Hf85_qt_2 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Joannis Georgii Weberi Concionatoris In Avla Saxo Vinarensi Primarii, Consiliarii Ecclesiastici Svpremi Et Per Vniversvm Dvcatvm Svperintendentis Generalis Commentatio Symbolico-Theologica De Ordine Ecclesiastico Ipso Anno Confessioni Augustanae Sacro Weber, Johann Georg - TT - zi ia Y p d ag J m A m M AE w m A — g " $ es jm r du ? E wv ia t gt -— - v E * ^ d $s - 2 & ? - " "T d - - M » L p * L P d t La -6 .WM« vj L. d £ RP ** « E 8 d Vs m " v d [. * («&M& s - w afà - ndd 5 [ L z * ". s P E är * m h x d G u x E t lg M g ä& . 2 g E P m -- . x E g o E $ r i P u r m H -- d TU 2 e m T * *X 3j E A n P E ituimpo- o ï—l d M s hs " d W * x X u - * L ais o E 3* " E 4 E ye k RA . v.xW» " d R s F ass M hk«ï.!!.» a d k E. i. 2 * [* P & T o * - hn P s d * ": $ - — N v * — i « eye l g P E 3 P as : r C M -- t T -— s Z a i - 224 x E x T sE 3 : 4F T 23 " d R - U A d xeUe H : * -s D r , E. A E»- d " - E v i 1 * w* ao al as x g a N N ": dincm T f Y N d- s " i P * 2 o ä&ä . * a .. : £E xä $ s. T À r d ET lia ERE - EAma assf m ci ii D D ls P AL t AC Lsl RE Á TA — - — —— du i " * - T aM T :2 m RA x [ bl " P " us EU Y » P p C R Mv — : E H USSEERMBURN E EL ao 3 E E T d * hmu E * » a w u d " | - 5 zl J À l & af — W. L^ t 2 | EE RE ANTTUTTTTTIUETUTUISE NU LETERU TT JOANNIS GEORGII WEBERI CONCIONATORIS IN AVLA SAXO. VINARIENSI PRIMARII, CONSILIARII ECCLESIASTICI SVPREMI ET PER VNI- VERSVM DVCATVM SVPERINTENDENTIS GENERALIS COMMENTATIO SYMBOLICO- THEOLOGICA ORDINE ECCLESIASTICO IPSO ANNO CONFESSIONI AVGVSTAN/E SACRO PRIMVM EDITA NVNC VERO RECVSA VINARLE, LITTERIS MVMBACHIANIS ET IMPENSIS SIGISMVNDI HEINRICI HOFFMANNI BIBLIOPOLZE. VINAR ) AN. M DCC XXXVI G " $ VIRIS MAXIME ET PLPRIMFEM AEPFERENDIS ECCLESIARVM VINARIENSIVM CONSILIARIO VIGILANTISSIMO EPHORIARVM INSPECTORIBVS MERTITISSIMIS ET CETERIS VERBI DIVINI MINISTRIS DOCTISSIMIS ET FIDELISSIMIS FAFTORIBFS ET FRATRIBFS$ 1N CHRISTO CONfVNCTISSlMIS HANC COMMENTATIVNCVLAM IN MEMORIAM A.C. EXPOSITAM VNA CVM VOTIVA APPRECATIONE DIVINZE GRATLE ET OMNIVM TEMPORALIVM PARITER AC SPIRITVA- LIVM BONORVM IMO OFFICIORVM NVNQVAM NON PARA- TISSIMORVM OBLATIONE DAT ET DICAT ug TO X VIRI VIRI 1VIAXIME ET PLVRIMVM REVERENDI FRATRE$ IN CHRISTO co.zvywvc TIS. SLMT Res maxime dies ante diem illum extremum, & quidem circa reformationis negotium,in delira & effocta hac mundi fenecta comparuerunt fingulares & plane me- morabiles, quosanimo nunquam fatisrevocare poffumus. Primus erat ille dies Anni M DXVIL. quo Latherusnon per cuniculos, ut cum GERHARDO]loquar, nec perbrachii fecularisrobur, opusre- formationis aggreffus eft, fed tubam evangelice predicationis adeo inflando J'ITTEBERG/ZE , utthefes publicas contra nundinationes papalés affigeret , & adver fanos ad certamen provocaret , quoipío emendationem doctrinz rituumque publicorum fucceffu tempo- ris promovit feliciffime. Secundus fequabatur Anno M D XXI. W'ORMATLE , ubi coram univerfo Imperio doctrinam fuam L7- THERVS prafentifimo & conftantiffimo animo profeffus eft inter frementes hoftes,ex quorum manibusautem,licet eum profcriben- dum jamjam minati effent, modo plane mlraculofo evafit. Tertius tandem eluxit Anno M D XXX. in deftinatz a DEo reformationis confectionem,cum AZ GF ST/E VINDELICORV M Confeffio Evan- gelicorum publica coram Czfare gloriofiffimo CAROLO P. omni- umque Imperii Romani ftatuum confeffu publice prelegeretur, praleca deinde minantibus hoftibus in manus Cafaris traderetur, & hac quidem ratione fündamentum pacis publice in ecclefia po- neretur. Hosdiesfeítos, quosfeftis convitiis profcindere ftudent adver- a$5oCSg adverfarii, jubilo non folum recordamur perpetuo, fed annosinfu- perjubileos inftituere & celebrare non dubitamus in memoriam reformationis , qua nobis reftitutum eft evangelium , quod acce- ptum annum ]chovæ N. T. prafiguratum anno illo Jubilzo Ebrzo- rum in V. T. proclamavit. Pauciffimis illatempora, quando re- deuntcentefimo anno Jubilza reformationis alia poft alia, cele- biaudi datur facultas ob brevitatem vita. Multi ex recentlonbus & antiquis Jubilzum reformationis celebrarunt nobiscum ante tredecim annos; fed Jubilzum Auguítanz Confeffionis vivendo nonviderunt. Nos,quos DEus ex gratia füperefle juffitadultiores, Jubila non tantum reformationis Anno M DCC XVIL in cordibus noftris concepta teflati fumus; fed hac quoque atate Jubxlæum magnum in memoriam Auguft. Confeffionis gloriofiffimo Cefari traditz,celebrandum expectamus eo ardentius,quo gratiofius illam Confeffionem hactenus DEus fervavit,& atramento exaratam,non- dum, duobus feculis elapíis, rubrica miniove afpergi permifit. Vere magna nobis praftitit Jehova, hinc merito latamur Primum Ju- r d bilzum A.C. ante Seculum in medio perfecutionum zftu contra horrendos adverfariorum fremitus in(tituebatur & celebrabatur in- ter Proteflantes; Secundum expedamus latiores, & inter halcyo- nia bono cum DEo,licet non fine omni tentatione & perfecutione, feliciores illud celebrabimus Sic otium variatlabore; fic labor otio. Ecclefia modo habet nubila, modo jubila. Poftjubila fletus ; Jubilzum A. C. primum excipiebat flebile bellum & diuturnum ; poft nubila Phoebus; pofttot rerum &regionum viciffitudines in- ter ipfa nubila dulcia noftrajubila canimus. Jubilorum fancta pre- ludiahactenusfecerunt non folum Status Proteftantes, rationem Jubilai celebrandi fanctam prafcribentes, quos gaudio femper de- libutos reddat altiffimus fpirituali & perpetuo ; fed etiam multi Theologi & Ecclefiarum vel Scholarum miniftri, modo Hi(toriam Confesfionis renovando & poliendo,modo materiam Confesfionis X5 examx- 85)oCSE x [ 9 examinando &exphcando , multum addiderunt inftituto ;ufhsfin mo. Prius egregie poft rehquos przftitit & quidem fuperiorum juffu, Theologus in Thuringia hac atate maximus, Dn. ERNESTP/S SALOMO CTPRIANFS Serenis(imo Duci Saxo-Gothano FRIDE- RICO SECVNDO, fama & virtute vere fecundo, a Confiliis Eccle- fiafticis, Pater in Chrifto venerandus, lin Hiftoria Auguftanz Con- fesfionis, quam ex actis & litteris originalibus, quantum quidem fieri potuit , fabricavit eleganusfime pariterac perfectisime. — Po- fterius negotium in fe non iniquo confilio fufcepit Dn. GODOFRE- pus ERNEsTUus MürLERus,nunc Dornburgenfium Paftor & Superin- tendens meritis(imus , Fraterin Chrifto diledus, confcribendo & edendo Auguftanam Confesüonem Scripture Sacrz undiquaque conformem, ubinon folum omniumarticulorum accuratam divi- fionem in partes, fed etiam cu;ushbet partis probationem & con- firmationem haud infeliciter tentavit. His alusque laudatisfimis conatibus accedit mea qualiscunque opera, qu& in utroque non ni- hil compendiario preftabit. Veterem quidem veritatem, fed novo fchemate indutam con(pxcxetls in hac commentatiuncula, quam fedato animo,& fine omniaffedtuum dominio ita confcripfimus, ut fimul appareant potiora , qua ad evolvendum ordinem Ecclefiafti- cum faciunt. Quiforte fentiunt, themahoc effe tritum & quotidianum, mihi vitio Vertentes, quod nonaginita novem fcriptis, de hac materia pu- blicatis, centefimum addere judicaverim , & cramben toties reco- &am ad naufeam usqueapponere non dubitaverim , illi non exter- num tituli íonum , fed dicendi necesfitatem refpluentes tandem paulo mlttuspxonanmbunt, & liberiori judicio indulgentes, ut opinor, facile animadvertent, quemlibet articulum rem tradere maximi momenti, & peculiaritractatione dlgmorem , quam con- traherein pauciora difficile quandoque fuit adeo, utin amphsümo illo dicendi campo quzdam tantum, & quidem potiora cenari, ul- teuo- p 4$)o(S& teriorem vero meditändi rationem exercitatis (upp&:difarc häc*qui- dem vice nobis licuerit. Quodautem Vobis, Fautores & Fratres in Chrifto conjunctisfimi ; hunc quidem levisfimüm laborem dica- verim , facileexcufabitis, Nolim , exiítimetis, meoperam hanc ideo fufcepiffe, quod animus meus quorundam more pruriat exat- rogantia &ambitione ; ed & officii mei & temporis rationem illam poftulaffe firmiter credatis. Velim etiam fciatis, finon omniaad Cleanthis lucernam elaborata dederim , (errare enim humanum eft, quod fiforte deprehenderitis)feftinationi, que adhiberi debuit, adícribetis) hancipfam materiam veftre eruditionis & favoris ol- lam requirere, quz fpaciofisfimum aperit campum, in quo cujusli- bet privata meditatio fe exercere posfit felicisfime. . Pauca itaque funt, que propofui , interim tamen plura, quam initio meditatus fum. Ex adjedto indice autorum & materiarum , quem fua fponte obtulit Vir Clar, Dn.7/7o//2. Adelpbus Schrónius,rerum prolixitatem & dignitatem eo facilius dijudicabitis, quo jucundius eft; uno intui- tu perluftrare, quzin lectionis ferie quidem obveniunt, fed uno ictu difcerni vixpoffunt. Finis primarius quem habui, eft celebra- tio nominis divini, hoc quidem tempore amplificanda non folum, fed etiam publice exponenda. Secundarius autem erit excitatio noftra , ad recolendum huncannum , uti ominamar, lztisfimum. Inftare Jubileum magnum , nemo veftrum ignorat, quod polft pa: rumtemporisin memoriamAuguftanz Confeffionis Gloriofiffimo Imperatori CAROLO F. ante ducentosannos in comitiis Augufta- nis exhibitz, celebrabit Ecclefia Evangelica confenfu Proteftan- tium fuaviffimo, & in his quoque terris Vinarienfibus gratiofiffimo juffu Sereniffgai noftri Principis, €$' Domini, Domini ERNESTI AV- GVSTI, Ducis Saxonia, Tuliaci, Cli»ia, Montium, Angaria & W'eft- phalie, && reliqua , Dominino[lri Clementiffemi , pia & devota illa ra- tione per tres dies feftos, quam ante Seculum J"ILHELMFS MA- GNV'S, DuxSaxonie, b.m. ad hancfolennitatem concelebrandam prefcriplit clementiffime. DEVS . 8S)o(S& DEVS qui nobis hzc otia fecitinter ardüa negofia, Fccundcþt intentionem Statuum Proteftantium optimam , nof(traque vota, qux gratulatione florent fanctiffima, — Conftituatipfe diem nobis folennem in condenfis usque ad cornuaaltaris , ut cum fiducia glo- riari poffimus: DEVS meus es tu & confitebor tibi; DEVS meus estu, &exaltabote. ! Benedicar Vobis, benedicat mihi, benedicat noftris meditationibus & laboribus, ne (ine fructu exultemus ; fru- étum autem percipiemus uberrimum , non convitia dicendo Pon- tifici Romano, ejusdemque ecclefiz, fed poeninitentiam agendo, & veritatem, quam profitemur;vita fanctiori common(trando. Ser- vet nos omnes incolumes & expeditiores , nec quicquam nos con- tineattripudiantes. Quantum falus veftra mihi voluptati eft fem- per; tantum voslatitia triumphare finat ille, qui hactenus ecclefie undiquaque affliciz, ejusdemque miniftris inter varias tentationes profpexitbenignisfime & potentisfime. Valetein Domino noftre Archi-Epifcopo & falvete! - Dabam Vinarie , Jpfis Vigiliis Dom. Cantate, Anno M DGC XXX. 4:*::'; RA d ORE (s iF T I A xX ïx x! ( *2 N N rAd S yä p E //4 — "h —— j Ws Y Á R 3 M NU X z z. 7 N — NNSSY 7 Xo?- ", À NS //-xx EN — S ':Nä C - h f IN — ", Y SS j u 6 Z s. LL ^ h 22 A e « AnricuLus Pniwus. IT TE EOE y ^ ' 5 L «5 Ommercium inter DEUM E u ^ VA N $ ES d £. & homines, adeoque 'reli'giofiem N —— dari , non fingimus, fed fentimus. (a) Ipfi AR EU — faniores gentiles folo lumine naturz dudi * S : Cognoverunt, religionis exercitium non de- X; SSS pendere exhominum arbitrio. (b) Sed no- « tior & potioromnino Chriflianis effe debet illud Arih:otelis TQUT 0)» !j TT&Qi G9 Ocoy &riAÁAea , quo turpius no- bis ducitur , curarealiena & propriz (alutis curam negligere. Siad Dceum homo per peccata rejectus perducendus & religandus eft, ratio aliqua fit oportet, quà adillum perducamur, eidemque reli- gemur. Hacprima vis eft religionis, ut mortales Deo, altera vero, ut unirentur fibi ipfis:Ex illaDeum colendi ratione vinculum amo- risinter homines quoque renovatur, & conftringitur, qui religio- ne non coércentur in officiis focietatis humang tanquam freno aliquo politico, fed eó fvaviusin concordia continentur, quo ve. rior & fanctior eftille cultus, quem Deo praftant religiofüm. Non itaque ex mente Machiavelli illam religionem , quz conveniat feli- rgäpublicæ, opt?mam "e(ï'c Íomniamus, cum potius*falvam & s cem E —- 4 4$5oCse - h FE cem hommum foc1ctatem dcmum arbxtremur (1 verant rehgw— nem fectetur, & non folum temporalem fed zternam maxime fa- Iutem con(equatur. (c) . Quo divinior religio, eo certiorem ad veram felicitatem pandit viam. Natura quidem multa novit de Deo rebusque divinis, & veritatibus non adverfatur ; minustamen: eft fufficiens, ad confequendami veram falutem, nectemporalem; quod multa difcordiz & licentiz femina relinquat, & ordinem fta- tus publici multisincemmodis ac periculisexponat; necfpiritua- lem & eternam, quod imperfecta fit non folum ratione fub]eüx, Deum non fátis cognofcentis, & propter congemtam corruptio- neém de Deó fubmdc dubltantls ; fed etiam ratione Objedi, vel plane incogniti , quia Evangchum & Chriftum in Evangelio igno- rat, vel ahquahter cogniti: legern enim ex parte tantum cogno- fcit. Sola igitur religio Cliriftiana eft illa Deum colendi ratio, que fola fibi vindicat, quicquid ad falutem pubhcam confervandam , & «ternam confequendam facit; (d) cumé contrario religio na- turalis, que in fe bona & utilis cfï exaccidente tanta falfitate per- mixta conf'pmatur, ut oentlles,"vcrbo Dei defhmtos fine cogm- tione Chrifti ex Evangelio , falvos fieri poffe, adfertum fit peri- culofum , &ad Atheismum, peftem illam humanz focxctaus & fa- lutis , (e) viam fternens apertisfimum. (a) Senfum ahquem Dei rerumque divinarum , nec non divinos motus atque operationes in. mentibus liominum dari , egregie more fuo de- monfílravit Dn. LOESCHERUS in Prznotionibus contra Itreligiona- rios, HOBBESIUM MALMESBURIENSEM cum SOCINIAN!S hunc erraffe errorem ex Element. Philof. de Cive. Cap. XIV, num. 1g. fatis evolventi patebit ; quem expresfius revocavit JOH. LOCKIUS in ttact, de Intelle&t. humano An. 1701. Lond. excufo,&anf 1709. re- cufo, quocontra CARTESIUM omnium rerum cognitionem non fo- lum ab experientia deducit, fed etiam quandam Dei ideam hominibus e[Is innatam audadter negat, conf, Dm.FOER.TSCH infelcct.Th,Brev. . Part. - d äebocs& 3 ERE n et p.69. feqq. Dn. LOESHERUM Orat. folenni,, qua opus 1 egis in.corda inícriptum contra bunc ipfum JO. LOCKIUM .& alios vindi: cavit. & Dn. BUDDEQM in Difput. de Pietate f. religione naturali. iNenoffenditnos CHR.THOMASlLopinio , zzez .corruptos effe botni- zesomnes , ut tibil nifi ex ambitione , aparitia, aut volupmte agant s nam á malitiofa illa obícurationenotitizinfit de qua.Rom. 1j 21.23.25, ad negandam ipfam notitiam ; non valet Confequentia. Privatio noti- &iz prafupponit habitum , r yyvacóy illudvs 6c$ Rom, ! 19 nativam aliquam de Deo impres(ionem. Vid. DORSCHEI Thcol. Zachar. Part. H. Difput. VI..S.2. & confer in compendio circa hancmateriam fubti- lis&mam, Dn..GRAPIUM in Theol.récens Controv, Dilp. 1. FE .g(b)' Doleo, poft SPINOSAM .in Tract. Theol. Polit. pas(im & przfertim :Cap. V. p.61, THOMASIUM Hallenfem quoque docuiffe : Cu/ruwre Dei externum ueceffarium non effe , & fanam rationem nullum exter- um cultum po[ftulare in W(titut. Jurispr, Div. Lib.1J. p. 149. & in In- «troduét. in Philof. Moral. Part. I..p. i, feq. Gavifus autem fum dehu- jus virimente quafi mutata inhoc quoque momento, quam prodidit 4non folum.in fundam, Juris Nat. p. 150. 1 4 1. fed.etiam in Difputat. .de Offic. Principis circa falaria miniftror. Ecclef. p. 31. "( Principium illud MACHIAVELLI : Zzc effe optisnam räligionem,, & À Principe eligendam, que ipfrus fl atui G .publice rei quam maxime «onveniat , eft ex ]ERoBoAMt ftatus ratione defümptum , .qua falutem 4egni füpremamlegemeffe putabat,& in füi quidem perniciem religione Aitebatur 4-Reg. XIL.. Sed o peftiferam licentiam! quzavero Deicul- «u füb fpecie publice utilitatis deflectit. conf. Sanctiusin h. l.. Elegan- ter hanc in rem fcribit BEBEL!US de regula Jutis Natura p. 8& Coz//i- aHte £0,quod utilitas publica fitautio, juxta quam Deus-colendus fuerit , ftquitur , eam fubinde veligionem, eundemque cultum effe ampletlendum mde aliquid.commodi inrempublicam videtur redundare. . .Sic nullam gerpetuam. babebimus veligionem , [ed indies mumbilem, juxta viciff tudinem temporum, & rationem flatus. Quod, quam abfurdum frt , ille videt, qui.novit ex Dei verbo , unicam effe perpetuam & immutabilem peram religionem . quandoquidem regula tpfius fit Dei voluntas per- t1li demun W'tztü. 2aþli:æ 777 jpet;vva G jnmutaibilis, Éec regula effo.s E f[4l»4 : $$ )oC $E — falvact felix Reþublzm fét futum ; f peram rel/gzanem felletur 5 mini- meautem ea veligio amplettenda fit , qua tantum in þmmr videtür Rei- publica. utiliatem afferre. - (d) Hacvenmeff civitatis felicitas ,ut De: /ft ATIMBS , Éf amata Dea, illum ffi regem , f& illius populum agnofmt ut ioqmtur AUGusTINUS de Civit. Dei Libr, V, Cap. XIV. qui & felices dicit reges , fi fuam potefta- tem ad Dei cultum maxime dilatandum , majcftati ejus famulam fa- ciant, Confer egregia BRUNNEMANNI verba : O quam pios , mo« deffos,virtuofos fubditos baberemus,quam fehx flatus reibublicasfi omnes praluppofita jïde in Chbriflum falvifica , id unice agerent , utvitam fuam cum Chrifli yita ex affe, quantám fieri potefl , conforinarent. Et paucis mter]c&xs boc autem ut ffat, omnina Principi curandum e/i y €Um , uti ditium , vers religio plurimum confemt ad vinculum Reipublicay quod inter parentes & imperantes. eff , ariliue continendum & c, de Jure Ec- clefiaft. Libr. L. Cap. I1. $11« Apparet quidem ex ARNOBII Libro adverfus gentes, & TERTULLIANt Apologeticó; gentilibus adeó fo- lemne fuiffe , rehgnonem* Chriftianam ideo accufares velut humana focietati contratiam ; fed referendum hoc eff inter cateras calumnias , quibus immerito peti folebant Chriftiani, Nanquam Chriftiana religio per fe excitavit in orbetarbas, fed malitia hominurmi, qua fefe evangelio oppofuerunt. Objectionem à gentilibus MARCELLINO fzpius fa- éam , quod focietati humanz repugnet religio: Chriftiana: ex Epiftola lV. quz inter Augu&xmanas refertur, difcimus, quam. pr&ola fequen- tí V. eleganter & prolixe refutavit, Confer. KORTHOLT, in Tradt. de Calumniis paganorum in veteres Chriftianos fparEs; Cap. XIX. ag. 174 (e) De athcxs hoc feculo varia difputantur, Éorum: patrocxmum magnd cum conamine in fe fufcepit ARNOLDUS ille famofus iti feitter $eitz dem umb StegerHiftorie Part, IT Libr, XV11, Cap. XVI.-num. g. feq. Atheos practicos dari, nemo negabit ; de atheis theoreticis potisfimum querituran dentur? nosrefpondemus negando: ordinarie & natura- liter fcilicet non dantur athei theoretici; qui ferio in animo convidli fi- n conícientia ulla recalcitratione per omne vite tempus exiftentiam fummi. alicujus numinis negeat ; ánterim multos atheos thereticos affcca. ". - b a&'e.&atqs'- inveniti, qui tcclainanfte: conície mï; .owrn.kne'mlfänïrfüm; numw nis divini extirpareyaliisque idem perfuadere conantur , experientia fa* tistelatut; Conf. SPIZELII Scrutin. atheismi, & inter recentis(imos Clar, Jac. Friedr, REIMANNUM ift Hift. Univerf Atheifmi & atheo- fum. Circa huncatheifinum duo quati folent : ar neceffario ducat ad £norutrm cofr f u ; : ptioriem? & an pejor fit füperftitione ? Originem harütà controverfíaruns demonflravir Zachar. GRAPIUS [.e. Queft, VIl Sententiam: Excell. GUNDLINGIE quz fane peculiaris eft, in. via ad Veritatem moralem: Cap; VIII. $. 29. Domtinus de ELSWIG in Dif- fertat. Witteberg, explodendau fibi furnfit de controverfüs novis circa atheismum 5 cui an fatisfadium fuerit in Gundlingianis Part. XIV. feg. alioram judicio fubmittimus.. Conífulendus Cap. IM. p. 357* quoque.eft ia Compendio.Dn. BÜDDEUS in thef. theol, de atheismo & fuper&?tidpexgcr totum ü,bmm &ïkin* fpecie.uCa.p- x'- 5 H ;R" 788.Íeq. — A5rticulus Secundus.. Si igiturà DEI arbitrio eque cultus ejusdem ac ad illum perveniendi modus unice dependet , ut innotefcat , illam divini- tus revelari oportuit, (a) cum homines fibi relicti diverfos.De- um colendi módos, incertos , & erroribus multis obnoxios ex- Cogitare foleant , Deus autem nor alio modo ; ac ejus ríaturs & áttributis convenit, coli velit; Suppónamus porro : Divinam revelationem non poffe nori effe conformem naturz divína h.e. fandlam , veram, fibi conftantem , que nihil turpis, nihil abfürdi, aut falfi contineat ; & ubique divinz majeftatis radios non folum fpargat, fed & verbis. & operibus originis fuz: divinitatem:.pro- dat. ng?äfatü" vero tiulli revelationt'in mundo,,fi conferantur omnes , hx affectiones competánt ; nifi Scripturz Sacra , illaipía Scriptura unica & vera religionis normia dici poteft, (b) que'eft veA5on n leximrmaculata & perfecta Pfalm XIX, . Stp* 1*5 ef. u5 , feripta. reétitudo ipfa, Eccl A3 IL, ..« N ^ Ts k: -BSCO)ää* XII, 10. $ næmv de quo Apeftoius : Gcóp TO WAYO -raræ, s-u;m- cscu, üpl er. dorgs «2) FAEQ**S Galat- VI, 16. uzarvyra,m;,quam inalioloco commendat: ÜmerUmQW 6xE Üyiajdyram Acyav, 2. Tim. I, 5. Hoc DEI verbum revelatum & fcriptum norma nobis eft certisfima & juftisfima eredendorum & agendorum , ex qua e- rudimur ad falutem , &ad omne opus bonum inftruimur. z.TmL. III, 1.17. Ufper fidem vitam habeamus eternam. Joh. XX , 31.- .(a) Revelationem adco neceffariám.non effe, fatis audacter cum ceteris ftatuit Au&tor ille füb ALBERTO RIPERO latitans in tractatu : Mó- fes DEus Aaronis: Cap. IIX . I. p.53. Cum verorationibus é natura petxtxs hzc neceffitas demonftrari poH' t diutius illam pro*bando non immorabimur, EuvjHfo enim, effe DEum; nmfämo /äqmmr. DEum effe colendum ; id imajeflas ac independentia Creatoris requmt 4b otans CreaturA rationali ; & porro effe debere 4hqu4m certam ratienem ce- lendi D&um, qua ipfi placeat ; neque enim patandum efl perinde effz, quocunque modo colazur, fed fupponendam , ita DEum effe colendun, gu;madmoä'um ejm natura G. attriburis comvenit. Hoc [uppoftto, fieri gon poterit, quin DEus rationem cultus fui ipfe revelarit, Id enism &^ bonitas DEI, 6f veracitas poflulat. Bonitas quidem, ut fi bomines pult ad fz venire , piam quoque illam oflendat , qua ad ipfum perve- *'i!dtüf, Vemcim: AHECI , ne zn errore Pdgdri Pdtldtüï homme:, AC 18 eertitudine opiniongm de vero ejus cultu. Sunt verba Dn. MASII Dif- fertat. de Theolog. naturali. $. XXIIX. Prater hanc revelatam fcriptu. fam.non dantur novz revelationes , ne quxdcm illi confentanez , ut ad illas'homines magis , tanquam normam credendorum & agendo- tum, quam ad-hanc remittendi effent. conf. Dn. D.LOESCHERHM fuc- cin& orthod, do&r. quam de vifionibus & revelationibus repetit, & Chrift-HALBUSCH Differt. de Revelationibus divinis earundemque varietate Witteberge 1712- habitam, qui plane fecutus eft WITSIUM in Mifcellan. Libr, 1. Cap. III. feq. 'b) Norma religionis indubia debet effe divina; Omne quod divinum non eft, 1mperfc&um eft, 1mpcrfc&um autem normz vim , habere non poteft, 3 «urby dvs xgoo?m' '24"! r épeígien. THEOPHYLACT. ad Philip, «äeäocæ? 4 Phxhpp Cap lll, 16. Ex co; quud fcrxptfura $. ePs cognofcendq in re- bus divinis unicum principium, fequitur etiam, eam unicam effe fidei atque vitz normam, vid, Dn. BHDDEHM in Inflit, Theol. dogmate L.xbr, L Cag, ll de revelatione & Scriptura $. $. XXXIII. Artzculus Toertius. Huxc normo perfedtis(imz,, an fubftituenda vel tantum ad- yungenda & adnumeranda fit Auguftana noftra Confesfio cum ce- teris Ecclefie noftrz Libris Symbohqs , altiori$ indaginis quz- ftionem effe meritó confitemur. Moverunt lanclitenr multx mul- txfame & adhuc movetur inter varios. deam ptío norma pu- gnant, & eo riomine A. C. cohoneflare noón dubitant , quz in Prafatione Corporis Doctrine, quoda Divo Julio 1mmortahs Gloriz Principe denominationem tulit , expreffe pro univerfali & certa regula & norma habeatur, ex qua- & fecundum quam omnia alia Scripta fint examinanda; (a) alii cum Arminianis ferc faciunt, diftinguentes inter libros Symbolicos confideratos tan- uam confesfiones , & declarationes fidei , eorum qui edunt, & regulas feu normas fidc1 confesfionisque alienz , quorum prius admittunt , poB:erms auteni pro Antichriftiano habent. .(b) Re- liqui medià vià incedentes , vocem norma quidem non relin- quunt; Augu&anam autem .Confesfionem normam falütari vo- lunt, non equivocé, non uriivocé, fed analogice, analooxa nimi- ram attributionis intrinfece , ita ut dlümguant inter normam modo prlmanam & fecundarlam $3 mter normam modo Cogni- tionis & confesfionis &c.' nos quod attinet, ferió fatemur, Aues guítanam Confesfionem. proprie.non effe normam, fed norma- tum , quemadmodum ratione Prmc:pn principiatum audiat; (c) Interim tamen eo non abundamus ingenio, ut penitus ab hac de- nommatxonc abümeamus fed &cile damus hmc confesfioni elo- gum $ ao sE gium normz .:Cum B noftrisConfefforibus, cum fine duqbio viin normandi retineat , (ive intra literarum S. contextum , five extra illum in Concionibus vel Symbolis deprehendatur. (d) — . — (a) Theologi prafertim inferioris Saxoniz ad MELANCHTHONEM erroris fufpectum Wittebergam .miffi, cum ceteris propofuerunt arti- culis: pro morma dottrina una mente atque fententia babendam effe Seripturam S. Auguflanam 'Confesfonem , ejut Apologiam & Articulos Schmalkaldicos, xid. WITTEBERGENSES in Cap. V. refutat. hiftor, Peucer.conf. WIG ANDUS inColloqu. Altenburg, An;«prxvrt habito, (b) Negantrminiani L. L. Symbolicos effe normam doctrine, & cone tendunt, illis prater teftandi vim , anullam tribui oportere audtorita- tem. Confeffiones tantum ejfe debent teflimonia && declarationes fides illorum, qui tos edunt, non fidei regula, que omnibus praftribanr,quid fit credendum , funt verba Phil. 4 LIMBORCH in Dodtr. C.hri&...!.:ibr j e Ip Cap. ll. n. 13. ^» (c) Diftindio normz in ;xiox;mantcm & normatam à .:qüibusdam; ideo rejicitur, quod normz non conveniat normati; fed preter caufam fubtiles effe nolumus, quia horma normata dicitur in ordine ad nor- nam normantem, & tamen vera norma c& in ordmc ad res älias,guæ $ ad illam viciffim examinantur, : v( d) Quando ipfi B. Confeffores LL. Symbolicos in Prafat. normama nuncupánt, ad quam omnes controver(ias examinandas effe ftatuunt; nemo non videt, illis adfcribi vim dirigendi ac decidendi, non qui- dem perfe &., sidros, fed Dwriess &c confequenter, quia cum Sacris li- teris exalfe confentiant. Conf, Dn. WERNSDORLF. Differt, de au- toritate Libror. $ymbol, Libri Symbolici fgur porma non fidei, fed pro- feffonis fidei ícribit Do. FECHTIUS Lect, Theol. in Syllog. Controv. Difput. V. $. r. cum Dn. CARPZOVIO in lfagoge, p. 1144- Sus? norma son tam frdei quam Confe[fonis moflra & doffrina Tnter nos ve- ceptejinquit exRUDRAUFF, Colleg. fuper Lib, Symb Dn.SCHW'AR- ZENAU Syftemat. theol, in Proemial. Th«f, V, de divifione inter nor- mam discretionis & decifionis,an accurata fit, confule Dn. Joh. Abrah, KROMAYERI Commentar, Didact. Elencht, in A. C. Difput. II. Queft. II. Cap. I. p. 28. "rttic. GBS)O(SS* Artzculm Quartus. Accedlt ad extncandam quzftionem , fi evolvamus: audto- ritatem Augu&anæ Confesfionis , an humanz tantum fit fidet;, vel etiamdivinz? an obhgetConfcæentxas five quià, five quatenus Scripturz S. fit conformis? "Theologos perplurimos haud veritos cffc L. L. Symbohcos dicere tantum humanos , vel tradltloncs hu- manas , in apnco eft; -non paucos écontrario illos adpellare di- vinos & S«orvtueus ,. faus fuperque conftat. Verumeft, Augu- flanam Confesfionem humano ftudio effe confectam , fed.non fine divina asfiftentia." Qdamvxs enim concedamus, :llam imme- diatà actione à DEO non proüumffe ab ipfius tamen Scripturz confüetudine alienum non eft, ea, quz à DEI virtute & opera- tione , peculiari quadam ratione, quanquam mediate in nobis Dantur omni- provemunt divinorum titulo condecorare. (a) no in mediaro etiam afflatu gradus , nt unusfiat üngularmnrauo- ne, quamalter5. eapropter illa 1pfa mediata m(pxrano, quà Deus auctoribus Auguftanz Confesfionis ad&mï, majori in gradu di- vinz infpirationis titulum meretur finé dubio , propter pecuha— rem divin providentiz circahoslibros operationem, quam alia fcripta theologica , qmbus divinz mfpxratxoms ut & asfiftentis providentiz axioma in minori gradu convenit. (b) .. Habet Scri- ptura S. prerogativam fuam , qu« ex fe citra ullum examen fidem indubitatam meretur formaliter ,. ob infitam divinam virtutem; fed. manet etiam A. C. auctoritatis & fidei divinz Symbolum, non folum in illis ; ubxcunquc 1pfum DEI verbum & Titeràrum facrárum phrafes exprimit , fed etiam in illis ; quz exinde funt educta, & perpetuo cum Scrxptura gaudent confenfu.. (c). Ex quibus tandcm concludere.non dubitamus : Augu&anam Con. fesfionem obligare hominum confcientias , quia & quatenus Scri. B prurz S, eft conformis.(d) (a)ütrum 16 ä'ä)a(ä? a Utrum libri Symbohcx vere an eqüivoce dmantur divini contra AR« NOLDI criminationes cgregwdcmon&mvxt Dn. I*ECHTEUS pecuhara Differt. Roftoch. hab.1705. ubi poft reliqua $. XVl. apalogiam, que pbzlojbpborum efl , epolvit adcuratius, & diffinguit inter analogiam pro« portionis. extrmjäm, e. .mrzbutzom: iptrinfece , quicquid. enim Librà Symbohm intra fe dxvmltaus & au∨tatxs pofr dent, id vere & mtrm;- fcce quidem habcnt atque po. xdent, fed non mfi ex fcrlptura öt per fcripturari.- (b) Con£ itetüm Dn. FECHTIUM íri Le& Theol, f Sy"og Cohtrov. l. c. S.V.'& que'ip(a Formula Concordiz de ipfa Aug. Cohfeffione dieit in Declarat. de: Compcndxarza dó&trinz forma; Num.1lL, : 24 zo» ea de canfa facimus, quod à noflris tbeologis fit: confcriptas fed quia everbo Domini eft de/hmpm s & exfundamentis literarum S, falide extrutta. Nos illuffrandi gratia hzc duo adhuc addimus ; — Prizo : quo jure LACTANTIUS rerum divinarim fra&atxonem adverfus gentes Ícrí- pram, inftitutionum divinarum tituloinfignivit, à nemine hominum teprehenfus ; eodem jüre Auguftana Confeflio divina fidei & divina adpellari poterit. . Seeundo : potiori fine dubio jure ob caufarutà par- ticularium eminentiam hoc divini áxioma competet Augu&anæ Con- feffioni, quam humanis libris, privatorum confilio. fcrxpns, qu: partxck patnvä dicuntur facri imo divini. (c) Qui Augu&anam Confeffi onemxpfum De: verbdm eH"e cendudunf, jam cxaminandi non funt; fufficit xllam nommare genumzm pert Satra- fUm lztt('mrum /än/i;.r, adver/iu fd(['a.f znierpreiatwm:, expojz*nonem, -; Conferantur interim verba DANNHAUERI: ver /'ant :p/i;m Dei ver- - bum, faltem per confequentiam : óccafro, dnetbódus, ffylus, bupsana funt. - InProtheor. Chrifteid: p; 46. cum quibus confentit. ipfs' VEDELIUS ., inter reformatos dé Afcari, Armin.Librs 7 Cap. Vl; p.63;:E2/f 2ales formmfæ, dInquit, farm.elm'r confiderata. bumauuta opus funty quia ni- ^ zuirum non 4b ipfo Deo, vel ]ujit g mþzmt:ane extraordinaria ejus exarata vel järzpm /imt, támen reäeät; materie fuæ non /imt pus bumanum , /F:d divinum z babent enimi vem äzvzmzm, P. 6 contmmt " fenfus' divinosy feu vesitirem ipfam D& rweïdtam i& Fesbo, ^ (d) Credxmus Auguüafnam Confeftionenf ätfc üivma, qu"ïwimw «Q& "zDEira A II — MOSCSe sst erito Sociniftis, Arminianis & Novatoribus quibusdam adamata formula: qQuatenus cum [iriptura canfentit 5 fed quid fibi volunt ipfi Formulz Concordi« Sctiptores, quando fatentur : Scrzpra Symbolica non aliter recipi , qUAM. quatenus cum Scriptura confentiant ; cui füffragatur HUTTERUS Difput. Lin A, C. Cap. lV. maximarn, inquit, Aifcvimen inter Stripta Prophbeearum & Apoflolorüm, que vocamus biblica, 69 in- £er Symbalicum bunc librum couflituimus, ut qui non àvslxisos , fed £A- £euus fidem & affenfum in. ecclefa ameretur ,. quatenus. cum S..ille Swrrlvro Canone per onmia coucordat, i. REDONATUS ille LUTHE- AUS Prolog. in Form. C, p. «, Scriptura S. e[t dvrisures ,. agj at ueroe per fe fidem meretur, & nulla demonftratione opus habet; feripta pero, Symbolica five ecclefiaftica fecimdario , ssus fidem méréntur, quatenus nimirum cum Scriptura confentiumt, conf. Joh. MOLLERUS Hamburg. in A, C. Part, l, Cap. VI, qui itidem fentit: Sacre Scripture eredendum propter fe ipfam confeffoui autem ili, quatenussfeu pro« piereay quia cum Scriptura confeutit.. Interim: fgjbfgrigtig Augg Co nf. quz falva lib:q;;ite exigi poteft cum juramento,, cum noffe interfit, quam doétrinam foveant doctores, quicquid edifferant quidam theo* Jogi & politici de bujus rei iniquitate ; vid. Dn. BOEHMER. Diflert de Contra&tu non przlecto Cap. 1T.$, 16. feq. & Jur. Patoch. Seót. HIT, Cap. l. S. XLVII. feq. conf. Dn. Joh.Sam; STRYCK. in Differt, Spec, de eo, quod juftum eft circa juramenta extrajudicialia. Cap.. LLL. de- bet effe categorica ) alioquin in quemvis.librum heterodoxum jurare poffemus ; ubi tamen notetur, Juramentum in doárinam L. L. $ym- bol. exigi, nonin verba, phrafes & apices. vid Da. SONNTAGII De- pulion. s fex paroram, L. L. Symbol, p. 8. 'Nemo a utem fi ^ ,ubfcrjii;a?tä nif; de.eo, quod verbo Dþi' fit conformis, fit þgrti-mmgs:. x "rticulus ,nggæztm Hanc Auguftanz Confesfionis auctoritatem nen folum in- fringere ftudent multi noftratium, quosnunc mittimus, fed etiam tificii, qui eam à föl;ius Philip pi/ Me- & quidcmïpotisümgm Pon Pa lanch- d 12 ä)OCSü lanehthoms *au&omaxe, quz tüm- tempam ma;ar fuem xpf us Lutheriauctotitate , profectam effe adhuc audacis(ime clamitant. Verüm enim vero, quemadmodum Phil. Melanchthon auctor fo- lus non eft. Auguüanæ Confesfionis , ita ab ejusdem aüttoritate fola privata non dependet,. fed ab auoritate publicà Chrtülano- rum magi(tratuum ; Principum & gubernatorum.maximarum ci- vitatum , qui doctrinam non Lutheri ;..fed evangclu y Luthero repurgatam, jam jam: amplexx füerant;; -Hi enim cum certiores effent, de futuris Augu?tæ comitiis , mándarunt Thcolegxs fuis, U 1aru utfümmam Do&rmæ ,in Eccleftis. f' t regxonum fonzmus, fcripto comprehenderent.. (a) Laboravit itaque in hoc opere non folus Melanchthon ,.(ed circa adornandam hanc con&:sf' onis formulam plurimi Theologi füerunt occupati; Primo quidem ipfi Lutherores tam ardua corimittebatur ; qui intra paucosdies R?ptenc?ecxm cc*nfmpüt articulos, é qulbus €onfesfio ipf non tantum quoad res, fed etíam quoad orines fere phmf&s defümpta eft; utex collatione adcuratius inflituta facili negotio doceri pot- fet. (b) : Lutheri: hos articulos. deinde Phil. Melanchthon , ut omrem curam adhiberet,. in ipfis comitiis dll;gentcr contulu: ; cum aliis Proteftantium ordinum formulis ,. adh:bms tamen ad confiliüm , laboretm & cenfüram ceteris TT heoIOgts, imprimis Joh. Brentio, ]ü*&o Jona, Erhardo Schnepfio , & Georgio Spalatino ; (c) donec tandem mutata tantum methodo, ipfa confesfio con- cinnata, áb ipfo Luthero, cui committebatur, adprobata & Caro- lo Imperatori M. oblata fuit. (d) (a) Conf. Georg. COELESTINI Hiffor. Comit. Part. L. p. 2 «. it. Hx&or. A. C, adannum M D XXX, p 134. ubi integrum litterarum exemplar, quas Sereniífimus Ele&tor Johannes , Herosille Saxonia Sanctiffimus, Torga Wittebergam dedit adLUTHERUM; POMERANUM , JU- TLIM JONAM,& PHILIP. MELANCHTHONEM videri. potc&. (b) Hoc -3530(5? r3 (b) Hoc LUTHERI SmPtum archetypus fuit Augu&anæ Confcffioms. Ad hujus normam Auguftz illam poftea eífc confcriptam , & eadem verba; & phrafes in plerisque articulis retent , fimul etiam otdo ac fe- tiesarticulorum fere fi mxhsluculenter teflantür. vid. MYLIUM Prole- gom.io Augu(ï Conf. p. 3. & Joh. SCHMIDIUM Differt, folemn. de A. Confflionis nomine, occafione; autoribus, oblatione, & acceptá- tione. Ex ipfis autem Pontificiis conferri poteff Monf. MATMBOURG, uí ad exemplum boni hiftorici poft reliqua fequentcm in modum fcribit: Cela fut caufe, que le Duc de Saxe, qui ecoutoit Lutber comme tm oracle, & à fon exemple les Princes /&: Affociez , fe re/blurem* de fe ferar Empcreur » & d' alleràla Dieté, mais avant cela " Eletfeur ajfembla fer principaux Da&teurs avec Lutber,qui redaifit par fon ordre leur profeffon de fay em dix-Sept articlesy qui furent comme la matiere dont on forma la celebre confeffon d' Ausbourg. Hiftoir.de Lutheram Tom. premier. Livr. lI. p. 2«9, 266» (c) Vide fis SELNECCERI Oratíon, de Lurhcrop 39. ngna prætercæ funt verba Phil. MELANCHTHONIS Prafat. Tom. l. Opp.de hocnee gotio: Congeff, inquit, (Ícilicet Augufta) frmplici ffudio capita con- fe[fonis , qua extant $. Complexus pene. fummam dottrina ecclefiarum noflrarum, & ut Imperatori refponderetur, &t ut falfa crimina depelle- rentur : ac nibil mibi fumfi ; prefentibus principibus & aliis guberna- toribus tf concionatoribus difputatum ordine eft de ff ngulz: fententiis, Miffa efl deinde & Lutbero, tota forma confeffonis ,. qui Principibus fiéripftt, fe bane confefionem &Y logiffe & approbare ? Hac ita alla effe; Principes & alii bonefl & dotli 'iri adbuc fuperflites meminerunt, (d) Paucos imperii ordines iffam confeffionem imperatori. exhibuiffe , excipiunt Pontificii , quam cantilenam canit ipfe BELLARM!NUS Libr, l, de translat. Imper. Rom. Cap. l, p.388. fed pof'to iterum at- que iterum : ünicam Reuthngenf ium Rcmpubhcam primum eam ob- tuliffe Cæ(är:, fanda tamen & immutabilis ejus perftaret auctoritas; quam non à multitudine hominum; fed ab xpfä divina auctoritate habet, Non diminuitur folitudine mea verbum veritatis ; rc(þondcbat olim: LYIBERIUS Imperatori ARIANO;nam olim tres folum inventi funts, quxedx&o refifterent, vid, THEODOR. Libr. ll. Hift, E.cclef Cap. XVI. B 3 4rtiz x4 aeocse -- Articulus isextus. .Rewbus s &ämibusf Augaftana Confesfio , que l&alä*.e-tiau. dem diligentiz,(imul & gratiam celeritatis habere non poteft, Coriantur adverfarii perfvadere fimplicioribus, ob temporis an- guítiam Auguftz , Auguftanam confes(ionem in diverforio effe conffatam , nt inftarjex,adíae , cui jufta deliberatio & meditatio defait, exponatur hominüm contemptui. Sed quz toties exa- minata confcripta funt, temerarie feftinationis argui vix debent. Corruet eó facilius illud feftinationis figmentum, fi repetemus, Torge confultari coeptum elfe de rei fümma, qu& Proteftantium nomine offerretur in futuris comitiis; Lutherum deinde fepten- decim condidife artículos non novos , & fcripturz contrarios, (a). fed renovatos, & fermento veterum errorum vel traditio- num oppofitos , quibus velut in Synopíi doctrinz fummam pro- pofuerit ; Melanchthonem porro totius operis materiam diftri- buiffe incerta capita, & exordium quoddam , vel prefationem ad Imperatorem addidiffe; theologos iterum multos totum opus toties examinalfe , & cumScriptura S. contuliffe; ufque tandem illud in confpedum, Cafaris producendum digni jufticaverint. (b) .. :Non obftant ipfius Melanchthonis verba , quibus optat, ut diu ante, regraviter inter feniores deliberata, Confesfio prapara- ta fuiffet nam refpedtum tantum habere videtur ad varias illo- xum tempornm circumftantias ; non negat penitus , mature & di- ligenter rem totam deliberatam fuiffe; quod ex fubfequentibus patet; hoc autem innuit omninó , tale negotium adhuc longio- a rem merui ffe confultationem & meditationem. Interim fefti- nanter & intemporis anguftia elaboratum opus dici non poteft, uod integris fex feptimanis citius ad finem perductum eft,quam : publice &in confpedtu totius *imp-erïi proponeretur, (c) (a) Con- äg)O(ää' 1j (a) Canfcffonem A. dlabolum habere autorem, quod « dogmanbus à Lü- , THERO datis & traditis conftet,adeogue illam nec feriptis Prapbetm.r, nec Apoftolicis literis refpondere, fed expreffo. verbo Dei adverfari, vi- rorum Apoftolicorum fidem proculcare, Sanciorum Patrum monumenta pervertere, barefibus antiquis novas adjungere, Gf« calumniantur pro genii dudu adverfarii, vid. Andr. FABRICII Harm: Aug, Confeff, ad Chriflian. Lector. Przmonit. &. confer Dn. BALDLHNI Phosphorum contra PATZMAN, Libr. 11]. Cap XXV. p. 243 Sed veterem . hanc. noftram effe do&rinam, nullus non videbit, qui ad trutinam Scr:gturæ S. illam paulo curatius examinabit. Non revera novum eft; quod cof- rupto homirnum judicio apparenter novuni eft. Annqurtas€ illa ponti- ficia, qua traditionibus Eeclefiafticis Sctipture contrariis füperbit, ve« tuftas etroris eft qua explofa, licec maxime convaluiffct, id.quod ve- rum erat, przferebatut, Commendamus interim Lectori verba, quae habet ARNOBIUS adveríus gentes be l. p. $f. præfms ncgotmm mirum in modum illuftrantia. (b) Hi à partibus froteftantiurn ortBocföïn in Comítiis Theofogt eo tem- ore füerunt Auguíte: URBANUS RÉHEGIUS, STEPHAN, AGRE- COLA, ]OHANNES FROSCH, JusTus JONAS , SPALATINUS , cum PHILÍPPO MELANCHTHONE, Electoris Saxonis ;^ Btaüdemn- burgici Marchionis BRENTIUS , JOH. RURERIUS vel RURERUS; Paftor Onolzbacen(is , MARTINUS ;:MOGLINUS,.Rüttingenfis Pá» ftor, & ADAM WEISS, Paftor Greilsheimenfis ; ; Landgrafii SCHNEP-; Fius & CONRADUS ORDINGER ; Lunebnrgxcorum Principum D. HE!NRICUS 'BOCK; Comitum Mansfeldicorum JOH- AGRI- COLA, Islebius; Norimbergen(is Reipubl;. ANDREAS OSIANDER, conf. COELESTiN. Hiftor. Comit, Aug. Tom. lV. p. 1341- & SEE— NECCER! Oratio de divo Luthero; p.39. (c) Prolixius.hoé argumeutum tractavit Johannes SCHM?BIHS Argm- toratenfis Differt. alleg. quem in-quibusdam fecuti fumus, & «onker, quz erudite difputat. Dn. ALBERTI Lipfienfium olim Theologus,15$ bet geünolicben YOífeoerlegung Auguílane ,& Anti; Augu&anæ Confeffionis, à quodam 4 NONYMO edita, qui ex FORERO of'c re- [ä E *em "Oteite : :?ua nobxs ob; cx: a b;e Zïugfþmgfrd)e Con& Iïon 16 äSQDO (Se - fetägeæi&ï,a ufezienbev pofä g;mafbt wo;b;;clfg ?a-—;g. 1 us. XL — rticulus Septimms.- x n :;Häc cadente calumnia non- attendimus reli quas ækigde inatas:: Confesfionem noftram nimirum non tantum fcatere tot erroribus , fed etiam pluresomittere fidei articulos , credituma- xime neceffarios. Prius negamus & pernegamus ; pofterius fa- Cile concedimus. Errores fpargere Auguítanam Confesfionem non folum circnmftantiales.& hiftoricos , fed etiam dogmaticos & faündamenrales , magno clamore effutiunt adverfarii » veftigia prementes Hermanni Thyrzi Jefuitz , qui , ni fallor, fex millia dubiorum & duo millia irregularitatum luci publice füo jam terripore exponere conatus; fed hzc aliena forfitan intempetti- ve conando , prius quam foetum ederet, fuppreffus eft. (a) . Pro- deant quafo !..& oftendant , ubi erratum fit in Auguftana Con- fesfione , quz a Sacris litteris nunquam sberravit , (b) & ipía Scripture S. medulla merito dicitur, (c) Non füufficit nobis ob- Jicere errores , fed praftabit illa evincere, illisque evictis refpon- fa dabimus lubentisfime. (d) Quazcunque igitur in Auguítana Confesfione docentur, fine Scripturarum auctoritate quoad fub- flantiam non dicuntur; Quacunque vicisfim non expreffe tra- duntur , ex Scripturarum amplitudine & analogia merito fup- plentur.. . Sicut enim primitiva Chri(tianz Ecclefiz Symbola fcitu credituque neceffaria ad falutem non continent omnia; (e)' ita Auguftana C;;non omnes omnino Chriftianz DoGrinz partes , fed eas tantum preponit, qux à Pontificiis' in controverfiam trahebantur , eam q ue ob cguläm ex Scriptura S;'"Puþli'cis fcrxptls exponebantur. (f) — - j ,(-: 3) Sex millia dubiorum A*d»ol!—þe;gït' de Auguftana Confeffione Herman- niPrz- ';—täi:g:st'HïRIEllS', & duo millia itregularitàtum, quibus Luthera dican- M 8$5oC$S& M 17 : dicantes 1mpl:cat: tencrentur, fed neuter foctus in lucem. propter in- fecutam patris mortem editus c& fcnbn Alegambe, in Bxblxoth Scri- ptor. Societ. Jef, p. 18 1. (b) Confesionem ab imputatis erroribus vindicarunt Dn.HULSEMAN- NUS in Manual. A. C, Difput. V. quait. IV. p. 210. DORSCHEU» in latrone p. 283. feq. CARPZOV USin lfagog. p. 272. & rcliqui, — (c) Nen fuut Symbola aliquid contra & extra Scripturam, fed fimul ipfa medulla $. $. vxd Dn. CHEMNITIUM;, Tom. 111. L. L. de verbo Dei. (d) lpf Papnüæ fateritandem coguntur; Ipfum CAROLUM V. Impera- torem adprobaífe Auguítanam Confcffionem, vide THUANUM Libr. XXI. omnemque operam adhibuiffe , ne inter libros prohibitos Roma poneretur, conf. GROTILS in Voto pro pace Ecclefiaftica contra Exa- men Riveti p. 14« Et mitius fane fentirent omnes, nifi Jefüitz veritatis odio impleti adhuc refifterent, & contra hanc noftram confeílionem tumultuarentur, quantum poffint, INonreticenda fünt , qua memorat Excell. Hifpanus ANTONIUS »ne SANDOVAL in E iftol. ad PHILIP- PUM IV. Hifpaniorum Regem; Jefuitam Batavum HEINRICUM v4x prR LINDEN dixiffe: Zpfe Papats tota quafi Ecclefia Romanayimo uni- verfa Germania t Gallia,G' Cardinalis Mazarinus voluerunt admittere 41. C. nos vero fefuite cum aliis paucis oppofuimus vicimusque. vid, Dn. Andr. OLEARIUM Dxfput. Solen. de Lumine Gentium; ex Luc. lI, 32. in concluf. (c) Symbolum fidei in przcipuis & controverfis articulis faltem difcernit orthodoxos ab adverfariis. Non igitur neceffe eft, ut omnis veritas Ca- tholicx fidei Symbolo inferatur. ConferBARONIUM Tom, VI, Ánn- Ecclef.X. p $95. Si quidam articuli expreflis verbis non contineantur in Auguftana Confeílione, mens proteftantium ex illis , que ante vcl poft prolatam Confeffionem ediderünt , cognofci debet. — Interim omnes continet articulos neceffarios & cardinales, quos tunc temporis exifti- mabant auguftiffimo Conventui imperiali neceffarios.' Conferatur De- elaratio flatuum Evangelicorum : )5 mam miepe 9Irticul lbergebett, Dber e8 ben ber übergebertert Confeffion Dersenber faffer roolle, quam ex CHYTRA&I Hiftor. A. C p. 97. rcccnfuxt Dn. nofter MULLERUS íit feiner 18 ,äs»'ï(o)fsse | fe'ittetdsþift'otie bo*.n.b.et Gbangelifcbeu Gtcm ]ï frurgifen Confc(Hon. Li'b'f Ill, p. 667. i Pfot;tar-—i; unborug: Articulus O&avw - ' Sed rniovós movent clamores adverf(arii /lit.ïg*a'ntesr,.q*üjiïfäc*ï.» VATRES MR EE ONCRU SURIEUI AT us lius contemnuntur, quam féprimüntür. Vatiationem Cifca Àu- suftanam Confesfioneri nobis objiciunt huc usque vel centies factam, & exinde concludunt: Ecclefiam Lutheranam fine dubio vanam & incertam profiteri Religionem , quum ipfa Auguftana Confesíio fibinon conftet. Primum hunc fcrupulum de varia- tione A. C. fecit lequacisfimus olim Eccius in Coll-oquio Wor- niatienfi An. M D XL. habito ; (a) poft eumi eandem A.C. rriuta- tionem fepius tentatam & in conftantiam fidei accufavit Andreas Fabricius An. M DLXXIII. magna vehementia; (b) quem ftatim fecutus eft Án. MD'LXXXI. Francifcus Burckardus, (c) & poft decem annos M D LXXXXI. magnus ille Apoftata Joli Pi ftorius, in cau(is tranfitus ad Papatum, quas fub rï()mfmc Jacobi Marchio- nis Badenfis edidit, ubi quarto loco illatti etiam de(erend& re- ligionis adlegare nón dubitat; quod Auguftaria Confesfio tóties ràutata , facerata , reffaurata , colorata, refictaque fuerit , ut quz- nam vera & fincera fit , nemo fcire queat. (d) Seculo feliciter finito , novoque aufpicato; pfeudonymus quidam , cujus larvam modo detractam novimus, (e) & Baltha(ar Hagerus , (f)' ean- dem cantilenam cecinerunt , usque tandem Jefuitarum fácile callidisfimus Laurentius Forerus, fub ipfis aufpiciis Jubilzi primii Auguítanz Confesfionis malitiofe recoqueret non folum has nu- gas, fed etiam multo prolixius exponeret. (g) Sed nondum abfoluta füit controverfia. Licet enim Theologi celebratisfimi Saxonici librum apologeticum acuté compofuerint ; qua crimi- ift ad- .ngticgmes. pupile Romani lmpcrä Statuum. protéftantiu fpería f 4&S 3035& 19 — RUROA TUAEUY / fperfæ e-acpæ (pa.guæxw facxle dilui posünt (h) Vix tamen prater lapfo anno, Thomas. Henrici, ()& MDCXXXIII. Autor Spe- culi Brandenburgici bas calumnjas audacter auxerunt , (k) us- que tandem univerfam cauíam revocavitante qumquagmta an- nos,.cum Ecclefia noftra femifecularem memoriam Augu&anæ t Confesfionis tacitis congresfibus & gaudiorum argumentisin finu celebraret , Anonymus quidam Romanenfium ; &qmdem iuf- d fu Leopoldx Comitis à Kolonitích, Epifcopi tunc Neoftadienfis, in Auguffana & Antx-AuguO;ana Confesfïone » id unice agens, ut Auguftanam C. corruptam , & Lutheranos ab ea defciviffe de- monítret, quem tamen ftrenue pariter ac modefte iuffu Eledto- risSaxoniz. Johannis Georgn IlI. cxccpxt Valentinus Alberti "Theologus tum temporis Lipfienfis, (1) in refþoniïone, omni- bus hoc quidem tempore non fatis commendanda. (2 Confer poít adta hujus colloquii Cap.L..$. 12. p RUM in egregio illo opere debello germanico mter Carolum V. mec- ratorem & Schmalcaldici federis Capita, & focios gefto. (b) Scripfit ille FABRICIUS, LEODIUS dictus, Harmoniam Auguüanæ Confeffionis, qu& edite eft Colonia. (c) Indicatar FRANCISCI BURCKARDI Opus po(ïhumum de Avto» nomia fepius recufum & quidem Part,1llI, Cap. V1.fol. 280. feq. gd ) Infelix ille PISTORIUS decem articulis deducit variam mutationem Aug.Confeffionis;citatolibro a p. 27 1. usquead p.400 Oftendit enim y.) Editionem Wittebergenfem gemmam uno anno fc, M D XXXI. 65 ex uma typograpbia emzjkm, n:que mter /'e, wque cum or:gzmh confentire, 9) Editiones infequentes omnes, usque ad anmum M DLX. Augujüme Confefftonis non folum, f[24 &* Apologie, nequecum ortginali, m*que cum Wittebergenfibus editionibus effe conformes. 