõuenire ꝙ alterius ſit periculũ Inſt.de ſocietate de illa et ſequeti. Sicut in alijs otracti/ bus põt apponi pactũ pꝛeter natu ram ↄtractuũ Dicit tñ ꝙ pecunia periret caſu conſuleret danti in fo ro conſcistie pꝛo ſalute anime ſue ꝓꝙ remittet debitoꝛi pecuniã quazʒz dediſſet. Necurſius poſt zo.in.l. ſi non fuerint.ff. ꝓ ſocio.tenet con tra Hoſt.quia non eſt vera frater nitas ꝙ quis lucrum habeat et ni Hil perdat Vnde tale pactum eſt contra naturã otractus.et hoc vt dek ſentire Orch.in pᷣcedenti q.ſi ſubtiliter attend at. Dicunt tñ ali/ qui theologi ſtatur ad periculum de tertia parte damni.vel dat᷑ ad mediũ lucꝝ et ſuſtinet᷑ periculũ de mediet ate damni et fiant expenſe oↄmuniter ꝓ parte ↄtingente.et cõ putent᷑ laboꝛ et opera que ponit ille qᷓ accipit pecuniã in ſicando a negociando.ꝙ tũc nõ eſt vſura.ʒᷣ ſi hoc nõ fieret/vſura eſſet. Et ita intelligunt̃᷑ opiniones cõtrarie.et hoc ſatis videt᷑ vuenire opinioni/ bus amboꝝ et colloquio ipſoꝝ a ex verbis. Licũt tñ aliqui ꝙ de ri goꝛe iurl.poſſet defẽdi opio Hoſt qꝛ vſura verſatur circa mutuũ qdᷣ nõ eſt hic imo eſt ſocietas.Et lieʒ ſocietas ſit redacta ad inſtar fra/ mnitatt cetaeß⸗ Pb'et gle prindic gzonis Diktur in nnoptol ſlous nn'fen daͤnuz in neninide e gde de merci gifnroͤ to goͤeſt nllthoio deſ doct detem p hocvrot Pegd d danuzd de centi dare dela eur i⸗ per mere göͤſczqᷣ ſilucx i igtem ou Pbocti dicereg dariope looninaf Aler ot notatin ſta. etgl erlnt. ꝛ tns Et⸗ An dllier pe/ Ro depin neſtoö geſoej nusſit deilla racti⸗ rnan Namni ninfo inelbe ceʒ oin.. con ſraer⸗ Netn dnet hoert nne Gial lum a glüde penſe etco vontt 504 na5 Etita rie.et nioni⸗ ſoy? den hok 605 tle; fis ternitatl. non tñ oimode Naʒz in ſo cietate p̃t interuenire pactũ ꝙ vnꝰ pPlꝰ et alter min ꝑcipiat de lucro vt in dicto 5 Cũ adeo Opinio tñ azonis et accurſij eſt tutioꝛ et ꝙ Dicitur in legib ciuilibus vt inſti/ tuto pꝛo ſocio quaſi per totũ et in ſilibus ꝙ pᷣt cõueniri inter ſocios ꝙ vn' fer at lucrũ nec teneatur ad dãnuz intelligit ſcz ꝙ ſic poſſit cõ ueniri de mercimonio id ẽ de toto eo. qð de capitali lucratum fuerit de mercimonio nõ de capitali bᷣm gãfreð.alias non eſſet vera ſocie/ tas qð eſt ↄtra opiniõez baldi qͥ vult ꝙ oio capitale ſit ſaluũũ Ln/ de ſi do centũ cãpſoꝛi vt det mihi decem ꝓ centenario in anno. Nd hoc vt ↄtractꝰ ſit licitꝰ neceſſe eſt ꝙ ego dãs centũ teneor ad totuʒ Dãnuz de ſoꝛte ſicut de capitali ſcʒ de centũ. Sʒ iam nõ ten eoꝛ aliqͥd dare de lucro cãpſoꝛi etiã ſi nõ lu/⸗ cretur niſi deceʒz. qꝛ iſtud pactũ ſu/ per mercimonio i. lucro bene valʒ qð ſcʒ qͥs non teneatur ad dãnuʒz ſi lucꝝ ſit ſuũ vſq; ad tantã qnti/ tatem puta deceʒ pꝛo centenario. In hoc tñ vltimo accurſius videt᷑ Dicere ꝙ aliqua ꝑs de lucro debz dari operanti alias eſſet ſocietas leonina ſi alter totũ lucꝝ leuaret a alter totũ laboꝛem ꝑderet qð ipᷣe notat inſtituto de ſocietate nã et ita. et allegat dictaz legẽ Si nõ ſu erint.qꝛ ſic non eſſet vera fraterni⸗ tas Et aduerte qᷓntum ad pꝛimũ mẽbꝝ de capitali qð nõ intelligit Hic Jo.de lignano. ꝙ poſſet valẽ pactũ dant..de parte damni tatũ nedüũ de toto qꝛ Inno. vult ꝙ de toto damnũ ſubeat vt ſentit in ſiki ↄtradtu locatiõis de ſocietate bo/ nonienſi cũ dicit. En liceat locare boues pꝛo annuo fcumẽto. Sed pone dedi boues cuidã qui dat mihi viginti coꝛbes frumenti in anno nũquid hoc ſit licitiũ Rñ/⸗ deo ſi locentur oꝑa boũ tunc bene p̃t fieri ꝙ boues deterioꝛutur H ſi volo houes recuperare ꝓ pꝛecio quo facio eſtimari cum trado nec volo piculum deterioꝛatiõis q̃m uis ꝑiculum diuinũ velim ſubire vt ſi moꝛte naturali moꝛiãtur tũc iſto caſu ſcõo credo ↄtractuʒ illicitum In pꝛima aũt licitum credo. xiiij.q iij.c.pleriq; cũ mult..capłis eiuſdeʒ queſtionis faciũt notata in dicto. c. In ciuitate Ad ꝓpoſitũ ergo ſi tali pꝛedicto modo recipiens pe/ cumiã nihil lucratur vel ſi lucꝑ nõ aſceudit vſqʒ ad decem de quib⸗ conuẽtum extitit ſed forte lucratꝰẽ quinq; vel octo et tunc videtur v / ſura ſi dans pecuniam velit vltra verum lucrum etiã vſq; ad decem de quibꝰ cõuenit qꝛ iſtud ſapit po tius naturam mutui.in eo ꝙ reci/ pit vltra veꝝ lucrum q; ſapiat na/ turam ſocietatis de cui natura eſt veꝝ lucrum venire nõ fidum vt in ſtituto de locietate per totum nec curamus de noie contractus ſub noie ſocietatis ſed potiꝰ attendi/⸗ mus mentem ↄtrahentiũ vt in di⸗ cta.l. iij. C. plus valet qð agitur it per totum vt in dicto.c Ad nr̃am de empti. et vendi. et in dicko. c. Il lo vos.de pignoꝛibusſNaʒz vbi a/ gitur de ſalute aie qð tutius eſt te nere debm vt ſupꝛa diximꝰ Pꝛete rea hot caſu illud qð datur vltra veꝝ lucrũ accidit ſoꝛti fiue alio lu/ cro extrinſeco veniente.g“ vſura ẽ vt in didto.c. Cõſuluit extra de v / ſuris Et hoc ſentit archᷣ.xiiij. q.iij in ſũma. bi vult ꝙ pecunia non poſſit locari.i.ſub locationis noĩe aliqͥd ex ea acciꝑe non licet niſi da ta fuerit pecunia vt qᷓnticas nõ vt ſpecies vel alia res. tunc enim eſſet contractꝰ innoiat ſcʒ do vt des. do vt facias.ff. depoſiti.le.i Si quis et ff. de pꝛeſcriptiõe vᷣboꝛum l.naturalis Caueant ergo dãtes talem pecuniam ne de lucro faciãt ſibi groſſam conſciam Sepe enim dicunt recipientes mẽdaciter ſe ex inde lucratos eſſe et tñ nihil lucra/ ti ſunt.ſed hoc ſolũ dicunt ne a ma nibus ſuis pecunie retrahtur Vñ ſi dans veriſimiliter nouit ꝙ acci / piens mentiatur nihil de tali falſo lucro allegato recipiat Alias ſi B veriſimiliter ignoꝛat ſi requirit tu tus eſt Iſta optime ꝓbãtur in di/ cto.c. Nauiganti de vſurl.vbi pon deratur veriſimilitudo Et ſolutio/⸗ ne pꝛedicte queſtiõis colligere etiã potes ex notatis Jo.an. in dicto. c. DHauigãti vbi quaſi in terminis foꝛmat hanc q̃ſtiõem cum dicit in verbo mutuans. Non loqmur er/ go in contrahentibꝰ ſocietate q̊ꝝ vnus potuit oꝑam et alter preciũ de quo. xiiij. q.iij.c. pleriqʒ. Licite enim tunc vt dieit Gafred“ cõicã / tur cõmoda et incõmoda Et wi / dem ſub dit in verbo periculũ. Si quis recipiat pecuniã vltra mare vehendam certo ſibi precio conſti tuto ſiue recipiat in ſe periculũ ſius non cũ non ſit mutuum ſed locatõ oꝑatiõem vectõis vel cuſtodie nõ vſura ᷣm Inno OPꝛo quo hoſt. allegat Naute caupõas ſtabularij l. St ita et per totum ff. Ilocati. le. in naui et.l. Qui operas et.l.Qui mercedem et. l. ſequenti. Vbi vero Datur mutuo ſemꝑ eſt vſura quia nulla vtilitas pecunie ſi teneat᷑ in archa nec deterioꝛatur vtẽdo vt in pᷣallegato.c.Eijciens. An deliſtẽs ab emptio ne merciũ grã mutna⸗ rij plus ſoꝛtem accipe⸗ re pollet Querit etiaʒ Jo.an.in dicto.c.ſNa uiganti Quid ſi habens pecuniaʒ volebat ad nũdinas ire et merces emẽ vel alibi deferre vel certo tꝑe ſeruare. ꝓpt᷑ lucꝝ ego indigẽs pe/ cunia illam recipio offerẽs me illã reſtituẽ. cũ lucro ſperato in termio aq loco Et Rñdet ſic dicit h̊ Inno. ꝙ licet qdem ↄtrariũ tenuerũt ipᷣe putat hũc cõtractũ vſurariuzʒ nec ſcit illũ excuſare Hoſt..tñ in dẽo.c Salubꝛiter dicit ꝙ tali mercatoꝛi obligat ſum ad intereſſe illiꝰ lucri qo facturꝰ erat.ſilr ex pecunia illa dũmodo nil in fraudem vſlurarum fore vi onon 40 Vura andem) deintere Oebicoꝛ⸗ pana ne rarius a⸗ calcanb'. dinas vel ſoularel traſonen⸗ Panne nemhoft. atinfraus omercatea fryclenz K P ctqd die vidaz alterius diendon pis habe bortekere tighiqaa toditde Kaym dictin nupinri inerelle S volebam glis ann hoenor vel tane⸗ ſet dedu aloſi q ſntmn pepit hegtr Gics/ Ebi, . mae conſti lüſus locatö die n hoſt. lar, äle. lC Piper⸗ 1 quis neakin o p ſoe tnnie merces cnotpe gis he gmeili nuernio ne. ncrürßpe ning n⸗ n do nutori ylert mnia rarun fist et didus mercator dicto mo / do non ↄſueuerit pecuniam tradẽ ad vſuraʒ Meriꝰ tñ videt᷑ ̃m Jo. an. dẽm Innocẽtij. Et qð dicitur de intereſſe illud locũ hʒ pᷣmoꝛa debitoꝛil.et ex ↄtrario aperiret᷑ a/ perta via ad fenꝰ Staret em̃ vſu / rarius ꝑatus i foꝛo cũ capello et calcaribꝰ et ceteris dicẽs ſe ad nũ dinas velle ire ſic ſibi hceret talitter ſtipulare ſub colo᷑ lucri ſperati vl tra ſoꝛtem Sʒ certe iſta limitatio Jo.an.reincidit in eãdezʒ limitatio nem Hoſt.cũ dicit dũmodo nil fi⸗ at in fraudez vſluraꝛ. ptz em̃ ꝙ ta lis mercatoꝛ nłans ſe ad nüdinas ire velle ageret in fraudez vſuraz ergo.. Pꝛo opiniõe hoſt. etiã fa cit qðᷣ dicit thõs.ſcõa ſcðe.q.lxij. videlz ꝙ ille qui detinet pecuniam alterius cũ dãnificare videt᷑ impe diendo ne adipiſcatur qð erat in via habendi.et tale dãnuzʒ non o/⸗ poꝛtet exeq̃ recõpenſare X enetur tñ aliquã recõpenſatiõeʒ facẽ ᷣm cõ ditiõez ꝑſonaꝝ et negociorum Raymũd etiazʒ in ſũma de vſuris dicit ꝙ in tali caſu non eſt vſura iʒ rrecipitur inde lucꝝ pꝛedictũ tanq; intereſſe Et ſimer ᷣm gwilhelmum voleb am emẽ terraz valentez ſin/ tulis annis libꝛas deceʒ et ad in / ãtiã tuaz ceſſaui et mutuaui tibi hoc modo ꝓ ſoluas mihi tantum vel tantũ ſicut poſſeſſio illa red de ret deductl. expenſis laboꝛe et peri culo ſi qð eſſet.ꝙ hoc licitũ ſit. qa non tanq; vſura ſed tanq; intereſ⸗ ſe pcipitur Dicit btũs thõs ſcöa ſcᷣe:q.lxxviij.articulo.ij. O com/ — buere. mittens pecuniã ſuã mercatoꝛi vł artifici licite de eadeʒ pecunia lu/ cꝑ ꝑcipit qꝛ talis pecunia per mo dũ ſocietatis cõmiſſa non tranũſit in dominiũ eius cui commiſſa eſt ſed remanet in dominio ei qͥ cõ/ miſit ita ꝙ cũ periculo ↄmittentis mercatoꝛ negociat᷑ vł artifex oꝑa tur et ideo p̃t ꝑtem lucri inde ꝓue nient. expetẽ tanq; de re ſua qð di ctũ videtur mihi ſatis obſcurũ nec poſſũ clare perciꝑe qũo poſſit ſer⸗ uari dominiũ de pecunia expenſa ergo non ſimpliciter de re ſua ꝑci⸗/ pit lucrũ niſi per modũ illũ que ſu/ pꝛa diximꝰ in cõicatione oꝑe et pe cunie et ſi coia etiã debent eſſe ꝑi⸗ culũ lucꝑꝝ et dãnum vt ſupꝛa dixi⸗ m' et hec eſt tutioꝛ et mag.ſecura ſeutẽtia pꝛo ſalute aime vt in vera ſocietate oĩa efficiãtur coia lucra et damna pꝛo ea parte pꝛo q̃ con/ uentũ fuerit inter fratres.alias eſ/ ſet ſocietas leonina vt S dictũ eſt. An ſi capitale eſt gditũ vel diminntu ponẽtem opam opoꝛteat contri Tertio querit idem baldꝰin dica l. i. L. pro ſocio dicens Done ꝙ ip/ ſum capitale ẽ per ditũ vel diminu tũ aduerſa foꝛtuna. nũquid ille qᷓ ponat opam tenear᷑ ↄferre aliq do ei qui ponit pecuniaʒ Exemplũ e/ go poſui in ſocietate viginti tu ſo/ lum operam. de iſtis viginti . 9 £☛ ſut perdita decẽ vtꝝe tu debes mi hi reficẽ qnq; Et videk ꝙ ſic qa dãnum dz elle cõe vt in dicta. le. SGi nõ fuerint Nñ ſi totũ dãänum eſſet meũ eſſet ↄtra naturaʒz ſocie/ tatl. Cõtrariũ det᷑minat glo.in di cta.l.i.C. pꝛo ſocio ßᷣm baldũ qͥa ipſe qui ſolam oꝑam ponit intelli gitur ſe obligaſſe ad damnũ ſoꝛtl. Sufficit enim ibi damnũ oꝑarum et G̊ qꝛ coꝛrelatiuoꝝ eadẽ eſt natu ra eꝝ ſicut de capitali nil lucra / tur ponens oꝑam ita de capitali nihil dãnificetur Si aũt lucrare tũc et damnificari debẽt qꝛ de cõ/ trarijs eedem dãtur regule C. de furt..l.manifeſtiſſimi Sʒ cũ in ſe /⸗ cũda ibi vbi erat periculũ ibi erit et lucy Sed petrꝰ dicit ꝙ aut pe / cunia eſt ſtatim ꝑdita et tũc dãnũ ſit cõe aut poſt ꝓhibitas oꝑas et tunc ſufficit däůnum oparum. Et hãc opiõem dicit Cinꝰ eſſe verio/ rem Yacobde arena dicit indiſtin cte ꝙ dãnum dz eſſe cõe vt. ff. pꝛo ſocio.l.cũ duobꝰquidẽ ſegariaʒ et. l.ñ Si id qð Idem celſus. bal/ dus dicit Tu dic ꝙ q̃ten eſt cõe lucꝝ.eatenꝰ eſt cõe damnũ et non aliter vt predixim et ideo pꝛimaʒ opiõem tene. igit᷑ ex verbis baldi et tutiꝰ tenẽ hoc ꝙ ꝑ oia ſũt coĩa lucꝑꝝ et dãnum tã quo ad capita —— le q; ad reliqduum. neſtio ſi vnꝰ ponit maioꝛem quãticatez al ter minoꝛem nunquid equales. Quarto querit baldus pono ꝙ in ſocietate vtqʒ ponit mixtim oꝑ azʒ ſed vnus ponit maioꝛez pecuniazʒ quales equalitate ꝓPPoꝛtionis id ẽ qualitatis non equalitate qntita/ tis verbi gra vn ponat duas ꝑ/ tes pecunie et alter tertiam Qaxz in lucro dãnoq; quilibet dʒ habere partem coꝛreſpondẽtem ei qð po ſuit in ſocietate ſi de hoc nihil ali/ ud expreſſum eſt quaſi hoc tacite inter eos actũ eſſe intelligatvt quu· plus eris et periculi ſuſtinet plꝰ e/ molimenti ſperet vt in dicko ʒ cũ in ſcõa et ff.de re iur..l. Sm na // turam et ita intelligitur dicta lex. Si nõ fuerint in pꝛincipio bᷣm euzʒz qð eſt notabile.et. limita hoc veꝝ niſi o ꝑa et induſtria vniꝰ valde ex cedẽt oꝑam et induſtriam alteriꝰ puta ſi ſolus nauiget ſi ſolus pꝛo mercimonijs peregrinetur ſi ſolus pericula perſone ſubeat ſi ſolꝰ ſtat fixus ad apothecam et ſiłia vt in dicta.l. Si non fuerint ꝓl. Vñ ad arbitriũ Judicis currendũ eſt ac ſi hoc eſſz expꝛeſſe actũ ff. eadẽ.l.Si ſocietatem mecum. ??