9-) 4b Anno M D LX. usque ad annum M D XCI. datinam Confej' 0. nem & Apologiam editamt ab originali enormiter discrepaffe, 4-) Latinam confeffonem in banc usque boram nunquam a Lutberanis Z énpariatam editam fuiffe. $) Prs- 20 Em rl ) Primam lat ; 1 inam Confeffanem Imperatori exhibitam etmm in origi- nali A Germanica fuiffe diffentientem, - * €&.) Etiam primas germanicas editiones in multis diffenfiffe. d g.) Omnes infzquentes editiones germanicas exceptis pate [j j'mmjiäur, neque cum prima, neque cum originali confenfiffe. * . ) Usque ad annum MD XXX. germanicam originalem Canf:]:'?nem nun: uam invariatam editam fuiffe. E 9,) Otlo diverfas & neque verbis , neq ue fenfu Vib irdet eäftidk:f pojä offendi 4b anno MD XXX. neque ad MD XCI. publicatas. j E E 10.) Lutberanos infcios , € contra omne jus juramentum prapiift in non [inceram latinam Co nfefftonem, & gernganfcnz)ä 'ldfol—o—gix-:m uique ad annum MD XCIE, &f'c, 5 («) Detexit hunc Autorem allegatus VALEN TINUS ALBERTI l. c, p.6; | uandoícribit: 9j bem gegenmartiaen Seculo fat Anno X-bet oete fappte &briftopb von 1Ingevsborf in feiner fogenanbten Cbrifttice Gratulation, oDer GiücbcdiBünfdung an bie Ceanaelifi)en &tànbe in Cyefterreich, bie 9lbroecbfelung, role er vebet, be8 Qeyté 9fugfpurgir ftber Confeffion gitet. * ; itt qnbem Sbeil Cap. XlLII. p. 186. feq. f)£fftig ur- HASAR —HAGERUS-fcrilpütkcollv;t;iouemic (£) Jsfuita BALT m Auguftanz & Concilii Tridentini cum Verbo Dei. (g) LAURENTIUS FORERUS id praftare aufus eft;tam in.Co n.)po/fitio- ne pacis |Ctorum Dillingenfium ; füb quorum norine rem frandulen- ter tractavit FORERUS cum focio LAYMANNO, conf. Caramuel a LOBKOWITZ in Demonftrat. pacis licitz p. t4. quam in famofo illo fcripto, quem vocavit fatis contumeliofe: : uöerfc!)[ag überben Citaas ven(ücbtigen , unb oon Den € 9(ugz2fpffel becen, bie fid) &vangeliftb nennen. e Cádfifiben Predicanten üþe; gtbeilten ) Au&or primarius ni fallor horum fcriptorum apologetico ï rum Det (h notbreenbigen CBertbeibigung be8 Coangeltfcben 2fug^?(pffel8, unb ber nocmabligen unbeemeibiicben unb avünblic)en JoaupteCDettbeis bigung be8 9fug « 9fpffels unb tfeuren &leinobs-ber 9fugfourgifiben Con£cffion, quorum prius M DC XXIi X. pofterius autem in ipfo anno TIHIAS Co-?fclï*oribus,facrä MDC ?(.*X X. cog;inqatum fcimus,fgit MÁ . HOE *9$ )oCS& Zb HOEab HOENBG, Concxonator in Aula ble&orah, 70HANNIS GE - ORGII I. primarius,cum quo fteterunt POLYCARP., LYSERUS, HEIN- RICIIS HOEPENERUS, JOH. HOEPFNERIIS, TACOBUS MARTINI, PAULUS ROEBERIIS , IVILHELMIS LYSERUS, T0HAN, HULSE- : MANNIIS, JACOBIS MAJOR, JOHAN. GERHARDUIS, ERHARD.. LAUTERBÁCH , JOH. SCHREITERIIS , & CHRISTIANUS. LANGE, In pofteriori Scripto Apologetico , quod centum & duo Capita ifi fe continet, conf. CARPZOV. lfagog, p. 126, 136. varia contradicentium fcripta examinata & expreffa funt: ED Liber ille efuiticus : CfBet f)at bas $alb tnö Qtuge gcfd)tagm? "Cap. I. je 1 Y5 125 à ) Geotg. LANDHERRENS Gd;atffeö tunbeä Q(uge, Cap .p. fz. 14. cui quoque refþondxt Daniel KEMNITIUS mit bem utz - fcmlicben fugentoimper bea fe:barffen vunben 9fuae$. .32 SoieSSrillauf bem Goangelifcben 2Iuaz2fpffef, cui oppofderunt u e noftrates, Den *Ztuspugee folcbec $3rill , wte aud) lt red); E táfer ír bie alte S5rill. , FORERI fcriptum veneno plcmfï' mum: quod. modo xmnmnaw-r mus p. 152 16, 5 Compofitio Pacis fub nomine ]Ctorum Dxllmgenf um conflata, p. 16. 17. conf. CARPZOV II Vindic. Juridico Polit. Theologorum Lutheranotum ab enormi crimine la( majeftatis ; ex afferto Roé tmani Pontificis Anti-Chriftianismo; ipfis calumniofe impacto a jctis Dxllmgcnf" bus; quas vindicias vide in additionibus additio« ntum ad LIMNZ&UM Enucleat. Tom. I. addit. V. 36. 64. &) Ignoti cujusdam autoris Qatboþfd)er Ocuhfc Dbet Gtaatenffev (et,p .17. 18.19. 7) Säet gungenfd)l:get, p.19. R:nptum ex compof uone pac:s D:I- lingenfium extractum, (1) In Anatormia Auguft. Confeffionis, & iterum Anno MDC L'(. ur lre- ! " hico Catholico;Patte L: Y. tota. (k) Auctor in hoc fpeculo nonam fecit caufam deferendae rehg:oms in Marcbioné Brandenburgico CHRISTIANO WILHELMO, variationema & inconftantiam A. C. confer. c;usdcxäsapologlam contra BROCH- MANDUM, p. 464- fcq. C 3 (l) Corre M- 22 ä)b(ää? (l Confülere 1uvab1t tiac-ina'e præter ANDR CAROLI in memo:ab Ecclc(ïa& Sec. XVII, Libr, IX. Cap. XXXI1I. p.364.feq. JACOB. BOS- SUETIUM dans l hiftoire des váriations des eglifes protc&antes, cui tamen poft alios ex ipfis reformate ecclefie do&oribus obviam ivit JA- COB. BASNAGHJS Htftolrcdc 1' cghfc, Tom.l! ber.XXVl.CaP.lI. [ :gn.feq Artzculm Mmä' ng inanisautem hzc Romancn(' jum .controverfia fit, pauus jam cxpcdxemus ne repetamus cum moleftia, qua fzpius dicta funt. " Jampridem ábfolutum eft Sinceritatem Auguftanz Confesfionis non diminui variatione , privato arbitrio ftudioque facta, cui femperà piis. confefforibus fuit contradidium. (a) Ma- ximum omnino difcrimen. elt inter Augu[tanam Confesfionem variatam & invariatam ; Per variatam non tam mtcllmmus il« lam Zvvinglianam & quatuür(llvnatum (b) qu& in pr' s comi- tiis fefe fepararunt à reliquis; quam ab ipfo Melanchthone poft decemannos in Zvvmghanorum gratiam dolofe mutatam.: c) In ipfis Jtague comitiis variatio tentata non elt , licet 1llam in qmbusdam minutiis , priusquam proponeretur, corrigeret ; nec tantum in latino illo exemplari, quod (tatim Witteberga cura- vit edendum anno fubfequente , illa adulteratio . quarenda eft; fed maxime hanc noftram Confesfionem afperfit mendacxu&xcuhs uibusdam Anno M D XL. ex privata forte quadam collufione in hoc vel illo articulo , qua& intempeftiva ax eiBeia. vel emenda- tio fine dubio multis gravioribus disfidiis , m hanc usque ho- ram durantibus, infelicisfime anfam præbult. Quam igitur Con- fesfionem genuinz «ontrariam nos ipfi rejicimus , illam nobis exprobrandi caufa falvo jure objectare non poffunt;. (d) ex quo fu& fpontc corruunt, qua E«ccius, Fabncxus, Hagcrus, Fore- rus, - d$)oCcom U TSUGTRSSUNS 93 Tus, & aln ex hac xp[ä« Confes[ionc variata & f'æpxus re)c&a no« biscum dxfccptamm. (a) Non folum nota e PONTANI quereïa ea dc re in littetis ad Ele&to» rem Saxonia fcriptis. vid. Hiftor. A.C.a CHEMNITIO,KIRCHNERO & SELNECCERO fideliter compofità, p. 306. & ipfius Lutheri ad« monitio, ut ab ejusmodi Auguítanz Confeílionis muratiorie abítineret Melanchthon p. 366. l, c. fed & publice eam deteftarunt ftatus Prote- ftantesin Comitiis Ratlsbonenf bus, in dixta Electorali Francofurtenft, in Conventu Naumburgico , & in deliberatione Lüacburgica. Conf. DORSCHEI Differtat, Secular. de Confcquenubus Auguft. Conf, in- fignioribus. Cap. IIl (b) An Zrvingliana & Tetmpolztdm Confífio una cademque faerít , in- ter omnes non conflat. SLEIDANUS illam Confeffionem qua alias te- trapolitana audit, & in comitiis quidem oblata, nunquam vero publice promulgata;aut publice pralecta c&,quantum etíam Landgrafius Haffize laboraverit, Zwi nglianam fine dubio vocavit, Sed alia for(itan fuit ZWINGLLII Confes(io ,alia ZWwiNGLIANORUM TETRAPOLITARA ; ; iuod obíervavit Autor ber Ginleitung ju be8 »cil, SNomiftben SKeldb8 &it» ([)en;Gmat. Part.l. Artic. V. p. 138, Erant autem quatuor ill civita- tes Argentoratum, Conflantia, Memminga , Lindavium , quz de Ccena Domini fecus fentiebant, quam Elcctor Saxo cum fociis, hinc Confeflio- nem fidci peculiarem Imperatori per Cafparum HEDIONEM Eccle. fi Argentinen(is Do&orem exhibebant, quz ftatim rejecta eft. conf£, LAVATHERUM de Origin. & Progreff. Controv, Sactament, ad Ánn. MDXXX. p.19. Ediderunt quidemillam anno fcquent: trigefimo pri- mo,cum fcripto apologetico;fed mox, vix biennio ab origine fui clapfo; iterum expiravit,ut nullib? in publicis c0ngrc£ïïbus, i*e Comitia habita; five inftituta faerint colloquia ; ullam retinuerit auctoritatem. Conf. confutationem libri bipontini contra agendam Ecclefiaft Reipubl. Ar- gentinenfis, a D. PAPPO adornatam. p. : 466. & SLEIDAN. Libr. VII. p.t87 exemplar hujus confeffionis germanicum Neoftadii impre(fum in Palatinatu áÁnno MD LXXX. affervaturin noftra Bibliotheca Vina- rienfi Ecclefiaffica, quod svolvere & relegere nemiüem ponitebit. (c) Ut 24 | -«as)zo( s 5 -'U'tr- PHMELANCHTHON confuleret . waiþglxianis;, ,,.ii;;fa'u&o f?tg -(c cum confeffione fuppres(is, qui quidem nobis theologice non nocere, fibiautem politice ptofpicere cupicbant, mutavit noftram confesfionem privato confilio, in latina illa editione,ubi praterarticulum quattum, qqintuna & decimum octavum, decimum przfertim mitigaret , & non folum deletis verbis: «dfisz && diffribuamtur poneret eorüm loco , EX- HIBEANTIUR, fed etiam claüfülam anathematizantem omitteret: ET IMPROBANT SECIIS DOCENTES. vid. Dn. BUDDEL1fagog Hiftor. Theolog. Libr. poft Cap, II de Theolog Symbol, p. 477. & confer Dn. CARPZOVIUM in lfagog. ad omnes articulos. Omnes equidem omni ftudio hanc editionem excufant Reformati, qUam non vitiatam, fed me- lioratam & commodius explicatam ja&itaut, vid. MASSONIUS Ana- tom, triumph, univerf. Part. IV. Cap, XLII. p.346. Verum enim vero res ipfa laboratin collatione, & facilius comprobat;quam fcabiem affri- care foleant no(trz Confeffioni fincerz , qui fimpliciores ab invariata ad variatam abducunt , & pofterioris intuitu nunc dolofe &uguftane feffioni fubfcribunt, vid, bie Special- Qïïieb'effegung ber &affelio go'n Oedfeldri(ften, Part. IV. Cap. T. p. 737.feq. Sed qua ratio- ne Auguftanz Confeffionis focii effe & jure dici poflunt illi , qui eam ab itiitio, aliam fubftituendo rejecerunt, nonvideo, Stat omnino fen- tentia adhuc immota & certa: Omnes illorum in religionefocii, qui olim exhibitorum Auguftanz Cenfeffionis focii eíTe noluerunt, germa- ni*A'.Q.,chi'i.clfc nequeunt, Sed ferio focios fefe vix-gprofïrcntur*,- qui tantum religio zi z nis pace aliisque commodis nobiscum frui cupiunt, vide fis GUILH, ! GNATIUM SCHUZIUM, Cancellarium Comitis de Lórrenflein - Wertbeim, in Manuali pacifico MDC LIV. edito , "h. e. Quzft, X X, de pace Osnabrugenfi;quas notis eruditis illuftravit & emen- davit HEYDENS BORROMEUS RICCRUNTUS An.MDCL XXXIX. Conferatur exReformatis NORDERMANN dce Jure Principum Con- cluf. XXIX. & CROCIUS in Tradatu Germanico : Qummari(de Sftadbrid)t unb bereeiflicbe 2fyeigung, baf biein Seutfiblanb Det ev aís Smitgenoffei fotmitten Sfeligion jugetbane Gtànbe unb &itdber, ber 9fuafputot(cbe t Confesfion be8 $RefigionsYtiebens fábig ; ex no- THOLT ftratibus vero CALIXTUS d« tolcrantja Reformatorum, KOR Hi&oxf. I4 E 1973j 2$ " - H:&ütEcclefSecul»XVM.pz.gg r. & infpecie MEN;ERHS 'l)ilïe;t. [ ^ . . «ontra Ápologetam CROCIUM, Thef. 1V. i - d ) Que confesfio Auguflz nec exhibita , nec adprobata fuit, ea Au u* .. ftana dici vere non pote(t;quatenus mutata eft aPH. MELANCHTHO- NE, rectius vocaretur Wittebergenfis, ut loquitur HUTTERUS Con- c O fdo Rem. onc p.gs. conf, MENZERUS Difpütf 1 in Augq(ï. Confeüïg. : «;Articulw | Dm'mw. : Sed porro Calumniantur , fi excipiatur Editio illa 4 Philip. Melanchthone corrupta, non eadem formula aptatam effe A.C. (Gie fey nídt über cínem eiften gefeblagen ) fed toties varia- tam, & mutilatam modo , modoaugmentatam comparuiffe, quo- ties typis novis fuerit recufa. Abi criminator ad pupillam fta- tuum Evangelicorum , & ibi habebis refponfionem. Notum omnimo eft, & certum , aliam libri editionem ; licet quibus- dam fphalmatibus maculata fit , non mutare librum. — Pacis in- ftrumenta toties toties deftripta & edita deterioris conditionis factanon fünt.- Quz irrepferunt in Auguftanz Confesfionis edi- tiones, vel ex ignorantia , vel ex prxcipitantia ,. vel denique ex malitia, nobis noftreque ecclefiz prajudicio effe non poffunt. Po- namus deinde;Proteftantes aliquando varietatem aliquam admifi(- fe, illud fa&um effet urgente necesfitate, & eodem jure, quo Patres Symbola antiquiora expofüerint. (a) Cum enim animadverterent, quedam in confesfione primzva rapi in fenfum fequiorem,qua- dam calumniis adverfariorum fübjacere ,' quedam fatis roborata non effe; licuit omnino in fubfidium editionis primz, fequius ex- pofita dilucidare, calumniofe accepta vindicare , & infirmiora pes Proteftantes, quod etiam non fpbotare, 'u,t-f .o.&cndcrcnt- Princi D fgmel 26 äSïOCää' " femf.I prefesü iïmt,fe non tam phrafes quam 1pfos arcmulos quo.. ad fabftantiam demonftrati degmaus refpicere; Aliud eft; fen- fatri alienum inferre' A. C; quod nunquam tentarunt Evangeha, & aliud,, fenfum innatum efferre & corroborare , quod temera falütatis &dolofæ mufationis argui non debet. (b) ' Dolus non præfuppomtür nifi probetur manife(tisfimis: indiciis , ; quorunt maximum effet, fi cederet variatio in noftram utilitatem, q'uod robandum nemo conabltur. Interim duo illa Exemplana ori« ginalia , uti dicuntur, latinum , quod in Archivo Bruxellenfi, & germanicum ; quod in. Cancellaria Moguntina fervatur , ita: con- ftanter conferenda & conjungenda funt ,. ut unum. alteu expli- cando ferviat , licet Exemplar germanicum Orzgmahter genuinum effe, non latmum ; quod Imperátor illud in mambus habucut, merito ftatuatur. (c). (2). Si variatio verborum & phraf' Tüm- ipfam Wrxtäte!ü toHerct, lam dudum deSymbolo A poftolico'; a&um fuiffet, quod jam pridem RUF- FINUS in ipfo limine cxphcatloms hu)us Symboh obfervavit ; . Is diverfis ecclefiis aliqua in bis verbis imveniuntur adjecta. Vid, in fine Opp. CYPRIANI , cdmon Oxonienf; 58 17. 'conf. SANFORD de Defccnfu Chrifti ad infernum $. 18. p.26. & RJGALTIUM qux iü TERTULLIANElibrum de præfcrïpt advcrfusSH'ær'et:co's; , 266. not.f, expreffe movet: Ipillz Regul;z fídei ( ic TERTUELIANUS Symbolum Apoftolicum vocat ) mentionem non fieri fepultura ueque defzenfus ad anferos, uti nec inea, quam edidit initio Libri develandis virginibus, ne- que item apud l]renaum. Conför, qua ratione Symboh Athanafiani & Conftantmopolxtanl erudite contra Ponufïcxos, dlfïerxt Dn. ALBERTI 1. c. Patt, I. Cap, V. $. 3. féq. Juvabitinterim adïegareapölog:am,quam S. MAXIMUS MARTYR Seculo VII pro Synodo Chalcedonenfi com« pofuit, & refponüoms loco contradicentibus obje&arc, ubi inter alia hzc venba habet maxxmc notatu digna : T1djrés àr ysm TV NiXaiel Seaxgzw ææregss, «9] Tàca o*woä'ag eg&v&äæv, xgj æyzæv mä'gaw, 316- äï)ä(w* — 27 8& æ?)wv m?ew; aeoy, a?m 'm; ewsza'æyæ'yïs' TO umstwv onþbaaræv "TY. ':eAæg ewe:a'nyæyav, g u,um' æz-acþmveäs,mïæc,-ap Me*/ï"ewraf,w 7-0 &ÀGy f.cauvo,uzva;. "AX eluTGy ais 7rgw oroy Kgj ,uaqu 'r-ay sn TY 'rm a -reng vaua&ern&svm QsBaíns &x U Go CGV TedVBVTES' 9&02'01',-*(5(4 01»09 27!8* a änygyuax re,:(gv en*eäseyaäawsm id, TE enewav,:(gq Tél £X&i/8 o TO. 7 ie Tqv auxeiay ktuog En A (Aay ag (1(9.; wæegznygmygg dvr- f uar. ap. JOSEPHUM: METHOGNENSEM L, pro Concil. Floren- tino, P. .986, hanc Symbolorüm variationem in multis capitibus accu- rati viri hactenus fcrxptu publicis exponere conati funt, ut neceífe non f ity fupcrvacancam inilla defendenda operam mf'umerc. lpfos etiam Pontificios Symbolorum aquu:orum variationem agnofcerc ? tcfhs eft PETAVIUS Theol, dogmat. Tom. II p. 210 Tom, lV, p.3*9." - $) In omnibus articulis quedam fünt fubftautialia, quedam circumftan- tialia; illa faciuntad ftatuendum certum & determinatum fenfum,que funt 1mmutab1ha ; hzcad corroborationem & ampliationem fanfus pertmcnt, qua- falva veritate vel addi, vel detm queunt. Qgæcunque igitur variatio in fub(tantialibus nihil mutat ; & in ahquam imperii fancdionem non impingit , illa non debet odxofe exagxtan ; aut cauía effe , aliquem extra pacem religionis conftituendi, (c) Exemplar germanicum praferendunmi effe latino exinde conftat: qma Lutherus Articulos XVIIL lingua germanica compofait,quos vide Tom, V. Altcnburg p. 14. feq. Ipfam confeffionem ipfi proteftantes/hac lig- ua germamca examinaruntantea in comitiis, & adprobarunt ; Ertan- dcm in hac ipfa lingua.coram. Imperatore pralectaeft, adinítantiam Ele&torisSaxonix: GfBeil toit. jest.auf. bemteutfcbenäoben finb, fo " Boffeicb untertbánigft, Qybro apfert. Sajeftát verbe uns teutfd, fe^ *benlaffen. vid, Joh, SAUBERTUM de muacuhs Auguft. CO,nfgmgnm P' I 899 L2 A'rtzculzzs Undevzmzzs Habemus itaque divino beneficio ünceram &mcontamma- tam Auguftanam Confefïïoncm ; ad hunc usque annum confeffo- Dz ribüs 28 "MT ribus facrum,quam ciSci*iþtüra S.refutari pöiï'.ef,xziþü Päpi&æk in co- mitiis Auguftanis aperto orenegaverant. Confervavit illam nobis immutatam Deus providentia fua plane fingulari , quod in fri- nium Imperii geminum repofita fuerit, unde poftquam conniven- tia vel negligentia quorundam variata, & in aliquibus mutata com- paruiffet , fincera atque inviolata deprómi, & adulterantibus vel calumniantibus opponi potuerit. (a) Non enim ira fepulta jacue- runt hzc originalia, ut penitus lucem non viderint; fed Princi- pem magnun Evangelicum, ante feculum, & quod excurrit, Mo- untinum Exemplar originale mutuum accepiffe , & collationem adcuratiffimam fedulo inftituiffe , fatis perfpectum eft. (b) — Et quid tandem periculi immineret noftrz Confeffioni, (i originalia producere prohiberemur, quz in libris & fcriptis orthodoxorum theologorum permanfit materialiter invariata atque fincera. Ut enim ex fententia Pontificiorum etiam pereuntibus omnibus lite- ris facris & libris biblicis, doctrina tamen facra vel in fcrinio pe- ctoris S. Pontificis permaneret ; ita magis profecto confentaneum erit dicere vero: in fcriptis & libris Theelogorum finceritatem & veritatem Auguftanz Confeffionis fuiffe fervatam. E. ? E (a) Quaitaque conclamat FORERUS ím lI V b Y E erftblag, p. 177 B . feq. & in Apologie appendice, p. 47 t. neque in Formula Concordie , ncque in pupilla Evangelicorum, Auguftanam Conpfcffionem fecundum Exem- plar originale editam effe, ipfe PISTORIUS infirmavit, qui fatetor us- queadannum M D LXXX, verum germanicum A.C. exemplar Luthe- ranos non poff:diffe, l. c. p. 278.378. 379- Ergo nunc poffident, conf. Prafat. ad Formulam Concordiz An. M DLXXX editam. it. Autores ber Aaupt z Cer tbeiþigu;xg be$ Ceangeliftben 9fug »fpffel$ , Cap. ? XXVII.- " " ) Referunt illa ex Autoribusjam citatis Dn. ALBERTL1. c. Part. l. Cap. VI. $. 1. 13. p 48- 49 -& Dn. PIPPING inber Joijtori(tos Theologi- ferO Hi. : (;[)m Qin!eifzmg ju b*.ep»-Sptfubolifcben Gd)cijït;n, P 7 Con f qria 29 FIMIT" ftoria bet *ziugwtgi,fcben P i, d gnäb-tgaegi Qaefeg: be$ Goutd)laucd)tigften ürften unb Joettu, Serm Srlebrid)s bes 9fn» betn, Joeteogs ju Cadbfen«Giotba, vor bíe Codbulen in &yero fanben, aus ber Original-AGen,bie fDerr Confiftorial- unb ird:benzRatl) CY- PR!ANUS befi)rieben bat, atlroo aud) am €nbe oiele Seplagen aus Churfürft Syoannfens ju Cadbfen Archiv, unb bie ungeánbette 9fuge urgift)e Confcffion ausgebtudt , toie fiein Det Formula Concordie ftebt, unb mitber &burfürftl. Anno M D XXX. quf bem Seids/Sage $u 9lugfputg aefcbríebenen Copey burdjg "* e(eben, unb obne -emeigfn me;ætict?eu Anter(cbeib be,fuïnbe.n Yootben. P : Artzcz:lw zlodec'imus.-i .Scd'löngiu's adhuc producitur certamen de Auguftana Con- feffione inter nos & adverfarios, qui non erubefcunt litem ex lite ferere, & renovare aliam caufam, quando conquiefcit una. Circa variationem A. C. hafitare fere ceeperunt Romanenfes; fed de- fectionem nobis imputare non dubitant ab illa, qui fidem fuam Symbolicam deferere non dubitarunt in plurimis. (a) Utinam nobis cum illis res effet, quorum jufta auctoritas pronunciaret fententiam de caufa noftra 5 non pertimefcemus judicia, difce- ptatores autem merito recufare poffemus, qui crimina folent in nos confingere. — Certaminá igitur interimiftica, adiaphoriftica, rynergiüica,-Majoriftic*'a',*l & alia, quz univeram ecclefiam Luthe- ranam offenderunt quidem , fed non involverunt , & a quibus- dam faltem perfonis originem duxerunt , intadta jam relinqui- tus fuo loco, & illa potius recitamus, qux poft Formule Con- cordie publicationem innotuerunt. .Omnes in univerfum Pon- tificii noftram. Ecclefiam infimulant Apoftafiz in doctrina de omniprafentia Carnis Chrifti, & de Pontifice, vel fammoEpi- fcopo E;CIcfxæ ;(b) Multi veroa d fpecialiora tranfeunt, & in plu- D 3 rimis E L AMDeCH du nl a&fccifï'c-; ab Auguftana COnfciïionEf*t&iïï.ere confingunt, Bellarminus Jefuitarum facile Princeps fex errores nobis obji- cit;(c) Forerus duosarticulos maxime urget; (d) Thomas Hein- rici triginta docirinás Auguftanz Confeffioni adverfas nos fo- vere probare conatur; (e) Alii cum Schefflero tot defectionis fpecimina numerant, quot articulos habémus, ut jj.u&ä-' mggfura- tióne vanitatem Confeffionis cueantur. (£F) — — * * /(a) Turpe eft docori, cum culpa redarguit iplum, Qu antum Pontificii Symbola & Concilia eftiment, neminem faniorum fugit. Euge! Con- cilium Lateranenfe , nonne defecit a Conciliis antiquioribus , Coftni- cenfi, & Bafilienfi; in do&trina dé auctotitaté Pontificis Romani? hinc Lateranenfíi contradixit iterum Academia Parifienfis , jurejurando do- , gma illud recipiens: Romanumi Pontificem concilio univerfali effe fub- A jiectum! conf. LAUNOJUS Tom.11, Epift, p. 8«. ad Hadrian. V AL- LANT. Majoris pretii non eft apud illos Concilium Tridentinum, cui L i E fe BELLARMINUS non paruit , teftante eodem LAUNO]O Part. II. Epifto [. ad Raymund. FORMBNT. p. z. & ad Hadr. VALLANTIUM, . $0. nonnulli volaticis & umbraticis rationum momentis Concilium ridentinum placitis fuis , non placita Concilio accommodant, & qui- bus, quo quisquevult , concilium trahitur & infledtitur, fcribitidem LAUNO]JUS in Differtat. dc mente Cþncilii Tgiä?n:iniedifcagfatisfa&; " p. 125. : (b) Omniprafentiam ca mïsChri-&-i ; q-ubdr a—*,tfti"nïät' j fruüra rnobisc;';nn ex- poftulare videntur contradicentes, cum illam ipfam doctrinam quam confelfi fünt Ecclefie Doctores in Formula Concordiz , non negave- uot annos & rint in Aug. Confcffione: LUTHERUS jam ante ali P uidem Anno MDXX II illam expofuerat íti feinem S5üdtein : &»af bie f Borte Cbtifti , 6ao ift mein £eib , nod) fefte fteben, & Anno M D XXIIX. im otofen SSefánatniB oom 9benbmabl! - Conf. bíe S9auptéCBettbeibigung be8 9ugsfpffels, Cap. LXXTI.LXXIDHI. HUL- SEMANNI Genmiffens.CiButtn, p. 191.feq. & KESLERUM in Refu- tatione belli Ubiquiftici, p. 194. feq, Po ntificem m H autem yel Epifcopum ichri- Ecclefie fümmurn , quod .(:opc;xnit, maleferunt; illum dici Ant ftum «'34.':30(5? 3f M ftumin Formula Concordxæ, quem admxfermt Confefï'ores in Symbolo Auguüano , e;usdcmqï:e prafatione , ad Concilium univerfale cónfti- fuendum , & ipfe MELANCHTHON in fübícriptione articulorum Schmalcaldicorum. Quérnadmodum autem in genere notamus , nos Pontifici non dcncgare, qu& habet jure humano; confer. etiam OSIAN- DER Centur.XV l. p. 289 ita non nefcimus;Phil. MELANCHTHO- NEM mentem fuam penitus mutaffe, poftquam: ab,cc:il'cc fpem mutan- da mentis in Pontifice: Papa delet promxff" onem gratie & totam mi- nifterium Evangelii vertit in Politicum imperium, dicit fe effe Petrum, & fic declarat, quod fit Rex, & poffit condere leges, quarum obfervatio faciat ecclefiam, & interea eftidololatra & blasphemns, delet promiffio- nem Evangeln,&fingxc idola, jubet invocare mortuos, & adoraré pa« nem, &c, Infümma: Papafacit ethnicum regnum. Oper; Part; lLT. p.496. Edit. FROSCHELII, qui in Dedicatione obfervavit, Philippum MELANCHTHONEM jamjam Anno MDXL. dcfudafïem his Gloffc- manbus Tuper Mattfxæum adornandxs.« (c) In Judicio de Libro Concordiz, d) In Compofitione pacis illa famofa,Cap, XI quart. 82..83 p 389 f&q. lto lm uaeïftmag, CQP l, P. XY1 | - & Cap IV- o €) In Anatomia A. C. 'it, inIrenico, Part. 111 (£). Satis perverfe fapra citatus FABRICIUS in Harmomæ Confeff Epte . ftola dedicatoria fcribitz lllis, fi forte non tam animi. perverf' taxe,quam Magxfhorum fuorum fraudibus in impia dogmata inclinarunt j tsrtam. : rationem, Deo adjuvante, demonftrabimus, qua vamtatem Auguüanæ- Confcff onxs deprehendant. thzculm Deczmm tertms, Ut autem omnes Imputatrones redderent plamores, nosfpcæ clahus adgrediendo: provocant. ad diffidia interna ; & Ecclefie noftre domeftica, quibus fibi invicem infultarent Lütherani: de Exoptarem animo hanc Cri- verltate Augu&anæ Confcfiioms mmauoncm pemtus cffe ma*nem, fed proh dolor' m nos &tas ulnma $ 32 M ä)ü(ä? MEIEEUES uluma vcmt ecclcüæ afo&æ. Quot dcgeneres hbcros aht illa mater? qui vage credendi fentiendique licentiz obicem | ponen- dum non putant, & capitali odio libros noftros Symbolicos pro- fequuntur i ita, ut non folum exuant eosdem titulis honoris, alias confuetis , imo debitis, fedetiam. variorum accufent errorum, & in convitiorum maledida converfi , humanarum tradxtxonum fcommatibus dilacerent. Ad naufeam usque non recitabimus, quantis ludibriis Symbola publica, ne quidem excepta Auguftana Confeffione, exponant fcripta Hoburgii, Brecklingii, Michaelis, Raabii, Rofenbachii, Scxdelu, Karlii , Brendelii, Statii, Peterfenii aliorumque; Inftar omnium ex ifto grege adducendus eft larva- tus ille Elias Pretorius, (a) infelix Dippelius(b) & profanus Ar- noldus (c) quod venenatum trifolium damnum irreparabile fecit Ecclefiz horto undiquaque turpiter. infedo. - 'Sed quid ad nos illa zizania inter triticum? nocuerunt. qmdcm Ecclefiz Chrifti ; féd veritas omni vacat damno, que non extinguitur fabulis, & mendaciis. Quod fi ex adverfariorum mente parum nocent Confeffioni Tridentinz, qui aliter fentiunt , illamque minoris *ftimant; certe multo minus nobis nocebunt illi, qui fpmtu fa- natico ducti,non folum omnem veritatem Symbolorum,fed etiam ipfam doctrinam Evangelii deturbare aufifünt, quo ipío prono- ftratibus non agnofcuntur, fed a nobis defecerunt, omnemque re- Sitandem cor- ligionem Evangelico-Lutheranam prodiderunt. datiores & pii Theologi quandoque liberiori ftylo ufi fuerint in exponenda L. L. Symbolicorum au&omate, comparative & fano fenfu illa dicta & intellecta ad Analogxam fidei ubæque fcrvatam, voluerunt. (d) (2) Latet fub hac denominatione Clm&:anus HOBURGIUS Lunebur- genfis, Ecclefia(tes in Ducatu Brunfvicenfi Lutheranus , in Belgio Re- v formatus, & tandem Mennonitarum Altenavienfium Antiftcs , qui in Libro p -35).0'(56' | : bero Hamburg-i" fcripto, fed absque loci mentione Anno M D C XLIV; edito : (Opiegel ber Sifbráud)e bep bem 3Iwebigt» 9mte ím Deue tiger Ef)tiüemþum inter reliqua traduxit audacis(ime Auguftanam Confesfionem , quam autem cum reliquis deterfit Jo. MULLERuS : Antiítes Petrinus Hamburgen(fis, in Apologia fub titulo : CfBatnung oot bem Gottesláfterlid)en &dbanb «S5ud)e Eli£ PRITORL, eert benen SiBoraudoen Des *Ivcebfatz2lmta, Con£. ejusd.1fagog.ad Hiftor. Lit. Cherfon, Cimbr. Part, L. p. 144. feq. Habuit Hoburgius prz. terhocnomen adícititium adhuc alia;Bernhardi Baumanni, ; Andrgæ Seu- " berlichii; Chriftiani Montalti, 9) DIPPELIUS fuüb nomine Chriftiani DEMOCRITI, quod conftanter - affe&avit , fcriptum peftilentismum edidit, cui titulus : Papismus Lutheranorum vapulans, in quo mirum in modum audtoritatem Li- brorum Symbolicorum impugnat, & ob defe&tionem & apoftafiam ab Auguítana Confesfione enatam effe Formulam Concordiz auda&ter onit, Conf. KROMAYERI Co s mment. Didaöti;o--Elcn*chtf in A. C Difput. H. Quzft, 2. . s " . («) Godofredus ARNO LDHS* ; 'qüli Theo,fdphi? arcaäa uh'ic& adorabat, non folum omnem Syftematicam doctrinam in Theologicis, fed etiam Symbola eorumque fidem formulariam, fic enim abjecte loqui folebat, abjiciebat. Vide ejusd. Hift. & Defcriptionem Theol. Myft. Cap. VI. $. 1. & pasfim i ber Srirdbeneunb S'e&erzHiftorie, conf..Dn. CHLA- DENII Vindiciz Reformationis LUTHERI, & Dn, FECHTII Differt. Theol, ARNOLDI criminationibüs o 2 verc an zquivoce dicantur Divini? ppofita :utrum Libri Symbolici (d) Maximum fere motum in Ecclefia excitavit cöntroväïüa ex Dn. SPE- NERI fcriptis in hoc quoque momento agitata, quo prafertifn fpectat Scriptum Theologorum Wittebergenfium : ebriftz Qu.tl)frifd)e. Chors ftettung i beutficben aufticbtigen ebr«Goagen, nad) G.ttes CfBort, imb benen Symboli(doen &itdbensdSud)era fonberlid) ber 9fugfputaif. Confesfion , unb unrid)tíaen Gegen«Coáten aug $ot. D. Philippi Jac. SPENERS Cydtifften. Anno MD C XCV, editum; fed forfitan SPE- prcta- NERUS non inique R,a'tuit,/ qug dqrixls-, quam ipfe voluit; inter faiu- 88 (0) S& ET " ta fuerunt. Confcr e;usdem Apologiam , qua ab Auguítana Confesün- nefe nunquam recesfiffe probare adnititur; ubi publicefaffuseft ; li- bros Symbolicos in oppofitione tantum ad divinitus infpiratos dici hua manos , de catero ; fi materia illorum rcfpxcmur, vere dwmas effsf, P. 69. &80. ZIrticulus. Decimus. quartus. Qu caufa fit hujus iniquioris con(ilii , quecf cepcrunt ha- &enus ; & ad hunc usque diem produxerunt litigantes , longius difquirendum non eft. uemadmodum religionem noftram fimplicioribus vanam & dubiam reddere (tudent: ubique , ut 3l- los feducerent , & ad (uacaftra taridem traherent ; ita petentiori^ bus pcrfvadere fimul volunt , ac i folennem religionis pacifica- tionem violarent Lutherani, & fe indignos tedderent trarquilli^ tate pubïica vel tolerantia in Romano imperto.. Quod igitur Forerus ante feculum fomniavit , (a) illud conftanter prajüdi- ciis captx Romanenfes enarrant. Sic enim ex articulo. fanctionis pragmatiez tertio argumenzantur : Pax religiofa neminem e£- preffe tuetur , nifi qui pontificiam rcllglonem ampledlitur , aut eam fequitur, cujus fumma in. Auguftana Confesfione eft pro- pofita , & Cafari exhibita 5 fed Lutherani doctrinam A. C, in plurimis articulis deferuerunt ; Ergo beneficio pácis religiofze frui non poffunr. Sed adhuc vltetius progrediuntur hodierni cum Dillingenfibus, (b) & probare audent, Carolum V. pru- denter ad pacificationem cum Cnnfesfiom&ls faciendam ideo a- nimum adjeciífe , partim , quod nihil aliud remedii fupereffe jam intellexerit, partim ne novi belli tumultus ac pericula for- te graviora fequerentuf ; adeoque libertatem remanfiffe Roma- no Imperio, circumftantiis melioribus exiftentibus foedus rum- pere & vini vi repellere. Quam malitiofa: autem hac fit afgu- mcntauo faczle videbimus, Fatemur quidem lubentes , feli- gionem 8639(55' Sï gtonem Augu&ana Confes(i lone cemprehenfam à Pontificiis ad- le [s probatam non fuiffe; interim non fine fundsmenti fpecie dicunt Ü quidam : Imperatorcm & pacificos Imperii ftatus non exifti- maiï'c fundamentalem inter nos & veterem catholicam Eccle- fiam mter.ccdcrc pugnam , quod ipíz Cardinalis Legatus Pontif. Campegius in Comicdis Augultanis cenfüit. (c) Qua propter religionem noftram in Auguítana Confes(ione explicatam , quo- ad politica fimul in R. Imperio Pontificiz Ecclefiz effe zquipa- randam , nec per tolerantiam quandam tantum receptam , fed in intimum imperialis auctoritatis patrocinium , juramento in- violabili receptam effe , fance ftatuitur. (d) Manebit itaque Auguftana Confesíio fincera & immaculata contra tot malevolen- tium criminationes; manebit non minus difpofitio pacis religio- f& Paffavienfis & Ofnabrugenfis fancta &inviolata, (e) quicquid Romanorum Pgntlüces cxcxylendo & Proteüandoha&cnus ten- taverint. (£) 9) FORERUS lmüberfcf)!ag,(:ap. HI. $. v p 158. usque adp 177. la- tonatione quafi folenni quaftionem movet: £b berjenige, bet fidb 3u ber geànberten. ober (tvie e8 etfic)e nennen ) 3u Der perbefferten Confeffion befennet, eon Dem Sïehgwnsfämuen fb ausfcbtiepe. Sed fruftra nos ferit adverfarius , qui femper ex variata Confeffio- ne per Phil. MELANCHTHONEM tentata, noftram Confefionem invariatam jmplicare vult. An illam Confeflionem variatam & Zvvinglianam fequentesin pace Religionis comprehenfi (int, nofttum non eft difputare.. Confer, interim poítjam fupra adlegatos auctores CRANILM de pace relig, Part, L Probl, XIII, & BESOLDUM Libr, W. Polit. Cap. l, p. $77. Quorum pnorncgatxvc,poftcnor affirmative quzftionem expofuerum. (b) Compo$tionem pacis JCTorum D:ngenf' um .orugmem fuam ha- - bere a duobus illis Pfeudo-Theologis, zroAvztayjsorovy affeGanti- ivus, FORERO; &LAYMANNO $. llx.qam;am diximus, Audiamus Z T ! 36 aC ooCSE '.quædäm, qua proveniunt ex fcrinio pEäöris nobxs '&xälledicchtl;s,ut eo melius, quid fibi velint, intclligamuszx Catbolicos dicunt, ex antiguiff- matf immemoriali poffeffone jus acquifitum babere. fidei , veligionis, Eccleftarum fuarum 5 Confeffoniflas autem fe noviter intrufifo & cum vepelli non poffent : toleratos fuiffe etiam promiffone fatia propter neces- fitatem : igtitur. Pontificios jure fuo proprio ac priflino uti, confeffoniflas autem, quibus nullum jus competit j ea folum detinendo babere, qua ipfis expre[fe conceffa (uerunt : quicquid autem conceffum non reperi- tur, probitum cenferi debere : effe Lutberana dogmata nova probibita, atque damnata fuiffe in nperio tum antiquis Imperatorum legibusyrum ab Imperatore Maximiliano I. & Carolo V. quod igitur deinceps atin sepevitur Lutberanis conceffum,id probibitum cenferi debere, Confeffioni- flas prater aut contra-jus fingulari frui permiffane, & indulgentia ipfis conceffa non fine catbolicorum prajudicio ac damno, &'c. p. 146. (c) Vid. PETRI SUAVIS Polani Hiftor, Conc, Trid. p. f9. - (d) Probavit hanc thefin egregie DORSCHEUS l. c. ubi de hoc nego» tio pacis Paffaviénfis plura invenies quando Cap. l, de Auguftanz Coif, autoritate in imperio agit.. Spe&at huc quoque Depulfio gra- viffimarum accufationum , quibus Jefüite Auguftane Confelfionis ecclefias calumniofe otierare non erubefcunt 1.) ac f papam dicendo "antichriftum , romanum imperium , cefaream majeflatem, ceterosque ffatus catbolicos injuria affcerent, .. 2.) Solemnem religionis pacifica- tionem violarent , NUitteberge An. MDCXXIIX. edita, quz cum avoduas curante WILHELMO LYSERO prodiret , illi perperam tris buta eft.. Obfervavitillud pro morefuo , erudite BUDDEUS in lfag. Libr. poft Cap. VII. de Theol. Polemica, p. 1226. quem merito fequimur in fequentibus hunclibram concernentibus circumítantiis, Cum enim 'Anno M DC XXIX. Jefuite LAURENTIUS FORERUS & PAULUS LAYMANNUS füb Jure Confültorum nomine Dillingenfium latitan- tes pacis compofitionem inter principes & ordines Imperii Romani Ca- tholices atque Auguítanz Conf.adharentes in lucem protuliffent, in qua memoratum fcriptum, & ipfam HUNNIUM variis convitiis lacera- verant; ADAMUSquoque TANNERUS in Antichrifto profcripto Ro- eeffet, manenfium fauffam egerat ; ipfe HUN NIEBS;ne fibi aut Ecclefia d inno« $ äe')b)isæ | 37 ( ix;ndce'ntia-m Lutheranbrum j'n puh&ö injuriamm ex adfcrta.:Romani Pontificis Antichriftianismo, in Romanum Imperium, imperatorem, ac f ffatus catholicos redundantium , nec non violatz pacificationis reli- giofie contra Jefüitarum delationes, antchac per neceffatiam depulfio- nem, adíertam; nunc veroadverfus Compofitionem pacis Jüre Corful- lj torum Dillingenium ; & ADAMI TANNERI! Jefuitz.An tichriftum tuth , irnmotis fundamentis ftabilitam & defenfam € profcrip | *didyit;': Lu- bece & Witteberg, A. M. DC XXXI. " h (.c ) Ipfi Dillingenfs nolentes volentes fa tentur; Canventur)z in/iituium.e'j'a, ut pacificatio fieret . quidem [pe plenioris in Concilio aut Collequio trans- atlionis ; fed fí ea non fequatur NB. nibilominus fedus conffleret; ; 113. & paulopoft: Si confideretur ip[e tenor ac forma pacificationis, apparebit manifefle, nan effe pragmaticam fanttionemy [ed proprie di- Ham inter Adver[as partes transatHionem ac fadus, &c.p; 117. Conf, RUDOLPHI Li. Cafaris inclyti refolutio de dato 27; Julii Anno. 1$90. tribus Elecoribus fecalaribus exhibita, &5oíel bíe fleiffe unb afeic» máBige Joattung be8 9clígions/Gtiebens belangt, ba fepr ybro &dy» etf. SRajeftàt je unb allereege ber enb(icben beftánbigen Stepntimg 9e» toefen, unib odb , af foicber mit acoBer SDtibe unio &often aufgevicbtee te unb offterma 5( toieberfobite unb. beftátigte (yrieben ín- allen feie nen Sunctert, Claufuln unb 9Begreiffungen , toíeev Anno 5 $. su fttge fputg »erfaffet, bep Gürftt. Gbren unb CiBürben im C'Bort ber QfGabtz Srauen uno Glauben 3u baften, verfprodben unt betbetis beit aucb beb tet voorber ift, aller tbeile aufricbtta, fteiff unb unverbrücbficb fotle gee balten toerber , baran fell Sybre SPtajeftát nicbt irren, as etroan Dat» eegen bin unb voieber in Scholafticis urb Politicis concertationibus de oteftate ftatuentium,& duratione perpetua aut temporali fo[d)eg(Sviee peng, ober beffelben 2infangs unb Joectommens, etmas bifiaers, uni unbefcbeibeners, at$ SybveSIRaj. aetne feben mbdyte, difputitet tverbe , addat * ur LAZARUS Baro SCHWENDiUS ig'Conlfi.l'." ad Maxir"xiiï!,*lil. $. 45 t £) Nota eft INNOC E :NTII X, declafatio, q"üa äullit'atem"paci's*- Oähäg brugenfis oftendere & proteftando Status proteffantes turbare conatiís le»itu- Sibi Apoflolica j«f.(ï: .Siäi adminiftrationem creditam : 3 ; fotq/?'dti!i ? dinem 38 dES)o(Se aEcuemer te dinem concqgkm Amculo.r pacis Osnabrugenfi F& M;mjimenf 75 , que de religione 6* Eccleff aflicis Agunt , ejje irritos , nullos , mzquo;, & per f ( mon babentes poteflatem temere coatios ; j imonotiffmi juris effe, quam- cunque transatlionem , vel pa&wncm in Febus Ecclefiaflicis frpe Sedis ü Apojiolzm & Romana autoritate faHamy,nullam nulliusque roborts & ïe momenti exifiere,. Quem effe&um illa proteftatio ha&enus habuctit, inter laudes divini nominis pie rccordamur. conf. Dn NZSVI1 Jus Cle- l ricorum, Cap l. 5. lo.P ( pue Jrfzculus Deczmus ,ngmtus Con&are 1g1tur Yidemus Auguftanam Confcsüoncm non immerito dici Evangehcorum pupxllam ; quà lzsà , leditur eo- rum fama non folum , fed eriam fecura vita , publica pacxficauonc adfecurata. Hac 1psä Confes(ione noftra probabiliter demon- ftramus, nos Jure Czfareo non eífc hereticos , quod faudtione publica Imperatores debitam & jure requifitam Religioni Augu- ftang Confesfionis pacem dederint perpetuam. (a) ^ Exfine hujus acis rehgxofæ facile dijudicantur commoda , quibus nunc gau- dcnt infer Proteffantes Magiftratus pariter & inferiores. Peri- culofa enim ftatus pub11c1 turbatione feliciter füblatà , fiatuum & fübditorum animi non folum ad concordiam fiduuamquc mue tuam redudi funt , fed ipfi quoque Principes Jure fuo majeffati- co, ab ipfo Deo illis conceffo, fine contradidione frui poffunt , (b) quod remedium & bcnejïcmm per reformationem reftitu- tum , auro praftantius omni fine dubio zítimare debent. - Vl- re hujus Pacificationis nemo habet prarogativam ; Fxultent Pontificii de illa , vix cxponcndxs rationibus illam comproba. bunt; (c) noüram pr&rogativam , quam nacti fumus tacito con- fenfu,, plus exercendo, quam cxgoncndo ;a&xrarrms ; licet abal- tera ao Cs : 39 M tera parte ignoretur, & in dubium vocetur.. ,Nullahnidino n [ fandionis fenfà , refpectu utriusque religionis difparitas, fed pru. dentisfiria utriusque in civilibus beneficiis datur exequatió, quà 7 cavetur, ne quisquam , ftatibus imperii, eo quod Auguftanz Corr- l, fesfioni adhareant, extra vel intra judicium moleftiam aliquam éxhibeat , vel contemptum , nec exaltera nofffrat.iu:g-p;a,rtte, Catho- gg lice vel Romanz Religioni adhzrentibus co e€* d R damnuti aliquod malitiofe inf Cra tür. A (a) Nos jure Cefareo non effe. bareticos , mec 'nofteam .—re/t'gfqüläl di&i polfé barefin, quam quidam Pontificii nobis impingunt , vid. Dn. BUD- DEI lg. Lib. poft, Cap. V. p. 840. olirn demonftravit egregie magnus ille JCtus JUSTUS MEIERUS, in queftione Capitali Juris publici : 4f Proteflantes Jure Cafareo fint baretici ?. Contra Clafficum SCHOPPII - » ed, Anno M DC XXLII. conf, GERHARDUS de JS'.al'ubl'it?f-? pacis re« ligiofe, Tom.I. p. 856 : : L] ) Jura majeftatica plenati a rc[ïïtufä.huhä fiäb&nk Principes per Dei grä? tiam etíam in Ecclefiafticis, quod infra clarius & prolixius examinabi- mus, cum Jure divino non dependeant aPontificis Romani éminentiay nec ex conceífione aliqua fpecialiori fedis Apoftolice indirecte folum Cazfari competant ; fed habent illa poft Deum, ex plenitudine Impera- toriz poteflatis, vi pacis religiofz, quz omnino füfpenfionem Jurisdi- é&ionis Epifcopalis op eratur, vid. Dn. WESSELIIIL;'Q:ögingggfiSf?ra&. de poteft. Ecclef, ^ z '4 (c) Falfüm eft Pontificios Dö&ores vi pacis religiofz h'abäi'ääpn,-æælgääg i vam; itá , ut poffintübique docere, Lutherani autem nofi ; nifi ín terri» t.oriiS'ï'A/ugu&. Conf ftatuum ; adeoque falfiffimum eft , vi Paffavienfis transactionis & pacis religiof facerdotesPontificios, in terris religioni noftra ex affe addictis,docere pole ; offendit enim hac pretenfio non folum ipfam-pacis difpofitionem , qua Lutheranis exprefle , & finé im- pedimento velintecverfione cujusdam , integra relinquitur in religione libettas, océülta veró fubditorum uttiusque teligionis ftatuum a fua fä- ligione abdüctio reprobatur ; fed impingit maxime ir aüctoritatem & emineritiam Pfihcipüm, (tatuumquée in proprio-territorio." conf. Dn; DORSCH.' diffcr;. alleg. p. '164. Arti- 8$5oC$Se * Artzczzlus Deczmm Sextas Sed redcamus pofttot ambagcs in viam! &uccurramus pro. pxus negotiis noftris, quibus majorem operam adhibere , nobis cum conftituimus. — Precamur ferio; Da pacem Dommc in die- busnoftris; . fed fervamus etiam pacem , non deferendo. Augu- -X — ^ — — as —— P 9 ftanz Confes(ionis veritatem , cujus intuitu Imperator pace re- ligionis nos dxgnatus eft. Dcmonürarunt id Theologi praclari, &exprofeffo poft reliquos Eæpxus jam laudatus. Dn.AlbertiTheo- logus olim Lipfienfis eandem operam in fe fufcepit, contra A- nonymum qucndam ut oftenderet , Eccleüam noftram adhuc Superuacaneum fervare integram' A. C; per omnes articulos, - 1taque effet , hanc ipfatn operam iterum occupare, & cramben toties coctam recoquere; hinc merito acquiefcimus uno artícu- lo, illoque gravisfimo de Ordine Ecclefiaftico , & pro temporxs ratione probamus, veritatem hujus doctrine adhuc immtatam & finceram profiten& docere Ecclefiam Lutheranam.. (a). - Do- cemus autem , quod in ipfis Comitiis Auguftanis docnimus; Ne- minem debere in Ecclefia publice docere , aut Sacramenta admi- niftrare, nifi NB. rité vocatum. Hanc veritatem diu & multo- ties abnegaffe & deferuiffe Confesfioniftas , probare conantur Romanenfes ex eo, quodin ipfis Comitiis Cæfar&Prmcnpcs per rite Vocatum intellexerint eum , qui fecundum formam juris, juxta ecclefiafticas fanctiones , & decreta hactenus in ordine Chri- ftiano obfervata , non autem fccundum hareticam yocationem , feu plebis tumultum aut aliam quamlibet inordinatam intru- (fionem fit vocatus ; (b) eandem mentem etiam. Confesfioniftis fuiffe , ex Apologia A. C. oftendere fatagunt, ubidicatur; Articu- lum XIV. in quo dicimus, nemini nifi rite vocato, concedendam effc adminiftrationem facramcntorum & Verbi in Ecclcf a;ita rc- . Cipiunt, RWeCI U ESCT- —— asss afetia ia o —— —— 2 SQJOCSS' L c:plunt, Iï tamen utamur ordmauone Canonica; Hac dc re hoc conventu fepe teftati fumus, nos fumma voluntate cupere con- " H fervare pohtxamEcdef iafticam, & gradus in Ecclefia factos, etiam hutmana autoritate. Scimus enim bono & utili confilio à Patri- ". bus Ecclefiafticam dlfaplmam , ut Veteres Canoncs defcnbunt, ]« conftitutam effe. (&)s- (2 Qgcmadmodum ad hunc usque diem vociferantur, omnes Ecclcfæ l Lutheranz miniítros non eífe rite vocatos, non canonice mgrcffos ; je ita preprimis fæpxüs notatus ANDREAS FABRITIUS convitiatur , nulla parte magis laborare Confeffores , quam ut fublata ordime Eccle- f .4/1*1:0 rem Chriflianam confundant, & perpertant, ereélo nimirum al- tari contra almre, & catbedra ndvetfu: catbedram; in Harmon. A. C. ad h, art, ï (b) Habet hoc judicium CAROLI Cæfäns & Prmcxpum MENZERUS .Exeg. A, C ad huncatticulum, p. $02. (c) Legc & relegc Apolog. in hunc Art. XlV. Num. VII. p 204. E Artzculus Demm/& Septzmm Utigitur tela previía eo fchcms depellamus , & argumentxs minime dubiis hu)us articuli veritatem oftendamus , palmarium eít, ut difpiciamus, quid fit Ordo Ecclefiafticus? Ip(i Pontificii in definiendo hoc ordine non confpirant. (a) Veraordinis Ecclefia- ftici fine dubio ex Sacris literis petenda eftdefinitio,quo divinior res exi(tit, circa quam verfamur. Ad illius autem ductum nihil a- liud effe poteít, quam officium homini idoneo ab ecclefia de- mandatum , ad difpenfanda DEI myfteria; vel plenius:. .Ordo Ecclefi afhcus eft officium ,.ad quod homo idoneus & donis.ne- ceffariis à DEO m&ru&us, ex reliquo hominum coetu , mediante legitima vocatione affumitur , ut verbum DEI pure docendo & facramcnta admxmftrando, Ecclefiam fibi commlfi'am ædxficct, F ad «?» d t x æs)ocw * L El —— ln * P L 33 (.ä"lvutem. (b) 'Hàc äefinmone examindta omnmo wnbïuä: imus : "dpud Lutheranos effé verum ordinem E'cclefiamcum, ad- verfarii autem negant varias ob caufas, hàc fulti arguraentatio- ne, quam indiffolubilem vocare non erubefchrit : ubl non cü: vera miniftrorum Eccle(iz vocatio, & ordmano, 1b1 non eft verus ordo Ecclefiaíticus; Sine veris Eplfcopxs non.eft vefd vocatio & ordinatio ; Ergo Lutherani, qui non babent veros Epifcopos, ve- ft re vocatos & ordinatos Ecclefiz miniftros habere non pofïunt. 'uam dubiofum catenam , ex meris præ;udxcns contextam , ut eo melius diffolvamus , de vocatione & ordinátione vera in gc- q | nere quædam in medium proferenda. cenfmmus. f .(2) LOMBARDUS ordinem Ecclefiafticum definit: Szgwculam quaddam C Ecclefte, quo fhiritualis poteflas tribuitur ordimato, Libc. 1V. Sentent. Dift, XXIV. cumautem hzc definitio ubnque chcrat,BELLA RMiINUüS illam plenius exprimere voluit ? ! Ordines Eccleftaflici preprie ditti j?m:, | qui certoritu facro & folemni conferuntur ab Epifcopo, & ad certum mi- niflerium, facrificio. dipino ex/yzbmdum » referuntury Libr. 1. de Clericis Cap. Xl. qua fane non minus claudicar , & finem maxime ponit com- mentltxum. 'CANISIUS ia Catechismo rem ita exprimit: Ordo eccle- ffaflicus eft. Sacramentum , quó Sacerdatibus aliisque minifiris Ecclzfee fpiritualis poteflas canfertur, 4d offcia vicleffaftiza rite "datesterque obeunda ; ubi iterum varie peccatur, tum pmpter genéis falitatem, tum propter geminam ambiguitatem, qu& in yocibus latet. (b) In terminorum exphcat:oue nondum inter fe conveniunt noflrates & Pontificii, quomodo in re ipfa confpirare pollunt? Pontificii exter- num aliquem ordinem fingunt, quo impreíTo, miniftri Eccle['æ confli- tuantür infepteim diverfis ordinibus, de quibus e eorümque dfïïcus vid, Pontzfmle Romanum, ed. Venet, Ap. MDLXXXH. a- fd!.7 usque 24. nos illum otdinem iritelligimus ; quemipfe;/Chriftus iríftitüit, Officium gerentem Fcclefiafticum , & ex.certis. períonis adillud feliciter obeun- z dum xdonexs & vocans, conf'&entcm. Qla)proptcr noflram, defpnpno- néri quam dedimus,niti putamus diclis & tcüxmomn $. 