à& ”M (De damno extrinleco et intrinleco. Quinto querit baldꝰ exempla de damnis Küidet qddã eſt dãnuz intriſecũ vt qꝛ merces in ſocietate En ſte pt⸗ pond el ſocietatis nwdiſincd⸗ gblationt etlivnus gliopꝛo cere etfa bentſol ganam⸗ Kr ted den capitaler teat alin⸗ Gextog goſocie nio hoc tuopam pdendes calufoꝛ rierunt pohereg geſtſoa dumde fiesſe uſo near Pera⸗ Leptin haneree e ogin opa⸗ auni; trüte⸗ isidi Mita/ s ſuyn haber 95o⸗ lacite Grqu Wern 5 na an ke. hnen vt rer ade er Aer us o rſiſols lobſtat pein Däad Aacl dilGi leeo hde hinz ſagre poſite pł. ierunt vel pecunia ala⸗/ tronib“ eſt ablata et de iſtis da / mnis intelligitur qð dictum eſt ſu / pꝛa. Quedam ſunt damna extrin / ſeca vt qꝛ ſocij contraxerunt mul/ ta debita adeo ꝙ de coꝛꝑe rerum ſocietatis non poſſent ſolui et tũe indiſtincte dieo ꝙ damnũ talium ablationum et debitoꝛum eſt cõe et ſi vnus totum ſoluit recuꝑet ab alio pꝛo rata Et ſi vnus eſt in car cere et facit ibi ſumptus de cõi de bent ſolui vt in dicto Quidaʒ ſe⸗ gariam. Er locietas contracta eſt ad quinquẽnium et vnꝰ ponit capitale qð caſu ꝑditur an opor / teat aliud capitale reponere. Sexto querit contraximus tua e/ go ſocietatem duraturã quinquẽ/ nio hoc pacto ꝙ ego ponaʒz mille tu oꝑam vel ꝙ ego ponã merces valentes mille et tu oꝑam.deinde caſu foꝛtuito ante quin quẽniuʒ pe rierunt ſtunqd ego cogoꝛ iterato ponere Et glo.dicit ꝙ non qꝛ fini/ ta eſt ſocietas Item qꝛ videt᷑ actũ ſolum de ponendo ſemel et nõ plu ries ff. eo S. Si ſocius pꝛo filia vᷣſi. nec ſi prior. (An üi ponẽs opamte⸗ neatur luis eꝑpenlis o⸗ perari Septimo q̃rit nunq;d ille qᷓ debet ponere opam puta nauigãdo vel circũtirca negociãdo vebeat ipſã oꝑ am ponẽ ſuis expeſis et ſũptibꝰ an vero expenſis ſocietat..et vider ꝙ ſuis ſicut dicim in colono ꝙ ſe/⸗ men et oia tenet᷑ ponere de ſuo vt extra de decimis c Tua. et tñ colo nus partiarius ſocius eſt vt ff lo/ cati.l.Si merces S vix maioꝛ. licet in textu ſit ibi dictio qᷓſi.vnde nõ ẽ minꝰ ſociꝰ ſolutio. ꝓficiſcitur cau/ ſa ſocietatl.dz hr̃e expẽſas de cor/ ꝑe ſocietatl.qð intellige except..ex/ penſis q̃̊s feciſti domi. arg. ff. de petitione hẽditatl.l. Sed et ſi. le . Qð aũt Item qꝛ non dicit᷑ luerus niſi deductl. expenſis C. de collati⸗/ onibus.l. Illud et.l. Illaz et. ff. cõ/⸗ modati.l. Mutius Et ita tenet Ja/ cobꝰ de arena et Cin poſt euʒ lo/⸗ quens ſimpliciter tanq; purus re/⸗ citatoꝛ nullo de ſuo addito vel mi An ſocietas aĩalinz ad quiquẽniũ ſi interimpe rierũt debeat releuari Octauo querit dedi aſinaz meam in ſotidã ad qͥn quẽniuʒ a eſt ↄſue tudo ꝙ in fine qᷣnquẽniij diuidant᷑ aſine et fruck' vel pecudesa fructꝰ pecudũ interiʒ aſina perijt natura liter nũquid ruſticꝰtenebit᷑ m̃ ad a/⸗ liqᷣd Dic ꝙ nõ qꝛ kene; mõ eſſet pitura penes me etiã ſi fuiſſʒ tra/ dita eſtimata qꝛ in ↄtractibꝰ non oꝛdinatl.ad dñium eſtimatio non facit emptionez vt.ff. eadez lege. Cum duobus damna fatalia et ff. locati. le.iij. et hoc per regulam. 1 3 traditam. ff. & contrabenda em/ ptione.l. Cũ manuʒz ſemo Sed qᷣd ſi perijt caſu foꝛtuito cui reſſti nõ potuit.textꝰ dicit in pꝛedicto. damna.ꝙ periculũ eſt cõe vnde ſi aſina erat eſtimata ad deceʒz ruſti/ cus tenetur mihi reficere qnqʒ Rã ſi nihil reficeret totũ damnũ meuz foꝛet qð eſt contra illuʒ textũ qui dicit ꝙ damnũ eſt cõe Et ſic aliter iudicatur de caſu foꝛtuito. aliter de caſu naturali h̊ ſi interuenit cul/ pa ruſtici tenetur emendare totazʒ qntitatem qꝛ ante tp̃s ſocietatl.di⸗ uidende tota aſina mea ẽ licet eſti mata fuerit tradita vt pꝛedixi. et facit C. de pactl.l. Si paſcenda pe coꝛa Sed ſi poſtq; debuit aſina e/ qualiter ꝑtiri et interuenit culpa ruſtici tunc nõ tenetur mihi. niſi ad partem dimidiam pꝛecij qꝛ nõ da mnificauit me in plus. n lceat q capitale lit laluũ et lucrũ cõe. Nono querit᷑ quid de his qui mu tuant pecuniã ad negociandum H pacto ꝙ capitale ſit ſaluũ et ſi qð lucꝝ interueniat illud diuidãt.Et Rũñdet baldꝰ ꝙ talis ↄtractus ſa pit vſurariam pꝛauitatem et ideo qᷣcquid percipit de lucro extenuat ſoꝛtem Don eſt em̃ ſocietas neqʒ ex foꝛma ↄtract neq; ex natura. Non ex foꝛma qꝛ eſt ↄtract mu/ tui Non ex natura qꝛ eſt ↄotra na/ turam ſocietatis ꝙ vnꝰ habeat ca put ſaluũ et aliꝰ habeat caput fra/ ctum ff. cõmodati.l. Mutius Eciõ dqò legitur et notatur extra de do nationibus inter viꝝ et vxoꝛem.c per veſtras debz intelligi qñ pecu nia datur ad ꝑtem lucri et damni qꝛ tunc ↄtractus eſt licitꝰ Ecce igi tur ꝙ baloꝰ met per iſtam nouam queſtionem videtr᷑̃ ſentire ↄtra ar/ gumenta q̃ fecit ſupꝛa in pꝛima q; ſtione de pecunia data mercatoꝛi. Et gð hic dicitur eſſe veriſſimũ. nec adeo dz ↄſiderari ſonꝰ vᷣboꝝ quin mag.reſpici debeat ſhᷣa veri⸗ tatis vt in. c. pꝛeterea extra de v/ boꝝ ſignificatõe qꝛ plerũq; dũ ꝓ/⸗ pꝛietas verboꝝ attenditur ſenſus veritatis amittitur vt dicit ibi tex. Non igitur excuſãtur quia ſub no mine ſocietat..palliant contractuzʒ mutui in veritate ad lucꝝ cũ debe ant etiam ꝑticipare de dãno vt p/ ſcript..iuribus. 4 An liceat aliqd accipe vltra ſoꝛtez de pecunia apnd cãploꝛemſine pa cto depolita iplo dare volente Decimo querit baldus. pone ꝙ depoſui pecuniam apud cãpſoꝛe⸗ ſine aliquo pacto qͥ campſor cum dicta pecunia multũ fuit lucratus vnde volens mihi aliquio recõpẽ/ ſare ſoluit mihi pecuniaz cũ deceʒ ponamus pro centenario Modo queritur vtrum iſta ſit vſura.dicũt guid am ꝙ aut ego depolui ſub peſtuse ſu Gean ſarur weo conſcientia pꝛatenger ctiam perb musq ſbꝛ depoſuiiſs eſtpecunia ſndepꝛoue locupleuo⸗ umento. u ſine y doninjert ensle non t feinere c inera don ſeteneri er ſepe mone ſerandum batſetene non tenere lalerer ciojo aim ſlam able Iar retenti ſdeſdeiu Hinlerre barperſu milumen deiure iu⸗ entiüreti, tentiaba luſponi lit ſetene iſt de iur⸗ tatis innonot etbeniuol edo nenc nſenn dann ceig onan ga er, oꝛi. Um. Wor daynn 1de dip/ ſenius diter. ſchno macn iü debe wnß⸗ e ia ps e one 9 plone, hr aum uns oi⸗ e; o icit ſub ſpe iſtius remunerationis et eſt v / ſura Gecus ſi ſimpliciter et de hoc ſtatur meo dicto qꝛ eſt queſtio de conſcientia et licet hũc paſſum ſu/ pꝛa tetigerimus attũ vt habeamꝰ etiam verba dñi baldi interſera / mus q̃ ſubdit dicẽs Tu dic ꝙ aut depoſui ĩ ſpem et tũc qꝛ illicite viꝰ eſt pecunia depoſita omne lucrum inde pꝛoueniens vz m reſtituẽ qꝛ locupletioꝛ ex re mea factus ẽ ar/ umento. fff. de negocijs geſtis.le. Tu ſine vſurl. Nur licite eſt vſus quia depoſueram ao tranſlatiõezʒ dominij et tũc ſi animo liberali ſci/ ens ſe non teneri ſoluit. potero B retinere cũ bona conſcientia quia mera donatio.Out ſoluit credẽs ſe teneri exr quadam equitate que ſepe mouet mercatoꝛes ad remu/ nerandum er idem eſt Put crede/ bat ſe teneri ex iuris neceſſitate cũ non teneretur et tunc adhuc dico ꝙ licite recipio ſi non habui a pᷣn/ cipio aim fenerandi. alias ſecus. Nam ablatio antidotoꝝ iuſtã pa rat retentiõem per erroꝛem ſoluti ff.de fideiuſſoꝛibꝰ. l.ã teſtamenta Si.niſi erroꝛ eſſet facti vt qꝛ puta/ bat per ſuũ pꝛocuratoꝛem eẽ pꝛo/ miſſu mcum non eſſet.tunc em̃ nec de iure iudiciali.nec de iure conſci enti ali retineri poſſet Hec aũt ſen/⸗/ tentia b aldi non eſt mihi tuta qñ pſuponitur ꝙ mercatoꝛ putaue/⸗ rit ſe teneri ad remunerandũ.aut eſt de iure equitatis.aut de iure ne ceſſitatis cũ obligatio antidoto/ ria non obliget niũ ad tantũdem et beniuolẽtiaʒ et amoꝛem vt in.c. Cã in officijs de teſtament..et in. Seod et ſi in. l Cõſuluit ff.de peti tione hẽditatl.et ſatis ſupꝛa dixi/ mus in diffinitiõe vſure et alibi in ſeptima deteſtatione verſi. Sed H querit᷑ et ibi plene. Tenèvũ igitur ꝙ ſiue pꝛeceſſerit coꝛrupta inten/ tio mutuant.ſiue debitoꝛ putaue/⸗ rit ſe obligatũ ad ſoluendũ vltra ſoꝛtẽ non licite recipitur qð ſi &t. donet et ſpõte Stl.accipi p̃t et lic te vt & dixim'in declaratõe caſuũ De (octetate inter kra cres et filios kcatrum Vndecimo querit balbus DHone Duo fratres moꝛtuo patre habe/ ant quoddaʒ pꝛedium cõe qui ac ceperunt q dam pꝛedia ad laboꝛi/ cium et vnus eoꝝ habebat duos filios ꝗ ſixr laboꝛabãt.modo tam ex fructibꝰ rei cõis q; laboꝛicij mł ta queſierunt.querit᷑ qualiter debe at fieri diuiſio inter eos cum po/ ſtea veniunt ad diuiſionem Et rũ det ꝙ licut ementes aliquid in cõi videntur eo ipſe tac tam ↄtrahere ſocietatem C. pꝛo ſocio.l.Cũ ꝓpo nas ita et cõducentes Et ideo cõᷣ ſiderandũ ẽ ꝙ aut loqmur de fru ctib“ rei cõis aut de fructib rei cõ Duckte. Oꝛimo caſu aut loqͥmur re/ ſpectu medietat.fructuũ qᷓ debet᷑ rſpectu pꝛietatl.fũdia illa diuidit ſolũ int᷑ duos frẽs qͥ ſũt ꝓpꝛietarij illiꝰ rei àQ de alia dimidia q̃ iure la boꝛitiõis acqᷣrit᷑ pꝛo cultura a cuj ra et illa diuidit᷑ inter oẽs q̃ttuor q ſocietas ẽ illiꝰnature ꝙ diuiditk 6 lucrſi oꝑaꝝ in capita et nõ in ſtir pes Scnvᷣocaſu idẽ dico ſcz ꝙᷓ di / uidit in capita. Tñ hic eſt aduertẽ dũ ꝙ ſi laboꝛiciũ fuit factũ cũ bo/ bꝰ cõibꝰduoꝝ Frm̃ ↄſuluit bartho lꝰꝙ ipᷣis bob attribuat᷑ dimidiuʒ lucri et ſic ꝑtinet ad ſolos frẽsa a/ lia dimivia attribuat᷑ ope et ſic ꝑ⸗ tineat ad oẽs ꝓ naturali poꝛtiõe Argl dicto. le.i. C. ꝓ ſocio et. C. de collatõibꝰ. I Illud. naz ſi oꝑa boñũ locarent᷑ nõ minꝰ fructificarent q; ope ꝑſone vt ẽ tale laboꝛiciũ in qᷓ vSſat᷑ otinua vel q̃ſi ↄtinua opera boñũ ſicut perſone Baldꝰ tñ diẽ ꝙ ſi ſũt ſocij oĩm qᷓ acqrunt᷑ cũ perſo/ nali labore ꝙ oꝑa boũ videt᷑ acci Dẽ ope ꝑſonali argl.inſti. demeruzʒz Diuiliõe Sſi qͥs a nõ dño vbi dicit Auis lucratur fructus pro cul/ tura et cura et ꝓ hoc facit dẽa lex Ad.C. ꝓ ſocio qꝛ ſi vnus ponit rem et oꝑam alter oꝑam tm̃ glo. ſẽtit tbi ꝙ in dubio fiat equalis diſtri/ vutio ſic tñ vt equitat. ↄſideratio nõ deſit yt in. le. ij. et. iij. C. p ſocio. Si de capitali paruʒz re ſtat caſufoꝛtuito opari us nõ cogitur operart. uodecio ꝗrit baldꝰ pone Ddũ E inter duos ꝙ vn ponat mille al ter oꝑam de his mille paucum re/ ſtat caſu foꝛtuito Wñ oꝑariꝰ non vult ponẽ᷑ oꝑam ſuã q̃ magna eſt in re ꝗᷓ ꝑua ẽ qrit᷑ qͥd iurl. Rñdeo fouet eqtatez ff. de adminiſtratõe tgutoꝛl.l. Ita tamen in principio. 4 De locis pandꝛũ qua liter diuidãt . Decimotertio q̃rit Galdꝰ duo ſũt ſocij in arte pãnoꝝ diſparib“ ꝑti/ b oduxerũt ſił fundũ Querit᷑ qm ptem hẽat in ipſo Et rñdet aut lo Zgmur reſpedtu locatiõis et hʒ par tes eqᷓles ff. locati.l. Cũ apparebit ff. de duob' reis. l.Reos Cu ta/ bulis Qut loqmur habito reſpẽu inter ſe et dicũt tũc ſortiri acceſſo/ riũ ſicut pꝛincipale Drgl. C. de a/⸗ gricolis cẽſit.a colonis.l. Quẽad/⸗ modũ.li.xi. Et idem dico in merſa ricijs et ſupellectilibus ſocietatl.ar glff locati.l. Seo addes y Si q̊s ulierum. (Legitumnus kiliꝰ et ſpu rius efficiũt᷑ ſocij oim bonoꝝ qũo et qualiter debent diuidere. Decimoquarto querit duo ſũt ſo⸗ cij oim bonorum puta filius ſpuri,/ us et legitim Modo pater inſti/ tit heredem filiũ legitimũ q̃ritur an aliquio acquiretur ſpurio. Et Rñdetur ꝙ ſic non vi relicti ſed vi ſocietatis lex eſt notabilis ff. de li/ berationibus.l.Si is qui duos.et iſte modus eſt menti tenendus ꝙ pater faciat eos inuicem ſociari ſi vult bona ad ſpurium perueni/ Te. (Socius in vlura poteſt cõpelli ad reſtitutionez oni Qunwoech ſoc gim be öuirate lt ſoco re vrt opelt un 20 ſeſti ſeff plo mma bertodech go fitinh is vinitti H 5oyalerri pro ſo⸗ uunſcönd utin eolu RNtania Peeter pre bus yel nen mnit undi/ precii intel pecunia St ptio pſchiru thcollata⸗ domini eat onerg ſeu coledt⸗ ſoluit repe ſoluens 4 dig pecun ltefa Rde pea ana duoſit nbpt ert n et auelo Ahzpar warebt 5Wta 1o repin riacreſo⸗ C.dea Quéad/ inmerla rr. ar 35S168 th onor io Me. W ſrho⸗ flusſom. pate⸗ inſt, mni öntur o. Er lciſed vi iduosel nendus 9 en ſocenl n peneni oei lole, Quintodecimo q̃rit Sũt plures ſocij oim bonoꝝ vn eoꝝ ex vſura ria pᷣuitate q̃ſiuit multa et cõica/ uit ſocio vel fratri Nũqᷣd eps po/ terit ↄpellẽ iſtũ frẽm eũdemq; ſoci um ad reſtitutiõez vſuraꝑ . dic ſic ff. ꝓ ſocio.l. Quid enim. ꝛomillio kloꝛetiana Sexto decimo et vltio q̃ri᷑ de eo dò fit in ciuitate floꝛentie qꝛ ↄſor tes ꝓmittũt teneri ad oia bõa nũ qᷣd valeat iſta ꝓmiſſio Et rñdz ꝙ noõ ff. pro ſocio.l.Nec pꝛetermitte// dum ſcoöm dinum. E ed vndes kructibus e⸗ mit kundi an incelliga tur Loluille de coõmuni necunia. Oreter pꝛedicta querit vnꝰ er fri/ bus vel nepos exñs cũ patruo e/ mit fundũ ſoluit pꝛeciũ. Querit᷑ an pꝛeciũ intelligat᷑ eſſe ſolutũ de cõi pecunia Et rñdetur ꝙ nõ nec em/ ptio pᷣſũitur ſiłata nec ad ſoluẽteʒ tm̃ collata nec ſoli ſoluenti acqᷣrit dominiũ Etiam ſi ſol poſtea ſub/ eat onera ſolẽnium penſitationuʒ ſeu colleckaꝝ et medietatem ei qðᷣ ſoluit repetit a cõſoꝛte et ſit cautꝰ ſoluens ꝙ dicat ꝙ ſoluit de ſua / * — pꝛia pecunia et ecõuerſo. alter ſit caut ꝙ faciat inſtẽm dicẽ ꝙ ſol/ uit de pecunia cõi Qam in dubio ᷣſumitur pecuniaʒ eſle ſoluẽtis vt in. l. Si venter S.fi. ff. de pꝛiuilegijs creditoꝝ Unde ſi emptoꝛ nõ fecit poni in cataſtrũ ſuũ rem ſibi tradid tam Ideo venditor ſoluit collectã cuiꝰ nomen reperitur in inſtr̃o. Di/ ctam collectam repetit ab empto/ „ re qð eſt notabile. vniunt ſe alteri ſocietati a renũcia tũ eſt ꝑx multos vnioni an piudicz minoꝛi parti. (Socletates ſalinaru n Vlrterius quero facta eſt quedaʒ ſocietas inter mercatoꝛes mercan tes redditus ſalinarum publicaꝝ modo ſe iſti vnierunt vni alij ſocie tati Deinde maioꝛ pars iſtoꝝ re, nũciauit huic vnioni Dũquid piu dicet minori parti. Et vioerẽ ꝙ ſic vt ff. ad municipales.l. Oꝛ maior Contrariũ eſt verum qꝛ vniuerſi/ tas non pᷣt iuri ſinguloꝝ detra/ here niſi q̃tenꝰ habeat in cõmiſſio ne iuxta notata ff.de pactl.l. Ytem mgfr̃i Eoꝝ enim ↄſenſus reqrit᷑ in diſſoluẽdo qui fuit in vniendo.C. de auckoꝛitate pᷣſt anda le. fi.facit qð notatur per Inno.extra de cõ ſtitutionibus.c.Cum omnesa qð notatur in.l.ij. C. que ſit longa cõ ſuetudo et ff. de pollicitationibus l.totiens et notat baldus in l.Sã cimus. C. pꝛo ſocio. De ligno locietatis qᷓ liter oti liceat vel dẽat. Vlterius quero nunqͥ d quando maioꝛ ꝑs remanet in ſocietate et minoꝛ recedit pᷣt ne tak maioꝛ ꝑs vti ſolito ſigno ſocietatis qð ap/ ponũt mercatoꝛes tam in litteris q; in ballis Et videtur ꝙ ſic quia iſtud ſignũ eſt vniuerſoꝝ et totius datur in maiori numero In otra / riũ videt᷑ ꝙ non pᷣ̃t quis aſſumere nomen qͥᷣ ſe repñtet aliud q; ſit nec etiã ſigillũ vel ſignackm Sicut em̃ non eſt licitũ aſſumere nomen ꝓpꝛi um in fraudeʒ alteri quia nomina quanq; licita non debẽt aſſumi in rebus illicitl. ita nec igna Non em̃ liceret alteri furari nomen etiam ſi non ſiat dolo dũmodo ſeq̃tur ex eo dãnuz vel iniuria alteriꝰ qꝛ nõ licet excedẽ fines iuſticie et eqtatl. qui em̃ inſignia alterius mouet de ſuo loco ᷣminos mout᷑t qð nõ eſt licitũ Nam ꝓpoſito ꝙ non fiat ad glteri emulatiõem ex aio.ſic tñ re ipſa a licet deſit fraudis affectnõ tñ abeſt damni vel iniurie effectꝰa ꝗbeabſtinẽ opoꝛtz argl.in.l.penul t..ff. de ẽmino amoto et. C. de fini / um regũdoꝛum. l. Si oſtiterit So lutio niſi ꝓcedat de om̃i ↄſenſu nõ dz ſignũ vel ſigillũ reman?᷑ ſocieta .nõ integre ne falſe repñtatio fi/ at ff. de furtl.l. os. Sicut nõ p̃t qͥs ſnulo ſignare alieno niſi ſibi ↄmit tat᷑ ff. de teſtamẽt.l. Dd teſtamẽtũ Ex qͥ em̃ facta eſt nouatio ſocieta tis in pactl et in ſa.fiat etiã in ac cidentibus et ſequẽtib?ſbaʒz argl. ff. locati. l. Cũ in pluries Et B ver in his qᷓ poſſũt trabi captiõez al/ terius In his vero que nemini no cit puta in armis nobiliũ talia ar/ ma remanèt apud pꝛincipalẽ dñzʒ qꝛ in ipſo tanq; in capite ſtat ſplẽ dor geniture argl. ff. de religioſis et ſũptibus funerũ.l.Cũ in diuerb et.l. cũ ſunus C. de agris et cenſit.. .Tl. ij et notat baldꝰ in dicta.l. San cimus. C. pꝛo ſocio. De contractu qin dici „ tur boues line coꝛnibꝰ. Vlteri q̃ro de ↄtractu qui int᷑ vul gares dici᷑ boues ſine coꝛnib Nã egẽtes pecunia vadũt ad aliquem et dicũt. vis tu mihi mutuare cẽtũ libꝛas.et ego dabo tibi centũ coꝛ bes frumẽti in anno Rñdet ille ꝙ ſic.et facit fieri vnũ inſtrᷣm ꝙ ruſti/ c recepit vnũ par boũ a tali et ruſticꝰ teneat᷑ dare tot coꝛbes fru/ menti in anno ꝓ talb bob? Mu/ qͥd iſte ↄtract' ẽ vſur ariꝰ Certe cũ Hoc videat᷑ fieri in fr audez vſura rũ et nulli boues ĩ rei veritate ſint Dati et empti et ſic nec in ſe ſuſcipi / at ꝑicłn ipᷣoꝝ mutuãs nec ſuſcipe poſſit cũ nec in veritate dati ſnnt imo ſola pecunia data ẽ Quo ca ſu etiã nõ ſufficẽt ſuſciꝑe in ſe peri culũ extra de vſurl.c.fi ſequitur er go ꝗ eſt vſura vt notat Jo. de li An accipiẽs in ſe foꝛtu itum exculet᷑ ab vlura Sʒ retẽto eodẽ themate ſi mutu/⸗ Anar⸗ dẽo.c.fi.extra de vſurl. ans pᷣdidas centũ libꝛas ſuſcipit in ſe caſũ foꝛtuitũ illorum boum ſi ne coꝛnibus vt quia vicit mutu/ ts ateſp boues q⸗ moriäturt nüqudct ceptoiſſ ſatquieb tocden dito pbiy⸗ lcrhabeat cöͤrari vi⸗ Kicabicco infraudem Uitandz3. piden bo fus oni borrlucroſe ſecandad pparema gererinrd füe non lo ſſer ſt alias ſe Nrrack'de trediorc iͤhis noͤe qe in term brellegen go . lidi⸗ datſol oſis 1ders cent. l Sen ndie l, niyol nidſli aoren gre cetü ntücor etilleg ngletg Nhesfru⸗ do'D⸗ Larei dez nine ſtate int eſlcot netluohe don lont Quoca nleper guiutr er Pode de plar⸗ lonn vturn nmt 6 Mpi gboumki e muc ans accipe pecunlas et eme tibt boues qͥs vis. et ſi caſu fortuito moꝛiãtur mihi imputes. alias tibi nũquid eſt vſura videt᷑ ꝙ ſic qꝛ re/⸗ ceptio in ſe caſus foꝛtuiti nõ excu/ ſat quẽ ab vſura in mutuo vt in di cto.c.fi.de vſurl.ergo nec in calu p̃ᷣ dicto vbi vere videtur eſſe mutuũ licet habeatur reſpect'ad rem Bʒ cõtrariũ videtur qꝛ vt docet pꝛa/ ctica hic contract' non eſt induq in fraudem vſurarũ ſed poti ad e/ uitandas malicias ruſtico ꝝ qui ſi vident bones q̊s habent eſſe alte/ rius. non illos curãt ſed potius la bore lucroſo ſiꝰi deficẽ faciunt et ſic cã non ſine diſficulcate poſſunt ꝓbare malicie ruſtice ꝙR boues ne glexerint dãnificatur emptoꝛ ipᷣo// rũ et non deficit ſibi ius ſed ꝓba/ tio Niſi ergo qui contrahit ſolitꝰ ſit alias fenerari Non videt᷑ talis otract de ſun natura vſurarius ſi creditoꝛ caſũ in re recipiat Dꝛimũ tñ his nõ obſt antibꝰ credo verius qꝛ in terminis pᷣdictis a aret ex/ pꝛeſſe ꝙ eſt mutuũ et non locatio ergo. . (Fiboues locantur ad akictum eſtimati ab im tio cũ ſulceptione mor tis dininitus occurren Sed q;a dicẽdũ eſt de ↄtraĩtu vſᷣ tato putas aliqs locat boues 80 affictã ꝓ deceʒ coꝛbibꝰ frumẽti vk tot pecunias ãnuatim ſoluendas adiecto tali pa to ꝙ in capite ãni colonus faciat locatoꝛi ꝑtes dẽo / rũ boũ vt ſit in optione locatoris vel boues acciꝑe vel ſexa ginta li⸗ bꝛas q̃bus ab inicio eſtim ati fue/ rint Adiecto etiã pato ꝙ vult ſta re ad medietateʒ dãni et lucri Re/⸗ cipit tñũ in ſe locator moꝛteʒ diui/ nixꝰ illatam ſine coloni negligẽtia ↄtin genteʒ nũquid eſt vſura Rñ/⸗ deo in hac q̃ſtione duo videntur dubia Oꝛimũ an licitũ ſit pacum ꝙ in fine anni ſit in optione loca/ torl.vel boues acciꝑe vel eſtimati onem Scõm dubiũ eſt an licitum ſit pactũ ꝙ ercepta moꝛte diuino ↄtingente iudieio non velit ſtare niſi ad medietatem d amni De lu / cro non curo quomodo paciſcat᷑ quia ſuper eo omne pactum eſt li⸗ citum ſiue de quarta ſiue de medie tate fiat Quantum ad pꝛimuʒ pa dtum credo illicitum quia ideo in optione ſua ſeruat vt ꝙ ſibi ma/ gis lucro fuerit eligat. Etiam fi deterioꝛatio talis in bobus con/ tingat ex diuino flagello extra ca / ſum moꝛtis quia boues in fine uia tunc eſt moꝛtalitas boum et ideo facta eſt vilis emptio eoꝛum ale minus eſtim antur et valent vt ergo ſit licitus contractus de/ bet ſtare ad totam deterioratio/ nem diuino iudicio ↄtingenteʒ eti am extra caſã mortis vt clare col ligit ex dict.pᷣf ati Ho. de lignano in dicto.ca.fi ertra de vſurl. d q́ᷓ ſatis facit.xiiij.q.iij.pleriqʒ cum ſe quentious et pꝛobat hoc Bartho lomeus brixienß ex ratione qꝛ ali/ as locatoꝛ reſundit diuinũ iudiciũ ſuꝑ humeros pauꝑis ſine erꝰ cul/ pa qð eſt iniquũ videlz vt q̊s ſine ſua culpa et cauſa puniat᷑ extra de oſtitutiõib. c. ij. de pꝛiuilegijs.c.a/ tiqua cũ ibi notatis et Bptz ſo / lutio ad ſcom pactũ qð ſezʒ nõ eſt licitui qꝛ iſta pacta inuies ſe habet vt excedetia et excelſla Lã pꝛimum graui's q; coõm qꝛ nihil dãni vult fſentire ſed totũ in optiõe ſua reſer/⸗ uat vt qðo ſibi vtiliꝰ viderit eligat noõ attẽto vel deducto vãno a na/ tur a ꝓcedẽte ſed ſcᷣm ſaltè dedu/ cit medietateʒ de dãno a natura inducto. Lñ vtrũqʒ eſt illicitũ ſed pꝛimũ maglet ſi ambo pacta in eo desz otracku ſik inſerãtur miſcẽtur iniquitates iniquitati ſalteʒ in me Dietate damium. ad affictuz ner tũ lolue rit pꝛeciũ ſy ꝓpter indn tias plꝰcapit᷑ qd ſuris. Sed Zyd de alio contradtu q fit ſie one datur ad affictũ ei qͥ vẽdit Sivendit res t recipit par boũ et datur certe numer coꝛ biũ frumenti loco affidꝰ ſed qꝛ pᷣti un dictoꝝ boũ nõ p̃t ipſe emptoꝛ ad pfis ſoluẽ petit indutias ad ã/ nüũ et per iſtas indutias petit vẽdi toꝛ ſibi certũ qͥd dari in fine ãni x illis pecunijs Nũquid ẽ vſura Rñ/ Deo ꝗᷓ ad pꝛimũ ptz ꝙ nõ qꝛ ẽ ve / rus ↄtractus locatiõis Gʒ q̊ ad ſcdm oſtat ꝙ eſt vſura arg.in: ca. NIn ciuitate et in c. Conſuluit extra de vſur.. QNam remittẽ ẽ dare extra de teſtib?. c. Meniss pꝛimũ Ergo remittẽ mutuo ad tpᷣs puta ꝑ ã/ nũ p̃dictas pecunias eſt idez acſi manu illas mutuaſſʒ vt illus qð ꝓ miſſuʒ ẽ puta certũ q; in fine anni reciperet quo caſu non eſt dubiuzʒ elſet vſura. Dãs pecoꝛa cũ pacto Dde recupando capitali Eet poſt lint cõmmnia an peccet. Sed quid ſi dabo pecoꝛa alicui ꝙ dDat mihi fruct“ pecoꝝ quouſq; re cuperẽ capitale et ex tũc ſint peco/ ra coia. vtputa trado oues vt ꝓ ſingula pecude des mihi duos ſo/ lidos Dicendũ eſt ꝙ exr eo caſu q́ volo totũ capitale reciꝑe recipien/ do os frud?a poſtmo dũ ſint oès Pecudes coẽs.ↄtractus nõ ðẽ licitꝰ qꝛ illud volo certũ capitale et po/ ſtea lucꝑ locare qð ẽ ↄtra naturã ptract“ Bene tñ licẽt cũ pacto vt medietatẽ fruct pcipiã vt in. c. ꝓpt᷑ ſterilitatẽ cũ ibi nõt.. er delocato. (An lceat locare aĩalia. nat liceat locare aialia p certo frumẽto vel alia re ãnua Certũ ẽ ꝙ de ſui natura licitꝰ ẽ otractꝰdũ mõ ↄductoꝛ nõ grauet᷑ ex immo/ in ſacd tepent ged ao niiglus licemcn p lczeterp lat Kin tmtq de ta moꝛu⸗ b'emätur. gen Jun. Wrotrana ienande MMenerk oues mon anſ on Lerai ſaſteriop dis moꝛi⸗ ing wöſe radenns Ged pon nio ſub ho keeſpiata füffuc'e dditiſ rifni ciunr ois ten pade ſerio an moeyt Auid de zotr⸗ lemaee AMiatſ Alna. herne Arera nüe finegnni ſdabi inare al niaan aglial9 Guouiqgre tſint peto⸗/ oles yl p iduos ſo/ n din gertapien Nüſt ois no iliir et po/ n natura pado vt int,t delocalo. gialia lapect⸗ Caut ora il gimno/ de loc tonn. An liceat ſociare aia lia et cõicaxe pꝛo rata expenſas et lucrum Sed qᷣd ſi vnꝰ habeat viginti o / uiũ alius decem et cõicant ad in/ uicem cũ pacto ꝙ periculũ dãnuzʒz lucꝝ et expenſe ſint coia ꝓ rata.an liceat Rñdetur ꝙ ſic etiaz ſi ↄueni rent ꝙ de fetib recuperẽtur capi/ ta moꝛtua vel de vellerib et pelli beemãtur capita ad augendũ gre gem In nullo eniz pꝛedictoꝝ agi tur ↄtra naturaʒ vere ſocietat.. in q̃ ſeruari debet eq̃litas vt in.l. Si ↄuenerit ff. pꝛo ſocio Tradit qͥs oues monaſterio ꝓ certo fructu e/ iam ſi omnes. naſterio pꝛo certo fructu etiam ſi obs moꝛiãtur ſed ſi multiplicẽtur ſinx mõſterij et etiam poſt moꝛtem tradentis Sed pone tradit qͥs oues mõſte/ rio ſub hoc pacto ꝙ de qlibet oue recipiat annuatim vuos ſolidos cũ fructꝰ eoꝝ longe pl' valeat. et addit ꝙ ſi etiã oẽs moꝛiãtur ipſe tm̃ fructũ vult et ſi valde multipli⸗ cẽtur oẽs ſint monaſterij ⁊ pᷣmoꝛ tem tradent.oẽs remaneãt mona ſterio an liceat Rñdet hoſt..in ſũ/ ma de vſuris An aliqᷓ verſiculo. Quid de his.licitũ eſſe cõtractum legem accipiũt ff. depoſiti.l. i g Sij aueniat ff. de re.iur.l. Cõtract q/ radit quis ones mo⸗ De grichatibus in r dem ff. de pad.l. In emptiõibꝰ et. I. In traditionibꝰ ff. ad l. aquiliaz l. Si ſeruus ſeruũ S Si tali in tradi tione leſuʒ non fuit q;uis euentus mortalitat..ſeq tur. Nec em̃ videtr circũuentus minoꝛ qui vſus ẽ iure cõi C. de in integrũ reſtitutiõe mi noꝛis. l. vlt..ff. de nego cijs geſt..le. Ged an vltro Qõ verum intelli/ gas niſi oues infecte eſſent et ad moꝛtem ꝑate et ̊ ignoꝛauit mo⸗ naſteriũ nec pꝛoſpexit moꝛtalitatẽ eu enire poſſe arg..ff. de minoꝛibꝰ l. veꝝ S Sed ſi locupletioꝛ Cõſulẽ Dũ eſt tñ tradenti ꝙ in tali caſu ſcz ſecute moꝛtalitatl. ſentiat partem Damni ne cũ aliena iactura. ditet᷑ De re. iur..c. locupletari.l.vi. Et ca ueat ſibi tradens ꝙ niſi ↄuentꝰmo naſterij ↄſentiat non obligat᷑ mõ/ ſteriũ de ouibus vel alijs hmõi cũ dicto pacto datis extra de his qᷣ fiũt a pꝛelato ſine conſenſu capitu li vbi hoſt..tractat in quibꝰ requi/ ratur conſenſus capituli. mine vlurarũ et pꝛimo de notarys. Circa pꝛedicta reſtat vidẽ de par ticipantibꝰ in crimine vſura?ꝝ · Et pꝛimo q̃ritur quio de notarijs qͥᷣ ſuꝑ vſuris vel ↄtractibꝰ vſurarijs vel in fraudez vſuraꝝ initis ſcient᷑ ↄficiũt inſtr̃a Rñdet᷑ ᷣm hoſſ.vbi ſupᷣ dicẽdũ ꝙ ſũt ꝑiuri qꝛ qñ creã/⸗ tur iurãt ꝙ B; nõ faciãt. ꝑiurꝰ aũt efficit᷑ infamis ergo ꝑ conſ fauans de cetẽo nõ pt teſtificari nec ĩſtr̃a ↄficere extra de teſtib. c. licet ex qᷓ dam vi. ad finem. Nam ois infa/ mis tam de iure q; de facto dz re/⸗ pelli a pꝛomotiõe ſiue ſit dignitas ſiue oꝛdo qꝛ infamibꝰpoꝛte digni tatis patẽ nõ debent.li.diſ. c. Qui in aliqð extra de re.iurl. c. infami/⸗ bus. li. vi Ergo infames effecti nõ pñt eſſe ꝓcuratoꝛes neqʒ iudices cauſaꝝ extra de iudicl.c. Cũ depu tati repellunt᷑ etiam ab accuſando ff. de accuſationibꝰ.l Qui accuſaẽ ſiłr repellunt᷑ a poſtulando. ff. de poſtulando.il.i.Et ſciendũ ꝙ infa/ mis de facto eſt cuꝰ apud bonos et graues ſuꝑ aliquo crimine gra/ uata eſt opinio Infamis autẽ de iure eſt quẽ ius ponit eſſe infamezʒ vt quia conuict' eſt de furto vł qꝛ pugnauit in arena ꝓ lucro a ſilia de quibꝰ ſat.. habet ij.q. vij por/ ro in textu et glo.et.vi.q.i. Infa/⸗ mes et. c. Oẽs et.c. Illi et ff. et. C· de his qͥ notam infamie vel ex qui bus cauſis infamia irrogatur per totũ.pꝛedictaz etiam ſentẽtiam de notarijs pꝛedidl.a ꝓpbat archi xl/ vi. diſt. c.fi.in glo. in verbo alieno noie.Ad qð allegat extra de teſti bᷣ. c. Ex ꝑte et. c. vlt. Dd qð facit qð notatur in.c.licet extra ſee cle rici vel monachi. 6 An notarius teneatur ad reſtitutionem. Sed queritur an pꝛedicti notarij teneant᷑ leſis ad aliquã reſtitutio / nem ſiue de eo qð ꝑceperũt de ꝓ/⸗ ſeriptura ſiue de ſolutis vſuris Reñ deo de his q ꝑceperũt ꝓ mercede ſui oꝑis vel laboꝛ..q;uis illiciti ni/ hil tenentur reſtituẽ ſicut de eo qðᷣ datur meretrici qꝛ licet turpiter a/ gat.non tñ turpiter accipit ſꝛax li cet illud ex quo accipit᷑ ſit illicitum ſcʒ acł* vſurariꝰ vel fraudulentus JIpſa tñ acquiſitio ſcʒ meritũ ſiue merces notarij non eſt illicita Vñ in talioꝰ tranſfertur dominiuzʒ nec ↄpetit repetitio de quo ſatis ꝑ au ctoꝛitatem Muguſtini.xiiij.q.v.ca. NHon ſane in fine et ff. de conditio/⸗ nibus ob turpem cauſam.il.i.et. ij. et quaſi per totũ et thõs ſcõa ſe/ 4 cũde.q.xxxij (Qu de induckte ad fenerandum. De vſur.. aũt diſtinguendũ ẽ qᷓa aut notariꝰ fuit ꝑticeps effectiue ad contractũ vſurariũ et qꝛ indn/⸗ xit ꝑtes ad talem otractũ que ali as non eſſent ↄtracture ad fen et tũc talis notariꝰ tanq; ꝓſeneta te netur pꝛo poſſe agere vt qui vſu/ ras accepit reſtituat qð ſi non po terit obtinẽ. tenetur de ꝓpꝛio Idez etiã ſi is qui vſuras accepit ex in/ ductione talis notarij poſtmodũ effect“ eſt non ſoluendo Cum eniz notariꝰ dederit cauſam efficienteʒ tali illicito contractui tenet̃ eo mõ qͥ ſup̃ᷣ dictũ eſt de ꝓpꝛio reſarcire qꝛ qui cãm damni dat dãnuʒ de/⸗ diſſe vldet᷑ vt in.c. Si culpa extra de iniurijs et dãnis datis et. ff. de dãno infecto.l. Itẽ mola 5 Si aliꝰ es n elilon nidarof icerem ner ure ſey nota detalior lertal ytliye ſterpecca damnaro print taercoͤt onem hlu aigopu⸗ eog gue/ Trektit tigaſ rech wn lociettp cepta5 nar ale⸗ pcianii HicGin⸗ D Aqdd täm efn * Va las pel ſapaeſit Nura nplo wlarige tumtß fü inſte eR reede ni, do iterg uzl cipun llentus tü ſue a Ti iuner sgan gen. itexin⸗ inodi menz ſcentes keono ſſarere de⸗ 163 Kde Nial' et Item cum eo er de iniurijs et.l. Ron ſolũ in pꝛincipio et Cũ mãdato ANut notarinõ dedit cãm efficiẽtem vt qꝛ ꝑtes alias erãt fe/⸗ ner ature neqʒ ad hoc erant indu/ cte ꝑ notariũ Motari aũt rogat de tali ↄtractu ſtipulatus ẽ ſcien/ ter taleʒ ↄtractũ ec tũc licet ſit ꝑiu rꝰ vt ſup et ꝑ ↄſequẽs etiã moꝛta/⸗ liter peccat qꝛ ꝑticipans in crimie damnaro incidit in eandez ſñiam vt in. c. Si ↄcubine extra de ſentẽ / tia excõicatiõis Actñ ad reſtituti/ onem vſuraꝝ non tenet᷑ niſi ad eũ aliqo puenerit de vſurl. argl. ff. de eo ꝑ quẽ faſtũ eſt.l. Ex hoc edicto Tenet᷑ tã ꝓ ſatiſfactiõe et vera pe nitetia ſue culpe pꝛo poſſe laboꝛa re cũ vſurario iuxta cõmoditateʒ loci et tꝑis ipᷣm exhoꝛtãdo vt ac/ ceptas vſuras reſtituẽ nõ poſtpo nat alle gãdo