5. fcqucnubus : Rom. & &5)0(59 43 ]i- Rom. x, 14* T2 Ephef' IV, 12« 1. Timoth, ll, 2 Matth XX!!X, 19. d HCbro V) Y« 4. l Cormth. iV, I. &c. Ü« Artzwlus Deczmus O&'zsz li ercavocanoncm, quod primum mom.cntum e& ob)xcmnt adverfarii, Azlguüanam Confésfionem loqui NB. de rite vocatis v ll; rite vocatós autem non habere Lutheranam Ecclefiam , quod non.2 Domino Ecclefiz, hoc eft, Pontifice fummo, ejusdemque it univerfali au&orxtatc vocati fint. (a) De Jure vocandi fümmo, quod penes unum &.folum Ecclefiz Dominum non vifibilem , fed invifibilem eft, infra füo loco plura recitabimus ; Jam pau- cis, ut ordine procedamus ,monftramus:- Jus delegatum vocandi, nonquzrendum effe in Dominio Pontificis, vel Eplfcoporu1n fed injpfa Ecclefia, ubi ünguhs ordxmbus,quantum conftitutum eft '; hoc vel alio loco, fuum jus merito vindicatur. (b) Miniftrum oportet eligi , & conftitui ab eo, cujus eft minifter; atqui in Ec- j clefia mini(trat , non eft unius tantum ordinis , fed totius Eccle(iz minifler. An Romanus Epifcopus verefit & dxcatur Epifcopus, non dlfceptabxmus ; Epiftopumautem non. honoris, & dignitátis, fed opcrxs & officii nomen effe, fatis abunde doceri poteft.' (c) ui ipfi. dicuntur opcrarn, & ad pafcenäam Ecclefiam cc»nfhtuu, ilh abfoluto vocandi jure non gaudent in Eccleüa, quamvis non penitus excludantur. . Regimen Eccle(iafticum externum nullam cum officio Epifcopali hbabet effentialem connexionem; quod.ab initio penes univerfam Ecclefiam erat ; fucceffu temporisautem Epifcopis in quibusdam. rebus non malo qmdem confilio permxf tebatur; donec tandem fub Con(lantino M. ceterorumque ex Chriftianis primorum Imperatorum temporxbus, fibi vindicarent de fa&o peteftatem liberiorem non tantum, fed fere abíolntam, F d , & im- p 44 Ls R EL x & imperanti - Bus'f fo:;mid'a'rld'armï,' q/uagn ipfi; vel ex 'ïind't»xvf;genti-fcniq m tempeftiva, vel ex rationibus politicis viderentur nïglftg'er e.;a áto, ut Ecclefiaa natura & agnv:t—iqLAia»irwdel"q fua p eni»thgkdqggeneraret. (d) : (à) Idem itcrumï;ïi.i"'"g-ä-t cum re'hqustELLARM INUS Libr. LI. de Pontif, :« Rom.Cap. X1H, usque ad Cap. XXVI.: Verum enim vero 5'omnia quz . protulit argumenta, non folum nonex teftimoniis divinis;fed domefti- cis exftructa funt; fed etiam aliis tum Conciliorum & Patrum; tumipfo- rum Pontificum Romanorum autoritatibus facile oppugnantur. (b) Adhuc illorum auctoritati forfitan illuditur, qui de tribus ordinibus, vel ut alii loqui amant, ffatibus in Ecclefía' quicquam hariolantur. Non repetam, quz Theologus hac tempeftate facile primarius ín Obfervat, ad G. G. TITiI Juris Ecclef. Libr. 1. Cap. 1H. $. « 2 feq. annotavit, ubi hoc discrimen ordinum & ftatuum prater alia'e& Paulinis Petrinisque epiftolis petitum effe demonítravit; de meis taritum paucula addam, qui naturam & indolem ecclefiz con(iderans, hancordinum diflindio- nem femper deprehendi, | Ecclefiam confiftere ex docentibus & audi- entibus, communis eff hodiernorum ]Ctorüm dodirinaz; Auditores vel imperantes efIe vel obedientes, nemo negabit; fi igitur refpectum habeamus non ad Intereffe ve] Conftitutionem Reipublice; ubi etiam fic didi Clerici ad fubditos & parentes merito referuntur ; fedad indo- lem & ordinationem Ecclefiz, non videre poffum, curappellari hac do- étrina debeat de tribus diverfis ordinibuä,f..j'g'x:q;uæ;g.gg pifticum,. hypo- thefis papatum redolens, &c. cum potiüs adverfetur hypothefibus Pon- tificiorum, qui ordinem in Ecclefiam evertunt, & Monarchiam Ponrifi- cis conftituunt, — Licetenim fecundum PUFENDORFFiUM aliosque, : ille; qui fupremi ducis münere in civitatefungitur in Péclefia; plusjuris obtinere non poteít, quam gregarius miles; quia amborum müembfto- rum eft audire doctores Ecclefiz ;: nihiloniinus tamen: Princeps aliam. quoque faciem prz fe fert in Ecclefia, qui alio refpectu membrum: Ecclefiz;alio refpectu caput in Ecclefia;licet non Eccle(iz caput audit, & aliter in civitate; aliter circa Ecïc'l"efïgmr, ]ura fua exercere folet. Nec video; hanc diftinctionem inter imperantes & parentes aüditores effe alxenam ; &ad üät?m-politidum t?tüni(ïþääähttm j cum enim ftatus ln - w A 5oCS. 4$ l E Ratu non dctur, ex op:nronc tontr,adxcemmm, & Ecclef 1& focietas IO, f tin ipfa Rexpublxcæ focietate,. Prmceps Lhnfhanus merito ut-meme« - :brum Ecclefiz, & caput Reipublica falutatur , cui non folum cura civi* tatis, fed etiam circa facra, qua falutern civitatis promovent,; demandata W cít, fofam forfitan facerent tandenr noftram diftin&tionem, fi modo . ük l ab&raherevdxmus à voce Hatus, quam ordini Ecclefiaftico videntur i&« videre. " Plurainterim im contrariam habent fententiam Dn. BOEH- Q MERUS in ]ure Paroch. Seéct; 1. Cap; 1. & THOMASIUuSÍ !m Sutffmf - SReibtin Theologiftben Gytteitigfeiten, The(: V. $.. l (c) $i qm: vult Pontifex non tam vocabulo effe, quam mento, :m:tetur l .. Mefen, imitetur daron: Erat autem Mofes. indefnenter in tabemacula t " Domini, 6 boc erat ejus opus, ut Aut 4 Deo aliquid d/jäeret, aut ipfe )j papalum doceret; Hec enim duo funt Pontificis opera, nimirum ut 4 ( Deo difcat feripturas divinas legendo & [zpius meditando , & popu- dy lum doceat z Sed illa doceat, qua a Deo ipf? didiceritymum ex proprio " €orde vel bumano fenfu, fed qua Spiritus S. docet , funt verba ex ipfis : Decretis ]ur: Canonici Diftinct, XX XV1. Can, HI. Non obffat: typus V. : . T. Sacerdotii ex Deuterou. XV[l, 12. quia a Sacerdotio V. T. ad mini- fterium Ecc!eüafhcum N- T. non valet confequcnua ; necin his verbis ;:] quædam flabiliatur vroxgavogia (äcerdotahs, fzd potius, quxcqur&datum erat pote&aubus V, T. hic ad legis regulam reftringatur. conf. v. 11. (d) Deorigine & progreffu poteftatis vel junsd:&:oms Ecclefiaftica & Epifcopalis multa differierJACOBUS BASNAGIUS in Hiffor: Ecclef; Libr.I. Cáp. l. feg. SAMUEL BASNAGIUS in Annal. Politico-Eccle- fiaft, Tom.1l. Differt. 1V. p. 49 t.. feq. PHFENDORFEIUS in ber ge:ffa hd)en Monarchie De& fþabfts, & THOMASIUS im annotationibus, uibus in fpecie adjungendus eft Dn. PFAFFIUS in ongmxbus]um Ec- cleGaPc Cap 11 Amc H P 106. fcq &m fþcc:e [2 182.. A'rtzculm Deczmw HO Vocatxonem fequi-ur ordinatio, & quidem canomca, quam äeüderant iu noftra Ecclefia (ecandum Auguüanam Confefïïo- nem, e]usdemque Apologiam, ubi Sacramcntx adpellatione me- F 5 rito 46 4$5oCSE - - o VETCGUEMES tito cohoneüetur Ordo Ecclefiaflicus. - Non f'unt veti Paftores : fic alta voce clamant, qui non per manuum impofitionem a ve- «is Eplfcopxs funt ordinati. ngntum ponderis habeat illa ex- ccptxo, videbimus brcvxter. Tilos, quz poft Concilium Triden- tinum ordinationem vere & proprie facramentum effe vehe- menter difputant, nunc in judicium non vocabxmus, id autem, nobis videtur incumbere,ut explicemus rationem,ob quam Apo- logxa Art. XIII. ea utatar denominatione? ubi duo obfervanda veniunt: Primo: Apologiam Icqux de ipfo verbi divini & fa- cramentorum minifterio ; cui fane amphfïimæ promiffiones datz funt; (a) Pontificios autem notare ritum externum & qui- dem humanum, quo rafis, & pecuham chrxsmatc inundis, a lar- vato Eplfcopo indelebilis character imprimatur, (b) & non fo- lum gratia gratum faciens, fed perpetua fpiritualis poteftas , ni- mirum Corpus Chrifti ex pane conficiendi, & facrificium incru- entum Deo offerendi, cenferatur.(c) Secindo: Pontificios non agnofccrc gradus & difcrimen Sacramentorum, qui ritun) ordi- nationis zque & non minus vere & proprie facramentum effe eontendunt, quam funt baptismus & euchariília ; (d) nofïrag'um autem partium Theologi duo tantum Sacramenta »yyscías dicta, quibus promiffio Evangelica annexa fit,apnofcunt.(e) Inftabis forfitan: Quod habet Symbolum externum, cum verbo inftitu. tionis & promxfïïoms con)un&um , illud eft proprie facramen- tum. Sed fcias velim, xegorovío» non poffe dici Symbolum Sacraa menti, quod non elementum, fed actio quzdam, & quidem mul- tis aliis actionibus fitcommunis; (f) accedit, quod ille ritus, licet in primitiva Eccleüa ufitatus fuerit, univerfie tamen ecclefiz nul- libi præfcnptus , neque uni vel foli prfcopo pcragcndus inve. niatur expreffe dcmandatus. (g) C Ipfe EM I * -.v.f,.-- iab 4 T ps, & in pleris- * que affertor Augu(tane Confeffionis graviffimus, id obfervavit ii Con- fultatione de articulis religionis inter catholicos & proteftantes con- t£overfis , ad mandatum Imperatorum -FERDINANb! ]. &/MAXI- MILIANI L. edita Coloniz M D LXXVII, vid. Joh. SABBERTI Caf- fandrum Evangelicum ad árt, A. C, XIV. p. 86. feq. & confer de hoc ^ Caflandro éjusque confültatione Joh. Frider, MAYERI Syllabum au- « &orum, qui Romam reconciliabilem: ftatuerunt; quem Jofephi HALLI ' Rome irreconciliabili adjecit, p.31. & Joh. FABRICIUM in Hiftor. Biblioth. Fabric, Patt, l. p. 377. fcq. Caffandrum itaque haud infimum lotum obtinere inter eos, qui utramque religionem conciliare volue- 'gitit, obfervavit Dn, BUDDEUS lfagog. Hiftor : : Thcol, Llþï-POR' Capo TI. p. $23. Cap. VII. p. 1269. feq. cterem , ut omnes concofdes cenfuere , eum in facer- (b) Quoad chara dotio imprimi: itaceteroquin erant opinioncs variz;aliis in facris tan- tum, aliis in omnibus feptem id fieri adferentibus, quie utraque fen- :tentia S, Bonaventurz vifa eft pmbabilis." ; vid, PETRI SUAVIS Hi&or. ^ Conc, Trid. Libr. VII. p.693. n a amento "*olrdini-s; Ca (c) Vide BELLARMINUM de Sact it. Libr. I. de Sacramentis ingenete, Cap. XXV[.. (d) Francifc. Petrus R AMIRIUS, Franciícanus in Con cilio Tridentino tionem, cui fententiz omnes vehementer reclamarunt ; Cüm autem ipli quidem monuit,non dicendum; Ordizem effe Sacramentum, fed ordina- Papi(te fateantur, Papam GÀ JUM non folum hos ordines demum A.C. CCLXXXIV. inftituiffe, vid. CARANZ. Surnm. Concil, Tom, l. fol, 431. fed ctiam ordines illos in facros & non fácros diftinguant, con£ CLAUDIUM ESPENC/EUM in Digreffion. Libr. I, Cap. . fol. 136, non video, quo jüre, quz ab Ecclefiaintroducta fünt, & pró'non facris habentur, Sacramenta dici póffint. 'conf. Dr, SCHERZERI Syftem, Theol. Loc. XXV deEcclefia, &. XII. p. 690. 69 1. (c) Ad Sacramentum vere & proprie fic. didtum . requiritur elementum externum, ab ipfo Chriíto in N. T. inftitutum, cui annexa.fit promiífio gratie ad remilfionem peccatorum exhibenidam, applicandatm, .& ob- : fïghahdam'ä qug fenfu. ltaäucbaptlsmum&Evcüä'rxfhamdfc Cramene 48 ä)O(ää* cramenta . ,;llo fcnfu ordmatmnem effc Sacramentum conüamqr ne- fiat amus. conf. Dn. GERHARDI. ConfeH Cathol. Part. L. Libr. 1I. U . Art. XVIl. de Sacramento ordinis. I (f) Qui « xuprac cumZwinglianis pemtus contemnunt, minus re&e poï faciunt vid. MENZERI Exegef Aug. Conf. Art. KIV. p. 520. nonleves he turbas de hac ordinatione poft reformationis .tempora excitavit in Ecclefia Joh, FREDERUS., Prof, Gryphisw. & Supetint, Rug. qui nec oí f a Phil. MELANCHTHONE, nec a toto MiniíLerio Witteberg. admo- nitus fententiammutare voluit ; interim abfolute neceflaria non eft,ita j ut nunquam , & nullo tempore vel caíu legitime vocatus officio fuo d in eccle(ia fungi poffet , nifi ordinatus, .confer, Fridemann. BECH- It MANNI Theol. Confcientiar. Sed T. Cap. Xll. p. 30. ubictiam,quid R de otdinatione, quz fine manuum 1mpof' tione peragitur, fentiendum fit, invenies expl:catum. Nos neque cum illis, qui ex precepto divino- Id neceffariam xsugoroioy ftatuunt, neque cum illis, qui penitus inter res T adiaphoras, pariter ac jejunium, quod in Ecclefia apoftolica cum im- pofitione mannum in ordinatione. &onjun&um erat; Ador. XLLL, 3. &c j XIV,22 1Ham ponunt, per omnia confentimus, fed: tanquam bonam ceremoniam apoPcohcam proptcr utiles commoncfa&xones in folenni V mxm&rorum mauguratlonc rctmemus Hucfpectat GREGORII [X. adíertum : Impofitionem manuum effe ritum ab Apoftolis introdutlum. Confer. BELLARM!NI Confeffionem , Libr, de Ord, Cap. I1, $. ult. 20n ejï' feriptum, ordinatos a Chriflo Apoflolos per manuum impofítio- nem; G exinde collzg:mw, xtigoSseioo Hon. effe partem effentialem ordi- nationis ; In necelfariis enim & effentialibus Scriptura non deficit. (g) Miniffer ordinationis de Ture divino nen efl falus Epiftopus , fed te- tum miniflerium inquit Dn. SCHERZERUS Sy(tem. Theol. Loc. X XV. . de Ecclef. p. 699. & confer, ex profeffo in hanc rem HULSEMAN- NUM de Mxm&ro ordmatmms, $. Xl. feg - rticulus Vzgg/' Ts », Propius rem tetigiffe non poemtcbut, fi confideremus, ne- quc mAuguü Confeffüione, neque in c;usdcm Apologxa de ordx- natione 4$5o($S& 49 nl m ]« natione Canomca ab prü:op:s folis- exercenda . quxcquam dici. J Licet enim in Apologla dicatuar de Canonibus antiquis, facile ta- men ex fübfequentibus patet, quid noftratibus displicuerit in illa le $ politia Canonica , quam Epifcoporum fzvitia diffolutam depre- I henderent. Primo qmdcm cxpcdxtum non eft, quos Canones C offendant Confeffores ;. in antiquis(imis ordinatio abfolute Epi- fcopis non tribuitur ; (a) Synodus Ancyrana in Galatia Sxculo IV. habita, Canone XIII. Chori-Epifcopis tantum interdicit or- Q dinationem in aliena parochia , (b) quem S. Athanafium , cum in exxho vcrfarctur nihil fecius excesfiffe, conftat. (c) Suc- ceffu. tcmpoms & accrefcente poteftate epifcopalires eó devenit tandem , ut inter Epifcopos & Presbyteros difcrimen &atucretur, : quod. ha&cnus non fuerat , & actus ordinationis prioribus , ut pacem fervarent in Ecclefia , committeretur. (d) €Cum autem hoc beneficio , quod ex concesfione aliorum. pos!' debant, vel conniventia mtempefhva W abuterentur epifcopi , & prater vanam eminentiam & poteftatem , infallibilitatem adfe- Garent, merito noftrates abufüm illum ut tollerent, omnem lapldem moverunt, femel coepta reformationis opera, & Minifte- rio Ecclefiaftico in hoc quoque momento ratione ordinationis, Jus à DEO conceffum, legitime vindicarunt, (e) ita tamen, ut adfervandum ordinem in Ecclefia, communiter ab illis, qui exa- men ordinandorum dirigunt , vel Senatus Ecclefiaftici. membra exiftunt, actus ordm*auoms exerceatur præfentc presbytcno uni- yerío. (f ) . (2) Antiquiffimos Canones. Ecclef' z 1pf' s Apoftolis- vmd:care conantur nonnulli ,. cum viciffim illos canonum Audbores alii vix: agnofcere velint.. Príus cumprimis FRANCISCUS TURRIANUS, Libr. l. . pro Canonibus Apoftolorum contra Centuriat, Magdeburg. adferuit ; Po- þertm inter ceteros PETRUS de MARCA de Concotd, Sacerd, & Lon- G perii — - - 9) oMDoCoe ET " as -1;4 pe'g;x,.i Li!iar; ll!.Capl! &duPlN Bibli-o:h'.; fc;'ipt-; Ecclef Tom. I ; . praftiterunt, Confer que de his Canoni busapoftolicis, & de colle- étione Canonum-,clcgam—ä.r*-.con-glut'inavit E * BÜüDDEUS in lfagog. Parxt. z Pofter, Cap. V. p. 742. Íeq. & p. 7$0. feq. N " (b) Syriodus illa ANCYRANA ipfo Concilio *:*ïcænb'O'ccürxï*ehicogä-ti; "fiquior Anno CCC XV. lapforum caufa habita eft, qui füb Maximini perfecutoris tyrannide;totmentorum favitia territi exciderant commti- nione Ecclefie, & nunc ut reciperentur, obnixe de(iderabant. Hoe concilium XXV. Canones decrevit, quorum Xlll. ex Verfione DIO- NYsII EXIGUlin RUELII & HARTMANNI Conciliis,illuftratis ita fonat: Chori Épifcopos mon licere Presbyteros vel Diaconos ordinare, fed néque urbis Presbyteros, uifi ctm literis ab Epifco permiffum fuerit, " dn aliena parochbia. Tom. L, Period, M. Peric. IV. Diatt. X Xll. p. 1107, : - (c) ATHANASIUS per Pelufium iter faciens Alexandtiam, in quibus- . damEcclefiis zugsroius ordinationes fecit.. Que res ulterius adverfus illum criminationis anfam przbuit, preteréa quod in aliorum ecclefiis ordinare tentaffet. vid. SOCR €XIV. ex Verfione Valefii. ATEM in Hiftor. Ecclef, Libr. 1] cgp. A ) inter veteres HIERONYMUM þ:oþEþiFEoþc*)rumx& Pr&)sbif&fo;um æ'q'u'äf'i,tatc ácriter pugnaïï'cï., 'e& miultis locis conffat , unde & a quibus- dam Romanen(ium illi lierefeos nota inufta eft , quod fcimus ex BEL- LARMINO Libr. I. de Clericis Caþ. XV, n Epificla LXX XV, ad EVAGRIUM non folum fcribir HIERONYMUS: .Quod poffea unus electus eff , qui cateris proponeretur , in febismatis remedium fatium efl ; fed etiam alias querelas fpecialiores dedit Tom. Vl, Commenitar. in Epiftol, ad Tirum Cap. l. v. «« Idem efl ergo Presbyter, qui & Epifco- fus» & antequam Diaboli inflintu fludia partium in religione fierent, € diceretur in populis * Ego fum Pauli , Égo Apollo, ego Autem Cepha ; communi Presbyterorum. confilio Ecclefíe gubernabantur. . Poftquam pero unusquisque eos,quos bapriz ayerat, fuos putabat effe, mon Chrifla : in toto orbe decretum efl $. tt unus de Presbpteriselettus ( in fengulis nimirum. diecefibus ) fuperponereruv cateriss:-ad quem omnis Ectlefre eura pertineret , & fchbismatum femina tallerentur. Et paulo qui : þ'þ'i pra- Sicut ergo Presbyteri feiuut, fe £& ecehefra confuetudime eiy -qui - pf ïääöa(ää* fl i ya!z'm: fuerzt, e]i* /hlyeäo:, zm Epz/&ap: HODErint , /e mag;; con/;';e[z;. Jles ^ n dine, quam difpofrtiomis dominice veritate, Pre:lgytem effe majares. Ex ipíis Poxtificiis tecentioribus GEORGH' CASSANDI verba no- L tatu funt digniffima; quando ad articulum. de Minifterio Eccle(iaftico in fua confultatione jamjam . laudata. fcribit.: Cospenit auteys imter td omnes, olim Apoflolicorum etate inter E[tfäapm' & Presbyteros di jferi- J men nullum fuiffe ; fed pa/lmodum ordinis fervaudi, &* fihismatis evi- lot tandi cauffa Epifcopum Presbytevis fuiffe prapofttum , cui | folz Cheroie- 0. if muia, id efl, ordinandi potejlas fervata fit. vid. Joh. SAUBER T! Caffan- drum Evangel. p. 88. In Anglia ilos, qui Epifcopales vel Hierarchici !t vocantur, eandem hic cum romanenfibus habere.Caufam , & Prcsby'- il &eris Jute divino prfcopos effe Ihpmorcs ,contendere, neminem fugt«t. ] Hanc hypothcfn propugnantes autores & i 1mpugnantes præc;pum if vide in Dn. BUDDEI lfagog. l.c. p. 849. 841. u (e) Egregia. verba continentur in Articulis Schmalkaldxcxs hac de re: (it E Epzf&opz fuo officio rette fungerertur, & curam Ecc!ef 4 & Evangeli Pc gererent, poffet illis nomine caritatis && tranquillitatis, non ex neceffitate, permitti,ut nos & noflros Concionatores ordinarent, & confirmarent,bac tAmen conditione, ut feponerentur omnes larva, prafligie, deliramenta, 5- £ ecira pompe etbnice; Quia vero nec funt , H&C ;*Jä volunt verg j* Epifcopi, fed politici dynafla, & Principes, qui uec contionantur , nec d docent, nec baptizant, nec cenam ndmtmfrant, nec ullum opus & off- H cium Ecclefta preftant.fed eos,quivocati munus illud fubeunt,perfzquun- £ur, 6 condémnant, profetto 1pforum culpa Ecclefia non defevenda, nec miniffris fpolianda efl..— Quapropter. ficut vetéra exempla Ecclefre €& ja Patrum nos docent,idoncos Ad boc offcium ipff NB. ordinare debemus e volumu.r.P.lll.Art.X de Initiatione,ordine & pocatione.Conf.Tracta- tum de Pote(tate & Jurisdictione Epifcoporum per Theologos Schmal- ; caldie congregatos confcriptum. ;j (F) Ordinatio ad Confiftorium pertinet, ratione mandati non oper.s, gum propne eft totiusEcclefiz, fervato tamen ordine. Interim conftitutie Ecclefiaftica JOHANNIS CASIMIRI Ducis Saxoniz Confiftorialibus Theologis illam videtur vendicare..Conf, Dn. Chriftiani WEBERI Jus Confiftor, Cap.XXVII, Se&..6, & Dn,CARPZOVIUM in Jurisprudent. .ConEPcor. Libr. I. Dcän. ALII. feq. Gz drti- $2 ' EJSA / .ä'rtzculæs Vzgefmm »ï^'^»Pri7;;12.(/$*;/' P : Docetür iraque in noftra Eccle(ia de ordinatione, qübd fit ritus folemnis , ob fines fuos maxime e(timandus, ()- quo per- foue vocata de legitima vocatione teftimonium ab ecclefia per- hibetur , & vocatio ejus confirmatur ; quod rieceffariis ad illud munus ecclefiafticum inftructus pervenerit , cique negotia publi- ca in Ecclefia peragenda fimul cum confecratione per preces & manuum impofitiónem commendantur, — Ordinatus itaque de- bet effe vocatus, qu& vocatio non femper ad certam parochiam fpectat, fed in genere ad verbi Divini minifterium. (b) ^ Qui autem ordinationenr exercet, ipfe ordinatione gaudeat; cum c- nim in Collegiis academicis non permittatur, ut quis gradum doctoris alteri conferat, qui ipfemet tali gradu condecoratus non eft; certe pari ratione ordinatio. facra permittenda non eft illi; qui ipfe ordinationem non accepit. (c). Ordinatio ipfa abíolu- tz quidem neces(itatis non eft, cum vocatum, fi necesfitatis ur- geat caíus, officium obire poffe ftatuamus;, licet ordinatio acce-. dere non potuerit3 (d) interim tamen nequaquam temere in Ecclefia negligenda eít, non quod actus ordinationis miniftros ecclefiz redderet validiores, fed ne aliis offenfionis prabeamus materiam , quafí in re tam facra & tanti momenti aliorum pre. cibus non habeamus opus , & involare pos(imus in officia, ficut involant bruta in pabulum. Qu & caufa eft , cur mos ille, qui ante hac Argentorati obtinuit , quando paftores fzpe poft aliquot adminiftrati officii annos ordinati fünt ; aboleretur. Ef. fectus igitur ordinationis eft quidem impetratio gratiz gratis da. t , feu idoneitatis intrinfece ad docendum, 1. Timoth. IV,, 14. non tamen abfolutus, fed pro difpofitione fübjecti ordinandi fz. quens velnon (equens, alias Simon Magus, fi erdinationém pecu. niaimpetraffet, illatg gratiam participaffer, (e) - (:)0r- S$)oCS8 — 3 (a) Ordmatwncm nudum effe ritum, non omnes concedunt, quicquid Áit autem pro ratione tcmporu*n & circumftantiarum adeffe & abcfTe po- teít, illud inter ritus merito refertur; e(t autem non ritus profanus, - fed facer, in. Sacris literis licet non prefcriptus expreffey tamen aliquo "n 1modo fundatus, & propter fines fuos ttes merito. aítimandus; :Primo lud enim publicum teftimonium eft,. hunc minifferii Candidatum idoneum Ji effc, & dignum inventum, cui anima concredi queant,. Secundo, ipfum Candidarum ritus hic publice certiorem facit, legitime eundem voca- le tum effz , adcoque Ecclefiz ad pium minifterium obligari. .. Terzio, to- tius Ecclefie preces fuper illo funduntur, ut dona ipfius; ecclefiz ne- j ceffaria, augeantur, & animus ipfi Deo conflanter ferviendi & anima- ul rum falutem procurandi concedatur. vid. Dn, FECHTIUM in ln&ru&. Paftor. Cap. V. p. 47.. (b) Contra Pontificios , qui non vocatos ordinare. folent, ut ad Clerico- rum numerum illostrabant & ad conyerten dosEth nicos emittant ,dxfgu- Jf tant no(frates Politici & Theologi. conf,Dn. BOHMERAIS Jure Paro- , chial. Cap. I. Sect. I1I, $. 4$. p. 125. & Dn. SCHERZERUS Syftemat. Theol. Loc; XXV. de Ecclef. p. 699.. Quzítionem tamen moverun? hadtenus nonnulliin noftra ecclefia, 4uid fentiendum fit. de ordinatio- ne Candidatorum in certam diecefmnon defignatorum ?. Ubi inficiasire non poffumus, Canoni(tas paritet ac Theologos plurimos. obflare ordi- nationi (ine titulo, inter quos partes fübeuntpriores ,. FRANCISCUS $ DUARENUS qui in Traci. de SS. Ecclef. Miniffer. ac. bea:iïc Libr. I, Cap. XVI. hanc ordinationem non folum dicit "maginariam, quomo— do olim imaginatia militia fuerit fine ullo labore & exercitio ,. fed Presbyteros illos Hzopienfes etiam falutare non dubitat. p. 11c. po- fteriores autem -Cafp. Erasu. BROCHMANDUS in Syftem, Univerf. Theol. Tom. lL. Caf; Confc, XVI. p. $24. cumquo confentit DUNTE z il4 in Caf. Confcient: Cap. XIIX. Sect. II1; uzt. L. num.2. p. 717 BAL- DUINUS in Cafib. Confc. Libr, IV. Cap. V. Caf. 11X. p..104$. & DANHAUERUS in Libr. Con( apert. Tom. l. Part. ZI. Dial. I/I Se&. IV.quaft. 18. p. 1007. & sli plures:: Verum enim vero, non penitus dete&andam effe illam ordinationem fi ine. titulo fpccxah & dcterrpmato, nifallor exeo ndeblmus » quod« Candxdan quldam probe. exetcitati ,.ad verbüm 3 $4 ä(o)ääv verbum De1 in Ecclef a prædlcandum, & Sacäamcnta admmx&randa, vocati poffint generaliter ,. qui-licet Parochiam certam adhuc expe- &ent, in cafü tamen neceffitatis huic velilli gregi non viduz quidem; juffu füperiorum fuccurtant. Nerba Petrina 1. EplPr Cap. V. v. 2. non obftant,. ub1 dicitut : wa:gzævere 3004 Üj mroiuplon T Qs , ETICKO- aEyTEG ,un awa.'quæs', '&c.loqüitur enim A po&olus féermone gene- taliori de grege Dei, quam pafcebant'eo tempore fine reflridtione ad cerram Ecclefiam & particularem. Nec omni ufü caret hzec ordina- tio fine titulo , qua deftinantür ad mini(leria facra non folum Can- didati, fed etiam idonei Paftores eficiuttur, qui per continua exetci- tia & experientie fpecimina' habiliores'in dies reddüntur. Prudenterin- terim circa hanc ordinationem verfàri oportct Magiftratüs & eccle- fiarum Ephoros, ne indigniores recipiantur in numerum miniftrorum d Ecclefiz, nec digniores femel recepti paupertatis vel contumeliz no. Y tam incurrant, ex qua; Ecclefie noftre oriretur damnum apertiffimum, conf. BOHMERUS jurc Prote&ant. Ecclef ler. I. '-IW. XI. 9' 17 öc 32-—.- X ""réiiquos. ^ i (c) Ordinans, ne quisquam in Ecclefia obotxatm* fcrupu!us, 1pf'c debct | effe ordinatus. vide ex profeffo HULSEMANNUM de Miniftro ordina- tionis. Exortam hac dé re in Poserania contentionem, an , qui ab .l; Epifcopo Pontificio vel Do&ore Calviniano ordinátus fit , reordinari debeat, fi ad noftram Ecclefiam; ejusdemque: minifteriüm accadat, re- tenfuit DEDEKENNUS Confilior. Volum, Z; p. 746. conf. BECH- MANNI Theol. Confcient, Tit. I, Se&t. Z Caf. XHII. p. 33. Refponde- tut commumter, reordinari poch ejustnodi miniftrum, fi velit, cum fit titus, vocationem ad hanc particularem Ecclefiam confirmans , non autem neceffariam effe fi mpixcxter hánc reordmatwnem,vxd Dn I-'ECH- TlllM in Inftru&t. Paftoral. cap. V. $. Vl-p. $152« (d) ngmam ab ordinatione fun&iones minifterii Ecclefi afhc: non dc« endent, in cafu neceffitatis vocatus, qui per impedimentum ordinari non flatim poteft, falvo jure officio füo facro fungi poteft. interim £amen nullatenus temere c]usmodx cafus necelfitatis Hngendus eft; nec adeo extenuandus ille ritus in S. S. commendatus, u« illo plane cárere poffem us, fi Principi ita placumt, guod putat Dn. FLEISCHERIUS in Der « ää)ccw W ]i ber &inlettunggum get—-&ud)enä)ïecbte. Libr.I. Cztp XXVIL 5 24:*13.204, m uantum toboris attribuant huic. fentenuæ ibidem. adlegan autotes Dn. SPENERIIS Tom. IV, Concil. Germ. C'dp. V 4trt, IV, Sed?, 244 Il u Dn. ZIEGLERIUS in Superintend. Cap. XIF. $. 13. & Dn, SEKEN- i DOREÉ, de Lutheramsmo, Lzör. III $. 43 add mf Ie&on relmqu[- mus dr)udxcandum [ m (ej Confet SCHERZERI Sy&ema Theól. Loc. XXV. de Ecelc«fia y qu dc e&'c&u ordmauonfs dxH'cruxt, p 699 700. d 8 rticulus F'igeffmus Seczmzlw.n Vocatw & ordinatio 1pfum oHïcmm mini(tri Ecclcf' 1 cons Putmt ] requlüta vero perfonam fninifttantis fpe&antxa itideni duo merito confhtuuntur, alterum ad docendum idoneitas, al- terum. vit& fanctimoriia non fucata fed fincera. Qq-gtcnus hæä lï; vréogxeausya, 1 fint effentialia in miniítro Ecclefiz , & infeparabiliá , hàc qwdcm vice non evolvunus, (3)..N eceiï'ana autem illa ef- fe. ,;nemo fanus £&cile negabxt. -Licet enxm actus Miniftrorum Ecclefiæ formales , qui'ad Oeconomiam Spiritualem fpeclant, in fc femper (int boni & perfedti e(fentialiter, fi cum verbo divino E: exacte conveniant , ita ut à miniftri dignitate non officii digni- tatem. vechïcamam dependere, merito &atuamus, au&z tamen pietatis exercitio accidentaliter perficiuntur . magis & commen- dantur , quo .dodtor Ecclefie non tantam proprium oftendit confen(um , fed etiam ad imitationem exhortatur auditores. (b) Prius itaque requifïtum quod concernit, ipíà fcnptura prater ivDiea) naturalem requirit füfficientem ertiditióneni, üt ahquls üt &&mr ,,,,, imig aptus & docilis ad alios inftituendos & J*umræu & muis 'ypaQais » pótens & idoneus ad contradicentes arguendos & convincendos. L Timoth. ITI, 2.. 2. Timoth. TI, 24. Tit. L 9. Hinc adcuratum nexum capitum fide1 teneant miniftri Eccleüæ, fine $i quo $6 &S»oCSE quo nec nervum argumenmrum recte cxponere ; nec contro- verfias iti Ecclefia enatas folide dijudicare poiTunt. (c) Pofteri- us rcqm(itum in eadem Scriptura Sacra indicatur non occulte, cum Apoftolus docet generaliter. ,. Epifcopum vel miniftrum Ecclefiz debere effe avemíAsmrey & a-veyquov 1. Tim. III, z. Tit. I, 6.7: quibusvocibus integritas, qua pietati erga Deum , caftitati & temperantiz erga fe 1pfum,& juftitiz ergaalios ftudet minifter ecclefiz, (ine dubio exprimitur. (d). Que vite fan&imonia, qucmadmodum ex 1pfa interna theologiz natura felicisfime de- ducitur, ita etiam ex innumeris Ecclefiz canonibus fatis adparct, illam ideó maxime rcqum in Conc:onatonbus, ne ignominia affïcmur officium, aut in contemtum abdacatur, (e) quando altera manu dcftruunt, quod altera . carperunt zdificare. - (a) Ardua hactenus fuit controveríia inter quosdam Theologos de re- quifitis effentialibus dodtoris vel miniftti Ecclefie. Quidam negarunt; DOTL Theologum dici poffe aliquem , fne vita. f'antlimonia, quod quidem alicui fides ineffe poffit (ine habitu theologiz, nulli autem: proptie fic dide Theologiz habitus ineffe poffit absque habitu fidei, Alii pro- baverunt , Pabitum fcientie tbeologica reapfe feparari poffe.A fide fal- pificA , quod voluntas non femper effc&ive trahatur & flectatur pet notitiam intelle&us. Nos quxdcm ex profcffo nunc non tractare pof fümus, quz circa hanc intricatam materiam Occürrünt ; J Interim pau- cis t€P€tchS, quæ toties de notitia 7'6'711772 /:16!*47!0?1 m I"Pgi*nttl.f, vera 6 jilpemdt:tralt 6 viva ditlum fuit. Habet omnino irregeni- tus, qui non caret illuminatione adiiva vel medii , notitiam veram; fupernaturalem&vwam, veritas enim, quam ex S.S, haufit, e(t vera fupernaturalis & viva objective, non tantum ratione objecti realis, quod ipía veritas divina eft ,. fed etiam ratione objetti per/bmzlu ; in quo effetlive vera fupcmaturahs & viva deprehenditur? qui autem plene illuminatus eft & /itb]:&we, pleniori quidem non gaudet notitia, ta- tione habitus adquifiti , majora tamen poffidet dona interna, & fpiri- tuaha,qu:bus non folum fandtificatur, fcd ctxam in officii adminiftra- tione "— ää)ca(sæ, d AtrQ« tione confirmatur. Notitia ltaquc in lmPlO miniflro Ecclefiz nun- dleri quam mere naturalis efl, & literalis; fed fpiritualis, cum Scriptura S. ex Ite, qua haulíerunt illam notitiam, meram literam non offerat, fed cum hm mente Spmtus s. ngatam » licet 1pfe minifter nondum fþlrxtual:s fit, iT vcl TT VeU lu inhabitans: babcat Non ob&at Formula Concordiz, ubi I(atl p. 6s7. docetur, quod irregeniti viribus. naturalibus,vel clariffmorum (ler verborum mentem a Spiritu S. ad res divinas adbibitorum perczperc nequeant, etiamfi bomines alias fint dottiffimi && ingeniofffmi ; quoc- T fum etiam fpectat CHEMNITIUS in Judic. de Controv. quibusd. p. 36. de Verum fenfum Evangelii ratio non intelligit, fed plane pervertit ; Nam fe certum quxdcm eff, quod ipfe Apoüolus dicit: ALvyixde dé avD'sumec Qu E Óyeras Tà 78 TyÉUtLA T OS TS O» &c. Y. Corinth. 1! , 14. Sed nihil aliud exinde fequ:mr, quam Evangelii literalis cognitionem nullo mo- do do- absque gratia divina haberi, vid. Dn. QVENSTEDIUM in Gyl*rcm. Part. M. p. 49«. b.. ; propofita ( ereditu neceffaria ) fint, bomo ani- f " mAlis: Adprehendzt 6* credit tantum per divinitus inditam & fuperna- Al zurAlem vim , inquit HULSEMANNUS in Breviar. p. 462, & in Pralect, ad Formul, Concord.p. 39 1. Recipitautem homo verum, & (pmtua- fic 'ü» lem verbi divini fenfum, quando eodem recte propofito, gratiz pre- yenienti &:præparantl nonmahtlofe, yel bruti inftar refiftit; necnon, 7^ t quando ipfe juxta regulas fana Q(egefeos fenfüm debitum ex fcriptura jf effert ; & hzc fane receptio non eft virium naturalium, fed ad opera gratxæ præparantls referri debet. vid. Dn. LOESCHERUM ia Stro- Jj mateo Sect, IV. de lluminatione p. $0. feq. & Confer dehac materia Compoftxonem fundamentalem Controverfiz de notitia irregenito- Jje l rum a Dn. PESAROVIOPropoftam & Wittebergae An. MDCC XVI. impreffam. ^ (b) Dicit quidem Auguftana Confeffio Art. WX. Jiceve u /z:cmment::, que per malos adminiffrantur s. fc. quamdiu fint ia officio ejusmodi - rnali miniftri, interim nec mali eligendi, nec aperte tales tolerandi (em- g per funt.—.Circa illud LICET, Dn. Joh. Sam. STRVCKIU: fex con- clufiones fecit fequentes: 1.) Non quidem juflum 69" hom;/ium qgä, mmjimo ma!amm utx, fed 4antum licere, H 2.) $ $9 us E v Si »elmaxime boc loco p?kfeüe licitusm intelligere velis, tamen illud licitum dici , non in favarem miniflirorum malorum , ut fe boc ipfe tueantur ,. fed in favorem miferarum animarum ,. qua non fatis dignofcere poffunt bypocrifín malorum, ne de falute fua propterea de- fherent, fi illorum minifi m'o HLABTUr , un boc etiam Apologia com- probat . p.igo. 3-) Quod ff ergo fatis confle t , eos effe m;alz;f miniflros , 5212& duäiuä eft an liceat eorum miniflerio uti, vel propter feandalum ,quia Scri- ptura interdicit omne. cum m A;-zlz': commercium 1. Corinib. F , ut. 1,Timstb.VI, . A 4) Sed colligo etiam ex verbis Cbnfejïon?f » BI propter dqf?ä?um emeliorum illud licere, quia vix in bac vita,ubi malorum major nu- merus eft, evitari potefl, ut non bypocrite & mali admifceantur. $-) Hinc fí. alicubi boni & mali miniflri fnt, € ita meliores baberi poffnt, non licere uti miniflerio malorum, && bypocritarum,G" tandem, 6:) Si omnes miniflri in uno loco [int mali, licere quidem eorum mini- |flerio uti, fed licere, non oporter £, 69' ffc neminem «ogi polfe, wt mi- 1 nifterio malorum utatur. vid. ejusd, Tractat. Acad, de Jure liciti fed non hone&i;C)zp. II num. 99. Xo0. P. 92. 93. Hacomniaut eo melius & quidem theologice explice- mus, duz fuperfunt quaftiones; Príor eff : n impius Minifler Eccle- ff verbum Dei ortbodoxe docensycum fru&u doceat ? Negarunt illam in Ecclefia primitiva Donati(lz, receritioribus autem temporibus Ana- baptiftze, Schwenckfeldiani, Weigeliani; Quackeri, Labadifte, & relie qui illorum veftigia legentes & prementes, Sed paucis notamus: fru- &um doütrine vix ac ne vix quidem dependere poffe a miniftri pie- tate, nec ut a caufa, nec ut a requifito neceffario, alias fequeretur, il- lius productionem ceffare pereunte pictate; & redire, quoties miniffer convertatur, quod non folum effet ab(urdum, fed etiam contra tot pro- miffiones divinas,quas de fructu verbi habemus;ad miniftros non teftri- €tas. Quemadmodum enim juxta verbum AUGUSTINI Libr. HE, contra CRESCONIUM Grammat. Cap. IIX. femen bonum fruilificat, licet impuris manibus (pargatur in agrim . ita quoque verbum éfficax NI fatis eft, licet ab impiq prqponaggï:.- s'pg&am huc vyerba BALDUI cgregia à d$5oC5E $9 m ues i ACIA Villul x c,gre*gia' in Difp ut. XVIL ad Artic. Schmalcald, ch. LXI V, Hec eff yerbi 6 Sacramentorum non dependet a pietate vel impietate mipifiri, rj fati ,ml ab ordinatioue fo!z'-uf DEI, qui,p(r ifla Qmedria, a perfona etiam in- de digsiffma, modo ordinarie Ef juxta inflitutionem DEI operante, admi- ( sifirata , effcax effe folez , &c.. conf. LUTHERUM Tom. VI. Jenenf. fol, 99.. Pofferior eft: n eniodfler pius majori eum frutlu. doceat, btun quam impius ? Ubi in genere fatendum eft ,. malum miniftrum im- Vfl pietate fua & quidem notoria fructum verbi predicati multum impe; ^j lh dire, quod bene GERHARDUS obfervavit in Loco de Minifíter. Ec- clef. n. 182. Vite integritas & aworum boneflas cumprimis & pr.eïipue 2n 4b Epifcopo vequiritur , &c. neve wb vita improbitateme miniflerium f fuum calumnitis boflium exponant, fructificatiomi verbi impedimentum G&' remoram objictant, 'Infpecie-autem reticere nolumus: 5 pins smintfler donis careat, aut exiguis infirudtus fit, contra impius egregiis h polleat, cujus impietas adhuc fit occulta, bic majori cum feruttu docere poteft aliquando, quam ille. . Et viee verfa: Sz zmpietas minifiri exi- vim.'- I miis donis praditi, fit notoria, major omnino frutlus a pio , licet exi- ua dona babente expetlandus efl , quam ab illo. Confentit nobis- cum D. FECHTIUSin Sylloge Selectior. ex univerfa Theol, Controv. $^ iCt* Difput. XLIL th. l. & X1L qui quidem eam ob caufam impugnatus, lt nondum autem expugnatus fuit, Confer, quz prolixius de hoc the- mate differuit Dn. Joh. Abrah. KXROMAYERUS Commentar, Didad. lt []d« Elencht, in Auguft, Confeff. Difp, XI, d , e mini&cr.ngclef;Q;xæR. L& l. p. 27«. feq. ; Eü' (c) . Quid fit verz eruditionis natura, alia occafione dcmo.nürämus ;eru- tü jt. ditionem Doctoris Ecclefiaftici confiftere maxime in adcurata Scriptu- r Sacra cognitione, nemo ignorat ; fed quomodo fibi adquirat banc j et cognitionem feliciter, qui officio paftorali fungi vult, inter omnes non conftat, Cum fcripture accuratior interpretatio, fine linguarum ori- 00. entalium, hiftoriarum facrarum pariter & profanarum, antiquitatum, fi« l, aliarumque artium przfidio rite non procedat, hisce, quantum fcopi, quem quisque fibi propofuit ; ratio permittit , eum imbutum «ffe nc- n ceífe eft. Omnes equidem eruditionis partes utiles effe poffunt Theo- X ar'vias efís cuique , facile dabunt i logo , ícd non omnes eque ncc.;(ï" 2 omncse i 66 äg)O(ää* omnes. vide que Dn. BHDDEHS monuitin Infht.ïhco! Moral Part, I11, Cap. II. $. 13. feq. p. 6$4. feq. &confcrquæ in vetuftioribus Con- ciliis de examine ordinandorum graviter fancita funt; e. g. in couc, CARTHAG, lV. Can. IV, Ordinandus, cum in examine imvtntus feerit recte infirucius , tunc 0rdmemr, & Diftind LX XXI. Can. iV- inquit CONCILIUM NICJENUM : $7 qui f f ne examinatione promoti presbyteri funt, quia contra regulam manus eis tmpof jte /unt » bos ecclefi d/llül.f ordo 71072 ft,tlplt. (d) " AvezriAur r effe non eff, vacare omni peccato, fed ahcnum ech ab omni crimine ; propter quod in jus vocari aut ab hoftibus etiam " & adveríariis accufari! aliquis pofl"c, ut S. AUGUSTINUS explicat tra& XLI. m Cap. IIX. ]ohanms. Quapropter Tit, 1. redditur per avéyxAnror &yai, quod nifi omnia me fallunt, ab &yxaA£ defcendit, & in Jus ahquem vocate , aut de crimine aliquo accufare fignificat ; interim pcr has voces ejusmodi meprehenübnhtas non def'gnatur, qua tantum in externis fübfiftit, fed quantum fieri poteft, ad internos quo- que animi motus fe extendit. vid. Da. BDDEUM l.c. $ XXL p. 658. in annotat, ubi fimul Commentarium pleniorem ad Tit. I, v. 6. 7.8. 9. de virtutibus miniftrorum Ecclefix abfolutis, &quæ refpa&um quen- ,'dam habent ad quædam externa in regimine partim familie, partim aff'e&uum prudentiori, invenies a d. ediB usque. XLI. . (e) la canoxs Apoftolico XLI. & XLIiL. jamjam ita. conftitutum e& Epifcopus, vel Presbyter, ?el Diaconus,aleis vel ebrietatibus v acant, vel defif at vel deponatur ; & caxow LIV, decrevit: Sz quis Clericus in can- pona comedens deprebenfu: fuerit, fegregetur praterquam þ i publicum diverforium invia propter nece[fitatem diverterit. Quo pettinet Conftit. Ecclef Elector. Sax. quam allegat GERHAR DIUIS Loc. de Minift. Ec- €elef. $. 280. Ex Jure Canonico egregia funt verba ISIDORI, qua ex- tant in C. IIT. Diftinct, X XIII, Lege Patrum cavetur , ut 4 vulgan 27 [eclzt/' 7 a mundi valupzanäm fefe 46jizne4nt, non fpeitaculis pom pampis interfmt ; convivia publica fugiant, privata non santum pudzm fed e /'obrm colant j ufuris nequaquam incumbant , neque turpium occu- patzone: lucrorum, fmuduque mjmqudm þudzum Appetant 5, Amtrem pecunia , quafi materiam eunictarum eriminum fugiant , /Z'cularta ofkcia : 61 WU es TW :æ J'.o)-ääf Dart, [ vu'af— nägotizzqueabjüzf:zn.t;«Can. XIL Dift. XL. CHRV&OSTOM[V Con- Locüs infertus eft : Multi facerdotes & pauci facerdotes 5 multi mo- ONC, mine , pauci opere. — Videte ergo , quomodo fedetis [uper catbedram j hwrit quia non catbedra facit facerdotem, fed facerdos cathedrams non lo- jquit cus fantlifcat bominem ,. fed bomo locum ; NB. non omnis facerdeos funt, fantius , fed amnis (antius facerdos, — Qui bene federir fuper catbe- à ordà dram , bonorem accipit ab illa; qui male federit e. & : qui' alios con« vitás, calumniis traducit, injuriam facit catbedras ideaque malus fa» ! C(TC cerdos de facerdotio fuó critmen acquirit, non dignitatem. — In judicio tlam enim fedens, fí quidem bene vixeris , & bene docheris, omnium judex lcat es; fl autem Dene docueris , & male vixeris , tui folius condemnator W eris.. Nam bene vivendo , & bene docendo populum inftruis, quomodo debeat vivere , bene autem docendo & male vivendo j Deum injiiui:',' ;nomodo te deleat condemnare. Confer etiam ex Jure CiviliL. XXXL at Cod. de Epifc. & Cleric. que Impp, LEO & ATHEM. refcripferünt, & 1 qüæ vide preprimis ESPENC. de Offic, &'Pmtf Canon, "Parc.', i. C?Pï Vs [UO- ff d P yí ,Azftz'cz:lzts Vige]zbzzä .Teïtzïw. ! u Sed adhuc duo reflant , qua generaliter dicenda (onit, circa Ift] ordinem.ecclefiafticum nunc declarandum: An nimirum'ex or- f dine-Apoftolorum fuccedat nofter ordo ecclefiafticus, & quinam pl erdines in Chriftiana Ecclefia admittantur? - 'Priorem quaftio- i n nem, (i paulo penitius examinemus , negamus , pernegamusque, Apoftolatum adhuc vigere in Ecclefia , qui fuit officium extra- tb Er'r. ordinarium , & ad certum períonarum non folum fed & dierum tumerum reftrictum., (a Negamus iterum Pontificem Roma- x. num füccesfiffe Petro, & ex mandato Chrifti fedem Rome fixif- 4 7) fe,,quandoquidcm illa ipfa fedes fixà "'i,pü legationi äPOR(?EfCæ, qua omnibus gentibus in univerfo mundo circumeuntes , pra- dicatent , e diametro adverfetur ; (b) .. Interim omnes Ecclefize oftolorum merito ',djici,? affirma- do,&orcs N.T. ijqccc'ffo;res Ap n ;f;ï,'!f*-:i,:wus, lg 62 äS)O(ää- -- mus, non quldem quoad (uccesionem. in & de Apo&olatu fed tamen in & de officio evangelizandi , quod omnibus eft com- mune, quando perfonale privilegium quidam urgere volunt. uemadmodum enim Apoftoli focios & cooperatores fuo tem- pore adfümerent ; non in munere apofltolico extraordinario & immediato , fed in pradicatione ordinaria ; ita omnes miniftri ( Ecclefiz fine dubio fuccefferunt apoftolis , ut ab ip(is inchoatum opus perficerent , & fuper fundamento femel pofito feliciter a- dificarent, Sic igitur hodierni miriftri ecclefiz pares quidem non fünt ratione donorum extraordinariorum apo&ohs ; qui ecclefiam cum Chrifto plantabant ; interim tamen ad idem of- ficium divino modo vecantur, quatenusad predicationem Evan- gelii & propagationem regni Chrifli fpectat ordinarié, & eadem promisfione gaudent, quam dabat Apoftolis ante adícenfionem folennem: Math, XXIIX. ult. ad folos enim apoftolos pertinere vix poteft, qui usque ad finem feculi in ecclefía non przdica- runt; pcrtmct autem ad illos fimul apoftolorum fucceffores per- etuos in officio, qui apoftolicam doctrinam profitentur , præ- dicant , illuftrant, & defendunt. (c) (a) Romanenfes, qui nimis pemnacxtcr fuccea' oni canomcæmhxant,& in determinanda Ecclefie veritate utramque pagmam illam iftam fa- ciunt, fibi ipfis nocere mihi videntur turpiffime, qui feriem Romano- rum Pontificum fine domeítica turpitudine nunquam probabunt. conf, BARONII Annal. Eccl, T. X. ad Ann, D CCCC XII. n.$. col.685. edit. Colon. 1624. Inanis eft objedio: Nifi apoftolatus adhuc vigeat, predicandi quoque Evangelium & baptismum adminif(trandi potefta- tem nullam amplius effe ; :confequentia enim claudicat; non unius generis illa funtj que a Chrifto Apoftolis di&a funt, & propria apo- ftolatus ratio non confiftit in evangelii predicatione & baptismi ad- miniftratione nuda; fed tali, que complecteretur omnes gentes. conf. SCHERZERI S$yft, Theol. ubi cum ipfis Apoftolis intermortuam fuiffe spoftolatum probavit quingie argumenns, c. 1.2 d &630(5&' 63 d 1.) 4 defe&u 4pof£alme poteflatis prapr:ee. n 2.) 4 defetfu vocationis immediata. unit, 3.) « defecinu infallibilitatis & 9uvuurssyluce Wt 4) A defeclu predicationis ad certum locum n&n rejlr:ä'æ. )& $2 4 defectu. viffonis Chrifli in carne, - ii Loc, XXV. de Ecclef $. XIl. p. 687. 688 [b) Quamvis de eo, quod Petrus Romz aliqtiando- fuetit & prædxcavme um non litigemus, fed vetetes fcriptores bonis opinationibus indulgere; facile concedamus; feffionem tamen diuturnam , quam fibi ibidem em fixctit, & de qua Pontificii hodierni adhuc garriunt, minime dare pof fumus ; cum conciliari vix poterit cum illo pado, quod Petrus eum jl of Paulo ea conditione iniiffe legitur, ut hic quidem inter gentes; ille a vero apud circumcifos fungeretur apoftolatu; Gal. ll; 9. vel cumillo feptennio, quo poft emigrationem, ab urbe Roma Antiochie Petrum It faiffe verfatum ex fcriptoribus Ecclefiafticis quidam referunt, Con: feratur ex profeffo de hac materia VEDELIUS de Cathedra Petri.- Ü (c) Succeffionem minifterii Ecclefiaftici externam Canomcamque in toto mundo defeciffe , demonftravit egregie GUIL, WHISTONUS , in li- bello, quem Londini Anno M DCC XIV. cdidit, quo priricipio vel ma- xime Donatismus Romanenfium Grzcorum, & Theologorum Angli- 'canorum ngxdxorum jugulatur ; qm omnes ab ordinatione Canonica facramentorum quoque fi five omnium, five quorundam validitatem Iu« fpendunt. Nos igitur non curamus fucceffionem perfomalem , & lo- calem, quam nemo fanus dixetit canonicam ; fed doctrinalem & rea- lem probamus, quz folitarie fpectata ; vera Ecclef' e nota & indubia femper manebit; »on babent bareditatem Petri y qui Petri fidem non babent, inquit S. AMBROSIUS Libr. 1, de poenitent ; & S. ALIGUSTI- NIIS dellnitate Ecclef. Cap. XVl. Nolumus nos Ecclefiam noftram pro» bare vel ex fuccefone Epifcoporum, vel ex autoritate Conciliorum, vel nir aculorum frequentia, vel ex vzf i5 66 fomniiss. Quæcunque zalm 1n catbolica fiunt, ideo probanda, quia in ea fiunt , non itaque eam pra- Lant, Ipfe Dominus J€fus,cum refurrexiffet, fuos dtfczpulo: 4d ftriptu- rA5 remittit legis & prophetarum. Confer egregiam Differtationem polemicam de Succeflionc Epifcopali Dn, Chriftoph, Matthei PFAEFII Tra&aw 64 LEPEAS: - x d Tractatui fingulari de Or:g:mbus juris Ecclefiaftici annexam y. in qua qii Pmbatur, hanc fucceffionem in tota, quaqua patet, Ecclefia, maxime qu in Romana dudum defeciffe, & fi qua fit, Grascae magis, quam Romanæ, ff maxime vero Anglicana compcccre, vera& autem Eccieüæ notam pror- fici fus haud clïc. lox T Artzculm" Vzgcy' fus szrtw* UI Ad alterum nos accingentes de hodiernis in Ecclefia or- if dinibus , ante omnia fciendum effe duximus , Jus Canonicum n diftinguere inter ordinem & ordinationem, licet quandoque ha- e beantur pro fynonymis. 'Ordinatio eft ritus ille & modus , quo n Ordines autem illa divería funt offi- quis officium nancifcitur 5 Vi Cia, qu& in Eccleíia viguerunt. Primo quidem in primitiva Ec- clefia poft miniítros temporarios & extraordinarios duos tantum ordines fuiffe , Presbyteros &. Dlaconos x ipfis Pontificiis qui- dam afferunt. (a). Paulo poft amphores forütan Ecclefiz in caü- fg fa fuerunt, ut non folum ipfi Clerici inter fe officia dividerent, certosque gradus conftituerent, fed.etiam alia officia commodi- tatis, vel externz diícipline gratià mtmducerent (b) quzfibe- ne ufurpata fuiffent , reprehendi vix potmffcnt dummodo aba- Ius e(fencalibus fun&xombus recte diftincta manf(iffent. An autem illa ordinum diítinctio in pnmmva ecclefia feminarium quafi fuerit , in quo erudirentur , qui Ecclefiafticis officiis ftudia " Tandemin Roma- addixerint , prohxms non disquiremus. (c): ra Ecclefía ex xaxesAí Judaismi & Gentilismi plures ordinum [pecies füb pratextu divinz inftitutionis & antiquitatis finxerunt Canoniíte & ThcoiOgl, illosque modo ad numerum novenari- um, modo feptenarium adeo determinarunt, ut perpetuam .eo- rum necesfitatem contra tot clara tefhmoma imprudenter fane urgeant. (d) Sed aliter resíe habet.in Ecclefiis Proteftantium, qui - äg)o('sä' 6g L n d nqua qui æpmbc norunt, Eccleüam habere- purum mmx&enum éx &- iXlme qualibus fubjedtis confi (tens. - Sicat enim Apoftoli: omnes^pari ang, honoris & poteftatis confortio prediti, & ad unum idemque of- Dfor« ficium æquahtcr vocati fuerunt, ut cum antiquo Patre Cypriano loquar; ita adhuc hodie omnes Ecclefiarum paftores, atque do- &tores eandem feu zqualem à Chri(to poteüatem habent, quae Inte- 0f» omnem graduum in officio diverfitatem merito refpuit. - rim , licet Jure Divino inter fe equales (int omnes , nec Ep1fco- üm pis 1mper1um aliquod in reliquos aut tribuatur, aut faltem con- hi cedatur in S. S. poteft tamen aliqua effe diverfitas: , pro diverfi- Ug táte donorum & functionum , quorfum loca Paulina fpectare f videntur 1. Corinth. XII, 28. (eq. Ephe: IV . ubi tamen difpi- ciendum iterum erit, ut non facile credantur jure divino con- n fhtuta, quz ab eccleüa introdudta fünt5 nec cum ordinariis extra- ul ordinaria, & cum: chcntlahbus accidentalia confundantur ; & ]^ tandem caveamius ; ne hulusmodï graduum confhtufm in fràu- t, dem libertatis Ecclefiafüce fiat , nec ille ordinis primatüs in po- teftatis principatum degeneret .ex quo fonte plerique de pote- : ftate miniftrorum Ecclefix oriuntur errores. (e). .a) PETRUS LOMBARDUS, qui Mag&&er fententiarum vulgo dicitur, 4 ,, poftquam « de feptem ordinibus diferuiffet, inquit:! Excellentes Ganc- nes duos tantum jkcrax ordines Adpellan cenfent , Diaconatus fcil, && j;: Presbyteratus ; quia bos folos primitiva Ecclefía legitur babuiffe, && de bis folis preceptum Apofloli babemus. . Apofloli euim.in fengulis ci- vitatibus Epifcopos && Presbyteros ordinaverunt 5- Levitas étiam, id eft Diatonos, 4b Apoflolis ordinatos legimus , quorum maximus fuir B, Stephanus. Libr. IV.Diftin&. X XIV. ad tit. 1. copf. GEORGII.CAS- SANDRI Confultationem ahquotlcs citatan ad Art. XIV. A.C. Coz. fl at; inquit, /acros ordines proprie dici Diaconatum & Presbyteratum, ut quos folos primitivam Ecclefiam in ufu babuiffe legatur , id quod ttj/Mtll-" Papa llrþ:mm, & annotavit. Cbry/ flonins & dmþrq/' us 1n Epi- flol —À: 66 iäs*w(ää* od M þo! Paulz 4d szotbmm priovem, ex €9; quad Epzjcapz ardznanam /Za- "tim Diaconi ordinationém f æäjmat. (b) Qo poPc Apoü"olos tempore minores ordm..s, dxaconatu mfcrlo- res, coeperint in Ecclefia inftitui, adeo obfcuritate involvitur, ut nulla J W L poift certa conjectura deprchcndx & exphcarl, fcribit CORTELERIUS riot, in Conftitut, Apoft. Libr.II. Cap. XXV. Inter Canones concilii Laodiceni prater Presbyteros '& Diaconos Can. XXl. & XXIV. mentió fit Sub-Diaconorum, Lectorüm; Pfalmiftarüm, Exorciftarum, & Oftia: tiorum; &. fic fatis vetufta eft:eorum inflitutio, quà:nvis adhuc lis fit inter eruditos, quo tempore iftud Concilium celebratum fuerit;an circa annum CCC XXI. quod. SEVER!NUS BiNiUS vult in netis ad Concil, Laodic. p..293. vel Anno CCC LXZ. uti facit PETRUS de MARCA. de Concord, Sacerd, & Imper. Libr. IlI. Cap. 3. i T. vel demque Anno CCC LXX. quod JOH. DALLZ&US exiftimat de Jejun. & Quadrag. Libr,llI. Cap. 3. Confer hec & alia hué fpectantia in Comment. Cafp. ZIEGLERI de Diaconis & Diaconiffis Veteris:Ecclefiae Cap. I, 5 IV, p.6- Horum graduum vel ordinum ecclefiafticorum numerum in pri» mitiva ecclefia non habemus certum & determinatum, quxcquxd eccle fiaRomana ftatuat ; Auctor füb noming IGNATII fex pratter. Acola- thos numerat ; Auctor Confhtutxonum fub nomine CLEMENTIS RO- MANI quatuor tantum ex lus ordm:bus recenfet CANONES APO- STOLICI, uti vocantur, tres tantum nominant; EPIPHANIUS Aco- luthorüm: non meminit, & incofumlocum . copiatas & interpretes fub. ftituit. Con£. JOSEPHI BINGHAMI Origines Fantrquatat Ecclef. ex editione latina JOH. HEINR. GRISCHOVI, Vol. H 'qui poft fupe- riores ordines erudite differuit Cap.1ll. de Hypodiaconis.: Cap. III. de Acolathis. . Cap. IP, de Exorciílis. Cap V. de Le&oribus, Cap, 1. de Oftiatiis feuü ]amtonbus. Cap, V II de Píaliniftis feu Cantoribus, Cap. IIX. de Copiatis five Foffariis. C4p. IX. de Patabolanis: Cap, X. 