ſibi ꝙ nõ remittunt᷑ pcẽa niſi reſtituãtur ablata.xiiij.q. vi. c. Si res alienaa in capło pcẽm De re iur..li.vi.Et tali mõ dz intelli/ gi qð dicit odofred' ꝙ q pꝛeſtat cãm efficiẽtem ad actiõez vſluraz ⁊ Nel qꝛ notarij ſciẽter faciũt car tas vel ↄficiũt inſtr̃ a de debit..vſu raꝝ ac ſi ſit debitũ legitimũ a abſ/ q; vſura ſicut cartas de duplo vel tnplo i tũc qͥdem tenent᷑ reddere vſurã acceptaʒ ſi vſurarij nõ reſti/ ta ant ip̃i Ratio eſt dicit ipſe qꝛ eo rũ inſtẽm eſt efficacit᷑ coo ꝑ atiuum ad HB vt vſurario tali ſoluat vſura Si vo ĩ nota vel inſtro diẽ ipe nõ eſt facta expᷣſſa metio de vſura tũe ſiqᷓdezʒ nõ tenet᷑ qꝛ tale inſt̃m non efficacit᷑ oꝑatur niũ eſſʒ ↄſuetudo talia inſtr̃a in iudicio cogẽ de/ bit oꝛes ad ſoluẽdas vſuras quia tũc modo pᷣdẽo etiaʒ obligarẽtur tales notarij Dd ̊ igit᷑ ſuũ dictuʒ nõ cogit cũ nec lege ꝓbet᷑ nec ſuffi ciẽti rõe fulciat̃᷑ nii eo mo do quo ſupᷣ diximꝰ videlz qñ notariꝰ dat cãm efficiẽteʒ indoucendo aliquem ad fenerandũ Nam in eo ꝙ dicit ꝙ inſtrm efficacit᷑ oꝑatur nõ cogit niſi ꝙ moꝛtaliter peccat ſi ſcienter facit Qon ergo ſolũmodo pt᷑ in/ ſtr̃jm confectũ obligat᷑ notariꝰ ad reſtitutiõez tanq; li diceret᷑ ꝙ ſi nõ feciſſes hoc inſtrm talis nõ fuiſſet vlurariꝰ Cũ videamꝰ qtidie mul⸗/ tosvſurarios ſine inſtris a teſtib vſuras exigẽ ex ꝛijs ſcripturis tanq; pꝛo memoꝛia non tanq; ꝓ cauſa efficiente vluraꝑ pᷣ dictarum imo gwilhelmus indiſtincte tenen dicens Ego eredo ſine Piudicio ꝗ in neutro caſu taliter inducente⸗ tenẽtur niſi qntum ad eos ꝑuenit Attñ tuti ð tenᷣ diſtinctiõeʒ quaʒ ſup̃ fecim de cauſa efficiente. OQni pollunt dare cau lam efticientem. Ooſſũt em̃ dare cm efficiẽtez qui ↄſulũt alicui vt feneret᷑ qͥ non erat alias feneratur vel qᷓ mutuãt &tl. etiã feneratoꝛi vt feneret᷑ vel qͥ cõ/ trahũt ſocietatez cuzʒ aliquibꝰ ad fenꝰ exercendũ et ſic ꝑticipant de pceptis vſurl. Idem etiã de his qͥ mutuãt vſurarijs vt et ipi mutuan tes ꝑtez vſuraꝝ lucri ꝑticipẽt vt ſi tales vlurarij alias ns erat fenera -KR „2z — turi inducentes eog ad feneraͤd teneant᷑ eo modo qͥ ſupᷣ diximꝰ de eo aũt qð ad eos puenit ex vſurl. nulli dubiũ quin reſtituẽ tenentur extra de vſur..c. Qm̃.c.ſõ ſolũ.c. Tua et.c Michael cũ ſimilibus. An rectpiens ad vlura peccet Sed nunqòũJ d recipiens ad vſuram peccet videt᷑ ꝙ ſic arg..in.c. Super eo.extra devſurl.vbi dicitur ꝙ ſuꝑ crimine vſuraꝝ diſpẽſatio fieri nõ pt. etiã ꝓ redẽptione captiuoꝝ qꝛ nõ ſunt fienda mala vt inde bona ꝓueniãt. d romanos.iij.i.q.pꝛi. Non eſt putãda.xxxiij.q.v. Si di⸗/ cat. xiiij. q.v. c. i. ij. et. iij. et in. c. Hon magnope.extra De clerici vel mo nachi ſckłaribus negocijs ſe immi⸗ ſceant Jo. de lignano in dicto. c. Supꝑ eo pꝰInno. hoſtl. Jo. an. di cit ꝙ recipiẽs ad vſurã cõicat in peco et dat occaſiõez peccandi er go peccat vt in.c.ſi ↄcubine extra de ſñia excõicationis et in.c. fi.ex⸗ tra de iniurijs et dãno illato et in dicto. c. Suꝑ eo.in fine dicit textꝰ Ne etiã ꝓ redimenda vita captiui vſurarũ crimen inuoluat᷑ vbi Jo. an. dicit ſcʒ vna cũ vſurario qͥ pe cuniã dat Si em̃ non eſſʒ qͥ recipe/ ret.non eſſet qͥ daret.vt in.c. Hon ſatis extra de ſymonia in glo.que incipit. Si nõ eſſet.hoſti..tñ dicit ꝙ hec opiuio eſt nimis rigida et ſi in diſtincte vera eſſet iuramentũ in HB; nõ obligaret qð tñ obligat extra de iureiur ando c.i. et c. debitoꝛes R. Plij tũ dicunt et retert Inno. ꝙ cuiq; hoc liceat ꝙ oꝑe virtuoſo et meritoꝛio vt ſi vellet inde facẽ᷑ ele/ moſinaʒ edificare ecciazʒ vel aliud opꝰ piũ Sed ꝓpter luxuriã et laſci uiaz nõ licet acciꝑe ad vſuraz Dea maſus tñ in pꝛima.q.de iureiuran do dicit non eſſe pcẽm ꝑ. c.dilectꝰ extra de ſymonia qſi ſit qdam ve/ xationis redẽptio. Alij dicũt ꝙ nõ ſemꝑ excuſantur recipiẽtes ad vſu ram etiã ꝓ oꝑe meritoꝛio vel vᷣtu/⸗ Cſo vt ꝓ paſcendis pauꝑibꝰ qui modico vel mihilo indigẽt licet ſit opꝰ mie et pietatis et liberalitatis et iõ tũc demũ recipientes ad vſu razʒz excuſant᷑ a pcc̃o cũ ꝓ oꝑe me ritoꝛio ex magna nẽcitate recepe/ rũt Et ſic ↄoſiderãdũ eſt tpᷣs et locꝰ et ſiłes circũſtantie et ↄferendum bonũ qð ſeqͥtur ex omiſſione mu/⸗ tui LDaʒ ſi magnũ bonũ ſeqͥtur ex oꝑe virtuoſo vt qꝛ paſcũtur pau/ peres fame monites vel redimũ/ tur captiui de manibꝰ infideliũ vel de manib inimicoꝝ vel inq̊ ma nibꝰ. ſunt ſub pericło moꝛtis. edifi catur ecca emũtur ꝑamẽta diuino miniſterio perpetuo deputãda a ſi milia Si aũt ex omiſſiõe accipiẽdi mutuũ bonũ modicũ ſeqͥtur vt qꝛ creditoꝛ iaz eſt vſurariꝰ volũtate et ꝑatus ad mutuandũ ſub vſurl.. et alij parati ſũt ad recipiendũ ad vſuram ſoluendã tali caſu nõ licet ſolũ ablataz pecumiã accipere ſub vſuris ſed etiã rogare vt mutuet. Et licet vſurario.dicetur q q;uis om̃i caſu ſit pcẽm minꝰ tñ pxẽm eſt cũ mutuat᷑ in opꝰ bonũ.Sed econ nen⸗ ͤr tore pel ſa ſunere et lt accppe nüct vel mutuo fa leres ſlu ni ſedocc ſmnerek er ſab plut pſurario⸗ ramethe us pelige non ment dico calu iram et. pluris vde nidan p ſnorfinſ cat lic rec dendo p pealimo opis ma⸗ mmnggtin birempe kliopin⸗ velmudn ſommu Ppeccabe tella go Ciain geute an e o Giſtico dandoe Verbi wutuare loſed ſi Peratä; alaree det e/ laſe De ran lei Gno dyſu dt gi icerſi taris dyſu geme, epe⸗ etloc mdum e wu zurar Poan güvcl rne ,kofß diuno daaſt plid r ytge hlütate pfur. ndüed noͤliat ereſub nutvel. (i 6 econ uerſo cũ videret illũ paratũ peni / tere vel ſaltem de cetero velle ab / ſtinere et non inuenire aliũ qui vel let acciꝑe ſub vſurl tunc maiꝰ bo/ nũ eſt velle abſtinẽ a mutuo q; ex mutuo facẽ opus virtuoſũ Sʒ di/ ceres Qunq; eſt faciendũ ꝓpt᷑ bo/ nũ ſed pcẽm eſt dare oꝑam vt qͥs fenereẽ᷑ ergo nunq; debes reciꝑe ſub vſurl. Soluit Inno ꝙ nunq; vſurario ẽ licitũ mutuare ad vſu/ ram et h̊ ego non ſuadeo ſed meli us peligere poti eſt ei bonũ licet non meritoꝛiũ q; malũ plus.qꝛ p/ dicko caſu ſcʒ cũ parateſt daẽ ad vſuram et aliꝰ parat ẽ reciꝑe ſub vluris videtur mihi licitũ recipere nedum ꝓ oꝑe virtuoſo ſed etiã ꝓ in orñti Oꝛo illicita vero cauſa pec cat ſic recipiendo et vſurario ſua/ dendo. pl' videtur ꝙ ſi ex omiſſio/ ne alimonie paupeꝝ vel alteriꝰ pij oꝑis magna pericła coꝛꝑm vel a/⸗ nimaꝝ timẽtur tũc ſi inuenerit ha/ bẽtem pecuniaz granũ vel aliud illi oꝑi nẽariũ et rogatvelit dare vel mutuare p̃t ſibi ſuaderi ꝙ illaʒ ſpẽm mutuet ſub vſur..qꝛ min' in B peccabit q; facẽt in tanta nẽita te illã abſcondẽdo ꝑ argumentuʒ Quia inter duo mala ſuadendum ẽ ꝙ cuitetur maꝰ ſᷣm Inno.et Jo. an. et Jo. de lignano. Et ſic vides ꝙ iſti concluſiue volũt ꝙ recipiens dando occaſiõem peccat alias nõ MWerbi gra Si induco nolentem mutuare vt mutuet ſub vſurl. pec/ co ſed ſi recipio a tenente menſam paratã non pecco niſi pꝛo illicita cauſa reciperem vt ſupꝛa dixi.Nec obſtat ꝙ dicitur in dicto. c. Saper eo.qꝛ ibi loqͥtur in mutuãte ad v/ ſuram cui nunq; lice. tnos loqᷓ nur de recipiente ſub vſur. ꝓ bona cã cũ non poſſit alias vecuniã reciꝑe Nec obſtat etiã capłem ſNon ſatis de ſymonia vbi dicit̃ ꝙ tam ille qꝗᷣ dederit q; ille qui recipit vel ↄſen/⸗ tit.ꝑtem ſe cũ ſymone mago non dubitet habiturũ Nam ſolues ſy/⸗ moniam nulla neceſſitate cogit᷑ et ipſe eſt pꝛincipalis coꝛruptoꝛ qꝛ et ↄtra ſcm̃ ſpiritũ agit et qð ꝓhibi/⸗ tũ eſt ↄcupiſcit Unde petrꝰ dixit ſymoni mago pecunia tua tecũ ſit in perditiõem qm̃ donũ dei exiſti/⸗ maſti per pecuniã poſſiderendäuũ viij. Nam dicit Opłus Radix oim maloꝝ eſt cupiditas de qᷓ vt ſupꝛa Diximꝰ multa mala ꝓpueniunt OHd qð extra de ↄſtitutiõibꝰ Lam con cupiſcentia In caſu aũt de qͥ loqͥ/ mur ſcʒ in eo qui mutuum recipit ad vſur am cũ ſe obligat a ꝓximo debitũ exigit qð debẽt ſibi gratis mutuaẽ Luc.vi.Mntuũ date nihil inde ſperãtes Nd qð.c.i.et.c.Cõ/ ſuluit de vſurl. In qua ergo culpa eſt ſi feneratoꝛ nõ vult debitũ red dere niſi vendatur ſatis conſtat qꝙ; non volũtarie ſe obligat debitor ad vluras ſed impellit neceſſitas que excuſat etiã a furto vt in. c.ij. extra de furtis atenduz eſt tñ et diligenter aduertendũ ꝙ ſi qs ex cupiditate moueat᷑ pꝛincipaliter ad recipiendũ mutuũ ſub vſurl.vt mercetur et diuitias cumulet non excuſatur a peccato moꝛtali cum cupiditas bᷣm ſe et roõe ſin ie de 85 ſe mõꝛle pcẽm Thos eẽ ſcða ſcðe q.lxxviij.dicit ꝙ accipere mutuum ab vſuris ab vſurario manifeſto ꝓpter aliqð bonũ vt eſt ſubuẽtio ſue neceſſitatl.vel alteriꝰ licitũ eſt ſi cut etiã licet ei qui incidit in latro/ nes manifeſtare bona que habet ad hoc vt non occidatur qꝗᷓ tñ diri piendo latrones peccant Et intel ligit Hdalricus non ſolũ de abſo luta neceſſitate ſed etiam de neceſ/ ſitate vtilitat.quã aliquis conſeq/ tur agendo negocia ſua ſcʒ ꝓ ſu/ ſtentatione familie ſue m graduzʒz et ſtatũ ſuũ. An mãadatari“ teneat tanquã oſurarius. Sʒ pone ꝙ mercatoꝛ mandat ſo/ cio ꝙ mutuet ad vſuras an man/ datariꝰ teneatur tanq; vſurarius ad penas contentas in. c. Quia in oĩbus et.c. Cũ tu.extra de vſuris et in. c.i.et.ij.eo.ti.li.vi.cum ſilibus dicunt aliqui ꝙ ſi mandatariꝰ ha/ buit ſpale mandatum ad mutuan vuju alicui ꝑſone ſpãli.non tenet᷑ tã/⸗ q;; vſurarius Dlias aũt ſi habuil/ ſet mandatum generale non expli cando cui mutuetur neq; ſub quã/ ta vſura. tunc cũvideatur electa in duſtria perſone talis mandatariꝰ tenetur arg..in. c ſi ep̃ᷣs de pᷣbẽdis li. vi. SGed tu dic ꝙ vterqʒ caſu te/ netur ſi mand ans efficitur non ſol uendo pꝛo q̃ᷓ fcit qð habetur in.c. Sicut nec ſuo xlvi.diſt. NVbi dicit leo papa Sicut nec ſuo ita nec ali/⸗ eno nomine aliquis clericoꝝ exer/⸗ cere fenus attentet Indecens em̃ eſt alienis cõmodis crimen ſuum impendere Eſt enim regula iuris Qõ quis nõ poteſt facere ſuo no/ mine.etiam non pᷣt alieno.ff.de ad miniſtratione rei. ⁊cc.l.ij. in pᷣncipio ff. Que res pignoꝛi obligari poſ ſint.l.ariſto.Ixxxviij. di. ep̃s.v.q.iij c. vlt..et. xxij.q.viij. c. Is a quibꝰ. (Anrecipiens alio noie pollet ab agendo repel SGed nũquid p̃t repelli ab agendo qui alieno nomine recipit vſuras Reſpondit Michael extra de vſur.. tenet ꝙ ſic per dicuzʒ c. Sicut cum ſua.glo. tamen in dicto.c. Michael foꝛmans hanc queſtionem et ar. guens pꝛimo ꝙ ſic. Poſtea ſubdit non videtur quia nihil in ſuam vti litatem verſum eſt nec contra iſtũ agetur ad repetendas vſuras ſed contra illum qui habuit illam vtili tatem Jo. an. poſt Inno. allegat capłm penult.extra de peculio cie ricoꝝ Et hoſt.ad idem allegat ff de vi et vi armata.l.i Cum pꝛo curatoꝛ et extra de ſententia excõi cationis.c.mulieres Gofredus tů in ſumma de vſuris Quid ſi qͥs. dicit illum qui alieno nomine vſu/ ras recipit non teneri niſi in ſubſi/ dium ſcilicet ilo pꝛo quo fuit ex/ torta non exiſtente ſoluendo. (Cnid de rutoꝛe cura⸗ o! Qerit Ffnal glistn non no no pſur urſipi. koerto⸗ Marilla eno Et gumen cumn i dieſeog oorep⸗ icic temſu galain verum luntas rri. deſent volun mis d oꝛthi et nihi fuict mi neritkk. Curard nerare Pllid ſener⸗a rum pieer erll⸗ 0 ti taten lte fN A ubott am pel raſſt fasſed myyi Neger loce gatf mmp. gexcol dus t ſes⸗ ne nin ubi iit / . lech toꝛe et pꝛocuratoꝛe Querit hoſt..in ſumma de vſuris Sfinali verſiculo finali. Quid ſi ali quis tutoꝛ curatoꝛ vel pꝛocuratoꝛ non nomine ſuo propꝛio ſed alie / no vſuras recipit nunquid repelli/ tur ſi vluras repetat ab illo qᷓ ab eo extoꝛſit vſuras niſi et ipſe reſti/ tuat illas quas recepit nomine ali eno Et reſpondet videtur ꝙ ſic ar gumento.xlvi.diſt.c. Sicut nõ ſuo cum ſupꝛa dictl. concoꝛdantijs et ij. q.iij. Conſanguineoꝝ Er ſub / dit ſed quidaz contra quia net ab ipſo repeti poſſunt vt dicunt pꝛe/ dicti cum nihil verſum ſit in vtilita tem ſu am. Sed certe male dicunt quia in delict.non attenditur an verum ſit ſed ipſum factum et vo/ luntas et ꝓpoſitum delinquentis xxij.q.v.c Qui periurare et extra de ſententia excõicationis. c. Cum voluntate Dam ſi pꝛocurator ni/ mis deijciat te de fundo tuo tene/ oꝛ tibi inter dicco. vnde vi tenetur et nihilominus ipſe qui in hoc pa/⸗ ruit mihi licet nihil ad eum perue/ nerit ff. de vi et vi armata.l.iij? curatoꝛ. nec tenetur pꝛocuratoꝛ fe nerare quia nec tutoꝛ pecuniazʒ pu pilli dum tñ ꝓpꝛiam pecuniã non feneret ff. de adminiſtratione tuto rum l.tutoꝛ qui repoꝛtoriũ pecu nie et. l. Cũ plures cautelam Fvltl. et.l.ſequẽci ꝓnõ audiendus fate oꝛ tã dicit hoſt.ꝙ is in cuiꝰ vtili/ tatem verſum eſt pꝛimo et pꝛinci/ paliter tenetur et aliꝰ in ſubſidium ff. de eo ꝑ quẽ factũ eſt. l. Ex B edi cto ff. de dolo... elegãtur Fpenult. et hec indubitãter vera ſunt de tu toꝛe curatoꝛe et ꝓcuratoꝛe ꝓ eo p̃ᷣſtant auctoꝛitatẽ talibꝰ Nã agen tes et ↄſentiẽtes pari pena puniũ tur.iij.q.i. Dotũ in fine. xij.q.iij Qui ↄſentit Et aplus dicit ad rõ/⸗ nos pꝛimo digni ſũt morte nõ ſo/⸗ lũ qui faciunt ea ſed qui conſenti⸗ unt facientibus. De pꝛelatis ſubſcribẽ cibus et ligillantibꝰcar tas vſurarum. Seod qᷣd de platis ſubſcribentib ſen ſigillantes cedulas vel cartas vſurarias Rñdeo bᷣm hoſt.in ſum ma de vluris An aliqᷓ vᷣſi. fi. Si p̃latus nõ legit tenoꝛezʒ ſcripture vel legit ſedo vſura velata erat qͥa foꝛte appoſita erat maioꝛ qntitas q; in veritate fuit mutuata nec p̃ᷣla diligẽter inq̃ſiuit aut ꝑſcrutat extitit veritatẽ a ideo nõ intellexit fatue egit licet in veritate nõ ↄſen ſerit. C pl valet qð agit᷑l.fi. ff. de pignoꝛaticia actiõe.le. Gaius Si vo legit et veritateʒ inuenit parti ceps eſt vſuraꝝ in crimine licet nõ in cõmodo ſNã ſubſcriptio in mul tis iurl.articulis ↄſenſuʒ et a pba tiõem inducit de re iu dicata inter vos C. Si certum petat᷑.l. Mutue C.de adminiſtratiõe tutoꝝ Si nõ ſcripſiſti C. de donatisibu s.l. Nõ pignoꝛãs C. de fideiuſſoꝛibꝰ.l. St pater. C. de rebus alienis non ali enandis. l.ij. (Eigillũ pꝛelati autenti⸗ cat ſccipta. . Pꝛeterea cũ ſigilla platoꝝ reddãt inſtr̃a autentica extra de fide in/ ſtr̃oꝝ.c.Scripto.laici ꝓpter ̊ᷣ cre/ dentes ↄtractus hmõi per ecciam a ꝓpbatos ſeturi peccãt Et ideo de pꝛelatis hmõi dici p̃t laqueus iuuenũ oss vos eſt..ij.q.vij.paulꝰ. Quãuis etiã ad laicos vſuras re⸗ ciꝑe diuini iudicij aiaduerſione ſit dignũ maioꝛem tñ incurrũt foꝛmi dinem q̃ſi fomitem ſui errorl.inp/ latis inueniũt dũmodo eos in de uia moꝛtis impellũt qͥ pꝛedicatiõe eoꝝ ad viam vite fuerant reuo/ candi ſicut alias dicitur in caſu cõ ſimili extra de decimis Quauis. nid de ciuitate vel 99 . 0 collegijs mutudãtibus. Sed quid de ciuitate vel collegi⸗ is pecuniam dantibus ad vſurazʒ nunquid ſinguli ſunt vſurarij et te/ nentur ad reſtitutionez. Et Reſpõ dendũ ẽ hm Hoſt..in ſumma de pe nitentijs et remiſſionibus Qui/⸗ bus et qualiter verſiculo Quid de ciuitatibus videtur ꝙ non tenean tur ſinguli quia vniuerſitas non ẽ ſinguloꝛum. xij.q.ij. c. Qui manu/ mittitur Sed dicas contrarium. Nam quo ad delicta pꝛecium per/⸗ tinet his qui conſencientes ſunt et puniuntur et ſingulariter obligan tur non tanq; vniuerſitas que ani mam non habet neq tanq; vni⸗/ — uerſi ſed tanq;ᷓ ſinguli argumento extra de vſuris.c. Conqueſtus.vij .q.i. Sicut vir xxiiij.q.iij. Si ha/⸗ bes ff. Ot metus cauſa. I. Metum F Animaduertendum Qõ intelli/ gas de his quibus in mente ſua hoc placet et ratum habent et con ſentiunt vel cum pꝛohibere poſ/ ſent non pꝛobibent extra de ſentẽè tia excõicationis.c. Quantũ deʒ etiam eſſet ſi ciuitas vel cõitas re/ ciperet aliqð pignus et fruct ei non cõputaret in ſoꝛtem extra de vſuris.c. Conqueſtus cum ſilibus Et licet oẽs ꝓut didũ eſt ↄmittũt vſur am tũ ſᷣm guilhelmũ nõ tenẽ/⸗ tur ad reſtitutiõem niſi inꝗntũ ad eos peruenit vel quãtum releuati ſũt ab expenſis qᷓs feciſſent deſuo Pꝛincipales tñ qui ꝑſtiterũt vłp⸗ ceperũt auctoꝛitatem ita ꝙ alias ciues non feciſſent in ſolidũ tenen/ tur qꝛ qui cãm damni dat damnũ Dediſſe videt vt in dicto.c.fi.de in iurijs et damno dato Deregenti bus et alias pꝛohibere volentibꝰ* non eſt dubium quin crimen vſu/⸗ rarũ cõmittũt et ad reſtitutiõem tenẽtur qð etiã bene per argume/ tum ꝓbatur l.municipibus.ff. de conditionibꝰ et demonſtrationibꝰ Mlij vo non pꝛincipales guberna toꝛes vel alij ignoꝛantes vel non pꝛohibẽ volentes nõ ſubijciuntur argumẽtoꝝ notatoꝝ extra dera/ ptoribus.c. Suꝑ eo.et ſic cxcõica/⸗ tiõi niſi iſti ꝑticiparẽt cõmo dũ ſin/⸗ gulare et burſale qꝛ tũc expᷣſſe cõ ſentire videntur et ſic tenerent vt lupꝛa dictum eſt. (Derp⸗ dentest priove 1 Hedpo Pſdent bus ſſt vel pnm percpĩ kütrlur⸗ lesle ſp waram erexye ſncurri nerent recues bitaris c⸗ fn e odem cus eſt Hic ad rea die ges ſuc ergo.t nawre ſare er tmätes guber, Nequ mn debon r gat berch aüͤtc⸗ gecip ii⸗ nto 2 dor n deli eſua (De pꝛeltants p pꝛeli⸗ dentes ciuitatũ impoſicl.cũ perce/ ptione lucri an liceat Sed pone imponũtur pᷣſtãtie per pᷣſidentes ciuitatũ vel cõitatũ ꝓ qͥ bus pᷣſtantijs obligãtur pignoꝛa vel ꝓmittitur certũ lucxꝝ Nũquid percipiẽtes fructũ vel lucꝑꝝ cõmit/ tũt vſurã Rñdeo aut tales pᷣſtan/ tes ſe ſponte ingerũt et cõmittunt vſuram aut coacti ſũt ad pᷣſtandũ et ex hoc multaʒ incõmoditatem incurrũt ita ꝙ libenter ab ̊ abſti⸗ nerent Cõitas aũt volens releua⸗ re ciues ſuos dat de introitibꝰ ci/ uitatis certũ qͥd ꝓ cẽtenario a tũc Hᷣm qͥſdam nõ eſt vſura Dicũt em̃ ꝙ de natura et rõe vſurarij ↄtra/ ctus eſt ꝙ mutuũ ſit volũtarium. Hic aũt violentũ ergo. vt. Oꝛete⸗ rea dicunt ꝙ cõitas pᷣ̃t releuare ci ues ſuos qͥs cogit ad mutuandũ ergo. &. Pꝛeterea dicũt ꝙ cõitas natur aliter obligata tenet᷑ recõpẽ ſare ergo. Pꝛeterea dicũt ꝙ mu tuãtes ex talibus mutuis ciuitas gubernatur et magnaʒz vtilit atez vↄſeqtur ergo. &. Preterea dicunt ꝙ mutuãtes recipiũt cõmodum de bonis ꝓpꝛijs qꝛ de ꝓuentibus et gabellis cõibus in quibꝰ quili/ bet ciuis ſoluit pro rata ſua.vſura aũt cõmittitur de eo ꝙᷓ mutuans accipit de re aliena. (Obiectio ad argumen His aũt nõ obſtãtibꝰ* otrariſi vi⸗ det elle veꝝ qꝛ vt ſatis ſuõ ꝓbati eſt nullo mõ rõe mutui excreſcètiã licet accipe ꝑ vᷣbũ iheſu Mutuum dates c. Wſura aũt eſt qcqd acci dit ſoꝛti ergo. t. Vrgumẽta nõ co gũt nt̃ario Qam pꝛimũ arguj tũ nõ cogit qꝛ licet a pꝛincipio mutu um nõ ſit volũtariũ abſolute e tñ volũtariũ mixtũ ſicut dicimꝰ ꝙ co actavolũtas volũtas ergo t fa ciũt nõta extra in c·. Neniens de ſpõſalibꝰ et in.c Nd audiẽtiaʒ O. metus cã cũ ſibibꝰ Oꝛeterea licet a pꝛincipio tale mutuũ nõ fuerit vo lũtariũ tñ ex pꝰfacto fit volũtariũ ꝓ ſpe lucri ergo.&. Oꝛeterea licet ciues cogant᷑ mutuaẽ᷑ nõ tñ cogũ tur lueꝝ accipe Miciũ aũt vſure nõ eſt ex ̊ ꝙ qs mutuat ̊ ex hot ꝙ aliqͥd accipiat vltra ſoꝛtẽ ergo . Dd ſcom rñdet᷑ ꝙ ciuitas rele/ ua᷑ pᷣt ciues ſuos altero de duobꝰ modis no mõ ꝑ modũ gr̃ea h̊ licet Dlio mõ ꝑ modũ obligatio/ nisa B nõ licʒ Doſſʒ ergo cõitas gratl.dare nõ pᷣt mutuãs rõe p̃/ tedẽtis obligatiõis quã cõitas ſi⸗ bi facit ꝓ mutuo aliqͥd acciꝑe vl tra ſoꝛtes. Nec obſtat etiã ſi dicat᷑ ꝙ recipit q̃i intereſſe qꝛ tale inteſſe eſſet ab euentu quia ſicut ciuitas ex tali mutuo potuiſſet lucrari ica potuiſſet perdere. Non enim ha/ bet locũ in tali caſu conſideratio dubij que habetur in venditioni / bus vt in. c In ciuitate extra de v⸗ ſuris cũ ſilibꝰ. d tertiũ dicenduʒ ꝙ ſi naturalis obligatio deduci poſſet in ciuilez qua vſura poſſet excuſari qð falſum eſt de qͥ ſatis ſuß diximꝰ Dd qjrtu Kñdetur ꝙ li dent vſurarij hñt alia bõa q; jne cet ciuitas ex tali mutuo guberne / acqſita ꝑ vſuras à no Si ſic licite mos tur et vtilitatẽ magnaz recipiat at ꝑticipat Si vᷣo ecõtra nõ licet reci hughi tñ ꝓpter hoc non pdt eſſe licitũ acci / ꝑe cũ reſtituniõi ſe ſubijciat vt vſu/ notaͤt ꝑe vſurazʒ cũ non liceat etia re⸗ rariꝰ Vñ in tali caſu qð ꝑcepiſſet ſoq dimenda vita captiui vt in c. Du/ reſtituẽ tenẽtur his a qͥbꝰ accepta Mo⸗ per eo extra de vſur. Non em̃ ſunt eſt vſlura ᷣm vdalricum. tiazt, facienda malavt veniant bona vt (Q , „1 — niot ſup̃ diximꝰ Mo quintum dicenduz — uid de famulis vlu⸗ dur eſt ꝙ licet gabelle er pꝛouẽtus ſuc Ef dis cedant er hoc ꝙ ciues ſoluũt non rariozum. tg tñ efficiũtur ſinguloꝝ ſed vniuer / PSed q;d de famulis vſurarioꝝ ni / cpal⸗ ſoꝝ qꝛ ſitut diſtingu bonũ ſingu/ Hil habẽtiũ pter vſuras Un licite ꝑ ceſiaf lare a bono vniuerſali ita nce eſt cipiãt mercedẽ laboꝝ ſuoꝝ Rñde (Cit diſtingẽ in caſu pdco ergo nõ ob tur ſi ſeruiũt in reb licitis et houe iuiͤd/ tat niſi gratis daretur. ſtl. ad nẽitatẽ vel vtilitatẽ vſurari ocora oꝛũ licite etiã pñt e mercedez ac/ M n familiares vlurari ciꝑe. cũ ꝓPpter eoꝝ ſeruiciũ a merce ſep Tueneen , dez ꝑceptam nõ mag. efficiat᷑ nõ tenti Orum tenentur. ſoluendo qꝛ merces cũ oꝑe ↄpẽa n Sed qᷣd de familiarib“ vſurarioꝝ tur vt ſup diximꝰ de ſocietate. Si chire mutuãtiũ ſb vlurl. Et rñdeo ſi par aũt ſernirent in illicitis er inhone/ gic⸗ ticipantur in quota lucri non ẽ du ſtis nõ poſſent de lucro vſurario nine biũ quin tenent᷑ vt in. c Michael er mercedem acciꝑe pᷣm guilhelmum gnc tra de vſur.. Si vero locant oꝑpas qð etiã tãgit Jo. de lig. in. c. ſuper e ſuas tũc qᷓmuis peccent nec tñ te/ eo extra de vſur.. et notat doctoẽs fie⸗ nentur ad reſtitutiõem niſi qntum moderni in. c. Michael eodem ti. obi ad eos puenerit de vſurl.neq; ſub .; notata de mandatario ð etiã te⸗ “ d.J net Jo. de lignano.in.c. Super eo caulis vlurarum. ntgi extra de vſuris Sed qd de iudice coꝛaz q̊ agit de in erſ – 3 vſura On in cauſa vſuraria iudi/ tgt £ d kiendũ de dono cãs ad aliqͥd tenea Rñdeo H̃ in/ n 5 T; cũbit duplex inquiſitio Orimo co/⸗ ſoch vlurario dD el elemolina ram quo iudice agi debeat de vuu nn. Quid de participantib aliquid ris Secũdo an iudicãs ꝑſoluẽdũ Tbi ex lucro vſurꝗrio per modũ doni vſuras ad aliqͥd tenea? Quatum fſſei⸗ vel elemoſine nunquin licite parti / 20 pꝛimaz inquiſitionem Ruder wd ciꝑp an: Rũ detur ſub viſtinctiõe vi⸗/ vterq; iudex pꝛocedere poteſt et n e ——— c icice Wecl ple lept vlr Nni iclep Ride hone Urori 3 9 wae, ak no Npel⸗ 1, S Hone rano num ſper does mi. gln En⸗ indi Bin not⸗ depe ioi jum Re dz in cauſa vſurararia còͤtra vſa/ rarios vt reſtituant vluras m hugilinũ et archidiaconũ qui ita notãt in.c. Quid dicã. xiiij. q.iiij. OId qðò bene facit qð habetur in. c. Nd nrãm. jj. de iureiurãdo Idez etiaʒ notauit laurentiꝰ in dicto.c. quid dicam et Bofred hãc ſentẽ tiam a ꝓpbat alijs quibuſcũq; reie ctis Et hoc ꝓ veriſſimo tenendũ eſt ꝙ in crimine vſuraꝝ licet pꝛin cipaliter hoc crimen ſpectet ad ec clen aſticũ iudicem extra de vſurl. c. Cũ tu et.c. Quia in oibus Attñ laici coꝛã indice ſeckari. clerici ve/ ro coraʒ iudice ecciaſtico poterũt conueniri.Hoc etiam notat Ho/ fredꝰ i.c. Cũ ſit.extra de foꝛo ope tenti Nbi idem notauit vincentiꝰ et bernardꝰ in glo. vltima. Et ar / chi. remittit ſe ad notata ꝑ eũ.xvi. ꝗq.i.c. In canonibꝰ vᷣſi. generaliter in fine vbi dicit ꝙ Goff. intelligit ꝙ in. ca. Si clericis extra de foro vpeten.trahebat᷑ reus laicꝰ ad fo/⸗ rũ ecẽciaſticũ tunc eſſet conſuetudo ꝙ laicus cõueniretur in foꝛo eccie ter rem ecciaſticam vt ibi et in dicko. c. Cũ ſit Dotat etiaz idem archi in fine dicti.c. In canonibꝰ ꝙ pꝛincipes ſeculares tenentur ad pſtandum auxiliuzʒ ecc̃ie vt malos gladio puniãt qͥs etiazʒ ſpũali gla dio cõpꝛimere nequit ad ideʒz. xx/ vij.q.i.c.Si homo eſſes .xxiij.diſt. Tibi dño ertra de officio oꝛdina/ rij.c.i.et.c.Qm̃ in fine vbi de hoe xvi. di. Nec licuit Dñs Jo.de ligna no in.c.fi.extra de vſurl.dicit Sed ad queʒ ꝑtinet cognitio vluraruʒ ſticus iudex pñt cognoſcere. Alij ꝙ ad ecciaſticum ſoluʒ ꝑtinet hoc tenet Jo. monachi.de vſurl.. li.vi. Buper rubꝛica Mouetur. quia eſt contradtus contra pꝛincipia reruz iudex ecciaſticus cognoſcit. Yſta ratio ↄcludit ꝙ de vitio ſodomiti co cognoſcat eccia ſolũ et ſic olim extitit obſeruatũ Contrariũ tenen tes mouentur qꝛ hoc nihil eſt ecci aſticũ Oaul“ de lyaſarijs in clemẽ tina pꝛima de vſur..dicit ꝙ ſi aga tur de vſura vt in debitum ſolutu⸗ tiũc p̃t ſcłarl. cognoſcere Si aũt vt de erimine tũc coꝛaʒ ecciaſtico dz⸗ uenire Bed aduerte ſuppoſito ꝙ lex ciuilis ꝑmittit vſuraz qũo cõdi tio indebiti intẽtabitur coꝛã ſecła/ ri cũ dici poſſit ſibi ꝙ de lege ciuili debeak vſura Hon poterit ergo coꝛam ſeculari ſed coꝛam ecẽiaſti⸗ co iudice agi qꝛ ius canonicum to taliter vſuras impꝛobat Vñ ſi agi tur ad penaʒz ſcłaris index non p̃t inter dicẽ ſacr̃a vt in.c. Quia in oĩi, bus de vſur.. nec poterit infringẽ teſtamentũ vſurarij de è in. c.ij. de vſurl..li. vi Qon pꝛeſtita cautione vt ibi Cũ aũt agitur de reſtitutõe vſurarũ tunc ſi vſura centeſima vł alia pꝛohibita de iure ciuili eſſz ex/ toꝛta tali caſu ad iudicem ſecłarez poſſet talis cognitio pertinere ſedð ſuppoſito ꝙ ius autenticoꝛum pꝛo Hibeat totaliter vſuras vt cauti/ us eſt intelligi ſicut ſupꝛa notaui/ mus tunc bene dici poteſt ꝙ iu/ dex ſecularis bene poteſt cogno/ ſcere vbi non agitur de forma/ litate pccẽi nõ pᷣt ↄgnoſcẽ niſ iudex ecciaſticꝰ extra de iudicijs.c. No/ uit et ſic tenendum eſt. ras in quid et ad quid incidat. Quantũ ad ſcõ am inquiſitionem. RKiñdetur ꝙ iudicãs ꝓ ſoluendis vſur..pꝛimo et pꝛincipaliter moꝛta liter peccat Etiã ſi ſit iudex ſcł ar!. p̃ſſuppoſitl.notatis in qſtiõe pᷣcedẽ tividelz ꝙ etiã vſura iure autẽtico rũ ſit ꝓpibita imo plꝰ'ẽ ꝙ iudica./ tes ᷣm ſtatuta ꝑmittẽtiavſuras ſè tentiam excõicatiõis incidũt iuxta notata. c. Ex graui de vſur..in cle. Abi poteſtates capitanei Rco/ res Conſules iudices Cõſularij aut alij officiales qͥ ſtatuta ciuita/ tũ hmõi pꝛeſũpſerint obſeruare ſi/ ue obſeruari facẽ ſentètiam excõi/ catiõis incurrũt Tenent᷑ nipilomi nꝰ damnũ paſſũ ad reſtitutiõezʒ ꝑ ea q̃ notant᷑ in. l.vltl.C. de penis iudiciñ qͥ male iudicant niſi poſſẽt inducẽ illũ ꝓ quo ſentẽtia lata eſt ad reſtitutiõez plenariã faciendaʒ et facit qð notatur in.c.Quattuoꝛ modis et in. c. Quicũq;.xi.q·iij.de q̃ etiã infra dicemꝰ dũ aget᷑ de ꝑ/ uerlſiõe iudicij a ſat..nõtur in.c Cũ eterni de ſentẽtia et re iudi.li.vi. De aduocatis vlurari oꝛum ad qðᷣ teneantur Sed q̃d de aduocatis vſurarioꝝ udicas ploluere vlu⸗ Riñdetur ſi ſcient᷑ ipos defendunt in cauſis vſurarioꝝ mortalit᷑ pec/ cãt et ſi ex eoꝝ allegatiõib indu/ cũt iudices ad iudicã dũ ꝓ vſura/ rijs incidũt in eaſdeʒ penas in qᷓ̊s incidũt iudices et ſic ſicut ijdem te/⸗ nent᷑ ad reſtitutiõez mõ ſupᷣ dicto qꝛ ꝑticipãs in crimie criminoſo in cidit in eandẽè ſentẽtiaz vt in. c. Si ↄcubine extra de ſñũia excõicatõis Silr dicödũ ẽ de ꝓcuratoꝛib vſu rarioꝝ. Quid ãt de teſtibꝰ adhibi t..ad ↄtract* vſurario ? Rñdeo ſi ꝑpendũt de vſurario ↄtractu vel de ↄtractu inito in fraudẽ vſuraꝝ mõꝛliter peccõt tãq; fauẽtes tali ↄtractui ꝑ p̃dictũ.c. Si ↄcubine et ꝑ notata i.c. Sicut dignũ i. ꝛ.in Cc. Od audittiaz. extra de homici/ dio Quid adhibeant᷑ in iudicio de bẽt ꝓ poſſe euitare ne teſtificẽtur in fauoꝛẽ vſurarioꝝ Si aũt coꝛru pti pecunia teſtificati fuerint ꝓ v⸗ ſurarijs falſũ teſtimoniũ deponen do ex qͥ ſñia lata ẽ ꝓ vſurarijs te/ nent᷑ dicti teſtes ad dãnuz paſſo eo mõ qͥ ſupᷣ dixim' ſi nõ pñt indu cẽ vſurarios ad reſtituendũ arglꝗ. xvij. q.iiij. Si qͥs in atrio ff.vc calũ niatoꝛibus.l..generałr F. Yllud i. q i. Jubem ſam et venialia teſti/ monia ſicut et iudicia venialia re⸗ pꝛobantur vt notat hoſt..in ſũma de teſtibus F Quis poſſit eſſe te/⸗ ſtis y Quis repellitur. et familia pꝛo victu et amictu. Sed qᷣd de vxoꝛe et familia parti/ tpen nhe ink gliad debet tbi⸗ ſtiuut jnoe laſol reſtieu nege et ign gocea ſas ſi ſoͤſe Pnan tigen lü coꝛ gye wan risp busn bett bonis ilspe i ſb noi lopela ſo ſqn⸗ lurand bigno⸗ Siß boſſi⸗ cumor adeg (Man ne / / N s te o din Hi dis vſi doſ jpel rar tali er an wid/ ode tiu orn nen aſo r alü i eſt/ e/ ma ſete . cipantibꝰ in viu et amicku de pe/ cunijs et fructib vſurarij Rñdeo ſᷣm Raymũdũ.Si vſurariꝰ nõ hz alia bona niſi queſita ꝑ vſuras