'de Ca- techistis. Czp. XI, de Syndicis, Cap. XII. de'Occonomis. 'it, Joh. BAR- THOLDEI NIEMEIERLT Theo!ogt quondam Helmüädxenf s Dilfertat. de Ecclefiafticis ordinibus. (c) Quemadmodum fine dubio pnma Ecclef' a varios ordmes admxf' ity - ex bona & fanca: mtcnt:one, utbemo lini infervirents ità prafertim, prætcr- i ää)ö?(l 7 a »Wfe præterquam Diacorios quandodua fub!cvarmü, faeræ hxcrarcb:æ 5 f ve « ordinum-Ecclefize füperiarum:erat:quoddam. Seminarium, ex quo mini- fetios ftros.fuos non folum- cooptarent s vfed étiam füb' próbatione &.tenta- nulla mine conf-hmtos, miajorum ordiniim tandem candidatos: efficerent, NU .Quilibst igitur £prkbpus onüium;clericorum;in dicecefi fua habebat Yncili 'exploratos mores &c ingeniorunt dotes : cum antéipfiusoculos educa- entLO sentur, & füb'ipfius cura & iufpectione gubernarentur. 'Con£. BING- Yia. HAMUM1c, & FRANCISCUM: DUARENUM Libr.1.. de Sacr, Ec- lis fit clef: minift. cap. XIV, P. 98 ex edit, Schilteri; -Uf feminarium quod- Citca dam.effet eorum, inquit qui Epiftopis, Prasbyteris, & Diaconis fucce- ucil derent ,. alebatur fumptu. publ £0 THAHUS. juvenum qumerus:, Ecclef , ! de mm/imo £anfeeratorum , qui duterim nou folm inflitwsbanrur influ- p dio literarum , fed portio aliqua etiam munerum ecclefiaflicorum apfís Mg committebatur, .Et paulo po(t: 4c ve qua cosfufto. permrädaoqz;e CAPR afp. funttianem impediret, diflintia fumt divifaque 4nter. ipfos offcia, ita ut lV, unusquisque fuo muneri bona fide incumbens , de alieno.follicitus non p effet.-. In qua diffributione aradas quidam ideo canflituti funt , quod (( eoruma munerum . alia aliis wligniora videbantur, nec poteratquisquam li Ad. majus promoven, qui n minore antequam verfatus non fuiffet ,&c, Spec&tare hanc in rem videntur Conciliorum Conftitutiones, non fo- 1j lum quas Dn. ZIEGLERUS l. c, adlegavit ex Canonibus Concilii Ni» (0 «eni , quas ex Codice. Arabico edidit FKANCISGUS TURE!ANIS, j Aminoris autem Hde;habent ScriptoresEcclefiaftici;, fed inaxime Con- & cilia Toletana, Secundum, vid.Tom. IV. Concil.p.. 7332 & Quartum, r wid. Tom. V. Concil. p. 1713. ubi ftatutum e(l, suz ;lli, ques voluntas dt parentum Clericatus offcio m;mcxpawt, moós, cum detonfi 6X mzmþer:o de ele&torum. contraditi fuerinty àn domo Ecclefie, fub Ept[copali pr.efentm, 4 prapofito.debeant. erudiriy 68 $2a,lnbrisas etatis aunos nomin luxuriA ?l a: agant, fed in difaplinis eccleffafticis, &c«.- Ex his (imnl conftat; quid " - fibi velitEUSEBIUS cum.fchola: Alexandrma, cui. præfa.ent Vi do- i, &rinz caufa-celeberrimus, nomine PANT/ENUS Libr. V. Hiffor. Ec- clef. cap, X, item cum Schola Antiochena , ex qua. prodierit MAL- " CHION Pauli Samofateni acetrimus oppugnator. Libr. V1l.. Hift. Ec- .&lef, cap, XKIX.. Mpud infignes .igitur * Eccl efía 4 pä antiquo -dotti virs ) 9»t^ rl * 68 m5 o)$S€ favelr.mmr, qui publmu jl'/mld: /u/lmerem, nrquüam pubhm* !m:ra- um Gynnafia que nunc multa florent , per Chriflianismum erzgeren- tur, Ícribit ALBERTUS CRANZIUS metropol..Libr, 1£1: cap. 43. confer in compendio Dn. ZIEGLERUM l; c: $: X p.8-9.- (d) Ordincs proptie dictos; fepzem: effe , ait: BBLLARM!NUS, Seærdo- tes, Diaconos, Sub-Diaconos, Acolutbos, Exornj)a.c, Lettores & Oflía- 7iof, Libr,I. deCler. cap. XE Docendum i igitur erit, bosce omnes ordi- nes numero feptenario continert, femperque ita Acatbalica Eeclefía tra- ditum effe, quorum nomina hat funt : Ofliarius Lettor, Exorcifla, Aco- lytbus, Sub-Diaconus,Diaconus, Sacerdos. vid.CATECHISM. ad Paro- chos tit.:de Sacramento: ordinis, p 27;."ni "XXIV. Edit. "Lugd. MDCLXXXII. conf. CONCZL, TRIDENT. Scff XXIH cap. ll De his ordinibus fequentia contrahimus : M E ») Sacerdotum officium eft facrnficare & cenfecräre - & fubdxv:dc- bantur in ;22jores, quorum Jus Canonicuam quatuorrecenfet : Pa- triarcbas, Arcbi-Epifeopos, Metropolisanos, &* Epiftopos, Concil. Chalcedonenfe Cari: 1X. & XVI. triplieis tantum Epifcoporum or- dinis mentionem facit, ut alii fint: Epiftopi fimpliciter,-alii 4rcbi- Epifcopi , 6* Metropolitani; alii Primates & Patriarche; & in aninores, qui valgo adpellabantur Presbyreri, & ab prfcap:s ideo differre dicebantur; quod non habeant Pontificatus apicem, nec chrismate ftontem figháre auf SpmtumParac!eïum dare poffint. cónf. CANON, APOSTOL. LIIX. ubx Ptaturtf, at prætfr voltmm- tem Epiftopi mibil faceve débeanti: 2.) Diaconi Sacerdoti facrificanti affi Pcebant, & ho&ne populo Evcha- riftiam diftribuunt , publice peenitentes reconcilianr; & tempore facrificii Evangelium legant. conf.CONSTITUT, 4POSTOL. Libr. dr cáp. 34; & CANON, APOST, XXXIIX qux 11105 et:äm Presby- teris inferiores facit: |8 ) Sub-Diaconorum officium e!Te d:cunt, Dxacgno in facrlfïcm ad miniflfare, ac proinde in ordinatione füa calicem vacuum , & patmam accipere. STNODUS Laodicena Can. XXIV, illos voca- Vit jz4eéras, Cütm horum; uiti &ahorum mfcnorum ordmum ofH- ciá 'uianuália pleraque. fuenm*. i I 4 ) Aco- 69 ml ET hitira ETU Acolutbus. qui ex primigenia Gracorum voce àouou, HESY- n CHIO ingetpfetc, PCdiH&(]utlfD anificat: aiub.qäo? o vkairégos a'cqï:* $s Spdzan y à 044 i ópu , Cüm cereo accenfo fequuntur Diaconumi ad locum Evangelii , & urceolos atque ampullas przparant ad (t^]i facrificium. vid. Concil. Carthag. IV. Can. FT. num iidem (int; ac 9j deputati & ceroferarii rece—ntiorumfcculorum,,. vxd ap-ud,BlNG.. i drdi T Exorciflas appellant, qui fu per :energümeäo:.E'cc;lgG:äy, v.cj:l:fec.v]üs' 42 :,"'Aca Canon. fuper Carecbumenos exotciímos legunt, & eo modo illos IT preparant, ut facrificii divini participes fieri poffint. conf, Canc. ypl AC;grfb*agl IV, C. V II. Energumeni erant homines'a 'fpiritu*«aliqu'a" k his agitati ,& vocabantur älias DwieoiSogetyots &nxdrixägiväi obfefli ;; ii terim dubiüm non eft, quin eorum officium quandoque fueritj (ide -ctum exorctfe !7 N Jfimum adbibere ,. tum inflituere Gdtecbä!meno; , vide Da. BINGHAMUM l. e. de Exorciftis. dl Le&lorum officium debet effe extra tem p'us-ï fac nficu ex pul*ptil.td l c- ?0f gere.in Ecclefia, Spedlant huc phrafes CYPRIAN!CAZG/uper put- d- puum imponi; ad pulpitum venire Epift. 38. 39. Ad hunc or- t iü . dinem referuatur etiam P/z/wrifle & Cantores , quos quidem in ]e0 prima Eeclefia diftinctos ordines fuiffe, vulrBINGHAMUS1. c.- neC 7.) Offiariorum feu Tanitorum officinm in eo'confiftere debet; ut cu- if |.. ram habeant templis, januas aperiendo & claudendo; olim fides. /4 les a catechumenis & excommaunicatis diftinguebant..... ncipa- (e) Ex affedlata quorundam füperioritate primatus ordinis in pri h tum poteftatis turpiffime degeneravit, confer, que BUDDEUS elegan- Jft ter hac de re concinnavit in Inftitut, Theol, mo ral. wPa—rt. :,lflf Ca p gl [ !. Jf Scàs V1L. $.15. P"SQF" 607. 608. * Gaudet!itaque Ecclefia Lutherana adhuc ordine Ecclefiafti- co vero & fincero; in Sacris litteris & Auguftana Conf. fundato, ?c quamvis characterem Romanenfium non admittamüs; nec eorim né temporum & ecclefía: ftatur (:):f;cïih&ä ; qui ab initio pro rátio l 5 Chri- 3 / 79 d oCSe NAS Chi-imanæq-u-id*em*1ibe*a:taü-s; &ón autém divinz inftitutionis f 1 . M Q runt, fuper(titiofe exprimamus. — Ordinariam & perpetuam Epi- àügu Ícoporum füccesfionem illis defe ndendam linquimus, qua inco- gitantc-rf-ja&a,tä ,, non beunä ape&olorum minifterium indubium () vocabitur; féd: ipfius quoqne, uti. jam.dictum fuit;. Ecclefiz Ro- manz Fierarchia facile concutietur 5 . nos fuccesfionem non in l'o'fi:vof', fed in do&rina retinebimus , quam attendere ipfa Scriptu- ra pofcit. (a) :Nec obftat , ipfurn noftrumi Lutherum ,religionis reftauratorem, vocatum & ordibiatum fuiffe audtoritate/ Pontifi- cià ;; duo enim jn Eccle(ia.Pontificiorum continuó diftinguenda ä veniinr diligenter , pretiofum nimirum & vile.. . Pretiofum eft, quicquid à DEO eft autore ,. Verbum & Sacramenta ; quatenus bw in Scripturis fundantur ; & hoc modo vocatio & ordinatio mi- niftrorum Ecclefix fpectát ad pretiofum; Vile eftj quicquid ali- ( unde in Ecclefiam invectum eft, five ad dogmatà & Sacramen- ta , [ive ad gubernationem Ecclefiz pertineat, (b) Habuit igi- tur-Lutherus veram. & quidem . ordinariam vocationem ad pra- dicandum Evangelium & defendendum, qui.Papifmo &dhuc de- ditus anno &tatis XXIV.- pro more illorum temporum , ad Pres- byteratunr püblice & folenniter ordinatus , & inaupüratus fuit; (c) x"Refdrmationis'aute'm* opüs , fi confideremus , extraordipa- ) rium omnino nonnihil apparebit , quod ad ipfüm DEUM im- mediate eft referendum. (d) Deinde :. Quicquid pretio(i.Ec- clefia Romana habuit ante reformationem , illud nofter coetus Lutheranus rétinuit j' 'quantum excommunicatores.Ecclefiz no- ftre etiam regerant ; & tandem ita concludimus; In quàcunque Ecclefia ad exemplum primitivz & Apoftolicz , ab ordinariis Presbyteris , confentiente Magiftratu, vel. dirigente. , & populo nftru- fpffnag,an.te; homines idonei, & donis gegefisrip A. DEO j . &!, )o(äfä' 72 vfüe. &i; per 1mpoüuonem mahuum & preces- cültui- divino confe- Ep crantur, & ad verbi'& Sacramentorum minifterium: Ppublicum in- CO augurantur publice, ibi eft verus ordo Ecclefiafticus, - Jnu (4) Non locum fed »5,» facere fuccefl"orcs Apo&olorum fans exinde M. con(lat , quod illos prohibeamur fequi , quia doctrina fana deficmnt, 1. Timoth. VI, 3. 4. $- Hanc folam fucceffionem ; «timandam effz, j jam J pndem NAZIANZENUS in laudes ATHANASII fcrxbens, bene'mo- p nuit: z4m qm eandem fidei dotlrinam projïtemr 6jutdém quoque onis ebroni particeps efl..— (Qui autem contrariam in fide ditfrinam ample- Yifi« &itur, adverfarius quoque im tbrono cenferi debet. — Ex his verbisaffu- mimus : tida nos profitemur. cum. apoítolis eandem doctrinam , non irieoDidurzxuA habemus ; ergo vera apo&olorum fucceff lone non ca- d remus. Tus (b) Confer, que prohxms de hoc pretzo/b & wlz d:ffcruxt BALTH. MEN- ffil^ ZERUS in Exeg. A. C. Art, XIV. p. «77. jli- (c) LUTHERUS non folum a Joh. STAUPITIO confentxente Elc&ore CIl« Saxoniz PRLDERICO Wittebergam ad munus Ecclefiafticum pariter ac academicum vocatus, fed etiam cxfarea &pontläcxa autoritate Do- gge &or Theologi& publice creatus & renunciatus eft; in qua dotorali in. TÀ« augutatione ipfi non folum S. Bibliorum lectio, & expofitio; fed etiam e- divinz vetitatis contra omnes hzreticorum corruptelas. & deprava- C tiones aflertio & defenfio, mediante corporah Juramento, demandata fuit, . it; (l (d Sicut in V. T. quando mmxfïcrmm ordinarium a finceritate fua dege- neraverat, Deus extra ordinem nonnullos excitare folebat; qm doéctri- , m- nam ccleftem a corruptchs vindicarent ,' & gregem D«ei d traditio- i. nam humanarum fervitute in veram libettatem redpcerent; ita, cum ( ténebris denfiffimis erroribusque quam plurimis Anti-Chiriftianismus Q« Ecclefiam pcffundedlfï'et, Deus quafi extraordinarie Lutherum excita-, üc vit animoque imperterrito & fpiritu heroico inftruxit, quo evangehcæ religionis veritatem a corruptelis vindicaret , & contra tot infultas 1j d:fenderet. Ad inflantiam illam , quani toties repetietünt adverfarii: lo $ Lutberu: extra ordinem a Deo effet vocAttty , tniraculis id cómprobare u- deäygyät ; ipfius LUTHER! verba refponfionein dedetunt ; Scjo ,; unde tl; fft Y » GPAEMBE ZH ab joC sE t (t dotirina mea, 5' quis me gxs;i?mwxiïa, & epentus.quoq ue ipfe [atisdo- adt cet,;. . Etfi enim ex fignis parvis nullum fecerim, (qua tamen , fi opus offi facere fortaffs poffim ) boc tamen eft miraculum [atis magnum, effet; tl quod fci licet regni Satanici fummo capiti & poteflati maxima, nimi- [irex rum Papatui , vulnus tantum eft ajiitdum , quantum illi a nulla pote- feculari vel fpirituali battenus infligi potuit. Tom.1. Jenenf. ( flate vel OLAI HUNNII, quo me- ! p. $6. Conferatur ille aureus libellus NIC liorem vix inveniemus in hoc momento: £Sgenbabrticber SBemeif, af D. Martinus futber $u be8 SSab(ttb 1 uti$ Reformation pec!)tmääig von (QOtt fe» berujren rvorben. Jï*f?ts. - X-Akïz'c»ztlw Figeffmus .Se Hic ordo Ecclefiafticus a mero hominum arbitrio, vel ex (emel adfümpta conívetndine non depend et , quicquid profani homines hallucinentur in contrárium. Qui etiam ad Reipu- blica falutem minifterium Ecclefiafticum haud neceffarium effe pugnant ,() falunt & falluntur fine dubio, cum inter media, quibus ad veram felicitatem tendimus., primarium omnino fit , & cultus divinus recte ordine- üt fübditi ad pietatem ducantur , tur. (b) 'Cum illis interim non litigabimus , qui Ecclefi mi- niftros conftituendos effe docent, non ut reipublicz confulant, fed ut falutis curam habeant hominum fpiritualis & eternz ; cum nobis fufficiat demonftratio necesfitatis hujus fandi mini- fterii, tam necesfitate mandati , quam necesfitate fini. Infti- tuit enim ipfe Servator optimus immediate minifterium Eccle- fiafticum , & rationem pradicandi verbum,, & Sacramenta admi- niftrandi ita edocuit , ut ad finem , h. e. veram felicitatem hujus & futurz vit& perducamur. Sine fide homo nec DEO placet, nec tandem falutem atertam confequi potelt ; fides ordinarie non datur nifi per verbum pradicationis & ufüm facramento- entorum rum ; cum autem pradicatio. verbi & legitima facram 2oC$Se 78 " OWeoS MAUR ranisapci — 9À 4tis d admxm&ratw non nte procedae posüt "T 'ifi- certi homines ad f qpa officium fint con[htuu, mmxftem ecclefi a[ïxa neceshnas inde in- pun, , lMtt- telhgxtur 9 & fatis probatur ,. .quo bona fplr:tuaha ntc admmx- ftrentur in Ecclefia; & d:fpenf&ntur ifop i pit enenf, (a) vacrfa hommum fünt. genera, qui. necefï'tatem ordmxs Eccle['a[hc: 0 trie m;:puonant. Fauaucorum fomnia, nunc quxdcm és b megio tangmms, ^if quz mmx&crmm ccclcf'afhcum non folum face*do io fpmtuah poü- ( onunt, fed fere ut carnale. negotxum rejiciunt, quorum partes egregie in fe fufcepit POIRETUS in Oeconomia Libr, IV2 cap ;8. p. 159. ubi intet tres regulas, quibus ftatum minifterii S; redte fe expixcafïe, fibi perfuadet, hzecieft : Si membra omnia totius. facietatis veri funt Chri- ftiant, eo in cafu nemo alterius eft dodtot, omnes f,atres funt, omnes l ex zquales, & f'nguhs jus comptit, functiones tam internas quám extet- Yani nas facerdotii fusi erga fe exercendi. En! miram concludendi ratio- ipt- nem' Ponit impoffibile quid , ut pofrbxicm reddat fuam fententiam. effe Sed hac vice cum illis dxfceptamus, qui in: civitate: neceffariummini: fterium S. haud effe;. pretendunt, ^ Erravit hunc errorem iterum AL« ( BERTUS ille RlPERUS,qm quidem. fibi ipfi conftare vix videtur, quan: '/it, do lineis paucis interjectis ponit: Cultum Dei pu[z/:mmö' confequen- nc- ter minifferium Ecclefiaflicum in tali quoque gente meceffarium effe, que t« pel fola naturali religione , tamet/' ; multis Jïgmmn; corrupta , Utatur, inty qui 4liogui Alii aliis fidere non paf int, neque 6e41e vivere. Ca p !IX. h de Minifterio Ecclef, S. £. T. p. $3. $4- (b) Gentes ideo tantam facrorum curam habuxBe ; at deum c:vxbus hi [ii propmum conciliarent , pcrfuaf, alias veram falutem publicam ob- le^ tineri non pofle, obfervav:tSCHiLTERUS ln[htut.]ur Canon.Libr, 1.tit. L. . 3. li^ (c) Neccfftc.s omnino & utxl:tas fuadet, utin Ecc!efa m:htante atquc vi- )US Gbxh confhtuantur m:müchclef'a[hcx, atque pccuhares petfonz,ber t " quas cultus divinus rite ac decenter exerceatur, vid. GERHARD: in Loco de Minift. Ecclef. $. 3. ubi neceffitatem pariter ac utilitatem [l Q« demon&r&t, öc tandcm a fanancorum quorundam crronbus vmdxcat. P !J x A K Ai"lïl- " 24 ärä)O(ää* mnasmns Artzculm Figefnus Septzmw. difpo fioqua Ex hac infitutione divina ordinis Ecclefiaftici feqmtur, fpmt' miniftros Ecclefiz ut tales, effe DEI minifttos , legatos & ora- feei tores Chrxfh non autem mmx&rOS folius cmtatxs vel ofücxales i Regis. & PrmCipls (a)' Multum differt regnum Chriftià regno fctp mundano; In regno mundano Majeflas legibus Fundamentahbus focietatem componit, & fe ipfa inferiores nnglfhatus & mini ne f TC ul ftros conftituit , quorum minifterio fubditis voluntatem. decïaret, fen cosque in finem focietatis commode dirigat;. Id regno fpiritua- li vel Ecclefia: ipfe Princeps & Monarcha Chriftus ita profpexit i& civibus , animarum falutem defiderantibus & quærentxbus ut jus non folum credenda & agenda illis in verbo prafcripferit, fed Vr Me etiam mlnlüros, per quos verbum falutis de, noftra redemptio- tati foe ne ad homines veniret,.& qmbus tanquam Oeconomis Divinis del mylteria Regni- concrcderentur ad illa-adminiftranda &ch fþen- fanda;, conftituerit atque ordmavent ; aü coaugmentatiofiem N fan&orum ; ad opuis mirifterii ,ad &dificationem corpo*xs fui; üf Et fic es ca]ntiay, Ephef. IV,12. Conf 2. Cormth V , 18. 19. 20. certo- refpe&u multum dïïex*unt Ecc]cf' æ mmxfhx a. mmxüus regni mundani; Hienim fþiïmentyerfenam Puncxpxs, illi vero fuüment perfonam Chrifti & ratione officii folius DEI fervi funt. Non negamus, miniftros Ecclefie magi(tratui effe fübjectos, quod infra probabxmus ; nec negamus , miniítros écclefiz quodam- modo effe mme*ros Ppncxpum & magi(tratuum , ratione exter- nz vocationis , ratione, quaxundam fundionum, ratiore obedi- entix civilis, adeo ut eiam fuftentationem , & prote&wnem ab dllis expectent; ..Concedant tamen neceiïc habmt contradicen- tes , miniftros Ecclefiz ratione divinz yocationis & fundctionis, qua gaudent utraque, zmmecuate dcpendere ab ipfo DEO, cujus dxfpo- EM ää)ö(ää* Ls T$ dx(pefmem omnia oHiua fübpüunt ; & dxfpaf itione humana emm ittir nequaquam depcndere po(ïunt Ecclefiz mini(tri in functionibus ora fpmtuahbus internis , qui caufam DEL fpecxahon & intimiori lales fenfu, ac alii, qui fuo genere mlmffn DEI omnino dici pofï'umy, ) tra&andum in Ecclefia ad veram hommum felicitatem in & fu- libus fccperunt (b) . Accedit tandem. DEum in convertcndohonu- m ne & in omnibus operibus ad falutem pertinentibus , concurre- artt, re ut agens prmcxpalc,quandoxmmxüer ecclefie concurrit mini- Itua üenahter, Ergo ratione officii , quod Zrexova eft, Actor. I, 17. VI, It 4« &c. non folum exiftunt mlmftu Ecclefiz , per quam ordo. & ; üt ;us m certas transfertur pcrfonaä (ed euam x4] ieys vocantur fed un'ngeraq 76("9'3 (l amav:/.e.oc yug*neewv 7'8 G-)Ea l.. Cormth IV, i quï Xi0 tandem Domino 74 æexmo;ysv; rationes rcddcre & f fideles J fuermt, præmn loco xmmarcefcxbücm coronam ab €O reportare j"ii debent 1. Petr. V, 2.4. cum & contrario CutCrl Chn&xam ; livefint Ym fupenores fivc mfcrmres eífe debeant eie &avrie- cw/a J*:æxam?s;; [l & xæMc amavmw wamM; xægrö» Gs 1. Petr. V, 1o. (c) t fic (a) Satis clare id fatetur lll, PHIFEN DORFEIUS de habit, relig. ad fla- (lrts tum $. XLV. Dotfores Eccle/' É at tale.r,nan gyä propræ pubhm officiales [2 Regt5, fed Cbrifli fervos, & Ecclefia miniflros, non civitatis. Cont. DE- DEKENN Confil. Vol. I. Part. IÍ1. Libr, I. Mcmbr 4« Sc& 3« D. T. & Int, Joh. Car, NAEVIT ]usCierncorum Cap. V. $. 39. p. 36; Si Principes T cum religione , quatenus cultum internum abfolvit, quicquam fácere Iffl- nec poffunt, nec debent, quod omnes fatentur Politicis fequitur ec- U^ «lefiam, quatenus eft teghum: Chrifli, non dependere a Frincipe; f( di. Ecclefia non dependet a Principe, miniftri Ecclefiz etiam, qua ta!cs, ab Allo dependcre non pofiunt. 2b (b) EfW dottor. Ecclefíe oecomomus regm cæle/h: , qmzz prædtmr viane 8 .etcrn.e f[alutis ; efl etiam ofcmlz: regm terreylru, qui exponit ajxcmm Ís, ordmum reipublice parentium G imperantium , Ícribic Dn. KR ESS:US "" -in Commentar, ad Pufcndorff; de hab, relig. p. 492, $. a, ubi tá- j Kz Qmen d 76 »e( P men ab initio ftatim intet vocationem miniflri Eccle(ie, & vocatio- cotm nem miniftri politici ad munus honeftum , fi ipfüm tantum jus vo- lr candi refpiciatür, diftinguendum effe non putat. OP & Sem nriniftri Ecclefia fBecialiori quadam ratinne fmw bey?:, dum PCU in regno ejus propaganda & dilatando [ludium omne atqueoperam col- 10j aéant, quamvis ita ftm Gul & aliis inferpiant ícribit Da: BUDDEUS od d pot m ln[htuï. Theok dogmat. ler. V. Cap IV. 5 2. les: tell "rticulus F'ig ef fwus O&acus. : tofi 'Sed fot firan ficerdotes aulici exc*pxenöï érünt, qui Prmcx- tili e 1mmed1atc, fine aliorum confenfu vocantar , ceetaique- aulico bt .Sic cum Dn. Bóhmero qmdam fentire non du- præ*icmntm*. aJ bitant, & ex antiquitate probare conantur , jam olim principibus qu & privatis perfonis etiam liberam fuxffe pocc&atem fibi ehgendl 3 & conftituendi non folum oratoria privata & capElIas , fed et. iam facerdotes illis pxæficxcndl, à qülbus adhuc aulici conciona- ( tores trahant fuam originem.(a) Tempusj )am non permittit, ut examinemus Capellanos véteris Ecclefiz, qui dedomo & men- fa domlm, in cujus palatio Capella fait exftructa , fuiffe dicun- tur; quo cárdinalem quendam Chryfoftonäl locum trahexc vo- lunt; (b) Interim non mficxabxïnur, Arc n-Capeï anosolim pri- marios fimul fuiffe. Regis miniftros, ia dmgendls caufis Écclefia- fticis , & Confiftoriorum Præfïdcs quzà regibus dependebant ; c) Sed ubi fundamentum concluhoms7 lili quifuerunt de do- mo & menfa domini , non. poffunt effe: de domo & men(a DEI,; illi qui fuerunt mm:ftn Regis primarii , non fimul potuerunt cf- fe miniftri Ecclefiz &Domm1 Eccle[ïæ, Pohas quzfo !. Concio- natorem aulicum , quoad externum ftatum aulicum effe mini- ftrum Prmcxpxs quoad officium nihilominus, quod-habet.cum alus communc ^ eandem cum ceteris. eccläüæ mxm&ns habebit com- Pl &S )d(ää" '?7 h— m CátiQ. communem autontatem dWmam mü abfïïrdf' 1lla Pratuere ve- U5 YQ. lis:: "Cotuin aulicum non pertmcre ad Ecclefiam ; 'In Societa- te.aulica non effe rehgxonem , Sacerdotem aulicum, non effe dif- j duw ! cil. penfatm;en* leriorum divinorüm ad falutem: qupm etiam )EUS nos potelt. offendere inftrumentum: pacis. Ofnabmgcnf $. . quod potius. nioftram fententiam videtur defendere , que omnino ta- les mini(tros fuppomt, quales Proteftantes in confesfione fuà in- tellexerint. (a)...:An facilius. dimitti tandem: pos(nt Conciona- lnü tores aulici,.quam ; alii Egcleüarum particularium miniftri;, inu- tilis (ane eft quæiho, quz inftitutionem minifterii divinam,tur- hco du bat, & propria ecclefiz jura tollit. Siautem dlmlttatm À cactu jbus aulico, quod a; PPrincipis. libertate dependet, ab Ecclefiz. ochw, quodà DEO habct, , ine gravisfimis. caufis nun dx mittx, fed ad ,,,,, À x 2 endi -'-« 0 K alium coetum translecam dCth&, (a) Scripfit Excell. BOEHMERUS: ohm Do&rmam de ]urc Prmc:pns cu'ea U dxm;(Toncm me&rorum, ubii mter rehqna in. eo laborat,, ut mini- tit " ftros Eccfe('æ, finon omnes, tamen aulicos Concionatores in claiïcm e[l» Mm:&rorum Prmupis Pm&e f' ic dl&orum trahefct. Cap. l $ X. W 5 €l. XIf.: - YO (b) Ail*egav'tt: Lecum CHR?SOSTO"MI cm*'BD:E,HMBRUSl €. S X!- t , 31. Ex verfionelatina: Oroy & fupplico, -& grariam peto, imo G lo gem pono,ut mullus; qu: i babet villam, appareat carere Ecclefía, . Ne. mibi [ià dixeris, prope efl, invicinia eft, fumpuus efl magnus, non magnum com- 1t; modum ; fi ? quid babes infumendum in pauperes , illic infume, Melius lo :lluc, qu*am ibi educa. magiflrumyeduca Diaconum, [2 /ï:cerdomlrm 0ra , dimem. ^ Sed poGto,quod de domo & menfa effey involvat vilioraoffi- €ia;ad qua fimul adhiberentur illi facetdotes, teftante AGOBARDO eí in Epift. ad BERNHARDUM de priv. & vittut. Sacerd. que verba citat lo« LUNICHIUS in Spicil; Ecclef. T om, l. Cap L a. cxmdc tamen non l- fequxcur, hos Capellanos non fuiffe miniítros Ecclefiz , quamyis ma- ximus abufus mtcrcederet, quo i xl!orum conihtutxo Tucceflïz tcmporx.s Jlt redderetur difficilior, üti colhglmus ex Capxtulat. CAROLI M:Libr. I Tle Cap 182. K 3 (c) Hoe 73 ää)C)(ää* lat ( Hcc ltcrum probat cit. BOEHMERUS tcfhmomo HINCMARI, €x quo prohxms rém tractaffe- putat PETRHM de MARCA L:br.lv, &i de Concord. Sacerd, &ïmgcm Cap VII. S. 3. altet Ld) Artic. VIIL. $. r. xndulgctur principi, ad alterius paftls inter prote- Meg ffafites facra tranfeunti , w $pfP Conciouatores aulicos fue confeffionis [.'ecu»m atque in vefidentia fua babere liceres, ^ Sed. qmd quafo exmdc il qült fcqmtur? «onf. STRTCK!UM de Ferm. Mi*mftr. Pnncapxs,c l$. 9. dea t Aïttfïilïls Pïza*tg/' yuns- Naæuy DE Adcurath hec omnia ccgnofcemus, fi perceperimus, , V0- b cationem m*rmürörum 'Eccleliz 1 hon tantam effe humanam , fed ib dlvmam maxime , quocï 1pf'um ]üs 'Vocandl füummum fine dublo fit penes DEUM unicum & fummum Ecciefïæ Dommum (a) di n Rldent eqmdem 1llam dwmam vu*catlonem muïm ,& charaétez E res in hypocheü urgcnt j CR qulbïm c0gnofc1 & probarl posüt Idi dlvma wocafxe 44444 "^ Ticet atitéln certitudo. hu;us divinz voca- tionis in hoc vcl 1110 mdxvxduo probatu perquam difficilis fit if,& vix aliter quam pmprw confcientiz teftimonio confirmari pos- fit; attamen ipfa vocatio , & jus vocandi, quod penes DEUM eft, firmo nititur furïdamtnto. Srenim in confeffo ftat , munetis S. inftitutionem , lioc e(ty xþ(am predicandi & facramenta' ad- miniftrandi facultatem prmcxpahter eff"c àDEO , imo in N. T. ab ipfo Chrifto ortum & vim accepiffe , quod Grotxus libenter fa- teturs (€) id. quoquc verum effe neceffarió fequitur, . divinam provxdcnnam quà confervat ecclefiam, » fpecialiori modo verfari €irca ejüsdem .miniftros, quostanquam Dommus mesíis, quous- que mesfis durat , (durabitautem , donecredibit otinium Judex,) mittit operarios in meffem fuam Math. IX , 58: Non fórtaffe negabis Scripturas , ex quibus adparet , multos fuiffe doctores Ecclcüæ Judaicz , qui à DEO non misfi erant , & tamcn curre- . bant, ää )ojääa T9 [AM bant, V:d ]crem. XXHL, 1. ex quo Dn. Stryakl usinter æxtermam mi & internam vel divinám vocationeni bene diftinguit, & quarum 7t0t€* alteram nonnullis haud tribuit; (d) Agedum! fi nón: omnes, quià Regibus & Principibus mittuntur, & ab illis poteftatem externam Jïomf xinde in Ecclcfïa docendi habent, vocati. Hmul funt &mlsü 4 DEO, fe- M quitur, quod vocatio miniftrorum Ecclefiz. ori£inaliter. depen- deat ab ipfo DEO ,& ad vocationem humanam accedere. opor- tére divinam. (e) Nulla itaque vera eft vocatio , ni(i que à DEO eB: & ad DEum refertur. - Nemo fibi ipfi honorem tri- ! V0« d buit, : ad deccndum in Ecclefia, m(ï a DEO vocatus; f' cüt Aaron Ebr. V. Ibio d Rom )( 15« .Eft autem. vocatio chyn;xa mud opus gratiz divinz,quo. DEUS certos, quosdam homines.ex rehqua hommum $) de multitudine eligit, & Ecclefie fug, ubi, & quando vult, præfic1t, ïsF 1 ad promovendam fuam glonam & mortalium: falutem tempo- ralem non proprie; fed maxime '&ternám. (£) ^ d- (2) Jas. vocandr*fummum &abfolutum DEus xpfefxbx refï:rv*amt vid. Loca T. Scripturz S. jcrem *(Xiäi,zo. Matth, IX:ult. A&. XIITz, 41 c. X X,3g. 0$ Ephef V, 8.11. Hinc utroquc modo,tam ptopter inftitutionem, quam f propter vocationem merito caufa echxens mm:&cm ecclefiaftici ad- 18 pcllatur. il« (b ) Máltos minifferii Ecclefiaftici hodietrii oforcs pius au&amans Ec- clcfiz miniftris vix tribuere, ac Dæmagagu apud Græcosjvcl pleäz; £ri- 40 " bunis apud Romanos, magis dolendum quam cxplxcandum erit ; f'anö, qui Ecclefiz miniftros pro meris morum cenforibus. habent,. DEom tandem o&ïcn reconciliationis vindicem ,' fan&tiffimum expétientüt. j cenforém. con£ que PHOMASIUS fübulavitDi(fert. de Jadició/feuCene; $ fütà morüm An.M DGOLL hab. & quidem Cap. lll.,Mmusfffqnc;fmþ J bit lll.BOEHMER Ui Hnde judicasi poffit, an : fit. dwma,ne;cqæ,yam. tio miniflri Ecclefta 5 in bypotbeft non caret diffcultate ,. Jur..Var gh f Cap. l. Se&t: 1. .S, IV. p. 94. Et verum omnino eft, quemhbct de ua £ vocatione, debere judicare ex mt;rno 'confcienti& fenfü, non autem ex aliorum judiciis putare; Vocationtem efle deaïiï'*"*Eä Vétatióhé intete U $o JeCom . vim t interna ; qüam habemus éx z;iïxmppm bpmtus S cums tra&um Fc- auntur pii , tuto: Judxcabwug, an fit divina.vocatio j-nec ne.?. CQGB lel)!',c CARPZOV!UM Junspr.ConG& ber.l tit.;V. defin. 62. n Inte- diata rim Fanatlcorum verbum internum non cPc pnnc:pmm ; quo vocatlo' dia ) mdnv:duahs Vera ac divina coonofa po[ï't. Motum' quxdcm animi eaum internüm, in mente vocatx, a Dco excitatum, imo officit- appetendi de- eq. fiderium: non voéamüs in dubiüm , - Deumäutcm verbó quþ*d,am ine Xétno concurrete, & ita immediate fimul'vocàre hommes, continuo Ecck tius, negamus, conf. Dn. SCHROEERI Diffett. de Bono Ecclefiz Oecono- ',mo, $. 2. & Dn. FECHTIUM in Syllog Controv, D:ffert XLII. 5 N., gori Kc) Vide fis GROTIUM de, [mper. fumm, Potef. circa Sacra ,Cap. X. cepli $. 2« ubx dicitur: Mandamm, bocejl, ipfam faculmtem prga'zmna'z Sd- nibu éramenta & Clases. 4dfhmzj?mndz , przn:zpäfzter a Deo effe.- (d) Vid, Tradiat. Acad: de Juré liciri fed nori honc?a in ncgoms pubh- Epil - 9T. d di cis Cap. ITl. $.96. Vid. CHEMN iTIUM L. L. Theol Part.m dc Ecclef Cap IV. p. 3:8. CA MENZERUM in Exeg. A.C, Art- XIV, p $02,.. 0fj? «£y Secutus fum fere G HARDUM, de vocatione m gcnere fic quuen« sÁ| N , tem LL, Theol Cap P XVI,. dc minifter, Ecclcfjï $i Artzculm Trig e/ fu. äl ui ii mrr ohm itimediate: & cxtraerdmarxe non: folum lo- l cutus eft ad. hommes, (4) fed etiám Ecclef' x mihiftros Yocavit & mifit; (b) nunc medlante Ecclefia agit, cul Jus delegatum & (e- cundarium omnino competit. (c) Non enim jure fuo fe abdi- cavit,. quando Ecclefiz; dedit.- poteftatem idoneos. vocandi mini- ftros, quin pótiüs integrum fibi & inviolatum: refervavit; (d) cum delegare fimpliciter fit aliquid alicui mandarej & quidém idjqiod rnandans ipfe facere poterat, ac debebat, adnotante Matth. Mar- tinio in Lexic, Philol.füb hac voce. Hoc igitur dclegatum Jus, quod in vqcatxonc mcdxata Ecclefix ;oncedxtur, redius juris di- v1m 8t at -- - asaocsæþ m um ft» vifii executio: atque apphcame .certum: ahqucm h()mmem di- Conf, citur,adeoque,ut vocatio DEI mediata nihil aliud fit, quam me- Ínte diata Juris ipfius executio, ubi nimirum DEUS per ordinatia me- 0CattQ aDIfmt dia Jus fuum exfeqmtur (e) per ordinaria media i inquam, nón enim pcteftatcm Ífuam avroxearegixzp in YOCatione mediata vult X de D exequi per- angelos, aut defunctorum animas apparentes, fed per Ecclefiam ; itifug ut adeo redte fatanicas fuiffe illufiones aiat Chemni- - cono tius, qmbus orbis terrarum dementatus fit, quod tempore Gre- ) gorii M. adparmffe legantur fpiritus defunctorum , quodque Ni- p. X L5 cephorus fzpe in rebus feriis mifceat illa fabulofa de apparitio- nibus fpirituum, qui dixerint : tu eris hoc ià loco,tu vero in illo wbl prfcopus, &e. : Sed poteftatem fuam exequitur per ipfam Ec- clefiam, qu& cuidam fübjecto idoneo exercitium verbum pradi. candi, & Sacramenta: adminiftrandi publicum commxtut, ita ut »3[8 or:gmahter a DEO maneat vocatio. u (a) Variis modis immediata revelatio olim facta eff, quorum quinque ipfe Deus recenfet Num.Xll, 6. 7. $. hisautem adhuc alii accedunt, ut ad numerum novenarium illos protraxerit CARPZOVIORUM decus hodiernum, & Lipfienfium Sídus clariffimum in Critica $. V. T. Part. [. Cap. l. $. :. : 2» p. 38- confcr e;usdcm Introdu& Blbl V. T Part l. lo Cap 1. S. VL VIL p. 14, feq. (b) ?mmcdxate olim multi fant vocati in V & N. T. non ab homlmbus t neque per homines, fed per Jefum Chriftum, & Deum Patrem Gal. 1 r. Ít- Qui immediatam hanc Prophetarum & Apoftolorum vocationem ne- d« gant, & SPINOSJ& aliorumque opiniones ample&untur, non folum hf facrarum literarüm divinitatem inficiantur , fzd etiani eventus. mira- culofos, quibus confirmarunt fermonem ,.ex hominum natura fatis J od audadier & fruftraneo labore probant Efl autem vocatio immediata, X qua Deus àvzoxgorórras, . conctptis verbis aliquem officio faera deflinat, If vel figno externo quem ipfe elegerit, oftendit. vid. C HERZERI Bre- j viar, Hulfemann. Cap. XIX. th. 11]. : 1440. Minus accurate autem l Pcatmt LIMBORCHIUS in Theol. Chrifliana ler.Vll Cap. LLl.p. 741. fil L gt dS$)oCSEÉ $2 de hxs m:m&ns :mmed:ate vocatls, Extmardsmnomm d:ccns, 414&0- ritas eratirrefragalilis , utpote immediate mifforum , cum mandato eoQi pemo dotlrinam novamy, antea inauditam, qua omnibus faluti && damnationi foret regula , pradicandi, pr.edzmtzonequæ /'zmm- fígnis ac miraculis Vam XAN zrrefmgabzlzäu: confirmandi , adeo ut cuiquam. ab eo recedére , eam- que in dubium vocare effet nefas.. Qu& vix fcripfiffet LIMBORCHIUS; dice fi penltxus animo- conüderalfct differentiam itmediatz & mediáate vo* tuc ! cationis ; Infallibiles quidem fuerunt miniflri extraordinarii , fed nec exte novam & inauditam doctrinam prædxcarunt , nec femper prædlcata. fice miraculis irrefragabilibus confirmarunt. Confer, qua graviter ] Iocutus fed. eft GERHARDUS Loc, de Minifler. Ecclef! Num. LXXVÍII. 438 (c) Ecclefia eft domus Dei; Miniflri autem Ecclefie fünt occonomi, & N quorum vocationem dominus mediate per 1pfam domum exercet, cum naturaliter cuilibet coetui petmittantur ea , quz ad fui confervatio- fo l nem, Enemque obtinendàm funt ncccffana. conf Dn. BOEHMERUS, qu (d) In V.T. Deusmqmt Ego tuli LcwtasaElns!fraelNum.IH, 1 cum Qqu tüf tamen Levitz mediate vocarentur ad facerdotium; in. N. T, Epnfbopx Ecclefie Ephefinz mediate ad officium vocati mhllommus aSpiritus. ten conflituti dicuntur, A&or. XX,28.- K« . (e) Eft itaque mediata vocatio,quando quisa Deo pcr hommes, tanquam ordinaria media ; divinitusad id. confh;uta, ad. publicum in Ecclefia K docendi munus vocatur, certo ordine & legibus in verbo Dei exprelfis In definiente Dn. QJENSTEDiO Syftem. Theol, Part. 1. Cap Xil, SeG. L th. 6. n.2. p. 395. Hinc mediate vocati cum vocatione hac ordi- X t naria &€ approbatxone humana.non funt. carnales ; quod POIRETUS Libr.1V. Oeconom. Cap. Il X..S..1 9». delirat ; cum eorum vecatio öc t approbat:o non fit mere humana. jsó fà Y Artzczrlw ngcfmm Przmuy Cum autem Jus dclegatum audiamus conceffum Ecclbf' 12, merito difpiciendum erit, qu1d per illam intelligi debeat. Vo- cem Eccleüæ effe Græcam ami vs &XAaAi , quod eü evocare, ad- ä eoque Ti SS)oCSf 83 Auido Andato equue vi erupa?—.oy&æs* n a*imd fi-gmficarc j quam feparanonem , MM nemo ncgabxt ita ut particula zx ratione termini à quo , collu- Mtulis viem generis humam, ex qua Ecdc*fiæ fihl evocantur , verbum n xaAeicja, autem. congrcgauonem ratione termini ad quem in- HiUs, dicet , qui eft 1p('c DEus , ad cujus regnum & fruitionem vocan- (& vo* d nec tur hommes. Exquo adparet Ecdeüam nec effe (latum aliquem externum, (a) nec unum tantum hominem, Romanum Ponti- dicata XCütüs ficem, (b) nec Concilium - Przlatorum . vel Eplf'coporum (c) H fed accurate loquendo Ecclefiz tantum nomine venit evocatus uI & colle&us ille coetus hommum credemlum & vera fide cum jom Chrifto , ceu Capite füummo con)un&orum ; qui invifibilis , & aQ foli Deo notus eft; (d) interim illa peüta, Ecclefia vifibilis & u particularis , vel congregatio fan&torum externa non. negatur , in qua Evangelium recte docetür , & Sacramenta recte adminiftran- Cüm Cagí tur.(e) Ecclefia invifibilis nulli potc&an fübeft; Ecclefi au- 1tu$. tem particulares , inftar collegmrum in Civitate , adeoque fub. ject« funt fummorum pote&atl, qua univeríà Respublica guber- uam matur ac confervatur. (f) In his Ecclefiis confpiciuntur docto- m res & auditores ;. Paftores & oves, que iterum dividunturrecte df $ in. magæ&ratus imperantes , & fübditos obedientes , ut ideo ob "d hominum diverforum d1fcrepant1am diverfos ordines & ordina- yr d« TUS tiones in Ecclefia iterum atque iterum admittamus. Hoc i 1g1- tur fenfu nomine Ecclefiz , Synechdochicé & laxius fic dictz, no- "T tamus focietatem vel coetum externum hominum, à Chriíto per predicationem Evangelii & adminiftrationem Sacramcntorum, ex umvcrfo mundo evocatorum &. congregatorum ad regnum DEI, in quo-coetu funt electi, juxta prenotionem DEI, hoc eft, fi o vere ad finem usque in Chriftum credentes, quibusautem mixti d iunt ctxam non fan&x & hypocmæ fed camen in profefïione fi- i'djts dei yut ^ 84 ïäS)OCäS* 3 dei. confentxentes, quatenus eam proütcnmr pubhce & Sacra- menta eadem pura participant. (a) Quando dicimus; non effe ftatum Ecclef am Chnfh, mtelhgcs facxle, ä nos loqui de ffatu civili, certo enim. refpe&u Ecclefia etiam ftatus ap- ellari poterir , quia certum habet i imperium propxmm ; aliunde non dependens, fed divinitus inftitutum, "Confer, qu& hab»t Dn KRES- SIUS in Commentar. ad !Iluftr: POFENDOREFIUM de hab. relig. ad ftatum S. XKX.' Szze , inquit, ff i» Ecclefía quocunque tempore certa :mpemndz forma flVatuminanda eft, non potejft id fortuito €f temerefieri, fed maxime decet, ut totum mjhtumm fecundum voluntatem ultimam ( Chrifli in bis terris dirigatur. llbi autem extat. juffns Chrifl de. Ec- elefia in formam . flatus redigenda? p. 401. feq.. Facile quedam ex Scripturis profc:m potuiffent non folum, fed ctiam ex pambus, ad pro- bandam hanc in Ecclefia imperandi formam, quo fpectat Dn: HART- MANNUS de rebus geftis Chriftianorum fub Apoftolis; Cap. 1. p.6, fed lubentes teliqua mittimus',. & ftatus nomine rébus civilibus ac- commodato pou[l*mum, ideo abftinemus,ne cum forma ftatus polmc:, forma imperandi in Ecclefia confundatur. (b) Verum quidem eft, multitudinem ad finem tehgxonrs Chriftianz ob- tinendum non effe neceffariam , interim tamen concedi vix potc& wnam vel alteram perfonam conflituere ecclefiam, cui ipfe BELLAR- M'!NUS fuffragatür : Hu2 perfóna non poteff dici etclefta, cum Ecclefra o fit populus & regnum Det, de hccl mnht. Cap XVH Tom. H. Difput. P. 277 (c) Concilium Prælatorum, quod repræf'entanva Ecclefa dxcx folct, Ec- «lefiz nomine ideo venire non potcPr, quod ad Ecclcfam quoque per- tineantauditores, qui effentialem ejus definitionem mgredlun;nr. conf, ( GERHARDüS LL Thcol Part.m. de ncclcf Cap lV. 5 LXXXVH P. 137 D (d) Hzc notio vocis Ecclcfiz bpmtuxS famnhane, pnmarra & vere pro- pria eft, qua defignat Cosgregationem fidelium p£re talium, gui mem- ) bra Chrifli funt, €9 unum corpus myflicum conflituumt. . In. A. C. Art. .X1l. mens quidem ;piorum Confefforum adeo, dilucide expreiïa non ü cü, quando definitur Ecclcfia, quod fit Cengregatio Sanclorum, im qua Er»A4An- T n " " " Sj:cra., Evi»äelüm rt&e: docetur 5 .5 redle aduinflrantur fdszkwwa';:g-ia Apologia tamen clarius demonftrarunt, fe definire velle verum Cor- &Cü&, pus Chrifti, quod ex meris interne fandis conftet, p. I4$. cume con- 13p* tratio impios ad regnum & corpus diaboli pertinere dicant, qui eos im- & n0n pellat, & captivos ducat p. 140, Sic quod in Apologia bene expofuit MELANCHTHON,réde etiam pofitüm etat in 4rz. P1I1. 4.C. non de- (AUS- p « buiffet omittere ipfe MELANCHTHON, ubi variationem infauftam (Urtd A. C. fufcepiffet. vide Artic. Schmalcald, Xtl. p, 334,/& conf. Dn. ^ f BUDDEUM inInftit, Theol; dogmat, de Ecclefia; p. 1192, It ) Una eademaue eft Ecclefia, totus fcilicet yocatorum coetus, quæ AUe tem dupliciter confideratur 12a9o & to3o, five refpedtu interioris ré ; f ( X generationis , & focietatis in vioculo Spiritus S. confiftentis; vel ré- fpe&u externe profeffionis, & focietatis in ufü verbi & Sacramento- p rum confiftentis; in hac focietate externa & vifibili boni &mali fünt IAT- p46 commixti; quemadmodum in agro eft triticum & zizania5 in hamo pifces boni & putres, &c. Si hzretici funt in Ecclefiaj fequitur, Eccle» T fiam non femper efTe puram, quatenus vilibiliseft ;; fed hereticos.effe (( in Eccle(ia, teítatur Paulus 1, Cor. XL,19. ubi i, sui bisrepetitur; cum T q uo confentiunt multi adverfariorum. — Susz itaque impii in Ecclefía à pifibili, uo » autem funt de Ecclefra invifibili ; conf, GERHARDUM in lt a Confeff. Cathol, Libr. L. Art. V.. Cap. I. de matéria Ecclefiz,: , A i : (£) Conf. iterum BHIDDEUM in Ifagog. Hift. T Y h. pD l, : .d.g ]urigprudin? Ecclef 'ö.lx. P. 807- Ec Airticulus Trigofimus &?&?äzä»s: ) nf --Penes hanc Ecclefiam, qua fui juris. anmosvclquodad- curatius dici poteft, Chrifti Juris-éft , miniftrorum quoque .de- ' ü. bet effe conftitutio , & quidem ita , t ad omnes ordines pérti- neat. (2) Miniftrum enim oportet conftitui ab illo; njus eftmini- fü ftersat qui in Ecclefia miniftrat, non eft unius perfonz; fiec tifiius yfrl ordinis , fed totius Ecclefiz minifter. (b) .. (ll-lgd datum eft Éc- on inese nót porlt nli o on- g g;eQæ univerfz,illud ad unum pert ceshio- / LPSr 86 55(0)"93* reus €es(ione ;:cum: natutaliter- cmlxbet coetui perm:ttantur E quæ ad- fux confervatlonem j fmemque Obtinendum funt neceffaria. dv m ,. R orer t (c) 'Ecclc(iam quoque primitivam olim hac ratione conftituiffe mmxü;ros ex multis locis. Scrxpturæ adparet e. g. AGLT, 5. VI, 5. XIV, 24. &c.. ubi vocem agpgerovieus per.confen(um popuh & fuf- fragium exponunt non pauci, id. quod forfitan per manuum por- rectionem vel extenfionem declararunt, (d) Nec fcriptores poft Apo&olorum tempora : aliud evincunt ; qui totum electionis ne- gotium illa ?7& xegoreiac ceremonia defcribunt;" (e) - " Inftabis ( fopütan : nusquam legi , ordinem magxüratus adhibitum funH'e in con['utucn,dls ecclefiz miniftris; fed memineris quefo ! tum temporis ; quod primum eít , magiftratum politicum nondum amplexum fuiffe religionem. Chuüxanam scac promdc membris Eccléfiz accenferi haud potuiffe ; .poítquam autem: deinde. no- meri dederint Chrifto qmdam magiflratus , üdexque profesfione locum obtmuermt absquc illius confenfü nil quicquam fadti- tatum faiffe , ut potius Ecclefie negotia maximeab illorum nutu pependermt. (f). Imo tandem 1pfïs decretis cautüm & fancitum fuit, ut omnium . omnino confenfu admxm&retur confhtunp mmxftrorum Ecclef ix. (g (a) Conf, JAEGERUS de Concord. Im er.&Sacerd Cap V .128. & BUDDEUS Inftit. Tbeol; Moral. Part, M. Cap. 1. Sedt, g, $. lV . p. 6or. (b) Fruftra cft diftindio Pontlfïcmrum inter minifiros ferpientes obedien- do, & jkrmente.r imperando. Nam ut jamfilentio pratereamus ipfos mi- - miftros, qui regcndo ferviunt, ab his eligi & conftitui;qui regendo miai- ftrant; id tantum in confiderationem redit, miniftros Eccle(iz nullura proprie loquendo habere regxmcn, nifi doctrinale, uti deinde rem ex- phcabxmus. fc) Luculenter hanc i jn rem commentatus eft Magnus ille in Codice non minus facto, quam Juftinianeo verfatiffimus JCtus ZIEGLERUS: S/s- | gulis, inquit, facultas compem coguofceudi & judicaudi de dotlrina & e vitA 8S5)5oCS& 87 Moemeacey que vit4 præ]ïczendt, & jus /hj"mg::, vel 4ppraäanamr. vel etiam. remfatm. Taria, - nis, ob vitium in dotirina &$ vita prafeutatis atque bec poteflas toti niffe & umveæ]äe ecclejïe, & omnibus in ea membris competit , Jure dzvzm;, cui nullus flatus renunciare , quamque praterea ntmo quisquam eig Vl aufferre poteff. In Inftit, Juris Canon. ad LANCELLOTTUM, Libr. I. n tit. VI. $. rr. p. 43, nos addimus: Qui tenetur probarc fpiritus , & pot« cavete fibi a falíis do&toribus, illejus aliquod habet in electione & vo- pot catione doctorum Ecclefiz ; fed omnes jubentur probarc fpiritus , & fite cavere fibi a falfis doctoribus. bit (d) Cum in locum prod:tons alius apoftolus confhtuendus effet, de tota ille ecclefia dicitur , 49j 1e4zu & conftituerunt. duos , Jofephum & Mat- thiam Ador.T 23. De Diaconis ab Ecclefia Hierofolymitana conftita- W -tis extat exprc(ï'c 34 VoMZayro G elegerunt Adt, Vl, $. av $ ma59os Juttt tota multitudo felegit Stephanum Philippum & reliquos, ac apoftoli bris orantes impofuerunt illis manus. .De Paulo & Barnaba Act. XIV, 23. no« refertur, quod xuproicarrie hoc eft per electionem ab Ecclefiisfactam 0lt Presbyteros conihtucnnt. Non eft, quod excipiantur vatia a contra- q dxccntlbus : 1.) Circa ele&tionem extranrdmanam Mattbiz : 1Uam a-b ecelef l4 Utl - fa&tam effe ex conceffione Petri, imo potius fuiffe poftulationem m quandam, qua a Dco aliquem eligi cupivetint in locum [ude ; It fed quis quefo! ex Petri fermone , vel ex tota ifta actione con- ceffionem colliget? Neceffitatem potius indicat ApoRoius. aonf' & CHRYSOSTOMUS h.1. 9f 2.) Diaconorum vocationem fadam effe ex concefïione Apo&olo- ((f* - füm, & praterea non fuiffe Ecclefiarum Paftores. 1 Séd contra- fl ria narrat textus, quod Apoftoli convocárint multitudinem cjus- que fuffragia coiiegermt eraüt quoque illi Diaconi. perfonæ Ec- lg cleüafhcæ, qui non tantum prafecti fuerant menf' s, cum Ste- X t Ham;(s ordmatus &atxm prædxcavent 3.) Apud Ecclefiafticos dodtores iigeroni effe ordmarc per fanuum 0R 1mpofinonem ; imo fiaccipiatar pto electione per fufi'-ïfagxa, figni- ficarentür ipía propria fuffragia Apo?colorum. bi verum eft; H Pam;s vocem ;gitgo*uvmnntï[dum vufürpare pro zup$ iriv; Gcordina- nonc; /4 8$ E 33 X tione,qux cfl"c:&ionïcm imrned iatejfcqu.ebätþts mtcnma&nfggwc;s (9 . pátivo difcedendumhoc loco non e['; quem profani (atis probant Ií J Autores. confer loca fcripture 2. Corinth, I1 X, 19. ACt. X, 4T. f 2 Con£ Exc, BOHMERUM in Jure paroch. Sect, H4, Cap. T. $, VLI, p. (f) .. 96. & ab illo citatos autores, in fpecie CYPRIANUM Epiftol, LXHIX. Blebs obfequens praceptie dominicis. & Deum 'mmzmsäpecm- tore prapofito feparare fe debet , nec ad. facrilegi. facer datis facrificia fe snifcere , quandoquidem tpfa maxime habét pareflater eligendi dignos facerdotes yvel indignos recufandi. « Quod & ipfum À divina videmtu au&toritate. defcendere , wut' faeerdos plebe prafeute [ub omnium ocults eligat ur dignus atque idonesus publico judicio atque teflimonio comprobe- £P Sic GREGORILIS INAZIA NZENUS de laudibus ATHANASII l:g Orat. XXI, teftatur de illo ATHANASIO., Z/J/um totius papuli fuffm- giís , nen autem fecundum pravum exemplum , fed apoflolico & fBiritua- li modo, ad Marci tbronum eveBum cf[e ; & Orat- K1X, que eft fune- bris inlaudem patris, de ele&ione EUISEAII CAESARIENSIS fcquentia notatu dignanarrat : Cuyz in plures fontentias, mmulticudo dif raberetur, M aliiqué alium proponerent , quemadmodum in bujerimodi rebus fieri confvevit, proutá, quisq, vel benepolentia erga aliquem,vel piemte erga et Deum ducebatur 5 tandem plebs tora uno confenfu primaris r dinis vi- vel rum unum , vitá quidem & moribus eximium , divino tamen baptismo ter nondum confignatum ,imvitum (j repugnantem corripientes ,. [fmulmi- tut litaribus copits, qua dum in urbe erant,opem afferentibus infacrario col- locarunt , €$ Epifcopis obtulerunt , Ab iisquepetere infutuerumt , ut eum ïoo initiarent, €& antiflitem praclamarent. s 7 .que SOCRATES recenfet de ip fo. AMBFROSI.O»', quu iaræcipi- M (if tante Seculo IV. ab imperatore & populo Mediolanenfis in ltalia Epi- € fcopus defignatus eít Libr. tti DORETUM, idem referentem , & adhuc addentem: Synodum ex- petiiffa 4b imperatorey ut ipfe uendam eligeret, Imperatorem vero $y- p nedo boc peragendi poteflatem feciffe.. it. SOZOMENUM Libr, VII. M Cap. IIX. Libr, X!IX. Cap.lI. multa hanc rem illuftrantia & probantia £ congeffit Dn. Chriftianus DREIERUS, in Controverf, cum Pontificiis di fee. præcipuis l?ifpuï. XX, de Vocat. Migi&:or. Ecclef, p. $$2« (g) Con- h du PT 3 VOCIS ) Confule preter CO&STITZZ'—TIONES APOST öZICAS ; Don qui dem jbant indubias, fatis tamen antiquas, & CO NCIL. CHART. 4 É Go ch CaDOXXII. & NANNETENSE Can. XI. DECRET. Dift. LX1I. ubi habetur re- uu P' fcriptam LEONIS ad EPISCO PIIM NARBONENSEM ; it. Diflina. i(to] ((4 LXIII. Can. X. XI. XXVI. XXV1I. ubi omnium confenfus expreffe re- ia fe quiritur, & prafertim tyrannis Pontificum Romanorum, magiftr: ab electionibus ecclefiafticis füperbe rejicientium, improbatur. Notus, TU n etiam eft Decretum CAROLI &LUDOVIC[*"ImpP. Sacrorüm cano. ll li num non ignari, ut Ecclefia fuo liberius potitetur honore, fenfum or« rle diniEcclefiaftico prebüimus , ut Epifcopi per electionem Cleri & po- puli, fecundum ftatuta Canonum, remota perfonarum & munerum ac- TU ! ceptione Oþ?ftæm?üwm & QpiCHti?ïdQQ'*um cligantgg, (td unt fitid Articulus Trigefomus Tertius. 