nõ debet vxoꝛ ꝑcipere de talib fru/ ctibus et de pꝑceptis tenetur ad re ſtitutiõez ſi ſcienter percepit niſi ꝓ qnto cũ diligentia vxoꝛ et fami/ lia ſolicitarent patrẽfamilias ad reſtitudũ vſuras. Dam tũc tãc;ᷓ ſi negocia gererent aliena vtiliter et ignorante et abſente eo cuiꝰ ne/ Zocia gerũt licite recipiũt expen/⸗ ſas ſiue ſecuta fuerit vtilitas ſiue nõ ff. de negocijs geſt. l. ij. et. l. põ/ pinian' et.l. Ged an alter. Qð in/ telligendũ eſt eo tꝑe quo circa ta/ liũ coꝛreptiõem laboꝛauerũt non P Vxoꝛ et familia poſſint viu to⸗ to anno de reoꝰ rapt..vel vſura/ rijs pꝛo vna admonitiõe vel dua bus ſed q; diu continue inſt ant lo cis et tẽgibus opoꝛtunis Oꝛ ſi in bonis vſurarij ſũt aliqua licita de illis pñt ꝑcipere.alias aliunde vi ctũ ſibi querãt ſaltem ſi opus ẽ ele moſin aliter vel denuncient epo vt cõpellat eum paſcere familiaz de ſuſto lucro. ij. q. i. Si peccauẽit.xx/ ijj. q. v. hoc videtur extra de Jure / iurando Quẽadmodum extra de pignoꝛibꝰ. c.ex l̃is extra de dona tione ꝓpter nuptias.c.per veſtras Si tñ in arta neceſſitate cõſiſterẽt poſſẽt etiã de illis illicitis percipẽ cũ moderamine tñ ne fame perirẽt argumento de conſe. dil. i c. Sicut et de conſe. dil. vi. c. Cum diſcipu/ los cum ſimilibus Queſtio de cambio. Ultra p̃dicta quero quid de cam biatoꝛibus Done campſoꝛ ꝑmu/ tando pel cambiendo recipit vnũ denariũ ꝓ floꝛeno vel pone ꝙ di⸗ ſtantius facit pecuniaz numerari et ego hic vel reſtituo cũ aliquali ſuꝑadditione eſt ne vſura Nider ꝙ ſic quia queritur fructꝰ de pecu/ nia que tamen nõ parit vt ſup̃ di⸗ ximus In contrariũ ẽ veritas qꝛ hic nõ eſt mutuũ ſed ꝑmutatio ad inſtar venditõis Oꝛeterea cãpſoꝛ ſuſcipit in ſe perickm et adhibet la/ boẽs ergo iuſte poteſt ꝑcipere qð ſua intereſt. Oꝛeterea curſus mo/ nete variabilis eſt vt in.c..Quan/ to extra de Jureiurando et in. c. Non eſt in poteſtate de decimis in. c. Olim de cenſibus. cum ſi fa ciunt notata ꝑ Inno. in. c. Naui/ ganti in pꝛincipio extra de vſuris vbi dicit ꝙ ſi quis recipit pecuniã vltra mare vehenda certo ſibi pꝛe cio conſtituto ſiue recipiat in ſe pe riculũ ſiue nõ. nõ ẽ vſura ſed eſt lo catio oꝑaꝝ vectiõis vel cuſtodie Idem tenet hoſtl. qui allegat ff. Naute caupones ſtabularij. l. Et ita et per totum Naz ratio ꝓhibi tionis vſurarũ eſt quia in mutuo interuenit vſus momẽtaneus et in fructuoſus quia de meo fit tuũ vt in.l.ijg aꝑpellata ff. Si certum pe/ tatur vt ſupꝛa diximus d qð fa cit. lxxxxviij. diſt. c. Eijciens Iſta ãt cõmutatio pecunie non habet vſũ infructuoſum ſi eſſe ognoſceret. / re eniʒ plus vellet dare q; accipꝑet nec etiam in cambio eſt vſus mo/ mentaneus Nemo em̃ accipit pe/ i. cuniam in cambiũ vt ex ea habe / at fructũ perdurantem. Nam acci/ piendo aurũ pꝛo argento ↄmodo ſius ſibi videtur auꝝ poꝛtare vel foꝛte etiam in loco ad quem acce/ dit non potuiſſet expendere pecu/ niam quã dedit id eo vult aliã poꝛ tare. vel per litteras cabij in alijs locis longinquis recipere ex quo releuatur a periculis itineris qðᷣ ſibi cedere poteſt ad magnam vti litatem. De triplici pecume dik ferenttii. Pꝛeterea ptz ꝙ eccia damnat et pſequitur vſurarios.ſ uſtinet tamẽ cãpſoꝛes vt ptʒ expꝛeſſe vbicunqʒ romana curia exiſtit. NVñ diſtin / guẽda eſt triplex pecunia bm phm pꝛi. politicoꝝ quarũ pꝛima dicik naturalis que fit exr eo ꝙ resna/ turales in pecuniam cõmutantur Caulatur enim a rebus naturali/ us vtſi quis abundãs frumẽeto et oleo vendat ea et accipiat inde pecumam. Scda ſpecies pecunie eſt ꝓpꝛie pecunia vſuraria qꝛ con/ tra naturam quaſi generatiõem queritur accreſcentia ſicut anima/ lia creſcunt ꝑ partum et talis pe/ cunia damnata eſt vt ſatis ſupꝛa dictum eſt. Tertia ſpecies pecunie dicitur campſoꝛia qᷓ Sm phm pᷣmi tus foꝛte et caſu et foꝛtuna fuit in/ uenta et demũ iam per experienti / anm artifialis effeda vt diẽ phus piꝛi politicoz. Qdlibet enim nu/ miſma plus valz per ſe lo quendo in ꝓpꝛia regione Occidit ergo foꝛ te aliquos habere aliqua numii/ mata que nõ multũ appꝛeciantur in ſua regione eo ꝙ non ſunt ꝓpꝛie regionis illiꝰ Calu ergo venienti / bus illis ad regiones illas quibꝰ numiſmata illa erãt ꝓpꝛia et poꝛia tibus nũmiſmata illa:accidit eos ꝓ nũmiſmatibus illis acciꝑe plus q; valerent in regionibus ſuis et ſic caſu arte campfoꝛia vſi ſunt Sʒ ex hoc caſu ars cãpſoꝛia ſũpſit oꝛi ginem vt poſtea hoies ↄſiderarẽt artificialiter q nümiſmata in diuer ſis partibexpodunt᷑ vt poſtea vtẽ do arte cãpſoria lucrarent᷑ g' tał ars licite ↄceditur ex neceſſitate ꝓ pter diuerſitateʒ nũmiſm atum ad vtilitatem peregrinantiũ et cõmu / tationez rerũ ad vite neceſſitatem pertinẽtiũ Dõ em̃ ita cõmode res neceſſarie pñt vbilibet depoꝛtari Talis enim cõmutatio nõ hʒ no⸗ men mutui qꝛ nõ ſperat᷑ lucrũ ꝓpt᷑ Dilatiõem nec in arte cãpſoꝛia red ditur ſoꝛs eadẽ ſpecie vel numero qꝛ dat monetã vni generis et re⸗ cipit alteri Nec ꝓpꝛie dicit᷑ einptio vel vẽditio qᷓ conſiſtit in rebus ap pꝛeciabilibus hoc aũt genꝰ fit in ſola cõmutatione nũmiſmatũ di/ uerſoꝛum generum. . Permutatio dicltur. multipliciter. Et ideo ſimpkr eſt ꝑmutatio q̃ mł tipliciter dici᷑ DHno mõ ꝑmutatõ dr̃ gener alr qñ aliqͥo dat᷑ loco al teri et ſic vpᷣhendit oẽm ↄmutati onẽ Scðo dicit᷑ ꝑmutatio qñ res determinata ad vtilitatẽ vite dak 10 dl muratu elalu ſoma miſmat gro cap dick el pecn ſeceſtar Prurat lerea in murätn touse fübm nnqyot/ cniullbe lelnaüͤn luſoer debete ngear fatur! mutare panttt laboꝛa predic alidere tur der ſn caſn ſatio er ſit ceptoc Dr numie Piete recöpe reiſiue gliam ieex gdna Umis ntur we ſendi⸗ quid⸗ wori ſt eos eplus ſuiset neʒ Mor ari ndier kea pti gtar tatep um ad tönu Utatem deres portan 1z pt iared numero isetre anpti⸗ bus ap fſtin i di pꝛo alia re determinata vt cũ cõ/⸗ mutatur p̃bẽda cũ alia p̃benda vel alud ſiłe Tertio dicit᷑ ꝑmuta/ tio magis determinate ſicut nu/⸗ miſmatũ ꝑmutatio et hec ꝓpꝛie eſt ars cãpſoꝛia q̃ ſupꝛa dictis rõibꝰ dicit᷑ eſſe licita. Dec obſt at ſi dicat᷑ ꝙ pecunia inuẽta eſt vt habeãtur neceſſaria vite qꝛ ſili ratione talis ꝑmutatio ↄceditur neceſſario Dꝛe terea in arte capſoria nõ ꝓpꝛie per mutãtur numiſmata ꝓ numiſma⸗/ tibus eiuſdem ſpeciei ſed diuerſa/⸗ rũ pᷣm vſum diuerſũ numiſmatum in quolibet genere. attẽto valoꝛe cuiuſlibet Nec obſtat ſi dicat᷑ G ta le lucrũ non habet cõpenſatiõem iuſticie ratione mutui qꝛ mutuum debet eſſe gratuitũ.nec ratiõe do/⸗ ni gratuiti quia vbi eſt gr̃a nõ ſpe ratur lucrũ.nec ex re data vel per mutata quia eſt pecunia que non parit Nec rõe laboꝛis qꝛ nõ aliter laboꝛat q; vſurarius Nullũ enim pꝛedictoꝝ habet obſtare ſi bene ↄſideretur Qam ad illud qð dici/ tur de recõpenſatiõe Rñdetur ꝙ in caſu noſtro interuenit recõpen/⸗ ſatio ex eo ꝙ amplioꝛ vtilitas ꝓp/ uenit tranſferenti pecuniam ex ac/ cepto qᷓ; dato. Dnplex recõpenſatio numiſmatis. Pꝛeterea numiſmata hñt duplicẽ recõpenſationem vnaʒ ex natura rei ſiue ex põdere ſiue materia Et aliam ex determinatiõe leg. polſiti ue ex quo accidit ꝙ frequenter ali qð numiſmatũ genus in aliq̊ loco tãtũ valet qntũ valorez dedit illi legis diſpoſitio et ideo qũ cãpſor aliqð genus numiſmatum accipit nõ pſᷣm determinatiõem et poſitio/ nem legis ſed ̊m eſtimatiõez pöoO/ deris et materie et aliud genꝰ dat ſm eſtimatiõem legl.poſitiõis et fit recõpenſatio et equalitas inter Datum et acceptũ ↄparando va/ loꝛem numiſmatis dati qð valet m eſtimatiõem legl.ad valoꝛẽ nu miſ natis accepti qð valet m na turam rei Mabito reſpectu ad põᷣ Ddus et ad naturaz vnde ſeruatur ibi iuſticia ſiłis illi que eſt in empti onibus et venditiõib que recõpẽꝛ ſatio fit hic per maiorem et ampli orem vtilitatez dati apud accipi/ entem a cãpſore q; recepti ab eo et ideo nõ eſt ſiłe de iſta ꝑmutati one et mutuo qꝛ actus talis per / mutationis non debet fieri grat. ſicut actus mutui ꝓpter qð hic pᷣt ſperari lucrũ ex laboꝛe et nõ ibi et tale lucrũ pᷣt tranſire in dominiuʒ permutantis qð non poteſt licite tranſire in dominium mutuantis. uomodo mercatio ſit illicita. M Hec obſtat ſi dicatur ꝙ dñs eie / cit de tẽplo vendentes et ementes et numularioꝝ es effudit Yo.ij. et Mat. xxi. qꝛ rñdetur h̊ feciſſe dñũm ob reuerentiã templi et ad deteſta tiõem auaricie Circa qð ſcienduz qð mercatio ſiue negociatio red/ Ditur illicita multis modis Pꝛi / mo rõe perſone vt cũ negociatit clericus cui negoclari nõ licz. lxxx viij. di. c. Negociatoꝛẽ cleric vbi diẽ Jero. Degociatoꝛẽ clericũæ ex inope diuitẽ et ex ignobili gloꝛio ſum q̃ſi quaſdaz peſtes fuge.de HB etiam ſatis tractat Nug.in.li.q̃ſti onũ veteris et noui teſtamenti et. lxxxviij di.c. Conſequẽs et c. for nicari cũ ſiibus Idez etiã ſtatuit᷑ de militib quib per ſe negociari non licet C de cõmercijs et mer/ catoꝛibus.l.milites. Scðo ratio/ ne loci vt cũ fit negociatio in loco diuino cultui mancipato ſiue dedi cato vt in. c. decet domũ dñi de immunitate eccie li.vi.et in dicto.c Tõlſequens et in. c. Eijciens. Ixxx/⸗ vijj. di. c. Tertio rõe tꝑis vt fiunt mercata ſiue negociatiões dieb⸗ ſolénibꝰ contra pꝛeceptũ dei. de ſanctificatiõe ſabbati. Exodi. xx. deut᷑. v. vbi dicitur Non fatiet. in eo quicq; oꝑis de hot ſatis agit᷑ in. c. Oés dies. extra de ferijsa de cõſecratione.di.iſj.c Rogationes et. xv. q iiij. c. ij. et. iij. et. C. de fernjs l. fi. Quarto rõe modi vt cũ exer/ cetur mercatio cũ mendacijs et ꝑ/ iurijs quib odie mercatoës abũ dãat vñ Criſoſt.ſuꝑ matheum. xxi. Vbi agitur de eiectione a templo dicit Mercatoꝛ ſine mendatio 1 p/ ſurio eſſe nõ t. i. vix eſſe pt qͥ ſac. habetur. xxij q.ij.hoies.Et.xxij.q iiij c. Trib* modis Extra de iure/ ſurà o.c. Et ſi xpus. Quinto rõe conſoꝛtij vt cũ cariꝰ venditur res tranſeũtibꝰ q; ꝑmanentibus qð ẽ vtra legeʒz deut xxiiij. QDon puer/ tes iudicium avuene et pupilli nec auferes pignoꝛis loco vidue veſti mẽtũ:Exo.xijeadeʒ lex erit indi⸗ gene et colono qͥ ꝑegrinãtur apð vos. 60 £ 6& 6 Ngociacio licita eſt ſi ſcite fiat. Pꝛeter pꝛedicta ergo negociatio licita pᷣt eſſe ſi licito modo fiat liczʒ viciari poſſit modis q;pluribꝰ vt ſupꝛa diximꝰ cũ egimus de vſura palliata noie emptiõis it. Sic etiã caãpſoꝛes peccare poſſent exceden do iuſtũ modũ in lucro vel merce/ de ꝓ cambio Sic etiã in quolibet alio contradu vel etiã decipiẽdo ꝓximũ in qualitate vel valore nu/ miſmatũ et ſibia Contra qð dicit Dptus pꝛi. ad theſſaloñ.iiij. Et ne quis ſuꝑgrediatur neq; circũueni at frẽm ſuũ in negocio qꝛ vindex eſt dñs de his oibus Et leuit.xxv Qnñ vendis quippiam ciui tuo vel emes ab eo ne contriſtes fratrem tuum. &. u fraus cõtingere Pr in vſu monetaruʒz circa qð tria pꝛincipaliter ſunt attendenda. Hoteſt aũt ↄtingere fraus in vſu monetaꝝ multipliciter Circa qðᷣ ſciendũ eſt ꝙ de tali materia ſunt pꝛincipaliter tria attendenda vi/ delicʒ pꝛimũ monete appꝛobatõ Scðm eſt ei deterioꝛatio Tertiũ eſt deterioꝛantiũ punitio ꝓ quibꝰ bene cõuenit ꝓponẽ᷑ illð qð ſcribit᷑ Exo.xxij.vbi ſic legitur Si qͥs cõ/⸗ mẽdauẽit amico pecuniã aut vas in cuſtodiaz et ab eo qͥ ſuſceperat furto⸗ dpph⸗ bereßt ſbi in 9 rotion tia pun E monete Lirea tio mot fenp baz i Verſits oꝛez 6 r itt näckt Terciᷓ ſode prima füvel pſep deſpt cäſur. ude geng temi pelia ept Nder hzie digen inpe rüdi qu tiſe mee moꝛ laz o furto ablata fuerit ſi inueniat᷑ fur duplũ reddet vbi in pꝛtima parte bene p̃t ↄſiderari a ꝓpbatio vſq; ibi in cuſto diam In ſcõa deterio/ ratio ibi furto ablata fuerit In ter tia punitio ibi duplũ reddet. Circa appꝛobatiõem monete quattuoꝛ ſũt ↄſideranda Circa pꝛimũ ſciendũ ꝙ appꝛoba/ tio monetaꝝ ſiue numiſmatũ debzʒ fieri ꝑ hñtem auctoritatè vt ꝑ pa/ pazʒ imperatoꝛez Regeʒz vel vni⸗ uerſitatẽ nõ recognoſcèteʒ ſuperi/ oꝛeʒz Circa quã a ꝓpbatiõez q̃ttu/⸗ oꝛ ſũt pꝛincipałr ↄſiderãda. Pui / mũ eſt materia. Scõm eſt foꝛma. Tertiũ eſt pondꝰ.Quartũ eſt ve/ loꝛ de qͥbus habetur geñ.xxiij. vbi pꝛima mentio de oꝛigine pecunia/ rũ vel monete et emptiõis habet ꝓ ſepultura zare vxoꝛis abꝛahe de ſpelũca duplici.qui ſcʒ abrahã cũ ſurrexiſſz ab officio funeris lo / cutꝰ eſt ad filios heth dicẽs. Dd/ uena ſum et ꝑegrinꝰ apud vos da te mihi ius ſepulcri vobiſcũ vt ſe/⸗ peliã moꝛtuũ meũ.Et . Intercedi⸗ te ꝓ me apud ephꝛon filiuʒ zeor vt det mihi ſpeluncã duplicè quã hʒz i extrema ꝑte agri ſui. pecunia digna tradet mihi eã coꝛaz vobᷣ in poſſeſſionezʒ ſepulcri et . Et rñdit ephꝛon dñe mi audi terrazʒ quã poſtulas qᷓdringentis argen/ ti ficlis valet.iſtud eſt pᷣcium inter me et te. Sed qntuz eſt Hoc. ſepeli moꝛtuũ tuſ.qð cũ audiſſet abra/ haz appendit pecuniã quã ephꝛõ poſtulauerat audiẽtib filijs heth ones pecuniarũ qᷓ inuente fuerint qdꝛingentos argenti ſiclosa pro bate monete publice Ubi ptz ma teria qꝛ argẽtũ.foꝛma qꝛ ſicł.põ dus qꝛ aꝓpendit.et valoꝛ qꝛ qua/⸗ dꝛingenti ſicli deſcribũtur Siclus em̃ grece dicitur ſtater qui viginti obulos hʒ ſiue decẽ ſcrupulos Gi clus ergo ſolidi duo et ſemis dicit papias Qui etiã dicit ſtater è nu mus qui et ſiclus dictus qð trib ſolidis ſtet apendens aureos du os et ita ſtater eſt numus appen/ dens ſemiunciaʒ vnã id eſt aure/ os tres hic duplicatus vnciaz fa⸗ cit Circa hoc etiã dñs ih̊s inter/⸗ rogatus a diſcipulis pharizeoꝛũ BGi liceret cenſũ dare ceſari ait ilł. Quid me tentatl.ypocrite oñdite mihi numiſma cenſus et ili obtu/ lerũt ei denariũ et ait illis ids Cu 1ius ẽ imago hec et ſuꝑſcriptio di / cũt ei ceſaris tũc ait illis Reddite ergo que ſũt ceſar..ceſari et ꝗᷓ ſunt dei deo. Mat. xxij. Et ſic ptʒ vtro/ biq; ꝙ materia foꝛma pondus et valoꝛ debent eſſe autentica ꝑ ha/ betem auctoritatem q̃ᷓ quattuoꝛ Dñt integraliter obſeruari qð ſi in vno erratur iuſta pecunia defrau/ datur et ipſis ſeruatis nõ cadit in pecunia fraus Et notandũ ꝙ pe/ cunia ſiue moneta inuenta fuit ꝓ quodã intermedio in obtinendo vſũ reꝝ poſtq; fuit inducta reruz diuiſio inter gẽtes de qua geũ.xiij Ex quo dicit Or..pꝛi politicoꝝ ꝙ diuicie alie ſũt naturales Olie ar/⸗ tificiales ſᷣ aturales ſũt poſſeſſio, nes traꝝ Artificiales ſũt poſſeſſi 3 ad concoꝛdiam hominum. (De deterioꝛatione len defraudatione monetax. Circa ⁊“ de deterioꝛatione ſeu de fraudatione monetaꝝ tria requi⸗/ rũtur pꝛincipałr Dꝛimo videlicet qñ dicat᷑ moneta falſa ſeu frauda ta Scõo an pꝛinceps ſine conſen/ ſu populi diminuere vel diminutã iubere expendiꝓ ltima Tertio an mutata moneta currat pericim de bitoꝛi vel creditoꝛi Dd pꝛimũ di/⸗ cendũ ꝙ fraudat᷑ moneta qñ cer/ tũ pondꝰ de quolibet numo mi/ nuitur ab inicio regis De mãda/ to regis iubẽt.eaz expẽdip ltima vt in.c. Quãto extra de iureiuran do YJtem qñ cuditur moneta mio/ ris valoꝛis ↄſideratis expẽſis cu⸗ dentiũ qᷓs nõ tenetur pꝛinceps fa cere de ſuo ſed de ſũptib reipubli ce et G de ↄſuetudine buatur licet bartolꝰ aliter dixerit in.l.paulꝰ. ff: de ſolutionibus Item falſatur mo neta qñ cãpſoꝛes monetas Sues oↄflant et alias permittunt tranſiẽ Sm hoſt..i dido c. Quanto. ꝓba tur in. lI. lex coꝛ ibi vel ↄflauerit.ff. de falſarijs Item fraudat᷑ qñ dni terraꝝ monetas minoꝛis ponde / ris iubent cũ maioꝛi expendi pꝛo eodem pꝛecio Item qñ bonaz re pꝛobant et aliã pmittũt tranfKire vt habeant de ea bonũ foꝛũ hjm hoſtl.vbi ſupꝛa.d ſcom dicẽ dãũLG bᷣm ꝙ Inno. videtur dicere in dẽo c. Quaãto Mut rex vult ex hoc mo vicum lucrari et tunc poteſt cum bona conſcientia etiam ſine con/ . ſenſu populi ex eo ꝙ ipſe rex p̃bet auctoꝛitatẽ monete. Nut vult mul tũ lucrari et tũc nõ poteſt hoc fa/ cere ſine conſenſu ppli ſeo requirit᷑ conſenſus ſaltem maioris partis illoꝝ qui regnũ repñitant vt in di⸗/ cto. c. Quanto Ocontrario ſenſu facit ratio qꝛ quilibet pᷣt renũc.a/ re iuri ſuo.ff.ad municipalis.l.O maioꝛ.vij.q.i. Quã periculoſũ ta⸗ lis tamen conſenſus non oꝑatur vt extra territoꝛiũ poſſet ꝓ eadezʒ expendi vt in.l.fi.ff.de iuriſdictiõe oim iudicũ Et ex hoe dicit hoſt.. ꝙ nõ pᷣt de damnis ↄponere ſine conſenſu ppłi et remittit ſe ad ſum/ mã de pecunijs Sfi.verſicłko Item ꝙ guerra Circa qð vide qõ no tat hoſtl.et. Yo. an.de decimis. c. non eſt in ptãte.Dd tertiũ dicen/ dũ ꝙ aut creditoꝛ ſibi ꝓuidet per pactũ et ſtatur pacto Dut non et tũe dupliciter p̃t ↄtingere mutatõ monete Lno modo in foꝛma et materia vel in foꝛma tm̃.Olio mo do circa qualitateʒ valoꝛis tm̃. ſtante eadem foꝛma. Pꝛimo caſu aut antiqua fuit repꝛobata nõ ꝓ/⸗ pter eius viciũ i ꝙ ſic placuit pꝛin cipi tũc ſi debitoꝛ fuit in moꝛa ſibi imputat᷑ Si vero non fuit in mo/⸗ ra tunc poteſt ſolui de antiqᷓ Sed ſi non reperitur de antiqua vel nõ poteſt ſine pena expendi tũc debz ſolui eius eſtimatio. de cenſibus.c. Olim et. c. penult.. Nut antiqua fu it repꝛobata ex defectu ipſiꝰ pecu/⸗ nieet tũc aut ſuberat tꝑe cõtracti debiti. Et idem vt ſupꝛa qꝛ p̃t eiꝰ eſtimatio ſolui Dut poſtmodum ſupe dehl. ual beri berr terio in. eef. Olin per ic poꝛe ſuſc palo torn ceoi lüdeb Gice ſitia in wi. pern ſoqꝛ mifi in m ettü⸗ dicer track habe Sip mpt deſol thon mon Cie tiüſi Scie tio noꝛ⸗ Uint bet nul irſt tis 1dir enſu n ta⸗ tur de oſt. ſine un/ tem 3no .t. ſeen⸗/ tper n tato, get o. a uin ſbi no/ bed nö6 hz g.. zin c üi cr gw ſupuenit defectus et tſic piculuz qua ſi pᷣt haberi Sed ſi non p̃ᷣt ha beri vel non poſſʒ expendi tũc de bet reddere eſtimationeʒ quia de/⸗ terioꝛem non poteſt reddere vt in. I. Cum quid et qð ibi notatur et. ff. Si certũ petatur et in dicto.c Olim. in dubio aũt pꝛeſumit᷑ eðẽ in periculo debitoris qꝛ pᷣſumitur tẽ poꝛe ꝓhibitionis facta Scõo ca/ ſu ſcʒ qñ contingit mutatio circa valorem pecunie et tũc aut debi/ tor non fuit in moꝛa et imputat᷑ creditoꝛi. ſed ſi eſt aucta eſt pericu lũ debitoꝛis.l.Cum quid et l.vi.ff Si certum petatur Nut debitoꝛ fuit in moꝛa et tũc aut loquimur in moneta groſſa que eſtimatur per minutam et imputatur moꝛo/ ſo qꝛ tenetur ad intereſſe quãtipki / mi fuit vt dicta.l.vi. Dut loqmur in minuta a nunq; ita fuit minuta et tũc imputatur creditoꝛi Lec p̃t dicere ꝙ potuit pl? habere tꝑe cõ tractꝰ q; rũc et talis intereſſe nõ habetur ratio vt in.l.Si ſterilis ⸗ Si per venditoꝛem ff. de actione empti et ſᷣjm bartolũ in.l.paulꝰ.ff. de ſolutionibus et per dñm An/ thonium de butrio in. c. Quanto. Wena de kallantium monetas. . Circa tertiũ de punitione fraudã tiũ ſiue deterioꝛãtium monetas. Sciendũ ꝙ quadꝛuplex eſt puni/⸗ tio videlicʒ pꝛima realis Scða moꝛalis Tertia ꝑſonalis Quar⸗/ ta integralis. De pꝛima ſᷣm legeʒ diuinã habetur L.euit. vi. Nia que Peccauerit et contẽpto dño nega uerit depoſitũ pꝛoximo ſuo qð fi / dei eius creditũ fuerat. vel vi ali / q̃d extoꝛſerit aut calumniam fece rit ſiue rem perditazʒ inuenerita in ficians inſuꝑ peioꝛauerita qdlibz aliud ex pluribus fecerit in quiꝰ peccare ſolent hoies: conuicti de / biti reddit oia que per fraudẽ vo/ luit obtinere integra. et quintam inſuꝑ ꝑtem dño cui d amnũ intule rat per legem diuinã. De iure aũ̃t ciuili eſt pena confiſcationis oim bonoꝝ vt in.l.ij. C. de falſa mone ta vbi dicit᷑ Si quis numos falſa effuſone foꝛmauerit vniuerſas eiꝰ facultates fiſco noſtro adijci re⸗ cipimꝰ In monetis enim tantũmõ noſtris cudẽde pecunie ſtudiũ fre/⸗ qu entari volumꝰ cuiꝰ obnoxij ma ieſtatis crimẽ cõmittũt ꝓuer. xij. Nõ inuenit fraudulẽtus lucrũ De ſcða qꝛ tales falſatoꝛes efficiũtur infames.ſf.de falſarijs.l.lex coꝛntne lia De iure aũt canonico infames ſũt oès euidenter incluſi ſub vincu lo moꝛtalium peceatoꝝ. vi.q.i.c. Oẽs vero infames et.c.Illi qui et xxxij.q v.p̃ceptũ in fine et.vi.q.i. infames. d qð ꝓuer. ij. Qui re/ linquũt iter rectũ et ambulãt ꝑ vi/ as tenebꝛoſas qui letantur cũ ma lefecerint et exultant in rebus peſ/ ſimis quoꝛũ vie peruerſe et infa/ mes greſſus eoꝝ Ecẽci.xxxiiij. Qui effundit ſanguinez et qui fraudem facit mercenario fratres ſunt yſa. xxxij.frauduleti vaſa peſſima ſũt. De tertia ſcʒ punitione perſona A½ £ ptz C. de kalta moneta.l.i.vbi fal/ ſatoꝛes monetaꝝ vltimo ſuꝑplicio puniri mandan᷑ Ett ſi quis mili/ tũ hmõi perſonã ſuſpectã de cuſto dia exire fecerit capite puniat Do m' vero vel füdus in quo ꝑpetra ta ſũt hec ſi dñs in ꝓximo aoſtitu tus ſit in curia eiꝰ vel negligentia pryunienda ſit Et ſi ignoret fiſco vẽ dicetur niſi dũs ante ignoꝛans rt pꝛimũ reperit ſcelus ꝑdiderit ꝑpe tratũ Tũc enim poſſeſſio vel do/ m' ipſiꝰ ꝓſcriptionis iniurie mime ſubiacebit. Si vero longiſſime a domo vel poſſeſſione abfueit nul/ lũ ſuſtineat detrimẽtũ actoꝛe vide/ licet fũdi vel ſeruis vel colonis vel inquilinis qui ad hoc miniſe iũ pꝛebuerint cũ eo qui fecit ſupplicio capitali plectendis. Excuſant᷑ tñ a fiſcatione bonoꝝ vidue et pupil li qui qð vident ignoꝛãt. Et in. l. ij. imponitur pena ignis. Mñ ſcri⸗ bitur ibi Quicũq; ſolidoꝝ adult᷑ poterit reperiri vel a quocũq; fue rit pub licatus ilico om̃i dilatiõe ſubmota fläãmaꝝ exuſtionib mã cipetur Dd qðò etia ff. de falſarij6 .quicunq; et.l.lex coꝛnelia et.l. Qui falſam et facit etiã exempluʒ de falſis iudicibus et teſtib ↄtra luuiſannaʒ dañ. xiij. Salłon quoqʒ dicit ꝓuer. xxvi. Sicut noxius eſt qui mittit lanceas et ſagittas ad moꝛtem ſic vir qui fraudulenter Mocet amico. Anarta punitio inte De quarta ſcilicet punitione int/ grali ſcʒ anime et coꝛporis et om mniũ bonoꝝ ſcribitur ꝓuer. i. Ipſi quoq; contra ſanguinem ſuum in/ ſidiantur et moliuntur fraudes cõ tra animas ſuas ſic ſemite om nis auari animas poſſidentiuz ra Piunt Talibus etiam impꝛoperat dñs yſa xlvij.dicens negociato/ res tui ab adoleſcentia ſua vnuſᷣſ q; in via ſua errauerunt et Johes euãgeliſta ↄminatur talibꝰ Apoc᷑. xviij. ditens Degociatoꝛes terre flebunt et lugebunt ſuper eam qm̃ mmerces eoꝝ nemo emet ãplius et Job. xiij. Nunqͥd deus indiget ve ſtro mendacio.et.· Dut decipietur vt homo veſtris fraudulecijs Jp ſe vos arguet et Sap̃. v. Lamen / tantur damnati dicentes quid no bis pꝛofuit ſuperbia aut quid di / uiciarum iactantia contulit nobis et ꝗ. In malignitate autẽ noſtra conſumpti ſumus Talia dixerunt in inferno hi qui peccauerunt qm̃ ſpes impfj tancq; lanugo eſt que a vento tollitur et predicta ſuffi Incipit tertia pars ſecunde par/ tis que dicitur migur atio, ſbbi nſe i tem men tp POu rar nun xta Plob⸗ lias lahe opee eas ſt e diccl deg pnd pcco llari gcge biſeur dam fuſtr fern⸗ ſcend ſubſt dom quoe ſdian lrga narig deg tom Ni in, 8t5 zre erat o hes vot. ene Eſtat de tertia cdᷣe que dicitur figura tio Nbi ſciendũ ꝙ vſu rarius ſept ribiles figurationes amplectitur in ſe ipſo videlicet figuratur nãqʒ; ꝛimo per infernũ Scõᷣo ꝑ mor/ tem Tertio ꝑ mare Quarto p flu/⸗ men Quinto per canẽ Sexto Per talpam BGeptimo per araneam. ꝛimo nanq; dico vſurariũ figu/ rari. er infernũ eo ꝙ ſicut infernꝰ nunq; ſaciatur ita nec vſurariꝰ Ju xta illud Eccs.v. Nuarus non im plebitur pecunia et qui amat diui/ cias frudus non capiet ex eis. et in hoc ergo vanitas Vbi mlte ſũt opes multi ſunt et qui comedunt eas Et quid pꝛodeſt poſſeſſoꝛi ni ſi ꝙ cernit diuicias oculis ſuis.di/ cit eniʒ vſurari in coꝛde ſuo ſicut dicebãt illi ſceleſti cupidi rapaces de quib* Galon. ᷣmonet. pꝛouer. pri, dicens fili mi ſi te lactauerint Pecoꝛes id eſt ſi te blandicijs ꝗa ad ulationibus tentauerint ſeducs ne acqeſcas eis. Si dixerint veni no/ biſcum inſidiemur ſanguini abſcõ/ Dam' tendiculas ↄtra inſontem fruſtra deglutiamus eum ſicut in/ fernꝰpiuentẽ et integrum quaſi de ſcendẽtem in lacũ Oẽm pꝛecioſaz ſubſtantiam reperiemꝰ implebimꝰ domos noſtras ſpolijs.et qᷓ Joſi quoq; contra ſanguinem ſuum in ſidianrur et moliũtur fraudes cõ/ tra aias ſuas.ſic ſemite omnis a/⸗ uari aias poſſidẽtiũ rapiunt Ni des q; lucide ſpũs ſanctus depin/ ſtem turpiſſimas et hor/ Sat auari et vſurarij ſihtudinẽ ad infernũ merito ergo poſt moꝛtem deglutiütur ab inferno ſicut et ißi tanq; infernꝰ deglutire cupiüt ſub / ſtãtias innocẽtiũ Inde dicit dñg luc. xvi. Moꝛtuus eſt aũt diues et ſepultus in inferno et Job.xxi.ſcri bitur Quare ergo impij viuũt ſub leuati ſũt ↄfoꝛtatiq; diuicijs Et j. Ducunt in bonis dies ſuos et in Puncto ad inferna deſcendunt. LD auarus kigura⸗ tur per. moꝛteʒ. MMcs Scðo figuratur per moꝛtez eo ꝙ moꝛs nemim parcit ſed eqnimiter oss inteimit et decalcat ſci regũ xiiij. Oes mo imur et qſi aque di⸗/ labimur ſuꝑ terram alias in terrã Mñv. Eſt cõe moꝛi moꝛs nulli p/ cit honoꝛi. Debilis et foꝛtis veni/ unt ad limina moꝛtis . SGic igitur facit cupidꝰ vſurarius qui nemini parcit nec pr̃i nec mr̃i neq; fr̃ibus neqʒ alijs attinstibꝰ amicis vel ini micis Daʒz ↄiũctos ꝓximos vel a/ micos ledit in eo ꝙ participãt de ſuis vſurarijs lucris et male queſi tis Juxta illud Ozee.ix. Effraym deducet ad interfectoꝛes filios ſu/ os Effraym interp̃tatur accreſcẽs et cupidi vſurarij accreſcẽ q̃rũt et multiplicare diuicias in quibꝰ ſuc/ cedant filij et alij attinentes. Sed ſequitur vt plurimum quod com/ muniter atteſtatur videlzʒ De ma le queſitis nõ gaudz tertiꝰ heres IJmo vt płrimũ neq; pꝛimꝰiuxta il lud pſalmiſte. NQutãtes trãſferen filij eius et mendicent et eijciantur de habitationibꝰ ſuis Scrutetur feneratoꝛ oẽm ſbᷣam eiet diripiãät alieni laboꝛes eiꝰ Mõ ſit illi adiu / toꝛ nec ſit qui miſeratur pupillis e⸗ ius.fiant nati eiꝰ in interitũ in ge, neratione vna deleatur nomẽ eiꝰ Sic em̃ cõiter eſſe ſolet vt diuicie ꝑ voꝛacitateʒ vſurariã ↄgregate cito depereãt et labant᷑ Juxta illõ ecẽs.v.Eſt alia ifirmitas peſſima quã vidi ſub ſole.diuicie ↄgrega/⸗ te in malũ dñi ſui. pereũt em̃ i affli ctiõe peſſima.generauit filiũ qͥ in ſũma egeſtate erit.ſicẽ egreſſus ẽ nu d' de vtero matris ſueſic reuerte tur et nihil feret ſecũ de laboẽ᷑ ſuo Et pᷣs.dicit Doꝛmierũt ſõniũ ſuũ et nihil inuenerũt oẽs viri diuicia⸗ rũ in manib ſuis.de tali figuratõ ne ſcribit᷑ b ac̃.ij.Dilatauit quaſi infernꝰaiaxʒ ſuãa ipſe qſi moꝛs nõ adimpler̃ Et j. Ve ei qᷓ ↄgregat amariciã malã domui ſue.vt ſit in excelſo nidus ei.et liberari ſe pu tat de manu mali. cogitaſti cõfuſi onem domui tue. 4 Tertio auarus figura tur per mare. Tertio figuratur ꝑ mare eo ꝙ ſicut oẽs aque diſcur runt ꝑ mare et mare nõ redũdat. Ecẽs pꝛi. Oia flumia intrant in mare et mare nõ redũdat. ad lo/ cũ vñ exeũt flumia reuertũtur et iteꝝ fluũt.q.d.