'THfy Hoc jus d&legatumfirocändï ecclefie ,ftniniürös, vario modo; lt cum expreffe determinatus non (it ordo & modus , exercere pot- "n »i - eft ecclefia, & quidem falvo jure divino, quatenus nimirum hoc vel aliud in hoc vel alio loco conftitutum et; (a) ^ Communi- ( [l ter autem per przcipua membra , imo per fummum magiítra- 7 tum , cui ad promovenda quxlibet bona cuftodiam totius deca- t logi , adeoque autoritatem & poteftatem à Deo datam & con- ceffam novimus , cum ab omnibus & fingulis comrüode & abs- IPI que confufione adminiftrari fimul non posfit. (b) ^ Male fibi lpl confulunt, qui ideo euram vocationis in Ecclefia Imperantibus 5 tribuunt , quod nimirum omnis libertas. naturalis reftringi , ac plane tolli posfit à Principe, ex quo homines in imperium ejus S)» l[ confenferint; (c) Rem adcuratius confideraturi , notamus in (ld genere, nos non loqui hac quidem vice, de jure patronatus or- I$ dinario , fecundum quod ratio vocandi , quxz antea omnium erat, atl'O- u r,fa:tion—c elediionis ad certum poftea individuum in Ecclefiis p natis 50 í 4 «36 2oC$S& ; ; ia ETN d nä4t'is ita didtis , reün&umc&, ita tamen-ut 'cöxife-nfüs popuhac- cedat; (d). fed dicimus Hhoc loco de Jure Patronatus regio im fpecie, quod fummus imperans habet, non eo tántuti quidem :ä refpectu, quo précipuum membrum Ecclefiz eít , ubi potiores (à & nobiliores omnino in exercendo vocandi jure. partes habet, & qux ad bonum ordinem , veramque civium falutem faciunt, metrito procurat ; (e) fed etiam vi maje(tatis,& fumme potefta- tis, qua civitatem ; adeoque Ecclefiam in civitate hofpitantem, tanquamjpartem* ;wefx vtoNuTéuua] G* potiorem inftar vicarii DEI externe dirigit , & protegit , (f). confentiente tamen populo, qui jus fuum in magiftratum quodammodo tranftuliffe videntur, & illi ordinationi divinz in commodum Reipublice & Ecclefix (f à DEO datz, hàc etiam in párte eo libentius obediunt, quo fe- licius abufus Ecclefie particularis in Juris vocandi exercitio ca- veri queat.. (g) ) Jus v,o.c'ar,;d st o tr o tae ( a. vino variati poteft, con£, HEIDEGGER. Corp. Doctr. L. XXVII. Éxercitium juris vocandi Ab uno flatu in alterum transferri poreft, re- sento jure ipfo, & fufficit confenfüs t acitus, interpretatiogue ejus flatus, ui exerczitium ceffit , fentit Dn. Val. ALBERTI laterelf. Relig: p.443: feq.. Confentit.Dn. ] oh, FECHTIUS, qui variam Juris vocandi adminie ftrationem egregie' explicavit Inftruct. Paft, Cap. IT. . I 2. p.8 5 feq. ^b). Digna funt verba; quz huc transfcribantur ex SCHILTERO : Cum poteflas Ecclefie ab omnibus &' frmgulis commode & absque confufrone 'adminiftrari fimul non poffit, igitur placuit, ut poteftas ea pev bos exer- ceatur, quos Deus & Ecclefia ad id deputavit , inter quos primas capit — fumma Reipublice poteflas, cui jure divino:& Dumanoyjus circa fatras b. e. perfonas €$ ves competit, fed ut dixi, vi umionzis cum . Ecclefia tem- j peratum. Jur. Canon. Libr. I.tiz. IIl p« Y s; f (c) Infanum illud dogma: iterum , propofuit il le fPSEuD ONïAJZZSCiä - Tradtatu : Deus Mofes Aaronis ,. Cap. I2X. $. V. p.56. Sane hoc prin- licae : assl F'K-fdl?f?*-—fäï*l?ïüchüæ:afää ctiam Reipi labe- ais ä)e(ääa du 9r —^ -— Juli ac- labcretur turplf[ime, cum ad unius voluntarem unice vivere,omnium miferiarum otiginem non fine canía dicamus. con£ Joh.Chrift. SEITZII ?0 in tudem C.ïïa:ebenlegung, 382« Non multo cautius ille RIPERUS philofo- JLOTCS hatur, l. €. p. 60 , X. XL (d) Confer preter Dn, UNRATHS Tradct, de Jure Patronatus Ecclefía- Dabet, ftici; . uz hac de re erudite differit Dn. BOEHMERUS Jur. Patoch; (CIUnIt, l,c. $. XIV. p. 98. & Dn, BUDDEUS in Inflit, Theol. Moral, l::c, p 603 età ;(e) Vide PUFENDORFFIUM de hab. relig. ad ftatum 4. XLV, quamqui- Intem, dem fententiam limitare videtur Dn. KRESSIUS ad h.1. p,491. Non igitur male in eam rem Nic, VEDELIUS fcripfit : Magifratus refettu ] DEL pulo, Ecclef fe ff precipuum membrum Ecclefie , & eo refhpetiu partes [uas Jbabet: in vocatione mmzþrawm Ealef d L. de prfcop. Ccn&ant. M. ennr, 76* leftx (F) Q:cqu:d obpc:ant nonnulh , verum tamen manet " Magx&ratum uo fe politicum «eumque Chriftianum fle, focietatis ecclefiaftica: externae o non tantum gubcrnatorem, fed etiam nutritorem Ef. ALIX, 23. Sa- plenter id agnovit; ni fallor; 7ACOBZIS I. Britaanorum Rex, quando OP in illo libro, quem infcripfit AZe» gacoscv, filiim faum Heinricum exe hortatur, ut nullum titulum fplendidiorem putet, quam.ut ecclefiz AVT r nutritius falutetur,Li£r. LI, vide Op.Regia Jacolé I. a JACOBO MON- TACUTO 8acelli Regii Decano edita, Lond. 16 19. fol, 149- fatus Kg) Majeftatem populo adhzrere , antequam transferatur in magifta- - tum abfurdum eít , quia magx&ratus non ab hominibus confhtutus, jminje Íq fed divina eft ordinatio, a Deo non folum approbante, fed etiam in- WT ftituente profecta. Verum eít principem vel per fücceffionem legiti- mam, vel per electionem confüetam majeltatem & charadterem fupe- jf rioritatis accipere in popnlo fuo; fed quis hanc electionem vél fuc- a cay/t ceffionem tanquam media vel actus translativos predicabit, cum.ipfe. At Deus has fuccedentes vel electas perfonas poteflate illa re&tiva ornare- poH't, & inftruere. conf. ZIEGLERUM ad GROT!UM de Jur, D. & P. n Libr. I. Cap. 111 it. dc Jure Maj. Difp. £. th.29, & HOLSEMANNUM contra HAGERI Conciliat. Concil. Trident, cum Conf Auguftana, ?f tifi" Difp. XIF, S.2. p.617, it.in Extenf, Breviar, Theol, Cap. XX. de ma- giftr. polit, p. 399. (eq. Q-ando autem Pstrus illam humanam dicit blíce 2 Ordi« lt 9 &$5oCS& Qquemememe ordmacnonem » xllud fieri oblcö'uve; & fub;e&:ve probe mtclhgxmus, titi quod in homines & per homines admini(tretur. , Hunc magiftratum tifie in his terris effe Dei Vicarium ex :püs s. Scripturis probatuv proprium ute ejus characterem in eo igitur ponimus ,. ut Deum ipfum imitetur; Ceps Deum autem imitantur Mágiftratus, hominum felicitatem curando & promovendo Licet autem: majeftas radicaliter populo. non inhzreat, fení bent tamen jura fua magiítratui cedere poteft in. Ecclcüa,quaneo imme- diate cuftos utriusque tabule conftitutus eft. conf£. Da. MASIUM Dit- nó: fertat, de [ntereffe Principum circa Relig. Evang. Cap. IF. Contrarium 2ü de collatione fummi impetii ftatuit cum reliquis D. BUDDEUS in [n- tl ftit. Theol..Mor; Pazz, L. Se: VHI. Cap.AII $ XIV. XF. p. $84. feq. t lllum autem fàtis mentem fuam exphcaffe mihi videtur in lnPnt. Theol Tiat Dogmat. Lzbr F. Cap, IF, $,21. p. 1268. feq telr ^ fin - Articulus Trzgaf TILUS ,ngrtw Non igitur abfolutum jus vocandi folus Princeps vel ma- $ qUn ftratus habet, fed ad verbum DEI reftrictum. (a).. Monopoho illo infaufto Clericali in Ecclefia rejecto ; Imperantibus móno- K polium concedi non poteft , ne labamur ab uno extremo ad al- terum. (b) us vocandi, quod haber ecclefia, cui foli primi- tüs & toti conceffum eft, Princeps ita femper exercet, ut populo falvum maneat votum negativum , cuiinvito pa&or Obtrudinon debet. (c) - Quicquid jus dwmumderooawt juri humano,lllud fibi arrogare magiftratus non poffunt , nec plus juris ipfis trans- fcribi potuit , quam facrz litera ipfis concedunt. jus vocandi jure divino non ad regalia majeftatica proprie fpectat, fed eftre- gale in regno Chrifti , quod Ecclefiz concredidit. . Quod fi au- tem abfoluto jure vocandi non gaudent Prmcxpes& magiftratus; ita quoque pro lubitu miniftros Ecclefiz dimittere non poiTunt Non negamus , quod Imperantibus quoque poteftas , eos ; qui officio fuo non re&e funguntur, ab eodeni removendi,, compe- tat5 M äSDOCää' 93* igim, iratüm tat$ (d) Q/ j enim. EchcEæ minifter- eH'e def' nit in elïicm ra- tione do&trine vel vitz recte admxmürando rede & minus in- opriüm littut ; jufte dimittitur ab officio; interim ne abutatur jure füo Prin- ceps, fed prudenter agat, fine fatis cognita caufa, & populicon- indo& hareat, fenfu , minifter ecclefie removendus non eft.(e) . Idem j jus ha- Imme bent imperantes circa translocationes Mini(trorum , que omni- M Di- no admittenda funt pro ratione circumftantiarum ;^ in generc EU autem illas potius diffvadendas effe arbitror , quod fepius invi- jn[n t Ecclefiz minifter eripiatur , vel obtrudatur, & de cxtero mul- )f ta incommoda Ecclefiis ex intempeftivis translocauombus eve- [le0/ niant. (f) . Felicioresfor(itan evaderent Ecclefiz , fi per-longius tempus uno frui poffent doctore publico. Qui tandem dimis- - fionem miniftri Ecclefiz à depofitione ab officio fedulo diítin- | mà guunt , inanem laborem fufcxpere & nodum in fcxrpo mlhx tolto uzrere videntur. (g) - (a) Imperantes non habete abfolutum & lxberum arbitrium ; » pro Iubxtu Ofl0« fratuendi, quid velint, oftendit JOH, SAM. STRYCKIUS i in D:H'ertt illa d al juris ecclef. famofa de Jure Sabbathi, Cap. II num.24.p. « $. ubi cum If GROTIO d« lmper. Sum. Pot. Cap. LHI. $. z. feq. dx&mguendum putat, )pulo inter attiones lege divina definitas, & non definitas, in illis fubfi(ten- (10f1 dum eífe Principi, in his autem liberiorem poteftatem habere aliquid ftatuendi. Notamus igitur; modum vocandi non effe jure divino de- illud finitum; fed applicamus merito, quz modo citatus STRY CKIUS di- fafi$ &o lo&o p.56. n.28. addidit: In negotiis in jure divino expreffs non andt definitis principem refplccre debere H spai ls* - (tev I-) 4d rationem juris divini, .34) 4d indolem Ecclef j e Cbrzþzame maxime N. T. | dU .8:) ad exemplum primitive ecclefie, qua pro puriffma merito baügtur. Itüs 4-) 4d utilitatem ecclefie, & anifle atius ad emendntzonem 4c ædzjï at cationem. quid conferat. qUI An autem magiftratus poteftas fumma« etiam ratione vocationis zrzPi- pee ttüionica dici poffit, quidam ha&enus negarunt, quxdam affirmarunt, fats 3 Qun 9& ää)p(ää* QJ ecclefiam fubordmant 1ta-pete&au polmcæ archxte&gmcæ,ut mi- nitrorum.vocationem formaliter pertinere. dicant ad* maglfcratum, errant omnino, vide TRIGLANDII Differt. Thcol de Civil, & Ecclef: ( )ä pot. p. 24. & conkr SCHERZERI Breviarium Hulfemann. Cap. XX, thef. XX. . 1592. in fano autem fenfu hac poteftatis denominatio poft OSIANDRHM & DANNHAUERUM placuit JAEGERO, l. c. ( (b Nota eft Differtatio inanguralis GROENING Z&habita ex autoritate / pubhca de Jure Principis Evangelici conftituendi miniftros ecclefiz; cu- jus autem argumenta,. quibus folis Principibus jus vocandi vindicare in- Ítituit,jam pridem.in GROTIO non folum, fed ab ipío BOEHMERO funt confutata. Sicur Pontifex Romanus inquit nofter CHEMNITIUS, dn eo commifit facrilegium cum fuis, quod elettionem €$ vocationem eríi- t puit Ecclefie, & ad fe folum fuosque transtulit $ ita ejusdem criminis veus efo magiflratus, quando exclufo miniflerio , & veliqua ecclefza, fibi tat foli poteflatem confiituendi miuiflerii in Eccleffa vendicat. Part, MI. L. L. fb Theol, p. 32$, conferantur vetba Clar. REINKING. de Regim, fz- cul. & Ecclef. Lzr, I1I. Claf l. Cap. VT. ubi num. z. expreffe adíeritur; f Id gpjkm vocationem non pertinere Ad jus politie; & num. XVII. Eccle- b fiafficus fLatus debet confulere. dc perfam zdpnm j pqpulam apprabare j . politicus decernere. f ( 14 ]kne pmutabilis juris eff , m Eccléfía Clyrzj?mme o&tmdzztur pa- for mvme, inquit BRUNNEMANNUS deJurc Ecclef Libr, 1. Cap.V. . V. (d) Sunt vcrba Dn. BUDDEI Inftit. Theol, mor. "0 . 590. durum id yidetur non paucis, nefcio;an non ob charadterem mdclcbllcm,quem ä ftatuunt, licet id non publice profiteantur, - Sed fi lupus in ovile in- greffus , c]mcndus eft ; quid dicendum de mm:&ns malis eccl: fizs qui funt lupi rapaces. Mattb. VII, 14. 1j, Conf, Apolog. À. C. p. 149- («) Contta illos, qui Arminianorum veltigia premunt, & tam vocatio- nem quam remotionem miniftrorum Ecclefia foli mag:&patun cum Autore lnquxf itionis veti fundamenu $ uude dcrxvanda fit poteftas Principüm in Ecclefiafticis? vendicant » repetimus fentcntlam fanio* zem ex BALDUINI Inftit. Minift. verbi, Cap. ult. DANNHAUERI 'Iheol, Conftient. Parr. H. Dial. II[, icet, 4 Q,g-s DURRII Theol. Moral, fä'ä)oïää' w 97 jut fl Moral. P« 314« & JAEG;R! Tra&æ db Jure Pote&. citca- Sacra, atm, Cap, LÀ Ecclef (F) (Lemadmodum fon omms dan' O mxmfïrorum Ecclef' & vitio la- ) X, borat, ita nec omnis translocatio ; Con£ que habet Cel. STR?CKIHS inatQ " de Jure liciti fed no& lónefti Cap. Ill. $. 109. feq. p. 95« TA titate. (g) Cohf, Dn. BOEHMERI Differt. peci de Jute Priricipis circa dmnnï nem Miniftrorum; & ejusd. Jus Patoch,l, c, $,56,p. 1 30. ubi pazu&n ZT folatii vel prnvnlcgu nobis relictum inveniess - 610 ENO .Artzculw Trzgg/' mm' ,nggntus* lus ( Vmcücamüs- autem imperannbus hoc .jus. vocandx præfera J dim cotitrà Pontificios, magiítratus penitus excludentes & clami« f(l tantes; Díe fveltlicbe Dbt:gfcæfonne nídf beruffen. - (a3): Cui- " 3 libet imperii ffatui incurnbit cux*a Vocauoms mfmümrum Ev.cle- fiz;(b) Cura Inquetm, ut xa]d Ta£w h) Suo)npordyry ofnnía ín e- [f ; lc&xone & yocatiorie. minifttorum Ecclefix fuccecfant. Jui dee ( itt; bent profplccre fubdms, ut illis optirie fït, hón t'anï'um in hot; fed etiam infuturo Feculo, lllorum omnino eft curare, ut Eccle- [4 fiz præfiaantur mmlün idonei. (c) .Ad regulas & cxemplaV )ch & N. T. jam-non provocamus 5 (d) adeft. confenfüs:primitivee Ecclefie; (e) confirmant noftratn fettentiam totcorieiliorum Md et decreta. (f£) Non ob'ïant exempla Conftantini M. & Valenti- niani Imperatorum , qu& adverfarii urgent, fed male apphcan- Ifl uod quis h] tur;. (g) nec adverfatur nobis tritum illud dictum : 7 rion hàbet;alteri dare nion poteft . (h): Habet omnino. magx&ra- 0- tus Jus vocandi; non tatitum ut- mémibrum: Ecclefix , fed eriam quodammodo ut Capüt civitatis () habet pm;e[tatem admini- : ftrandi Sacra, niori quidem f'ub;c&ive, fed effective; eminetiter, & DI virtualiter ,. quam à DEO 1deo accepxt, ut effe&üm huncirfaliis l pmduceret, apphcando in Eerfonga certas. xllam potgftatem, ade * mmx- ! 96 E WO ZSPUHEUE miniftrandi '(ä"cta*", -:quard* Dömïnujs!ünce*sfitïäccleüæ: atq)ue, con- Ji (o credidit. — Debent itaque multum noftri Principes Proteftantes ()^ Auguftanz Confesfioni , ubi eam poteftatem quafi reftitutam ac- C f/ ceperunt, quam fub poteftate Epifcopali in tyrannidem conver- sA,amiferant. Mutilum:omninó foret fummum imperium (ine d illa poteftate ; (k) 'cujus effectus- quoque verfatur circa miniítro- H. « rum Ecclefiz non folum .c"Ic&iohcn'j & vocatio : ngm-- » fed etiam d conürmatioxg:c:mg; - 3 ; - ! FE N a) Romano 'PO nt ifici om nes;uä ;Scad*di vmdxcant -R*öj!ANENSES, [//. inter quos eminent THEOPH. RAYNANDUS de Coton. aur. Pontif. N ,135. feq. CZES. 'BARONIUS ad Annum DCCLII. ROBERT. BEL- LARMINUS deRomano Pontifice Cap. Vll. conf, BUDDEUS Inftit. p p anoral. theol, l. c. p. $88« & .Differt, Wittiberg. fub Prafidio Dn. el XVERNSDOREEII habita, de Jure Magiftratus Civilis circa vocatio- t nem Ecclefiz miniftrorum contra Anonymüm quendam Pontificium. ? "fb ) SCHWEDER. Jure publ. Part, fpec. Sec£. 1I. Cap. XII. $. 6. p- 847- E ftutrinsque tabulz; utinterpretes legis divinz conftituat, (c) Qui cuftos € necelfe habet ; 'cui ómnis anima eft fübjecta, ille curam quoque habere (9 debet earum rerum, qua ad falutem animarum faciunt, quem aphori- u smumBALDUINUS format adRor.XIII,:,con H Lib. II Cap. VI, Caf.II. p. 177.Íeqe B-gjufs.d.Ca'fustnfcienlt. dem reperiri teftimonium;vel exem- | (d) Inuinivería Scripr, S. neunum qui plum, Chriftum aut Apoftolos hanc vocandi provinciam demanda[fe magiftratui, fatis incogitanter urgent adverfarii; Sed quamvis expret- füm mandatum in N. T. hac de re non inveniatur , tamen multe prace- tiones idem innuere videntur. Inter regulas Regibus & Principibus N, T. obferyandas pertinet illud monitum Davidispropheticum Pfalm,Z7, Y 1. I2. quodegtegie expofuit AUGUSTINUS Epift. L..ad BONIF AC. Cap.I.conf. GERHARDUM L.L.theol, Cap.XXFII. Toz.FI. $.167. p. $14. & STRYCKIUM de Jure Sabbathi p, $2 5j PreterMofis, Jofuz, & Ezechiz exempla V. T. unius Jofaphati recitamus ; quem conftituiffe faric Levïtax'sr & Sacerdotes videmus ex 2, Paral. Z4, 8, íeqq. fed potiori. jure &l — ä)oceäää 97 C COf )une gaudebum: mags&fatäs N. T. cónf- GE.RG. CAS'SANIER in Tantes .. Confültatione fepius citata'ad 4rz. X//T, A.C. i[]] aC« (e) Regum piorum V. T. veftigia Prmapes & Imperatores N T. pre[ï' HI: Chriftianorum, teftatur SOCRATES Hiff. Eccl. Proem, Libr. V. 'SO- Jvefa — ZOMENUS Hiftor. Eceléf, Libr. I.Cap. XX. XXI. it. Libr. IH C4. XVT. m(ne - THEODORITIUS Hiftor.Ecclef. LibrAF. Cnp XVIL & NICEPHORUS ttro CH.E. Zibr. Xl Cap. XXVT.. etarm uemadmodum in Synodo: Occumemca NIC./E'NA &i in Conclho (f) deinde ROMANO (ancitum fuit , Epifcopum confecrndum eligendum e:[& ab omni Ecclefras nullo de membris Ecclefie intercidente , adeoque NSES, son exclufo magifiratuvel Principe; ita feculo Vl, CONCILIUM- All- ontif, RELIANENSE IH. & IF. expretle decrevit ; autoritate: Papæ VIGILII .DEL publica ; àquo coacta fuerunt hec concilia ; z mülluss Epiftopattm In(it, pramis aut. comparitione liceat 4dtpzfz-;, fedeum volimtate Regis fuxm 9 Dn, elettionem Cleri & plebis , ficut im antiquis Canonibus continetur fcriptum CátIQ &'c. Succeffu. tcmpons autem omni occafione Pontifices Romanos de Ut Poteftate magiflratus in electione facerdotum multum decidiffe ; non r7* diffitemur, vide SYNODUIM CO NSTANTINO POLIF. ANAM: IV Cdn. Yaf - XXF. 6 CONCIL LATFRäNENSE II, Czp, XXF. abete (g) Quod CONSTANTINIIS putaverit : Ad fe non. pertinere: cogno/äere hofi caufas Epiftoporum , nos parumoffendit. .Priso enim notum efft ex at SOCRATE t* NICEPHORO , quantum Sacrorum curam gefferit fapi- ent:sfimusumperator ; deinde vitorum Ecclefiafticorum caufas decidere K em nolebat, non ideo, quod Imperator effer, fed ut querelasiftas magno dalle illijudici, qui cordium fcrütator eft, permitteret ; & zandem ex ipfom- peratons effato videmus, probe noviífe Ep:fcopos, résfuas ad. impera- prcf [ torem certo modo pettinere, alias majeftati imperatoriz turpiter illu- 9N fiffent; & graviter peccaffent. Ad VALENTINIANUM ut tranfeamus; i, notum eft ex SOZOMENO Libr. Vl. Cap.VII. illum,cum ad corrigen- AC. dam fidei doctrinam provocatus eflet, id refpon6G dedi(Te: A5j zui- n demy in Laicorum ordine conflituto, fasnon efty bujusmodi negotia cu- [j2 riofius fcrutari, facerdates yero; qmbw id cure eff ,feorfum, ubzcunque poluerint , conveni4ut, Sed facilis erit noftra refponfio : lt taceamus T 4ne dubxam nobis videri hanc relationem & i incertam, quum ; SOCRATES illam. t 98 ääü)ää' illam muko ahtet enarravcnt,THEODORlTus autem p»em:us,mü fa!- lor, omiferit ; dubia illa eft illatio ab hoc: exemplg VALENT!N[ANLIS fe immifcere noluit controver(iis theologicis; Ergo omnem curam fa- od : crorum abjecit ; & quid? fi feceritilludquod non concedimus;ad omnes Imperantes non valeret coníequentia. . Multo aliter fentirent de hoc «ute VALENTINIANO, fi evolverent narrationem de electione AMBRO- non SI!; Epifcopi Mediolanenfis , Imperatoris voluntate & confeníu facta luet apud THEODORITUM Libr.1V. Cap. V.VI. & SOCR ATEM Libr, IV, ieul Cap. XX X. conf. BALDUINI Caf. Confcient. Libr. 1 V. Cap. Caf. l!T. p.1018. & GROTIUM delmper, Sum. Poteft. circa Sacra,Cap. X. $.16, COf (h) Idem argumentum rigidiores inter reformatos urgent ,' quando jus fent vocandi.ad Ecclefiam, qua talem, ad magiftratum vero plane non per- Qe tinere; ajunt.. - Sed confunduntfcparanda. Magn&ratm non competit füh munus fpirituale ad edificationem corpotis Chrifti, nec formaliter, nec üac eminenters ergo tales chara&crcs vel ejusmodi munera conferre non T& poteft ; conclufio eft abfurda; . etenim varii funt & diver(i modi tam habéndi quam dandi, de quibus confulantur CALOVIUS Metaph. Di- f vin. Part. general. tract. poft. Cap. XV. & KESLERUS Metaph. Photin. te ( Part, gen. Sect.Ill, Princip. IX. p. 2 18. Feq fic temperamus conclüfio» qu nem : Quicunque nec attu , nec potentiay mec Jf'abjetiive ; nec efe&zve, if nec farmahter, nec eminenter,nec virtualiter babet potejlatem fungend; Q offciis Eccleffaflicis & facra adminiflrandi, ille eam: poteftatem alteri fe dare non potefl. conf. prater Differt. Witteb. modo-allegatam de Jure Mag:üratus civilis circá vocat. Miniftr.Eccl. BROCHMANDUM $ ft, f& Theol, Tom, Il. Art.XXX. Cap. Hï &BALDUINDM de Caüb Confc. Libr.IV. Cap. V. Caf. L 1. at (1) Satis nervofe ea de re differuit OSIANDER in Theol Caf Prmc;pe: H fimt prafí ides Rezpubhm, nabilifma ejus anembra , immo capita funt, o dtem . cuftodes. utriusque tabule ;; & paulopoft; Quapropter ipforum Q quoque e]i »Curare , ut ecclefie præjïczdntur miniflri idonei , ortbadox:, integri vite fcelerisque puri,ut cultus vigeat Deo placens, &c.. (k) Vnde fis ipfum, quem Dn, BUDDEUS all€gav1t l.c ALBERICUM d GEN![LEM de Legat. ber,! Cap l T Ar'tz. Mgtpicr ä'ä)c-(zäæ 99 Vif ANUS Artzculus Trigefrmus Sextm. m fj Involvu: itaque fine dubio hanc vocandi poteftatem Jus il- Omnes iud Circa facra competens omnino Imperantibtis. (3) - Ex quo It hoc autern- fonte vel principio derivanduni fit hoc Jus, inter omnés PRO non' convetit. (b) Póft plurimos duz maxime hácteiius inva- ada rl luetunt opiniones in hoc Jure ftabiliendo, quarum pfior Impe- af ll rantibus , ut Imperantibus , po&crxor autem ut Epifcopis & ex 5 ij, conceésfione Ecclefie illud Jus circa facra tribuit. ^ Pnorcm jo jus fententiam qux ample&untur in ipía majeftate vel poteftate fu- t peréminente pote(tatem circa facra qüerere, & curam fünimo- ipit rum imperantitim ad res etiam Ecclefiafticas fpectantem adftra- ,1€ ere non dubitant, cum. mhxl obüarc fibi perfuadeant ex Chriftia- : ho | tafl nz religionis naturà , quo minus per fe gauderent facrorum di- Etcer- , DI fpenfatione NB.'externa in Ecclefia externa particulari, ^ Q te (atis probabilem hanc efe'doctrinam , nemo non facile affe- li quetur, íi nobiscim perpendat , duphccm externam poteftatem At independentem dari non poffe in una Republica, aut rempubli- t cam in Repüblica; (c) "Qui autem. poftemorem praferunt fen- ilieri tentiam & Imperahtlbus hec quxdcm jura circa facra concedunt, Jurc fed non nifi per'éommunicationem quandam, illam rationem Syfh onít, pratendunt ; proprie & perfe illa Jura convenire Ecclefie , que autem tranftulerit in fummos imperantes ;; qua propter nec ex Jure nature j nec éx Jure gentium illam doctrinam illuftrare;(ed 7 [itt, 'ex fola fcnptura facra, que fola Ecclefiam. ejusque indolem. 1ud1- F €are posfit, explicare volunt. (d) - " Verum'enim vero , quatmvis ((W; utraque fententia certo refpectu, firmamento fuo & fundamento üM non careat, rem tamen hanc difficiliorem paqu penitius confi- 'derantes experiemur , illa Juris circa Sacra principia fore tutis- f' ima ; quz non falum recta ratio fed etiam Sacra Scnptura, omni- D N2 uta m * 100 æSDO(ää-* qu um adtionumr norria juftisfima,in hoc quoquc momento fuppc— p ditat. (e) Noftram igitur mentem ita declarare nobis cum confti- [ tuimus, ut Principemin hoc negotio confideremus, velat. princi- nol pem.in focietate civitatis, velut membrum prmcxpale in (ocietate atl Ecclefiz, quz eft in civitate. Qua prmcïpes (unt, totam omnino ci- I1o v1tatem,adeoquc etiam Ecclefiam in civitate hofpitantem, curant, qu & ne quicquam publicam tranquühtatqm turbet, fedulo cavent; 0 qua! membra funt Ecclefiz primaria, non. equxdem qua Chriftiani pr fünt & membra abftradtive ; plus valent;. acreliqui fratres s. qua NU primaria autem. funt ex providentia divina,, miniftri DEI etiam bu funt, quiideo vires acceperunt ad res. Ecclefiafhcas utiliter & com- pendiarià ratione expediendas, quzà reliquis membriscommuni- (G bus haud feliciter 'expediri poITunt. (£)...In priori confideratione Princeps habet Jura circa Sacra vi Ma)e&aus ratione territorii, in quo Ma)eüatem exercet;& füo genere dici poffunt territorialia, ne- gativatamen potius & generaliora funt illa Jura; quam pofitiva, ( quorum füprema lex eft falus Rexpubhcæ, quoniam tantum ad con- feryandam publicam quietem pertinent ,& quoque genuh Prin- cipi, vel adhuc facris Chriftianis penitus non innutrito, vel ex.a- liqua parte adverfo , concedi- folent .. (g).-In- poücnom autem confideratione Prmceps illa Jura circa Sacra habet collegialia, quorum fuprema lex eft falus ecclefiz j partim ex directione di- vina, quà primas ubique tenet partes , partim exconces(ione Ec- cle(iz , quz jus fuum proprium in quibusdam vel expreffo vel tacito confenf'u in unum contuliffe incongrue non flatuitur. (h) Ponamus igitur, quod adhuc conceffum non eft, in Novo Tefta- mento dictum aliquod non inveniri ad fummos imperantes di- redum , quo ipfis peculiare officium circa eccle(iam exercendum m)ungatur. ficuti olim: pro Regibus. Iü'aehnasnpræceptum ali- * - quo - ; IOT UUR AR B oecCse mcRUI Y - fup"pc'. quod extabat D"eut;"c"r-.'XVfIïF; 18.19. 10. famch'jurä noftrorum i confti- perantium ex indole ipfius Reipublice non folum,fed & Chriftia- nz religionis dijudicanda funt , qua expresfis cagitþlationibus prind Xietate non praícribuntur. . Accedit tandem ,' quod ex commüni cari- 1ino Q« tatis ratione concludimus: Si quilibet mortalium , utnon de fuà cürant, modo , fed aliorum quoque follicitus fit falute; & hucea omnia, * qua in füa pote(tate funt pofita ; conferat , obligatus eft ; multo ivent; riftiani magis hoc à füummis requiri imperantibus, exiftimandum , quos ;; gui profedo non fruftra tantá pollere autoritate Deüs voluit, & qui [u : - [e) etam onferre plurimum , utcoleftis veritatis CPgïfl,,ifïPn*?h?füin'es im- cCOT- buantur, poffunt. (i) . latem .m'agiüfatus icir,gia vo&ajt--tisnex'ila diftin- muni« . (a) Obfetvavi quosdam poteft atiore . guere tanquam reliquis membris communem;á Jure circa Sacra foli ma- C giftratuicompetente; fed fandamentum diftin&ionis adhuc invenire rii,in mihi non licuit, qui potius Tura vocandi miniftros ad Juracirca Sacra "33 HC' "ex ha&tenus di&tis referre malui, cum multis reliquis idem tuentibus,. fitiva, ) Hanc controverfiam, quz magistheologica, quam politica effe debe- e rét, multa magnaque inter eruditos peperifle fententiarum divortia, fa- |COfj» lt tisfüperqueconftat. — Exarfit inprimis in. Belgio, cüm :HIIGO GRO- TIUS «deret pietatem Ordinum Hollandie ac Weft-Frifie , Lugd,. Bat. as m jura poteftati civili vindicaret.. Statim enim Ltem 1613. ineaque facroru z eum -rcfütar'e.conäbatur S IBRANDUS LLUBERTUS in refponfione!ad jalit, Grotii pietatem; Franequer. 1614; cui -GROTIIJS iterum opponebat fi- £ di- dem bonam LUBERTI fenVindicationem pietatis contraLLIBERTUM,. £ EC« Lugd. Bat. 1614. Multi praterea contra JOH.BOGERMANNUM vin* dicarunt GROTIUM, & in fpecie CASPAR BARLJEUS,& JOH..ARN. pvel .(h) CORVINUS ,usque tandem ipfe ex' vinculis profugus Apologeticum daret, & librum de imperio füummarum poteffatum relinqueret ; qui edi- eft- tuseft poft ejusmortem Parif. 1647. Hac cum GROTIO listnovere- ;di- tur, NICOL. VEDEL/!US differtationem habuit Daventri. 1638; . de jum Epifcopatn 'CONSTANTINI M: feu de poteftaté Reformatorum Ma- ali^ ?iiïratüu'm circares Ecclefiafticas, que fxpius recqfä eft; quoniam au- tem lUOd, N;' w 102 )o(ää* "Es Laj tem in'ea minus re&c mterpretancntu: verba CONST&NTIN! Vos. eg/?u t Eyrj?:apt intra Eccleftam, ego Epifcopus extra Eccleftam , Senatus Daven- tt trienfis non modo didtam diflertationem fuppresf it, fed multi auoque i « 1Hamaggrcdxcoepc;unt, inter.quos eminent JAC. TRIGLANDI'US Tradat, de Civili Ecclcf'a& otcüate contra VEDEL!'UM Amüelod c 1642. &IACOBHS REViUS Exám, Différtat, VEDELIT de Epifcop. () CóusrANTINI M. Am(telod, 1642.- Præcupups Scnptores reliquos; BELGARUM, GALLORUM, ANGLORIIM & GERMANORULM 1e- ceníuit Autor Biblioth. JürisImperantium quadnpamtæ feu Commen- tat. de Scriptoribus Jurium , quibus: üunmx lmpcrances utuntur. Nou— .berg. MDCLXXVH, Cap. I. Pofit. VII. (&) Egregie hanc rem expofüit Dn. BBDDEUS ín lnfitut, Theol Do- mat. Libr. V. Cap. IV. $, XKVI. p. 1273. feq: cum quo facere videtur etiatm fiepius laudatus JAEGERUS deé Concord. Amper,.& Sacerdot. a Collectoribus Relationum innocentium eo nomine maxime collau-; Sä : datus, quod ex Jure Majeftatis, tanquam puro quodam fontc ]qra Prin- - cipum:circa facra derivaret. « (! (d) Hanc tractationem de jute circa facta mere eiïe æhcologxcam, adco- que articulum £dei purum non quidem primarium, fcd fecundarinm erudita Commentatione demonítratum ivit JOH. ABRAH. KRO- MAYERUS, Ecclefiarum in Superiori Comitatu: Gleichenfi. Antx&cs, & Confiftorii Ohrdruffienfis Adíeffor, vit omni fere. peritia commenda- tiffimus, &ibidem prolixius comptobare ftuduit, pote&aæm Ecclefia- fticam per fe ecclefie, non magiftratui politico, competere ; Qæ Dn. BUDDEUS l. c. coatra hanc fententiam in medium protulit; repetere nolumus ; faniora interim funt verba, qu& ipís KKOMAYERUS alio in loco prodidnt A Magiflratu eptime jus. Loc exercetur, tam.prepter gurisditlionem, qua pollet, tam qum f'alus reipullica religioni v alde in- nellitur,guemadmodum poteflas interna esercetur a mintftris: Ecclef A quam tamen tota ecclofía extra dubium babet. Commentar. in A, C, Difbut. II. cQuejl H.p, 35. & in Tabul. Theol. Za£. XIX. Part. IIT.. (e) Reéla ratio omnino jus circa facra fümmis 1mpcrantxbus vindicat, qui - ftatim rerum 'àdminiftrationi hac ratione civilem: manum affundere, & $o fslicips Ecclefia Sonfulere poffnn&,fcd fcriptura quogue patro- cina- ssl 8$5oCS& p 103 NNEMMPNEASS "udfü €inatur imperantibus ; fi enim ipfa ecclefia imperiurh aliquod habet ex«- Daven loque ternum, queritur merito , per quosnam exercere debeat? 'per plebem? (DAS id nemo affirmabit; ergo per miniftros Ecclefiz? fed hisServator po- teftatem expreffé denegavit Matth. XX, 25. 26. Luc, XXIl, 25. Sic Ec- dielod. clefia haberet pote&atem, quam niltiquam exercere poH' t, pilcop (f ) Habemus hac in re nobiscurn confentientem per omnia fere; Gotha- iquot num hoc tempore Theologum ampliffimum Dn..CYPRIANUM , qui IM te jam ante]AEGERUM rem difficillimam ea ratione faciliorern reddi- n dit,ut Prmcxpxbus jus circa facra, quantumcunque illud f' ity competere Nori exiftimet, vel qua Principibus,vel qua Chriftianis; vel qua collatam in fe — Ecclefiz poteftatem adminiftrantibus, conf. E)us Dx[þut. de MAX[MI-L . Do- (detut LIANO L. Pontificatum affe&anre, Cap, 1I. (g) Dire&ionem externi cultus divini ad Gentxles quoque Imperantcs erdot pertinere, quidam evincere ftudent ex TERTULLIANO in Apologet. ollau . Cap. IV. V 1. & EUSEBIO in Hift, Eccl. Libr. XXIV conf JO. aWO- LPrin WER in notis ad MUINUTIUM FELICEM, p. 15. « (h) Juvabit in toto hoc negotio Cel, Dn. PFAFFIUM confulere in Or- ifea ginibus Jurls Ecclefiaftici; c qul tandem Juta Sacrorum, qua magiftratui um civili competunt, diftinguit in MAjESTAT ICA vel CONFENTIONA- (0. LL A,veluti Cap. IF. Art. II loqux amat, in Jura Superioritatis territoe ilety rialis, & Collegii: lllis, inquit , Magiftratus politicus carere nunquam endà lefia poteft, nifi majeftate carendum ipfi (it; quo monítro monftrofius nihil fingi poteff Hec mag:üratus, f quxdem a tyranmde manus abítra- Dn here velit, non nifi eo in cafu, ubi ad confervandam quiétem publi- «t cam id abíolute neceffarium eft, fibi vendicare potef'c, atque tum ad- ) alio miniftrat, ubi vel ex beneficiis, que in Ecclefiam is & olim coritulit, q & adhuc confert, jus quoddam precipuum heic fibi formaverit; vel a r toto coetu , confenfu faltem tacito , eadem ipfi tradita fuerint, quod feft; ipfum, ubi aliter fe habet, magiftratum eundem politicum, majeftate L CO & fuperioritate fua haud diminuta vel limitata , hic collegii juribus fabinde carere confpicimus. Angu(ha paginarum, qua excludor, non jqu permittit ea; recenfere, quz ad jura territorialia & Collegialia retulxr, t nec cetera examiaare, ubi ab aliorum confeníu abfuit ; Interim cotne ss i((Q» mendamus Lectori rélegenda fepius & probanda, que Art. HJ. anno- n tavit Ícitu digniffima, p. 222. feq. (1) Ufus *- 4 104 EM i) Ufus fum ,vex':bïs D fhti . .;;gqnm";tn&æag Thcol Moral, l c P. ',7*8A6. pcrä) $ Wll(.- viof bet, p Aftiqzilus Trz'ggþtmmfaffþtimw' A quo «Cumautem ufü receptum fit, Pfinöipes etiam ;ïjgga-rq'EPi[ïCö.; fiS « pos, & jus, quod circa Sacra verfatur, Epifcopale; ordinis gratià; mat qua monenda, vel notanda veniunt , breviterenarrabimus, Stylo gm Scripturz Epifcopus nihil aliud effe poteft, quam paftor, cujus eft paícere gregem, h. e. docere & erudire populum, & facramentarite que AT adminiftrare ; (a) Confuetudine autem ecclefiaftica factum eft, a ut illi (ücceffu temporisepifcopiin Ecclefia adpellati faerint, qui Amp ordinationetn non folum, fed etiam alia Jura circa res ecclefiafticas qué fibi vindicaverint, (b) usque tandem in Romana Ecclefia, univer- u fum Ecclefia regimen affectaverint epifcopi füpremi, vel Pontifi- ces in fede apoftolica omne Jus Sacrorum exercentes. (c) Proprio itaq; fenf poft reformationem imperantes flatuum proteftantium, quantum ego affequi poffum, perperam dicuntur Epifcopi,id quod primzvi Avguftane Confesfionis ejusdemque Apologiz autores & propugnatores articulo ultimo de poteftate Ecclefiaftica , fatis a- noverunt, & teftati funt, qui ideo modernos Epifcopos non fe- | cundum evangelium , fed fecundum politiam Canonicam effe di- [ xerunt. (d) ^ Cumenim e re füerit , Romanam fedem in confes- fione publica, ob varias easdemque pregnantes rationes ab electi- one: & confirmatione Epifcoporum in Germania excludere, pra- ter fus, quod Principes cum reliqua ecclefia habentcommune;non tantum feparatum illis, ut nutritiis Ecclefiz, nec non ut Principibus competens, fed etiam illud, quod ipfis , vel tanquam Ecclefiz pa- cronis , vel faltem ratione bonorum temporalium, & multo magis antes o- ratione regglium Epifcopis concefforum debetur, Proteft mnino &ä)o(&ä* loj$ - emamemDun x2 mnino (ibi recuperamnt 5 -interim nori: i ftatim duphcem qua(i perfonam füftinere copiffe à tempore 1 reformatxoms & pacis reli- piofz Status ImpernA E: . Principis fecularis,& Epifcopi,ftatui de- bet, quod imperantes idtantum fibi tribuerint, & adquifivérint, pi(co quod Clerus perpcramab&ulerat, &admxm&raverat 3. pacificatio- nes autem deinde tanquam civile fignum accefferint , quo confir- Tatid y mata Juranec à Clero, neca coetu amplius retiahi poffent. (e) An Stylo xgltur]us Eptfcopalc, quo nunc Próteftantes gaudent, unum idem- juset que fit cum Jure circa facra, vel huic tantum fübordinatum , alii Lt dx)udlcarunt, (£) nobls)amfuæc1cconcltïäere quodpertrans- Leit actionem Paffavienfem , aut pacem religionisinter (tatus Romani qu imperii fancitam , in magx&ratum civilem ea.translata non fint, [ricas qua vere prfcopis Formahter tahbus &in fenfu Scnpturæ attri- TE^ buantur, ftif (a) Sériptura $, aham Eprf'copa!cm dxgmtatem & potcüa;em nx[' dogma- prig ticam non admittit ;; ut adeo mirati fatis non queamus Patres Con- ym, cilii Tridentini , qui ordinem & prarogativam prfcoporum ab 1pfo Deo mfbtutum cfï'e, crediderunt, eumque anathema dixerunt, qui ne- ;uod a& gavetit, in Ecclefía catholica effe Hierarchiam,;divina ordinatione con- flitutàm , conftántem ex Epifcopis Presbyteris & mini(tris. vid, Se/f. I$ d 2 XXIII, de Sacram. ()rdmls Cap. VT. €&' F. conf CHEMNITH Exa- ^men in h.l.- i (b) CHRYSOSTO MI & HIERONTMI etate, qui Hmenre fc.culo quarto fes poft natum Chriftum vixerunt, prater ordinationem nihil precipuum dl habuerünt prfcopx fiquidem ipfe CHRYSOSTO MUS tefta tur,quod Íola yt- impofitione manuum adícenderint Epifcopi fuper Presbyterós, illos circumveniendo, & defraudando poteftate ordinandi, & excufati vix Yon potuiffent, nifi accelfiffent. leges ecclefiaftice, ufürpationemiftam tan- DUs dem confirmantes. Tempore enim CONSTANTINI fan&iofolemnis, P eademque prolixa Jurisdidtioni Epifcopali, que vox in primitiva Eccle- lgI$ fia in ufuquidem non erat, cum accurate loquendo ecclefie competere 0^ yxxpo(ft, vide NlEMElERUM de Dxfc:pl Ecclef. p.43, & ZIEGLE- o RUM 1o6 [ 4$5oCS& E h RUM mSupermtcnd Cap XVI. magnam & fupcrantem autoritátem contulit,quam JACOBUS SIRMONDUS mappendxc:s L. f, Cod. Theo- liA dof. edidit, JACOBUS GOTHOFREDI antem ut fpuriam rejecit, À CO An CONSTANTINO dreinde usque ad Imperatorem JUSTINIANUM , m Epifcopi vatia promoverunt beneficia, poftquam judiciaillotum, qua levia habebant initia, publica autoritate approbata faiffent, . Porro fub ai CAROLO M. laxior copit effe poteftas Epifcoporum, qui debellatis tul K Saxonibus plures non foluminfltituitepifcopos, fed ctiam amph[ï'mas illis conceffit dignitates & facultates, qua occafione majorem omnino in Clericos & monachos, imo hanc adquxfïverunt poteftatem ; quod in vi- PI tiofos Chriftianorum mores pcenis canonicis animadvertere potucrint. 9 [ Sic prarogativa illaepifcopalis cum toto Epifcopatu canonico confüue- di tudine paulatim invaluit, usque tractu temporum ab immenfitate pote- ftatis fpiritualis ventum eft ad tribunal temporale exftruendum in medio Z ftatus cujusque imperantis, quod imperium tandem; Epifcopis adem- ptum; nunc fibi Pontifex Romanus ad hunc usque dxem vendicavit. . ln t compendium redegi, quz prolixius tractavit HEINRICUS LINCKEN de Jure Epifcopali Cap.I. Jungantur hisce, que prater PFAFFIUM de sf Succeffione, Epifcopaliex PETRI SUAVIS POLANI Hiftoria Concil, Ó Trident. repetiit Dn; ZIEGLERUS de Jure Majcft. Cap. XIX. g. 1 (c) Vid. fispoftSPRENGERUM Libr. l. Inftitut. Jur, Publ. Cap. XXXVT. & BECMANNUM Not. dign, diífert. XII!,. Cap.2. Dn. de UFFEN- .BACH in Trad. de Conf. Cælar Aul, Cap.X. Sett. II, Subfect. 1, n.1. ubi fateri cogitur: CfBie unftreitig Cbro Sx6mifip ?aoferhcï)en S9mRajeftát 3 ( bit Cognition in "Caufas Ecclefiafticas gufomme, fo táre Dod) Dutd) $€Wf€ ben allgugutiae Connivenz Pontifex Maximus (i Poffeffion. (d) Auguft. Con£ ejusdemque Apologia proveris Epiícopis agnofcit tan- tum illos, qui faciunt epifcoporum officia fecundum Evangelium ; inte- rim non penitus reprchendunt epifcopos fecundum Politiam Canoni- cam , fed poteftatem jare humano Epifcopis delatam , illisqueper plura hadtenus tempora haud denegatam comprobant;illamque certo refpectu non x neceflitate , fed ex confuetudine femel recepta admlttunt, quan- tum Evangelio nori adverfetor, (f (c) Confsr Myler, ab EHRENBACH de. Prmcxp & Stat. Imper. Cap, LXXXVI. - A EO epm PT 107 oritatem I.XXXVI 5 3.-*&þäROTïu;M»-;dS*ImPevr.jSumm..Poteü. cfrcä facra ; Ca d.Theo B t À 1L.De ipía Jurisdidione & poteftate Ecclefiaftica, exhibita Auguftana Confe(fione Imperatori in ip(is comitiis Auguftz exorta fuit dubitatio : ÁNUM, An earum Ecclefiarum; äuæ Protefl antium provinciis continebantur, gu- m que otrofub bernatio Epifzopis permittenda effet ? bi quidam non modo Jurisdi- &ionem priftinam epifcopis dumimodo docttine nullum impedimen- ebellatis tum inferrent, relinquere, fed & Synodiindicende Jus Pontifici tribue- iimas re maluerunt, inter quos przcipuus fuit PHIL. MELANCHTHON, , ut mnino if d in v ex ipfius literisad LUTHERUM & CAMERARIUM datis apparet; fed aliter LUTHERUS remjudicavit: Nibil mimirum juris effe tribuendum moernt, epifcopis, iu alienas adeoque Proteflantium Eccle.äzz.f ; quod'fi enim pri- oefut« fHino more ecclefiaflicum vetinendum foret regimen, nuuquam effe Beran- fepote dum, cum nibil intermiffari [int Pontifex , ejusdemque Epiftopi , ut Pro- mnedio L"Uflantium miniffros verbi divini inodium, invidiam, G fuficionem pe- : adem. L Piincipe*s non folum , fed && pliöem conjim*egumt; cui fententiz vit. la prudentiori plerique alii A, C. addi&ii doctores , quibus injuftam & in- (CKEN tolerabile jugum epifcoporum videbatur, fubfcripferunt, — Quo fa&um (RC eft ,'ut non t«titum per imperii fanctiones epifcoporum Romanorum concla Turisdictio usque ad compofitionem diflidii religionis Chriftianam f* fpenderetur, fed etiam ipfa fufpenfio, quam refIringere conabantur ad- X verfarii, pace tandem religiofa folemni confirmata fuit, cui pacificationi FEEN- omnibus viribus fe oppofuiffe fedem Romanam non quidem ignoramus, n.l.ubf quod inter cetera declaratio nullitatis ariculorum pacis germanica ab INNOCENTIO X. propofita , de qua fupra dictum fuit , fatis-teftatur; ajedit ) buþ fed Dco fic dirigente,non attenta hac declaratione, communi Impera- oD. toris & totius Imperii confenfü hi pacis articuli ab Jmperatore FERDI- cittdtt NANDO IIl, publicati , .per edita & mandata executorialia effedui J mandati, inter leges publicas [mperii recepti, per capitulationes inyictis- |motii fimorum Imperatorum LEO POLDI, JOSEPHI, & Gloriofiffimi noftri hodierni CAROLI FT. confirmati, & hactenus pro fanciionefundamen- rplara tali Imperii Romano- Germanici noftri eftima :fpefhl CKEN,1, c. 2 ti fu.e'r.u:nt. conf, L,iN' quan- (£)Con£ Da. STRYCK, in addition, QadB*RUN.N-E-M ANNI ]us- Ecclefiaft, tUl AIE ; Capo ü [.xbr. I. Cap. V. membr. XII. $. 1. ulï docet:; Jus Epifcopale a« "u ficer- P 108 äS)O(ää' " Gt /äcernendum ejä 4 jure fdcramm, quod ipfi mæ](,&;ztz canbæræ!, C*T mde faculfa': disponendi circa facm Priucipi competit Hoc jus'eirca /zum, till 4 girca tria potifimumverfavi, circacultum divinum in fe fetfatum, circa perfinas cultti doflinatas, 6 circa vesbonaque adcultum neceffaria ; Epi- &«l feoporum autem pata/iatem fbordinatam effe buic juri, & pracipue ad fül exeeutionem £ultu$ jam recepti fhetlare. Jungatur Da. SCH!ETERUS, Tiut qui putat, ék hac ipfa differentia fluere, quodin nonnullisproteftantium Cat locis juta facrorum per fecretiora Principum confiliajaut Confiftoria fu- jut prema exerceantür ; Jus epifcopale vero per Confiftoria atque Superin- tendentes,!nfþe&ores,& Decanos tra&etur, &c. lnfhtut Jur. 'anon. T ber.l Tit.Vll 5 3 fub Ene * - Aïtzculzþs Trzgq/z'nms Oäldw;f Et hac ratione non tollitur, quod / Adverfarii accufäre f'olent, discrimen inter regimen ecclefiafticum & politicum , fed potius ( ftabilitur non.commifcendo potc&aces,Echeüaülcam & civilem. (2)- Regxmen politicum verfatur icirca Statum Reipublicz, leges bonás condendo, confirmando,& exequendo,que executlofpe&a- tür inlaude bonorum, &vmdläa malefadtorum, hoceft: in pra- miis diftribuendis 11113, qui virtutem fectántur, &pæmsmfllgen- dis illis , qui. 1mprobxtat1 ftudent;. (b)... Reglan Ecclefiafticum autem & Sacrum,quod iterum (ano enfu diftinguitnrin internum, & externum, verfatur circarem Ecclefiafticam & Sácràm. : Exter- um non habet Paítor, non Epifcopus, non. Ponnfex, fed uti jam di&tum fuit , Princeps, cujus fumma poteffas , quemadmodum ad certareruni genera adürmgï non poteft , fed indiftincte ad omnia fe extendlt qua poteüatem GIIQUaITl humanam admgttunt ; ita .quoque : ab 1pfa Ecclefia in adjutorium yocarur,.qu& Gb,mpü con- fulendi vires non posfidet; (c) Internum habet minifterium Ec- &lefiafticum : licetenim interior Ecclefiz Hatus omnem omnino- poteftatcm& coadctiónem rcfpuere vidéatür; tamen; 'quod ipfe / fO- 1Og: N lp E )ec sa'-» 3 Grotius: fateri*"cba&us' &Ggïcg'ifmeïn aliquod; habent Fp;rxtualeml. Y( ficnt niftri ecclefia; quodron de aliqua poteftate jubendi, qua cum co- hh ctrtA actione conjuncta e(t, fed de regimine declarativo- & (vaforio in- irid ; Epi telligi debet..(d) Internam hanc pote(tatem exercent Ecclefiz 'ttipit 4d LTENIS, .mini(tri. ecclefiaftice przdicando & interpretando verbum divi- eflantiotm num , adminiftrando (acramenta , remittendo & retinendo pec- (toria fo» "cata, de quibus paulo plenius in fequentibus ; Externam auteri :Superin- magilfratus quident exercent circa ecclefiaftica , fed nön ;c'clefiä " « Canon, ftice, & modo potius civili. (e) . : (a) Confulendus eft ex Auguftana Con Fefïïonc»: Artïi"cülüs; gljti-m'us fc'l*ïcl pó teftate Ecclefiaffica, ubi flatim ab initio intervenit lamentatioy quod nonnulfi incomtnode commifcuerint poteffate m Eccfe-(ia&i'»eam & po- folent, teftatem gladii, p. 37: * - -.(b) Conf. MENZERUS in Exeg. Aug. Conf. ad Art, XVL. p. gós. feq.- | potius ()! pfi naturz fümmz poteftatis conveniens eft hocjus & regimen circa qilem, facra, cum ea fitindoles majefatis, uit propter fummiratem parem in re- As ublica poteffatem non ferat, neque patiatur ad certa caufarum gerierá (peda- ad(tringi , fed indiffin&te ad omnes caufas fe extendat, qua poteffatem humanamadmittere poffunt ; quales cum fint caufz ecclefiafticaé exters inpra« nz, utique & fummz potcftatis arbitrio funt fübjectz ; uti contra circa fljgen« res confcientie & fidei, cum nullam humanam poteftaterhiadmittant, (ricum Princepsnil juris habet, vide-Dn. STRY CKIUM-de Jure ä;gb;ba-thiï hac mruti uidemi vice fatis redte loquentem, Cap.Il, $.9. p« 80« Fxter d) Confer HUG. GROTIUM de Jure Summar, P oteflats ciréa Sacra, njam Cap. IV. n F. feq- " latem eccleflafticam externam ideo Priácipi come ]f à .(e ) Et hinc patst; poté " : petere, non ut (it Prafes facrorum; fed'ut facrorum Prafides in-officia yri contineaf; "nosi effe facetdotalem-&' pontificialem j.qu& in éxecutione 1tà d facerdotaliam actionum & officioruni-conf(illit ; fed cffe imperatoriams TO xternam difci- qua facetdotes régit, utfüumi officium faciant, queque e nEC plinam in Ecclefia tuctur, vid .Dn, ZIEGLERUM de Jur, Majeft. Lib. I ninó Cap. XIII. $. 14- : 6 17. Siautem Princeps vel magiitratus circd cultus pf conftitutivVam 6X arbirio humdnd diviai intrinecam. qualitatem & O 3 quic- Gfo 1YO L PLAS. AR uxcquam facete veht,& poüït, ubi tandem con&ans & vcra cRct rchgxo? celiri conf NJEVIUM in Jure Cletic. Cap. IV. S.IV. p.ng, fequ ipisec foken Artzculzæ ngy mus Nomus. nep Exterm 1taque maglüx atus poteftas , ut in determinandis fi- ithab nibus, intra quos fe continere debet, paulo prolixiores fimus, non emp ver(atur circa religionis conftitutionem, qua folius DEI eft, & Ec- corul clefiz miniftris , divinis Oeconomis, commendatur ; fed circa res P]'O l externas, que ad ordinem in Ecclefia obfervandum & confervan- (). frà dum , imo ad id, quod jure divino definitum eft in cultu divino, y fehcxter adjuvandum pertinet. (à) Hoc regimen objectivum, 71 non rectoris vel judicis fpiritualis poteftatem involvit,novos infti- [ tuendi cultus, & facra peragendi vel interdicendi; fed promoto- r xYis & protedtoris tantum Ecclefiaftici poteftatem indicat,qua veri- i tatem illam, exDEI verbo.convenientibus auxiliis dcpromptam, cermfirmsque rationibus fibi perfpectam, adhibità autoritate pro- f Y moveat, errores contra & cultus faluti publicz pariter ac zterna adverfos tollat, & ne.quid in ecclefiz detrimentum eveniat, fedulo / curet. Hi gcnefaheres conceptus ideam. nobis formare poffunt (b deipfo jure Principum circa Sacra, refpicientesnon folum adcu- ratam ecclefiz mfpe&xoncm, fedetiam providam fuftentationem. Infpectio requirit partim vere religionis propagationem, partim bonarum legum ecclefiafticarum conftitutionem: (b) Religio- nis propagatio obtinetur idoneorum miniftrorum Ecclefiz voca- tione &defenfiene; bonarum legum conftitutionem autem Ju- dicia Ecclefiaftica (c) non folum applicant , fed Vi(itationes quo- que publice feliciter exercent & confirmant. (d) Infpectionem hanc providam comitatur füftentatio, qua Princeps Chriftianus Præfsmm obhgatur omnem adliübere curam , ut fuppetant ne- ce aria ( .* -X ho — »ece : IY * mamerraert, trligi? ceffari impenfz, quz ad cultuni 'Chfi&i'anum r'e.quiru ipfis ecclefix miniftris idonea conftituantur falaria, quibus honefte füftentari cum familia queant,ne ludibrio fiant, quos functio efu- rire patitur in Ecclefia. (e) Hinc a&desnon folum publicas , quas dis fl inhabitant Ecclefiarum & Scholarum mini(tri, ne vitium faciant; s nf tempeftive procurant, fed etiam; ne perfidá bonorum Ecclefiafti- ï; & EC* corum vel intempeftiva alienat ione damnum infke;ra'yc.ur; Eccleliz, : KCà fe$ rohibent. (f) - Itl« uici&m n'dn funt, feä* hus (a) Quinquehorum, quz jure divino definitaq f(ít0, mana poteftate adjuvari poffunt, recenítt GROTIUS cit, Tract. Cap. IILS. XI. que repetere hác occafione non dübitamus: Primum eft,u e2; ifum, sitlti ue Deusimperat, libere imo & commode.amotis impedimentis , datisg, adminiculis facere queamus ; Secundum , ur lege bumana non tantum foto« permittendo , fed & jubendo, quod jubet lx divina, nova fuperadda- ierie zur obligatio. Tereium, u /umma potestas bumana circum[lantias quase Tl dam loci , temporis, modi , attionibus 4 DEO impertis prafcribat , ut fiant. duscmuóvus waj xa]à vaLw, Quartum ,zz per bumanum impe- tpro- (erng vium vetitis 4 DEO atlionibus, materia 6 occaftones fubtmbantur y frve féandala tollantur. — Quintum , u panis propofitis bomines :dulo s 4d "f' Adin gant, qua Deu jubet, & avertitis abflerreant, ont (b) Cum dubitare nonliceat, quin etiam Eccle(iz Chrift iani ia'liquïä prá- tll« vi admifceri, ejusveobtentu n'xoxiiquid in Rcmpublicamintroduci-quc- at, vid. PHFENDORLEF, de hab. relig, ad ffat. $.44. Omnino principi w ftif incumbit poteftas inquirendi & cognofcendi;quiipfe feit, que Chriftus docuerit vel inftituerit, Conf. Dn. KRESSIUM in Commentar. ad h. l, igio- 0C* p.486. Nonnegligenda autem funt dodtorum confilia, fed audien- da potius, qui defetus in Ecclefia optime nofcunt, & quadam cum fuc- j ceffu perlegem emendari queant, vel quenam prudenter tolerandafint, 2" experientià didicerunt magiftrá. Accedit, Principem tantum in Eccle- [otii fia leges ferre poffe & debere, ubi ipfi non obfunt precepta novi. tefta- fjj menti, naturaque rei,vel ubi (übeft non legis latoris; fed legislationis u- tilitas. Con£. itid: Dn. KKRESSIUS L c, f XLIIX. p-. $0445 [lee WA ) Judicia Ecclefiaftica hodis conftituunt Senatus Eccle(iafticus , vel fic dica A0oES commarap u & di&a Cohüfföräa , äe Quibug.&onfuläidþs fe-& DnCHRISTIANllSW'E. q BERUS, Theolog. Hallenfis in. Trad&. egregio de Jure con(fiftoriorum. T conferatur Dn. LINCKEN de Jure Epifcopali cap. X/". p. $04. $0$. qui cum quibusdam J//EBERILM ca ftigat, & ftatuit: cognitionem confifto- rialem À viris utriusque ftatus Ecclefiaftici & civilis peragendam;abfolu- tz necesfitatisnon effe, Deabfoluta necesfitate non difeeptabimus; in» terim illa pofitio praxiScripturz & Ecclefie primitivafine dubioadver- Prn fatur. Namres facras per folos Politicos curave,perinde erit ac ves politicas mod curare per folos Yheologos €& Medicos. conf. NZEFIUS in Jure Cleric 1 cap.1V. p.233. & Joh. Abrah..KROMATERIIS l,c.p 199... Cire ifcopalia quam maxime eminere [us Vifï,ta-h'diiiö.tume'ü, ) inter Jura Ep quate de quo Tractatum fcripfit 4HASPERUS FRITSCHIIS, Non autem NOM necefíle eft, ut Principes & ftatus Evangelici ipfi hoc munus vifitationis IH 1 ol expediant, fed fufficit, fiillam per idoneas perfonas inftituant, quibus dasY omnino neceffarii fumptus & alimenta , que nomen Procurationis me- ruerunt , fübminiftrandi funt, ne Epiícopus officium vifitationis , vel hon ille;; cui commiffum eft; cum fuo damno expedire cogatur. conf, iterum fm Dn, LINCKEN.|. c. cap. X. p. 167. f£q. & Dn. NZEPTUM l.c.p.448. m XC ) Vide PHFE NDORFFIUM l.c. S..XLII. & conf. Dr. KRESSII Com- Qon mentarium,qu i vel ob folam hujus loci praftantiam evolvendus & fum. q. far mopere commendandus eft. p. 483. fe * avi San (f) Expro feffo hanc materiam pertract it Exc. BOEHMERüs-Jur. Pae roch. Se &. VT. Cap. I. II 111 p. 308. feq. Confer preter ZHO M ASIHM gio W Differt. fpec. de-officio Princip. in augendo hon. & falar.. miniftrorum Ecclefie, Dn. BIDDEUM eleganter in hanc rem differentem Inftit. Yi Theol.Moral.Part.ZZ, Sect.PII, Ca p.lII.;SAXXXII. p.595. Spectant quo- f dammodo ad bona Ecclefiaftica Decize, qua funt quota pars omnium eft bonorum . licite que(itorum miniftris ecclefiz , & hodie imprimis Pa- rochis exfolvenda, Conf. Heinr. CA4NISIILS ad Jus Canon. Tit.de Dec. IN &T Cap. l. n; 6. quo jure DEUS fibi vindicaverit Decimas, & quo jure de- beantur Clericis; examinavititerum 8OEHMERUS Jur. Paroch. Sedt. tü VIL, Cap. l. p.392. conferri interim nof (ine fructu poterit Tractatus te antiquisfimorum duorum Clarisfimorum JCTorum, Perri REBAFH, fe & TINDARI de Decimis tam feudalibus, quam aliis, novalibusque , -* & qüi- ä)ciää' "n vege d 113 TE & qmbus debeantur, atquequömodo peti- folu ETE ;ud:can fuper h:s oporteat, &an tolliposfint , & posnas contra non folventcs contmen- (Otürt, qi t65 C010n. MDLXXXX. inpreffum. ynfilto dblolu U5, 11 Articulus Quadragefimus. ádre 'Sed fpcaahus rem adgreffuri, qmd circa Jus Reformandx liticat Principi in Ecclefia conceffum fit, merito dlfqummus. ngad- Cleric, modum turpe figmentum nobis eft, Jura Sacrorum & curam cir- ] careligionem non aliter competere magiftratui fupremo, quam W/?, NI quatcnus Sacra tranquillitatem publicam vel turbant, vel promo- TOTIH Vént ; ita heroico quafi contemptu fuoloco relinquimus, qux ex Atten- ;uxbus illo fuppofito in relipionis detrimentum concludi folent. 15 Ime das velim, in caufa religionis magis obediendum effe DEO, quam , vd hominibus; & magiftratum non poffe, nec debere religionis cau- terum " Ratio o- fam eluderein commodum Relpubhcæ apparens. (a) S tnnis religionis & praprimis Chriftianz vim & coactionem ferre Com um nonpoteft; hinc etiam quz DEUS coactioni & jurisdictioni hu- man« non fübjecit, fed ao Dominio refervavit, & gratie Spiritus s as Sandti, illa poteftas humana fibi fübjicere non poteft. (b) . Reli- yu gio eft res confcientiz, quz alieno arbitrio ftate non vult , fed il- yi lud redum piurique putar, quod bona fide fentit, & interno pri- (üi vilegio obfignatur. (c) His pranotatis , quz de jure reformandi qUO ftatuenda (int in ecclefia, fua fponte luunt. Primum nobis fermo ( e(tde Principe (àano & Chriftiano, qui verum de DEO fenfum & a Y rectum DEI cultum ex facris literis ipfe perdidicit, & fundamen- tà Doctrinz Chriftlanzita cognovit, utnon czco judicio amplecta- ede d. tur religionem, nec aliorum arbitrio fuam fübditorumque (alu- tU tem committats eaenim ratione magi(tratus non folum falutem J rexpubhcæ fed etiam religionem Chn[hanam, us multum con- It g X P ducit, qül | *"ääölo( se s "- n4 ducit, & fälut&m 'c—onþfc(iücnter fübditorum eternam promovebit. (d) Deindecum religio fit totius Ecclefia, Princeps ex méro ar- -ä bitrio circareligionem facere non debet; & licet ctiti Pontificiis | Í hac in parte non confpiremus, qui omnem rem circa religionem fedi apoítolicz :committendam volunt ; tarnen confulendos in - caufa religionis fine dubio effe Theologos, ipfa negotiorum in- ä doles requirit, quorum eft fcrutari Scripturas ,& religionis capita exactius cognofcere:. Tandem negligi non debet cautela circajus illud reformandi quam neceffaria , illud (cilicet exercendum effe, b! quantum posfibile & utile,qua quidem cautela iterum fane & pru- 1 4 » li denter applic andaeft. (e) |Media legitima fi adhibeantur, ultra . poffe nemo hac etiam i nparte obligatur finem fi femper fpecte- rius legitimum , omne partium affectuumque ftudium facile evi- £abimus. Princeps igitur ut Chriftianus quando cum finceris theologis omnes corruptelas verbi imprimis , & deinde morum ad normam Scripture , quantum quidem fieri poteft, examinat, & in illorum caufas inquirit, ftatim ut Magiftratus potentia fua à DEO conceffa, eliminare ftudet & exturbare, qua voluntati divi- !,ä n« in verbo expreffz adverfantur: ulterius autem imperium ad- hiberi non debet, quam quantum indoles Chriftiane do':&r—inæ'pcr-— mittit, & vera Ecclefix Chriftiang (alus requirit. (£) : . (a) Quam dubie & fatis politice multi JCtorum circa hanc materiam ver- .. fentur, ne dolorem ecclefiz refricemus , jam filentio involvimus. Dabit hiis quoque DEUS finem! Religionem fubeffe magiftratüi , certo re- fpeu verum eft; imo non ftatim coadionem confcientie dici poffe, fi rinceps precipiat fubditis, ut rede fentiant, affirmamus cum Dn, NZE- F0 in Jure Cler. cap. V, $. Xl, feq. Sed Magiüxfacu-s etiam Imperium habere in fubditorüm intelle&tum; nemo fanus audebit dicere, Certe;re- ligionem mutare pro lubitu in commodum externum, temeritatis &c — - abnegationis eft indicium, Qua hácin caufa à quibusdam obtendun- PUFEN- tür, & fpeciem quandam pra fs f;fünt-, ipfe Magnus Politicus "DO,RF-; | 98 )oCS8 i l YoYebit« SDORFFIZIS explof' tl.c. $. XLIX, confcratur ejusdem Commentator IC[O af« Dn. KRESSIU.S'p «08. $i omnuia, quæ/hluæm Ecclefía , r HEg0liA ei- ntifíciis dem propria concernunt, ]zzdzcanda funt non ex fenfu 3uris bumani, fed ex zOnem jigmfvatu ecclefre proprio, quodipfe fatetur Magnus JCtus BOEHME- idos in ARHS in SCHILTERO illuftrato Cap. xx. $. vr. de Origine Jurisdidt, ec- clefiaftica ;- fane jus reformandi nonin alio fenfu Magiftratui compe- um 1 tere poteff , quam quatenus Ecclefiz confentaneum eít, & conforme, s capita conf, Dn. FECHTIUS in Colleg. quod in Syllog. Controvcrf habuit. ircajus Difputat, xrur. $, 1. p. 493:494 m elte, (b) Conferatur & evolvatur prætcr liluftr. PZIFENDORFFIUM l.c. $. xLiUux. eleganter huncin modum commentantem : Qui panis temponz- jprüe libus aliquem cogit ad amplettendam veligionem, vel ad profitenda aut t abneganda certa dogmara, de quibus inter Chriflianos diffenfio eft, is ft- [pete dem noffram, qua guitia Spiritus $. excitatur ,& mMntooDopía » plena fi- jleev ducia cordís conflat, transmutat in externum obfequium lingua, adverba T CCTI formanda, a fenfa animi plane difcrepantia, declinande pone tempom- jorum H. Ubi tamen limisatio quadam addenda circa illa, qua religio Chri- ]z'mmz cum aaturnli baber communia, qua cultum numthüs in genere in- Qitafo (üaà volvunt & c. felicisimus ille libertatis Protefantium propugnator Dn. HENNIG£S in medit, ad In(trum, Pac. Specim. IV. p. 723. ubi poft u multa rclxqua fcribit: Deu ipfe nobis liberum arbitrium rel'mquzt, mala mad bonoque in medio pofitoy ut eligamus Quid igitur bonmines, qui inrebus i bujus natura f bi plus licere arbitmantur ?. Nibil bercle ! mifi ut v anam &f irritam oflentent potenttam. (c) Multa præclara extant fcripta de hbcrtate confcxcntxæ, que& qmdem m Dabit unius tenoris & judicii non funt, Preter PETRI BAYLE commentaire rto I* Phxlofophxque fur les paroles de JEfus Chrift, ou traité de la tolerance univerfelle, quod fcriptum CLERICUS , ni fallor nominavit le chef d d fj ecuvres de Monf, BATLE, innotuit nobis GERHARDI NOODT Oratio NE verium de religione ab imperio gentium libera ; SAMUELIS IFERENFELSII Epiítola de jure i conícientias ab homme non ufurpando , & S4- tere dH RINS reflexions fur les Droits de la Confcxencc fed omnium optime ndun rem expofuit Exc. DOEHMERLS in DxITertanone Tomo fecundo Juris Ecclef, proteftant. prepofita, de Ture circa libertatem confc:ennæ. [EA- Confcr BÁASNAGE dans fon traité de la confcience, P2 (d) onF 116 - | P. od ) Vid. Dn ,:?IIDDEI Difffeff.-dg C'oncordæ chi;g. Chri&i.ï & Pcatchl- | bnd Re&e equidem dicitur : magiftratum ut talem non permittere debere, | ficütes utjura majeftatis obtentu religionis minuantur , quapropter etiam illo &« Principi facra nondum profeffo infpe&ionerm in ecclefiam generalem ac in reliqua collegia vindicamus , ne quid in prajudicium fui ibi agatur; ped conf Ezc. PHHFENDORFFIUM l. c. $. xuv. & uir. quo fpectare viden- i l Qu tür verba noftci LUTHERI: $ybtigfeit foü nidt toebten , mas jebete E tüm. i man febren unb gl uben toitl, e8 fey Goanaelium oDer ?ügén, NB. e8 j ift genug , baf fte2tufrube unb tinfriebe 3u. febven voebre, ^ Tom. L. Cituf, Aiteabarg. p, 116. rectius antem fentitur : Magiftratum Chriftiánum taliui effe cu(todem utriusquetabule , qui debet profpicere ; ut fuis fübditis fitquam optime; &utfi , 018 aliquando in futuro. - nt feli'eþg non tgptum m hïoic fe,cu.k?? fcq-ötiam pete ( €) Posfibilitatem & utilitatem eH'e—nörvmam' refor&rahdi' obfer&aqtï Dn. Ícier KRESSIUS l. c, p.533. ubipergit : Ut reformatio contra refractarios bert - obtineatur,opus eft legibus;, prud*cnt*ia..ïlegi»s'-la tbþig.pon*-'('.qnd-itlwl:e gses fibu . mifi posfibiles & utiles,&c. p; «13.- ? Tif — vwWirticulus Quadragefi [/ "s Primis. reïxgï - Adhuc magis nos occupabit illa. controverfia, fi jus refor- tiz mandi pauloaccuratius examinare velimus ad pacem religiofam, dito quod. quidem.negotium..Politicis .& .P Eibl-ïciüis,fexpedifendum, rel primis tantum labris deguftabimus.: .Non repetiius;in transacti- ! dan one Paffavienfi jus illud circa Sacra;'quod a Pontifice toti eccle- mt fie furreptum faerat, eidem ecclefie , & imprimis magiftratui, E - fuiffe reftitutum ;; (a) fedde jurer eformandi, quod cumiillo con- i tin junctum eftut quedam in medium proferamus,eaque fcitu dignis- fima & neceffaria , neces(itate diripimur. « Primarium ita , quod ( occurritin hac tractatione, eft diícrimen inter jus mutandi reli- gionem., & jus reformandi religionem, Jus mutandi religio- nem, quod barbare Freiftellionatus vocatur, ele&ionem liberam involvit ratione trium religionum in imperio tolerándaram j Jus reformaudi autem, quod'ex tempóre pacis compolit explican- ( um l& P d ä)o(æ 117 lat Cirl tdibee, dum eft, nihil aliud- quam jus vel expehendï vel tolerand'x diffen- ( Gtlam tientes mvolvere poteft. (b) Hoc jus reformandi adhuc anno eralemac illo normali & decretorio MDCXXIV. fundatur, cui omnem de- igetur; bet efFe&um " quoties lis movetur inter diffentientes in imperio. ) vrden- Quam: diu i igitur- fanctiones pragmaucæ -manebunt in fuo vigore, i jfb tamdiu gaudebunt Proteftantes jure füoin. facris.. (c) . Hinc et- , Nb d Fom. l1. jiam qui ftudio reformandi religionem, & introducendi.veram du- citur illum omnino oportet fefe continereintra legum fundamen- tiltianum i Jubditis talium limites, ne injuftitiam committere in alios videatur. Qui edetiam nobislibertatem religiofi exercitii per inftrumentum pacis com- petentem relmquere debent, in his quoque, quz fidem & con- mat Dn, fcientiam non attinent; illi vicisfim tolerandi erunt; quatenus li- tadbatios bertatem dicto anno normali exercuerunt. - . Quamvis itaque fta- dit leges txbusxmpern cum jure territoriali ex commumpertotum impe- rium hactenus ufitatà praxi etiam jus reformandi circa exercitium religionis competat, hoc tamen non obftante libertas cónfcien- s refote tix fubditis adempta haud eft, nec ftatibusillis conceffum , ut fub- 7(Ofatn, ditos diverfz religioni addictos obtorto collo.ad fuam. protrahere ndütm, religionenr, eosque propter diverfitatem religionis, moleftià qua- MSa dl« dam a&ïcere debeant, adeo; üttotà jurisdictio Ecclefiaflica ; cum 'ecde omnibus fpeciebus , quam olim Eplfcop1 exercuerunt, fufpcnfa frratul, quoque fit contra A. C. fubditos, (i vel maxime in temtorus Pon- [o COf« tificiorum degant. (d) dxgms (3) Sunt;qui receptamTkeoiogorum & Politicofumi fententiani oppugna- ,quod re conantur; jus circa Sacra non tam reflitutum efle Proteftantibus, li relle juam nova cónventione acqm('tum jinterquoseminet Dn. de LYN- elielo^ CKER qui Di, SCHWEDERO in Analectisad ejusdem Introduct. ad berati - Juspubl Part. Spccs äe& II. Cap xil. p TT hoc Huoque in momento contradixit. Ju Jicati" (b) Conferatur BPlace.. ex mPcrumento pacis Artzculwlf 5 XX, qux fe- P3 $$ duff 2 118 | ä'ä"io) Se ss - - des hujus controver(iz: merito dïici,tur.:--Cumw,ejwmaali jlmbm :mmgdz.t- tis cum jure cerritorii & fuperioritatis, ex communi per totunt mperium h rmandi,exercitium religionis com- batlenus u[fitata praxi , etiam Tus refo dcben pemtyac dudum in pacereligionis talium flatuum fubditis, f & religione m,€$ c, 60« denda Domini territorii diffentiant , beneficium emigrandi cotee[fa ut df 'tenbthium eft, boc idem porro quoque ab utriuique religianis flatibus ob- rii, gjk' fervari , nullique fFatui immtdiaro jus; quod ipfi vatione territo dcper inrd periorizatis inuegotie religionis competit, impediri oportere, — Qua de- finitio Juris reforma ndi clarioribus adhuc verbis explicatur. 4frz, 7Zl ; quam« quainter modo dictos Prote- $. 1. Quoniam vero contraver[rareligionis, r theol flantes vertuntur, batienus nonfuerunt comp * : fita , fed ulteriori compoff- conftituunt , ideo de Ture pedx tioni vefervata funt , Adeoque illi duas partes veformandi inter utnimqueim conpentum efi, ut, fí. aliquis Princeps,vel vent: alius territorii Dominus,vel alicujus Ecclefiz patronta , poflbac ad alte- usqu viur partis facna tranfierit, aut principarum, Aut dirionem , ubi alterius pf partis Sacm exercitio publico de prafents vigent , fu. jure fuccesfionis , . ftion , Aliove quacunque titulo natlus fut- f« vigore prafentis tmatlatus pacis (titCal rit , 4ut recupenaverit , ipfi quidem concionatores Aulicos fue confesfia- 20 . nis, citma fubditorum onus aut prajudicium , fecum atque in refidentia f«a babere liceat. At fas ei non fit, vel publicum religionis exercitium, tisft ba&enus ibi receptas , immueure , ttani leges aut conflitutiones Ecclefiaflicas, vel templa, fcbolas, bofpitnlia, aut eo pertinentes reditus, penfiones jf ftiar gendia prior ibus adimere , fuorumque Sacrorum bominibus applicare , atc Patronatus , alioque quocunque pre-. vel Turís territorialis Epifzopalie, t textu fubditis miniflros alterit confesfionis obtrudere , ullumque aliud p impedimentum, ;:'u( prajudicium direce, vel inaf,',eäf&; aitg'riw [aris aff erre. s iní V . - (€) Con£. NIE 4 lI'- Jus Cleric. Cap. V. p. 274. ubx 4c-le Ju"rck.rrc'fo'rmandi ref J erolixius & diftin&ius actum eft. Wi (d) Quod fu bditi gaudeant libertate confcientiz pet /lun&rumentya pacis; (travit Excell.BOEHMERUsS in Differt. modo alle- W €leganter common iü ata de Jure circa libertatem confcientiz; à $. XLIIX. usque ad LIIL. U conf, Au;orcm meditat, ad Inftrum. Pacis l. e. p.6 13 feq. ld .A)'tif &ææ 1 116 äïo(ä&' | mb i(medi& 77 T Avticulus Quadragefomus Secundus, —— :'mpm'um Olli Of« — Hisprameditatis facileapparet, quà ratione Magiftratus uti rdligunt debeat fuà poteflate, vel circa veritatem propagandam, & defen- [ dendam, vel circa harefin reprimendam & ejiciendam. Veritatem tihudh. ut defendat. Princeps & promoveat, ipfa reipublic falus, qü& 'iiy g/ü' dependet omninoà religione, fvadere.videtur, ne Iibertinisnrus Ug de Aft. J H: inreligione vagam vivendi libidinem in civitatem introducat ; (a) quamobrem necesfitatem refutandi adverfarios injungit potius j Dyitt- WI/J/ : theologis, quam dubiam reddit, ne difputationes theologicas im- & u pediendo, quibus veritas defenditur, & ipfum Jus circa facra; quod pl veritatem nunquam violat , impediatur & evertatur; interim €o 4l at* usque illa cura non debet porrigi,ut p;i' alia media,quam divinitus altriu prafcripta & probata , expromatur , fed que genio religionis Chri- '.fiümk ! ftianzconveniunt. Ubiconfcientiz libertas in religione fuppri- w fit- mitur, & Homines ad idém coguntur violentia quadam, ibi veritas 163sgï0- enttd non promovetur fed hypocrifis. (b) — Argumentis & blandimen- jf tis (tudent, non externis feveritatibus, qui [incera iritentione ex- tUtf s traneosá vera religione ad veram fidem perducere cupiunt. Chri- J ftianusitaque non cogit errantes. ad veritatem , nec pro lubitu vi- ht4?l ) am converfionis prefcribit, fed per fideles miniftcos illam often- ( gt dit, & divinis revelationibus confirmatam pracipit. "Polemutur alud nf erfonz errantes, quando explodunturerrores; (c) eum autem in 8inem tolerantur, ut refipifcantfuo tempore 5 qui autem non and refipiícunt, nec ad mentem faniorem redeunt, quo ipfo civitati pariter ac ecclefiz damnum inferunt, meritó 'ejiäciuntüf,*ït*ä tamen 4lfy utproceffus per gradus & majori lenitate quam feveritate inftitüa- 4lle- tur, (d). Turpequidem c(t heretificationis crimen, quo h&reti- Jl cos pronunciamus hominesin quadam refundamentum fidei non tirpare -1lf,lgdente-,änobis di(ï'e.;'xticntevs ; (e). fd turpe.non eft exi / here- h 120 æs)o(ää L sss hzrefes, & d;pcllere hærcucos fi modq hæretw funt, cum quod oal flaticn hzrefis Ht, difficile definiatur. (F) Nón omms error " ftatim eft harelis , &illi tantum haretici audiunt in Ecclefia, qui in rebus ndp Dn. ad fundamcntum fidei fpe&antxbus errant, imo non femelerrant, dehi fed qui errores pertmacxter defendunt , & difleminando errores (àQ cap1talcs reyera nocere poffunt. (&) ' Cum porro error in fide ]u gradus quoque cettos admittat; magxftratus Chriftianus rigorem furj Juris Canonici haud immerito defem: & in' puniendis hareticis fj fecundum prudcnuam thecloglcam & pohtlcam fcmper procc— tiof fati dit. (h) . EC ) beertmlsmum in rempubhcam non effe introdu cendum,grobe obfer- lins ydi vavit Dn. NAVIUS in Jur. Cler, Cap. V. $. XT. p. 196. fcq Conf. JOH. oli MUSA&l Tractatum Theologico: Politicum de libertate philofophandi lii h. e. de doctrina religionis pro lubitu judicandi; fentiendi, & docendi, ad veritatis lancem examinatum Jenz editum M D C L XXIV. ubi du 4f ponsf mum quzfítiones evolvuntur : lina, en libertas pbzlofapbandz Uni- pi /m:« euique, [alva pierate Reipublice] pzzce, concedi pa.ff £t ? altera, p eadem Al mantum cum pace reipublice ipfaque pietate comnexionem babeat , ut tolli nonpo:ft, quin fimul ila & bec tollatur, S. XXVllI. p. 14. feq, conf, ( BUDDEI Inftit. Theol, moral. Patt, l. Cap. III, Se&t,7. $. 19. n (b) Egregie hancinrem commentatus eft BASNAGE dans fon traité de E la Confcience Libr. I. C.IV. Enfin employerés vous la violence? mais elle nepeut fetvir, qu' à faire des hypocntcs, & À jetterles hommes dans fi N des peches contrala confcience, ce quien redoublel' honneur & l'enor- ] mité: Il fautdansneceffairementen perfvader la conícience, qu'elle a tort, foit par des raifons humaines;foit pár raifons dlvmes ou la laxffer faire, ce qu' elle ctoit jufte & raifonnable. - f c Non omnis tolerantia eft Syncretxsmus. Confer quz habet JOH f FECHTIUS le&tion, theol. in Syllog, Controv. Difp.lII. p. 94. feq. To- lerantur tres religionesin Impeno Romano fine fyncretismo, quiatole- tantur ex fanctione publica, ita tamen , ut à neutra parte adverfz fidei dogmata approbentut : . Jam loquimur de hareticis ; qui tolerantur , i quando a$»5o(St N r2m m qud N .a quando Grt(-)-resutdfcüunWF läütä&&äüuhlmæäüb dlffemienmmon atim eft - flatim extirpentur; Intere(t autem Ecclefiz ,'ut errores emendeutur,ne I tebus . refpublica-tandem corrumpetur cum Ecclefia, / Conferri poffnt qüz [etrant, Dm KRESSIUS obfíetvavit. Commeutat.. ad !quh—. PaFEN.DORFF. CIforcs . dehab rel.ad. (lat $. L« pes - faqe - (d.) Qui in. religione habet.feníus. dtä&erfasa, reduccmdus cft in: vxams, (ï * 1n fide - reluctetur;.& tamen fit quietüs., tolerandus eft ad. tempus;. fi.veno ex- iporem furgat in medio fübditorum.ad tutbándum Ratum Re xþubhcæ & Eccle- &TCCICIS - fiz, admonenduseftiterum atquencrum fi in errore procedat mali. ptoce: txofe,ipfemagxüratus tandem 1mpcrat, ut migret ,. qux. tmnigratio non ftatim injungi debet cum ignominia diffentientiumutcirca politice.de- :ilinguentés fieti-cómmuniter folet; quia plurimi errant , non.ut npcere xeobfer- ïf )OHn velint;fed.quia, quz. credunt; & docent, recká: fanaqiie; effe:credunt, 1ra. olim:'dehereticis judicabat S44LELANIIS Libr. V.. de Gubernat. DEI. ophandl Jocendi Hareiici funt; ajebat; fed'mon fcientes.. Deniqueuapud nos funt baretici, ibi duz apud fenon funts . Et paulo poft:. Impii funt, fed. booputant. e[fe vexam 77775 qgietmtem, — Errant ergos /&d Lono animoermnt,nonodi, fed affetlu Dei, Veadm. : bononare fe. Dominum atque amare credenies. Conf leaür. B»QEHME. «t tll 'RI Diflert; de Jurecirca libert; Confcientiz $. 1K. feq: . , conf (e) Q-ando voce haretificationis utor, non pro Indlff'efennfhs facw, qui emnesillos infamare folent nomine haretificorum; qui veritatem dog- ritede matum divinitus revelatorum defendunt,. & errores- iisdem-oppofitos Ecclefia intolerabiles judicant. Confer. Joh-FEGHZIIE Scrucinium: pro- ) máls fligate:ex Eccléfiaheretificationis;;- fed illos tantum:corripimus,:qui s dans nimio. haretificationis ftudio ducti.in ormnem difTenfuri citcumftantia- l'enof* lém-adeo-invehuntur ; utetiam doctrinam. in: quodam: pmhlematc di- jellt a aillet fcrepantem erroris gravioris& harefeos accufent, Jicet contrariamiyer- bodivinodententiam;non propugnet ; ec per c*onfequmtias« tandem fidei.fundamentum evertat, . Herebs trimeén eft:omnino turpisfimum; yot fed crimen ahcuxa&ïngere, nonminüs crimen eft.... Conferantut verba j Te Dn, BUDDEI huc fpectantia; Latizantes bareticor qmmdaque in apri- itolt« cum:producendos, res ipfa docet.. Quainre tamencauteinvedit vir pru- idei dens,ediamque tenet viam ,ue baerefes autopiniones aliis: mzpwæm'o x dtuf y 65' vel wvzmobtrudmda » opprimat innocentesy.héPe rurfüs á .callidis, && € — undO ver/iz- 122 ä*ä)o(æ folul ^ ve;fam baréticis fibi i tmpanz pammr. Iafht.Thcol« Mor. Part. Ill. Cap. kaxt OWH $. Vi p.68t. fen (f) Locum 4UGH$TINI egregium recitat Dn. DANNHAZIERHS in tta Dram, Sacr. Art, L. Theatr, E. Phoenom. 2. p. 4955 qua' fft barefis, Toi omnino dejïmre dgäïczle eit; & ideo cavendum ycum omnes 1n numerum vedigere conamurs ne pratermittumus aliquas ; qwmws hære]äx fmis AH Ut Annuimeremus aliquas , cum barefes non f ant. ^No2» enim omnis ere t0f £0) rür barcfis efí, quamvis omnis barefis , quain vitio ponitur y nifl errore aliquo barefis effe mon poteft. Quidergo faciat bareticum vegulari àua- H dam definitione comprebendt«, /' Gcut ega emþmo, 4ut ammna non pom*! : aut diffcillime poteft. 14 (g) Quemadmodum non omnes errantes eodem habenïïi funt l*oco, 'ita nec éodem tractari poffunt modo. : Sunt quiexfi mphcxtatc errant , & dex( pifcopo CONST. AN- illiadmonendi fünt leriter, id quodin 4TTICO; E Dicat TINOPOLITANO, laudat SOCRÁATES Hiftor. Ecclcf Libr. VIL Cap. 2. negal Sunt quierrori malitiam addünt, & illi everiorem merentur cenfuram, UI ita ut Magiftratusfrenum: illis injiciat, & quando a'cosptis defiftere no- lint, exrepublica exire jubeat." Conf; iterum Dn. BIIDDEUM ïnsfht. contr Theol. dogmat. Libr. V. Cap.1V. $, XXVlI. inannot. p.3283.^ fcrüt - (h) Interhareticos dari differentiam , fatis exinde.con(tat, quod qmdam irüc gravius.& majori cum. pertinacia aliorumque feduöhone errare posfint; g ac ceteti, qui aliorum faluti nonaperte infidiantur: Qqamobrem pro- Cati ceffus in hareticis ejiciendis & puniendis: prüdenter inftituendus eft , non fecundum: tigorem Juris Canonici , quem fimul Inftrumentum: Pa- tlleo cis Weftphalice mitigari vult, féd fecündum principia doctrine Chrifti- IN anz, quznon imperatur, fedex praceptz veriratis opinione, accedente m*w divini numinis gratia; bene przparatis mentibus infunditür. Spectant Íine hucverba 4NTON. MATTHJEI in TraGat. de Crimim:e berefi nibil faá adjiciay tametf enim Pontificiorum moribus gravisfimum crimen e$ , Yl multaque in znquzrmda & pindicando: ftngularia . 0&/2rv4nmr P umen eum. libertate armis parta borrililis illa inquifitio 4 mofleis. provinciis g in| exulety religionemque orthbodoxam docendam , mon impenindam eredi- mus,: Enarnitio judicii crudelis inde fuperpacanea fatuna. ejt. - - Inte- ex n—m fkme flattaloilla. Een*cenm hereticos mahnofæs &Ecckf' amnon QUi ,»' fölum; Oi ao m $65)oCSe8. 123 lll.CaP, folgm, fed ctzam; ,..publ:c&m turbanxes, tandem e*fle e;mcndos, imo feditiofos & blasphemos omni fupphcno excruciandos, qui crimen le- ERTS in f majeftatis divinz & humanx committunt, L.IV. Cod, de Haret. con- t hanfr, tra illam. intempeftivam lenitatem SIMONIS de LOWEN in Cenfut. MHEPILS Forenf. Libr. V.. Cap. X X. &bi in fine fcribit: Nemo propter barefnvel Hf f s apoftafiam perfecutionem zzisquam putiatur, aut ulla molefti affciatur, 0nni en con[cientiarum. libertate procujurque arbitrio proprioque tmotu conceffa Vf m conflituto.. conferantur. que erudite & prolixe differuit Dn, N4EPIHS m]ure Cleric. Cap. V. $, 15. 16.17. 18.. P. 303* feq. Afl 9![4 ypuiit, Artzcz;lus Qadmgef THIMS - Tertzzis o ita uamvis 1g1tur Maaxüratus polmcus propnc loquendo 3u. fant ) & NTAN. dex controvcrfiarum non t it; interim tamen juscirca excommu- nicationem hareticorum & flagitioforum. 1pü competere, nemo p hitat, n;:gabxt. anle judicium. Magdtrat;ul competat , Chrtfhanc m. (a) Quid autem cifca kete no« concilia, jam' circumfcribere nólumus; - í (ü«l(t controverfias thcologxcas ipfi incumibat procurandum, paucis pér- fcrütabimar. |Qui fummis imperantibus omne jus &abfolutum qurdam dl)udu;andx controverfias adfcribunt, perperam id faciunt & ma- posínts gnátémeritate. (b). Habent equidem poteftatem cirra dijudi- m pro lüs e&; candas controverfias , | quapropter fibi comparare debent rerum theologicarum füfficientem notitiam, qua Spiritus probare, & do- um 4 Chrilli &rmam ad veritatis trutinam ponderare pos(int - (c) Sed non habentpoteftatem quicquam.definiendi ex.humano arbitrio , & 'edente pe&anr fine Judice controverfiarum principali, prrxtuS .. qui mScnptu. f Csl rà & perScripturam infallibiliter teftimonium perhibet de veritate j ef?, mfa*lhblh. (d) ^ Satins 3gitur agit magiftratus, fi judicium theolo- u orum requirat, antequam )udlcmm definitivum ferre füftineat iib in fidei dodrina, & poteflatem qualificandi non ni(i per Synodos 7 .exerceat, quia nemo fibi judicium definitivum fumere debet , nii Inte gaon gux;xa&ammrum divinarum habet: notitiam, &de fenfuScriptu- Qz rz& fblum; um 3$)oCS& ss 4 - vourfsneple : ep:fco r & confenfü eft cemsf' imus.- (e) Ahter autem ï'efnmndum eít hmd« de dx('uphna Eccleüa&nca, vel de Excommuhicatione malorum, & fig, F impoeenitentium, qua in. antiqua ecclefia &apoünhca non folum t fuit;ulitata,(cd ab ipfo Chriíto, noftro Servatore, ni fallor'tra,xm ori- L ginem.- (£) - Dl&mgmtur hzc excommunicatio à-Canoniftis in ()? minorem . & majorem ;; Minorem exercent omnesminiltri Ec- füb ber clefie ,. confenfu ConfiPcoru, quz fola facramentorum privat AI! participatione ; (g) "Majorautem, quaarcentur mali fimulab Ec- tioi clefia & omnifidelium communione, absqueautoritate.& directo- P. rio Magiftratus fierinon debet.. (h) Nam licetilladifciplina, qua thet fit peradmonitiones, deinde pcrmcrepatxoncs,&tanäem per ex- 2 communicationem, ecclefiz omnino fit propria, &à poena civili H maximopere illa emendandi ratio differat; (i) Supremi tamen () ( T imperantis. eft, hac etiam in parte difpicere, nevelpenitus. negh- T gatur, vel. m]u&e exerceatur ifta difciplina, cum multum interfit g Relpubhcæ&Eccleüæ, ut fine abufu ob metum contagii non fo- b lum, fedad exemplum primitivz.ecclefiz in emendationem mem- & brorum illam retineamus, quantum quidem eft posf' bile& utllc, t hcctmodus exerccndx hodnernus multuxg ab anthuo dlffcrre vx.. W deatur, (k). (à) (a) Concxhorum convocationem pcrtmere 'ad. extcrnam 'E'cclcf' ie dxreöh- Ye onem adeoque ad fummos ittiperantes, illi negant , qui omne Jus circa p Sacra foli Ecclefie vindicant. Non feqüitur: ab ipfis apoftolis non ) folum ad obortas in Ecclefia Antióchena controvetfias: confop:cndas habitam fuiffs concilium Hicrofolymitanum , fedpoftea etiam ipfos epeun & t Epifcopos indixiffe Synodos, vide Altare DA44445C, ' Cap. 1. Cap. 1l. p. 3 z.crgohodlerm magx&ratus non pnffunt convocate concie M lia, Non negamus itaque in primitiva Ecclefia fuiffe vera concilia; « affirmamus autem fimul, Imperatores religionis Chriftiang ex quo Sa- éris imbuti füerunt, poteftatem convocandi & dmgendl concilia fibi con&antervmdx*eæfïe, xta, ut feculo adhüc-G&avo; quó jáfhmegna erat epifcopo- -*36)0(58" i2 E ftdom eft epiü'üþot«umäu&orlras, abimperantibus id fa&um eü"e, exemp&äf re- hendamus, Conferatur preter RICHARDUM MONTACUTIUM in Q- lorüm, & rig. Ecclef. Part. l1. $. 1:9. & MARCUM ANTONIUM de DOMINIS de n folum (FAXIEOTI Pa republ. Eccief. ler. VI. Cap. V, Dn. ZIEGLERllMdcJur.«Ma]eR.ber. ZIQCQP XV 5 3- onillis in (b) Principem habere pote&atem )udxcandl de rebus dnwms ad fa'ïatem niflri Ec fübditorum, ad imperium; ad atum publicum impetativiim, ad prafcri- t prvat bendam doctrinam publicam &c. iterum (atis perverfe fcribit larvatus RIPERIS l. c. Cap. [l. cum quo ferefacit Autor jamiallegatus Inquifi- ul ab Ec diredo tionis verifundamenti, Cap. lV, $. XI. conf, Tradatum THOMASII& BRENNEISII de ]ure Principum Evangelicórum 'ii contreverfiis It quz theologicis, qui plane 4 tramiteaberrarunt, & omiit Jádiciam Théolo- |per ere gorum fefpenderunt in rebus fidei, ut lxcennam fennend: & docends in Ecclefíam introducant. 3 na civill 1 tamin (c) Qui omnem controver(iarum notitiamin principe vel magx&ratü re- quirunt; nimis rigorofi funt; conf, fob. A4brab. KROMATERUS l;c.de 5 negh Anterht requifitis boni magiftratus, qui apud evangelicos regimini i Ecclefiaftico praeft Sedt. IV, Cap. 1. ubi $. 4. p igt. meminit ZEODOSII AM; qui npn 10 exortis controverfiisfingularum fe&arum Epifcopis injunxerit , ut do- i mem &rina füz confesfionem exhiberent , quo eo faciliusdifcrimen fentene V utile tiarum deprehenderet; referente SOCRATE Hift.Eccl,Libr. V. Cap,X. erte Vl conf. Hl SECKENDORFFII GhyriftenzGtaat. Libr.llCap;lX. $.8. (d) Magiftratus! pantcrac theologos Scripturams, .pto Judiee in contro- diréd ver(iis fidei acmorum agnofcere oportet. Nibil'eerti ex illa demonfimri us Cifcà polfe, fed omnia tantum dubie & probabilirer, eft blasphemia ; DEUS eft Jis ton judex principalis omnium conf'esf' ione, & infallibilis, non »ztze; nec n* pjndat geli 5 nec Ecclefía s nec Magifinitus ; DEUS auütem judicat non nifi per vocem infallibiliter infallibilem; qu& ipfa eft fcriptura S. per/quam Spi- " ;pbs ritus $. loquens jdicat. Conf SCHERZERI Sy&cma Thcoi Lec. !. dc v conci Script. S.$. XX VL p. 28:feq. ncili4s (e) Miniftrorum Ecclefiz ac Theologorum ePc Officium Eknchtmum ne autem nitmio fervore abrepti modum excedant; vel illo ad tirbandam o $4 ja (b Eccléfiampatiter acrempublicam abatantur, & hoc ipfototum 'féligio- 2 dit nis opus ludibrioexponarit, meríto cavent magiftrátus j mon: definiéndo 3 & qua- p 126 ä*ä)ö(ä& &quah&cando fidcm, fcd determmando & pr,æfmbendo modum in fitit concettationibus; quod & olim ab imperatoribus faum fuiffe tefta- atus : t£ur titulusin Codice TE EO DOSIANO : De bis quifuper re/;gmnem €0p- $r zendunt, . Spe&anchuc Leges lmperii publice,quas magiftratus i injun- taht unt conftanter & cuftodiunt, ne violentur fub prategtu;Elenchig in B illis enim,& fpeciatim in Receffu Imperii deanno 1$30.. $. Qit baben 70) ' un8 qud) 2c, expreffe fancitur ;; 0af bie Swebiger in ibren Swebigten pornebmlid) eermeyben unb unteclaffen follen, roas Die &btiften 9Xten btà €ati fden untzremanbetau berbe&en bienen, ober Liefad) aeben tibdofe 2c. ho JDeinde in Receffu imperii Ratxsboncnh de anno 1$41. omnes calu- mniz& fevera expreffiones in caufis religionis ideo funt pro«brbzcæ,guod glll [ Íloli illis maxime impediatur pax & tranquillitas publica,. Transadtio Paf- Y favienfis cum pace rehgxofa iisdem inheret scfhgus, quod tandem t confirmarunt Tabulz pacis Weftphalice Art. V. $. 34. & de&um Cæfärqum de Anno MDCCXV, recentisfimum. Nl (f) Que contra originem excommunicationis hodxcrms tcmponbus in ( Novo inftrumento fundatam excipifolent;. collcgtt Autor ille, qui fcri- Ini pfit de Jure Excommunicationis ;; Noftrum jam non eft omries folvere vt frà nodos;quibus illa resintricatur; namlicet concedamusChriftumMatth. XIIX; 15. non loqui de ethnicis &. publxcams excommunicatis; etiam p admittamus, queex NI£MEIERO citantur de Diícipl. Ecclef Diff.I. S. a i 17. p. I3.- Labere 4lzquem tanquam etbnicum & publicanum dixette 3p[am excommunicationem non defignare ; tamen merito ftatuimus,fus- damentum poni ad hanc difciplinam ecclefi afficam N,T. hoc ipfo didto, fá quo alludit Chriftus ad confvemdmcm judæorum, qui. ab ethnicorum ( & publicanerum conforuo abhorrcbant » & ex eo Chriftum lpfum re- darguebant, quod cum peccatoribus & publicanis verfaretur. Sit ergoy (U hanc ipfam cxprssünnem non denotare;excommunicationem plena- riam; habemus interim originem; & initium publice feparationisà com- munionetotiusEcclefi je,qua temporibus apoftolicis folennior fadta fuit. Legiiterum merenturomnino non folum verba BERPEREGII in an- 7;; notat, ad Can. Apoftol, Can, X.fzd etiam DUPINI de Difcipl, Eccl. Differt. LII. in przloqu. p. 245. In apof'tollca Ecclefia fegregabantur aagmo(i a corg,orc Ecclqüaiþgo » conf Dn, Jo£, 1 FECHT I$ de Excom- mum- -M äSDOCSä' ais ass " E. 10duin i ulle tellae pludiéatiotic.: Ride t quid'etä & contumeliofe 't:'a;iiuci t FECHTIZZM ci- tatusautor; fed indignus eft refponfione , qui fibt foli fapir, & fenfum Y L0f Scripturz genuinum dubium reddit. Loca qua huc allegari folent , ex- itus injon. enchis in. . tant I. Cor. V, r, -- $. 1. Tim. l, 20. ubi quid H't'illa,phga-fis-: [ 320:39"5 iab x uig H Ua » 0 16 ä"g-yov t8]e 7*!»01':3&0:4'5* & quid denotet aagadsya) jrtigtun Tó» rü[oy T ra]av 5 imprimis quaritur, Tolli e medio , per tradi ts fatanz commode exponi, multi obfervarunt. Forma enim ekcommuni- tft x, cationis & hujus feparationisilla cffc debet, nt peccator tradatur fatane, Dé5 Cal« hoc eít, u; declaretur eo ipfo, quod fit fubjetkus regno & poteflati fatanay i quod qui ad regnum Chriffi non amplius pertineat ; addittandem finem apo- Qio Pf- ftolus, ut pudore & tri(titia confe&tus re(ipifcat.homo; & in Écclefiam | tandem receptus fpem falutis recuperet. Suflicitnobis hac vice , Paulum réfpi- Edi&um cere ad certam difciplinam Ecclefiaíticam in his locis,ex qua ortum tra- xerit Exeommunicatio publica, in Ecclefia apoftolica fine dubio ufitata. yibus ia (g Difcriminis ; quod inter excommunicationem minorem & majorem giifti intercedit,exemplum jam apud Ebrzos nonnulli invenite voluerunt, In (a(rete veteri Ecclefia difcrimen inter illos,qui recipiebantur, & conftanter re- aMatth, — fradtarios obfervatüm fuiffe,clatius conftat, Excommunicatione majore ; etam putrida. & mutila. ecclefie membra a corpore velut abfcindebantur ; ii minori autemab ufü facramentorum.excludebantur, & fatisfactionibus db canonicis fübjiciebantur. — Hodie minor exerceturá miniftris Ecclefiz, IUS;Hm' qui Potcffatem habent arcendi impoenitentes ab uíu Sacra coen& , ita )didoy tamen, ut nunquam fine confeníü presbyterii vel fuperiotüm fiat. vid; icorum CARPZOV'II jurisprad, Confiftor. Defin, CCLXXXI ^ V.& Artitulosi üm fe Vifitat. Ecclef£. - t eg0y '(h) !p-f'c LUÜTHERUS no&är' Árti cnl Sehmalesld. IX. p.3 33. libr;Syabol, o fatetur* Majorem excommunicationem, quam Papa ira nominat , non plem- 'corte nifi civilem panam effe ducimus,non pertinentem ad miuiffros. Ecclefía s Licetenim excommuaieatio in fenfu Ecclefiaftico. & genuino ; civili in àtl communione non privet, fed tantum faera converfàtione piorum, quod Ed fentit ZIEGLERUS Librz1V. Inftit, Jus.Canon. Tit. 13. p.1O1$. riunc ta- antüt men fecundum mores hodiernos infamiam civilem cum fecum veliat ; £om £rà '-g?scju*ö'r'nändætol&*au&oriiate eiüs"ifie?inon debst , .c'ui-]üs circa fà eft Junie 128 aS5)ocCSe E osndi asssl c&conccfïum conf' Dn, BUDD&I !nüit.;theol ma:al Part LH. Cap CIPBS | /| HI. $.EXV. p. 693 feq & ibidem.adlegatosauctores. foleti (1) Emendandiilla ratio declaratur per publicamn poenitentiam Ecclcf ld- [etis. fhcam,dequa vide FECHTIUM in Inftru&. paftor. Cap. XV, $. 7. 8. ratiól confer hanc intem H£INRICI BODINI Tractatum fingularem deAb- ufü Pæmtentlæ Ecclefiaftice , & Dillertat. Theol. dc Ole pæmtcn- Quid : tialifüb Dn, PAULO ANTONIO habitam. eAn (k) Notum eft, multos conqueri dcrcmls(' one dxfc:phnæ in Eccle(' a,qu: cat| priftinam obfervationem reftituendam optant & de(iderant, adeó , ut ab hi miferam & foedam Ecclefiz noftre faciem effe credant, & non dub:tent, e: quin cum abje&to cadavere comparari debear. Verum enim vero inju- riofi funt illinon fólum in Ecclefiam & cccleüæ beneficia, fed etiam ia pugi fnus, miniftros Ecclefi&; quxcorda hominum fcrutari non poffunt. Notitia Touf peccati; quod excommunicationis caufa eft , debet efTe diftindia ; non confufa, ad quam ipfa peccatoris merito requiritur confesfio ; De oc- pusj culns non]udlcat ecclcf' ia do Con Artzcztlm ,Q-admgqf mm* Qtarms netd pux Q/d tandem Juris tnagiftratus imperans: habeat circa ritus Non patx in Ecclefia receptos, & adiaphora, difpiciendum reftat. (a) - Va de ritibus ab ipfo DEO prafcriptis, fed de humanis & ecclefiafti- dun cisfermo eft. Et circa hos. externam directionem verfari ,cum nemo facile neget, dubiumetiam nullum fupere&, quin abrogare bus[ dety eos, vel præ(crxbere, in magiftratus imperantis pofita fit potc&ate, fiq Horum rituum &adiaphororum in ecclefia magna elt varietas;qui- fioi damad ritus divinos fpe&ant circunftantialiter, & locum,tempus vel modum externum in cultudivino non determinatum declarare la hl po(funt.'/ Sic ut Evangellum doceatur, & adminiftrentur Sacra- menta, in Ecclefia ipfe DEUS precepit; quibus vero diebus,quota Q fs dieihora, &qua methodo externa id publice fieri debeat, a fümmis e 1mperant1bus merito determinatur. Ex hocipfo fundamento. Prin- Ul cipes - 4$5oCStb.- W emarusre 129 MO l]. Cip upes maperantes ferias, dies poemtentiales fefta jubllæa ahasquc Ecdlefiae folennitates Ecclefiafticas indicere , & quibus utendum fit canti- IY lenis , & precationum formulis ; quinam textus explicandi ; qua m deAb- ratione Mufica adhibenda & qua funtreliqua, prefcribere poteít. Xenitefte O&/xdam rttus merc accidentales funt, &ideo adhibentur, ut omnia &Uootebyts wg) ao rdÉo peragantur, quo referuntur pul(ationes Idf yqui campanarum, (b) veftimenta Clericorum, (c) &c. hi quidem (de0, ut ab humano pendent arbitrio tantum, dxfplcxendum tamen fedulo übitent; eft, ne quidtemere, quod noxium fit, aut cum libertate Chriftiana toinja t[att (l pugnet, ecclefiz obtrudatur , nec que ab antiqua ecclefia accepi- mus, & fine vitio vel fupcrihuonc retinentur,ex pruritu tiovitatis Notitia 1, not mutcntur. Sic igitur concedimus libenter , Magifttatus no(tros De oc plusjuris haberein adiaphoris quam reges Iíraeliticos V. T. fi mo- do adiaphora mera fuerint illa, circa que ver(abatur Ecclefia V.T. Concedimus quoque, à fuperfluis ritibus effe omni modo abfti- nendum , quod primis etiam temporibus Chriftianos ufos fuiffe paucisfimis ritibus fatis conftet ; (d) adeoque: utendum ritibus |TILUS Non paucisfimis & Hmphmsfimls ; Concedimus tandem ejusmodi ritus tantum tolerandos eífe in Ecclefia , qui ad emendationem. ten- faít dunt; (e) Interim tamen magnain mutandis & precipiendis riti- cut ymte bus prudentia opuseít, ne Ecclefia potius turbetur, quam emen- detur. Commwuniter Clero mbuxtur illum adhærere conífvetis (late, fitibus, & cavere, ne hoc idolum ipfi auferatur, fub hàc praten- ,qm- fione, quod aliquid imperito populo fit dandum ;5 fed pasimur npUS illam accufationem eo libentius, quo preftantius eft, (implicio- fate res ritus fine fuperftitione retinere , quam novos vel plane nullos Mra cum fcandalo & infamiaEcclefix habere. Ipía non folum zqui- lE tas poftulare videtur, ut in e;usmodl rebus nihil fufc:pmtur, quod mis ecclefix ahquah ratione noxium , aut fini, ad quem ritus omnes [1fl» comparati effe debent, adverfari poteü fed etiam prudcnrxa fva- R IPCS . det, 130 3530(59 det , ne quid temere üne Ecclefiz vel mxm&mrum verb1 dmm "T confcnfu inftituatur. . Hinc magnus JCTus, ut fecure & prudcn- fin ä tàh ter agàt bonus Princeps, qui forte faciem quoque externam Ec- clefiz in melius mutare cuperet , tres peculiares regulas preícri- in ht píit, quarum fummia có tendit, ut lento gradu omnia fiant, & à $ crasfioribus incipiatur, cujus iniquitas magls in confeffo (it, & ita bo porro adalios emendandos procedatur, qu1 modo emendan pot- fe funt, ac debent. (£) l h (a) Notum eft (chisma ad:apbonfheum po& reformatxonem mfau&um, occafione Ordinationis interimiftica, quam Imperator in comitiis Aue r guítanis Anno r548. die XV. Maji publicabat,. Conf. IWWelSMANNUS no Á Hift, Eccl. Part, 1. Sec, X V, p. 173. & Luc, OSIANDER Ep. H. E. Sec. XVI. p.492.feq. Multi enim Theologorum; inter quos primaríí erant / PHILIP, MELANCHTHON cumdifcipulis DA4NIELE MENIO, EBE- [ RO, POMERANO, GEORGIO MAj'ORE, PFEFFINGERO & c. affure á gebant Cafari ; vide FL ACIILM in Scriptis fuis adiaphorifticis, & 4M$- (? DORFFIIUM in tractatu: 8Daf D. *ermmer uno D. Major tnít ibren f Adiaphoriften 9fetgernüf angevicbtet. 1t. Daf D. Martinus feírr Adia- hi phorift getvefen, &c. Hi autem & plurimi ex nofïranbusThcologxs con- fcientie confülturi loco prius moveri, quam vel latum unguem in cafu confesfionis etiam ratione adxaphorornm ccderc volebant. Conf. WEIS- MANN, l.c. p.187. Ícq. E (b) Pulfationes campanarum abfolute neceszr:as non efïe conced:mus. Interim cum Quackeris illasad jocandum non exponimus, fed merito ad convocandum populum adhibemus fecundum antiquam iníctiptio- nem Dum trabor, Audite : vocovos, ad facravenite ! 2 cum ritum hunc fuperfhtxofum eífe adeoque improbandum non perci- piamus. An Campariz circa An. CCCC. a PAULINO Epifcopo Nolano repert& füerint; quod PANCIROLLO placuit; HEINRICO SAL MUTH. (4 non arridet, cum earum ufus jam antea apud gentes viguerit. conf, preter POLTDOR,VERGILIUM de [nvent, rer,p.27 4. CASALIWM de Vet. Sacr, Chrift. Rit, Part. lHl, Cap. XLIII. p. 239, feq. & MATIH4E- UM LARROOQLMNHM Advstf. Sacr. L;br.ll. Cap. X XXV L. p. 355. feq. (c) Intet M r ac 3eC 55;— ^IE!IA UE Pt bi.diini , ;(c) ,,lptcf res indiffcrentejäflrccenfcri veifiturri Clericalem; nemo igno rat ; prudene hinc (imulomnis faterbitur,var*incipem difponere polle circa illum. mu- "àm Ec- tandum; coníultiusautem eft, veftimentorum ufüm antiquum fervare i prefcrie in clericis fimpliciorem, quam mutare ; quod ipfe Exc. FLEISCH£RUS fatetur ir ber Cinleitung um geift(ic)en SRecbt. Libr.I. Cap. XXVHI. an, k i &ita $- 4. p. 221. Eriniquum omnino eft,confliringere miniffros &celefío , qui bos velillosvitus ob fcrupulum conftientia abborrent, ut inviti eosdem ob- dari pof férvent , cum boc directo pugnet contra libertatem , fcribit STRYCKIUS 1. c, de Jure Sabbathi p. 109. & in fpecie p. 129. ubi; poftquam de origi- afauüum,' ne veftimentorum Clericalium differuit ex POLTDORO VERGILIO vitiit ÀUe de Invent, ter, Libr. VL Cap. 12. cui addi poteft ZEOMASSINUS de [ANNUS nov. & vet. Eccl. difc, P, L. Libr, ]. Cap. XXVI, tandem ita concludit: 4Ad minimum fi tolemnda funt quadam fingularia veflimenta, abolenda irí etant effent bfe,ïïïegæüïäwanbte, utpote , que aperte ex Papatu defcen- IQ ERE dunt, & nulli lii fini inferpiunt, quam ut comedia in te " æp(äs 14g.4n;m/', fv affute accedente infuper vario ornatu alizrium, &A (d ) In apoftolica & primitiva Ecclefia utebantur ritibus paucisfimis & (CÓftem fimplicisfimis, ubihomines magisad rem quam ad modum refpicerent; i Adia« nequidquam detrahatur rei. Praclara verbafunt ipfius ERA454MI intet )gis Cott Pontificios, qui ad HIERONYMI Epiftol. àd Algafiam Tom. Il1. p. m. 'jn cafü i1$. inantidoto de ceremoniis italoquitur: Iv quefftone decima fcri- EM bit Chriftianum mon e[fe, teneri ceremonijs, & praceptis bumanit, quod magis est Tudaorum - - - nou fentit de ceremoniís , que prafcribit ec- edinius' clefía, quanquam omnin comvenit, eas quam paucisfimas effe , alioquim metito ex bis, tamet[i fjeciem babent piesatis tumen miro quodam modo, omnis qriptio vera pietatis peflis nafcitur, . At nunc Chriftiani pluribus premunmtur ce« vemoniis, quam Judai, & pietas admodum friget. Conf, Georg. I I- CELIIS inviaregia de Ceremoniis. » i perci- eGä. 2.Cor, XI lv, 19. conä jolano | ä(C Omnia debent fieriad edificationem in Eccl UTR BRUNNEMANNILM d« Jure Eccl Libr. L, Cap. Vl m. 8. n. 4. & B. - conti CHIUM Differt. de Ceremoniis ecclefiafticis Cap. 11I. $. 19. italo- Wib quentem: Ceremoniarum finis femper ad adificationem eft veferendus [EE qua poftulante , mon modo mutari aliquid , fed quicquid ante in ufu motrias VE $- fuit;vinvwi potefs — Ecelefia dmqu e vel magi/lagwi f e8 cere z JIntef * ina(i- d z * 32 ss æsio!gsæ | | ipfein inun'lef, m*agüqz)e ad /'mndalm, eämäw potiu qumäuwäïm',cmp:. visas, futiont,qua fieri potuerit,commodisfimas abrogare. - leint. (f) Sepiuslaudatus Job. Sam. STRYCKIUS ille Ctus eft, qui magiftratui vereti D —— —— tres prudentie regulas circa Jus mutand : * | HX tus Eccl;äa&icþs prafcrie : phit l. €. Ca"p. IV. p.348.59.- didic coní Articzzlz-zs nggzdmgcfmw ,szmtm* excip - Sic quidem Miniltri Ecclefix ratione officii , quo f-'ungutitur, Ecde non funt miniftri ftatus & reipublice ; interim tamenquia in fta- tanto tu& republica vivunt , poteftati humanz etiam fübfünt & magi- &ctef ftratui , cui omnis anima fubjecta effe debet, ( a - imo cui ipfe 4 non folum eft ïaf?üï Chriftus eum difcipulis füitfübje&tus. (b) — Fal This exclufio magiftratusà cura facrorum, quod hactenus vidimus, fed vetft falfa non minus eft exemptio Clericorum à poteftate civili. . Re- il of ligio, quz tuetur magiftratus autoritatem , illos fübjectione civili étian non liberat ; quorum elt religronem explicare && defendere. (c) tead Quemadmodum itaque Cleriéi non folum confiderantur ratione eBu officii ,quo foliDEO & Ecclefie fubfunt , fed etiam ratione per- thot fonarum & bonorum ; nunquam fine violatione divinz ordina- tionis e poteftate magiftratus politici penitus eximi poterunt. i riitf Perfonarum ratione iisdem legibus fübjiciuntur ac reliqui, adco- que fine dubio, (i eas transgrediantur & delicta committant focic- ! E^ tatem civilem turbantia, five capitalia, five non capitalia , juftam magiftratus animadverfionem incurrunt ; (d) onera vero perío- nalia non fuftinent, quz alias civibus imponuntur , ne illorum officium vel vilipendatur, vel impediatur. Ratione bonorum iterum,quamvis cum difcrimine,(übjedi funt ;. quedam funt illo- ïlï rum propria, quz ex emptione, hareditate, jure connubiorurm, vel alio acquifitionis modo posfident, & hac tributaria funt; quae lda:.n ag*tem funt bona ecclefiaítica ; Ecclefie Canccrata», de quibus ipfä as GBS)O(SQ' 133 nE hp ipfe mag&&ratus Pfatmt, quod ab oráriibus o&n&mbus hbex*a effede- beant. Exhacíübjectione Clericorum fequitür obedientia & re- apidratu verentia, quam utramque fummis imperantibus non denegant, t praftie Hinc traducendos non effe magiítratus fummos e pulpms facris didicerunt, ne honori & exiftimationi illorum pro concione áa confpe&ufubdxtorum detrahatur. (e) Licet enim imperans1 non excipiendus , cum generatim & omnium hominum falutem pa&or iputttr Ecciefie querere debeat ; adeoque fi erraverit ; in rectam viam af C ittag tanto magis reducendus fit, quanto gravius ab ülcrum exemplo ecclefix imminet perlculum ; interim magna prudehtia & mode- oipfe ratione opus omnino habent miniftri ecclefiz, ne reverentiz fum- lum CR mis 1mperant1bus debit fimus immemores, quo ipfo fzpius ad- tus (ed verfus illos irritantur fubditi. (f) Clamorcs igitur tribunitios L e dvill nonívademus; illa, que devote & cum lacrynuis dicuntur, fapius etiam dutiora corda emolliunt. Literz quandoque cum devotio- (( rattofie nead Imperantes fcripta plus ponderis habent,cumtam facilenon effluant e memoria , quam prolixiores fermones publici epanof- te pct. thotice propofiti, ex quibus plebs, fponte infenfa principibus, ame Jrditde biguas i mterprctatxones format , & ad contemptum fummx 1mpe- 'erutit, rütrahitur. (g) dQ« (a) Contra expreífa Scr-pturæ tefhmoma Rom. XIII, r. 1. Petr II, r2. fotit« pugnat non folum furor Anaä;zpnj?arum, Scbïvemkfeldmnamm, é aftan Weigelianorum , qui magiftratum in N. T. falva confcientia geri poffe perfo- negant , fed etiamfaítus Clericorum in Ecclefia Romana , quo aucto- ornri ritatem & dignitatem: magn&ratus labefa&tant ; & Papali infetiorem conítituunt.. Quod excipere folent circaallegataloca, non recitamus; orufii quia fcopum apoftolicum indigitare, fimul erit refutare hmxtanpncs, t illoe quasfingunt. Scopusautem A poftoli eít, oftendere, quod doctrina de libertate prrltus fupcnus ttadita, non tollat fübje&ionem magifttatui lj ve ug» debitam ; qui nusquam éxcluduntur ab illa fubje&ione ; hoc quoque in laeo excludi non poffunt. confer ORIGENEM ADAMANTIUM ibus CLE- L R3. i :34 äöOCæ bi CLE)IJENTIS ALEXANDRLNI ka:pulum Lnbr. IX, adlocum Rom. (h ;; XIIL & vide dehac re confcnülmtotzus anxlqmtam apud CHRISTIA: füc .ANUM DREIFRZIM in Con;tov. ct.m Ponuficus præcnpuxs dc Excmpu— dà oneCleticorum p.683. B b) Chritum fuiffe fub]e&um magx&ratxbus cxvxhbus tam in perfonah- Íc bus , quam n tealibus, nemo nifi Scripturarum ignarus vocabit in dubi- àm. Ratione perfonæCthcum füiffc fübje&um patet ex Joh. XIX. v.tr. f uibi Pilatum mónet, quod sägmw infe habetet à DEO. conceffam ,.ae in aliostanquam praes judiciià Gafare conftitutus ; confer qu& habet () !) THOMAS 4QUINAS ad Rom. XIlI. Quoad realia fuxt fubje&us Chri- , ftus magiftratui, quia tributum folyit Math. XVII , ;23. feq.. licet enim ia liber erat tanquam filius DEL à tributo pendendo , uthomo tamen , re- V liquis Judzis accenfendus , füa fponte folvit folvenda ; ne fcandalum I praberet; nec offenderentutab negatam folutionem nefcientes caufam negate folutionis, An autem hic locus de tributo Czfari dato intelli- gendus fit, quod fententia HIERONYMI & plunmorum eft ; vel de di- drachmo filiis Hraelisimpofito Exod. XXX , 14, quam expofitionem habet HILARIUS cnm quibusdam ; jam fuoloco relinquimus, 2 $ (c) Jamnon quaritur de illa hypothet : Poteflatem ecclefiasticam 46/9. dutam & immunem effe a magifiratu cipili, ita üt ne quzdem 4 judicio ecclefiaflico ad fummam magiFivatua decifionem provocare libeat ; Vide Jacob, REVIUM Exam. Quaft. 1V. qui füb finem libri Theologorum :;ï Leidenfium, Gróningenfium, Trajectinorum fententiam adduxit , & confer fatob; TRIGLANDIUM conptra-Fedelium Diflert. theol. de cj- vili & ecclef. poteft. Cap. XIIX. GISBERT. FOETIIIM Difp. I1L. de po. teftate Ecclefiaftica ; Sedloqmmur de fubje&ione civili in rebus ciyili- | bus, quam relxgxom clericis non tollit, fed potius ftabilire videtur, Qui enim officia religionis aliis inculcant , ipfi fuo cxemplo pfæ!uccre dc- bent religionis officia eXercendo. .(d) Aliter fentitur in Ecclefia Romana ex comvetudme Vctcns Ecclef i. : Cumenim facerdotes fepe ad tribunal Imperatorum confugerent, ibi- . demque litigarent, ne id vergeret in dettimentum religionis Cbriftianz, * precavetevoluit; fanciens, ne quis Clericus cumalio contentionem.ha- bens, ad imperatorem iret, Conf. Synodus L. dutiocheua, Sec, 1V, há- bita in FR Meteeieneiecl E b:ta 'Cän, Xl Conczl:um Cartbdgmenfe IH. Lano IX.Cawzl.Oemmem um Rom. HASTIAS Chalcedonenfe Can. YX.. Concilium in Gallia. 4g arbezfe Can- X X XIL.Sed fucceffu temporis illi Canones, qui ad fetvaridum ordinem. & amputan- tErempie da fcandala decernebantur, imo Principibus nil derogabant ; in dete- pefond riorem fenfüm rapicbantur, ac fi caufam Clericorum Principes cogno- itin dubi- Ícere & judicare non poffent, quod tamen tot legibus à 7USTINIANO datis adverfatur, qui quidem quasdam immunitates clerícis. * « : : . XIX vt A eriet " 4c*o'xff:fdi-t; efïäm ,4€ nea quovis Judice politico ftatim judicentür, ^ ^* » De magistratu forte peccante. e pu nl favü ll o Mdtivd Do; yué habet * BARBERETCIUS Ícriplit orationem, quam -Job, A4bmb, KROMAYE- Qus Ciri- Cet &bf RIS in annotationibus quibusdam perftrinxit. Interim Elenchi nomie m nalisiniquitatem in magiítratibus fummis, aliisve in. ampliori digni- tatis gradu pofitis vix negare potuit in trad, de Elencho morali homie andalum s caufám letico Cap, V. $. 6. p. 160. fed potius expreffe concesfit ; per illitis tez 0 intelli« fnerarium ufüm , non tantum perfonam, fed & familiam proftitui, imo ad ipfam excommunicationem pertinere. — Conf, Illuftt. SECKEN- dl de die fitionem DORFEIUS im GbriftenzGotaat Libr, ; Cap. VE $, 1. ubi Elenchus ] magiftratuum prudenter reftringitur, & temperatur. & ) BUDDEIM fere fccutus fum, qui tandem monui t de 427:51&: cïvzlz'ZuJ, ?f//)Mf- - modoque adminiffandi rempublicam judicium ferre, pafloris "Wäf.æ* Ljwiict t; Yide unde qui ralia agunt, inquity muneris [ui tranfiliunt limites, prudentia* - que pariter ac juflitia leges piolánt, uift.in bisee peccata aperta & 345 0gotüm nifesla occurmnt, qua redarguere ,. adhibitis admonitionis gndibus , of- n fícii vatio pofiulat, Inftit, theol. moral; Part. I1I, $, XLLI. in not. p. 688. | de d Confer, qu& habet éx HlGONE GROTIO de ]ure. fummar, pote(t, |depo (g. Dna. DANNHAUERIIS in tract. de Confcientia, & Dn. 24£G ERIS de s diyil Concord. Imperii & Sacerdotii .Cap. X X1X. p. 257. Confuülenda quo- yt, Qui que eft in hoc univerfo negotio, Dn. Tob. 7ac. REINHARTHI Diflert, de Clerico; per abufam officii paftoralis; leges imperii atque tranquil- er;,dc- litatem publicam violante; ejusve coércitione. Erfordie MDCCXXIV: :clgüæ- Quid igitur reforrhátioni debeant magiftratus Chriftiani j ex hac quo* yt, ii que controverfia apparet, quo fpe&tat Ba/rbafar. BEBELII Diflert, de EE b;ngficiis rxiggi(frätui fPö;iFico' bcvatiu, I;utþcri m'inifzcz-io gxþibitis, cmhd- j, li m bitd !36 üä)b(ää' gt Aïtzmlm tarf uadrageþänus Sextu& fent Lf.cet autem mxm&n Eccfefiæ omnes ex ordmanonc dxvma u 73 fubjeäh maneant libenter , & non ex necesfitate, magxümtux civi- cantul h, jura tamen & privilegia fua ipfinon refignant, ita utab ejusnu- horit tu, imperio & voluntate, quod nobis adhuc objicitur, totum pen- (4) deant , fed proptia quoque gaudent poteftate eaque maxime in- ternà. (4) Inficiantur illam diftindionem nonnulli , tanquam f€4 hypothef' 1n papizantem , fed ut refpondeamus: verbum , res ipía fi non indiget, ex ScripturisS. clarisfima. (b) ^An autem 1lla pote- Hl üas recte dividatur in poteftatem ordinis, & poteftatem Jurisdi- f &ionis, obfcurior quzftio fine dubioeft, cum ipfi B. Confeffores (b) DI* hanc diftindtionem admittant. (c) Nos equidem Jurisdidio- pj nem five civilem five ecclefiafticam nufpiam tribui in Scriptura W $. verbi divini miniftris libenter concedimus, qu& eos non domi- K nos vel imperantes fed fervos & divinarurfi rerum difpeníatores 4d elfe, aperte teftatur ; interim non deneganda eft illis poteftas fu (9) fpiritualis, qua in poteftate decendi, adminiftrandi facramenta, & remisfione peccatorum confiftit. (d). Perhancminiftrorum Ec- K elefiz-poteítatem itaque non ejusmodi facultatem mtelhgxmus, l üz per modum humani imperii fe exerat ; fed operationem ho- &l mines ad falutem deducendi , &ad eum flncm media applicandi, i obtnendum. (e) Arma mxlmæ noftrz non funt carnalia , fed potentia DEO; fi effent carnalia, poteftas quadam externa & Chrifto fuiffet ere&a nunc autem funt fpmtualra & potentia, ( quibus deftruuntur 6 xvea)uag. Satanz , qux in animis hominum fabricare folet , & ratiocinia fidei adveriäntla omnisque altitudo, qu& contra cognitionem Chrifti fe effert, quando przdicationis & reconciliationis minifterio, fvavi admodum & tamen potentiore ä; gua.dam yiadobfequium fidei, quad Chrifto praftatur, Perducun- tur PRESUSSCENI 7 ää)a(ää' 1'37 turfehcisümc (£)- Qua Evangelmm Chm&u prædzcant, non ca. e dirita rent pote&atc (þmtuah in officio, eum ipfum Evangelium fit Jjya- tU CLVI« pié T B65 &s CuTMQaM , qUa illuminantur , regenerantur , juftifi- ejusnu cantur, renovantur, cuftodiuntur, corroborantur, & confervantur homines ad vitam xternam. (g) Im pe» C Ifle (a) Quam habcanteprcopl & minillri ecc!cf & pote&atem ex Augu&a na Confcff, Art. VII. abuf. it. Apol. Art. XII. & Atic. 'Schmalkald. p. as1, inguaim . feq. fatis apparet. Poteítas mxm&rorum ecclefiz ex ipfa inflitutione & res ipla fine minifterii eftimari debet; qui eft reconciliatio hominum cum Dce lapotte 2.Corinth. V, 19. & incrementum in fide & fan&xtate Ephcf iV, 12. Vorisdie f . conf. BIIDDEI Inft. theol, mor. 1 c p.604. fffores (b) THOMASIVS cum affeclis quxbusdam feverioribus hianc diftindio- sdidio nem mirum in modum traducit in cautelis .circa Jurisprudent Ecclef, p«276. easdem buccasinflat 4NONYMP'S ille .Deg oerbedften unb ente fiptura domi Dectten Carnevals, p. 172. fcd (ufficit oftendere » noftra dogmata de. po- £cftate interna, quam mundus infanusridet , non in.Papatueffe inventa fotores ad augendam Clcncorum dommanoncm, Íed. in. V;rbo DEI folidiffime teltas - fundata. t & (c) Placet uobis,i mquxunt pii confcfforcs in Apol. Augu& ConF grt. uft. abuf. p. 194 vetus partitio poteflatis, in pote[latem ordinis & potefta- j Ec zem Surisdittionis ; fcd palam eft , ibidem per poteftatem ordinis intel- ïlmUS, ligi poteftatem docendi &admxm&randl facramenta; ,per Pste&atcm m ho« autem jurisdictionis poteftatem retinendi & folvendi peccata , auo qui. Cangl dcm fenfu facileadmittitur, conf. qus. mculcavatCARPZOJ/Ias in lfa. j fl goge ad h.l. & BVDDEFS in: Piflert. de Orig. & pote&at prfcop, em d $. XXX, (d) Qui Chrifti. funt fervi & Occonorm DEI,:XI: pote&atemhabcpt ratione entid, 1tutm ..Officii non externam fed internam.ab ipío Deo conceffam ; male igitur Ecclefiz profpexit ille LU/CIVS ANTISTI/S CONSTANS, qui in libro tüdoy de jure ecclefiatticorum infcripto, diffeminavit illum gravilfimum erro- n rem : Ecclefiz miniftrosnullam habere aliam poteftatem, nifi quam ipfis 1orc magt&ratus civilis concefferit. conf. M4SIPFAM Diflert, de Intereffe Prm- cip. circa Rehg Evangel. Cap. llI. $. 27. jcute tf S (d) Con- 4 138 AOoGE Á ii (c ?Con;fer qæ hancin rem Commcnfatu:c.—ü Illuftr. -PVFEND,ORFFIVS» met L,c.S XIX. XX, XXI. & cjusdem Commentator KRESSIPS, E . (£) Ne quidem apoftoli aliquid imperii & coactionis exercuerunt ; preter Ccono potelfta tem extraordinariam quandam & miraculofam, qua hodie eva- | locu nuit. Jubentur quidem invitatores cozpellere comvivas ad intrandum; UT fcd fuadendo, rogando , bortando, aliter enim invitatio ad convivium Vesr nonexequitur. Miniftri Ecclefie pafcunt gregem Domini, non ut domi- nantes cleris 1. Petr. V, 2.3. 4. per M,»lgs; enim hic fignificatur ipfum tuali gróuWo»5 quemadmodum enim populus lfraeliticus olim dicebatur peri xMipoc ; Devter. IV, 20. IX, 29. itanunc Chriftiana plebs, qua in ejus teri locum fucceffit, hereditas DEI eft. Sic quiad gregem acceffere olim, türat dicuntur expreffe wfos-xlïngwg'ïvaq tanquam per fortem adjecti Actor. trary XVII, 4. Hos Paftores dici zecte&ras, Vel atóicapéries Rom, XLL, g. quo. L Theff. V, 12. 1. Tim. IIT, 4. V, 17. imo ä'yxge'vz;,'- Hebr. X11l, i^. ve- Tnan rum eft, fed nudam directionem velexternam ; vel internam fpiritualem pot in f P ectionem ha voces indicant, Conf, Dn. PFAFFIFM in Ofig.- Jur. éin Ecclef. Cap. II. Art, II. in nota p. p. 6T. feq. - fiugy (g P er potentiam illam non intelligi debet Chri ftus , dec durayie quz- Qu " dam miraculofa, qua potenter propagaverit evangélium ifto tempore, K fed ipfum evangelium, vid. CALOVIUM Bibt, illuftr. h. l, & confer Di- adit i P utat. theolog. ad Rom, I, 16, 17. Cb(i/t'oplaari REUCHLINI Tubiggæ Anno M DCC IV. habitgm.* » &f n g/imiþy .Septihzzis'. i Mirticulus - ,szklmg AX fici An claveslegitimam caufam przbeant huic ftruendx þate.. ftati, non immerito adhuc quaritur. Clavesregni coclorum ipfum qui Servatorem optimum tradidiffe Petro & reliquisapoftolis ; teftan- hor tur dicta clasfica Matth. XVI, 19. coll. XIIX, i$. & Johann. XX, 22. f o Quidautemilla clavium concesfione proprie indicetur, adeo dif- fuía etcontroveríia, utin varias fententias abierint eruditi. Non- pol fi"nq— Tur audemug interim probare cffatum: melius fe res haberet, II)C:IX- $ aeotse Y 139 — CIDPESNUPOMENOS MRU à ? miericlatio clavis liggäüs & vf;*)'lvcntis nunqua»mqi-n troducta faiffet ; fed potius fapientiam divinam admiramur, qua poteftatem in Oe- t prettt [o] eorica Odie eva« conomia fpirituali miniftris concreditam hac quidem alle tandumy locutione explanare voluit. (a) Clavis domus David nihil aliud )nvivium €ft; quam poteftas politica in regno mundano E(aiz XXII, 22. Cla- ütdomie xesregni clorum nihil aliud eífe poffunt, quam poteftas fpiri- utiplum tualis in regno Chrifti. (b) . Homines enim natura funtin nexi licebatut periculofisimo, füb maledictione legis, ob reatum perpetui car- inejus «eris per peccata contractum ; folvunturautem , quando liberan- t& olim turareatu, & liberatisaditusad coelum recluditur; li gantur e con- ti Ador. trario, quando non modoillis impoenitentibuscoclum occluditur, quod eftposna damni , fed & reatui, & ob reatum, carceri arctius I Y mancipantur, quod infert poenam fenfus, Eft itaque hzcclavium itoalem oteftas , fi locaconferamus , non folum facultas aperiendi per do- Fig.' Iüf- &krinam &Sacramenta , adeoque in Ecclefiam ejusque minifteria fingularia admittendi aondum admi(fos, claudendique five pre- if que« cludendi eis, ut nondum idoneis atque ut zoic $o , qui extra funt, A 6 aditum, & admiffos, feu vdc éza , qui intra funtretinendi ; (c)Nec tfet Di- wbinge involvittantum excommunicationis confirmationem, ita ut ligari & folviidem fit acteneri & liberum effe5 excommunicari, & ite- rumad communionem Ecclefie admitti poft preftitam fatisfactio- nem; (d) veldeclarationem liciti & illiciti ; (e)- Ne'c-vtwändgvm (u£. 0te^ ficit illa fignificatio, qua apoftolos poteftatem a Chrifto nactos quidam putant , predicatione Evangelii viam ad regnum coclorum ipfum ((latie Y hominibus aperiendi, iisque, qui crediderint , falutem , 1is autem, X us quinon crediderint, annunciandi damnationem, , cujus poteftatis exercitium &in coelis ratum fit futurum; (£) fed per clavium o di^ Noft poteftatem intelligimus illam Ecclefix & imprimis Apoftolis eo- 00« & delegatam facultatem, qua ipfi xumqusfussciïogäþus-soncciïaxn »2 non (mem 3 * 140 PUR apsc Vs n ud fonfolum j n;ä;: fed diaxeuxae Vel feyasixas inRüxa fi'fihifïüiä— en j i, reali; licet dependente, & concurrente, adeoque natura polte- (X fen« riu$, omnia credentium peccata, que DEUS ipfe in coelis folvit, Valide folvunt , & omnia impoenitentium delicta, qu& DEUS if faffla toelis retinet, valideretineré poffunt. . Videtur liecpoteftas omni- temr efet no omnium máxima,; que ütiquam in mundo hominibuscompe- tere potuit, cum oninis magiftratus vis cum tnorte delinquentis Trati finiatur, velab aftató homine migratione & abituinalium locum jedic eludatur; h&c autem poftobitum demuri peceatoris efficaciám fped fuam fine ullo tértnino esérat , nec fügà jÓécalio callido confilio juxta enervetur. (g) Cümillis itaque verbacotritriutare nolumüs; qui fran hactenus exlocis Matth. XVI , 19. & Matth; XVIIT; 18. poteftatem $piri hancremittendi & retinendi peccata verbi divini mini(tris concef- $p fam haud probare aufi fünt , propter difficultatem locutionis & gitu conftructionis, quam pratexerüsit ; hanc enim controverfiam inter pra theologos fedatam novimüs, (h) licet alatürà quibusdam profanis hán: hominibus. Duásaütem objectiones adhuc füpereffe video, quas tés indigere accuratiori refponfionelibenter concedimus. — Prior eft: pro Poteftatem illam Joh. XX; 22. promiffam & coriceffari remittendi Vat & retinendi peccata fuiffe tántum donum extraordinarium mirá- fati culofum, folis competeris Apoftolis, quibus afflatu fingulari Chri- tnl ftus fimul dederitSpiritum probationis ; exinde argumentantur: tor uos Chriftus non afflavit, illi non gaudere poffant poteftate re- tiQ mittendi & retinendi peccata:. — Eri! 'Er,mamgfc"*o'*nfefqu:chtiämf! Wt DEUS ab initio infpiravitin faciem primi horinis fpiraculuti vi- G tz, cujus virtute vikvefet»&*intelligere't, hoceft: DEUS primo ihio. l u mini animam dedit infpirando; argümeritareigitur: Quos Deus Ik non afflat,vel in quorum faciemDeus non infpirat fpiraculum vitá, Q z (tant : 1lhnon bübent animam ; eod£þm 'telo &firmamemö amb f& " COf« h&— p—— TE F —— d6)oCSt — - 7 a Lïäeï.. tufteri. ()» file conclufiones. - (Lä ratione Deus primo ^horhirii .infþitgnä apolle. cultatem propagandi animam dare potuit; ut ficut de lumine lu- lifolrit men accendatur ; eá ratione Chriftus , Dominus Ecclefiz , per in- )EUS n fufflationem primis Ecclefiz doctoribus & fundatoribus faculta- 56mti« tem remittendi & retinendi peccata concedere potuit , ut donum (otfipe« effet totius ecclefiz ; quod cum opere reconciliationis conftanter 'qtientis maneat conjunctum. . Refpondemus itaquead hanc priorem ób- n lócum jéctionem in genere: Hanc poteftatem apoftolis conceffam non fcaciám fpectaread donailla miraculofa, que demum in die peritecoftali ón(iltó juxta promis(ionet Chrifti participarunt ; . fed ad dona admini- n qui ftrantia,que jam-novam vocationem fequebantur;: nihil etiam:de e(istem Spiritu probationis vel explorationis dicitur ; fed com ommiunicatio concit Spiritus S. que hocloco cum facultate remittendi peccata conjutr jonis & gitur , ad efficaciam hujus officii in(inuandam donationem illara j jotet premiffam füiffe, ftatiimus, « Verum quidem eft, apud apoftolos yofanis hanc facultatemi infüper cum poteftateper miracula vere creden- 0, quis tes fanandi , & incredulis malá infligendi fuiffe conjunctam ; 'fed fioreft probes quafo, quod illa miraculerum patratio neceffario invol- Ytterdi vatpoteftatem remittendi peccata; Poteftatem clavium fine mi» 1 fifte raculis fepius exercuerunt, & miracula quoque patraverunt forfi- iChri- tan(ine claviumi'poteflate, In fpecie notamus contra oppugna- (antur ; tores liüjus poteftatis in miniftris Ecclefia hanc argumentandi ra- latert- tionem : Quicünque mittuntur ad predicandum Evangelium fic- nar ut apoftoli miffi fürit , illi etiam mittuntur adabfolvendumá pec- ttt vt« cátis ; "Quod hodierni miniftri Ecclefie ad predicandurm evange: lium tmittantar, ficutapoftoli misfi furit, ex ila folemni inflructio: 0 ho« : Deus ne & proimisfione Servatoris probo "Matth. XXVIII. v.18. 19.26. jl Vifæ; queinftradio & promisfio ad diem usque extremum extenditur; oftoli non *-prædicarunt 3 eadem rf cor. fedad ïllüä-üäüe'tem?u,s,,,ipü:aþ sj itaque 142 æ)ocw itaque gaudcnt m&ru&mnc & promxsïïonc m:mftr; ccclcf' & ho- v Det dlcrm, acapoftolig Ergó , quiad prædxcandum mittuntur, illi et- p€CC iam mittuntur ad abfolvendum a peccatis, quia predicare & abfol- vere funtofficia connexa; imo, quia abfolutio eft potior pars Evan- ab diff gelii, & Prædicarc cvangchum fecundum Scnpturæ ftylum non tiatt tantum eft annunciaregratiam divinar , fed a peccatis revera ab- bea fólvere, five captivisaperturam facere. Efälæ LXI, 1. Lucz IV , 18; fim. Adhuc argumentor ;; Quamdiu reconciliatio cum Deo per Chri- ftitt ftum in histerris valet , tamdiu durat Jiaxorío 36 xæ&ü&a&ya);, ubi Tüt autem eft miniftetium reconciliationis, ibietiam eff Aéy(Q« rge xa &V su?ayis - Sic miniftriecclefie Chrifti normnclcgatxonc fungun, tur, qui Chrifti verbum & Chrifti claves habent, & quorum offi- In cium quarem & effedtum cum verbo & abfolutxone Chrifti unum pet Qti idemque eft.2. Corinth. V,18.19.20. (i) Hac ratione jamjam fa- tisfecimus pofteriori objectioni, qua omnem pot;&atcm clavium NI ideo denegant ecclefiz mini(tris, & in nudam. annunciationem; its mi transformant vel remisfionis declaratxonem,quod non fcrutari pof- fent corda, nec (zire,quinam poenitentes fint inter peccatores, Ubi et off fciendum, nos non negare fed lubentes largiri, Apoftolos ob xaz(- euara quedam cxtraerdmana eminentior; quodam modo hanc | ov clavium poteftatem exercere potuiffe, quifimnl ex revelatione di- vina intimos cordis receffus perfpectos habuerint: interim ad il- lam nunc exercendam in Ecclefiz miniftris quicmnt dona ordi- naria, fapientia & prudentia fpiritualis, quam precibus à DEO impetrare poffumus ; (uüfficiunt prebatxoncs ex fructibus fidei, ex quibus hypocntas & improbos à vere. credentibus dxfccr, ( nere licet. i'Sic'etiam porro hoc mxm&enum & verbum re- concxhauoms non abfolvitur nuda gratiz. divinz annunciatione & declaranonc ; (k) Conccdlmus poreftatern à peccatis abfol- vendi 145 A Ms ( ho- vendx fo"li beo tomþetefe principaliter aä:;&szaw'ga ;udxuah,fcd il et- Deus etiam hominibus quibusdam dedit poteftatem remittendi kabfol peccata, qui funt « órpyo. & cooperariiipfius Dei , & quando DEO sEvan abfolventi cooperantur , revera abfolvunt. ( Maltum itaque differt ab evangelii annunciatione remisfio peccatorum ; Illagra- tn non &2 db tiam divinam tantum offert, viamque oftendit, quam ingredi de- : IV beant, ut zternaz falutis compotes fiant ; hac autem in efficacis- rChri- fima promisfionum divinarum applicatione ex (ingulari divina in- ftitutione profecta confiftit, ex qua homo, quem peccatorum füo- j ubl neude rum poenitet, non póteft non de illorum remisfione certus reddi, & fimul fvavisfimum percipere folatium. (m). : Deus igitur ipfe Inpuli l Oä- in abfolutione loquitur, fed per miniftrum ; . liberat a reatu, féd üngn erminiftrum ; impertit benedidionem, fed per miniftrum, Nec otiofa & füpervacanea dici debet miniftrorum ecclefiz abfolutio , lm (3! cum credens illam jam habeat, non credensáutemillà frui neque- Ym Joetti, at; nam credenti adhuc aliquid conferri poteft perabfolutionem miniftri, qui peccare non penitus de(init3 cum non credenti fola ipof , Ubi etiam Evan / gelii annunciatio non aliter ac m , 2 ec?ium plrarx:'pafa,rij;s* & offerens conferri posfit. (n) . yu ( )(3 ) Voces folvere & ligare in remi ffionem & retentibx.ï;:m. pveþac;gät/orüm;tam hanc apte quadrant, ut concinnius dici quicquam non poffit, vide SEB AST, fe die SCHMIDIUM, qui quomodo clavium notio conveniat cum notione d.l« ligationis & folutionis eleganter explicavit in Differtat. de Clavibus Ec- qrdi- cleíie, que duodecima eft in Faícic. Difp. theologico-philolog. S. XIV. )EO p. 711 Íeqe & confer de hac poteftate Auguft, Congthl[ira.n):-Art,;VlI. E ideiy abuf, p. 37-feq. b) n Sacris litre ris tripli;:is —ge'n-eris nidlmi/näntdïr— claves ; ii'ömï.hïibüs ad (cefe alium aliumque effe&um producendum creditz ; aliz funt politice, qua Bu conceffionem pote[latis & dignitatis rempublicam gubernandi fignifi- ione cant. Alie funt propbetice, nodos in fcripturis occurrentes recte facile- ol« celefías wquc folvendi cum poteftate fibi & aliis applicandi, ! .Alig fünt E "lHicey di E. &$)oC(S& . uB " A W & i ? äfm hE - flicts quenihilaliud in oficio peculiari (pedate (anty.quam lex ; i j 12 - gelium;quatenus per illa v«l hominibus,reatu peccatorum folutis,coclum dan aperitur, vel reatui magis magisque innex ? pmü . nfernalis ; nifi re&pifcant, dictatur. i$; ad.icuf pra:'-—clud;iv'tuvr,l& ;a;c;;; GIrs ) Multo ftudio rem illam egit JOA4N. SEL'-DENusjde;Sy*n-?edr.;v-eicr,um (p * Ebrizorüm Libr, l. Cap.IX, qui eum oftendiffetelavium nomine in facris PT lïf&fisgþöidfhtöm quandam ipe*räntpiam—dcügnæri 3qua rationg Talmudi- tert fte DEO foli adícripferintclaves pluviz , vit , fepulchri & flerilitatis; (OIS perclaves regni coclorum a pertiffime indicari poteftatemn aperiendi per Tb i dodtrinam& Sacramenta concludit, & tandem de excommunicatione (i) Q 'fermonem heic 7 ? T F. * effc t &i e non poffe, fidenter affirmat , Cumrg*qq fere fgCit 70 ffite LIGHIFOOTIS in Hor. Hebr. ad Matth, Vl 19.- a d) " Vid. HENR. HAMMONDIM , fttennum olim apud Anglos excom- pn fnunicationis defenforem , cui adjici poffunt 70. CAMERO in myro- tuit thecio Evangelico ad h.l. p.34«3 $- & infpecie FRANC, BIIRMANNIIS ftet fhi in Exetc, acad, Part. lL. Differt. 6. de miniftris extraordinariis N, T. CA4P.VITRINGA de SynagogaVetere;Libr, l. Part.T. Cap. X.p 754. * A Tp E b f' & 7ä C. BASNAGE in Hiftoire des Juifs. T. V. Cap. V.$ r$, z | Vaj CLERICIS hunc locum de declaratione liciti & illiciti maxime,& tandem ( de inflidione morborum miraculofa exponit, qua punire delinquentes abl apo&oli & iterüm liberare potuerint, Confirmathanc feh-t-entiam,;quod fet non inlocis Matth. XVIII18. & XVl, 19.loquaturin genere mafculino, du féd neutro; verümenim vero , nonitafe:probavit hacféptentia , quin £0 ;di'rp-liwe-,-ït quibusdam, iriter quos eminet Thieologus.olim L;pxüïcnü um fol longe doctiffimus GOTH.OLEARIPVS, quirede monuit, fivel maxime du concedatur, Scholz Hilleliane & Schammaanz illum fuiffe ftilum, ut W vocibus DN & N'YD quibusgrace dcen & Aew refpondent , prohi- u bita'& promiIa imdicaverint; non tamen ex qualicunque votum ufü d fenfum fcripturz ; fed (imul ex textus circumftantiis, & locis parallelis M effe judicaridum, cum infüper probabile non videatur, Chriftum, qui W has voces nunquam ftilojuridico adhibuerit;hac quidem vice illas ita ad- N um licuiffe. Obferv, Sacr. in Evang. Matth. Obferv. LV. $ 8.p.455. feq. "TY Sic Autor ANO"NTMVSVCTba e*gplicat'libelfi'a'ngliCi: 4 defence of rbe r:gbt.f ef. ?be Cbriflian C)?zm:b contta: GFVILH.WOTIONFM , dice psklo- cum ä)öfä& 34-7* -—m W 3 w & Q« u ünïïhanc VOR xe;fe aräl!elümfaersMäW:XVI j 16. &Joh Xx,:; An ea- m fit riens 0. BRENTII ad liufé locun, evolventi le&ori ledtio re- bÁ catcer petita dabit. Con£. qu& habet i liané fcre fentcnt:am PHIL LIMBVR- ^ Veterum : GIVSThcoI Chrif. Libr, VIl. Cap. XMX. G: 26. (g) 'Sunt verba- Dn. KRESSII nefcio 2n fetió vel dolofe propofxta l C. nein factis "p.3s $. - KXl cüm in fübfequentibus plane üngularem tueatut fen- Talmudi- tedtram, a noftratium fere orünbiutri álienam. — leriliatis; E6 ) Conf. Dn. B7D DEI! Inft- Thieol. dogmat, Libr. V. Cap. IV. $. XVI. tiendi pt in not. p. I260. & FECHTIFM de Clave ligante &folvcntc IiCatIorg (1) Claves coelorum toti Ecclefiz traditas effe; tecte creditur; fed malc hii j0. exindeinferunt MERCKERVS & BRENDELIVSàd Hngulos éam pote- ftátem päx*tmere fideles." Affetvahtür'ab Ecclefia & in Ecclefia; fed ufur- $ XC0m pántürtantum ab ecclefiz miniftris, quos herüs ééconómios füos cónfti- in myro» tuit.. Dominusillas habet per naturam citta communicationem; mini- (ANNIIS fter per gratiam & herilem traditionern. Quoniam autem hos ipfos in- risN,T. flituit usque ad finem feculi, duraturos ad confunimationem fidelium !p 7f Ephef. 1V, 8 : 1. 13. omnesquoqueeandem potcüatemhabcre, quamchu ff, verbum reconciliationis habent, neceffario fequitur.^ vis "tabidert (k) Non eqmdcm negamus , nonnullos no(tratium quandoque nommarc wqucmcs abfolutionem asiunciativam, fed (iguificationem gratiz ad eam fic rc- , quod ferre folent,ut veram efficaciam per gratia ipfius collationem fi mul in» (culino, äludant. Anmmcnanvam dxcunt ratione modi;, li m annuncxat:one 1j qum con(i[ht, vel rauone mcdu con erend: ,quod cïï v c"r d um Evangeliiig ab- ienfum folutione annunciatum ; fed citra negationem falutaris effcdti , fecun- nayume dum quem coll.mva ejf, in granæ divinz collat:one &i xmpertxtxone re- pm, üt vera confiftens. "Sic licet utrumque non femper exprimatur,neutrum prohl tamen excluditut, fed potiusuno expreü'o, alterum connotatur & intlue m uf ditür, confer Dn, WERNSDORFE Differtat. theol, qua abfolutionem mallelis Miniftri ecclef' £ non eïïe mére declarativam advqrfus novatores egre- , qui gie démonftravit, qui d partxbus Socinianorum, Árminianorum, & Re- ita4d formatorum ftantes abfolutionis efficaciam vel penitus negant , vel du- f biam reddunt. Vide ex Sociniftis VOLKELIFMin Diflolut. nodi Gerdn vafrb: P 67.72.&OSTORODVM Inftitut. Relig. Chrift. Cap, XXIX. P. 217 "n €x Arminianis PAi/, 4 LIMBORCH Thcol, Cbrift, Libr, V, Cap. 77. cam T P. 688. 146 ä)o(sæ CXDMESZSS enem g um , 688 qux confcif ionem a&ns Synodxc:s Rcmcu&;antwm ,mfcrtam & a BENTHEMIO dcnuo evulgatam itt 5oll. Sitdbeie unb G»dulere al .. Gytadt, Part, , Cap. XIIX. p. 8 1 1. hac etiam in patte fequitur, Ex Refor- ftüt matis 70. CALVINUM lnftit. Libr, I1I. Cap.1V. n, 12- p.393. 70. Pl- te SCAIOR.in bibl, Herborn. ad Matth, IX. n. 6. p« 46.& ad]oh. XX,. hi () Verumomnino c(t, hanc poteftatem remittendi peccata primario & ii- 7 dependenter ipfifoli DEQ & Chrifto re&i(fime tribuis non autem exin- (^) de fequitur ; quod nulli homini illam competere credamus , uti olim f GUIL. AMESanno fcculi fuperioris LXl Gedanum delatus, coram ari- pliffimo urbis fenatu profeflus eft, vide H4RTKNOCH. Hiftor. Ecclef: Boruff, Libr. 11I, Cap. Xl, n.2.'p. 852- Apoftolis: eandem competiilfe, némo, quod Íciam »preter rllum dubitavit ; umverfæ autem cum apoüo- lis & pc& apoítolos in.omne evum Ecclefiz. ejusdemque.miniftris aut hont c:conomis concreditam effe hanc pote(tatem,poft alia multa probat,m(ï necv omnia me fallunt, oraculum illud Johanneum Apoc, XXII, 3. In ftatu quod Ecclefiz prafenti multa fünt anathemata; feparanda & ejicienda ; fsd de vel futura ecclefie conditione demum dicere poffumus, quod nullum in ea 1t xdrwráS:we, Confer HJMMOALDI D;H"ertat, quatuor. qwbus ngfco- ia patus Jura. adítruere conatur contra BLONDELLUM aliosque, Differt. dabiti ILI. $. 6. p ,. 143. & in fpecie. SCHERZERI Colleg Antl Socinian.. fol Thec Ior. feq. Neæjä ergo eff fatert, quod claves non ad per/ömm HHius certi äamtm:, fed ad ecclefiam pertineant, ut multa clari, imat rmilima ar- IC g p df gumenta te/?amur. Nam Cbrz]iw de, cl.-zvzöu.r dzcem Mkttb XF TL 44— fruft dit: lbicunque duo vel tres confenfirint fuger Lerram ,69" 2 Pribuit igitur principaliter claves eccle/' & immediate ; faut & ob eam caufam Ec- Wt elefja prmvzpalzter babet jus vocationis ; verba fünt- tra&acus de pore- finte ate & primatu Papa, nona Lutherano quopiam, cui nomen fit 4RTT- T CULIS SCHMALCALDICUS, ALSMALCALDILPSceu ex fancta fim» pl:cxtate infelix ille Bibliothecarius a . CAROLO in bibliotheca fua Pon- ( Vif f tificía, non fine ledtoris rifü credidit, P-4$5-459- fcd per Thcologos Schmalcaldiz congregatos M DXX KVII. confcripti, Wde (m) Remiífio peccatorum diffaert omnino ab evangelii annuncxat:one, Qu fünt qus quidem alibi aliisque verbis apoftolis eft demandata.: Qui per pra- dxcauoncm verbi homings adhoxtanwr; L xeconczhatxoncm cum DEo abf accc- as )ecsæ* 4» fertam d Cijuluy AE acäeaptent, quæadhortanogrïän firie: fficacia eü, xlh per ab('olutmnem ExMor- '€x Ípeciali mandato divino ,. promiffionum & comminationum divina- rum adplxcatxonem ita inftituunt vere. & efr'icacxter , acfi Deus xpfc fen- . 0. Hf - Graviter de » tentiam autabfolventem, aut damnantem pronunciaffet. * hac mxmftroru:p ecclefize oteüate clavmm dx[fent dwus nofter L. àtio & ii« "FHERUS Tom. V. Jenenf f zxg z: L z It em extt , üti olirg (n) Diluit hanc d:lï'entxentmm inftantiarà Dn. WERNSD ORFFIUS in Du- fert. ;amcntata5 XLVL p 46ifeq. - Ofafrl atl« h Ecclcf Artzcz:lws ,ngaflmge/' TItS 06? vug. pemfü-, napoüo- Q3 igitur Gallionismum dicunt non ('o]um, fed & S'Etmæxml villris aut « hanc miniftrorum Ecclefie poteüatem internam & fpiritualem, Obat,ailt nec voces nec res intelligunt. (3) - Galhems effatum & factum , In fatü ; fedde quod Lucas memorat Adtor. XIIX, 14. t5. 16, 17 an laudandum (ïc, lminei Velpouus culpandum , ex profcfïb jamrexaminare nolumus ; (b) v.c)ipfco- Idautem omnibus textum paulo penitiüs infpicientibus facile fe Dibwm, dabitin confpectum , fermonem hocloco non effe de Gallionismo àan, fol, Theologorum, fed Politicorum,quo fümmis imperantibus (vadent u ( rcligionis indifferentiam,& ex Gallionis Principio, Prmcxpum non [ jma tr. effe,curare controverfias theologorum , Aeyowaxios plerumque V![I AJ fru(traneas , vel in religionis dogmata inquirere, malejudicant.(c) ////gltlll Hunc Galhemsmum, prohdolor! nunc ublque in Ecclefiam grat- /4/1; Lc d pitte fantem deprchendlmus, quiin eo pousf' mumvim fuam exerit & : ATT malitiam, ut omnia Jura Imperantium circa Sacra ex fine Rexp ubli- d ln c2, nonautem exindole Ecclefix Chrifti dl)udxcanda Pcatuant, & di- Ü4 Potie vini mmecru ccclefia(ha inflitutionem non folum, fed etiam e- ologot jusdem necesfitatem & efficaciam evertant illius Gallionismi fe- Gatores infelicisfimi. (d) Nec Sepayíac notam incurrere pos- 4tt0tiey funtEeclefiz miniftri , qui ex conceffa poteftate divina, officium et Pf . " DEo abfolunoms vel rcconc:hauoms in Ecclefia mxm&enahter pera- Tz gena « 148 . $$5o(S8 Ó | 4 gendum fi bi vmd:cant, cum potius illi pro. &saf.aaxac; habenehünt, [ ui legatis Chrifti, nullo inviolabilitatis refpectu habito , türpiter hC illudunt, & divinum plane opus eludunt. (e) Qgemadmcdum q enim poü angelos, quorum plures primi omnium coeperunt Seo- f paxev & contra Deum infurgere, non folum lllx CSésuaxios argui k poffunt, qui in V. T. per vanam idololatriam oppugnarunt Deum, c1 (£) &inN. T. Chriftum occiderunt; (g) - fed étiam aliiidem cri- men commxttunt, quando ea, quz 1p(ius Deifünt, audacxsfime ne- l gant, & cuiti hareticis verbo divino infultarit; . (h) itanon minus Suaxsimi» qui partim DEI miniftros &in eczleha legatos offen- j dunt & perfequuntur, quafi elfent xa d doualo, gj mgnþwa.ä , exe crementa.& . rejectamenta inutilia & ejicienda ; partim contra doctrinam Chrifti infürgunt & my&ena evangelii vilipendunt, in ordine falutis manifeftata,. qulbus gratia divina nobis. offertur & (3 credentibus confertur. (1).. Ubii igitur Ssagæzm fæ.t,&m qua. hcr- *e- balateat, ex dictis facife patint (2) .-Hac pueriliter ficta cffutiit a&enus 1 recentioris comoed:æ hcentxa , ut ( malcdico dente carpant, que théologi conftanter defenderunt ab obtre- &ationibus. Poft reliquos in fcenam prodiit infanus ille RIPERUS, qui poteffatemlllam ecclefiafticaminternam non folum'Ens papifticum ; & ( peftem religionis & rexpubhcæ vocate non erubefcit j fed eriám füb Gal- lionismi & S«uzxius ctimine deturbare & penitus ejicere fatágit, L c; Cap. Xl S. Vi 1X, conf. Autorem DCSG!ZHD;GCBWWGUB beweffenbe baö SRtecbt eines Proteftantiften. 8umen in einfübrung eine8 neuen modi vocandi per nummos. (b) GALLIO per adoptionem ita nommatus, alias NoFATUS, , fuit frate£ Z.ANNJAEI SENECAE, Neronis Praceptoris; Libros de ira SENEUA N Fratri NOVATO, de vita-beata autem G A4LLIONI dedicavit;póftquam nomen mutaverat. vid NJGOL 4I A4NTO NII Biblioth. fopaa.V eter, Libr. !. Cap. Vl. per hunc GALLIONEM éonciliata videtu: arnicitia ii« ter PAULIIM & SENECAM;conf. prater Hieron. libr, de Script Ecclef, .DANNHAZIERI Hcrmcnevt,s Sc& 1l. Art, L. S, VII. P 272. & JOH, ARN- ä)o(ä* I49 Ms RHENTUSNSE * filint, ARNDII Lex.. Ant:qu. Ecclef. p. a. feq; ;Fa&um. Gallzpwm actis de- turpiter fcnptum aliilaudaut;alii taxant, Mult laudnrenolun z t quod Paulum modum non audire,nedum judicare dignatus fit,quafi relxgnonon attineret quice int g. quam ad magiítratum ; & profedto; fi textum in fontibus evolvamus; facileadparet; in GALLIONE fuiíle àgbuas atheifticani, qua: Avyipiexius aIgul früftraneas habuit religionis controverfias; conf. CALOVIIAM, l, Alii Deum, cum laude extollunt illud.GAALLIONIS fa&tum; quod judiciumin caufis let Cri« facris declinarit,quo fpectant verba B4$NA4GHin Annal. Tomi. l.p.6$4, IffiC fl£ Que magna judicis bujus prudentia fuit , nou folum quia «d Ecclefie LTIUEUS tribunal pertinent dé veligione difteptationes) verum etiam, quia arum, offen ignarus atque infolens quafiionum, rectum de illis dare. dtdicium non po- puiffér, cotifsr SEIZII Libellumi: *Qïl;mh æerd) Eem äe!wæmþ, ä: i. p87.- Contta (c) Quamvis mchus facxt GALLIQ nc&rxs Cyclopnbus &; hypocmxs, quí t damnapt & perfequnritur, quod nón intelligunt ; tainen non redte facit, rüt k - qui-fecundum utramque tabulam.jus:dicere débebat, : conf. PA4REUM jaltete h«1. imo peffime facitj qui delegé divinacontemptim loquitur, ac fi reli- gio verbis tantum; & fupervacuis quaftionibus conftaret. Impietas cít, Ícribit BRENTIUS h. l. Homil. LKXXXV. quod GALLIO non requirat ti3, Vf veram relxgxonem ,«amque quantum magx&rawi leh hcet,ab hætö;,lczs, y Obttt« fchisrnaticis & aliisadverfariis defendat, - lj5 qui (d') Et fáne maltos hodie GALLIONES & PILATOS mvemas inter P:oce- m tés, qui vel odio dut contemptu religionis, velanimi levitaté, vel profa- ib Gl l6 naruth rerum ftudio religionis caufas omnino audirénolunt, Invenias alios, hocGALLIONE ftultiores, qui dxp!omat:s & mandatis eorum fu- TU pcr(ht:oncm fulciant, quos certum eft, impios effe, & fanz do&trine Qd proprii commodi ftudio adver[än. vxd AHGHST MARLG,RATI Expo- f fïuonem Catholicam N. T. h.1.- (t De xlhä,qmmdeiebdem swæ;(u; notam f' bi contrax«ant, exänlfona VEUA Fquam apoffolica notüm eft A&. V, 39. XXIIL; 9. Vox 3« bene gráca eft, jétefs & preeter lóca allegata »2. Macc; VII, t9. occurrit adhu femel ; éómpo- fita eft ex $45 & us quod verbum,quantum egóanimadvertijactive na n & paffive ufurpatur. Hinc S«uaxd modombonum, 'modoin málum** fcnfum trahi pote(t ;in fenfu activo miniftri Ecclcfie non funt Swplao qui jaH. T 3 con- At x$0 )oC Sä* €ontràá DEunm nw pugnant ; infenfu paif vo. aubem nozt abhorremüs ab illá denominatione, fed Dei benevolentiampro nobis j pugnantxs merito exofculamur. conf. egregiam Differtat.:de. Bub ante qumquagmta annos Wittebergz fub Prafidio Dai. BIIGCHERI habitàm ad [oca citata. Coni (f) Infelices fütit 9d Idololatre ; quinon'olum fe ipfos patiuntur ha- füin - beriproDEo, & pro Chrifto; fed.etiam loco cultüs veti $& genuini fal- d - fosDEos colunt, quafi DEos poffent facere , vel quafi.Dii poffent fieri. & - con£ Efa. XLIV, 13. & LUTHERUM inh.l. Tom. V, Jen. p .1osg.b. - nitt (g) Chriftum: propr:ctruc;darunt Judzi;qui ideo apud: Eznpmres ecclefia- fter " flicos zociedic appellantur. ccnf. CEDBENZIM apud DRESSERIIM inf : Mil V.p. 223* 224« ( 7 3 P u o 5* 33 (h) Occurrunt hic inter 9'669:»)48: Athcl, tum exx&entxam DE&, tutn attri- düca buta divina, & maxime divinam providentiam impugnando ; quod 70- Qu SEPHIIS teftatur de Sadducais: Ivfeiati funt divinam providentiam, tusl ádeo Epicurai difti funt in libro Tachafin ;; Libr. XIlk. Antiq, Jud. Cap. fito IX. & Libr. LI. debello Judaic. Cap, HI, VIL: Omais veritatis adverfarii, C BA Zirte viy Abyor 7£ O1£, 1. Corinth, IV 27 infurgunt i 1pfumüEum; re- ferunturitaque in hanc claffem omnces: haretici veceres & recentióres ; hi omnes Epicurei & hypocryta ; qui DEum oppugnant parum verbxs, adh artim vita indigna & diflolutiori. àd (;) Obje&tum 3uusiíus fecundarium perfonale Funt legati DEi& Chmfh, tàt miniftri pii Ecclefiz & confeffores veritatis, quorum perfecutiones in 3b lpfum Chriftum redundant, A. IX,.4. teale autem eft doGirina cum bé- (à neficiis; que in nomine Chrifti prædxcatur. Contemnere docttipam Chrifti, myfteria Evangclii in controverfiam ponere, vel fola zatione ex- wo cutete, evertere ordinem falutis, & excogitare víam umverfalem ;omni- Qu n0 eft Siuaizü», DEum perfequz ; cum DEo. cxpo&ularc,,& läplenuam di« Cl vinam emendare , quo turpius quid excogitari nequit; , . Non itaque nà Bd dici merentur miniftri ecc]efiz , quiofficio fuo. funguntur, & le- qu gationem fibi commiffam expediunt , verbum reconciliationis annune ciando &apphcando i illi autem fummo jure perhibentur Duotuxóiy, QUi RU fur Chrifti legationi refiftunt , legatos contumelia. aHicxunt, & legationis ;&'eötum mahtgofc im pcdmnt. dew üt aldfriio ä)*cr(ää* f.cr M Témisab 15 rierIt0 drtzculm .ngzdrag e/ ómus X Nawzþs iuagitta Eä igitur poteftate fpirituali & occulta granof'c nobis mnce['sä 4 CItàta, contenu,Sacerdonum fpirituale, quod quidem. muItum le"ert à üntur ha tninifterio Ecclefiaftico publico, fnagm a(timamus, & commer- irrf tüini fal damus; fed novum facerdotium cum imperio con;un&üm, cam fentfietis fanaticis nofi exPe&amus. Sacerdonüm Fpmmafe ad effe&tusn mi- &b ecclefiae nifterii ecclefiattici refertut, adeöque perperati pö&pomtur mifii- FERIIM fteriuin ecclefiafticum facerdotió fpirituali n ordinefalutis. Eutu in finem minifterium prædlcanoms inftitutum eít; ut ad fidem pet- t attti« ducamur,que deinde per charitatem efïïcax, oRert facrificia fpiria jod J0- tualia.(a) Omnis Ecclefiz minifter merito effe debat facerdos fpiri- Véntidthy tualis, hoc eft;jüftus & (án&us$ fednóh omnis facérdos fpiritualis Ud Cap- fimul potefteffe minifter eccleüæ pliblicus.(b) Orunes equidetix verfatiiy imi ( Chriftiani vocati funt ad veram faplcnttam ; Ut Spmtu s 1mpletl (Q$ y fe ipfos doceant & commoneaht rioh folum, fed etiáni fe i invicerti Fetbiiy adhortentur, &folátio'eripant? (c) Vocati 4üterh on mfes füht ad verbum Dei pradicáridum publice, & adminiftrandi (acramen- Chilti ta ordinarie;. (d). qulcquld de diverfitate ordinuüm & officioruni, 9ne u ab ipfo Luthero abrogatà, in medium à qulbusdam proferri foleat; m b dói (c) Totum regale facer otium,feu facerdotale regnum, fpïeraIe friparmi pmrfus & fpmtuahter mtelhoendum elfe,Gcile vidémus ex eog )ng ompl. quodé primogenitüra: ühorum DEI deducatur, &ad ftatim juftifie cationis & gratiz unice rcferatur, In juftificatione multis cum hos m di' |faque n0r1bus tutn oplbus ac deliciis, iisque fpiritualibus, beaturhomo, Vr uem Spiritus Clirifti ihhabirat, ultérius illümitiat, (anctificat; & yiuft^ conferVat. (F) "Etficregale (acerdotium, (wefacördoralä regnüm À fundamentum haud elfe pote(t futuri facerdotii regii Melchife- 19ni$ dechici, quod fingurit nonnulli, & in ultinis diebusante diem exz tremum es K/e.&ant. Propofmt & expofurt 1llam hypothc*ü-n hgud 1tä Áfí» ä)ö(ä& ïgz um Uuirmimesimedian ita pndcm Aum?;äall*as non ignotus ;. (g) äün.q amem eo magis " defa& fufþc&us ,quo liberiorem fïngcndx ràtionem feqmtur, more fana- ticorum , qui fan&æ fed fimplicis phantafiæ ineptias : confïanter ladio fomniant. . Noftrum jam non eft, vifa lectaquenarrare, & fabule pfalte cetdo: mterprctatxonem cxpïodcxe, cum. c,andem recitare fit fi mul refu- tare;, ordinis tantum gratia, quid fibi velit hec opmm,tnöus yer- & fpi bis repetcmus, ut quantum roboris habeat ftatim apparcat. Poft- yu$; cupia quam igitur per priora quinque caplta differuit tam de facerdotii & imperii necesfitate in Beneré , quam, in fþccxe de relatione fa- erit il butit, cerdetii ad1 1mper1um & vice verfa,. ubi tria preprimis monftrare — volult, quod nimirum in una €ademq, pcrfona facerdot;um &im- (3)! &i perium ftare posf TO quomodo feparatum fueriti 1mper1uma facer- ii dotio, & quam prarogativam facerdotium habeat prz imperio; & tandem capite fexto ftatuere non dubitavit: Deum fuo tempore hi cerdotium Melghifecïechxcpm cum imperio con]un&um iterum (9. j ablhturum, & facer lotio imperium, quod ipfi ereptum fue'nt, a vindicaturum ; quo refpectu hodiérnum minifterium & i imperium n mifere traducit, & modo confufum chaos , modo labyrinthum pe- q riculofisfimum , modo abominationem defolatxoms ,&que funt u relxqua,vocare nonerubefcit. M 1ramur fane hulus viri audacxam, Ti uà non 'folum Jura &: px lvdegla hu)us fïngularls Reglmmls poh- ici.& ecclefiaftici in uno fübjecto prox1me inftantis , fed etiam, quod plurimum eft,definitum tempus nová plane computandi ra- M tione przdixit. (h) Unde quafo! prohabxs, in Melchifedecko eITc typum admmlüratxoms Ecclefiz , vel i 1mpem facerdotahs ex- t terhi, qui tantum typus Mesfix effe debult. Id eqmdem non ab- [! furdum & 1mposfib11e fuit in Melchifedecko , quin dlgmtatem re- iam & facerdotalem fimul habere potuerlt & exercere ; fed ab- furdum & 1mposfibllc eft, tale regimen. üngere in Ecclefia mili- 3 tante; quæ durabitusque ad finem feculi, eó quidem otdinejqueni 1pfc — | ä)o( - - $3 0 magis ipc hoftus if it, fepærmdä cmääc:gmpmum 4 mmxüerro Ec- Yre fan- nflanter cefiaftico. (k) ^ Quid choro cumforo? qiiüid gladio fpiritus cum gladio carnis? non bene conveniunt , nec in una fede morantur x Bbl pfalterium & cythara; crucifixus & fümma poteftas; miles & fa- ul refi cerdos; imperator & paftor; regnum & patibulum;.corporalia Dusvere & fpiritualia; .. arma & facra;.. bellum & pax; : dominus & fer- tl PO &' yu$; (1) In Ecclefia militante Chrifti legati fecularis glorix non 'erdotit cupiunt ornamenta ; fed in ecclefia triumphante, quum apparu- one ft- erit illorum Princ j . à ü(trare bunt, (m) x : ; d immarcescibilem gloria COFOT feporta- T (2) Multeq juidem differentie rationes Íntee facerdotium fpirituale, & ec- i fncer" cle(iafticum dantur, refpedtu autem praffantie vix unam deprehendi- perios mus, fi vel inde potiorem quandam miniferii ecclefiaflici, quam facer- . do t L tnpore nomiam divinam nunquam effe inter homines poffit. tii fpiritualis dignitatem elicere velimus , cumi hoc fine illo Pe;**occo. r 3 ferum (b) Alia fünt media,nempe fandtificantia, quibus facerdos Htfþïifiiäalisi& alia fünt órgana, quibus DEus poteftatem docendi & facramenta admi- enum niftrandi miniftris confert ecclefiafticis./ Hac oc f f cafione non incongrue D m pe quaritur : 4 minifiri Ecclefia in N. T. vocari poffnt Sacerdotes ? ubino* i font tandum eft in genere, quod quidem in N. T. minifter ecclefiz iuius no- L mine nullib ; * veniat, quo u t & 'e :batur argumento olim $A LMASIUS, quod u;iam; non folvebat PETAVIUS Tom. IV. Dogm. Libr. Ill. Cap. Il, p-79. in | poli« fpecie autem monemus, illos vocari mettzfurieus, quod germanico titulo tiaftl; Siyriefter plane confonum elfe videtur, quamvis in proprio fenfu V. T. dird- nünquam miniftros Ecclefiz N. T. facerdotes effe vocandos merito cum N jecko ! "Megalandro noftro : : Tom.Vl.fol.9$.. — E flatuamus, vid, Tom !lä,]encnf Germ. fol. 3: 0. & » c) An f Y cerdotium fpir f äb? ituale ad jura vel o&ï&i; ChriRiäni fit 'refcrcn;!um, anxienon disquirimus; in quibus autem jura vel officia illa fefe exerant, Imre diligentius examinatut inter theologos. Inu:guisque ungitur im facev- T Hotiums, ungitur in regnum.fed Dirituale v e acram, gnum eft & Sacerdotium wquit ml« generaliter AMBROSIUS Libr,lV, de $ Cap.I. £ 391. ed. Frob. £ 336 & Tom.11. £326. lumï confer pot LUTHERUM Tom, I. J';ni Gcrm int ,GLASf ? 3S5oG& 354;. at as GLASSIHM inl Phalol $, de metaph. p g4 MX'L!HM in: A. C. amt.y gl m& .. de Miffa p. 74, & ex profeffo ad 1. Petr. 11 9, Dn.JOH. GUIL. BA]E- n "RUM Th:ol. olim Jenenfem cxcrcuanfi' imum de facerdotxo Chnfha- byr fiorum regio. i $i d) Quermádmodum itaque : facerdotiur fpmtuale Formahter coiiiftit i ()& . décenti & füis quafi ilimitibüs éireumfcripta taque myftita admihiftra- pro -tione;j' itaetiam ad poteftatem. habendorum e*anïwentuum,wl ékércéndi B actus minifteriales in. rigore fic dictos extendi:nor debet.. ' ' Que ante 91 ahquot luftra Muhlhufii inter FROHNIUM & EILMARUM fuper hac &T matetia controvería funt ,. quorum prior illa. facerdotii fpiritualis jura My ad omnes actus mmx&ermles in cafu necellitatis exercendos ;Xtendgrcr, N pofterior yeto $, conam & quædam alia eximenda effe utare;, cum NO fru&ta evolvi poterurt. Nos; quod attiriét, non facile cafüm neceffita- » nà tis fingimus, ubi abfolutam neceffitatem non p'ræf'chpr irDEus.. Tandem concludimus: gäm »attone fideles /imt rege.r, dlla ratione ]imt [z:cerda- d £65 ; fed non funt reges externe [23 carpomhtä 2 8!'50 é f dote.f £runt a stodo extersno & corporali." br trarium vxäcrü (c) QUi EUTHERUM hujus infi mulantc*(jnfäf ohis , c « poffünt in Augüffane Confeffionis Att. V. VIII. XLV..& XVI. ubi non q folum mitiifterium ecclefiafticum ut pecuhans ordo in Ecclefía cum &i charadere vocationis defcribitur, fed etiam a magxfh'atu politico aécu- ráte diftinguitur. Hanc étiam nori fohus MELANCHTHONIS, fed Q & ipfius LUTHER! méntem effs;, vetb;; Amcuh Vll, inter XVII. Torf il genfes ad oculum demoniftrant, - (f) Qualis ptimogehitürà cftin N. T. tale fäcerdouum, tale regnumädc— tt libustribui poteft ; fed progenm fumus fermone veritatis, ut effemus D ! primitiz quedam eorum,qu« creavit, Jacob, , 18. Apoc. XIV, 4. con- u fcr Cáhdidam folidamque de régali fidclium Sacerdotio fententiam Dn. WERNSDOREFII i in Pccuhan Dxlï'crt. Anno MDCC XX!I?( ch. tcbbrgæ propofitam. " Autor notatus eft JOH. CHRISTIANUS SETTZ, qm fcnp('teum ia E ^ finemba8 9 cbtfebecb:fct)efprteftevtl)um, 2imfterb. 1728. Reliqua /feripta;ex quibus antea innotuit, funt : &Dr(fti tircbe Fein Qbelteoieicd) contra R:pcr; Mofcn DEum Aaroms 3. Commc,ntanugm Apoca ypfin; radat um ] , ...,.-.-.r- RMITTTEPUREM — - &-Q."ar;ï:i & gen, bie æïewä:tl;abe;ubec& bemt unb L DA[E. Sjimmeb, Geuer unb QiBafjer.— i CBorftellung-oom SRedt unb Cs »:c 9Qadt roettlider unb norifyngeny 26 o* n egïe;ffi;'tdgccrngifgfgitfmþ äïe( igioq unb äitcb'em áltit t m .*- /Cap,V1 lii Es QaddoFclfei Dl dl hus miiftra« b) Po[fqü*a probavit füa quidem opinione'ex variis-vaticiniis V, T. & effatis N. T. igércéndi t E(a, LX/LXI LXH. Dan. L; 345 3 5. 44. 45« Dan. VHI, 13. 14. Dan.IIX, Que antt 9. 14. Mich. IV , 8. Matth. X1X ,38, Luc. XH , 32, 1, Cor, Vl , 2. $. upet hac 2;Tifn-0th.-ll, Yr 12. APQG.I-I,-26-27S'C3P- "'I,'-Z-QI, X, IO: XLV, t."fo idlis juta tenderets XX; 4. 6. A&t. , 6. cap. IIl, 2 1, ubi partim in plurimis cum PETERSE- NIO facit, quamvis alia utatur terminolopgia ; in quibusdam autefn no- « m vo plane exemplo novam applicátionem extorque£ e; g, Dan; HX, g, Vcefftae 13. 14» quod caput infecontinet yaticinium de tebus naximis in Mo- Tandem narchia tettia, & anteadventum Chrifli in carnem eventuris fub Antio- þ:cefda- cho Epiphane; & Mich,1V, g. ubi Propheta nil aliud dicit,:quam ür cx- ff;jf,e:r;t«nt cidium regai Judaici innuat;in cujus locum fuccederet novum reghum, tempe regnam Cheifli fpirituale ;; nunc porro Autor ipfutn tempus de- ^ r j Gaa terminarcaufüs efty partim quoad durationérà & tétmiinüm a quo & ad quem;quos quzrit in illis 22 00. diebus propheticis, qui aütem a vefpera [ia m ad mane numerandi funt;dies naturales ; & in 1260 12 90.1335. diebus 0 aCCl Dan.X1L,7. t1.12. quos producit usquead annum mundi MDCCXXXVT (5 d quo tempóre DEus;per illos duos teftes,Mofen & Eliam A poc. Xl;r.--11. Ti llid negotium Ecclefiz faluberrimum fufciperet, àsque tatidem Anro M DCCL. facerdotium cum ámperio reftitatum ?fe"iicfïwäpöpülo*[ uo i ttadéret j partiti quoad conditionem ; quamoccafionel ocutionis pFo- fentus pheticz ; Unumtenpus y duotempora, & dimidium temporis, explicat, " £on» tres peculiaresEcclefie mutationes vel flatus ponendo; Yeraózasricus;, m Dllo 836. Jefabelicum, quo Sacerdotium iniperió itifültaverit.per univerfos d 720.annos ad 15 455 & Jebuiticum;quo quafi mixtum: &'modetatum eum ii £egimen Jerobeamiticum & ] efabelicum ecclefiam tutbaverie ;:ád an.- diqui numusque 1736. quem tandem fequeretur teimpus'illud fingulate , de 9ui -quo Johannes dixerit Apoc. X. Omnis in univeríum hujus viti labor im- gl * geniofus quidem, fcd metis Pfæfuþp.q & fitis fundatus eft , quibus evolutis, x Til QVQ- CTgmee o o PRRPTSD O EE URT ORE OEU 156 E P. W*—w * p t t UER r Wv pt tur p * j.opþetica* - ita cavillari, quicquid tandem velis;c facris literis conflabis.. : ( (i)Ante legem facerdotium & regalem poteftatem in una eademqu epetfona concurtiffe, conftat ex dignitate primogenitorum, quorum regnum fuit ial "riur & facerdotium Genef, XLIX, 3. conf. ob Bened. CARPZOP IIDifput. XX. $.9: p. 941 poft folennem legis promulgationem autem,dignitas fores i facetdotii ad oriundos ex tribu Levi translata,& regia majeftas tribui dem, Judzs propria fuit. conf, SPENCERHS deLeg.Rit. Hebr, Libr, L. Cap.VI, magm Scá.ill. p. s 16. Olim etiam apudGrzcos & Romanos tegiam & facerdo- () (à talem dignitatem fuiffe conjunctamin una perfona;apparet ex ZOMERI hodieræ lliade Libr. l1. v. 292. & L, VH. v, 1 45 & ex PL fman. p 229:& OFIDII illo de neaz. (5 UTARCHI Qgæft. Ro- ii s. A.'H Hunc Anius , qtib Rege bomines, Am/?:t: fjaæäw; f [ 4 Rite colebatury temploque domoque recepit. DEUS Sic Melchife dech olim erat Sacerdos & Rex non in typum Ecc le(ïæ,..fgdlacl cïcüaü 1 Chriftum relatus, qui vere nofter Sacerdos & Rex factuseft. conf. Dn. Salom. DEYLINGIIL , Prafulis hodie;Lipfienfium fumme reverendi Ob- [X ferv. V, Part, II, de 1ntol . 'M;'elchifedc-c?i: ä!?e;ibn,aï' &m?&eno æd; 'Gïcfnef;« x IV. àd n s , .7"34 fe e É k) VerbaLuc, X Xll,zg ;däb ciäxl'a,'fdfät perad,e&am i',e:&r—i&ionemm, vo£s hoco men fic, ut non patiamur abduci nos per.illam anilem Gloffam, qua (ibi te he placuit DIDACUS STELLA in h. l.. conf- MEISNERI Philof, Sobr. Part.]l; Cap ris d | €Sll Bellarm. vino .€nervat, Torn, l. Libr. ILL; Cap.1. p.132.feq«o —— N. bisnc T) Eadem fere verba liabet Dn. STRYCKIHS in BRUN. VEMAN. Jus Ec- . ..&lef, Libr, l, Cap. 1V. p.47. & p. 278. confer, J'ICELIIIS in via fitto ad Auguft, Confeff, Art-XXV11.:de poteftat. Eccléf. . qrcAgia Videt . (m) Monfiro fimile eft, Chrifli Legatos fecularis Bloriecupere ornamenta ! quar -Symbolum fuit LUDOFICI pii imperat, Conf RSINUS de Monarchia ümt | Romaná; p. 301. Qmnmes fcimus, ecclefiafticum offcium & feculare re- ( gimen inter fe pugnare & diffdere, ampl nfguc .mgf:fo [e*ä pati. LRTHEI;HS DW hon« x TO'D», llnlcno P:)a 360 : H F ** 4 & m A,,ïïdrtj;a fort [ r 357 etraiseed sidisso sss eisguttos | '95 59( Sä' L * .f-.';j.;/ 1rophcti01 epeon Sed reliqua confülto preterimus, cum excreverit labor füb conftitueram. 3- pnum füit manibus , quem delineare tantutn þaucïs',pag'ellis' TTbf "Triamphat adhuc ordo ecclefiafticus in Ecclefia, quem pii Confet- hydipnitas (lartribui fores in Auguftana Confes(ione ex Sacris literis brevioribss qüi- démi ponderofis tamen verbis propofüerunt. —"Triumphat jubilo ;O cap. Vll tfacerdo» iagno mon folum de victoria contra Cefareo-Papiam Romanam, HOMENI () fed etiam contra Cafareo-Papatum politicorum quorundam 'gæll. hCL hodiernum; (b) triumphatin doctrina, quam habet finceram & immutatam $- triumphat in miniftris verbi divini, qui adhuc ef- ficácitet fünguntur officio facro. Quod figitur hoc beneficium DEUS nobis concesfit ex mera gratia, ut habeamus ordinem ec- szfedladþ clefiafticum divinitus adhuc inftititum, in commodum reipubli- :o'nï Dt éx,maxime vero ad confequendam veram animafelicitatem,quetm a Ob in noftra quoque Ecclefia fervavit hactenus, & potenter fervabit rc( KV. ád finem usquemundi ; omnes omníno oportet recte judicare de mm, Wf hoc ordine, illiusque mitiiftros amore complecti, & juftis decora- qua ii re honoribus.: . Nori pofcimus ex árrogantiareftitutionem majó- of, Sobts ris dignitatis & poteftatis , licet minor hodie fit ,^ quatn jure di- Bellartts vino & naturali huie ordini competat ; (c) V indicamusdtitem no- bisnon immieritoilla, qu& divinitus nobis conceffa fünit, officium ju Ec-þ facro zelo exequendo , & invocando DEUM , qui Ecclefi pro- j g videre promifit. — Servi quidem fümus, quo nomine plüs laboris juarfi honoris tribui nobis videtur; (d) fednechonore privandi .m! parchia (unt fervi Chrifti, quotum honorem ipfe DEUS deter miinavit & lgt tt* amplificavit. (e) Removeatitur qu&fo ! prajudicia circa hunc REU erdinem, ejusdemque fiecesfitatem , dignitàtem & gravitatem , & honorem illi debitum nemo denegabit.. (£) . Hoc przprimistem- eneficii confideratio ,.quo recor-. porc Omni;buslïingumbit» hujus b u5 /rt;a : amgf 1;8 &3)0(9& 4l damur repurgatmms do&rmæ & mgrum in Ecdefia pcr mmx&ros lo ecclefie facte.. (g) Celebrate mecum Dominum, » qui fideles do- k &ores mittit. & donis variis 1nfh*u1t, ad ædxücandum Corpus: Chu- $ füi.. Cavctc vobxs à falüs do&onbus, qui animas feducun; &in IN () pcrmucm præcxpxtant eternam. Habete mlmüros .quos DEUS dat, pro dxfpcnfatonbus my&erlorum chvmox um, & «um. omm manívetudine & obedientia recipite. — Audite verbum quod pre- () M dicant, non utfermonem hominumy,fed ficut vere eft, fermonem DEI, qui & operatur in vobis credentxbus. f chmmlm eorum ex- jot emplum & virtutes , de rchquo autemin homlmb Us perfe&xoncm | gi Z| angelicam non quarite.. Aliteillos, qui vobis fpmtuaha feminant, & quead vitam honefte ducendam neceffaria habent cum familia, fuppeditate.. Diligenter pro illisorate, utSpiritus S, gratià impleti ft officio. fungantur feliciterad DEI glonam, Ecclefig i incrementum, | & ommum falutcm ÉB iég at . ! MI (a) Ve?ngus SAMZZELIS PUFENDORFFII qux edidit füb. BJSILH HT. y PERET.E nomine hiftoricam & polmcam dcfenpt:onem monarchix 01 fpmtuahs fedis Remanee, infitit egregie THEODOSIUS. GIBELINUS, It in Cafareo-Papia Romana, fuüb quo nomine fito,modo ESA4TAM PII- €c FENDORFFIUM, modo FITLIM LUDOV. SECKENDORFFIIUM pto- D vocárunt; usque tandemin editione tertia, qua L:pf' 12 An. M DCC XX. le curh erudita prafatione. GOTIFR. CHRISTIANI HOFFMANNI ü mnotefcerct Verus autor, MATET HIAS GOEBELIFS. Prcdut, j b) Inyalefcit 1llud malum non tantum in Arminianorum f'cholxs, -nd LT. ENBOGARDVM de offició magu&ratus Chriftiani ; fää etiam und (0) " dólendüm eft inter Reformatos & Evangelicos. conf Dn., VEND- l STEDII Sy(t. Théol. P.1V. Cap. XII. Se&t. IT.Qu. 2. p. 402.feq, 9 (o Si Theologus fcriberet, quz ipfe 7 HOMASIVS fcripfit in Difput. de Officio Princ. Evang. circa augenda falatia & honores miniftrotum ecclcüæ. procul dubxo male: accnpercmr amultis, Ab(it omnis fufpicio ä - ambx- R m .æ)»e(ä& TR ss Itiflros ambitionis & arrogantiz ! Interim jufte funtquarele, quas ex theo. desdo. logorum. tum veterutg tunf recentiorum fcri ptis repetere nolumiis ; legi autem meretur in compendio JOH, 4B TET Scct, 1V. Cap. ult. p. 214. feq. fe KROMATERY' V . T DEUS 1 n Pa ss v UM ia Conpia, & Eh4bM, SCEMIDIPM in E ; : QO N af vialanda legaei fenBhtas , ait GROTIVS & /^ f[enliatis caufa Doncm inquit ZIEGLERV'$ conf. GROT. Libr.1l.. E f Jur. Bell. & Pac. CaPO XI Ix. tens, €omae unete lonem jori etiam excipiendi funt legati honore, qui non tam habent privile- ium, quam communicatam majeftatem. conf GR£GOR. NAZIAN. nifanty ZENIM, Tom, 1. O igeee. pp. Orat. l.p.. L.. €d, Parif. & CHAYSOSTO M, amlia, Homil, ll in poft. Epift. a x 3 Timoth, Graviter qi - f mento differuit-OS TERIA ^ . DVS, Mtfpruhig be tQerbecbni loque de hoc argu. ipleti F. g/«P- 3$3. DEDD, fsq & PHIL, MPLL&R 4 $ m ber im Gemipfen.gefucbten $R angaOrbs pung, P.27. ) Quidam hunc ftatum np ad eo neceffarium effc -Put.änt'- ; Cum qui- LE FT* gf libet verbi divini-le&tione. fibir coníu ^ le gï"'ö*'cïgca;f;*æ a ii-dignitatem hujue narthig ordinis inficiantur, ob pravos quorundamver ivit miniflrorum mo- res ; iterutf alii mun u E LINIS, s illud.cujtisdam coamo oralis caufa effe iM PU commodiffimüm fingunt , & füfpic Duscabr 3 pti Onihe giuïm' pro M pro» carnali habére non dubitánt j quem pr mgfïis d:,iï 3 pii & fide. OC XX les mini&äþï*g;ccleffæ füfeipiut, Sed (ibi ipfi i"f'ezrgäorfä! esilla przjudi« ciorum pefte fléxus & anfractus difponunt,ez- E T 2 . podil quibu£.déinceps emer- gere vix poffuntz"vide. E .Dn- BEDDEFInfijs THEGT moral. Part, II, S c& " Vl l '. Ca P-, l ! I s g- X fïV[*P &. 6; I ygmw,;a** g s vid, j quod (g) De teformationis negotio nunquam fatis dicitur l, quod.divina vo« N- luntate & direcione adhuc confirmatum habemus. Conf Theolo- um magni nominis Gothanum ERN,. SA4L. CYPRIANEM in ber l u de GCobueCdrifft oor bie Reformation qu8 avthentiquen 1ibtrfunben Hotota abaefaffet, bep ber übergeugenben 95elebrun 9 tem lirfprung unb indicias Rsformationis Lutheri yfpicio T QBQ Cbm)um begæabü fbum8, & v $8 none gmbi' z 169 osagrerio p Y a nonnullis novatoram prejudiciis,quas prój 4 ofü Wittebergenfis, ^Quid de Reformatismo DENIF$ Theologus olim fentiendum fit, vide in FEV STKINGII Dif- Ecclefiz noftre intentato fert. inaugurali füb Prefidio 0. G£ORG. NÉVMANNI habita Wit- W teb, MDC XCVII, Optamus refotinationem in moribus; veritatera habemus per DEI gratiam quam reformate nefas eft. Repurga Domine Ag( aream tuam, ut habeamus agnitionem veritatis, qua eft fecundum pie- - Sanctifica nos Domine in hac veritate, verbum tuum tut. $a tatem. );ft ygrita;,' qua ma nebit, quando cetlum & terra * Albertil -— m þajþgbi:» Aug Algamy Anmdt] Ambrof Anísdo: FINEM M —— ) ERN aM ni i Ánony oX Anonyi . Cati — Anoriy heC Awrij teht, Aquin': htdii, Atnobi Areií Atnoi tl f*ügul * ,inEx — äääe(*säa p iAb V$ CHLA x Id Offnatismo j "PNDEX : INGII Dif abita Vit c,AVCTORVM Q/ I HOC lNæ TRACT ATV ALLEGANTVR YetltateIm ia l B ) Domine Dam.amws,Qngencs, 133 Batcn. Joh W:lh.DxfT dc Saccräot. mdum pite Agobatd;prüal. de priv, *ir- .. Chrift. reg, D u tut. Sacerd. $4 d7 Baldwm Phosph.ad?atzmannum, I$ : Allberti Intereffe Relxgxon. 9go Ej. Cafus Conícient, $3.96.98 E; Obieber(egung Aug. & Anti- Ej. Diff. de Attic. Schmalcald. «9 Auguít. Conf. 15,20,26,28 Ej Inftitut minift. ecclef. - 924 Alegambc biblioth. fcript/Soc.]ef: 17 Barbereycii Orat, demagiftratu for- Amefii Bellarminusenervatus, 156 te peccante e pulpitis facris non Ambrofius, : 63.153 £raducendo , 135 Anisdo:ffius Tr. baf D.S|vormer unb Barlei defenf. Grom : IOtf Major mif ibren Adiaphoriften Baromx Annales , 47.62.965, 130 Sleraernif angericotet, .. Basnagms, Jae; Hxüo:re de l" Eglife, ; Ej. baf D. Martin feín. Adtayho» * 1224 43 rift fep? 130 E; Hx&o:rc des ]tqu, 44 Anonymdnquit. veri; ifundam. 94 Ej« dans fon traite de la Confcien- 12$ Ce, II$,120 Anonymx ber.becfteä amþ entbeæres 11 iX Basnagæus, Sam, Annal Polit. Eccl. Carneval, MO rpITO 137 st 149 Anoriymi A defence of the r;ghts of Bayle, Pctn Gommen.t Phxlof X n' the Chriftian Chürch, .. 144 Bcbelms de teg. jut. natur. Antonii, D; Paul, DxIT de odxo peni- tent. -Ej. Differt, de , beneficiis magx&r. 128 polit, B. Lutheri minifter, exhi- Aquinas. ïl;o:n 134 bitis, l13$ Arndii, Joh Lex. Ant:qu Ec-cl' 149 Bechmanni Theol. confc ,:48. $4 Arnobius in lib. advcrfusgcmcs, r$ Becmanni Norit. dxgn. IO06 Aretii Comment, in N. T. 149 Bcllarmmus de transl, imp, Rom. 13 Arnoldi;Gothofr. $; uD $.. 5), 433 Fj. Judic. de Libr. Concord. "3Y Ej. Defcriptio Theol. myític, .. 33 Ej. de Clcricis , 42. 50. 68 Auguftinds,, 4,58, 60,63.96, 122 E; de Pontifice Rom. 44. 96 Ej.de DX ummentey ä*SDC)(ER? : Xj de Sacram. ordxms, A7 Brunncrxäannus de Jur. Ecc!ef 4. 94 Gu Ej. Lib. deordinatione; - 48 13 Ej. de Ecclef. milit, Buchert Diff. de Buiiioidy - 190 C ] Buchii Diff. de Cerem. Ecclef 13I Cafum Benthemii £jellánb, $itd U.GCI)W ten faat, I46 Buddex ln(htut. Thcol Dogm, 7.76 CafTaj BerveregiiAnnot.adCan. Apo& 126 8;5.92. 102, 145 Befoldi Polit. j Ej, Tr.:d., Axh. & Superflit. - Bibliotheca Juris Imperant. IOZ Ej. Diff. de pietate f. Relig. nat. 3 &j Binius, Sever. Concil. Laodic. : 66 E) lfagoge Hift. Theol. 24.536 Cho Ij Bmghamx, Jof ; Antrqu.ecclef 66 39.47. 0. 51.85 Hj 67.69 E] Inftitut: Tlieol. Moral, 60, 69 Bodini,Henr. Tr. de abufü Poen, Ec- 86 91. 92. 941 96. 104. IIÀ i clef. I28 122 127,135, 137. 159 Cl Bothmeri Diff. de contra&u nonpra-. Ej Diff, de Concord, Rel. Chrift, lecto; &Stat. Civ.- Ij36 lhyt I1,4j Chy Eï ]us Paroch 11,45.53.79. 88. - Ej.Diff.deOrig.& poteft,epi 137 lem 91.9$;112 Burckardus;Fraric. de Autonorn. 19 | E) Jus ProtcPc $4 82. 115 Burmanni, EXercit. acad. - 144 Calsí ld Ej. Do&tr. deJur, princip, circa di- N rhiff. miniftror. 77.91 Calxxtus detolet. Reform. 24 Con: 114 Calovu Metaphyf. dlvxn. Ej. Schilterus illuftrat, 98 J Ej Diff, de Jur. circa libett. cori- ^ Ej. Bibl.lMlaftz. ": 138.145 fcient. 118. 121 Calvxm Inftitut. 16 Bogermannus cóntt, Grotium, 101 Carieto, Joh. Myroth. Evangel. 144 Bo.(ïhctms, Jac. dans l' Hiftoire des Canifii Catechifmmus; « 42 Canifii, Henr. Jus Canon. 112 variations des eglifes prote- 22 Caranza, Summa Concil. Ott ftantes; Coní Prendelius, 145 Caroli, Andr., memorab. Ecclcf 22 Brenneifii Tr.de Jur. Pnncrp in con- Caroli M. Capatul*ar. troverf. Theolog. 1254 Carpzovn,]oh Ben.lfagoge, 8.17 ^ Conj Brentius Homil. in Joh 145 21.24,137 I Ctan Ej. Homil, in AG, 149 - Ej. Diff. de dign, primogen. r$6 Ctoc Brochmandus, Cafp Eras. Sy&em Carpzovu, Joh. Gottl. Critica S. 8 Y 53 99 WEj Introdu&. Bib, V T. . . St Cypr Carpzo- ää)ecæ M A (:g.rpzovn ? Bencd. ]*unsprud; Con-- Cypnam,Em Sa! chaxnmxl i.:o; !l or $A 80.12.7 & Ej. Hift. 4. C. vnd inDedici & 29 Cafalms, de. vet tlt. ecc!ef 30 E; Gcf)ug Gcbmfft bot Die Re- f0 ormat, l 121 Ca[' miri, Joh, , Duc. Sax, Con&:tuf . 159 gm,7.76 - Ecclef; 101 1f Caffandu, Confultat. de Att, rehg D. Qit 4-7-6$-97 Dal!æus, Joh. , de ;e;um & quadra : Didt, €atbonfd)er Ocuh&, Ugete 66 Damafcenus, 36 Chemnitii Loci Thcolog, 17. 80 94 124 13f Ej. Hiftor. Aug. Conf. 23 Dannhaueri Proth. C!m& IO 4l,60,69 - Ej.Judic. de Controv. quibusd. ; 7 . Ej. Confcient, apert, $34135 Ej. Exam. Concil. Trident, . 105 ; Ej. Dram. Sacr. : 122 104,11À Chladcnu dexc. Reform. Luther. . Ej. Hermenevt. Sact, 48 1719 .33,160 Dedekennu confíilia, ;Cl Chnfb ï4- 75 né Chytræx Hx& 4. zC. 17 Depulfio gravifimarung accufatio- pib37 Chryfoftomus , 6!»77.xs9 nutm;, 36 onofo, 19 GClementis, Rom. , Conflitut. 266 Deylingii Obfervat,. Sacr. .3$6: Caleftini Hiftor. Comit. 42 Dtppeluï, alias Democrm, Papxsmus E Ej. Hifter, . C IG ' vapulans;. j . Concxhum Carthagm. IV.60.69.89 m - Dxllmgcnf um ]Ctorum cnmpof' tio $ Nicenum,.. 60,77 paCIS |20.31,37 ex Tridentinum; 68.10$ Dominis, Marc. Ànt, de, de rep. ec- n$1u - Nannetenfe; 89 clef. . I26 n Romanur, .. Dor[chex latto; . 7 TM ,. . * Aurc&xanenfä, IlT, IV 97 . Ej. Theol. Zachar. ) ï- E - I Lateranenfe, L. 2 . Ej. Diff, Sec. de confequent.ä C. Cortelerii Conftit, apoft. 66 ,2:2,26, 39 4f Conftans;Lucius Antift. ; de Jur. Ec- D:e;cn controv.cum Panmf. $8.134- df 22 clef. 137 Dr.effcrus Mill. 150 r Corvmx, Joh, ; defenf. Grow, IOr Dua»rcnus, .Fr;mc. de SS,. meüer. €y817 1417 Cranius de pacereligiofa, 48f 2s$3.67 Cranzius, Alb. ; metropol,. 68 Dunte cafus confcxent. $3 g If Crocii (;väummamfcf)e Syad)üd)trul- Durrii Theol, Moral; 4 i5 81 Cypnam Opera; - 26 88. Dupinus de éifcipl.. ccclef 126 &t d 2 . E.Eh- a r üg)b(ää' - Eo Formula Concordr 77 D d Ehrenbach de princip. & Stat. Im- Fartíchii Selet Th. brev. fuyt €To lo6 Frofchelii Edit. oper. Phil, Mel 31 2fu Eilmarus de Sacerdotio Spirit. 1 54. Fritíchii; Ah, ; de jure vifitandi, 1 12 Beide Elias Pratorius; Henni Frohmus de Saccrdot Spirit. -154. Cinleitung w be8 Soeil. SR. . Rm - eben4 taat, :23 Gentxhs, Alber - dc Iegat. 98 Hati de Elswng de controv, circa atheis. $ Gethardi, Joh. , Conf.Cathol 48 8; E Epiphanius, 66 Ej. Loc. Tlieol, 5'9.60.73. 80. 82 Hiero Erasmus Roterodamus, 13I 84.96 Hilati Gerliardi; & fa!ubntafe pacis réli- Hincn Efpencai, Claud. ; digreffio; 47 Xjofa g Hb Ej. de offic. &m&:t. canon. "6I |$39 Eufebu Hiftor, Eccleüa& /67, 103 Glaffii Phlïolog. Sacra, 154 Hobu Grapii Theol. recens controv, 3,$ Hom: Fabncu vel Fabr:m Harm. A.C, 1$ Griíchovii, Joh, Henr. Edit, Bing* Hortl I9.31.4I hamí; 66 Hulf Fcchtu Lect:Theog. in Syll. controv. Grotii, Hug. , Vot; prb pace Kecl. v7 B 8. IO. 11 $. 120 E] de Imp.Sum.poteft, circa facra, Ej E] Diff. an LL. Symb. vocantur 80.98.101,107:109, 111.:3; & diviní, .O. 11, 33 Ej Pietas ordin, Holland. lIOI L Ej.[nftrud.Paftor. $3.$4.90.127 Ej. Vindic. pxctat ordm IOI E Ej. Syllog. controv. $9. 80 Ej jus B. & P, 159 Ej. Scrutin. profligat. heretif. 12 1 Gothofredus, Jac. ' . Io6 Hui 127 Gebelii, Mat. ; alias Theod. Gibelini Ej. de Excommunicat. H Ej, deClave ligante & folvent. 144 Cafareo-Papia Rómana; 158 Feuftkitigii Diff. de Reformar. Eccl. Gundlmgu via ad vetit, mor. ? no(t. intentato, 160 Hutu Fleifcheri Cinleítung jum oeiftticben Hagen, Balth. , Collat. A. C. & Con- SRedbte, $$ 131 €il. Trid. 20 I30 Halbufch Diff. de Revel. div, 6 lol Flacii fcripta adiaphoriffica, - Forerus, Laur. ; comp()f' pac. Dxllmg Halli, Joh, , Roma irreconciliab. 4.7 20,.3 Hammondus, Henr. 144. Jtg: Ej. UBetfcf)l ubev benötaarücbt Hartknochii Hift. Eccl Borufl. 146 E ælugamïe!, 20,21, 28.3 1,3$ Hartmanni Concil, llluftr, "$9 Ej de rb -'BSJOCS& m 5 E). de reb gq&ChnR* fub apoR 84. ]ofephl Antiquitat, Judme. 150 2 .faaupt:æm[)etb. be8 9.5 9Reioa Jofephus Methonenfis; 27 N CET 2fugapffel, : 20,28 Jus Canonicum; 45.60 and, 112 Heideggeri Corp. doctr. 90 Jus Civile; 6I tik- 154 Henmges meditat. ad inftrum. pacis, ]u-fhmanus, 135 Ií$.118 l 9j HCmCI, Thom ,Anät A- C. 21; 31 Kemmtny Dan. ; unfcrmt Qlugen- hol 48f - Ej. Irenic, cathol. . 21,53I toimpet, I Hneronymus,» $9. 134 Kesleri refutat, belli ublquhcx, 30 7508 Hilarius; E 98 $4.96 Kirchneri Hiftor. 4 C. Ej. Metaphyf, Photin. ii teli Hmcmaruf, 23 1j Hobbefii Element. ph:l de civ. P Kortholt Hift. ecclef. : E n Hoburgs(Cpiegel betïmtgbzambe,äï - Ej. Tra&t. de calumn. pag. in vet, 107, $f Hometi lliad. 1;6 Chrift. Hortledetus de bell, Germ. 19 Kreff i Comment. adPufcnd de hab, (it, Bing Hulfemanm Manual. 4. C, 17 óf rel:g.7ï 84.91. III, 1I2, I I$ ld t - Ej. GemiffenazcfBurm, 30 116, IZ2I, 138. 145 A t Ej. de miniftro ordinat, - 48. $4 Kromayen,]oh Abrah. ,. Commenrt, 11155 Ej. Breviariuri; $7.91 Dida&. Elencht, in 4.C. : 8,33 l 101 Ej. Preledt. in 4. C.- 7 . $9.102, 112, 135, 159 ii Ej. Tr. contr. Hageri Concil, Trid. E) Tabu! Theol. 102 & 4. C, conciliat. .9r 159 Ej. Elcnch moral, homxlet. 135 Iof Hunnii depulfio tieceffar, 37 . d Giblini Ej SBemoeif baf D. £utbet gt Re- Landherrens, Georg ? fd)m:feö tutte 1di 158 form. tetmáfig vog GOtt be8 9fuge, 21 beruffei, 72 Lavatherus de Orig,& progteff. con- " Hutteri Diff mAug Conf trov. 2 ? & Conn Larroquanus,Matth. , controvcrf de 30 Jacobi l Reg Bnt. opera eclxta a a- facram. 130 cobo Montacuto , vel ut aliis Launoius Epift. ad Ha-dr. 30 jlacet Rich. Montacutio; :'9f Ej. Diff. dementeConcil.Trid, 30 ld7 ]ægen deConc, Imp.& Sac. 94. 135 Limburchius,Phil,; alias aLimborch, 14 1 doctritia Chriflt. $,81.145 nfl. 14 E). Tr. dej 1ure ptote& circa facra; $0 95,102 Lightfooti Hor, Hebr; 144 E) d X 3 Lin- ää*)C)(Sä' L»mckcn, chr. ; dej 1urc eplfc. 106 Maxxmus, Martyr, Apelgg.;xro Sy- Nort 107.112 nod. Chalc. 226 DI Lobkowuz,dcmonür pac.licitz,20 Maycn, Joh. Frid, , Syllabus audor. ' Lockius, Joh., deintellect. hum. z qui Rom, reconcil. flatuer, 43 Lofcherus Prenot. contra mehgxo- 0l« narlos, 2 Mcierus, Juf. , an Proteft. Jure Cafz . fint haretici, "29 . Ej. Orat. de Gpere lchs in corda Mcxsner: Philof, Sobr;:: 156: u & mfcn to, Melanchthonis, Phil, " Opera,3 1.13 Of: —— Ej Doctr. de vifion, &rcvclat. Menzeti Excgeüs 4.C,. . 41.48.7E r .Ej.Stromateus, - $7 $0, 109 Lombardus, Pett. , Sentent.. 42,6$ E; Diff. contra Crocxum, Ü 2$ (fto Lowen;de,Sim. , Cenfur.forenf 123 Mercketüs;. 145. l N Lubcrtus, Sibrandus,. Rcfponf ad Mollerus in Áug. Conf. II Of Grotii p:ctat ' JOI Montacutius; Rich. , Orig.Eccl.12$ Lünichi Spicilegium ecclef. TT Mulleti , Joh. Joach. , Joiftotíe oou Luthcn, Mart. , Tom. Jenenf. 147 bet &oangel. Gmnbz Prote- I Pan 1$0.153.156 ftation unD 4.6.: -b hp Ej hb baä bæSIBottlemm 1.30 Muucn, Joh., ?IBamung boc Das Lutherus, Redonatus; Prolegom, in ub El Pret. Pate inF. C, II E; lfag ad hift.lit,Cherf. mebr, 33 Pefa de Lyncker Anale&a ad Schwederi Mulleri,God. Ern, , 4. £.in Dedicat, Introduct, ad jus ecclef. i17 Mulleri;Phil, , ímGeroiffen gefudbte Peta SRangeforbnung, . 159 Pt MaimbourgHiftoire de Lutheran.13. Mufzus de libettate philofoph. 120 Marca, Petr. ; de Concord. Sacerd: Mylius in Aug. Confefl, - 33, 154 & Vupet. 49.66.78 ll E Matlorati ; Aug. " Expof it, Cathol. Navii Jus Clencorum, 38.75. 119 "h * O 149 1I2, I14, 118.120. I23 Pifc Martmx, Matth Lexicon * 8o Nazianzenus; 71,88.159 Pilo Maffovius Anarom tnumph 24 Nicephorus, . - 97 | Mafii Diff. de Irtereffc priacip. circa Niemeierus de dxfc:pl eccl.10 $,126 relig. 92, 137 Fj. de ecclef. ordinibus, 66 Yi Ej. Difl; de Theolog.'naturali. Poi 6 Noodt,Gerh. , Orat, de relig. ab Im- Por Matthai, Ant. ; ttact, de prim, . 122 , pssioggentium libera, I1j Prgi Nor« Bu æs;ocæ PO ir$y. Nardcrmann dej yure princip, - Pufendorffil getm Smonard)ze be8 16 Sftotbroenbige æevtbemigung bes a 4$.158 dudot, Goangef. Qiugaptïels, E; de habxtu relig. ad Rat. 25.9I [ 47 JXIL I12, 115,116,158 teCaf, Oicanus ji Gothofr. ;' Obfervat. in Pun, du, Biblioth. Script, ecclef, $o 3 Matth. 144 W6 Olcarxus, Andr, , delumine gent 17 Quend&cdu Sy&cm. Theolog, - :2 3113 Ofiandri Centur. 3tr 82-158 4871 98 $ - Ej. Theolog. conícient, 0,109 - Ej. Hiftor. ecclef. 130 Raynaudus, Th-coph de coron. au- A OP:orodx Inffitut. rchg. C ; hrg&. I4 $ rea ponti£f. 926 uf Ovidius; . E ): $6 Rebaffy, Petr, , de Decimis, 112 II ORetwaldl Utfpumg DC! e5 efb:r bz Reinking de Regim,Secul. & eccl.94. duj : niB, I'Sj) Reimanni Hiftor. Univerf, atheis. € TU » Reinhardi, Tob. Jac. , Dllïertat de cler. coéetc. Ptote Pancnrol!us, 130 H Pappi confat, libri b:pontmx contta Reuchlinus; Chriff, , Dxff ad Rom. (f Agend. eccl. reip. Argent. 23 116.17. EE )j Pareus; 149 Revius, Jac , Exam, Diff, ngehr, 533 Pefarovii compofit. fundam. contro- 102, 134. edicats Rnccruntius,Heyd Bartomeus. 24 verf, de notitiairregenitor. $7 26 iij Petavii Theolog. dogmat. 27,1$3 Rigaltiusin Tertullianum;. ) Pfafhus deOr:g ]ur ecclef. 45, 103 Riperi, Albcrt. D Mnfes DEus Aaro- Ro 138 nis,- 73.90. 1254.6 n E]. de Succeff. eprcopal:,63. 106 Rudrauffii Colleg in LL.$ymbol. g Ruffini in Explicat. Symb. Apoft. 26 Pipping Jpiftotiftbe &inleitung sum 28 T IQ Qmbol, $S0dern, - Rudolphiil. Cafaris refolutio; , 123 Pifcatoris Bibl, Herborn. 146 Rueln Conc;l 1ilu[hat. $9 f2 Pxüom, ]oh. , cauí& tranfitusad pap. 'Ss 9] .18.19,28 Salmaf us, 143 Plutarchl Qgæ& Rom. 156 Salmuth1 Hent. 130 n Poiret oeconomia ; 73.82 Salvianus de gubernat. Dei, I2K 6 bl Pontificiale Romanum; 42 Sandoval,, Anton. de; Epift. ad Phi- lj Pratorius, Elias; 32 lippum 1V. 17 N Sanv RVE ää)O(äS' [j Sanford de deföenf. Chnün ad mf 26 Sarmondus,Jac.,appeadæod.Theod, Saübérti mirac, 44. C. 27 Io6 Bj. Ej. Caffander Evangel, - 47. $1 Sacratcs Hï& Eccl $ 0.8837 98 Saurms Reflexions fut les Droits, 114 I22.124 E Gcherzeri Sy(tem. Thcol 47.48.$3 Sonntagii De Puifo fex Paxoram LL, $5.62. 125 Symb. II E Ej Breviar, Hulfem. : $81.94 Sozomenus,- -88.97 Ej . Ej. Colleg. Anti-Socin, 146 Special- QBtebertegung —bec Saffel. Tlio: SïBetI)feldemfften, 24 Sclnltcrx Inftit. Jur. Can. 73 rog. 90 2t Thuar Schléidanus; Speculum Brandenburg. . Titi Schmidii, Erasm. , Annot. 179 Spencetus de Leg. rit. chr. ISE l Schmidii, Seb. de clavib. eccl. 145 Speneri Apologia, 33 Til Schmidii; Joh. , Diff. de 4.C, norn. Ej. Confil. German. occaf. &c 63.1$5 Spinofz Tr. de Theol, polit, 381 Tutti Schroeeti Diff.de bono eccl.oecon.8o Splzclu Scrutin, atheismi, Io6 Tynl Schuzii, Wilh.lgn. , manual.pacif.24 Sprengerus de Jur. publ. Schsrarzenau Syftem. Theol.. 8 Stella, Didac, - 156 Schwendius , Lazarus Baro , Conf L Stryckius de juram.cxtra;udxc I1 Vedil ad Maxim. T Ej.deJur.liciti & honeft.$7.80.9$ D Schwederi Jus publ. 96 Ej. de form. miniftr, princ, 78 D Seckendoerx Lutheranismus, &j deJur.Sabbathl, 93,96, 109 35 Lffe Verg Bi. &briften«Gtaat, 125.135 131. 132 Scxtzu OfBieberleaung Ripeti, 921 Ej. Addltam.Brunnem 107, 156 Vitri - Ej GbriftiAeic Fein cfiseltA. 140 Suaws , Petr, , Hiftor. Concil. Trid. lnr: Ej. Melchifed, *]wieftertbumt. 154 36 47. Io6 Voé! Seldenus deSynedt. vet,Ebraor.144. Synodus Laodicena, . 68 Volc. - - Antiochena I, liríir Selnecceri Orat. de Luthero, 2 13 T. 134 Ej. Hiftor. Aug. Conf. Uten Gienb«GCbreiben vom SRecbt einea Tannen,'Ad , Antichrift, ptofcr 35 G Proteftant. Sütjten in &infübe Te:rtullianus; 26,4. 103 an emeä neueI modi vocandi Theodoriti Hi(tor, Ecclef. 15.97.98 V er nummos. 158 Theophylac&tus, V Senecz Lib. de vita beata; 148 Thomafius, Chr. , Inft. Jurispr.div. 3 Ej. de ita,; 148 E] Introdudt. in philof. mor. 3 Ej. Fun- ml RESNIRSSST cäs)t?(??? lTheod, E] ;Fundam. ] N E "'ï;' nfcy Sam 4j Eptü. de ]ur. m Tof Ej. Diff. de offic. princ. cirda falat, . ; Mcauf ent. II$ 7.91 min.eccl, 81*112.158. /etasdorffii Differt. de auctor. L. n n Ej. SXecbt bér Gütflen ii Theol.- Syitb. ram. L CotteliioEeitett, 4$. 117 Ej. Diff. de]ur Magxür. circa vo- cat. eccl. min, I Ej. Diff. decenfura morum, 79 96.98 887 Ej. Cautel citca jutispr, eccl. 3» " - É£j. Diff. deabfolutiorie, 145. 147 &f Thoma(ï' nus de nov. & v«et, ecclef. E] Differt. de regali fidek facet- difcipl. 131 dot. 154 ] A 2 Thuanus, J NV'effelius depotelt. ecclef. 39 Whiftenus, Guil. 63 ,af Titii Jus ecclefi a& » Triglandii DifT, de civ, & eccl. potcft Wicelii via reg. ad 41 C. - 156 " /.94.102, 134. NWigandi Colloqu, Altenbutg An- M Turrianus , F:anc., J:b. de canon. no 1$568. apoft, -.:49.67 Wittebergenfium refut. Hiftor. Peu- J Tyndari Tr. de dccxmn:, II2 cer, 1oó V. Eor. 2ebr-6age unb unmd)ttg; i((] N1 edelius de Arcan. Armin, 1Yo - *Gegen.z €á6e - au8 . sPeneu 1409 Ej. de Cathedra Petri, 63 Gdbriffteu, 33 ) T0 Ej. de Epifc.Conftant. M. 9 r,10 1 Witfi Mifcellan, Vergilius, Polydorus, 130, 13I Wower; Joh., Notæ ad Minut. Fc- 96,102 Liffenbach de Conf. Aulic. Czf. 106 lic. - 103 110 pf Vitringa, Camp. ; deSynag. vet, 144. ; Trid Unrath de jut. patron. jI erglen Supcrmtendcns, 7;. T Voétius; Gisb. ; de poteft. eccl, I 34. Ej.de Dxaeoms &D:acoms[is ,vet, i 106 $ Volckelii Diffolut, nodi Gordii, 144 Ecclef- 66.67. 68 lirfinus de Monarch. Rom. I$6 Ej. [aftitut, Jur..Can. ad Lancel- " Utenbogardus de offic. magiítrat. lot. 87.127 Chrift, ofct. 36 158 . Ej ad Hug. Grot Jur. B. & P. 9r 10j W. Ej. de Jur, Maj. 9 1.106, wg.:zg NU'eberi, Chr. , ]us Conf P: $1,112 Sungen«Cdlieer, 2r 915 chsmanm Hxüor. ecclef, 130 Zwingliana Confesfio, 23 P[' le- TU 3 Y IN- EJ £no äS)O(ää vt INDEX II yat caí COMPLECTENS RES PRA:.CIPUAS HUJLIS TRACTATUS' tür u À« f tet Bfolutw, vxd Clavxs lxgans & folvws. non eft mcra annuncmtm, 1 39 du Acoluthus. qui, 69. Adiaphora, qui ea dirigit, 121. corumvanetas. 1b1d Ambrofius electus eft.ab Imperatore & populo; 88. 98.- C u Ancy. anaSynodusquando & ub: fit habxta, 4,9 go. I) AVEW&AT?I'TQV,qwd fit 60« ao Ave-yx?w;rav, quid: fit, 60. - Cape Anti-Chriftus vocatur Pontifex Rom. in: Form. Coacord. E rr Cate Apoftolatas non amplius viget in ecclefíay 61. 62 Cote Archi-Capellanus olim primarius regis minifter. 26. Cha Atliei theoretici negantut, 4.- (Lir Athexsmus an neceffario ducat ad morum corruptwnem &an px:mr Ht fu- Chií * perftitione, s. Chr Amcx Epifcop. Confïtantmop moderatxo laudatur, 122; j .Augufïarra Conflio;an fi tnomæ,7 an fit humanz an div. fidei,9. an obh- Cv get quia aut quatenus S, S;eft conformis; 9; an'fit verbum Dei, £o. ejus (l fubfcriptio falva libertate cum juramento exigi poteft. 1 x« an ejus auctor Cl fitflus Phil. Melanchtfion: 12."eft ex Lutheri 17. artic; defcripta 12;14 « eius auctores; 12: * 4; aha miultitudineauctorifatem hàabeat,13. noneft Clet in divetforio conflata; 14. non pt. argui temerariz feftinationis, 14. cüt C Phil. Melancht, optat, ut diu ante deliberata fuiffet; 14, non au&orem Cor habet diabolum, r4. non fcatet ermnbus, 16: omifit multos fidei articue Cot los fed' tunc non coütwvcr—fo&, 16. quisin ea 6000. errorum inveniffe pu- tat.-16. a S. . nunquam aberravit, 46. eam adprobàvit Carolus V. 17, Con variatio ejus quando pririum noftrátibus obiecta & a qno; 18. falfo de- w ducit eam Piftorius, 19.' ob'eám variat. quidam defecerunt a Luther. Ré* Coi lxg A. variationi eius femper eft contradictum a noftratibus, 22. 23. va* Co nata que; 22« variatio in comuus non eít facta, 22, quo anno notabilis €u Vària» ,rl Á $995eC$S&€ varíatio fa&a, 22. vatiata nobis Qbucx non poteft, 22. in quibus articulis variatio eft fa&ta &ca quo; 24. variata rectius dicitur Witteberg.2 «..quo TUS, cafu.tecte mutatur, 24. latinum & germanicum exemplar ubi adfervan* tur, 26. Germanicum elt originale, 26. $. S. refutarinon pofls Ponti- ficii ipfi fatentur, 28. cum exemplatri originali eft collata,2:8. . manfit ma- terialiter in-fcriptis orthodoxorum , 28. .de veritate ejus an Lutherani Q H dubxtent, 3 , elt pupxlla Evangel 38, Ejus mutatio in Art. ViIl. 83. Campanæmn abfo1ute fünt neceffarxæ, 130, nec fupcrlhuofus ci'c eatum ufus, 130, aquo fint inventz, ibid, Canones apoftol. a quo. fintconfedii, 49. - Canones antiqui non omnes probantur in A pol 49. Capellanus.qui, 76. )Catechumeni, £9. Ceremonia fjnt fimplices & paucæ in cgcle!ia, I 3!. vid.ritus cccläll ï Charadcter Roman. Sacerdoxum, T. Chirotonia quz, $6, (( Chriftiani in quantum fint miniftti div. 7;. Chriftus fubie&us fuit maglfh*atm civili; 134« Chriftomachi xeeopésio funt Tudzi, 1 8'0- i obl vaxtas, cius felicitas ex mente Auguftini, 4. ) Qu Claves in SS. dantur triplices; 143. audot Claves ligans & folvens, 1 38. funtregni coelorum non äomus Dauid, lbxd. ,H- [3 earum poteftas eft efficax, I40. non funt dona excraprdmax. 140. yonelt Clerus quid fit, 138. l! a Concilia convocandi cui'ius competat. 114. orem Concionator aulicus, vid. Sacerdos aulicus, r Confffio Znglgana &Tctrapolxtana an eadem, zge eam tnadadxt.üdä Hedio íed teiicitur, 23. eiusexemplar ub:adfervatur, 213 fc pte Vl 170 Compofitionis pacis JCtorum Dxllmgenf quxs au&. 35' /(o dé« Confiftoria; X 1T., XConftantinus M..num facra.non cüraverit, 97. r M* ,Và* Controverf. Theol. num competant magxftr.cxv. Izs-e , gabllls Culms DE: externus e(t neceffarius, 3. «ana —^ Z2 — D. De- )eC S& ..-Lm m D. Demonizomeni qui, 68. Gilio q Decima, 1 12; vitupt Gallion Delegare ius fuum quxd fit, 80. Gantile Diaconi qui fint, 68. . Dxmllï' io& Dcpof tio ab offïcxo num unum xdchue Gne, 93. E. fiobor Harefs Ecclef' a xdcm eft ac feparatio;83. non eft flatus externus,83 84- quxd fit pro- prxe,83 . vifibil. & patticul. quz, 83. ordmes diverfi funt in ea, 83. Sy- Hereti nechdochice fumta quid, 83. poteft dici ftatus, $84- qualei imperium fi fitin Junitoe €a; 84. reprafentativa, 84. nonfemper éft pura, 85.. primitiva utebatut ld DE 'ritibus paucis & fimpliciffimis, 13t. eius ftatus Icrobcamlcus , lfabchcu: & Jchuiticus num deturs15 , Jeite Elenchus, quale officium magiítratus circa illum, x25. lllamin: Irapix Eflicacia verbi & facramentorum non depcndet aminiftto, 9. Indifs Energumeni vocantur & damonizomeni & Catechumeni, 69.- Epifcopus, eft nomen officii non honons,q.; undé habent regim. ecclef. ex- lTuterin ternum; 43. funt presbytens «quales, $0. Anghcam cum Romanenfibus Jusi Yaf eandem caufam h;bcnr, $0 qmd eft ftylo S. S. t04. eplkopx ftatus pro- v teftantes proprie non funt, 104. quam poteftatem habent e pifcopi ]uxta S. $. £05. per quod adícenderunt füper presbytetos, 105, eorum pote- Juec . flas quomodo & quando crevit).106. Epifcopis Rom. Catholms an con. ]uv - cedendum fit ius in (latibus proteüannbus, 107. "-—. per Errantes non funt unius getierís, t1 Z« pop Eruditio doctoris ecclefiaftici in quo confi ftat. 49« git Eufebxus Cefarienfis quomodo eledus, 88-- N Excommumcmo, in quantum eius ius competat magx&ratm, 124. quotu- Juci plex, ibid, eius origo; 126. ma)or e& poeena cmhs, I7. pi Exorc:[tæ qui fint, 69- lu F. Tutpa lmp Formula Conc. an ex Apo&aüa ab A. C, nata, 33. Frederus lites movet in ecclefia; 48, ]usn F:cx&clhonatus qu:d, 116, &t Jun Gallio 7 L9DocSe t um G. Gallio quis; 1!48'.3 lLBrosvSChe.cäï ik . , .cæviti',«. !4& cius fä&um laudatur óc vituperatur,i id. P (i dedi Gallionismus quid, 147* hriffi non fünt falvatiy PA genche; absquf cognitione lo H Hoburgius qu£ nomina ficta fibi de d;;-itg 33. Harefis & Hareticus quidy 119. eft diffi uidfit pre ; cilf defi f:irsx i:z.-j. 4 9) of Hæretifi'qtio*,- 119. 1,7" I« rium fitia L. Janitores, €9. utebatut Idea DEi homini bus innata a quibusdam negatur; ?. Mibeicos Jefuite impediunt, ut 4f C. multis in locis non recipiatur, Y7,- llluminatio activa vel medii, $6. fübiective conüd'cra;a,» $6 Imaginaria militia que , $3« Indifferentifta qui, 121 Interimliber?130. qui T heologi fe ei 'o-ppofüc(unt,. 130: aol are OM Jurisdi&io epifcopalis in primava ecclefia fuitignota, 105* . Jur a facrorumi territofialia & "Coll'cgialig* princ?is,- 99, maje &agica & 'coä-r Atüs pro» ventualia; 103. » opi juxa lem habet ofi"gi:iem &þrogrem&m 3445 — fus ecclefiafticum qua cetut m pote Jus vocandi miniftros eft in ecclefía, 43. $0. penes DEum, 78. exer isan;o?- perprecipua membra, 89. non eft tribuendum folis imperantibus, 89. "populus conceffit imperantibus, 96: effimmiutabile, 9. denegant ma- giftratui Pontificii; 94. quod etiam faciunt rigidiores Rbfþ rmgti, 98. an diftinguendum a jure circa facra, IOT, magiftratui competat, 99. an cumj'ur& epiíco» Jus circa facra ex quo fonte l quotn- - pali fit idem; iog'.' per r eformationem ecclefia magiftratui c& reftitu- tum, 1 1 go' " Jus patronatus or dinarium quale; $9. ieg-i'um',- $0, quà ex c'aüüä fümmus imperans habet; 90. populi jus in magi (tratum eft translatum, 90. us reformandi, 113. I16, a jure muran di religionem fii&fg;t,-, 1 16, quo anno fundatut, 117. ;us'rwr—mtandi religionem quid fit, n-g;l. ' 3 ;l Ga"io to ile' m ^ [ L. mod Laodicenum Concilium quando celebtatum, 66, - ttfot Lateranenfe Concilium defecit ab an Malchi Le&or quid olim, 69; gïqujqrïiþus, SOf P Manü Legati fan&titas non eft violanda, 1$9, Matthi Libri Symbolici funt notma,7, ab Arminianis nega i tur,fbiä. ä'n vete anzqui- * Melan vocevocentut divini; 10, contine A Meldi dinales, 17, nt omxies articulos neceffarios & car- - Militia Libertas conícientig, Y15. Ii7, Minid Libertinismus, 1 19, 7 Licet, Art. IIX. A. C. expficäun;,"?"s'f. ; - aC Lutheri vocatio fuitvera; 7 * buiffet, 71. ss o, num miraculis do&:igam fuam ptobare Minf&ri Qs Lutherani cut Pontificiis æijäïpafäii funt f jure Cafareo non funt hzretici, 38,- " quaad pahtxca in Impefiokä;'n'-agi;' ia 609 [ Lutherána ecclefia non defecit in quibusdam a rticulis a fide, 29, pi'ctiofïumy &on| Rom. Ecclefia t.;ti'hu?t;l 79. jxx ga e(t verus pr'dq c;'clc(i.g&,icus, —.791,: | dan * M. pis- fhot Mavchï*av-eüuskf, quam —ovnp»timam dücat K r'e-iigidhäm 3I« rEFutaiuf, 3. Ka 6s Magiftratus, proteftantium ex pace religiofa multa habet commoda, 3 8 Xi.] ex €0l cur in primitiva ecclefía non conftituit miniftros ecclefiz, 86, hodie non Qu €ft citca conftitutionem minift. eccl. rejiciendus, 89;. majeftatem habet [C| nec ex fucceffione nec ex ele&ione, 9 t, cur dicitur humaria potentia, 92; d& &ftDEivicarius, 92. nonhabetabfolutum jus vocandi;9 2, prolubitu ec- p clefiz miniftros dimitterenon poteft; 92, neque translocare, 93, pote- «t ftas ejus fümma num architectonica ütyocanda,g 3. excluditur a ponti- hu ficiisajurevocandi, 95, babet jusvocandi, 95, poteftatem habet admi- Mini niftrandi facra fed quomodo, 95. an mandatum facra curandi ininovo Mini habeat teftam, 96, non competit ci munus fpirituale in ecclef. 98, ex quo £onte habentjus circa facra, 99, 102, ejus poteftas externa ecclefiaftica Mti in quo confiflat. I10, 1 1 1, quomodo defendat veritatem religionis, 1 1 9. ejus jus circa controverfias theologicas, 123, circa Excommunicat, 124 Nais BY circa ritus ccclefiafticos & adiaphora, 128, quas regulas in ritibus mutan- a. quo- Pi v;,—di;—obfc:vct, I30, .fummusann eft traducendus e fuïgftfäfacxis; 13 No modg æS)o(st? umemm modo veto e& corrngendus, I 3 3, ejus hoftes mfcnf ij 133 multum dcbe-e zeformationi, 135, Malchion oppughator. Samofätem, 67, -Manuum impofitio an pemtus Contcmncnda, 4-8« - Matthie electio quahs, $g7; at tqyi- st . .Melanchthonis mutatio Art. llX. A.C. 85',, -Melchif:dech non eft typus ecclefior,. 152« Militia imaginaria, $3. Minifterium ecclefiaft. neceffarium e& adfalutem pubhcam,*yz. ejs au&o? eft Chriftus, 72, a fanancxs vario modo i impugnatur, 73, 15 9, M d Miniflri eccle(iz requifita; $ « impii notitía non eft mere naturalis, $7. im- pius orthodoxe docens num cum fructu doceat, 5 $. pius majori cum .0111.3 ) fru&ia doceri poteft quamimpius,; $9, haud vacet aleis; cbnetatxbus,&c. 60., inquantum dici poffunt fucceffores apoftolorum, 62, quem infinem etiofuni conftituantur,72, funt DEi miniftri,74, differunt a miniftris regni mun- o dani, 74, funt ma g:&ratux fubjecti; 74:132. funt quodam modo princi- pis mini(tri, 74, immediate dependent a DEo, 74. non funt: puri puti morum ceníores, 79, conítituuntur a totaecclefia; $5, quale corum re- gimen, 86. num dxmlttxqueant, 92, num translocari, 93, exercent exe la) 380 communicationem minorem, I24, poffunt a magxüratu puniri, 132, die noa cur onsra perfonalia nonfüftineant;ibid. eorum bona privata funt tribu- ? habet taria ecclefiaftica vero non, 132. de rebus civilibus judicium ferre non 14,92, debent, 135, habent fuam propriam internam poteftatem, 136, con u « pellere eorum quale, 138, an remittere & retinere peccatà illis hodie competat,140, num fint 9oeZro I $9. num Galhomsmx accufandx,rq,y pOte IPO!IEI num fint in N, T. facerdotes, 1$3,: aditi Miniftri fervientes obediendo & imperando apud ponufïcxos, 86, 100 Miniftri ecclef & Lutheranz- num fint rite vocau, 4! 43,, u at Natura non fufficit ad temporalem & fþxr:malem & æfemam Fchdxtatem, 2, is119 Nazianzenus quomodo fuitelectus, 88, - m Sfeotbmenbige C3ertbeibigung, unb Sjaupte ïBertï)e:D:gung beä .fa,sïï. '.'K.y Qutaf S(ugs2tpfrels, voer fie atmadt, 20. : K Notma rerum facrarum in irtegenitis, $6, 0 Omm- mole P^ ræg )0( 5? , .. - O. opi in "aE ömnipræfer'xtia-Chri&iaLutherani snon begatur, go. j Ordinatio canonica an fit in noftra ecclefia, 4$. num fif'facrargen&&a , .45;. Pot: cur ab Apologia noftra ita vocatur, 46, an in ca manuum impofitio fit I l neceffaria, 48. cui tribuatur, 49, olim epifcopis abfolute non eft cribu- Dot: ta; 49, eam peragit Athana[ius contra canonem Ancyranum, 49, mini- fterio ecclefiafticoa noftratibus vindicatur, 49, quirin A. C. & Apol. in- I telligatut, 49. pertinetad Confiftoria, 5 1. quid fit, 42, quis donandus Prin ea, 5 2. quiseam peragat, 52, 5 4 non eft abfolutz neceffitatis, ;2, cafü neceffitatis poteft abeífe, s 2. 54, Argentorati olim ad tempus eít omiffa, ( $2, ejuseffe&tus, $2, eft ritusfacr. 3. valde xftimanda, 5 3. quid deor- f f dinatione fine titulo habendum, $ 3. an reiteranda in iis, quia Calviniano aut Pontificio funt ordin ; ati,y $44 ab ordine -.di&in.gu?mr» jurc Cano- Pre nico, 64. 1 Brot cclefia faere, 64. -nfdinum diftin&io feminarium Ordines qui in primitiva e - fuit primitiva ecclefiz, 64. 67, ordinum fpecies unde iu papatu orta,64. toteftantium fententia de iis, 65, ordines minores Diaconatu quando 'orti, 66, feptem ecclefiafticos quis confti Mi gderit,g.y. 68. quinam in cccle- fia Chtiftiana admittantur, 61.64. Á Ordo ecclefiafficas quid fit, 4 1, eft ver us apud Lutheranos,42. VLutherann- k rum oppugnatur a pontificiis, 4 K cedat. 6I, i 2. an Lq;her.- ex ordine.gpo&olorum füc* P. hG ; * P a cificatio r&ligïonis ana Lotheranis (it violata, 34, an ejus fint p.articïpcs,v - qui variatam A, C. aut Zwinglianam fequuntur, 35, Pantznus prepofitus fchola Antiochenz, " Paftor, vide Minifter ecclefiz, N Petrus fedem fixam Romz non habuit, 65. * K Pontifex Rom, non fucceffit Petro, 6 I, non habet jus vocandi mini&;os ec.. hY : clef. 96. * Pontificii an przrogativ am habeant vi pacis religiofz, 39, ex * clqdunt mägi- | ftratum a,vogndi jures 95. | Pþpü- - L nentesnud "- L d Pbp Qülug;» ah mäjc&at'c*;m-häb:cþa*fra.a-di«cal'itär, 91. 92. jura fua cedit ma?gï'&!r atui in ecclefía,92, habet votum negativum; 92, - bn ;:& pontificialis feä- q:en&um, 4f, Potefítas ecclefiaftica, vid. Regimen ecclefiafticum. N impolitio ( imperatoria, IO9. divifio in ordinis & jurisdictionis, 136, quid per non tb hanc diftin&ionem in LL. Symbol. intelligatur, 137. tty 49, t Poteftas remittendi & retinendi peccata an donum extraordinariu m fu&rit, 3.&Apol.in- 140. non eft mera declaratio, 142. d M yis donandus Fnþgatlxr ab Amcefio apoï&o- lis, 146,. — tis, £, calü Principes, videmagi f'rratu;s. Num,foli jus vocandi habeant, 94, multum pseftomiffa debent A. C. g6, gentilis habetetiam jura in facra & qua, 100. poft re- , quiddeor- formationem non duplicem perfonam repreíentant, IO$, €x arbitria a Calviniano fuo circa religionem facere non dcebent, 114. Presbyteriqui funt & quomodo differant ab epifcopis, 68. ] jure Cang- Proteítatio lnno;eqtiix. contra pacem Osnabrugeníem, 57. feminatium atuorta 64 R. at quanab amine dl Rcformahdi jus, 113. in A * qfantum-magi&rgf:ui competat, I I5, mnorma ejus .quz, r46. e Keformatio nova num i n-nd&rä &cdefïa Lutherana neceffaria, 160, )Luther:,no- Regimen ecclefiafticam & politicum eft diverfum, 108. ecclef. eft vel intet- oonmlie num vel externum, 108. internüm eft fpirituale, 109. & declarativum feu " fuaforium, 109, externum compctit magiftratui. 109, : rio, ibid. an ifta Qboþna, Religio datur,1, non dependet ex hominum arbit quz reip. converiit; ibid. Chriftiana cft optima; 2, naturalis non fuff- tpaticipt ciens, ibid. Chriftianaanfocietati humane contraria, 4. ejusnorma de- bet effe divina, 6, coactionem ferre non poteít, 1 13. an magiltratui fub- fit, 114. incommodum externum mutari non debet, 114. - Remiffio peccatorum differt ab annunciatione evangelica, 145. Revelatio eft neceffatia, 6, novae non dantur, 6. immediata olim varia,8 r, Ritus ecclefiaftici, qui eos dirigit, 128. eorum varietas, ibid. a fuperfluis eft ,mikros Ci*, abftinendum, 129, quinam tolerandi, ibid, non facile 'vmuæ.ndj' 'bld' dunt ag* cur Clérus illisadhareat. ibid. eorum finis, 13 T, »Rcïrx!anæ ecelcüæ pretiofum & vile, 70. - S- SI', * pop m o n aocse .A 8. Thomati Toletanti Sacerdotum divifio, 68. nuim fint eccle Gæ miniftri N.'- T Is' ä'i— Tradere Sacerdos aulicusundehi orti,76, funt DEi miniffri,76, quinam in pace Os- nabrugenfe intelligantur, 77. poflunt facilius quidem translocari, non ; jgidcnti: autem ceteris paribus dimitti, 77, 1 P Sacerdotiuni Spirituale prafertur a fanaticis facer cïoffo ecclefiaftico, 73; ejusfundamentum; 15 r,quomodo d ^* ifferata facerdotio ecclefiaftico, r s 3 Valentin ejus fines, 154. Verbun "Sacerdotium & regnum in una Pärfoda olim fuere & a pud Gracos & apud Vellitus Judaos, 1 56. it. in perfon'a;primogenitorpm, ibid. potiu-, Sacerdotium Melchifedechicum tremum expedtandum,; I55, quis exc*Ogifajit,j»"x $ x.g-n*uxg ante dij;m ex- Nifitati Vocatio Sacramentum quid proprie fit, 47..- j ! conft Schmalealdici Artículi a bibliothecario quodam habentur PIO Virc)*: 1460 : 194 Scientia Theologica an a fide falvifica fe parari poffit? 56, imm Scriptura S. eft vera religionis forma, s. | Seminarium primitivz ecclefiz quodnam fuer tned * i t« 6 4.6 7',; Vocut Status tresan dentur in ecclefia; 44. Succeffio canonica minifter, ecclef,63. diat doctinalis eft notà ecclelie, 63..!70 Sub-Diaconiqui fint.68. - H Symbola funt medullaS. S, r7, difcern l int 'ortäod'OX'os ab adïreffärii's, s 17 a patribus fepe funt mutata;2 hén $. præfcrt,im a po&olxcum »16, a Pontificiis id agnofcitur, 27, fofing dyin Syncretismus non ftatim eff tolerantia refigf'ohuüïg Izo, $ynodus Ancyrana quando & ubi fithabita, 49, - Sym«odu-s Con&antinägolitana.lv, 97, z T. * 'i'e'tra pol"it—'aln-a confkflïïo an &a dem cum Zwi n gllana,zg, d Theologus num quis dici póffit fine vite fanctimonia, s6, Theom'aïchia; Sioäæ;&iw: qDïd; I 475 qlll S*eoecækz'æ;'crim en P g.trar-untnlïzæ,» Sfaeeä?sn? g;odo in bono'modo in malo fenfu fümitur, 14 9;,—1 A hee ä)e(ät? Themafu mutata fententua, - "Tolerantia errantium in rep. 119, non Piatxm e& Synctetumus, Izo, "Fradere Satané quid denotet, 127, Inpae Qs Ociri, non Tridentino concilio Ponutïcu 1pü non parent, 30; Vo iíico, 77, Y alicg3 Valentxmanus Imperator verclte] Curarc no[uem, 97 Verbumdivinum, ejus fru&üs non dependet a miniftro, 5 $, r &apud Veftitus clericalis eft res indifferens; 129, poteft mutari; 121, annqumr T potius eft fervandus, . ibid. "T Vifitationes ecclefiaftice, 1127 Vocatio miniftrorum ecclefie eff riaxirne d1vina,78 conHrmafur proprio confcientie teftimonio, 78. 79. eft vel externa velinterna, 79. quid fit; (; I46v 79. mediata quz, 81, 82, perfpiritus adparentes olim facta qualis, 8r. immediata olim fuit; 81, negatur a Spinoza;8 , immediata quid fit; 8 1, mediata fit per ecclefiam, 82, Vocatusrite; qui fit & intelligaturin comitiis & Au g genf 4o, v9cati n diatean [int cam&lcs, 82. 6370 Zs - fi$ I7 'ontificüs Zwingliana confeffio an eadcm cum tetrafpolxtana, 23. Zwipgliani non funt focn Aug. Cenf 24. s )o(Mw du 21 Er- Jhe um tU * E " . Errata potiota: InPref p 3. progua,legequa. p gnot.d,pot por f ege mpiet p. 16. lin, 18. p.sZaleg.illos. p. 19. not,l. p.eZita;leg. ediza. .p. 20.not, g. p. quemleg. quod. . p. 26, n. a. p. movet leg.ssonet.. p. 29. lin. 4. probie leg.0tt, p.31.lin. 8. p. zozamleg.dotum. — p. $ $. lin. 3. pro, concil. leg. confil. p.69.n.a.pro RAYNANDUS leg. RAYNAUDUS. .II!.IT.b. P . quadam leg. g44nam. — p. Y2't i, 3. provorrumperur leg.corrumpattf, RTE f?lSCHMfgLCALDqu; qlwe"g—. bel 4LSMA;C4L DIUs. : -Ifcjlilquis, quz forfan occurrcnt,Bcneyzolhs--lc[&o r kve-niam det. X A *me)»: x??gqque.- N* u A EL . / — Es EX |-j T N p- ;! — SS | Z u LA U I ) l A À m ) VSSES SNSS 27 j — f 1 ) Z Jl L*xXï )'9 . LA E u m r "m W tx MC — M ) lege ?!gäïdf. mpmmn i 4 proDit to, ctnci)leg, plb amimpátit, DilS, eniam det : s i um UET TAUR um EE E M WRCUI UM li mET — ii [ L D E L. T VOR x » w s - ET » t Ri »! z a ..M 2* M.u a 3 : |: ] L REN as " ..w 5 ! - — À — MU Ea t EEE RE aA EEE TE ETE a. À2 » 3 I iü b u vt N "*. "d i D 5 b R d * i 9 a* $. gt 4 ^ as » :::* 'ïä/ i E UE ..ïæ E " g " d E 952 Md - us $ E - & d [5 E u v k: * A. (. n u w u P 9. * ; $, ä. " [ 5 2 W u * * & Ht & 21 e A 6E M ,**; 2 s o * at ü ,&. * ;i ^s 2 A d .^ N » £ üg, h i i [* TEUM W ec ! " » n " 3 r " 2 3. r TT a Z Y X JOANNIS GEORGII WEBERI CONCIONATORIS IN AVLA SAXO. VINARIENSI PRIMARIT, W 4 ) CONSILIARII ECCLESIASTICI SVPREMI ET PER VNI- j VERSVM DVCATVM SVPERINTENDENTIS o GENERALIS e VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset p 9 COMMENTATIO 16 o t ((2 $YMBOLICO- THEOLOGlCA ä ä B Zï 1 il L ] ORDINE ECCLESIASTICO e L , IPSO ANNO 11 L 9 CONFESSIONI AVGVSTANJE 10 li SACRO T PRIMVM EDITA NVNC VERO RECVSA 8 7 VINARLE LITTERIS MVMBACHIANIS n ET IMPENSIS 6 SIGISMVNDI HEINRICI HOFFMANNI BIBLIOPOLZE. VINAR. ä 5 4 AN. M DCC XXXVI 3 M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com