ſcut de mari exeũt ita ad mare redeũt Sic eſt igitur de diuicijs q̃ in terris ꝑcipiũtur et in terris etiã relinquũtur Vñ dicit DVplus.i.ad thi.vltio Dihil em̃ in tulimꝰi hũc mũdũ haud dubiũ q· nec auferre quid poſſumꝰ Inde eti am a Job pri. dixit. Nud egreſſ de vtero matris mee.nud ſcz de vtero terre et nudꝰ reuertar illuc. Ex hoc ſaladin“ ille comes ma/ gnꝰ et excellentiſſimꝰ ad moꝛtẽ ve niens mãdauit de ſtabulo ſuoꝝ e/ quoꝝ recipi farcetũ laceratũ et in haſta longa deferri ꝑ ciuitatem pᷣ cedentibꝰ tubatoribꝰ cũ pᷣconijsa dicẽtibꝰ magnꝰ comes Saladinꝰ de om̃i ſua gloꝛia diuicijs et triũ/⸗ pho tãtũ defert ſecũ de hoc ſecło. Quid em̃ inquit dñs ꝓdeſt hõi ſi vniuerſũ mundũ lucret᷑. anime vᷣo ſue detrimentum patiatur. NDut quã dabit homo cõmutationem pꝛo anima ſua Mathe. xvi. Sic eti am dicere poſſumus Quid pro/ deſt mari ſi continue ſuſcipit a / quas et a ſe nihilominus remittit continuo. Et ſic non pꝛodeſt aua/ ro vſurario vſuraria lucra capta re et omnia tamen in fine dimit/⸗ tere et animam ſuam tradere igni bus deuoꝛandam Eſt em̃ qðdaz ridiculum et ludificatio demonũ in diſcurſu vite pꝛeſentl. aſſimila/ ta mari in quo piſces dꝛaconesa ſerpentes et diuerſa genera beſtia rum ſe inuicem deuoꝛant et illu/ dunt Hinc dicit pſalmiſta. hoc mare magnum et ſpacioſum ma/⸗/ nbus illic reptilia quoꝛum non eſt numerus.Sub typo maris intelli gens totum oꝛbem. Subdit ani/ malia puſilla cum magnis illic naues pertranſibunt. Dracoi/ ſte ſcilicet lucifer quem forma / ſti ad illudendum ei ſcilicet huic 2 — — — 2 ℳ, — —N — — ——— —, — —, — ſeculo ſecularibꝰ q; ꝑſonis ſẽſualit carnaliterq; degentibꝰ de quibꝰ niſi vere peniteãt faciet lucifer ri / diculum et triũphuʒ. Juxta illud Abaẽ pꝛi. Et ogregabit ſcʒ luci/⸗ fer diſpoſitiõe diuina quaſi arenã captiuitatem ſcʒ in carcerex infer/ nalem. ſequitur.et ipſe de regibus triũphabit ſcʒ de iniquis qͥbuſlibʒ ſe et alios male regentibus et inu ſte Sequitur Et tirãni ridiculi eiꝰ erunt et ipſe ſuꝑ oẽm mutationem ridebit et cõpoꝛtabit aggerẽa ra piet eũ Quaſi dicat/Munitiõ es ini quoꝛũ fraudes et doloſitates eo/ rum ſophiſticationes pꝛobitates et ſtrẽnuitates haſtiludia vel falſe Diuicie nihil ꝓderunt in die iudi / cij Juxta qð dicit p̃s Non ſaluat᷑ rex per multam virtutem ſcʒ coꝛ/ poꝛalem et gigas non ſaluabitur in multitudine virtutis ſue virtu/ tem ſeʒ ꝓ ſtrẽnuitate ſiue ꝓ coꝛꝑis pꝛobitate ſuſcipiens Ex quo ſub/ infert ↄparationem virtutis ho / minis et bꝛutoꝝ dicens fallax e/ quus ad ſalutem in abundantia aũt virtutis ſue non ſaluabit᷑. Et de diuicijs dicit Salon ꝓuerb.x. Nõ ꝓderũt thezauri impietatis. Juſticia vᷣo liberabit a moꝛte.De Doloſisa fraudulẽt..dic eẽ Salon ꝓuer.xij.Nõ inuenit fraudulẽtꝰ lu crũ Et ꝓuer.xxvi. Sicut noxiꝰ eſt qui mittit ſagittas et lanceas ad moꝛtez ſit vir qͥ fraudulẽter nocet amitco ſuo et cũ fuerit dephenſꝰdiẽ ludens feci Et . Qui oꝑit odium fraudulẽter reuelabit᷑ malicia ipᷣiꝰ in ↄſilio.qui fodit foueaʒ incidit in eã et qͥ voluit lapidem reuertet᷑ ad eũ.lingua fallax nõ amat veri tatez et os lubricũ oꝑatur ruinas Nlurarij ergo qͥt fraudibꝰ et doł vtunt᷑ ad exeqᷓndas vſuras a peau ꝑibꝰ innocẽtibꝰ tot vtũtur ad ꝓpꝛi am dãnatiõeʒ de qᷣb ſcriptũ è pp uer. i J̃i q́; ↄtra ſãguinẽ ſuuʒ. ẽ Muarto auarus kigu rat᷑ ꝑ flumẽ. Quarto figuratur p flumẽ eo ꝙ ſicut flumen ſemper fluit et diſcurrit donec ad mare ꝑ ueniat ſic et vita miſeri vſurarij ſe/ per fluit et diſcurrit donec ꝑueni, at ad amaritudinem mortis et da mnatiõis eterne vt igneo flumine Epetuo cremetur ſicut ſcribit᷑ dañ. vij. Nſpiciam donec throni poſiti ſint et ãtiquus dieꝝ ſedit ſcʒ ieſus xpᷣs ad indiciũ ꝑatus de qͥ ſeqtur Veſtimẽtuz eiꝰ q̃ſi nix candiduz. et capilli capitis eiꝰ q̃ſi lana mun/ da. thꝛonꝰ eiꝰ flãme ignis. rote i/ gnis accenſus fluuiꝰ igneus rapi/ dus egrediebatur a facie eiꝰ ſcili⸗ cet ad inuoluendũ pccoꝛes in foꝛ naceʒz inferni ſiẽ ipi fluxerũt ad ſã guinẽ innocẽtũ Juxta qð ſcribit᷑ Saßp̃.xi.Oer q̃ em̃ penas paſſi ſũt inimici illoꝝ a defectiõe potꝰ ſui et in eis cũ abũdarẽt filij iſrł leta/ ti ſũt ꝑ hec cũ illis deeſſent bñ cũ ülis actũ eſt Naz ꝓ fõte quodã ſo piterni flumis Hũanũ ſãguinẽ de Diſti iiuſtl. q. d. Sicut ſãguinẽ ſitie/ bat in oppᷣſſiõe pauperũ innocẽtũ ita ſãguinẽ eiꝰ ad bibẽdũ loco aq rum deputauit ſcʒ qñ aquaꝝ flu/ mina egypti ↄuertit in ſãguinem nd flagellandũ egy ptũ ex dur⸗ cia pharaonis. Exo.vij dicit quo dñs ad moyſen dic ad aaron olle virgã et extende manũ tuã ſuꝑ aquã egypti a ſuꝑ fluuios eeo rũ et riuos ac paludesa oẽs lacꝰ aquarũ vt vertãtur in ſanguinen et ſit cruoꝛ in oĩ terra egypti tã in ligneis vaſis q; in ſaxeis Et ẽ·. Et fuit ſanguis in tota terra egypti. Qunto anarus kigu. ratur per canẽ. Quinto figurat᷑ ꝑ canez eo ꝙ ſicut canis fruſta pa nis aut oſſa carnis a dño ſuo ꝓPpie cta ſuſcipiẽs aperto oꝛe qcqd acci pit cito deuoꝛat et ſꝑ ad ſpeʒ futu ri fruſti inhians os aꝑit Yta miſe ris cupidis et auaris accidit et iſa ciabilib vſurarijs b expectãtib* q̃cq̃d foꝛtuna piecerit id ſine vlla dilatõe ſubripiũta ad rapinã cete roꝝ aſpirãtes iſaciabili deſiderio ſe ſubmittũt.a ſi qͥd ꝓ ſuis ncitati/ b vel ↄmoditatibexpẽderint ad ſuas man'ſpert ite redituꝑ. ſp- guioꝛa Juxta ꝙ dic Salon vi. Sicut canis qͥ reuerti mitũ ſuũ.ſic ſtultꝰqͥ iterat ſtulticiã ſuã Et petr diẽ ſcðᷣe pet᷑ ſcõo Ca nis reuerſꝰ ad vomitũ ſuũ a ſus lo ta in volut abꝛo luti Que vᷣba c;/ uis de qbuſibz pccis itelligi poſ-/ ſint nõ min eẽ de pᷣdẽis auarl.Cõ tiget eẽ in talibꝰ id qð ſcribit Yob xx. Panis eiin vtero illiꝰ vtetur in fel aſpidũ intrinſec'. diuicias s deuoꝛauit euomer a de vẽtre euus extrahet egs de' Taput aſpiduz ſugeta occidit eũ lingua vipẽ Et . Om̃ ofringẽs nudauit pauꝑis domũ rapuita nõ edificauit eam nec ẽ ſaciatꝰvẽter eiꝰ et cũ habue/ rit qðᷣ ↄcupierat poſſidẽ nõ potu it Nõ rᷣmũſit de cibo ei et ꝓpterea nihil ꝑmanebit de bonis eiꝰ. cũ ſa ciatꝰ fuerit eſtuabit a ois doloꝛ ir ruet in eũ et intra deuorabit eũ i⸗ gnis Ecce igit᷑ quẽ frem̃ habebũt impij de diuicijs male ꝑceptl. aut illicite acquiſitis qͥbꝰ ↄtingit illð Eſopi fabuloſuzʒ de cane qui car/⸗ nes rapuerat ad macellũ et dũ fu/ giens tranſitũ per põtem facẽt vi des vmbꝛaz carniũ qꝛ mai vide/ bat fruſtuz carniũ in vmbꝛa patẽ: inhiãs ad plus aperto oꝛe dimiſit tertum pꝛo icerto et dũ carnes in aquaz caderent ſtultus canis ca / ruit vtroq; bene merito. Bic igi⸗ tur accidit miſeris auaris et cupi/ dis vſurarijs qui pꝛo fallacibus vmbroſis vanis et incertis tranſi/ toꝛijs q; diuiciſs huius ſeculi ne/ quã.certa bona relinquũt eterna et gaudia btõꝝ cũdl.fidelib ppa rata Dicũt enim vſurarij ſe face/ re caritateʒ pauꝑibus quibꝰ mu/ tuant ſub vſuris ſed ↄgruentiꝰ di/ cerent canitatem cuʒ querũt ſan/ guinem bibere innocentũ et carnẽ tanq; canes auidiꝰ deuoꝛare Pu/ xta qð dicit pᷣs. Donne ſciẽt oẽs qui operãtur iniquitatem qui de/⸗ uoꝛũt plebez meam ſicut eſcam panis Oe talibus etiam p̃t intelli gi qð ſcribit Opłus ad philippeñ ſcoo de falſis apoſtolis ſicut de falſis xpianis dices Omnes enim — — ———... . — — — . = —. — — — — .ð — 2 — — — — — — — — — N— que ſua ſũt qrũt.non q̃̊ iu xp̃iEt infra ad philippeñ. inj. dicit videte canes: videte malos oparios Et Opo. vlti. ſcribit Jobes foris aũt canes venefici impudici et homici de et idolis ſerniẽtes et dis qui a/ mat et facit mendaciũ ſicut cõiter ylſurarij tanq; idolis ſeruistes mẽ dacijs ſe nutriũt et dolis et frau/ dib' ſe impinguant ergo tancq; ca nes immũdi et venetici:homicide eijcirur a ↄſoꝛtio ſaluandoꝝ ſã vt dicit Sakon ꝓuerb. xvij. Qui ſubtrahit aliqͥd a Pauꝑe pꝑticeps eſt homicidij Et Amb.·in li. de of ficijs dicit paſce fame moꝛientez. qͥt em̃ paſcendo hoies ſeruare po teris ſi non paueris occidiſti a ha betur in decret.lxxxvi.diſt Oaſce. ergo miſeri vſurarij totiens homi cidij penã incurrũt apð deũ qtiẽs ſuis vſuris pauperes oppꝛimũt er vſuraruʒ occaſiöõe pauꝑes fame pereunt. exto liguraturx auar⸗ Per talpam. HW Serxto figuratur ꝑ talpaz Nigra eſt em̃ ꝑ naturam Ita aia vſurarij nigra eſt per nequiciã Trenoe.iiij Denigrata eſt facies eoꝝ ſuꝑ car/ bones et ſicut talpa perpetua ceci tate laboꝛat tenebꝛ..offuſcatur dũ vixerit. Sʒ vt dicit Dr..de naturl. animaliũ.oculos habet ſub coꝛeo latentes qð coꝛeum quãdo moꝛi incipit frangitur pre anguſtia et tunc videre incipit cum moꝛitur. SZic miſeri vſurarij ceci ſunt dum viuũt cupiditate mãmone Sopho nie pꝛimo. ambulabunt vt ceci qa dñno peccauer̃t Et de ſcrib 2 pha riʒeis auaris dixit dominus Ma/ the xv. Sinite illos ceci ſũt a du/ ces cecorum. d moꝛtis tamen terminũ venientes oculos aperiũt ad videndum et ſuſtinendum e/ terna ſibi ſuxplicia pꝛeparata Itẽ ſicut talpa cumulos facit ſ epe fo/ diens in terram Ita et cupid? vſu rarius facit q cumulos pecuniaꝝ et poſſeſſionum et bonoꝝ tꝑaliuz congregare feſtinat Cõtra quos ſcribitur yſa. v. Ne qui iũgitl.do mũ ad domũ et agrã agro copu/ latisvſq; ad t᷑minũ loci nunq d ha bitabitis vos ſoli in medio terre. In aurib meis ſũt hec ait dñs ex ercituñ æc. Et in veteri teſtamto talpa inter imũda aialia deſigna/ tur.leui.xi.et.yſa.ij.Arguũtur aua ri ſub noie adoꝛataꝝ talparuz et veſꝑtilionũ cũ ſcribitur ibi In illa die ꝓijſciet idola argẽti ſui et ſimu lacra auri ſui q̃ fecerat ſibi vt ad oꝛaret talpas et veſptiliões Cõ ueniũt em̃ aliq̃liter talpa et veſpti/ lio eo ꝙ lucẽ fugiẽtes et odientes tenebꝛas diligũt a ſequũtur. vñ di cit glo. yſa.ij vbi ſup ODe veſꝑtilio nes ceci ſũt ſicut talpe Sic eẽ cupi di vſurarij In fine tũ ocłos quos talpa clauſit pena aperit (Eeptimo auarns kfign rat᷑ ꝑ araneã. Septio figurat᷑ ꝑ araneã eo ꝙ aranen telã fa cit er Pꝛijsviſceribꝰvt muſcã capiat.ſic vſurariꝰ ex intimis p̃coꝛdijs aie ſue texit rete ad rapienõ muſcas pecuniaꝝ qᷓ tñ iniuſte de mann in manũ.de burſa in burſaʒ euolãta ſpargunt᷑ Juxta qm ſiłtudinẽ ſcri bit᷑ yſa.lix Cõfidũt in mihilo et lo quũtur vanitates ↄceperũt labo/ rez et peꝑerũt iniqͥtateʒ oua aſpi dũu ruperũt et tela aranee texuert Et. Tele eoꝝ nõ erũt in veſtimè/ to neq; opientur oꝑib' ſuis oꝑa eoꝝ oꝑa inutilia et opꝰ iniqtatis in manibꝰ eoꝝ. pedes eoꝝ 20 ma lũ currũt et feſtinãt vt effüdãt ſan guinẽ ino cẽtũ De Aranea dic Arl. de naturis aialiũ ꝙ qᷓdaz ſpẽs araneaꝝ q̃ venatur lacertũ ꝑpuuzʒ qm incipit texẽ ſuper ipᷣm q̃uſq; li/ get eiꝰ oꝛificiũ ligatiõe foꝛti a tũc ſaltat ſuꝑ eũ et pũgit quſq; moꝛi/ at Sic ergo fcit diabolꝰ cũ vſura. rio qꝛ cũ induxit vlurariũ ad mu/⸗ tuãdũ ſub vſuris et exigẽdũ vſu / ras os e- foꝛtit᷑ ligat a claudit ne vncq; ↄfiteat᷑ et in pũcto moꝛt.ſal/ tat ſuꝑ eũ et pũgit occidita defert ad tartareos cruciatꝰ nec ꝓſũt ſi/ bi tele araneaꝝ qᷓs de ꝓpꝛijs viſce ribꝰ texuerat ad capi?dũ muſcas pecuniaꝝ vt ſup de quib' p̃dt intel ligi illð Job viij Non em̃ placebit vecoꝛdia ſua et ſicut tela araneag fiducia ei Dicit etiẽ Drl.a plinius ꝙ araneaꝝ tela ex eaꝝ viſceribus q̊dãmodo ex artificio generata ſubtüiſſima ↄpoſitõe ↄtexit᷑ꝛ hoc ne a mulcis et alijs beſtiolis qᷣbꝰ tẽ dit ꝓpter groſſiciẽ videat᷑ cũ la / bore qͥdaz ↄponit᷑ ſed miro mõfa ciliter diſſipat᷑.ignẽ nõ ſuſtinet vẽ tũ timet cui impetu rũpit᷑ et ſubito denodat Sic ergo miſer vſurariꝰ* qi ex viſceribꝰale ſue oñ ipſã iach “ at gra dei et donis celeſtib ſubti li machinatõe fraudes oꝛdinat ne eiꝰiniq̃tas ab indigẽètibꝰcognoſcz tur H q;uis difficulter locupletat᷑ eiꝰtñã opulẽtia faciliter diſſipat᷑.dũ in hoꝛa moꝛtis opꝰ hʒ oĩa relinꝗᷓ/ re qᷓ his qͥ ſibi vſuras ſoluer̃t dñt reſtitui et eiꝰ miſera aia igne a tur bine cruciata toꝛbit᷑ in enũ.hinc dicit pſalmiſta.ps.xxxviij Thezau riſat et ignoꝛat cui ↄgregabit ea. Et . Et tabeſcẽ feciſti ſicut araneã aiaz eiꝰ Tabeſcẽ em̃ idez ẽ ꝙ lan/⸗ gueſcẽ qꝛ miſer vſurari ſꝑ lãgue/⸗ bit in aia et corꝑe cruciat᷑ irreme. diabilit ſine fructu trãſiens ex hac vita Sic aranea cũ induſtria ſue tele oꝑis ſui diſpendiũ ſepe patit᷑ qꝛ ad modicũ vẽti flatũ vel pluuie ſtillicidiũ rũpit᷑ tela ſua alijsq; di/⸗ uerſis obſtaculis laboꝛ eiꝰ reddit᷑ ſine fructu. Sils ẽ vita vſurarij ex &̊ eẽ in ꝑſona talis et cuiuſlibzʒ pec catoꝛis dicit ps. Poſuiſti iniqͥta tes nr̃as in còſpectu tuo Et. Dn ni nr̃i ſicut ar anea meditabuntur pſal. xxxix. Quare qð ſcribi᷑ O/ zee. viij. Drgẽtũ ſuũ et auꝝ ſuũ ſe/ cerũt ſibi rvola vt interirent Et 7. OQm̃ in araneaꝝ telis nõ erit vitu l ſamarie qꝛ ventuʒ ſeminabũt et turbinez metẽt. q. d. Qui ſine fru/⸗ qu bonoꝝ opeꝝ vitã terminant in ſemine vanitatũ metẽt.i.patiẽ/ tur turbinum penalitatem. Et ſic ẽ fims hui tertie ptis ſcede ꝑtis pꝛincipalis benedidus deus in lecula ſeculog 5 M E N =ͦ uzz — — 0— — — rrr H—Hn, — te venerabilis patris fratris Jo/ hannis de capiſtranis oꝛdinis mi noꝛũ et iur..vtriuſq; doctor.. In qͥ de varijs criminibus ꝑ que alie// na vſurpãtur.ſec non de vſura. pleniſſime ſocietateq;ʒ mercatoꝛũ licita et illicita. De cõparatõe red dituũ perpetuoꝝ et vitaliũ in pe/ cunia aut rebus alijs cũ pacto re/ emptionis et ſine. Materia etiam monete.et cõplura vtilia.et quoti/ die occurrentia.cõtinẽtur. feliciter incipit. OVlite vobis ros in terra. Mat. vi. Ut diſcutiamꝰ thezauriz atõis ma teriam quanto bꝛeuioꝛibus pote'/ cendoꝝ de die in diem pꝛoſequen Dñm ſaluatoꝛem de obſeruatione dicitur Tum Jeiunatis ?τε. d B vt ieiuni ĩ ſalubꝛiter. inſtitutũ no/ bis effectu aliter pꝛoficiat ad ſalu/ tem. De frudus bonoꝝ opeꝝ a/ gendoꝛum in tota quadꝛageſima fut ra euaneſcat. Hdmonet nos ſeru andum in celeſti palatio collo cemus et eternaliter conſeruemus Cum dicit Holite theſauriʒare In quibus quidem ſacratiſſimis ver/ bis tria nobis bꝛcuiter indicãtur — thezauriſaẽ theſau rimus verbis per ſubſequentia di do materiã habita monitione per Jeiunij verbis pñtis euangelij cũ ſaluatoꝛ vt chez aurũ indeficienter Pꝛimum eſt generalis pꝛohibitio Idbi ſNolite in terra. Scõm è que/ dam ſpiritualis accenſio Ibi the/ zauriſare. Tertium eſt quedam e/⸗ ternalis attractio IJbi thezauros veſtros Quantum ad pumum ſci endum ꝙ hec pꝛohibitio intelligẽ da eſt ſecundũ triplicem differenti am videlicet pꝛimo reſpectu neceſ ſitatis.ſecundo reſpedu vtilitatis tertio reſpectu cupiditatis. An liceat thez aurilare Tirca pꝛedicta tria. queruntur an liceat thezauriſ are.Nd qð reſpõ/ Detur ꝙ thezauriſare pꝛedictis tri bus modis contingere poteſt vi⸗ Delicet pꝛimo ex pꝛouidentia re/ ſpectu neccſſitatis pꝛo cura fami/ liari. Secundo ex diligentia reſpe ctu vtilicatis pꝛo cura regali. Ter tio ex auaricia reſpectu cupidita/ tis pꝛo cura mundiali. de pꝛimo modo lecun dũ quẽ licet thez auriſare ſcilicet ex pꝛouidentia reſpectu neceſſitatis pꝛo cura familiari conceditur pa/ rentibus ſecularibus ob neceſſita/ tem filioꝛum educandoꝛuz vel tra dendoꝛum nuptui filiaꝝ pecuniazʒ congregare. Quia taliter ſecũduzʒ conſiderationem ſtatuũ theſauri/ Zare permittitur Juxta apli ſentẽ tiam. pꝛimo ad thi. v. Si quis ãt ſuoꝛũ a maxime domeſticoꝝ curã non habet ⁊ fidẽ negauit et eſt in/ fideli deterioꝛ.Nec te moueat aut terreat chꝛiſti verbũ dicentl. Mat. vi. ſolite cogitare de craſtino.. 9 æz 20 15 10 5 S 1 0 V R Balancde Q N Focus O H J K 1 G F E — , 9 Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH wwwW.VXVMaster. com VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset