Hf306-1

N

NVWT

&X

E r a

WW

3.

Ls

at

T- «

i.

m 9 ÀÀÓÀ7—

——

.

x

ss

AX

s EE -

"u o

í

N12«510164294 021

Y

]

N

— MARHRIUNLR LA

-

UB Tübingen

»

p

e

,J&

2t

M

"

»

j

E

h.

N

1

L^ d

»

:

IU

K

! AD

Ü

COM

H

ijis ]

l/exee n a

i

PERICULUM

JURIS PUBLICI

ECCLESIASLICI

CATHOLICORUM

:AD STATUM GERMANI/É

ACCOMMODATI.

OPUSCULUM I

COMPLECTENS PRINCIPIA,

ET ADMINICULA

/&æ

N

/

U

r

i

"t

,fäJXxæ

YA M

N

sE

Sx

N

^

w

-

FRANCOFVR*TI AD MOENVM.

Typis JOAN. BERN. EICHENBERG. Sen.

Anno 174f

-E»3c

UE2 €rry C

—

-

-55 0.

W.MWWI

—3

es

Si5i5d5554

T

:

RUT ORE RN URUX

x

B cenn

MenHE t

e

TE Y

TOTQU RUPT EE

t

LE

N

CHU

Un

CAPITUM.

I

De S. Scripturà. pag. .

II

De Traditione. pag. 15.

ÜT

IH

De:

De Obfervantià. pag. 23.

Is

IV

De Symbol-is. pag. 26.

D (

p

V

De 'COnfenfu Ecclefia

Päg 29

D

VI

De .Decfetis SS. Pontificuni

De i

p2g- 39.

VIT.

D

De Concilüs, pag. $5.

vll

VIlI.

/pe Corpore Juris. ]uü inia-

nai. pag. 74-

IX

De Corpore Juris Canonici

pag. 79

[

X

De Authoritate Patrum. pag

96

XI

cufn

De Concordatis. pag. 92

XII

De Conftitutionibus Imper

pag. 95

xlll

J

XIII.

De Transactione Paffavienfi,

& Pace Religiosà. pag.

[

103.

XIV,

De Pace Weftphalic. pag.

Ut

II4.

i

VY

"n

Hocr

q&ï

XV.

lt

I

fun c,(f

De Hiftorià & Criticà.

pag.

interna

123.

Conver

M

qut p

Qüt teo

fl&üm ]

* k

hm

6o

? Ne

E

* Ju;

* ple

Cau|

pu

ceff

PRO.

Data

S

NY

n

EE

' h

x

a*

,

rl)

N

oN

enfl,

P»

(

s

«

N

X

A

LUH

2

lC

TA SA

E

Nv

...

:

——

NT

po

N-2

»»

E.

PROLEGLOMENA.

Us Ecclefiafticum eft regula * jufté ac pié

p

vivendi, ** Chriftiano praícripta.

Busfieso MUAUE

* Hocnomen oli

m placuit pro vocabulo /egis, Vid. infr. c.7.6.1,

** Hic finis Evangelii: ad Tit.2. v, 11, & 12. Cztera,

uz crumenz, pompz dominatui favent , juris Ecclefia-

flici appellatione haud dignor.

II. Ut jufté piéque vivat Chriftianus, necef-

fum eft, omnia cjus negotia rité ordinari, five

interna intelle&tüs & voluntatis, five externa

p

converfationis fuerint.

. II. Hzc Chriftiani negotia aut funt publica,

* aut privata. ** Pro utroque genere requirun-

tur regule: unde refultat divifio Juris Eccle-

fiaftici in publicum & privatum.

* Zítimantur ex objecto comiuni, concernente Religio-

nem, fic, ut non fit caufa wnius Chriftiani , fed omnium,

e. g, Recaa fides, Sacramenta, Liturgia, Hierarchia, &c. *

** Nempé ex quibus non pendet falus vel ja&ura totius

Ecclefiz, fed unius alteriüfve tantum Chriftiani,

IV. Jus publicum ordinat Statum Ecclefix ,

* Jus privatum negotia fingulorum.

* Plerique tituli in Corpore juris canonici continent jura

publica Eccleiz : extant nihilominüs ibidem ali, qui

caufas & a&us privatos hominum dirigunt: e. g. pro-

ceffum civilem , contractus , teftamenta, damnorum re-

parationem &c,

m in-

n

V. Juris publici Ecclefiaftici do&trina

venio

|

2

PROLEGOMENA.

VIII :

venio paffim difperfam, * At vix eft, qui illu«

apimam u

ftre hoc ftudium methodo recentiore fic uno

Cuffimam (

libello concluferit univerfum , ut is facilé An-

1

Confer, 1

tecefloris Catholici lectionibus academícis que-

I Q

at infervire: Hoc num é voto przftiturus fim

Tiibus 20

deinceps, prodromus ifté periclitabitur. **

Qmnium U

* Multá; ptxfertim | quz ad jus publicumi ctedendorum

pertinent, proftanr in Cathedris Theologorum: Cano-

Tmovat

nifte jus canonicum püblicum promifcué tradunt cum

qUOQUC (

jure privato juxta titulos Decretalium.

Publicifta fion

pauca juris hujus capita pertractant cum jure publico

giof': Col

Ali

Yil À

profano S, R. Imperii.

qui felectas dc argumento

fingulari differtationes edidére.

** Methodus mea imitatur eam , quam clariff. D. Mafcov

A

in Principiis jur. publ. tenuit; brevis eft ac. ordinata,

ftus, m

pauca praterit, eruditioníque explicantis multum fer-

ceflos !

monem adminiftrat,

Vl. fus Eccletiafticum nomen trahit à gra-

Ia

1

CÀ voce &wweie. qux Catum , Conventum,

Chri-

Concionem fignificat. qualemcunquc.

ld

ftianis Ecclefia eft Catus facer hominum bap-

tranftulit

UY

u

tizatorum , fpe falutis xternz eandem Chrifti

Íüb ceri

doctrinam profitentium.

De Capite & membris hujus cztüs confultó hic abfï:.rabb,

Cedebont

ne, quod nolo, in ipfo mox veftibulo cogat litigare,

Converf

VII. Hzxc doGrinz Chriftianz profeffio non

tteulm

latitat in folo corde, fed foras prodit per actus

Toplici

externos, 4deó quidem, ut fidelis fe fideli affo-

Alïterl Q

1

ciet, & cum quolibet paris religionis homine

|

u P*

W

conjuncdtioncm quandam facram palam incat,

QX M

quz fingulari nomine in Symbolo dicitur Com-

munio S4NCTORUM, *

X1]

* Fideles primitüs vocabahntür Sancti, id eft, Deo & Chrifto

Ut Con

Ípecialiter confecrati :

S5, qui funt Coloffis ,. SANCTIS

ttm, i

Q fidelibus featribus ad Coloif, 1, Nomen Chriftianorum

Aniochiz primüm acceperünt, A& II, Y, 26,

VIII,

MT

PROLEGOMEN A.

3

VIIL Societas ifta, habens cor unum &

) qUI M s

animam unam. AG.4.Y.32. Conftituit perfc-

te Íic w

&iffimam Cvitatez ,

facile A«

. Confer, Ickftat Element, Jur. Gent. C. x. $. 4.

Tcis que-

IX, Quz communicato confilio collatisque

itrus fim

u "

viribus gloriam Dei & Salvatoris Chrifti pro fine

omnium ultimo intendit,

- cfedeorum

orum Gno.

ÍImó veró, ne fxculi cupiditas animos divelleret, olim

trádunt um

ublíciltz on

quoque communionem bonorum temporalium reli-

ciofé coluit.

jure publico

Vide A&. 2. Y. 44. & 45. & C. 4. Y. 34*

: argumento

X. Hujus Civitatis Author fuit Jefus Chri-

/f. D. Máfcov

ftus, propagatores Apoftoli, eorümque fuc-

Lac od

; mültum &t«

ceffores Epifcopi.

Tettull: Lib. de prafcript,

Ín cà regulà incedimus ( fcribit

dlit à gtt-

C.17.) quam Ecclefia ab Apoftolis ;

qu&oli à Chrifto ;

Chriftus à Deo tradidit,

JoTeDCUt,

d

, C

XIi In Apoftolos poteftatem Sacrorum non

inum b

1

tranftulit populus fidclis , fed ipfe Chriftus , nec

em Chii

fub certis legibus, padis, refervationibus , ac-

cedebant Ecclefie Neophyti, id eít , recens -

; Bicafinbos

converfi, fed, quam eis credendi ac vivendi

;at Il'tf'gï[go :

d g

regulam prafcribebant Apoftoli, candem in

ofcdio o

firaplicitate cordis fequebantur.

t pct aQ

Aliter conftituebantur Civitates profana , al

iter Civitas Dcl.

fdeli 4fo-

Summam terum ,

for-

Ibi populus re&oribus conferebat

Hic omnis authoritas à

i homi'

mámque Reipublicæ ngrabat. -

Chrifto folo in Apoftolos derivata cft. ^ ——

lm Joedt;

XII. Igitur Apoftoli ordinabant Ecclefiam ;

ciur a

üt conftat ex Actis & Epiftolis corum. CaftrA au-

*

L cimn venero , difpenam. x Cor, 1 1. Y. ult

-

XII.

lf y 5'4 NCTIS

A 2

e

Cioltnorum

^ ii

?

PROLEGOMENA,.

]

XIII. Apoftoli proponcbant Fidei Capita,

u p

Controverfias fübin ortas decidebant, hzrefes

tionem Kcc

damnabant, materias morales & dubia mota

X C

refolvebant.

Clriti d f

Confer, AC, 15. & 1. Cor, 6, 7. 8. &c.

Áipoftoloru

XIV. Apoftoli conftituebant Prafules , Pres-

efum erat

byteros & Diaconos, five Miniftros, qui atten-

mitti dis v

derent gregi, eümque regerent, A&. 2o.

Cederent; «

Hujus vei gratiá conflitui te Creta, ut ea , qua defunt, tor-

Doviter em

rigas, (b con[lituas per civitates P

RESBYTEROS, ficu

ER

Vnde incre

£ Ego difpofui tibi, ad Tit, I

X V. Hoc pa&o Ecclefia erat Civizas ordina-

-

iE

tifette G]

74, in quà civesinequales, & membra difparia

fuére , non eundem adum habentias fed alii

vifihiem,

Qui onye.

regebant, alii regebantur, alii docebant, alii

docebantur, prout fimilitudine corporis huma-

ni pulchré id dilucidat. S, Paul. z. Cor, z2.

que fidclis.

Geltad &

XVI, Civitas autem ordinari nequit fine nor-

Uanouilta

mà & regulà, ut quisque fciat muneris fui par-

I

tcs, atque omnia ex ordine gerantur.

IN

XVII. Unde füápte naturá refültavit Jus Ec-

fj u

clefiafticum, nam civitas fine jure nequit fub-

fiftere.

, IT (

fen Ec

fi

|

XVIIL Hoc Jus vel ab ipfo Chrifto confti-

! C.()nq

tutum fuit , confequenter Divizw cft ac im-

Ofpü&hr

mutabile; üt res credende , Sacramentorum

üorita )

Subftantia & renovata Juris naturz precepta:

Qütiones

Velà difcipulis Chrifti, prout indigentia Eccle-

Q H

fiarum id exigebat, & eft humanum, acciden-

Riticufa

tarium,

^g

PR QL&EXC.ïOMEN Á.

l Cai,

tarium , pro mütatione temporum in zdifica-

t herds

tionem Ecclefiz mutabile.

Dja moti

XIX. Cümque Ecclefia Dei ex promiffione

Chrifti ad finem ufque mundi perduratura fit,

Apoftolorum veroó evum morte defierit, ne-

ss Pres-

ceffum erat, poft eos regimen Ecclefiz com-

mitti aliis viris, quiin Apoftolorum officia fuc-

W Qui dttrl-

20

cederent; ac fidelemn populum in variis cafibus

i dofunt, tte

noviter emergentibus novis rcgulis adjuvarent:

XEROS) /;(W

Unde incrementum Juris Ecclefiaftici humani.

"XX. Ex hác füccin&tà meditatione patet, ma-

ht urliMt-

nifefté falli eos, qui Ecclefiam Dei ftatuunt zz-

ra ia

vifibilem , meréque internam, $. 7. 8. 9. aut

5 fed di

qui omne Regimen fpirituale externum explo-

unt, al

dunt, (f,12. & feq. aut qui arbitrio cujuscun-

xis Juma

que fidclis relinquunt, quam quisque regulam

y I

credendi & vivendi fibi velit effingere , ac pro

it/ne nar

tranquillitate fuz conífcientiz privatim tencrc.

« II

j füi p*

XXII, Nunc ad fontes & principia Juris Ecclc;

fiaflici.

Hzc funt: I. Scriptura Sacra. II. Tra-

i Jsc

ditio. III. Obfervantia. IV. Symbola. V. Con-

gt fü

fenfus Ecclefiz.

VI. Decreta SS. Pontificum.

IX.

VII, Goncilia. VIIL, Corpus Juris Civilis.

0 confh

Corpus Juris Canonici. X. Concordata. XI. Au-

thoritas Patrum. . Accedunt in Germanià Con-

f ac m

jentorurt

fütutiones Imperii , pax rcligiofa, & W'eftpha-

lica, Hiftoria, Dogmatica & GCritica funt ad-

fià fide

minicula.

4 ao

tac af

CAP

À 3

*

CA

( 0) 288

Ho prim

&

-

f

hn

Z AE

CY

N

LWX 64

A

N

:

quius|

2

L

2

r ien

E

A

(2

]uäæi j

VE N

o ict

(

1las cr

s

Q Q AANEXSMN

VASPAAN

y&

UA

lain r

CATUT E

dabantur

fum dilat

DE

Confer, E

m* 4A

SACRA SCRIPTURA.

N

fen pro

I.

enim b

CRIPTURA SacnA dividitur in 7e£us & No-

---

inft

HHH

v 'Teftamentum 5 Utrumque continct

pre r

VFeritates & Prcepta.

otdinant

Cremipi

II, Vetus Teftamentum quoad Veritates cre«

dendas non eft (üblatum per Novum , nifi quód

Nunc

Hebrzei fidem de zafcitwo Metffià habucrint,

fa i ví

Chriftiani de z4£0, Sicque futurum in prafens,

figura in figuratum, umbra in corpus tranficrit.

V.À

Wte un

Àn Novum Teftamentum adjecerit Veteri novas veritates ;

à Patriarchis nequidem fub figuris & vclo creditas? Difpu-

ipubl

tent Theologi. Mihi fatis eft ftatuere ; Jus credendorum,

lcre

quod extitit apud Ecclefiam V. T. , non efle abolitum in

nová lege, cum propofitio fidei femel vera femper ma-

Tiino

neat vera , nec tolli poffit per contradictoriam , falvà Dei

revelantis veracitate,

8

o

er

III. Unde confequitur ; quód quidquid cre-

be

dere debuit. Ecclefra Hebraica ,. bodienum credere

CGP

debeat Chrifliaua , cüm nihil quoad fabflantiam vc-

qur;

um credendarum fucrit füblatum.

Víti

Hoc

CAP. L DESAC. SCRIPTURA.. 7

Hoc ptincip

ium notet Polemicus , fctvii: enim ad demon-

ftranda qux

dam capita religionis nofítrz , ea videlicer, in

quibus priíci u

dzi nobifcum convenerunt. Sic E, G. Poe-

animarum in alterà vità olim crediderunt

nas temporales

udzi, tefte h

iftorià Machabzor., Lib, 2, C, 12. ergó &

jllas credent Ghriftiani,

À

;

IV, Precepta V. T. duplicis funt generis,

Alia in reftauratione orbis poft diluvium à Deo

dabantur Noémo & pofteris per orbem univer-

(um dilatandis. Gen. 9. & dicuntur Neachica.

Confer, Henninges Obfervation, in Grot, de J. B. & P. pag.

m, 4, & $.

M.

Alia fant Mofaica, à Deo di&ata, per Moy-

fen promulgata. Et quidem in triplici claffe , vel

enim bonos mores ad normam juris Naturz

inflituunt, velarbitrarios ritus religionis publice

o &Ne-

rafcribunt , vcl politiam & judicia Hebraorum

;e continet

ordinant, proptereáque dividuntur in Moralia ,

Ceremonialia & Judicialia.

wiilts cïf'

Nunc, qualis iftorum praceptorum in Eccle-

, nl quo

fia fit ufüs, examinemus.

fabuetintb

n ïïffCHSV

V. Acprimó quidem precepta Neachica, ut-

s cranierit

ote univerdlia, non uni duntaxat particulari

oyis "

eititth

Reipublicz , fed toti orbi reftaurato data, non

«ditis? Dipr

duxére abroganda Apoftoli, nequidem ea, qui

. qelenion

mutationem tuliffent,

(j abolitn n

? fcmpffh m

Hinc przceptum Apoftolicu

m A&, 1«. retinuit abftinentiam

( Dd

à (anguine & fuffocato ,

quanquam'üdelcs ibi onere le-

jam

umeiüone , pronuncientur li-

gis Mofaice , ipfà adeó circ

ut non obítante ifto prz-

beri,

Qui a

utem factum fit ;

ui/W qe

cepto Apoftolico Chriftiani ja

m à pridem manducent /27-

[ïfüif?' (

d» fufocata? ignoro :

an iftud przceprum inno-

:üllïlï

guinem

legis. bumana abrogationi obno-

várunt Apoftoli iz vim

xiz?

Wiw r

4.

Ht

$ CAP.IL DE SAC. SCRIPTURA.

C

theoz

xixz? Aít non videtur ad rem tunc fuiffe , declatare po-

pulis libertatem à lege Dei ,

& imponere pracepta ho-

o

minum arbitraria,

Verifimilius eft

, retentum effe pra-

Cf

ceptum , quia non Mofaicum , fed

Noachicum fuit, con-

dtban

fitent

currente. forfan perfuafione , fanguinis comeftionem effe

contra naturam , qua poftmodum fuit depofita à fidclibus,

1. Y.

at 1

VI. Pracepta V. L. seralis manfére apud

vàt

Chriftianos, * fed pauca fünt, qua ffatum Ec-

Ib

clefiz publicum concernant. E. G. Pracepta pri-

m tabule, quibus cultus veri Numinis &con-

Quod pri

à fifey

temptus Idolorüm przcipitur.

* Legem enim naturz: non füftulit lex gratie ,

dicando

fublimioribüsque mandatis elevavit,

ff:d perfecit ;

Qu legis

din(

VIL. Preceptorum Jwdicialiws V. L, nullus

eft hodie ufüs, qui obliget fideles ad obfervan-

con(uer

bus om

tiam, có quód Respublica, cujus gratià unicà

Tib j

ferebantur , exfpiraverit;; Quanquam Principi

non fit prohibitum , eadem pro íüo territorio

» Convgrfat

enim ]

reífuícitare. ?*

n»ïgt

* Praecepta illa politica & judicialia à fapientiffimo Legislatore

Gi

l, 1

provenerunt, quid ni igiturca, quz indoli nationum no-

ftzatum non repugnant , introducere liceat? Sic E. G. gra-

l$

l

dus prohibitarum nuptiarum poffent ftatui ad normam

C. 18. Levit. Sic ordinire poffet Ecclefia, ut Clerus nul-

q

[ü f€p

Ventre

los poffideret fündos ad exemplum ftitpis Leviticz , fed

viveret ex folis decimis, primitiis & oblationibus, An

Confim

J

non Jus ipfum Canonicum fepiffimé provocat ad Jus V.T.

E. G. in Cap. X, de teftament, Cap. 13, de Judic, C. x ,

ligum

de adulterio & fcup. ?

Wg

] l, f

Prini )

VIIL, Przcepta Ceremozialia V. L. quoad cul-

tum Dei externum ab infante Ecclefià Chrifti

s (

fervata fünt, unià cum novis ritibus.

Quiim

bant

Sic Petrus & Joannes afcendebant in templum ad horam ora-

tionis nonam AGt,3. Abftinebat Petrus eícis communibus

fub |

& immundis, Act. 10, y, 14. Paulus circumcidit Timo-

us

theum,

V

DE SAC. SCRIPTURA.

9

CAP, I.

ii gee

theum, A& 16; y. 3. Hortante Jacobo & fenioribus ex-

2 l-

folvit votum Nazareatüs & oblationem , ne offenderet

1 ef p

Chriftianos , & zmulatotes paternz Legis , ut omnes , qui

fuit, cot-

de Paulo audierant, quód docerent difceeffionem à Moyfe,

onem effe

fcitent falía effe ndtrata , legémque à Paulo cuftodiri, A&,

i üdelibus,

2i. *. 1.

Profeffus eft fe Pharifxum, A&. 23. Grzci

atque Romani primos Chriftianos referebant inter Judaos;

«t ud

velut particularem inter eos fectam, Actor, 28.

itim Ec-

IX. Paulatim tamen abolita eft Lex Mofaica,

epta pre

quod primo fiebat, abíolvendo faltem gentiles

$ CO

à füfceptione ejusdem. A& r;. Deinde prz-

dicando impotentiam circumcifionis operum-

d petfect,

que legis, extollendo virtutem Baptifmi & fi-

dei in Chriftum, & affüefaciendo Judzos ad

L, nulis

confüetudinem menfíásque gentilium; de qui-

ofervate

bus omnibus Apoftolus Gentium, in abolendis

tà unió

ritibus pauló magis cordatus.

Drincip

Converfatio Petri in utramque partem vacillabat , abfentibus

etritorió

enim Judzis edebat cum Gentibus , przíentibus illis abfti-

nebat cícis gentilium ; reprehenfus proptereà à Paulo, ad

Gal. 2.

gt

ronurm n0*

X. Sic fa&um , ut Chriftiana Ecclefia radi-

*

.L G. ia

j normam

citüs fepararetur à Mofaica, cujus tamen de

-Jenus n

ventre prodiit, ad eam fe ab initio habens

viticz ,K

i

confimili nexu, quo Se&a Pharifzorum ad. re-

.nibUS,

liquum Judaifmum; ficut cnim Pharifzi erant

gd]lls V- !

mdic. GL

Judzi, fed diverfi à Sadducais, Effenis &c. Ita

primi Chriftiani fuerunt Jüdai, fed à neganti-

bus Chriftum divifi.

od al

Quidam ritus , videlicet qui vel per modum figurz przlude-

j C

bant noftris, vel quibus efficaciores alii furrogati fuére ,

fub peccato prohibebantur Chriftianis ; velut Circumcifio,

um t*

efus agni paíchalis &c.

m l

XI,

j

t Timo-

À s5

- gt

Xo

4CAP. I.

DE SAC. SCRIPTURA.

XI. Nihilo tamen minüs ab Ecclefià Chrifti

en

adoptabantur nonnulli ritus Ecclefie Mofaicz.

E[ju

[

E. G, Sandificatio unius diei per hebdomadam , fubftituto

tamen primo in locum feptimi fivé Sabbathi. Le&io Moy-

Xl

fis & Prophetarum , cantatio pfíalmorum Davidis in Con-

ventibus facris ; ufus lampadum-ac luminum,; aquz lu-

teris,

Ítralis , benedictionum, oleorum , jejuniorum; oblationes

culum

decimarum & primitiarum , dedicationes Templorum, eie-

&io & confecratio Altarium, inauguratio Pontificum , fa-

faflci.

cra unctio Principum & Sacerdotum ; veftitus facer , jn-

ftitutio Feriarum & Solennitatum.

vigean

tficat

Speciali Conftitutione manfit Pafzha , lunà plenà poft zqui-

Mofi

noctium vernale die dominico celebrandum ;

de quo

Con

primis fzculis graves pugnz inter Ecclefias Orientis &

N

Occidentis , fopite in Concilio Niczno I, noviffimis veró

temporibus poft reformationem Calendarii retufcitate, ma-

X

gnä contentione inter Proteftantes & Catholicos tum ra-

tione feriarum in fupremis Imperii Dicafteriis inchoanda-

tana

rum , tum propter fubditos ftatuum diveríz religioni ad-

fl

M

dictos, fa&tà , cujufmodi nuperrimo anno 1744. vidimus in

16.3

Judicio Imp. Aul. ventilari intee Principem ab Hohenloh-

Partenftein & ejus fubditos,

Miror fané , cur in re

res, ]

quz ab inftituto meré humano provenit ;

Chriftiani

l

tantopere collu&entur ?

Quidni venerantur memoriam

inftitutionis Euchariftice ; paffionis & refurrectionis Do-

farc

minicz fixo die?

V.G, 25. Martii, eo nempe, in quem

Jou

juxta caleulum Chronographorum verifimiliter illa inci-

diffe putantur, — Quid luna plena zquinoctialis ad rem fa-

thini

cit? Quin ftabiliter celebramus Paícha inftar Nativitatis

Obe

Domini ?

Quid opus eft tantà varietate in tempore ec-

clefiaftico , ut mox citius mox ferius Pafcha habeatur &

j X

Pentecofte ?

Tar

N

dt

XII Ex ha&enus dictis colligitur, veterem

de

Á

legem quoad credezda omnino, quoad Z»fcipli-

nam veroó parum faccre ad ftatum publicum

)

Ecclefie Chrifti.

Ler

Fruflrra igitur funt, qui à ftatu Synagogz Judaice publico

Qu

argumentantur ad Itatum Ecclefie Chriftianz , quia fta-

«f

tus Ecclefiafticus Hebrzorum zque parum obligat noítram

civi.

Do

À

CAD. T.

DE SAC. SCRIPTURA,

Yi

Chrf

civitatem facram , ac ftatus eorum politicus civitates po-

Lofcz.

liticas, Novum Teftamentum , novum fodus , novi ri-

abftito

tus , nova poteftas eft apud Chriftianos,

o MoJ-

XIIL Nihilominüs ftudium Teftamenti Ve-

.in Con

que lü-

teris, & notitia Reipublice Hebraice admini-

obiriones

culum haud vulgare cft Candidato Juris Eccle-

orum,de-

fiafüci, eó quód exemplo legis antiquze multa

fcom ,

ht d

vigeant in Ecclefià.

E. g. Papatus inftar Pon-

/N.

tificatüs Aaronici' :

Concilia more Synedrii

Mofaàici &c.

of zqui-

dt quo

Commendantur przprimis o

peta Joannis Seldeni Angli ; qu&

Xients &

fcripfit de Republicà Hebraicà,

fimis vet

u

XIV. Scripturas N. T. veneramur mertoó

os tum La

tanquam Legem funmdar

nentalem (atüs Ecclefia-

inchosnoa

Matth.

h'gioni d

ftici. In his quippe ftabilitur Ecclefia.

vidimus i

Affumuntur futuri ejusdem re&o-

16. Y. 18.

Johenlol*

res. Luc. 6. Y« 13. In

jungitur predicatio Evan-

cur gt

um orbem,

Matth. ult. y. 19. X

Chilliani

gclii per tot

genoriam

Marc. 16.y.

15. Confertur potcftas Clavium.

xl Do:

Joan. 20. Y. 22.

-Concreditur cura grcgis Do-

m qum)

Indicitur

: a infï'

minici, Joan. 21. Y. 15. X feqq.

d rem d

obcdientia erga re&tores Ecclefiarum.

2,. Thefs.

N;ziviratis

Inftituuntur ritus pri-

3. ad Habr. 13. Y.

3

p

Joan. 3. & Euchariftiz.

ieitur *

marii , Baptiími,

Matth. 26. &c.

Defcribuntur veritates crc-

dende, & pracepta vite pcr omnes paginas.

Y cthCm

d

;/!z

XV. Contrailla, quz Chriftus ipfemet de-

yyblicit

fcat

terminavit, nihil ftatuere potuerunt Apoftoli ,

multó minüs fuccedentes illis prefules , funt

d qublica

enim tantüm Miniftri & Difpeníatores , non

ufa

*

Domini & Plenipotentiarii Myf&eriorum Dci

n

110 kfam

qu

VI.

C

r, CAP.I DE SAC. SCRIPTURA,

XVI. Evidens autem eft ex Aàis & Epiftolis

Jibris G

Apoftolorum, non omnes quaeftiones, ad re-

fed ii

gimen Ecclefiz facientes , à Chrifto Domino

i padd

nulfion

anticipato ita enucleaté preftitutas fuiffe , ut

q j

haberent Apoftoli decifiones in promptu pro

dido

modus

quibufcunque dubiis, fücceffu temporum à

Ephef

quocunque movendis.

XX ]

Sic V, G, quoad receptionem gentilium in Ecclefiam opus

erat novà revelatione, A&t, 10, quoad obfervantiam lega-

er cont

lium concilio A& 15, quoad varias materias morales no-

vis decifionibus, quas paffim Epiftole Paulinz habent,

gm ey

Mu 9

Non prajudicat hoc fapientiz divini Magiftri , quafi in

Evangelio tradidiffet dorinam imperfe&tam & mancam,

guu

fed fic fuafit infirmitas humana & fuavis Oeconomia Ec-

Com;

clefiz , us crefceret difcerétque paulatim, — Confer, Joan,

fonen

16. Y. 12.

ü&m

trna

XVII. Quapropter Chriftus poft Afcenfionem

M

füam promifit Spiritum S. Apoftolis, qui eos

doccret omzem . veritatezm , ad bonum Ecclefiz

fünt prlæj

conducentem. Joan. 16. Y. 13. & maneret illis-

fioloram

Nam v

cum in &ternum, Cap. 14. Y. 16. Promifit pra-

bus 2

tereà fuam ipfíius prefentiam. Matth. 29. y. ult.

cognc

pb

XVIIL Hac freti affiftentià. Apoftoli provi-

pou

debant controverfiis noviter füfcitatis , prout

1103

eis & Spiritui fandto vifüm eft. A&. r;.

lus

itduj

ütte

XIX. Difpofüerunt prztereà multa nova pet

Ecclefias, pro eo ac falus fidelium & boni or-

ügneæ

Wq

dinis temporísque ratio id flagitare videbatur.

kUJ

n

n

Corn

XX, Hzc poteftas ordinandi ftatum Ecclefiz,

dei

quanquam zz radice & orizige fit divina, non

X

omnia tamen Apoftoloram przcepta ( tametfi

libris

M,

CAP, I DE SAC. SCRIPTURA. 13

Epifios

libris Canonicis inferta) in fe ipíis divina funt,

, al

Vg

fed aliqua zseré bumana,

Domino

Hoc pulchré exprimit S, Paulus 1. Cor.7, ubi, que ex com-

fe, ut

miíffione divinà docet; his verbis explicat: pracipio, nonm

ego , fed Dominus. Qua autem ex proprio prudenti Ju-

ia pro

dicio tradit, hiíce prafatur: Careris ego dico.

Similis

modus loquendi habetur etiam in dogmaticis, E. g. ad

ponm à

Ephef, $. y. 31. in verbis: ego autem dico.

leam opts

XXI. Ideo mutari poffunt & abrogari , tam

n hege-

mozales no«

per contrariam confüctudinem, quàm per le-

n hibent,

gem expreffam.

Multa obíervàrunt primi fideles , quz hodie impuné negli-

j quiin

guntur,

Talis eft ele&io Prazlat per fortem. A&, r.

X mancá

woma Bo

Communio bonorum. ibid. C, 2. Baptifinus per immer-

fionem pera&us , abftinentia à fanguine , communio quo-

Un&f. ]Wo

tidiana Laicorum , oícula pacis, agapz, graves ac diu-

turnz poenitentiz , velatio mulierum in tempio, &c.

mfronem

XX. Nec omniaita precifim ab Apoftolis

Qui e0$

funt preícripta, ut nefas fit füccefforibus Apo-

Ecdel

ftolorum quidquam iis ultrà 2djicere.

tet iMS-

Nam viciffitudo temporum mutat ingenia hominum , qui-

bus accommodandz funt leges humanz: . nemo id melius

il pre-

cognofcet , quàm qui evolvet Faftos Bcclefiz ; tunc enim

j.ur

perfpiciet ; quàm fapienter hac illàive pro exigentià tem-

porum, rerum & períonarum abrogárit , immutárit, in-

orot

novárit, exafperaverit , mitigàrit Mater Ecclefia , ufa in

falutem animarum modó rigore difciplinz , modó benignà

) prout

indulgentiá. Certé quadam físcula ufqué adeó nefafta cx-

titére, ut eandem, quam primitiva Ecclefia , regiminis ra-

tionem haud tuliffent, Sic olim in jejunio quadragefimali

ya p

vix difpenfabatur ulli; hodie nil vulgarius difpenfatione,

oni of-

Vfíus calicis modó conceflus Laicis, modó negatus, Con-

jugium Clericorum ; quod feveriffimé prehibitum erat,

ebatul.

conceffiffet (zculo X V I. Papa, fi Proteftantes in aliis fi-

dei capitibus fe fubmiffifent,

cddit

XXIIL Hoc prater catera infigne diícrimen

,m

eft Synagoge ab Ecclefià, nam illius pracepta

mmäfü

Jitis

I4

CAP. I.

DE SAC. SCRIPTURA,

i

d

& Judicia omnia erant Z/viz4, adeóque ab ho-

U

r

UV.U

ktt43

u

minc immutabilia, erant fr4c/fa, rcbus etiam

:'*G

&

s?

[E]

M

D

1

JI

minutiffimis. fpeciatim providentia, proinde

rcdé Deus prohibuit. Deuter. 4. Y, 2, zez ad-

detis ad verbum , quod vobis loquor ,' mec aufere-

Zs ex eo.

Et Chriftus explofit vanas doctrinas

& mandata hominum, quas Pharifzorum am-

bitio, vel avaritia, vel fimia Religionis füper-

ftitio pededentim invexerat , etiam contra prz-

[

cepta divina. Matth. r5. & cum oncre gentis

graviffimo.

Hac di&a procedunt de difziphma accidentaria fidelium ,

nam quoad credeuda ( vitus fundamentales nihil. immu-

M

tarc poteft Ecclefia, de quo intelligendus eft Apoftol, ad

Gal. r. y. 8. & 9. Sic non poffunt nova inftitui Sacra-

qlh

0

menta, aut nevc eoründem materie , bené veró nova

Ceremoniz,

J fj

Trdent $

NT

lftttid

h

E

«

C

P22

vl

i

ää*ï

" [

J['

N

plg

BN

A

NI

1

( -

Q5 3)

x:*,- z

cy

Cmpre

,l

ditions

N

;

j

!

aj

fl b

&

(

E

Z

j

)

* Opinion:

)É

u

E

LO

i 4]

primi r

a

,

Jv

Á

.

V indy

ï?ï(*p[æ

ïüjn h j

Iw

at

I0s, i

Ulii i

lL. A

CAP.

a hu

M,

*

) 8

UM

1f

"

RE

[ 2NECORER

$

!

o

3

(s

ORE

U& J NG G.

6;

O

(5)

d

jue2b ho-

:

x X* X* 3X* 3X* X*

[J JJ

ex*

CX

Pa

E E

*

3**

*i*0492 9000

Dus etim

Y 9 Y 9

G OCY.

C

CY 96*

D

63

Q

Y39.

**

o Y Y

x *

Y oS Y.

VC GYS

$o

3

$

:

,

$o

proinde

$

$

C?

$

L

:ScZo

e^3

a

ts

^

-

-

3

^

:

4

8

á

, A0 d-

MC diiiet

; Qodrinas

CAPIUT IB

orum qm»

DE

onis füper-

ontr -

Vere gentis

IJ"-RADITIONE.

I

n fiddium,

; tl m«

us

RADITIO eft in/li;'utz'a facra. feme. fcvipto , *

:ü APDCKOI, äd

qua "vel ipfius Chrifli ore ab Apoffolis ac-

inftitui crte

cepta, au£ ab ipfis Apoflolis * agafr per ma-

n yeo nod

Ita feré

p///AY tradita. d PQ/Z&WWI u[que Päï'?)f?iil.

"Trident. Sefs. 4. Germanicé defcribi poteft: (Sitt

münbfider von Syabr gu. Cyabr. fibergebenet

Linterricbt.

* Asj fine. [cripto id folum vult , quód inftitutio tradita non

comprehendatur in cazoze $. Seriptura; Nam multz tra-

ditiones confignatz funt monumentis Conciliorum ; Epi-

ftolis Pontificum ; & Libris SS, Patrum.

* * Opiniones Patrum , quas ipfi forté ex ratiocinio theologico

primi invexerunt in orbem , quin eas ab Apoftolis certó

& indubitanter acceperint, uüt ut antique & cum applaufu

receptz fucrint., traditiones , de quibus hic fermo cft,

non íunt. Merentur tamen reverentiam ; nifi junior ma-

Talis eft communis

gis erudita ztas meliora detegat,

feré P. P, opinio circa pradicationem Chrifli apud infe-

ros. ad r. Petr, 3. Y.19. A quá tamen hodierni dogma-

tici recedunt cum erudito Quadros Hifpano,

II. Alia igitur Zjviza eft authore Chrifto,

alia Jumaza, authoribus Apoftolis,

II

(

Ió

CAP. II.

DE TRADITIONE,

CA

Mi Ó

III. Rurfüs alia verfatur circa dogmafa , qua

dire&é concernit credenda , alia circa fraxes,

quod x |

—

quz fpe&at agenda.

Contnetur,

Tlaronem ]

IV. Circa praxes alia traditio eft. zeceffaria,

id eft, ebligans, alia lbera, id. eft ; arbitrarie de-

Hac taque f

lerpoo; i

votioni cujusque rcelida ; hujufcemodi funt

afperfio aquz benedide, formatio frequentior

V]. Fate

figni Crucis, auditio Miffe quotidiana , cre-

, fireij

brior Communio &c. Talia enim, fi abfit con-

&t obíqui

temptus, fine peccato omitti poflunt, ^

deberi

Yan fanz r2

V. Traditio alia eft zzbefrva , alia declarati-

fvt du

"V4; alia seré oralis, — Inheffva cít inftitutio ver-

Vs W

mitary

balis confirmans ca, quz claré funt fcripta,

«t Litg

Talis eft É. G, traditio de refürre&ione Chrifti :

Ui f

Si enim periret Scriptura , íciremus adhuc il-

lam veritatem ex traditionc.

VL Un

Item, traditio,

Tüdentinis

que authentiam Evangcli S. Joannis docet;

Rilite, cir

inhzret enim verfui 24, Cap. ult.

W6 ia

Declarativa interpretatur verum fenfüm Scri-

ffr 4f

pturz, Talis modi traditio eft de veritate pre-

fitg, i /

fentiz Chrifti in Euchariftià, quia docet, »4 e/f

! Sropof

in verbis: Pec eff corpus meur , non effe (umen-

h Qüäd .

dum zrapicé & frgurativ? , fed proprie, Item illa

Qüïfumh fffl

de baptizandis parvulis, declarat enim, verfüm

Ts NI

5. Joan. 3. ad iftos quoque pertinere, Item,

( g

Decla-

Qs hn

de Euchariftià parvulis non. neceffarià.

M

ratenim verfü $

3. Joan. 6. cos non compre-

Vil

l

hendi.

Ó

Cnferi

Mer?

ONE,

CAP. II. DE TRADITIONE.

17

ii , qu

Mer? Oralis eft, que docet, vcel pracipit,

circa frtit,

quod ne tacité quidem in Scripturà facrà

continetur, fic, ut ex iis, qua fcripta fünt, per

ft neroffri,

illationem logicam haud fluat.

atmrig de«

Hac itaque fpecies traditionis eft plané difpatata à vetbo Dei

(cemi fünt

icripto , illíique fuperaddita.

o frequetior

V]. Fatentur Proteftantes , verbo Dei tradi-

Miana, d

to, ff re ip[a tale exifíat , omnem reverentiam

& obíequium intelle&üs «qué ac voluntatis

, fabfit cote

deberi.

funt, "

Nam fana ratio dictat, Deo effe credendum aut parendum ,

Jlia drttti-

five ejus loquela & voluntas promulgetur per fchedulam ,

inftitutio -

five per vivam internuncii vocem. Quód enim homo fub-

mittat intelle&um verbo Dei fcripto,; ejus motivum non

: fünt rj

eft Litera fcripta , Ícd autboriras dicentis.

Nihil intereft,

unde fciatar Dei voluntas , modó fcia'tv:lr.

fione Chrli:

mus adhuc u-

VII. Undeanathema illud vagum & generale

« traditio;

"Tridentini Sefs.4. eos non videtur efficaciter ful-

minare, cüm nemo illorum fateatur, traditio-

Pmnfs doctt

nes ipf/us Chrifli ore ab Apo[lolis acceptas, aut 4b

ipfis Ape[folis Spiritu S. dicfante quaft per manus

/ (enfüncti-

£raditas , à fe. cienter & prudeuter contemni : So-

vertit pl

lum propofitionis füppofitum inficiantur, nem-

pé, qud extent traditiones ejufmodi genuinz.

y dic fume

Confimili feré ratione , quà Catholicus in thefi credens, reli-

j ]em 4

quias SS. effe xvenerandas , hoftiam con[ecratam e[fe adorau-

niffl; VCIfum

dam, anathema non fubibit ; fi neget , bas individuas te-

liquias hujus illi&sve Sancti effe ; bane boftiam e(le con-

nete.

]teftt;

fecratam.

Dedir

r

VIII. Defiderabant autem cum Molinzo, tra-

fon ;omprc'

ditiones iftas fibi in

5

fpecie un'c'?que catalogo re-

ceníeri.

B

Sed

w*

19

CAP. II. DE TRADITIONE.

C

$cd tam. exa&a defignatio neque fuit neceffaria, neque duo-

rum menfium fpatio, quo feffionis quartz divetfía , eáque

rumne oX

profundiffima indaginis capita à Theologis ventilabantur;

conficienda, Nihilominus variis in decretis Concilium

tens, quzf

provocat ad traditionem. — E, g. Seff. 6, c. 8. Seff. 1

3 e coS'

t Laud :

Sefl, 14.c. r, Sef.22, c.4, & 9. Sefl; 25. &c.

AMniscttz

ttria Ed

IX. Ceterüm dari traditiones zzbafrvas ($.V.)

cttriffe n

non videtur ab ullo poffe negari. Quz enim

tiner. f

extant in Scripturis , eadem quoque przdicaban-

X Mi

tur, & per manusà majoribus noftris tradebantur.

Non credo, Evangelia quatuor ab omnibus Apoftolis viía

Pht Og

fuifle, utpote per orbem difperfis: multe igitur gentes

Xcripturz t

folà traditione vivebant, inftar Patrum ante-Mofaicorum ,

SECUNDI Q

& totius Ecclefiz Chrifti ante confcriptos N, T. libros,

Admittunt Chemnitius , Brentzius, Molinzus &c, neces-

lus a

Oil

fitatem Traditionis gezeralis , quá nempe conftet , hos il-

as

lósue libros olim infertos fuiffe Canoni SS. Etre&té quidem:

ent,

unde enim noflemus certó B. g. quatuor noftra Evangelia

tlocinjs

non efle fpuria , inftar tot aliorum , de quibus in can.3. dift,

Jrnlan;

I5.nifi ex traditione? Sed eadem Ecclefia, qua hujus ge-

Tw, r

merica traditionis cuftos fuit, nobis quoque transfcripfit

Ípeciales. Grotius in opere fuo poftremo adverfüs Riverum

XIL 0j

Étatuit, folaz [acram Scripturam nequaquam — fufficere, fed

D5 plürim:

opus effe, traditionem fequi.

X. Traditiones declarativas invi&té demon-

tinehtur, |

ftrant adta Conciliorum, à quibusScripturarum

gcüma ; Tit

fenfus declaratur fübfidio traditionis.

Ptizandoru;

Contta Arianos explicavit traditio verfum illum Scriptur :

Pater major sme eff , de folà naturáà humaná Chrifti, Tri-

Wündum &

nitatem realem perfonarum in divinis contra Sabellium

ln M

afferuit traditio, &c. "Undé, cüm difceptatur de feníu

Sacra Scriptur , jure interrogabitur ; qwemodo Majores boc

intellexerint, quid Ecclefia primitiua de bac illdve qua-

T&V ïy T

ftione fen[erit ?

XL Àn veró prater traditiones inhafivas &

M

N

declarativas dentur adhuc alix zzeré Orales,

4

';,"7" ü

&

5. Seriptura docfrina plan? diflintfa , id cft, qua-

:

rum

Tlæg M(zy

N

CAP. II. DE TRADITIONE.

19

tia, teqeduo«

: divetl , iqe

rum ne obfcura quidefn mentio fiát in facris Li-

js ventlabitur;

ets. Conclium

teris, quaftio eft puré fcholaftica, quz tantas

BONHT

rixas haud trnerctur,

&c,

Affinis eft hzc qua'ftio illi Theologorum conttoverfiz, a 7na-

teria Fidei creverit. ab Adamo u[que ad Chriflum? quienim

uf (f.V.)

crevifle negant, omnia N.L. Dogmata in veteri lege con-

W enim

tineri faltem implicit&, volqnc.

redicn»

. XIL Mihi videtur, vix oftenfum iri dogma

radebani,

PiiMi Onpiwis zraditum , quin fit aliquo Sacre

Apeftolis v

Scripture textu infinuatum.,

z giur ganss

s Mofücorum ,

SECUNDI ORDINIS Dogmata tradita invenio , quorum nul-

os VT. libros,

lus apex in Scripturà extet,

E, g. Quód Maria Mater

Chrifti poft. enixum illibatà virginitate Salvatorem virgo

[nzus K, cté*

nf "T

permanferit, quód Sacramenta quedam bis recipi non de-

Ecrede quitm:

beant , quód valeat Baptifmus mulieris aut hzretici &c, Ra-

tiociniis Cypriani contra Baptifma hareticorum nihil potuit

noftta Evangï'ti&

Stephanus I opponete, quàm fuum illud: ;bl izaove-

usin cin.j. d

, quz hujus g

tur, fervetur , quod eft traditum.

yc anstriplt

XIIL ,Quoad difciplinam veró extant traditio-

dyeras Rverum

j Mmre, i

nes plurimz, quz íacro textu nullatenüs con-

tinentur.

E. g. Feftorum folemnitas, quadra-

jde dmon-

gefima, ritus lyturgici , mutatio Sabbathi in

m

diem dominicum, exorcifmi & unctiones ba-

,

ptizandorum, admixtio aquz ad vinum confe-

crandum &c. Vide Cap. ewz Marthe 6. de Ce-

jys Ti

j Ciii. Ti

lebrat. Miffar,

" abellium

"E

fenii

Praclaré $, Bafil. Lib, de Spiritu San&to, Cap. 22. C:ribi't:

hi

Tó» &v v5 Boxqrlo reQuAcryuéyov Doypuocrom. «9] n«

T M,;jms

hs il t^

gu?paämv vÀ juty x vijc Pyypoips. Qlb xorNo Qoevs

T& X49) && To TOV — AT0U zagadoreuc DiedoO évros

ihalv 5f

Wuiv iv Musweico mapalEcusDe , p ajuQpóregoe Tup-

euTI iq^U» E&es 7rgog Tw» iuciCklav , xo) TrTor SDelg

, 0i ^

dyrepei, óvw6 "y& (tod wovrab puxoly "Ev Oecpud» bxxMt-

ld di ?ä;l

Ti&sTw rezrtiomToa4 , GCC. ld eít, Dogmatum & Infti-

A

tutio«

20

CAP, II. DE TRADITIONE.

C

ï

tutionum ; quz in Ecclefia fervata funt, alia quidem ha-

Y $n

bemus ex doctrina, quz Literis confignata eft; 44 verb

ex traditione Apoflolorum ad nos tranfmiffa in. myfterio

tia & $

accepimus; quz utraque ea7dem vim ad pietatem babent:

ii contrac

atque his nemo contradixerit, qui vel exiguà Legum Ec-

Jiu: E

clefiafticarum peritià fit przditus,

Npupnat

ts ,

XIV, Non ampleditur autem. Ecclefia qua-

füftcere (

lescunque traditiones , fed eas duntaxat, qui-

an (&hz

bus juífta Criteria fuffragantur,

Nam traditio

apüz a

debet . effe

AL Hi

XV, Primó: Divisa, aut Apoffolica, ( $.1.)

dturin&

toribus Ca

Doórinz aut praxes introdu&z à primis Epifcopis aliisque

viris Apoftolicis, dicuntur fübinde .4poffolica & Ecclefra-

Totte Til

ffica , Íed non debetur eis affenfus fidei divina,

flan 1

Dm, 4

XVI. Seeundó: Cerz£2, quz enim fübleftz fi-

diri;,

dei eft, non obligat Ecclefiam.

dl f;/if,,

3.2

Rejiciunt itaque meritó Critici multas fabulas , quas incauta

Crens j

antiquitas credidit, fufpectásque habent Traditiones hifto-

dtiotey,

ricas, E. g. de vitá Chrifti ac Deipatz,

an, dt(

XVII. Tertio : Uzzverfalis. Can. . dift. xr.

$ hr

Ml m

Hinc Confecratio pracisé i» paze azymo non firingit totam

14, N

Ecclefiam ; quia non obtinet in Ecclefià Gracá,

3 iib g

XVII.

uarto: AecejJaria , id eft, non reliQta

LUE

libero fidelium arbitrio , fed propofita velut

V z t

dogma credendum aut per modum przcepti.

àb eis afp

W be

Vide . IV.

jrrwcas,

Ex hoc capite Traditio de corpore B. Mariz Virginis in coe-

UM

lum aflumpto non egreditur limites piz credulitatis,

U I

]uMan

XIX, Quintó: Concors & unanimis.

iO Y

NNam fi prioribus fxculis viri graves ; orthodoxi & eruditi

Ditw

dogma non habuerint pro tradito, ejus definitio ex tra-

W tl

ditione faltem folà, peti non poteft, có quód motivum

eredenditatis certum ac evidens requiratur,

Xi :

-

XX.

fu"fpham

|

NE

CAP. II, DE TRADITIONE.

2I

lia quim h

eft, alia um

XX, Sextó: Traditio non debet effe contra-

ria Sacre Scripture , ne Verbum Dei fibimet-

à [n mylitio

etatem habttt:

ipfi contradicat.

i Legum Kc«

Dices: Ergó traditio de Communione fub uná. vapülat ; quia

repugnat Sacrz Scripturze : mifr manducaveritis ( biberi-

zis (»c. && An credis , antiquos fideles , queis videbatur

« que

fufficere Communio /4b wz4 , aut ignoraíle Seripturam ;

aut ( fi hzc omnibus utramque fpeciem przcepiffet) eidem

1tant, ii«

4m tto

agnite contraventuros? Vide Conc. Conftant, Seff. 13.

XXI. His requifitis inftru&a traditio commen- -

datur in Scripturá , à Patribus , & ab Impera-

*

ia (f.L)

toribus Catholicis.

lgt disque

li & Etpte

Tenete Traditiones , quas accepi[fHis per. Sermonem , feu per Epi-

flolam nofiram. 2. Theff. 2.

In quze verba $. Chryf.

dirinz,

hom, 4. fcribit: Pazez, quód mon omnia per Epiffolam tra-

diderit. Qua audifli à me per multos. teftes , bac commen-

; üblelz -

da fidelibus "uiris , qui idonei erunt ,. alios docere, 2. Tim,

2

;, qui íncstta

Ori;;:nc.s

inC. 6. Epift, ad Roman, Ecclefia ab Apoftolis tra-

vadicones ito-

ditionem accepit , & parvulis Bapti[mum dare; & $. À

ug.

L.10. de Genef. ad Lit, C. 23.. Con[uetudo Matris Ecclefta

2

in baptizandis parvulis nequaquam. [pernenda eff , neque

2 d 1.

sullo modo deputanda [uperflua, NEC OMNINO CREDEN-

DA, NISI APOSTOLICA ESSET TRADITIO.

n ag um

G[zci

$, Epiph. Hazr, 61. Oporter autem ( traditione uti , , non

enim omnia à diviná Scripturá po[funt . accipi.

n ia

$. Irenzus Lib, 3. de Gnofticis, C, 2. conqueritur traditiones

) 06[2 Vdu.t

ab eis afpernari, cim awrem ad eam iterum traditionem.,

qua per fucceffiones Presbyterorum in Ecclefüs. cuftoditur ,

jrovocamus ADVERSANTUR TRADITIONI,

Gratianus, Valentin, & Theodof. Impp. fundant Nicznam

fidem in traditione, L. 2. C. de íum. Trinit. Similiter

Vir inis'in »

C[eduli[msv

Juftinian. in L. $. C. eod, veneratur traditiones , & Ca-

zolus V, R. L. 1530. $. 10. in verb, $Bet bem alten,

wábre , lang berdebradbten Gbriftliden Glaus

/5,

di

: odoxi&C[U

ben unp Seeligiort, & &. 39. ibid.

fniio I

XXII. Traditiones À Scripturis reprobatz vel

; t

j noi

j quö

funt Pharifaice , ex avaritià aut füperftitione pro-

lf,

fcdkz,

b ;

y

22

CAP. II. DE TRADITIONE.

fc&x, Legique divinz repugnantes , de quibus

:

:

Chriftus .Matth. $. Aut fünt inania hominum

N

commenta, de quibus S. Paul. ad Coloff, 2.. Y 9.

:

vel addueuntur cum contemptu $, Scripturz,

contra que declamant Irenzus L. 3. C. r, & 5.

Origenes Traaat. 25, in Matth. Tertullian. L. de

iprzícript, adv. heret. C. 6. & 7. Clemens Ale-

Xandrin. Lib. 7. Stromat. Athanaf. L. de Incar-

nat. Chrifti: ab his meritó abhorret Ecclefia.

XXIIL Cüm 6rgö Catholici non quafcunqne

ODS

magaMeu; promiícueé armipleQantur, Proteftantes

veró ultró parati fint, illas venerari, quas

à Chrifto, Apoftolísve defcendere cognoverint,

($.VL) omni ftudio Candidatus Juris publici Ec-

clefiaftici evolvet monumenta antiquitatis , ge-

nuinásque Ecclefiz traditiones ad Regulas fanae

J

Critices rejedis adulterinis eruere fataget.

li ( uþ)

Quant v

pilim

-

Z

b

— NI ?f—

I U

N

-

M

EL

/ï

j

(

Is /

,

L

M

)

l

)

Obfervan

:

N

H(; 1

N-

:

2)

n

j

CC O

xKX

1-

23

r

(

N u

(

Z

)

z

/,

2

SS

Yi Caq

& n

U

Z

-,'Q

j-;

;

x

fä

PA

/?

ï&

tl [

vUD

??Z

A

J

(v

i Carj]

,

Il g

?Zi ) iill/

ii

,

iif

C AD,

h

Su ( o ) ov

i

de quibus

RRE

i

10minum

:

l

*

N

SERERUE

(O PO Pl Oj« O RPSO a^ 10,

8

t

st

-

f od

QOqUUe

$09999000dd

$9e

Ctipturz,

3

,L&2,

a L de

mens Ale-

UCAPUT HILI

s

deInat-

DE

:cclefi,

OBSERVANTIA & STYLO.

aícunqye

orefantes

i, qui

I

onoYentt,

IX eff Civitas, in quà omnia Jurispubli-

pubh'ci K

jatis, 9c

ci Capita adeó. minutim fint deícripta ,

Y

ut fingula ex literis, nihil ex obfervan-

us fue

lgü.

tis & uf xeftet derivandum.-

Quanta vis obfervantiz fit in Imperio Germanico , teftantur

paffim receffus , aliáque a&tà publica,

IL Unde & in Jure Ecclefiaftico locus eft

obfervantiz,

Vide Canon. 6. Conc, Niczn, in. verbis : Mos autem perduret.

B

& rurfus : Quoniam (» Epifcopo Romumo paril

s mos eff.

Can, 7. Diftin&, 11. ubi S, Aug. 7 bis vebus ;

de. quibus

zil certi [latuit, drvina. Scriptura ,. mos populi Dei,

( in-

flituta majorum pro. lege renenda fant.

Et Carolus V. inhzrendum ftatuit laudabilibüs : obfervantiis

R. I, de Anno. 1530. $. 10; 15:& $7-

IIL. Eft autem obfervantia Mos populi Chriffia-

ni, null lege expreffa flabilitus , fed paulatim . in-

troducíus,

DiPFcr-t

B 4

i?

24

GA PU T.2

DE OP

Differt à traditione , q

uz eft lex verbalis &

ex obfervantià antiquiffimá

xpreffa , quamve

VIL. Ab

» cujus nefcitur initium , pra-

fumatur traditio Apoftolica

» przeunte Auguítino, Lib, ;,

gens in pzji

de Baptifm, C, 24. per notu

e

m illud: Guod uaivería tene

corruptela di

Ecclefia , mec & Concilis i

j

nfr

Uutum . [ed femper vetentum

eft, nonuifi autboritate p

Eccleiafticont

ditur.

offolicá traditum recifim cri-

Prabendarum

fci, &c.

IV. Debet obfervantia, utíitlegitima, íuis

regulis niti;, non minüs ac traditio,

VIT. ]nte

Nam preprimis folidé probanda eft, cüm

pu el, que

fit res facti,

Qs proceder

Clefaftcis ob

2do. Ut obliget omnces fideles, debet effe uzi-

formis ef univer[alis , nam particulares unius al.

IX $

teriüsve nationis confüetudines non ftringun:

ca«teros populos. Vide Can. z//z, dift. 12.

tinm Ms

tt$, eOnt.

3tio. Non debet effe contraria veritati, fed

gratim n

cedat ei manifeftz. Can. 4. 5. & feqq. dift. 9, &

NÍ i Lj

Can. 6. dift, rz.

utut bot;

tti lum

Inferit Gratianus diftinctioni ocava inulta fragmenta $. Cy-

priani contrà confuetudinem pro hac regula; fed cümifte

X. ]l

Pater malam caufam iis locis defenderit , obíervanrtiam

Untà vigear!

vcré orthodoxam reprobans , majore prudentiá omififfet

illa Compilator,

defafics

V. Vim potiffimam habet obfervantia in ri-

Wt par

tibus & adminiftratione Sacramentorurmn , in

N fola j

t

modo celebrandi Concilia, in Electionibus &

Q a

Confirmationibus, in Prarogativis Sedium Epi-

Ícopalium. &c.

VI. Cum Obfervantia non oportet confundi

Abufus , quos fenfim irrepere poffe in Ecclefiz

difciplinam nimis compertum cft.

Vide R. I. de Anno r

330. $, $. & 61, & Txidentinum im

decretis de rcformat.

VII.

odl

DE OBSERVANTIA zr STYLO,

drfi , qum

VII. Abufus eft confüetudo , vel praxis ver-

ipuftino, lib ;

gens in prajudicium bonz diíciplinz, unde &

d wagoerja t

corruptela dicitur.

E.g. Applicatio redituum

umfer retentun

? redifimà tr«

Ecclefiafticorum ad faftum & luxum , cumulus

Prebendarum , abíentia diuturna à loco bene-

ficii. &c.

imi, füs

VIII. Inter obf'ervantias particulares przci-

)

&, du

pua eft, quz vocatur 5zy/4s Curie. Eftque mo-

dus procedendi, in Judiciis & Confiftoriis Ec-

clefiafticis obfervari fuetus.

dhet effe u)

sres üius al

IX. Stylus non facit legem publicam , fed

tantüm regulam inter Judicem & partces litigan-

yt fu.

f r.

tes, cósve, qui à Curia Papali vel Epifcopali

gratiam impetraturi fünt.

veritti, fel

Nifi enim Libellus, aut preces Stylo fint conformes , cauíà

'q, di&' 8o x

utüt boná cades, nec gratiam obtinebis. Sententia con-

tra Stylum Curiz lata eft ipfo jure nulla.

ometta $, J*

X. Illud veró perquam eft durum , quód

l; fed cz'mffk

tanta vigcat Stylorum difformitas in Curiis Ec-

, obferundam

clefiafticis, miris modis fufflaminans caufas ap-

xj af

pellatas, partiaámque jura invertens,

4nti in n

Nam fola Styli in fuperiore tribunali diverfitas facit quando-

que, ut adjudicatum rurfus abjudicetur.

,tOIUm n

dionibus &

edium Ej

a'.-&v)

ERN

dN

GA

Q GA O £0

LE

2

z.

N

RUE e

WE

2

il Ecclcfïæ

E

CAPD.

A 5

VI[I

26

C

E

( o

W

ss

TTE RT

edeseden o o eoedeo o

L A

25!:

tXocseocdee tesedeoedeo od n

:

mum»

z

*

tD G ozn u

* o*

7 A u u

* oO*

TOE

mitan, |

PA

»

^

x* *

A

C

um

fidclis hom

Es

aG

$

$

ApRaPd

p2

$

mb

--

E

GR

]V. 3

Glim:

GATPUI SIIY

Cathilica l

DE

fum trtd

Preer $vb

0000 i

SYMBOLIS.

Infciari,

Is mot

w, faó

I.

V, Ànt

D Jus publicum creZegdorum pcrtihcnt

I n

Symbola, quorum in Ecclefià ufus à

Myoltolio

primis temporibus hodiedum perdurat,

co:qu

UI GC

Non eft fcré fecta , quz fua.non numeret Symbola , Librósve

Symbolicos. Gundlingiana f0f Det Gjottägvelebrtbeit in

Ij al

Theologia Symbolicá.

Vi &

VV

21 mgïg

Qu Gs

II. Et Przlati omnem navárunt operam , ut

à fidelibus memorie commendaretur. Symbo-

Dibitzn: (

lum, fzpé recitaretur, intra miffarum folennia

Anfam [

Pf'" cor

decantaretur, horis Canonicis infereretur. &c,

4l £0j

De Symbolo dicit S, Aug. hom. $. inter $0. Guotidie dici-

Baronin

tis, quando [urgitis , quando *vos collocatis ad fomnum.

Yit pro

Timotheus Conftantinopolitanus ad fynaxes fingulas Symbo-

b d

lum recitari curavit , ut refert Theodorus Lector.

modoo

Concil. Forojul. anno 79$. jubet: Symbolum &* Orationem

uis 4

Pt

Dominicam omnis Chrifliamus memoriter [ciat,

f (

Capitularia Caroli M. L, 6. C.7 r. Patochis mandant, utpo-

Pnds

pulos admoneant, Symbolum & Orationem Dominicam cos

tü en

fcire debere , ut falutem confequi poffint,

diwrj;

m in

III. Zóu&o in genere Latinis eft nota five

jue i

Chgra&cr, quo quis dignofcitur veluti tefferá

mili-

CAP. IV. DE SYMBOLIS.

27

u 7A

tkbixrag

militari,

Symbola fidei fünt fententie , queis

P****ä'**

& A n d La

u^ VVA 9 VA

TR

$

fidelis homo difcernitur ab infidcli.

IV. Ze&Gow etiam fignificat Collatzezem vel

Colleciam: hoc fenfu Symbolum fidei eft zozius

Catholice legis fídes im unum collata ,. feu brevis

fumma credendarum.

Preter Symbolum tamen extant alia omninó credenda , qua;

Y

modó innotefcant, nunquam impuné & adiaphorum eft

inficiari; Nam in materia fidei propter idenditatem rario-

nis motivz obtinet preprimis illud Jacobi: qwi offeudit in

uno, fadius efl omnium reus.

V. Antiquiffimum Symbolorum eft A4foffo-

77 pertincnt

icum , in duodecim articulos difpertitum.

df fs à

Apoftolicum dicitur, vel quia do&trinz ab Apoftolis tradite

compendium eft, vel quia Apoftoli ipfi hanc epitomen

m perdunit,

confecerunt; quod putat Baronius & Leo M. in Epiftola

ols, Librüe

13. ad Pulcheriam his verbis: Ip/z Carbolici Symboli bre-

agl i

vis ( perfetta confelfio , qua duodecim Apoftolorum totidem

eft confignata fententiis; nec non author fermonis 115.

qui falsó tribuitur $, Auguftino.

yeram, tf

Dubitant Critici ; nec adeft Ecclefiz hàc de re judicium,

; Sjnbo-

-4níam dubitandi przbuitI, Variatio hiftoricorum 7» zeme-

m folcnnïä

pore conditi Symboli; Nam Ruffinus inexpofitione Symb,

ait, eodem anno eíle confectum ,

uo Chriftus paffus;

«t &G

Baronius veró anno decimo poft pafhonem , quo tamen

m iic-

vix probari poteft , omnes Apoftoles , jam pridem per or-

j [mmm.

bem difperfos, Ierofolymis conveniff?, 1I. Fabula de

gguïas $

n

modo conficiendi $ymbolum , nam veteres credidére , à fin-

eQot.

ulis Apoftolis fingulos articulos fuifle conditos. E g.

Petrus dixit: Credo i2 Deum Patrem, Joannes dixit, Crea-

Dd

forem Cali d terra, Jacobus dixit , &c.

Ut fomniat cit,

F(fæOr

Al

Tefta-

Pícudo -Auguftinus,

III, Varietas Exemplarium.

m;iant , p*

tur enim Ruffinus, qwid boc Symbolum in diverfis Ecclefiis

m

diver[um fuerit, 1V. Silentium pratrenfi Facti Conciliaris

tam infignis in hiftoria Actuum Apoftolorum , guibus

jure inícri debuiflet Formula hzc Symbolica,

potà HVS

u t

E

VII.

m

28

CAP. IV, DE SYMBOLIS.

C

4

4

VII. Proinde illud venerantur omnes Chri-

. Alte

ftiani , feu Catholici feu. Acatholici , tanquam

1 UO at

Orthodoxum ;

Quanquam non fit cadem

30 autra

omnium explicatio,

* Jedramr i

fed inheo

E, gr. Defcenfum Chrifti ad inferos

Calviniftz Explïcant de

dt vocitu

fepulturá ;

Durahdus Doctor Catholic

us de deíceníu per

Ditticula Ed

folam virtutem & operationem ;

Alii de Statu triduano

t, vidt

mortis: ipfi Catholici nihil certi ftatuunt , quis locus per

]os imita

inferos denotetur, ancarcer damnatorum » an Limbus Pa-

trum , an Purgatorium?

modo $z

Sactam,

À Symbolo Ecclefi Africane , uti & à Rom

dunená TI

ano; aliísque

hic articulus plané abfuit ,

prateritus quoque à Symbolis

Niceno & Confítantinopolitano.

Neque Tridentinum

X. Tert

quidquam circa hoc Caput contra Calviniftas definiit,

fimnay:

Pümà, &

VII. Succeffü temporum novz harefes oc-

qu d i

cafionem dedére novis Symbolis, quibus do-

Crina Catholica clariüs explanaretur , adhi-

Ngur en

ls $j

bitis verborum formulis, quarum neceffitatem

MS, codi

aftut& novatorum locutiones induxére, Horum

thenos p

bic alad

VIII. Primum eft Nzcezuz , à. 318. Patribus

] ipo

Symbolo

Concilii anno 355. contra Arianos confectum,

hujus tenoris:

& profe

àtque M

tilus,

Crediinus in unum Deum , l'atrem omnipotentem , omnium

vifibilium & invifibilium fa&orem ; Et in uüum Dominum

fffa Bmg

noftrum Jefum Chriftum , Filium Dei de Patre natum ,

unigenitum , id eft, de fibítantia Patris: Deum ex Deo,

& ftb £

lumen ex lumine , Deum verum ex Deo vero.

Natum;

Pauum t

non factum , öf.caäa'zov Patri, hoc eft, ejusdem cum Patre

105 inte

fubftantiz , per quem omnia facta funt , quz in Colis &

in terrá,

Q

Qui propter nos , & propter noftram fzlutem

deícendit & incarnatus eft, homo fa&us, pa(us eft; Et

boli ,' &

Q

refurrexit tertià die, & afcendit in Calos , inde venturus;

judicare vivos & mortuos, & in Spiritum Sancum, Ada

Wtali Syn

Binii lib, 2, in fin.

Vïltum ;l

Jüni Ar

IX

Js.

CAP. IV, DE SYMBOLIS,

29

mnes Chri-

IX. Alterum eft Covffantinopolitanum * editum

|, tanquam

à 150. Patribus Concilii itius cclebrati A. C.

Ít cdm

381. contra Macedonium,

* Recitatur in Miffà à Gracis & Latinis: Novum non eft,

- fed inhefivum Niceni, hujüsque uberior declaratio: un-

: explicant de

de vocatur Nic&no - Conftantinopolitanum.

ie delcenfa per

Particula Filióque , à Latinis extra Concilium generale addi-

$i ttiduano

ta, valdé offendit Grzcos.

Id fecerunt Hifpani Sec, V.

, qui s per

hos imitati funt Franci Szc, VIII. Ecclefia Romana veró

. an Limbis Pa

modó Szc. XI. Vide Juenin.Tract, hiftorico - dogmat, de

Sacram, Accefferunt demüm Orientales in Concilio Lug-

dunenfi II, & Floxentino,

mato, dlüsqt

que à Sjmbolis

: Tridentium

X. Tertium eft, Syzbolum vulgó $. Athana-

Is definit,

f nuncupatum , quod more Pfalmi cantatur in

Primá, & incipit: ,Quicweque vult falvus. effe,

hareles 0C

epus ef , u£ teneat Catholicam frdem.

quibus do-

Negant. eruditi ,

$, Athanafium Epifcopum Alexandrinum

LUf , adhi-

hujus Syrhboli €

ffe authorem 1. ) quia id defideratur in

MS, codicibus, 2.) Quiaipfe Athanaf. in Epift, ad Antio-

veceffitacem

chenos proteftatur , fe Niceno Symbolo contentum efle ,

re, Horum

ncc aliud. voluiffe confcribere : privatus fané impegiflet,

fi eo ipfo tempore, quo Concilium providit

Ecclefiz. de

ri. Darritus

Symbolo , is velut peritior aliud procudiffet, 3.)Ibidem

confedurty

ex profeffo impugnantur harefes — Neftorii ; Eutychetis

atque Monothelitarum ; qu

as velut juniores ignoravit Atha-

nafius,

4.) Tacetur in eo fingularis Catholicorum

teí-

yem, ormmim

fera àposrio. Conjecturant itaque Ufferius, Pagius &

numDominum

alii; compofitum effe à Vigilio Tapfenfi , Epifcopo Afri-

Dure mitm»

cz fub finem Szc, V. qui multos libros fub nomine S$.,

Patrum evulgavit, nominatim, Dialogum adverfus Aria-

Deum exDoos

nos interlocutore Athanafio.

er, Milh

«dem cum at

XI. Quidquid fit de conditore hujus Sym-

g in C05

of fl

boli, oecumenicum non eft, quia à nullà ge-

ss d5

nerali Synodo adoptatum , íed opus meré pri-

jpde v

vatum , inftar Symbolorum Hilari, Bafili, &

hymni Ambrofiani.

Ver-

n

Pt n

CA

30

CAP. IV. DE 'SVMBOLIS.

XVI. Al

Verfus: Nam fjc

ut anima rationalis ( caro unus eft bomo,

ita Deus t b

0920 1OÓJus

eff. Chrifius , lapidem Lydium Theo-

obedicnriz, '

logorum vix íüftinet.

mitatis eiterré

* [ g, Nomin

XII. Quintum eft Symbolum Concilii Late-

4 f210,

ranenfis IV. anno I2.1

5. relat, in Cap.I. X, de

" E . Scipa

Sum. Trinit,

trum inerre

Concilium Viennenfe füb Clemente V.

i p P. t

fimiliter Symboli fpe-

Tie Sactament

ciem habet, Litterz pro inftru&io

ne Ármenorum , quas

Eugen. IV. poft Synodum Florenti

nam dedit Oratoribus

Armenis, referri etiam poffunt inter Symbola, Quz au-

V. 45

tem ibi dicuntur de materiis & formis Confirmationis ; Or-

Mi i e. il

dinis &c, non debent adeó rigorosé accipi velur definitio--

demondratur

nes dogmatice, Vide Jüenin lib. cit. pag. m, 110, & 62 t.

UL Qu

XIII. Prolixum denique Symbolum promul-

T agl

gavit poft Synodum Tridentinam Pius IV. P. M.

edontr: 1]

in profeffione fidei, quam emittere folent nco-

defiaftici

converíi noftri, nec non quicunque ad Przla-

turas & Beneficia, gradüs

XIT Pab

movendi.

que acadcmico; pro-

(s Rom

Habetur. ad calcem Concilii,

XI, Catsc

XIV. Veruntamen non omnia Symbolorum

dli Tridenti

di&da & verba pertinent ad claffem fidei 4jv;-

ltttre mor

"4, Wa , ut fint dogmata friz;i erdizis , id eft,

n df

veritates immediaté revelata.

Wante Con

Jefum effe paffum /ub Pontio Pilato verum quidem eft hifto-

Qmi Lenat

ricé , at non eft articulus fidei, quód runc Pontius fucrit

Przíes, aliàs hoc malé omififfent nonnulla Symbola.

XV.

j COïmüxö;g

Quzdam inferuntur Symbolis velut pro-

D n

babiliora , di&is San&orum & Theologiz Do-

Cl peee

&orum magis confona.

It lo

Vide Clement, unic, de Sum. Tripit, in fin.

JX g

Huc pertnet do&trina de Siltaneá Greatione Angcelorum

& hominis propofita in Symbolo Lateranenfi cit, $. 12.

ii

D ipbir

Xxth

CAD. IV. DE SYMBOLIS,

3L

L

LE 1778

XVI. Aliqua pertinent ad. virtutes zworales,

obedientie, * modcftie, ** pacis & unifor-

m Lydium Theo-

mitatis externg. *** &c,

oncilii Late:

* E, g. Romanóque Pontifici veram obedientiam fpondeo "

ac juro.,

4p.L, X, de

?* E. g. Scripturam -nonnifi juxta unanimem coníenfum Pa-

trum interpretabor.

*** E. g, ReceptosEcclefiz Catholicz ritusin adminiflratio-

t« Symboli fpe

ne Sacramentorum recipio & admitto,

TM QU4$

dedit Ontoribus

XVII. À Symbolis denominantur Libr Syz-

bol, Qu av-

bolici , i, e. illi; per quosSymbolorum confeffio

firmationis , Ot-

velüt defnitio«

demonftratur & explicatur.

m,L10, & &21.

XVIIL Quorum alii fant peb/ici, alii privati.

m promul-

Hi à Magiftris nullà poteftate in fideles praditis

u .M

eduntur: Illi veró authoritate Magiílratüs Ec-

! (olent no-

clefiaftici.

TE

XIX. Publici funt Tomi Conciliorum ; Cate-

imicos pro»

chifmus Romanus, & Catechiími Dioecefani.

XX, Catechiímus Romanus ex decreto Con-

cilii Tridentini componi juffus eft, Przlatis ab

rmbolorum

ineunte mox Concilio huc deputatis, obftitére

) fit inii-

j, il l

tamen difficultates magne, quó minus res iíta

durante Concilio expediretur: quare propofi-

tum à Legatis, ut totum negotium remitterc-

km dt il

tur ad Summum Pontificem.

*

pontius facii

Symbold.

* Contradixére aliqui, & nominatim Epifcopus Leridenfis

longà oratione demonftravit, fi ulla caufa digna fit Con-

; velut j/^

cilio , hanc de Catechifmo fore, cum ifte liber tenere de-

ogz D

beret locum primum à Symbolo,

XXI. Primüm deinde fuit editus juffu Pii V.

Hiftoriam , fcopum , & authoritatem hujus Catechifmi lege

t Angr*lomm

in apparatu, edirioni Bruxell, 1700., pxæfixq,

T

512

XXII.

À

u

32

CAP. IV. DE SYMBOLIS.

CAP. V.

fibulofs:

XXII. Hic Catechifinus cft utiliffimus atque

denmpo

terfiffimus, proinde meritó exemplo S. Caroli

füerutr &

Borromzi Paítoribus animarum inculcandus.

grzr.:fz-bm

Tantz tamen authoritatis non eft, quantz conciliaris inter-

laatas C

torturà n

tialitatem fcholafticam,

pretatio Symboli. Modus explicandi fapit interdum par-

H* Modg

nmm, &i

XXIIL Catechifmus Petri Canifii S. I. primi

opehiltor

per Germaniam Provincialis, Theologíque Tri-

lis, pl

merar if

dentini eft liber meré privatus. *

aqit à vi

* Licet juffu Ferdinandi I, Imp. editus, qua res admodum

difplicuit Curie Romanz,

Uíu tamen ubique locorum

invaluit,

Duplex eft: vzajor & minor :

Major prodiit primüm 1554.

Editio Plantíniana de anno 1574. eft optima. Mizor eft

Synopfis majoris, per quaftiones & refponfiones ad ca-

ptum puerorum diftributa, & notior majore,

XXIV. Catechifmi Dioccefàni , licet pené in-

numceri , pauci tamen prorsus elimati fünt: hinc

QN

non habent authoritatem Libri Symbolici uni-

verfalis, fed veniunt tantüm nomine Zzffracfra-

pis pafforalis, *

* Pulcherrimam Catechefin. tradidit juxta vera Catholicorum

Epimen

N

princípia , remotis omnibus , qua fugeillationi poflent

Judai

proftare , anno fuperiore celfiffimus Bambergenfis ; in li-

* Srt eim.

bello precatorio, quem íene&tuus fuz partum immorta-

lem proprio calamo exaravit.

paetas lt

telüm

al

XXV. Pruritus componchdi Catechifmos

ä'&mu;n 2;*

hodie nimiüs eíft. * Germanorum parüm va-

IN

lent: ** Optimus, quem fciam, cft Claudii

H COTWQ

Fleury Galli, ***

quidem N

* In fingulas feré miffiones conficiuntur novi non absque per-

turbatione rudium.,

i n

r

** sScatent hiftoriolis apogryphis , aliisque ridiculis , qua

E Ssii

fagaciori huic fxculo amplius non quadrant, jidque

X bro q

incommodi habent, utpueruli viri faQi , cernentes , fibi

"

fabu-

MT

/i

: h

jf

I

CAP. V. DE CONSENSU ECCLESLE. 33

[imus atque

fabulofis natratiunculis illufum fuiffe, in aliis porró rebus

lo $. Caroli

clerum populi fimplicitate abuti fufpicentur, Szpé compo-

fuerunt eos Scholaftici , qui rem. magnam praftitiffe fibi

ulcandus,

gratulabantur , fi tricas fcholz populo traderent , aut voces

oncilaris intet»

barbaras cum ingenti dogmatum caliginc & parvulorum

: [nrerdum pat-

torturà in vernaculam cogerent.

*** Modus docendi in eo eft facilis, pius, expers fabula-

rum , & idearum , qux fuperant captum , veritates inftillat

ope hiftoriz Ícripturifticae , quam methodum $$.Petrus, Pau-

$. T. primi

lus , Stephanus &c. zenuiffe legunturin actis Apoftol, unde

xque Tri

meruit ifte Catechifmus in exteras quoque linguas verti,

atque à vitis fapientiffimis laudari.

ts admodum

ubiqueïocorum

pn'müm 1554

imi, Mini €

[DXPUT Y

yifones 4d d

DE

Qte,

;et p

ECCLESLE.

CONSENSU

'ünt: hinc

ibolici uni

L

cinfnd

Egimen Ecclefiz Chrittianz , non fecis ac

*X

, Cudlcorm

IN

judaice eft Theo -craticum,

jrani pO

llcqt

* Sicut enim olim locutus eft Hebrzis Patribus Deus per Pro-

»crgfn TE

phetas , ita noviffimé per Filium. Hebr. r. Hic, licet in

1im immortá

ccclum aflumptus , manfit tamen Íummus Sacerdos in

zternum ibid. cap. 7. Y. 23. & 24. Princeps ; Paftor , fpon-

fus Ecclefiz fempiternus,

aechifos

anm Yv

II. Corpore càm fit abfens J. C., conftituit

e ao

quidem füos in Ecclefià Vicarios, qui exterpam

Chrifti prefentiam füppleant, Cap. z. $. 14. at

son d

ipfe Spiritu prafens eft, miniméque otiofus,

ial

quf-

fed pro civitate facrà follicitus , ibid, (. 17.

16.

ydrino

H

'l ibi

ne poría infcri prærvalmnt adw;fus eam. Matth.

a

,(abll'

|dE.

34 CAP. V. DE CONSENSU ECCLESLE,

CAP. V.

divin ; (

III. Novit veró Chriftus, regnum quodlibet

ftare Confe»fu, diffenfu collabi.

(chismate pl

Nam ipfe de regno Sathanz ajebat Luc, 11. Ormne regnum ad-

coaduxet.

verfus [e ip[um dioifum de[olatur , df domus [upra do-

aum cadit,

Imó civitatis anima eft confeníus fecundum

I H

ca, quz docet Clar, Ickftadt cit, in prolegom., $. 8.

p afhent

IV. Ergó , fiquaeicura, ut Ecclefia ma-

Joat. 14.

neat firma ($.2.) confequens eft, illum Cozfez-

Y. Porro

fés in eàdem ce[ervaudi przprimis effe ftu-

confenfui i

diofüm.

(upotcà D

V. Unde non folüm rogavit Patrem pro «zi-

Vitum,

|

flabilimentu

44fe. credentium , fed. infüper hanc voluit effe

apotivum frdei, *

iL T

* Non pro eis ( difcipulis primis ) zaussm vogo, fed (» pro

eis, qui credituri [unt per verbum eorum in «me ,

UT

um peti

OMNES UNUM SINT, ficut Tu Pater im Me, ( Ego in

Xl (o

1v; UT CREDAT MUNDUS, quia Tume mififli Joan.17.

bitin doem

VI. Confenfus ifte in €o ftat, ut fideles fra-

IX t opin

tres idem loquantur omnes, non fintinter cos

dentais

diffidia, fed fint integrum corpus eZ4ez menre,

dtes

& eádem fententi4. x. Cor.x. habentes eundem

* iv £. tot

m , B

Spiritum fidei 2. Cor. 4, Y. 1o.,

pane K vin

VII. Cüm veró humanis perfuafionibus ob-

Greci con

Qu or

tineri haud queat, ut in rebus obfcuris, ubi

jan ]

contumax intelletus , femper invenit, quod

opponat, confpirent tot nationes orbis, in-

Ylv

fCII(HS Etdü

dole , ingenio , anteceptis ideis diverfiffimz, *

* Quilibet enim homo in fuo fenfu. abundat , íntellectus hor-

rct fervitutem ; amat proprios partus

fentirey

, temnit peregrinos,

HUXUS df

nec nifi evidentibus aífnat Pcringi.

1

2N A.

Aequirtur omninó virtus altior &

XIV. (

(tfig circs

divina,

XLESUE,

€AP. V. DE CONSENSU ECCLESLE, 55

i quodiibet

divina, quz juxta Chrifüi votum ingenia à

fchismate prafervet, atque in eodem feníü

coadunet.

Ome rogm a

du fipra d«

Yenfis fecundum

IX. Hujus divine virtutis fecura eít Ecclefia

zom V

per affiftentiam Chrifti, Matth. 29. &Spiritüs $,

cclefia ma.

Joan. 14.

thm Cnyän'

X. Porro Chriftus & Spiritus S, non affiftent

s die fl

confenfui in falfüm : Ergó confeníus Ecclefiz

(utpoté à Deo procuratus) erit femper circa

vcrum.

uo fiet, ur Ecclefia fit columna &

'emp Wilj-

ftabilimentum vcriratis. r. Tim. 3.

c volut &

XI. Firmum itaque Juris Ecclefiaftici Princi-

np, L 6 m

pium petitur ex confenfu Ecclefia.

m 1 s

YEUL

XII, Cönf;n(us ifte præcipuum locum ha-

-th['!Oin. It

bet in dogmaticis , & ritibus fundamentalibus: *

nam in opinionibus adiaphoris , & ufibus acci-

fddes r

dentarüs * * variare novimus Ecclefias particu-

tntintereos

A mnt,

lares,

* Sic v. g. toto terrarum orbe docent Catholici, effe 7. Sacra-

cs aundem

menta , Baptifmum in aquá conferunt , Euchariftiam in

pane & vino confecrant,

* * Grzci confecrant in fermentato , Latini in azymo : alias

Jnibus Ob:

uoque ordinationis formulas fervant &c. de quo latius

Jucnin & Morinus Galli,

(curis, UI

enit; qllO

XIII. Veritatis argumentum forte eft con-

fenfus Ecclefie Graece cum Latinà,

j 01'bi57 il

xfilmao

Nam agré poterat fieti , ut iftz duz, perpetuó zmule, con-

(entirent in unurh , nifi traditionis evidentia ; altiórve in-

fntcllc&us.h"'

fuxus determináffet utramque ad confenfum.

yi: ag

]

XIV. Concordantiam utriusque hujus Ec-

clefiz circa materias fxculis proximé fupetio-

jj 1

jtiot &

ribus

ii

VIfÀ »

C 4

36 CAP. V. DE CONSENSU ECCLESLE.

CA V. 1

werfatur cor

ribus difputatas , c. g. liberum arbitrium, ob-

fervantiam przceptorum Dci, invocationem

Ycclefiz, cu

San&orum ,

numerum Saeramentorum &&c,

in edícation

monftrat liber Theocleti Polyidis edit, anno

firnriur ad

* Jerfndfo cc

1736. füb titulo: Sacra zuba ffdei Gracana Ec-

appftcliciis l

clefre Chriffi,

pits orüis

n À

Author ifte, Abbas Polyaniz in monte fan&o , peragrans

nuper Europam cum viris ttium religionum eruditis con-

lis: ante C

verfabatur , varié quzfitus à curiofis citca dogmata , ri-

raquei part

tus , ac ufus Ecclefie Gracz,

x fde «

Olim vero «

X V. Et quanquam Orientis Ecclefie po-

Taptíimo d:

tiffimz poft Florentinum ab unione Latinorum

receflerint, ac prater Ííchifa hazrefibus ali-

XVIT. $«

Joribus nonà

quot infc&z fint: validum tamen argumentum

tranfmiltus,

ex earum cum Occidentalibus confenfü manet

Nam pofteri

pro reliquis fidei capitibus , qua veluti certa

ut de Edl

utrinque rctinentur. *

hi, 'fia,' V

* Signum quippe eft , talia non ex coxcá (übmiffione erga

fedem Romanam à Grzcis teneri ac doceri , fed ex anti-

XX Ter

quiffimà inftitutione Majorum,

bnoxis m

Non potuit ergó arridere Lutheranis cenfura & repudium Con-

um Theolo;

feffioni Auguftanz datum à Hieremiá , licet fchifmatico

Patriarchà Conftantinopolit, quem invitárant ad ejusdem

—

j Ánoi n j

amplexum,

FOhtra com;

Qr: quæ 0

XVIL Hujus Principii credendorum ütüt. (a-

Wtpant c

'u

J deven

luberrimus fit ufus, ex inícitià tamen vulgi

Q & ;

Theologici in abufüm declinat. *

Ài

U v

* In fcholis enim leviffimé appellatur ad confenfum Ecclefiz

ts «

L

abíque ullo difcrimine materiarum , & íepé fine previà

Fb

informatione clamatur: i£4 Catbolici 0mphes,

L C

XVII. Ut igitur fua fit huic principio folidi-

Clitinen:

tas, requiritur primó , ut argumentum , in quo

|

XX Qu

V;rfa-

X CLESUE,

CAP, V. DE CONSENSU ECCLESUE. 37

Ibitrium, ob-

verfatur confenfüs, ex fe cadat füb definitionem

Invocationem

Ecclefiz, ceu res revelata, neceffaria, vel utilis

in edificationem fidelium: in cateris nemo ad-

entorum c,

3*

ledit, anno

ftringitur ad captivandum intelle&um.

1 Cricant Ee-

* Perfuafio communis Ecclefie primitivz , literis etiam

apoftolicis haud obícuré prodita , fuerat, inflare pro-

pius orbis excidium , diémque judicii , quam tempus

nddo , pergnits

eorrexit, Ante Copernicum nemo dubitavit de motu fo-

wm eruditis cone

lis: ante Columbum nullus fomniavit quartam globi ter-

xa dogmatá , j

raquei partem ; cámque habitatam. Lunicolas moderni

illz(à fide conjecturari poffe autumant contta communem.

Olim veró opinio $. Auguftini de paenis parvulorum fine

Ecdie po«

Baptifmo decedentium erat plané fingularis & exotica,

»e Lataorum

XVIII. Secundó: Confenfus ifte debetà ma-

harefibus ali-

joribus non interruptà ferie ad nos ufque fuife

| argumentum

tranfmiftus.

pfenfü. manct

. Nam pofteriora fzcula non condunt novos articulos fidei,

veluti C

ut de Ecclefiá fcribit Vincent, Litin, zoz zova dogrnata fta-

£uit, fed vvetera eruit,

| dci)ct effe

abmifftone gà

XIX. Tertio: Confíeníus ifte non

«; fl r

obnoxius mutationi , quod multarum opinio-

g ul Con-

num Theologicarum eft fatum. *

* Angi non debet vir cordatus, fiquid cum fandamento docet

- Jcimatco

j àd (

contra communiorem : nam opiniones hominum mutan-

tur: qua olim erant fufpecta ac temerariz , noflro zvo

occupant cathedram,

La Theologie s'habille à la modc,

Quó deveniffent Scotus, Durandus, Catharinus, Leffius,

m itir &

Molina & alii, (i omnis novitas inimíca foret veritati?

amen ul

Mutationi veró maximé fubjacent opiniones fcholaftice , qua

certum aliquod Philofophix fyftema pro bafi ftatuunt:

nam hzc variant laben:e tempore ; Primá Eccleliz atate

)

nfenfum Ecclcüi:

regnabat Plato, medià Ariftoteles antiquis fufpectus , no-

[gy 1

ipe pre

j

ftrà Cartefius , poft quein. boni Catholidi per Galliam ,

aliásque partes orbis etiam in Theologicis abfque (crupulo

elirhinant accidentia abíoluta pcripatcncomm.

naPlO

(olid

tüfl; J qUO

x X. (lqartö: De coníeníu totius Ecclefie

vl

debet

C 3

38 CAP. V. DE CONSENSU ECCLESLE.

j Y

debet certó conftare: nam quzfítio fa&i eft , 4z

&

du

n

M OP O

sX u us

Cä

onnes Doctores in hác illzve fententià concordent?

(p f f?

4

þr

4,()4

d

]

»

Hoc opus , hic labor: Ecclefia eft perfoma zoralis , conflata

D

25

11

ex innumeris pené individuis: quis hominum deprehen-

det fenfum tantz multdtudinis? Et quorümnam confeníus

indagabitur?

-n eorum, qui judices funt controverfia-

rum ? Hi regimini externo intenti theologiam raró curant,

yrem omnem committentes Confiliariis, .4n Theologiz

Magiflrorum ? 4t quis eos conftituit judices ? Scholafti-

corum teftimoniis accenfuris ( quandoque temerariis ) non

eft fidendum : quis eorum legit omnes libros, fic, ut

offit afferere cum coníftantià , neminem totius orbis Ca-

& p

tholici aliter fentire? Et legerit omnes libros: an foli illi

Orthodoxi , qui libros edunt? Quot funt, qui ex mou-

vis facilé divinandis abítinent fcriptione ? Quanta cohors

velatà mente juravit in verba predefiniti Magiflri? Quot

litterati ftatutis ordinum prohibentur ; quó minüs fcribant,

quod fentiunt ? Soii Galli, quos, timido licet pede , pre -

munt Germani , animofitatis famà clarent : Italia & Hi-

fpania liberiores calamos haud patitur. — Certiffima itaque

via ; percipiendi confenfum univerfalem Ecclefiz , eft Con-

Urs D

cilium veré occumenicum , utpoté quod eandem reprz-

ximam

fentat.

Üfes s

Yetlis Ciy

Q

NU

Y

Condere (üe

NY 7

L

NY

W

;

A

U

z

SNT

N

y '.g??sæf

Pa

þi

ï

OP AN

É "'x(ll(

)

i

. De ho

X

-

IdEE

NZA

m

SCERSM

x/:

Z

ACXXSUISUM

NN

tibt, fold

OR

P

li

TU

WW

.W/fl:

NSSRN

tiotate ape,

——

p

X

f

í

Z

WSN

foict ul

7

2

"4 -5

NS

Attendtyre

0 CQUiO a

Ill nj

CEtat

' Qui

CAP.

tG con

39

XLESLE,

u ( o)

.

fabet,m

s

-

xbl

E. d.

r

—

a

dec,

e

L

$

2

Qfee)

&f

C

Ó

4 amardar

à

E

ETRU OEU

E

i

SOSTNUEUOE

$5 c)

.(L-.l

3oeao

ei

d

E

VrAbs , confaa

T

ä*l*

?ää?ö

bl

T

7

num deprehee-

Ld

æ

nnam confenfüs

t conttoveríid-

4 titó cutant,

À Thedlogig

CAPUI VXl

s? Sholalti-

DE

! termeriris )non

llbros , ic, wt

totius otbis Ca-

SS PONTIFICUM

yos: an folt 1lli

, Qu er mott-

Qu cohots

Magfti? Qu

DECRETIS.

b minus fcibat

licet ptd€: r

I.

: Til & He

Certifima itàque

Uris Publici Ecclefiaftici partem feré ma-

d eliCot

anden IZ

ximam abfolvunt decreta illa, quz Pon-

tifices Romani , tanquam Ecclefix uni-

verfalis Caput , tam in Synodis, quàm extra illas

condere fueverunt.

IL. De horum authoritate , quoufque fe por-

rigat , folide ratiocinatur , quisquis modeftà cu-

Z

riofitate aperit oculos, confulit hiftoriam , in-

fpicit Bullas, & Refcriptorum tenorem varium,

attendítque fagaciter, in quo argumento, quo

fine, quo ordine ha&enüs emanárint, quóque

obfequio ea fidelis populus receperit *

III. In ipfo Jurisprudentiz publice veftibulo

errat, qui fingula Pontificum dicta, narrata,

decifa, confixiones thefium , cenfüras & pro-

hibi-

CAP.

C 4

40

CAP. VL DE S. PONTIFICUM

hibitiones librorum eàdem decempedà mceti-

VIT. V

tur, omniáque pro divinis oraculis habet.

- mizatons, h

Difcernendum eft dogma à dogmate ,

narratio à conftituticne ,

praceptum à przcepto,

& qucunque

ratio legis à lege , fcopus ab

To hiíce nibi

obiter dictis , 'e'g'y

fides humana à

ov Go T& Wæge'g'yx, opinio à fide,

exmen, Ár

divinà,' mens à liteá , ne omnia

ro-

üe

mifcué cum plebe theo

logicà in eádem claffe collocentur,

con

30i

IV. Papa, dum agit Theologum, Juriscon-

ht Qus j;

"

fültum aut Hiftoricum privatum ,

non plus au-

adenti ,

1

K

thoritatis habet ,

quàm civis plebejus Ecclefiz.

fuo lo m

therus, ho

Nemo tenebatur affentiri Joanni XXII. opinanti, animasante

nem X, di

judicium extremum carcre Dei confpectu,

damnatum |

V. Agit autem Do&orem privatum, quo-

fammis dec

ties non procedit üit judex, aut legislator ; * (ed

Qoncma

W guy

inftar alterius eruditi Pralati libro

s publici juris

nque uc

facit, **

00j

* Hoc, meo judicio, clarius eft

phrafi illà metaphoricá: cir»

Íeg, Corí

nom loquitur ex catbedrá.

** 'Talis cenfüs funt fermones S. Leon

M

ü&

is & $. Gregorii M.

Hadriani VI, quzftiones quodlibet.

Difputationes in libr.

te5 fidei, T]

IV, Sentent, Epiftole &c.

Opera Clementis XI, & Bene-

di&i XHI.

Tüorüm ,

fituala ve] t

VI, Pontifex z£ Judex aut dirimit lites pri-

tem fücci

^

ii

)

vatorum, aut decidit dubia, caufásque ad uni-

'

!

^

verfam Ecclefiam pertinentes.

K D

ïCm

! fl reve

VIL Sententie Pontificis in caufis privato-

C errors

rum jus tantüm faciunt inter partes htigantes,

Eccküæ N

füntque obnoxiz errori , affedibüsque huma-

JüCat n

nis, quibus & ipfe circamdatus eft. *

biVln

* Hoc fatis probat Sententia Ste

phani V 1I, in przdecefforem

uum Formofum,

l

;

N &t (

Itaque de fide non eft, "Templarios

Dic Y

jure damnatos fuifle, hunc illámve merità depofitum vel

Cenfin

excommunicatum &c, licet. przfumptio fter à judice,

Glioni (s

VIII.

t n pv

CUM

DECRETIS.

41

pelà m

VIII. Vim majorem habent proccfïï:s Cano-

habet,

nizationis, harefeos, approbationis ordinum,

um à pracepo,

& quicunque redundant in totam Ecclefiam.

ge , lopusab

In hííce nihil decernit Papa, nifi poft rigorofum caufarum

pinio à fit,

examen, An fit in iftis, utpoté quaftionem facti plerum-

E Omnia pro

que involventibus , infaliibilis? an ab cjufiodi fententiis ad

[t collocentut,

concilium appellari queat? difputatur: quidquid fit po-

ftalat cüm pax externa Ecclefie , tüm fubjectionis ratio ;

; Jitscon-

ne quis pervivaciter obflrepat l'ape quidquam eorum de-

cidenti , fed humiliter pareat ,. & fi gravatum fe putet;

) plus at-

fuo loco modefté caufam dicat.

Prafervidé itaque Lu-

s Eccidia.

therus, homo privarus, contra Superiorem fuum Leo-

|, Animasamt

nem X. clafficum cecinit, fimul atque ab eo anno 1520.

damnatum fe vidit, Jus Canonicum cum Bulla Papali

flammis dedit, & hoc publicé , vocatà ad ípectaculum

Jm, quo-

Concione Scholarium ; formatöquc proceffu , civis enim,

lttr ; * fd

ütüt gravatus à Principe, talionem non debet reddere ,

neque ulcifci gravamen, Vid. Grot, de J. B. & P. Lib. Il,

ublici j

c, 1. $. 9. Puffendorff de jur. natur, Lib. 7. cap. 8. $. $. &

feq. Confer Capitul, Caroli M, relat, in cap. 3. dift, 19.

:phoricz' : d

IX. Qu Papa s£ Legislater decernit , fünt

, Gregori M.

res fidei, Theologorum opiniones, difciplina

stionesin IUf

morum , poenaz, juta propria , haecque vel fpi-

$ XI' & BHIC-

ritualia vel temporalia. Singulorum authorita-

tem füccindé videbimus.

; ites pri-

Je d uti-

X. Decifiones Papales extra Concilium in 7e-

bus fídei revercri debent fideles, nec facilé ac-

cufare erroris: * An veró ante acceptationem

; privito-

Ecclefie neque lapfüi neque reformationi fub-

X

htigantes )

jaceant? nondum eft expeditum,

ge hum

* Ut vitentur tutbz , fcandala , & contemptus Legisïatoris.

** Negant Galli,

etiam illi; qui Janfenii propofitiones ab

zi od

Inncc. X, &

uefnelli à Clemente XI.. jure. profcriptas

cenfent.

Obfervantia Ecclefiz hic non cft uniformis; De-

chnphüos

jepofitm "

e00.

cifioni folius Papz nonnunquam acquievit , ütcum damna-

Montanus , Pricülianus ; ovinianus,

udic

ti funt Pelagius ,

Vi-

jj

C 5

vil.

|

42

CAP. VI. DE S. PONTIFICUM

Vigilantiüs : interdum res à Papis decifas iterató exami-

Ads t

nabant Concilia excumenica , ut caufas Arii & Neftorii ,

lam crimix

imó veró & particularia, üt Arelatenfe queftionem de Ba-

^

ptifimo hzreticorum , jam à Stephano I, contra Cypria-

]u poit icec

num definitam,

p dodr

in Dreded

XI. In .componendis Theologorum rixis,

iVL $

cenfurà propofitionum , * approbatione opi-

pra&abi!ier,

nionum variat judicium Papz, **

Yil Go C

[nnocent,

* De his ex profeffo fcripsére Cardenas in Crifi , & Viis/a in

'Trutin. damnat, thef.

sulicatur

mitann.

** Magni hác in re intereft , an Papa fit vir do&us, exper-

Cm veb

tus, prudens, à przcipitantia alienus , quos Confultores

nm apy

adhibeat, quà author cenfure fubje&us fit apud fedem

hodic v

Romanam exiftimatione , quibus patrociniis fulciatur &c.

1m) ver

Y W

XII Quzdam doürinz diffimulando tole-

rantur, fic, ut easPapa fciens prudénsque nec

X

approbet, nec improber. *

qualiicar

* Licet fortafle animo eas deteftetur, cujus generis funt fen-

Dipniore -

tenrie multz Gallorum,

* Base.!

aleís

XII Interdum fupprimuntur contentiones

H

fcholarum, impofito partibus filentio.

iVII

E.9. cum duo oidines , ambo de Ecclefià bené meriti , vi-

risque illuftribus ornati, acrius difceptant , àt Domini-

fpffi;?m t

dignetu

cani cum Jefuitis delicito Confücii cultu, Thomiftz cam

Scotiftis de immaculatá B. Mariz conceptione ; de qua ne

Qumulan

quidem exercitii gratjg publicé difputare licet,

Cäd&mqu

tür vdy

XIV. Quandoque proniüs inclinat Pontifex

in unam fententiam, vetando nihilominüs, ne

Quann

oppofita durius cenfurctur.

fepils

Vide Extravag, Cium praexcelfa, & feq. inter Commun. de te-

liq. & venerar, SS.

Cnitra

* Ui

LE hï

X V. Alià vice neutri fententie plus favet,

pacis

fUCU

VN

DECRETIS.

43

t:tit) erni

pacis tamen amore imperat , ne fchola fcho-

i. & Nelori,

lam criminetur.

ionem de Bs

Ita poft acerrimas pugnas Dominicanorum cum Jefuitis fa-

Itri Cypra-

in Przdeftinat. Tom. II,

per doctrina de auxiliis grati& factum. Vid, Diflert. Calmet

7) fys,

XVI. Subinde declarat, que propofitio fit

)e opi-

Y

probabilier , cateris füo valori rcli&is.

Vid, Cap. Cum Marthz 6, de cclebr. Milff, v. quafrvifti , ubi

& Via ia

Innecent. iz£er opiniones pradicias illa PRO BABILIOR

judicatur , qua a[ferit , aquam cum vino in Janguinem trans-

"mutari.

25 tt*

Confütores

Cüm veró probabilioritas non fit in rebus ipfis , fed in ea-

rum apparentia & habitu ad intelle&um , fzrpé fit , ut , quze

ipud ld

hodie videtur probabilior , cras minus probabilis habeatur:

ilcfatar V

imó verÓ probabilior poteft effe falfa & improbabilis ve-

ra , ut olim opinio de antipodis,

o tole

XVII. Dum Papa profcribit Thefes , folet eas

Qe nec

qualificare, id eft, alias aliis feveriore vel be-

at t

nigniore calculo notare. *

* Has e, g. velut hzreticas ; illas hzrefim fapientes , fcan-

dalofas , piarum aurium offenfivas , temerarias &c.

ntiorte

XVIII. Hzc qualificatio fübinde precifa &&

*ezit!' , Vl

fpecifíca e&t , ita , ut fua cuique. damnatz claffis

affignetur, quod raró fit, * plerumque autem

Domint-

illz cum

cumulatur, fic, ut multe propofitioncs , unà

; qu& n

cádémque bullà enumeratz, demüm configan-

tur velut reffeéfiv? harcticz , fcandalofz, fal-

Xntifet

fz , fimplicium fedu&ive, &c. quin explicetur,

j, I

quanam fit hzretica, qua falfa &c. ** id quod

fzpiüs evenit, cüm nihil fit periculofius, quàm

ceníuras determinar

e, 9*

j &t

* Uti ab Alexandro VIII, anno 1690. die 24. Aug.

** Ita Leo X, damnavit 42. thefes Lutheri, finiftro. plané

faVCt ]

fucceffu , clamabant enim patroni ejus , fic non finiri caufam,

ed

pacis

44

CAP. VI. DE $. PONTIFICUM

fed magis implicari, Vide queque Decretüm Alexandti

accedit 2

VIII. de anno r690. die 7. Decembr.

tem jrz

* ** Alexander VII, de anno I665, & 1666, damnat pro-

accedit a

pofitiones plures à minimum fcandalofas.

*Ee (

XIX, Ad inveniendam veram Papz damnan-

ftas j

tis mentem , r.) fciri debet, quo fenfü author

YT. ]

damnatz hoc illàdve docuerit, 2.) Qua mala

Pontifex veritus füerit ex toleratá propofitio-

feff arga

nc.

tüt patro

3-)

uz fit precià atque ad amuffim

Eg. g

dialediczx dire&a damnatze contradicforia, * ad

gURIS |

hanc enim folam obligat cenfura, **

U

* Hzc fubinde agré deprehenditur , cüm earum complures

C

Nota, )

fint ambiguz ; &quivocz , colle&iva , disunctiva , re-

flexz, proindé

que millenis cavillationibus & fubtcrfïrgiis

hd

obnoxia.

la t

vidtre

** E.g, ex hác damnatà Alex, V 111, futilis & toties com-

vuija eft affertio de Pontificis Romani [upra Concilium cecu-

vitan

menicum auctoritate, atque in fidei quaflionibus decernen-

T

V. a

dis infallibilitate , Fruftrrà quis obligaverit Theologos ,

ut credant auctoritatem & infallibilitatem przdi&am, fed

Xl

Íolim: fententiam , qu -eam propugnat, o effe futi-

lem ( toties comvul[am.

Unionem

lg B

damus.

XX. Nunc ad claffes damnatarum dcfccn-

AV

Haretica propofitio eft, quz verbo Dei di-

ihfetiori

rc&é & immediaté opponitur.

icæ*;a

' $ Den

E.g. quód bomo non teneatur amare finem ultimum (Deum)

meque in principio neque im decur[u vita Ju& inoralis : con-

: Vittu

d

tra illud Marc. 12, Matth, 22. & 1. Joan. j

1 i

XXI Harefi proxima, qua conclufioni ex

10, (

ütt

verbo Dei per legitimam coníequentiam de-

Tec

ducte opponitur, * ficut enim conclufio cjus-

'inj,

cemodi (quam vocant Thæ[ugimææ ) proximé

"—

TT n

accc-

D o

UM

DECRETIS.

45

m Alexandi

accedit ad veritatem fidei, tanquam unam fàl-

tem premiffaum , ita ejus oppofita proximé

damnat pro-

accedit ad hzrefin..

* E.g. Chriftus in Euchariftià frangitur fra&á hoftia : Chri-

famnan-

ftus non habet proprictates hominis &c.

uthot

XXI. Harefin fapiens ct, qua quidem mani-

z mala

fcflé argui nequit hzrefeos, harefi tamen vide-

»pOHin-

tur patrocinari,

wuffim

E.g. Mamet im Euchariftia panis Cv vinum. — kicet enim at-

TRUE

gutus dialedticus hanc propofitionem abfoluté combinare

poífet cum illà; bec eff corpus meum , afferitut tamen à

Calviniftis eo fine, ut convellatur tealis Chriti prafentia.

complits

Noza, Propofitio fapiens hzrefin poteft fuz exiftimationi bo

dz, D

nz teftitui, fi purgetur fufpicio.

Hormisda Papa rejecit

übrerfügi

hanc thefin : Uzus de Tvinitate pa[fus eff, có quód accedere

videretur ad Eutychianam hzrefin , qua Íomniabat , di-

fotits CO

vinam naturam humanos dolores exantláffe , pofteà velut

Jl ett-

Catholicam recepére Joannes II, Vigilius, atque Synodus

: denerttet-

V. a:cumenica.

Vide Seff, 22. Concil, Cenftant,

1colugqs ;

dam kd

XXIIL Schifmatica, qua apta eft diffolvere

j effg fiti

unionem fidclium cum füo Capite,

E.g. Benedictus XIV, eft Píeudo- Papa.

decet

XXIV. Errosea repugnat vcritati fide divinà

o

inferiori? e

o

hiftorice, * morali, ** juri-

ei d

dice T aut philofophicz. T T

* S. Petrus non fuit Romz.,

** Virtutes Philofophorum gentilium funt vitia: Duellum

! ( Dcum)

eft a&us fortitudinis.

Jj ; of

f Cordigeros gaudere nudo ufu fai ab ufu juris fepara-

to, faltem ex mente Joannis XXII. in Extravag. ad Con-

ditorem, Übi damnat iftam opinionem , licet fateatur , eam

oni o

nec ad fidem nec ad mores pertinere Extrav, 44 quo-

i de

rundam vets. (» praterea de V. S.

'

) u*

41 Anima rationalis non eft per fe veré & effentialiter for-

Clement, unic. vers, porr? de $um,

ma corporis huiani,

oxitt

Ti'in-.t,

4

46

CAP, VI. DE S. PONTIFICUM

eccidatu

Trinit. Neceffe tamen eft, utex ejufmodi erroncis the.

]gjlæittra

fibus oriantur;in Ecclefià fcandala , aliàs nihil ad Pon-

tificem,

x 7

damento T

XXV. .Male fonans, qu& propter equivocos

terminos admittit fenfum perveríum.

gionibus CC

E.g. Chriftus eft ubique

nam Catholicus intelligit ubi-

Es Nonc

quitatem Divinitatis Chrifti ; Ubiquifta etiam humani-

andus Ep

tatis,

u efue

phium:

XXVI. Piarum aurium offenfrva cft, qua in

Durut

ln &i

matcria religionis aliquid auditu grave, devo-

tísque animabus horridum pre fe fert.

w

E.g. Deus poteft mentiri , aut de abfoluto fuo dominio

Qlus public

quemcunque angelum vel hominem pro libitu addicere

fuitatis cun

ponis zternis, Chriftus

potuiffec peccate, fuftinuit tor-

menta inferni &c,

"Qu

prou F

gotf,

XXVIL Lzpiacft, qux fideles à pictate,

culaibu

Confilis Evangclicis , operibus füpererogato-

riií avocat.

It pea

quam m

mn; Q

E.g. Vota religioforum funt prefumptio peccaminofa : $a-

cra fodalitia, pia fundationes, cleemofynz pro miffis

im) & le

funt fagina Monachoruin,

fidei addi

XX

XXVIIL — Blasphbezza Deum , Deiparam: &

San&os cum Chrifto regnantes contumceliofé

Qumulan P

aggreditur,

W w . lz

piema,

Huc pertinet abominandus liber 4e Tri»o Dppoflore, item

Madonna , conttà quem paucis abhinc annis excitatus

fuit Imperii Fifcus &c.

hw

tionibys n

XXIX. Scaudalo[a eft, que portam a

Primis

perit pres

catis & ruinz fpiritaali proximi.

E, g. Per confeffionem voluntaiié nullam | fatisfit Ecclefiae

Diccefn

przcepto, Populus non peccat, etiamfi absque ullá

caufà non recipiat legem Principis. Procurare licetab-

Tiate fole

ertum foetüs inanimati, ne puellaà gravida deprehenfa

ocei-

Epitäopazi

UM

DECRETIS.

47

X erroneis te,

eccidatur aut infametur,

Vide libell. cui titulus : 44rzes

i5 nihil ad Dor.

Jefuitica.

XXX. Temeraria cft, qua abfque folido fun-

- &Quivocos

damento receptis Patrum & Theologorum qpi—

|

nionibus contradicit.

intelligit ii

E, g. iNon effe verüm ignem in inferno, quod docuit Du-

m humini

randus Epifcopus Meldenfis vivens a, c. 1320, plerum-

que effluens à torrente Doctorum , unde hoc illi epita-

phium:

à, quein

Durus Durandus jacet hic füb marmore duro,

An fit falvandus, ego nefcio, nec quoque curo.

dre, devo-

It

XXXI, Pericuofa eít, quam vir circumfpe-

9 (ito donitio

&us publicare non audet. metu vexe * aut a£

libitt addicee

finitatis cum aliis malz fam«e thefibus,

, laftinuit tot

* Quz in quibusdam Europz partibus major minórve eft,

rout Fiícus & Tribunalia facra magis minüsve funt ri^

orofa , Theologi languentes aut zelofi, litterati ex fz-

s à pietatt;

cularibus plures vel pauciores,

Szpé authori immi-

DXrerogato-

net periculum non tam merito do&rine íufpedz ,

quàm ignorantià hominum , nonnifi trivialibus affucto-.

ruim ;

Quz res Sadoletum, Moronum, Contarenum ;

.caminoft : 4«

imó & Bellarminum Catdinales in. fufpicionem nutantis

1 pI mills

fidei adduxit,

[4

XXXI. Ex cnumcrafis qualitatibus plures

ipian, &

cumulari poffunt in unà eàdemque thefi.

qrumelioft

Sic v,g. hec: Dews juber impofibilia, Efb haretica , blas-

phema , impia, fcandalofa,

pofter, ifem

XXXIIL Notas ha&enüs def'criptas propofi-

yiis excitatus

tionibus inurere poffe, ex obfervantià & jurc

Primatüs eft Refervatum Pontificis

Roma-

apcrit pe

ni, * cujus cenfüras Orthodoxi Pralati pecr

Diocecefin quisque füam przfixo brevi program

jf D

isqi H

mate folent promulgare , ipfi veró judicio füo

hefes, ** (ed

urart

ficet

Epif;opah' vix publicé damnant t

T

'A

po:

u

49

CAP, VI. DE S. PONTIFICUM

* Quzí (

potiüs in dubiis rebus Papam confülunt, ut te-

hareet,

ftantur plurima R

"

"

efcripta ig Corpore Juris Ca-

nis dicdi

nonici.

*! Droride

caverunt

* Ad Apoftolicam confiderationem duntaxat pertinere hzc

declarare, habetur Clem, un. de Sum. Trin. Et in Flo-

conciori

rentin. Seff, 25.

definitur , Pontificem effe Docorum

netdis ài

Dod&orem , & ipfi pafcendi, regendi ac gubernandi uni-

XX

verfalem Ecclefiam à Chrifto Domino plenam poteíta-

tem traditam effe,

les fuo Su

** Exorbitantia tamen ingenia compefcunt Ordinarii per

t ejusm

Cenfores librorum, confiícationes impreflorum , depo-

fitionem à cathedráà , injunctam recantationem , aut. de-

velle laquc

clarationem thefium malé fonantium.

& calamis,

* Qd

XXXIV. Scopus, quemPontifex damnando

Aifi bic

propofitiones intendit, eft tranquillitas publica

hereüca

fidelium & animarum falus ,

quz nutarent in-

M

fervatz

serdum , nifi petulcientibus ingeniis capiflrum

vím d

injiceretur.

tatye » ]

Vide Decretum Alexandr. VII. die 24. Sept. 1665.

XXXV|

XXXV, Huc quilibet Reipublicz civis certà

prolibitr

animi deftinatione conferre cüm debeat, con-

WWW r

fequens eft, neminem ferendum , qui fícopo

tam fàlutari arroganter repugnat.

Pt accide

* Inde enim fchifmata & harefes oriuntur , quód Epifco-

RUi iarg

pus, qui unus eft, & Ecclefie pizeft , fuperbà con-

tentione contemnitur, $. Cypr. lib, 4 Epift, 9.

E'gu Tämp

BU itq

XXXVI. Et, demus ultro, cenfuras Papales

Cleban

Euchari

non efle jsdiciwm ultimum , interpofitámque

lopbum;

fuiffe provocationem ad univerfale Concilium,

qun.

faltem nihilo minüs reverentia illis & obfequium

t ig

debetur tanquam decrcetis provifionalibus, * ho-

gUit t

neftis, imó ad preveniendas turbas necceffariis ,

XX

abftinendámque interim ab ulteriori diflemina-

EPi(CO Q

tione & contentione feditios

à. **

D

uae

&t il p

AM

DECRETIS.

49

üt, u tee

* Quz fi denegabimus Superiori , invalefcent fcandala, &

harefes , adeó , ut Concilium, quod ob millenas remo«

: Juris Ci-

ras diutius folet differri, feró medicinam fit paraturum.

** Providé itaque conftitutiones Imperii tempore Lutheri

pettinere ha

caverunt , ne quis novas doctrinas ícriptis, libris, aut

n, Etin o

concionibus profeminaret ufque ad futuri Concilii ge-

* Doloum

ernandi unie

netalis aut nationalis cognitionem. R. I, $pir. 1529. $.8.

um potefa-

XXXVII. Idque eó promptius fubditi fide-

les fuo Superiori przftabunt, quód Pontifex

Qyxdnart pet

per ejusmodi prohibitiones non foleat femper

lorum, tpo-

em , àx de

velle laqueum injicere intelle&tui * fed linguis

& calamis. **

damnando

* Obligando femper ad izterzum diffenfum thefcos confixz ;

nifi hic aliunde fit injun&us, puta, fi propofitio foret

ts pubüca

haretica, aut blaíphema,

ütarent il

** Prohibendo tantüm fub pamnà excommunicationis re-

fervatz , ne quis illas enunciationes conjun&im aut di-

j capiürum

vifim doceat, defendat, edat, aut de cis, etiam difpu.

tativé , publicé aut privatim tractet, Decret. cit. 9.34,

if

XXXVIIL Imó veró poteft propofitio ex

ais ctrtà

prohibitá rurfüs fieri licita& docibilis, zwzatas

yat, Cor-

nemp? circum[lantiis, ratione quarum duntaxat

qui (copo

per accidens aliquando fuerat fcandalo(a, teme-

raria, piarum aurium offenfiva. Vid.C. 6. $. 2 1.

uäd Epl(m'

[upcrbi of

E.g, Tempore Wicleffi & Huffirarum erat temerarium ne-

[, 9.

gare accidentia abfoluta peripateticorum , quia tunc non

Íciebatur alius modus, absque his explicandi Myfterium

;s Dapides

Euchariftie, Hodie poft Cartefium Catholicum Philo-

)Oüïämquc

fophum is inventus eft, adeóque ceffat temeritas & peri-

culum, Vide omninó Kenelmi Digbzi demonftzation,

;oncliut

Anim, immortal. in Przfation. art, 7. ubi acuté diftin-

guit inter dgmnationem & probibitionem thefeos,

gpfegnium

ibus, F Lo-

XXXIX.

uando Pontifex ab uno alteróve

ncccfïariis;

Epifcopo aut fdeli confultus refpondit, non

dilomint

erat illi protinàs mens, oracula fundere pro totà

Eccle-

rQuz

CAP. VI. DE S. PONTIFICUM

50

Ecclefiá, fed tantüm refcripfit, quod ipíi op-

Á dog:

timum videbatur, aut quod majoribus vifum

— Xl ]

eíle noverat.

Vide Melchior. Can. lib. 5. de

decea, j

locis theolog. cap. 5.

corredioni

Nemo hodie ample&itur fententiam Innoc, III. in. Cap.

tium malo

cin Martha. v, tertio loco de celebr. miffar, ubi explicat,

quomodo Ecclefia oret fro Sandiis?

lr * p

Quazdam refponía veterum noftro zvo prohibitis accenfen-

qutx, V.

da effent, prout jacent, nifi verba appofitis integris fen-

ij XXV.

fibus traherentur ab interpretibus in fignificationem ortho-

doxam. vide Can. 23, XXXII. q. 7. & Can, comperimus

* Napi,

diít, 2, de confecrat.

G6 &

1. Did, «

' XL. Id quodà fortiori dicendum eft de fen-

q- 4 Icpt

tentiis, obiter à Pontifice defuper non confulto

XIN.

infertis :

- Unde fas eft, recedere ab opinione Nicol. I. relatà in can-

Tudlgat,

À quodam dift, 4, de confecr, ubi credit , valere baptifma

XLY.P

in folo Chrifti nomine collatum.

Ut ley per

XLI. Nequerationes decidendi,in epiftolis Pon-

paticulrib

tificum addudas, velut demonftrationes irre-

Proportio q

fragabiles, aut applicationes texcuum Scriptu-

X (

rz Sacrz pro vero, unico , authcnticöquc 1n-

telle&u tenemur acceptarc.

AtÍDUS, per

- Mirabilis fuit ftylus veterum, quo ad conciliandam fuis ze-

A

fcriptis venerationem textus €

codice facro adíciverunt,

tfb promy

Utüt folem:

eófque in rem fuam lufibus veré ridendis accommo-

dárunt,

Utticere ad

XLII. Omnium minimé jus publicum in Ec-

.Um, "d

clefià conftituunt Cenfurx thefium ,. quz non

imo Pa

à Papá, fed Congregationibus Cardinalium ;

" Quoi i,

aut Inquifitoribus duntaxat emanárunt.

Campj lT

Extral Alpes, in Gallià prefertim, fimilia paràm curantur ;

g Atl

Ne dicam , multas ejus generis decifiones, & declaratio-

lp hr

Mi'veö/i[m

neslfalfoó allegari ab autnorzibus,

pmmu]gm

[ À dog«

m

AM

DECREEIS.

51

fd if of-

Jus vifm

A dogmaticis pergamus ad Dz'þþlz'nam.

lib. s. de

XLIIL. Mandata, interdicta, í(an&tiones, &

decreta, pro Catholice fidei difciplina, pro

correctione fidelium , vel averfione imminen-

I in Cap,

ib exglicat,

tium malorum, à Sedis Apoftolicz Prafule fa/a-

briter * promulgata, femper reverita cft anti-

tis accefr-

quitas. Vid. Can. z. & 4.dift. z9. — Et can.

integris ete

ynem ottho«

19. XXV. q. 2. cum aliis plurimis.

umperimu

* Nempé, fi neque Chrifti vel Apoftolorum ordinationi ,

can, 6. & 8. XXV.

I. neque flatutis conciliorum can.

dtdcen-

7- ibid, neque fanis anteceflorum decretis can, 4, cauf, cit,

q. 2. repugnent.

Confülto

XLIV. Nonobligant tamen, nifi debité pro-

mulgata, inftar omnium legum.

relaàin at

XLV. Promulgatio ifta debetex fe idonea effe,

leebiptia

ut lex per cam innotefcat omnibus Ecclefiis

Ubi vel maximé attendenda

tolisPon-

particularibus.

onts irte-

proportio diftantiz locorum.

; Script

XLVI. Cüm igitur Roma, Ecclefix noftrz

gcöquc It*

centrum, longiffimé diftet ab Ecclefiis particu-

laribus, per quatuor mundi plagas diffufis, pa-

m (aistt-

tet, promulgationem Romz duntaxat factam,

adfciverunb

; accomino-

ütüt folemnis effet, * ex ipíà naturá rei non

fufücere ad notitiam & obligationem fideli-

um, ** fed requiri, ut in fingulis Diaecefibus

ininEe

imO parceciis fiac, ?P*

uz nott

* Quod fit, fi publicentur in Curià, affigantur in Arce

d jnalillm ]

Campi Florz, & ad valvas Bafilice Apoftolice, ac in

Cancellarià Apoftol, pro publicatis declarentur,

i

:2 ü cu[anïlf[ [

** Ipfe Chriftus injunxit Apoftolis, 4£ eunres in mundam

spiver[um pradicarent. Evangelium. Matc. 16, nec voluic

promulgationem novz legis, Jerofolymis die Penteco-

genr,

ftes factam, fufficere ; Et lcg;s Vicar Chiifti obli

íunu]

ul i

$2 CAP. V. DE $. PONTIFICUM

dccreta;ii

.

fimul àc Romz publicantur? contra mentem Innoc. IlI.

tionis 1

in Cap, 13. de ponit. & remiff. nec non Pii IV, in bullà

Bullarium «

ad facror, quz ad calcem Tridentin. habetur.

*** Quidquid fit de ftylo curiz; ubi, faltem quoad bene-

au KC

ficialia, conflituttones Roma publicaza, cen[entur alibi pub-

auxit fl

fitens,

licata, aftuto plané confilio, fciunt enim Itali, multis

eorum Bullis denegati promulgationem à Principibus &

lipitiz pr

Ordinariis potentioribus, quos defuper requirere parum

zpognpn

( 1,1

cenfent hongrifïcum.

XLVIIL. Siquidem veró alii Principes Catho-

L Mp

dem juris

lici multoties ex caufis ftatüs detrectent pro-

iulgare bullas Papales, * alii pro fuo erga fe-

tuntut, pra

beneficiora

dem Romanam fítudio vel indigentià easdem

vinciis nor

zelofé publicent, & exequantur: non poteít

non in Ecclefia confequi obfervantia difformis.

Concorda

* Galla cum Belgio non recipit bullas, nifi poft examen

Bis. ordi

ac ptnt

& placitum Regium. Yn. Germanià non eft eadem omni-

Inox 1e

um $tatuum Catholicorum praxis: publicantur quidem ab

Archi-Et- Epifcopis, ne offendatur Roma, fed frigide

ID

urgentur, fic, ut plurimz per oblivionem aut ufum

comment

contrarium abeant in defuetudinem , maxime qwazenus

LL Con

penam didianz,

Àpe temy

XLVIIL. Unde fluit, pauciffimas Bullas vim

Y a iny

juris publici per univerfum orbem obtinerc.

tibus Impe

E. g. Bulla Cznz, cum tantá pompá Roma die Jovis San-

tendunnyr.

&o quotannis promulgata, mon obligat in Hifpanià,

Belgio, Gallià, Polonià, Germanià, qua poftrema prz

Qui cüm ]

czteris inclyta natio non debet eíle deterioris condi-

NT

tionis,

V ts mi

p od

XLIX. Simülque conflat, quis ufus Bwllarii

LL i

Magpi fit in jure publico Ecclefiaftico.

d pot

Bulla extra corpus juris vagantes ufque ad Bonificium VIII,

nullius funt roboris, Conftit, ejusd. Sacrofanda, prz-

ung. Cy.

fixa lib, VI. Decretal,

tin. Zofgy

Gomparet fibitamen Bullarium juris candidatus, tum, ut legat

integras epiftolas, quarum fragmenta tantüm funt in

»maVäng

decre-

DECREITIS

53

CUM

tem [nroc, II].

decretalibus, tum, quia res magni momehti & erudi-

tionis ibi deprehendet.

'Pii IV inbulà

ur

Bullarium congeffit primus La&rtius Cherubinus folertiffi.

2 quoad bene

mus JC, Roman. à Leone I. ufque ad Clementem VIIT,

antyr al u-

auxit filius ejus Angel, Maria Cherubin. monach, Caf-

finens,

n ]tali, multis

Principibs &

Epiftolz primorum Pontificum ufque ad Siricium habentur

quirere parum

apogryphz. Vid, Fleury inftitut, jur. Ecclef, part. r.

Cap. 1, $. 8. & 9.

v Citho-

L. Regulz Cancellarixz Papalis multa qui-

dem juris publici Ecclefiaftici capita complec-

ent pro-

i t fe-

tuntur, przcipué collationem & refervationem

w exiem

beneficiorum, fed in Germaniá exterifque pro-

vinciis non obfervantur, nifi quatenüs cum

pon potcB:

Concordatis noftris loquuntur.

; difirm;

His ordinationibus Papz anomala prorfüs eft indoles,

if poft exunt

ac pené fcenica, mox enim exfpirant exípirante Papà,

t eadem omni

mox revivifcunt clecto novo , numero creícunt decref-

apnu: quiemao

cuntque, jam boc jam illo ftant ordine. In has fufé

14, 7 [)"lglde

commentantur Mandofius, Gonzal. Chokier.

gem ant Uum

sxime u

LI. Conftitutiones Pontificiz, quéis jura

Papz temporalia, emineotiffimaque przrogati-

; Bulbsvim

»vz ad invidiam Regum defícribuntur, à Sta-

obtinete.

tibus Imperii, exterisque Principibus non at-

tenduntur.

» ii Jovis Sgn-

; in Bifpinis

Quia cüàm Regnum ipfius Chrifti non fit de hoc mundo.

] OR[cma P";

Joan. 18. Vicarius quoque Chrifti nihil poteftatis habet

erjoris c0nd

in res mundanas, nifi refpe&u Territorii proprii, quod

per accidens poffidet,

"

ufüs muun

LII. Ideó Cap. Zenerabilem 34. de ele&t. &

CO.

cle&. poteft. Cap. z. verf. uzde in "veteri de facr.

Boniüc

jufm VIll

unc. Clementin. un. de jurejurand. Clemen-

d d

tin. Pafforalis. in fin. de fentent. & re judicat.

fantiam int. commun. de

, m

1

-Excravagans Unam

untlllm !

nt 1

D 3

majo-

decit

54 CAP.VI.DES.PONTIFICUM DECRET.

h

VOU

v

:

majoritat. & obed. * Extravagans fuper de con-

V

Z

IACOCACAC

)«

fuetudin. nullius funt momenti apud publici-

H

À

ftas, neque ex his partibus juris canonici

.pcti

dcbet contra eos argumentum.

* Probationes, quibus Bonifacius VIIL. fibi gladium temz

poralem ibi vult afferere per univerfam Ecclefiam, funt

myftice, allegoricz , lufibus verborum referta.

Re-

vocavit hanc Bonifacianam Clemens V, in favorem Re-

gis Galliz. Extravag. imter cunilas, cap. 2. de privileg.

non obítante , quód Bonifacius addiderit claufülam :

Porrb fubeffe (etiam quoad temporalia, üt per exten-

fum probare nifus eft) Romano Pontifici omnem bumananm

creaturam declaramus, dicimus, definimus, ( pronuncia-

92545 ;

omninb effe de nece[ftate [nlutis,

]. Con

LIII.

uibus omnibus opponunt Germani

tum Eccle

vindicem Majeftatis Czrarez , quoad tempora-

(icis ejuf

ralia independentis, conftitutionem | Ludovici

Quod in

üf; 1

Bavari edit. in Comit. Francofurt. quam vide

1 n

apud Goldg&. Tom. I. Conft. Imp. pag. 325.

l. Con

It Hierofo

Ü

A.

"onorgm

€

A.

—

—

—5

N

H

Qmclfio

,

|

SSN

S.

L

polty,

4

;

L —3

d

N

aW

(

"

N

Y

SJ

li

I

mu

Bece

f

ld

E ——

Ü

SS

SSS

SS

SSS

"

jl N

l-u.,)( "

xt[

H

II

Q!]

fima

o

t g

Iy. )

CAP.

( o

,5

DECNIT,

RR

o)*

r decon-

55s

eASeAS

i

5

eio

$

?

d

z

3

rE EL d aC I I E af

GX

d publii-

9

T

:ää

:

ä

A:

?

tonici p

gladitm ter

clefiam, (unt

CGAPRULD.VIE

efertz, N

favorem M

DE

. d privileg,

t daufülam :

CONCILIIS.

w extee

a hnanata

; ( r

I. Concilium , gracé evwÀe, eft Pralato-

Y Germani

rum Eccle(iz Conventus, ad providendum pub-

licis ejufdem neceffitatibus inftitutus.

d tempon-

Y Ludovici

Quod in Imperiis funt Comitia, hoc in Ecclefià Concili-

um, ut vel inde fit clarum , eandem nullo non zvo

in modum Civitatis fuiffe gubernatam,

quam vide

pp. 3

U. Concilia funt Apoffolis cozva.

In Hierofolymitanis fiebat ele&io $. Matthiz act.. 1. Dia-

conorgm primorum conftitutio. act. 6, abrogatio cir-

mumcifionis, a&, 1$. vide Annat, in apparat, Theolog.

fofiniv.

Il] Authoritas * eorundem, utilitas, imó

neccílitas ** fumma femper fuit agnita.

* Sicw S. Evangelii quatuor libros, fic quatuor Concilia

fufcpere & venerari me fateor, ait $. Gregor. M. rela-

tus in Can, 2, diít, 15,

** R. L 1524. $, 28. 1526. $, $. & 6. 1526. $. 1. 1529.

$. 1. 1548. $. 4. & feq. 1551. $. 1o. fodten bie Citt

tbümer im ber SReligion nidt füglider , banm burd) eim

aligemein frey Gbrifllid) Concilium al8 ben orbentlidert

unp Cbrlid)en 95eg Dingulegen : fimilia leguntur$, 12.

IV. Dividuntur in. Gezeralia & Particularia :

D 4

Flxc

CAP'

C!

46

CAP. VII. DE CONCILIIS.

VIL À

Hzc vcl fant Natiozalia, quando fub dire&torio

Patriarchz vel Primatis congregantur omne

periore f

Pralati totius nationis e. g. Africx, Galliz,

Alioqi,

tre5 duf

Germanix. * Vel Provizcialia, quó à Metrc-

declarat

politano Epifcopi Archi - dicecefani evocar-

ipüügq Ü

tur. * * Vel Diecefana, *** quz Epifcopus cun

pxovm't

decidete

fuo clcro celebrat.

VII. $

* Cujusmodi Proteftantibus Germanis promifit Carol, V,

*

in defe&u Generalis. R. I, Spir. 1526. $. 1. & 1529. $,.2.

II CTUS,

"* Hzc ex decreto reformatorio Caroli V. de an, 1548.

rendi ord

ante quadragefimam , Tridentini feff.. 24, cap. 2, qudi-

bet faltem. triennio poft octavam Pafchz habenda, $&d

1 & q

non uni d

Comitatus moleftus, Ceremoniale, íumptus, turbita

harmonia Metropolitarum & comprovincialium, ilo:

has traditu

rumque ab his negledim habita poteftas impediunt e;

per Germaniam.

nione Ca

P** "Teneri deberent quotannis Trid, ibid, fed paffim inte-

plc&atur

mittuntur, forté ex rationibus politicis, ne clerus ine.-

* At ver

rior Sanctuarium Epifcopale curiofius infpiciat, inue

efet or;

ferendis canonibus dios-efanis partem authoritatis fibi

Conivoc;

arroget, Interim Confiftoria Epifcoporum , fi ex «mni

ordine utriufque Cleri Dicacefani in eadem viri priden-

jus edi

y. Nic

tes, ac eruditi adlegantur, figuram habent vicenque

perpetuz fynodi Diecefanz,

ptti N

tm, (

V. Concilium generale ufitato vocabu/o di-

Ctptatu

Ccumer

ï

citur eixsutrixiv, j, e. ad orbem terrarum perti-

nens, five in quod totus orbis coit. 5. Da-

maío j

? Hicde

maícen.

ttttyor

VI. Oecumenicum non cfficit folus nume-

QU d

UE

rus comparentium in eo Prafulum,

9U

Ne cogamur dicere , unum altero magis mináfve acume-

mVnu

nicum efle, pro majori vel minori numero &pifcoporum,

abío|

Iu

aut Concilium Carthaginienfe, cui $. Auguítin. cum 217.

l ü&run

Epifcopis interfuit, praftare $

ynpdo gencrali II, in quà

folum 1$0. numerabantur.

IX A

VII.

lum )

ISO

CAP. VIII.- DE CONCILIIS.

57

diredoris

VII. Neque fola convocatio , à legitimo fu-

UF omne

periore fadta,

» Gallig

Alioqui, fi omnes otbis Epifcopi invitati quidem forent,

à Metrc

tres autem vel quatuor duntaxat convenirent , Synodus

'

! CVOCaI-

declarari poffet aecumenica, quod obfervantiz repugnat ,

ipfiásque Tridentini noviffimz , ubi Legatis Apoftolicis

us cun

providé injun&um , ne quid majoris momenti ab initio

deciderent, antequam fpectabilis multitudo adveniffet,

VIII. Sed Convocatio, * notabilis Patrum nu-

ït CUOI, V.

TUATI

merus, ** re&tus deliberandi & fuffragia fe-

t 154.

rendi ordo, nec non ícopus Concilii, ftans

"A qudi-

uben, «

in eo, quód Patres Concilii congregentur,

us uj

non uni duntaxat genti profpedturi, fed regu-

ialium, o

las tradituri, quas quicunque pofthac Commu-

impediunt «

nione Catholicà cenferi velit, humiliter am-

| piffm intte

plc&atur.

e cleros ine«

* At veró Nicznum I. fuit oecumenicum , quin eó vocatus

yeiat, injut

effet orbis univerfus, fed tantum Romanus, cum literz

boritatis ii

convocationis non fint à Papà, fed Conftantino M. (cu-

,fiet qii

jus edidum exhibet Socrat, lib. 1, c, 34.) expeditz !

| vii pritte

g. Nicenum fuit ex origine fuá oecumenicum inftar Im-

ent vicenque

perii Romani, nempe TOXvAes GC zavwyvpikoue tan-

tum, donec progreffu temporis univeifalius fuerit ac-

ceptatum,

Similiter Conítantinopolitanum I. non fuit

obuo di-

excumenicum, nifi poft acceffum Concilii Romani, à Da-

mafo Papá celebrau,

üm pCl'[i-

i. »De

** Hic definitus non eft, fed prudenti judicio pro ratione

temporis aftimandus,

Ad ftabiliendam concordiam uti-

que exfpectari debet, donec ex przcipuis mundi plagis

s nume

viri illuftriores confluant: fides enim communis eft ,

pertinéque ad omnes.

Quódíi urgens neeeffitas vetet

invitari & exfpedari remotiores ,

Synodus nonm erit

u(vc æ(llmc'

abfoluté & plenarié o:cumenica, nifi poft Eccleüamm

j i['coponlm)

iftarum affenfum,

jn, cun 217;

IX. Ab zrá Apoftolicá ufque ad Conftan-

Jl q4

tinum M. períecutio Gentilium prohibebat

Vll

LU

I

Syno-

$0

CAP. VII. DE CONCILIIS.

(

Dan:

Synodos Generales. * Ab hoc autem ufque ad

Ferdinandum lI. numerantur Concilia Ortho-

cufan

tifc r

doxa cecumenica XX. videlicet Orientis VIII.

2, R0i

Occidentis XII. **

nonha

dum à

* Particulares Ánte - Nicenas novimus, e, g. Romanam

finitur

fub Vi&ore Papáà anno 196. de controverfià Paíchali ,

Carthaginien[em füb A

XH. 1

Cyprianus ep. 71, &c.

grippinà Epifeopg ; de quà $,

& Theo

** Ex horum albo expungere nolui Concilia partíim reje&ta,

quia etiam primarum quatuor Synodorum non omnes

porum :

contra )

quoad omnia receptz funt. $. 17, n, 2. & $. 13. n. 2

Preles f

CONCILIA '. ORIENTIS.

lib 1,

mand:

X. Nicenum I. Anno Chrifti 325.füb Sylve-

a

ftro P. M. & Conflantino M. Imp. Nicez in

pott

Bythinià, Epifcoporum CCCXVIII. pro di-

Eph

p

vinitate Chriíti contra Arium.

Xl

interfuit Conítantinus ipfe. Prafes erat Hofius Hifpanus

Epifcopus Cordubenfis, qui locum Epifcopi Romani te-

iL M

zebat cum presbyteris Vito five Bitone & Vincentio, Ge-

Dro dual

laf, Cyzicen, in act. Concil, lib. 2.

Exemplaria hujus

$ynodi, utut ab Arianis fuppreffa, fummáà curá fervà-

1, Prafe

runt Catholici,

Publicavit

Gelafius cit.

Bafilifco Im-

Cánun

perat. regnante anno 474, Alfonfus Pi(anus $, J. libris

Interf

bus,

4. comprehenía dedicavitStephano I. Poloniz Regi. 158r,

2: LCO

XI. Ca;gþ*anti'wpalz'tmum ]. An. 381. Damafo

ld

Pap. & Imp. Theodofio Seniore, Epifcoporum

I)

CL. pro divinitate Spiritüs S. contra Macc-

). H

donium.

dy

£s

1, Prefides funt incerti, inter Patres eminuére Cyrillus

im

Hierofolymitanus , Meletius, & Timotheus.

Damafus

Papa nec per fe, nec per legatos interfuit, neque ullus

ZCC;

Tanti

occidentalium , qui altero anno Romz celebrabant Sy-

nodum, quó à Damafo & 'Theodofio evocati orienta-

Xly

les, Cyfinum, Eufcbium & Prifcianum Legatos miferunt

Damafo

Pilio p

[

CAP. VII. DE CONCILIIS.

59

m ufquead

Damafo cum $ynodicis literis, queis & emanfionem ex-

lia Ortbo-

cufárunt , & acta Synodi Conftantinopol. Romano Pon«

rientis VIIT.

tifici recognofcenda obtulerunt,

2, Romana Ecclefia eosdem canones vel gefta Synodi illis

nonhabet, nec accepit: in hoc autem eandem

nos«

dum accepit, quod eft per eam contra Macedonium de-

2 m

'erfià Daíchali,

finitum, Verba funt $, Gregor. M. lib. 6. Epift, 3 r.

; de qii ,

XIlL. Epbefrgum anno 431. Cocleftino L. Pap.

& Theodofio jun. & Valentiniano A.A. Epifco-

vartim rejedi,

m non omnes

porum ampliüs CC. pro uná Chrifti perfoná

contra Neftorium.

& . 0 2,

T

Przíes fuit nomine Czleftini Cyrillus Alexandrin. Evagr.

lib. r. hift. c. 4. Interfuit etiam Candidianus Comes cum

mandatis Theodofii,

Pontifex Romanus hanc caufam

Z

anté definierat, pofíleà mifit Legatos,

ui cum plená

poteftate acta fubfcriberent, Epift, Cale

1

in, ad Synod,

. Nicez in

Ephef, act. 2. Epift, Synod. Ephef. ad Imp, act, 3. pro-

TII. pto d-

pé fin.

XIIL Chalcedonen[e anno 45 1, Leone I. Pon-

us Eiptnus

yii Romani t«

tif. & Martiano Imp. Epifcoporum DCXXX.

Vincentio, Ge«

pro duabus Chrifti naturis contra Eutycheten.

emplaria hujus

1, Praíes fuit Leo M. per Pafchafium Epifcopum ILilybe-

d curd fena-

canum, Relat. Synod. ad Leon. a&, 3. & fubfícriptio,

Biflio Im-

Interfuit Marcianus cum Pulcherià conjuge, & proceri-

bus.

j $, , lioris

jæ Regf. ISSIo

2. Leo Magnus Concilium non ex toto ratihabuit, fed

1. Damao

ilud tantum, 4wod ad caw[am fidei pertinebat, — Epift,

Leon, Ó6r. & 62.

iícoporum

3. Hzc quatuor prima Concilia Oriens acceptavit quoad

t Mi

dogmata & canones. Nov. 131. c. r, ubi Juftin, Imp.

Quatuor Synodorum dogmata, (icut Sanclas Scripturas acci-

pimus. ( vegulas [icut leges ob[ervuamus, | Occidensnon

muéte Cï"lllus

acceptavit omnes canones, Protestantes quoque vene-

u$

Damau

rantur hanc $ynodorum quadrigam,

N ullus

ob J

XIV. Conflantinopolitanum 11. Anno $ 53. Vi-

voCdfi 0

rientae

oporum

mirunt

gilio Pont. & Juftinian. Imp. Epifc

»gJEOS

[unáio

CLXV,

60

(

CAP. VIIL. DE CONCILIIS.

«utbor

CLXV. contra errores Origenis , & tría Ca-

Ca. f

pitula i. e. libellos "Theodori Mopf(üuefteni ,

UP

Iheodoreti, && Iba. *

Przíes fuit Eutychius Patriarcha Conftanti-

], & Cat

orum Q

nopolitanus: Vigilius Papa, etfi Conftantino-

poli przfens , noluitaffiftere Synodo, nec vi-

$. imagi

ces gerentem mifit, utüt fuppliciter rogatus

Prafedit

abbat,

fuerit, ipíéque damnationem trium capitulo-

i Co

damnat

rum (quz fibi difplicebat) ufque ad concili-

um generale fufpendendam efle voluerit. Fo-

vit Car

inform

refti hiftor. Pontif. in Vigil.

Approbavit ta-

tolatri

conttà

men pofteà judicium fynodi, quam & accep-

tárunt fucceflores cjus Pelagius, Gregorius M.

teníe

nE

Nicol. L. &c. nec non Synodi ecumenicz VI.

Canont

etiam !

VIl. cum Confüantienfi feff. 39.

* Omnesifti jam vivis excefferant, orthodoxz aliàs famz :

mple

primum itaque exemplum hic deprehendo hzreticorum

poft mortem damnatorum,

II

lib Adii

XV. Conflantinopolitanum III. anno 681, fub

Sophiz E

Agathone & Conftantin. Pogonato. Epifcopo-

[chifna

rum CLXX. in palatio habitum, cui 7£z/l» no-

men, unde & T7*allagum vocatur, contta Mo-

tinop.

lepii s

nothelitas, i. e. uniüs tantüm voluntatis in Chri-

ükl

fto affertores.

dernt

1, Prafederunt Legati. Papa Theodorus & Georgius Pres-

^i "

n i

byteri, Joannes Diaconus & Conftantius Hypodiaconus,

THL,

Prafente Imperatore & facri Palatii M

figiüratibus. $y-

nodum confirmavit Leo II.

fnk. .

2, Hic Honorio Papz velut hzretico; Monothelitarum fau-

lilium

tori anathema di&um. act. 1

biblio

3. 16, & 18. Vide t;mcn

àd B

Caftel, Controv. 35,

HOC u

3. Hanc $ynodum diítingue ab illà Tru.lla.nä ; quz Gracis

paulo

n'Ev*rfx.m five Quini.Sexta, dicitur, i. e, nec quinta nec

Phor

fexta , fcd utramque fupplens, habita an. 692, absque

doà

autho-

gil'icæ

I5

CAP. Vil. DE CONCILIIS.

6t

& t C

authoritate Rom. Pontificis: Canones habet 102, Vide

oplafleni,

Can. $, & 6, dift, 16, -

XVl. Néícamum Il. Anno 787. fuüb A

driano

Confonti-

I. & Conftantino lV. ac Irene matre.. Epifco-

nftantitio-

orum CCCL. contra Iconomachos .[ro cultu

, DC Vi-

SS. imaginum.

Ir Oatls

Prafedit Papa per Legatos P

etrum Arcähiptcsbyt. & Petrum

abbat, act. r. in Ep. Imp. & act. 2. in Epift, A

dijan.

| capitu]o-

ad Confítantin. Hoc concilium velut pfeudo-Synodus

Q concili-

damnatur à Francofurtenfi ad moenum , quod convoca-

um Fo-

vit Carolus M. Bpifcoporum CCC. Siniftrz hoc tribuitur

informationi, crediderant enim Franci, à Nicano ico-

tObdVIt t

nolattiam ftabiliri. Ratihabuit tamen Adrianus, qua

contra flliationem adoptivam Chrifti decidit Francofur«

i& acty-

tenfe Concilium , damnatis Felice & Elipando Hifpanos

egoris M.

VWIUIVETUPT TEU

rum Epifcopis. "Canone primo Niczni II. confirmantur

menicz Vl.

Canones Apoftolorum , & precedentium Conciliorum;

etiam particularium , quem tamen Ecclefia Romana nonm

xz las lamz:

amplectitur,

» hzreticorum

XVIL. Conflantinapolitanum IF. — Anno . 869.

fub Adriano ll. & Bafilio Imp. in Templo S.

o 6 f

Sophiz Epifcoporum feré CCCXXX. contra

Ííchifma Photii pfíeudo - Patriarchz . Conftan-

| Epif'copo—

7

tinop.

n Mo-

Legati Papz infigni pompá hic recepti ab Imp. minori gra-

tià & honore di

miffi, demüm in manus $clavorum inci-

riin Cari-

derunt : fubfcripfére fynodo hunc in modum :

Ego N.

vices agens Domini mei [an&liffimi

( Univer[alis Papa. Adrinm

ni in bác (an&là Synodo prafidens, USQUE .AD VOLUNTA-

corgius Pres

TEM eximii PRAESULIS ad omnia, ut [uperius legirur , come

jypodiicOnuo

fif

d manu propriá [ubferipf, non abíque offenfà orien-

adbus.

talium, Exemplar Concilii Rom

am pertulit Anaftafius

bibliothecarius. $ynodum recepit Adrianus.

Epift. ejus

deliarum f

ad Bafil, ad calc, actor. Concil.

] Vide tamea

Hoc Concilium greciss non eft occumenicum , fed aliud

pauló póft celebratum

Conftantinopoli vid. an. 879. ubi

i , u2 G[ZU'S

Photius reftitutus eft, annuente Joanne VIII.

Pontif. ille-

pec quni

&o à Báfilio Imp, fpe factà. recuperandz Diaxcefeos Bul-

botius multa intulit przjudi-

T

, ii

gariez, [n eo conciliabulo P

c1à

qutto

|

62,

Ü

CAP. VII. DE CONCILIIS.

cia fedi Apoftolicz , legatis Papz ( fed citra

mandatum)

XX L

fubfcribentibus. Forefti in Joan. VIII. '

noc. II &

XVIII. Hzcfíunt VIII. Concilia cecumenica

ter M. pro-

orientis, quorum dogmata firmiter ampledi-

Anippz

mur, canonces veró non cádem omnes autho-

nandjs t

ritate dignos cenfemus, quin & nonnullos

»di de B

velut fpurios plané rejicimus.

Tibus.

LLl

: Imyugnzviï

CONCILIA OCCIDENTIS.

ntranoner

XIX. Conciliorum locus defignabatur ple-

defants,

9 pratet b

rumque ab Imperatorc ad preces Epifcoporum.

dericos 8

* Cüm itaque poft Carolum M. major effet

quä raol

honor, authoritas, & poteftas Imperii occi-

qui N

dentis, ar&tiorque cum Sede D. Petri neceffi-

Füíng, li

P Tormavit

tudo; Orientis concilia intermiíla funt ** arc-

conjgato

que in Occidente habita, qux fcquuntur, vi-

wlurpaton

delicet.

X 1

* Vide Epift, Leon, M, ad Theodof, II. 233, a$. & 26. nec

non 43. 44. 49. $0, & $1.

lexand. ]ll

LXX

5* EÓ proficifci occidentalibus Epifcopis moleftum ac pe-

riculofum , neque rationibus Papa confonum fuit, cüm

Valdenfiun

in Occidente plura pro fe fuffragia colligere potuerit,

quàm in oriente, adeóque facilius omnia in $ynodis iftis

dinationts |

ty, *

ex arbitratu füo gerere,

" Pormulam

XX. Lateramepfe 1. Án. x1i22. Romz in

Txlïl'.m Con

Ecclefià S. Joannis in Laterano, íub Callifto

litit, w

l. &: Henrico V. Imp. Epifcoporum ampliüs

tertüs C

9 Canos

CCC. pro pace & concordiá cum Czeíare *

jUIiS Càno

ro expeditione contra Sarracenos, & refor-

XXXII

matione diíciplinz. **

DoC. ]]], &

* Renunciationem juris inveftiendi ab Henrico factam lege

apud Schilter, in Not, ad Concordat. German,

Cünta erro

** Canones ejus 22, Balluz, notis illuftravit,

q*

XXI.

Woc

Is

CAP. Vll. DE CONCILIIS.

63

11 Difdty)

XXl. Laterasen[e 1IL. Anno 11i39. fub In-

noc. I[. & Lothario Aug. Epifcoporum circi-

ECumenica

rer M. pro confutando fchismate Petri Leonis

Ampltdt-

165 autho-

Antipapz füb nomine Anacleti Il.

pro dam-

nandis

erroribus Petri

de Bruis *.& Ar-

nonnullos

naldi de Brixiá ** próque reformandis mo-

:

tibus.

J*

u

* Impugnavit pedo -baptifinum, ufum Templorum, ve-

nerationem Crucis, Sacrificium Miffz, pia opera pto

defunctis, Petr. Cluniac, lib, 1. Epift. 1, & 2,

batut e

i(coporum.

** preter harefes Petri de Bruis perfecutus eft. conviciis

clericos & monachos in gratiam laicorum , negans ali-

mjor effet

quà ratione falvari poffe Epifcopos, clericos, monachos,

ui Regalia aliáve bona temporalia poffiderent, Otho

1pcrii occi-

Frifing. lib. 2. de geft, Frider. Imp. c. 20,

vri necefft-

9** Formavit 30. canones e,

contra ufürarios , clericos

ünt ** at-

conjugatos, & qui Juri civili aut medicz arti vacarent

juntut, vi-

ufurpatores decimarum , inveftituras laicorum,

XXII. Lateragepíe IIJ. An. 1179, füb A-

4, & 16 n

lexand. lll. & Friderico l. Imp. Epifcoporum

CCLXXX. contra hzreífn Albigenfium &

Jeftum at p

W'aldenfium, contra pfeudo - elediones & or-

um fuiy cum

dinationes Pontificum * moréfque deprava-

r potteit

tos.

*

'nS)'uodisi $

* Formulam ejurandi fchifma exhibet Memor. hiftor, om-

nium Concilior, in 12. Ad prævertenda fchifmata con-

homx in

flituit, ut deinceps Papa non foret, nmifi qui à duabus

b Cillifto

tertiis Cardinalium eligeretur.

** Canones ejus numerantur 27, ab alüs 3o. per corpus

" amph'üs

Qalac*

juris canonici difperfi,

& reor-

XXXIll. Laterapenfe IF. An. x215. fub In-

noc. lll. & Frider. l. Epifcoporum CCCCXII.

contra errores abbatis Joachimi * &z Almari-

o fadum [

Lan'

ci ** pro expeditione Sarraccnicä &c.

lqm

j

64

CAP. VIl. DE cONCILIS.

(

* Qui tamen formalis, üt vocant, Lareticus non fuit,

XXVI

fubjiciens fua fcripta judicio Sedis Apoftolicz,

** Vid. Cap, 2, de $um. Trinit.

fchismatis

rum CCL

XXIV. Lugdunenfe L in Galliá (311 Lion )

pisque ic

anno. 1245, fub Innocent. lV, & Friderico ll.

* nerfoit

Epifcoporum CLX. in quo excommunicatus

Htmgm':

depofitüfque fuit Fridericus 1l. Imp. * Et plura

Joxne:

cillarter

ftatum Ecclefie concernentia pertractabantur ,

minum d

de quibus in Vl. decretalium.

mitteban

Prafedit Papa , interfuit Balduinus Conftantinopolitanus

Decreaef

Imp. cum fuo & Antiochzno Pattiarchá,

bati, con

imbouxg*

* Vid, Cap. 2. de Sent. & re jud, in 6.

Hoc Coxc

XXV. Luadunenfe II.. Anno. 1274. fub Gre-

ia Ti

orio X. & Rudolpho I. Epifcoporum D. ubi

büs G

ddy,

cum Ecclefiá Latinà reuniti grzci, decretáque

expeditio in Palxftinam.

XX

Prafedit pontifex , adfuit. quoque Jacobus Arragoniz Rex,

IV.& Sipi

qui tamen poft alteram feffionem offenfus difceffit, eà

af a.

quód illi Papa non nifi fub penfione tributi diadéma

Concilibul

vellet imponere. Multa in eo juris publici decreta oc-

ltini,

um inferuit,

currunt , quz ex parte Bonifacius VIII. Sexto decretali-

Varg,

* litez m

XXVl. Vieunenfe, A.C. xy311. Viennx Al-

um

lobrogum ($3it Vienne íttt Dauphinéc) celc-

Verarig ;

bratum , fub Clemente V. & Henrico Vll. Imp.

Bh: i

Epifcoporum ampliüs CCC. contra Templari-

ln £

ol

os, * Beguardos, alióíque hzreticos, actum

l5; l(

Prætcrcä de bello facro.

lag

Praíedit Clemens V. interfuére Philippus pulcher Galliz ,

Xit a(

Eduardus II. Angliz, & Jacobus Il, Atragoniz Reges,

faftici.

Concilii decreta extant in quartà parte Corporis juris

Canonici füb nomine Clementznarum.,

XXIX

'

* De ordinis hujus excidio vide Caftec] Controv. 45.

CæPtUm, ]

XXVII.

Blcopor,

L1S.

CAP. VII. DE CONCILIIS.

65

"M of fijt,

o[tolica,

XXVIL Conflantienfe Anno 1414. tempore

Íchismatis fub Sigismundo Imp. * Epifcopo-

rum CCL.

contra Wicleff

à (MoLim)

Friderico [l

pásque fchismaticos.

Tum, Huffitas , P;-

municatus

* Interfuit ipfe fplendido comitatu Principum Germaniz &

Hungariz. Convocavit $ynodum fuadente Sigismundo

) * E plura

Joannes XXIII, Approbavit Martinus V. decreta fidei con-

xaCbabantur,

ciliariter facta, Seff. ult, Reformatio ac compofitio grava-

minum diverfarum nationum in proximam Synodum re-

mittebantur.

jonttenolitámus

DecretaSeff, 4. & $. non fuiffe conciliariter facla nec appros

hi,

bata, contendit $chelítratius cum multis R. R, contra Ma-

imbourgum & du Pin, De quo cit. Caftecl Controv, 64,

Hoc Concilium fuit continuatio Pifani, anno 1404. Pifas

4 fib Gre-

in Tuícia à Cardinalibus convocati, ubi depofitis Papis du-

biis Gregorio XII, & Benedicto XIII, Alexander V, fuit

.

orum D. ubi

electus,

j, dectaque

XXVIIL Bafrleenfe Anno 1431. füb Eugenio

IV. & Sigismundo Imp. duravit legitimé ufque

s Aragoniz Ne

us dicefft, €

ad Seff, 25. * annis fex, pofteà degeneravit in

eboi dadémt

conciliabulum. Praíes fuit Cardinalis Julianus

Cafarini ,

Protector Wilhelmus Dux Ba-

publici dete o

; jerto dl

varia.

* Literz Eugenii produ&z in feff, 16. Poft (eff, 26. dif-

Viennz À*

ceílerunt Legati Pontificis, qui aliud cepit Concilium

Fetrariz an. 1438.

inéc) ce

Hoc concilium omninó perlegat publicifta, continet enim

ico VIl. frp.

infignia fa&a & decreta, przcipué de authoritate $y-

a Tenpate

nodorum, Italis non zque arridet, ac Germanis & Gal-

lis; In Concilio Tridentino fuére, qui indignarentur

jcos, 441

allegantibus ejus authoritatem, Carolus V, tamen refpe-

xit ad Concilium Bafileenfe in fuà reformatione Eccles

; Pulchcr Gdj]iz )

fiafticà, poft Decretum Interreligionis edità,

jagotit M

XXIX. Florentipum Anno 1438. Ferrarix

czptum, Florentiz finitum füb Eugenio IV.

1t COfP"'is "

e

EPifcoporum CXLI. pro reunione Grzcorum

eum

C

66

CAP. VIl. DE cONCILIIS.

* Dofl a

cum Ecclefiá Latiná. Interfuit Joannes Paleeo-

& Pro

logus Orient. Imp. cum Patriarchà Conftanti-

dttia u

apd

nopol. Przlati Latini maximam partem fuére

Itali.

* Nenpi

g.

Solutum fuit an, 1439. prid, Non. Jal, tunc enim peractá

Vinceni

unione recedentibus Gracis defiit repracfentare univerfam

Dacl, l

Ecclefiam, Orientalem nempé & Occidentalem , itaque

* [ncep

Decreta unionis Armenorum & ]Jaeobitarum non funt

tránslat

conciliaria (ed papalia , ficut quoque decreta pro ZEthio-

pibus, Syriis & Maronitis, Vide Andler. Corp, Conft, Imp.,

LL L; (

Cafare

tom. 2, verb. Concilium pag. $93. Non obftant verba Eu-

Tecufab

genii in hifce decretis : faero approbante Oecumenico Con-

dl ut

eilio,

caufac

XXX. Latemn?n]ä V. anno r512. fub Jul.

diden

&ínta

II. & Leone X. P. P. Maximiliano I. Imp. Con-

&6mi

tra conciliabulum Pifanum * Sanctionem prag-

bus

maticam Gallorum & abufus. Epiícoporum nu-

lunN

merus in eo fuit exiguus, & nunquam ultra 120.

chäig:

10/0fj

pcrvcnit.

Genera

* Hoc, invito Papá, convocárunt Cardinales aliquot anno

morem

1511, Czfare & Galliarum Rege fautoribus, qui tamen

minzri |

Lateranenfi poftea adhaferunt, Huc pertinet $, 1, & 4.

Íe ani

R. J. de anno 1512.

[

Don f

i

(

XXXI. Zfidestipum Anno 1545. fub Paulo

u

TII. Juiio III. & Pio IV. P.P. Carolo V. & Fer-

Vide er

dinando I. Imp. Przlatorum circiter 260. Con-

W IDI'

tra novas ejus temporis Religiones, maximé per

&i

Germaniam difíleminatas.

fWMLC

Fuit hzc Synodus

valdé neceffaria, * Seriüs indi&ta, ** Diutiüs

X

protrada, *** A proteflantibus varié elu-

fatis d

ía. '*** A Carholicis omnibus, fi aliquot de-

fpcdes,

creta reformatoria demas , * reverenrer

Vicente

fufcepta, velut Chriftiana, libera, pia & cecu-

ml" €n;

Ti

menica. Natal. Alex. in hiftor. Ecclef. N. T.

8 T

* Dpoít

JUS.

CAP. VIL DE CONCILIIS.

67

cannes Pigo-

* Poft appellationem Lutheri in Comitiis Wormat. 1521.

& Proteftantium Statuum in $pirens, 1529. nec non defi-

chà Confanti-

deria univerfz Germaniz, omnibus feré Imperii Receffibus

exprefla.

patem ficre

** Nempé cüm cancer novorum dogmatum jam per annos

18. ferpfiffet. Prima indictio fiebat 1536. Mantuam, altera

tunc enim peridà

"(entare univeram

Vincentiam, tertia Tridcntum. 1$42. Vide Bull. indi&.

Paul, III,

dentalem, itique

itarum ion funt

*** Incepit modó anno 1545. duravit annis 18, mox alió

translata, mox bellis & obitu Pontificum interrupta,

cttta pfo JEthio-

Crp, Confl, Imp,

**** Urcebant principio Concilium , à Pontifice unà cum

noblant verba Et-

Cafare indicendum. R. J. anno 1529. $, r. Indi&um

recufabant , nifi fub legibus ex eorum placito ftatutis , vi-

t Qvetico Cot

del. ut in Germaniá haberetur, citra prefidium Papz ,

caufzque non nifi ex verbo Dei fcripto deciderentur, Poft

. ib

cladem Molybergenfem agnovére, parati fe ei fubmittere,

& finem praítolari, R. J. 1548. 9. 4. & $, & 1551. 9. 4,

j]. Inp Co-

& 6.miffis eóOratoribus Brandenburgicis, Würtenbergenfi-

dtionem prag-

bus & Saxonicis, conformiter ad $. 8. cit. Rec. Poft bel-

lum Mauritii & fübfecutam anno 155 5. pacem religiofam

,i[coporum Di«

negligebant. Equidem inter cztera componendorum re-

uarm Ulffä 120

ligionis diffidiorum media primo loco ponunt Concilium

Generale $. 2$, ibid. Sed prztendunt modum tractandi à

more majorum alienum: nolunt enim negotia fidei ter-

vies aliuot 4p7o

minari per fententiam & judicium Epifcoporum, utolim,

yxibus, Qu ame

fed amicabili compofitione : titib (oll bie fireitige Reli-

XPgm'Mf |Let

ion fit)f anberft, bann burd) Gbriftlide, freunblide,

tieblid)e 9Deittel unb 9f8eeg su. eibelligem Gbriftlid)ert

(b Pauo

9Ber(tanb umb SBergleidyung gebradt merben, $. x 5. ibid,

/

Vide etiam R, I, Ratisbon. 1557. $. 9, 10, I 1.

'olo

V.&Er

$** In proverbium tranfiit multorum pinguis Minervz di-

'er 20 U0

&io: Tridentinum non efl ubique receptum , Vexa , de re-

formatoriis Decretis , falfa de dogmaticis,

hæc S fodus

y

XXXII. Hoc Concilium non eft per omnia

1* Diotius

fatis clarum, fíeu dogmata feu reformationem

JUs

varie di

[pc&cs.

fx ah'qlwf (

Sexcentz lites de vero definitionum fenfu inter Theologos;

t at

millenz de jure Trident. noviffimo inter Canoniftas. Ipfi

Janfenifta contendunt, fuas propofitiones non effe inimi-

Q)Pm

g oc

€as Tridentino, Pauciores forent rixz, fi authentica feffio«

E2

gunm

4ch€£ N

l

V.

CAP. VII. DE CONCILIIS.

68

mcnicanin

num hiftoria haberetur, utiin aliis conciliis; Sola enim

decreta funt duri cortices, quos frangere non eft datum,

tüm dico

nifi illis, qui arcana Concilii infpexerunt, | Hiftoria Slei-

Hgärum.- f

dani, Pauli Sarpi , imó & Pallaviciniana non eft omni

ri rectfler

exceptione major, ob ftudium partium & fpiritum con-

tradictionis, Preclaré de Theologià orthodoxá mereretus

! Veoci $a

Cacilia

Roma, fi acta Tridentina juris publici faceret.

m

XXXIII. Unde Pontifices Romani confti-

tillas 28

M InGera:

tuerunt Congregationem Cardinalium S. C.

386 Moy

Tridentini interpretum, * prohibitis privato-

rieníts, 1

edngei

rum Commentariis. **

enís 91

* Dius IV. in Conftit, 4lias nonnulli. 4. non. Aug. 1564.

Gindecst

denominavit octo Cardinales , qui decretorum TTridenti-

temanni

norum executiomem quidem curarent, caíus veró dubios

XX

ad Papam remitterent, Pius V, permifit illis cognitionem

& decifionem caufarum faltem incafibus, quos exiftima-

celebrantu.

rent ipfi claros, tefte Fagnan, in cap. 13. de Conft, n. 7.

* Tdlia (on

Sixtus V, plus poteftatis conceffit, nempé declarandi ca-

E

fus dubiosin materiá reformationis, fic tamen, ut incon-

Ex tece

fulto Pontifice nulla fieret declaratio ; dogmatica veró illi

Sendom

foli refervarentur,

Czterum declarationes , nedum apo-

dracenis

gryphz, & qua de fpeciali mandato Papz haud emanárunt,

erfh o

fedillz adeó , qua decreto Pontificis eduntur extra Alpes

lum, uti

eadem patiuntur fata ; qua plures aliz Bulla Papales,

** Bulla confirmat. Pii IV. ad fin, Extat tamen editio Con-

XXY.

cilii cum declarationibus Cardinal, citationibus & remiffio-

ts Synodi

nibus per Joannem Gallemart, &c.

Ttri, n

XXXIV. Hzc funt Concilia cecumenica

Um, nili

Occidentalis Ecclefix. Collectiones eorum ce-

labotue,

:

Jebriores funt Regia Paris. an. 1644. Labbari &

* Condli

Coflardi 1672. Harduini 1715. T'yronibus pro

Etctío

enchiridio erit Summa Conciliorum Caranzz.

Patres|

polínz

XXXV. In Synodis quoque particularibus

complura pro ftatu religionis publicz ftatuta

XXYi

eti ey j

reperiuntur, quarum nonnullz regulam faciunt

^

Eccleífuze univeríz, videlicet, qua inftar oecu-

Vrgerum

meni-

LLIS.

CAP. VIL..DE CONCILIIS.

69

cilis; $ol enim

mcnicarüm receptz funt, * aliz particulares tan-

n elt um

t, Biflora li

tüm dicecefes aut provincias fuis canonibus ob-

ina not eft omhi

ligárunt, qui feré per Germaniam tatis inju-

& piritum con

ziá recefferunt ab ufu. **

odoxà mereretur

* Veluti $atdicenfis An.. 347. Romana füb Melchiade pro

Ceret,

Czciliano an. 313. Arclatgnüs pro eodem contra Dona-

nani Contt-

tiftas an. 314. &c.

** In Germaniá numerantur Colonienfis, an, 3 47. Trevirenfis

lum $. C

Wormatienfis 866, 'Tribu-

386. Moguntinz 812, & 848.

hemium an, 890. Din-

tis privato-

1ien(is, gtj Trebur prop

.

^

é Oppen

gclfingenfïs in Bavarià

9oo. Altheimenfis 920, Erfordi-

enfis 932, Ingelheimenfis 977. Francofurtenfis. 794

Gandersheimenfis 1024. Saligunftadiana &c. Vide S$trae

von, Aug, 1564

etorum Tridenti

temanni Theatrum hiftoricum per quavis fzcula,

i(us verà dubios

inftituta

XXXVI. Qux contra Majorum

illiscognitioncm

*

; quos exiftime-

celebrantur, Conciliabula vocantur.

j de Conli, 17

* Talia funt ex antiquis Ariminenfe Arianorum , Mediola-

à dechrandi ci

nenfe , Seleucienfe, Ephefinum Il, & pleraque acephala,

ymen, u I

Ex recentioribus $ynodus nationalis $cotica an, 1566,

gmm'a reto il

Sendomitienfis in Polonià 1570.- Dresdenfis 1571. Dor-

) nedum 4p0*

dracenüis 1618. Quandoque Concilium, ab initio & pro-

d ernánunts

greffu accumenicum , degenerat denique in conciliabu-

u excra Mp

]um , uti Bafileenfe,

lz Papllö.

XXXVII. Hoc ipfo autem, quód non om-

men etito Cot-

nibus & rermiio»

nes Synodi fint proba, fed. dari ex ipfis poffint

w[broäæ, nulla natio tenetur amplc&i Concili-

qcumenia

um, nifi perfuafum habeat, illud nullo vitio

Jaborare.

d

s; eortm C

* Concilii enim elogium non eft a/folur? infallibile, ficuti

Á Labbæi &

Ecclefiz Catholicx , fed tantüm conditionat? , fi nimiruin

onibus pro

Pattes legitimé convocati ita in eo fe gefferint, ut dici

) C

poffint reprafentáffe totam Ecclefiam,

articularibus

XXXVIII. Hoc poftremum æ&iimbünt ex-

bh'cx H'äfüm

erti ex integritate Patrum , qui Concilio in-

tcrfuerunt, ex hiftoriá colloquiorum , & ais

E 3

feffio-

ifar ea

mai-

CA

70

CAP. VIL. DE CONCILIIS.

fgcilorun

indenecti

feffionum, ex comparationc concilii recentio-

x vidc T

ris cum primis quatuor ccumenicis, ex ap-

[cüd'm!ii :

probatione fummi Pontificis,

tatione Ecclefiz univerfíàalis.

ncc non accep-

ul M

i Conci

^

l

XXXIX. Intereà dogmata, definitiones &

milcentur d

cenfurz Synodorum non funt ejusdem claffis,

Yobabili,

hec acervatim in uno fidei divinz c

:

nendz. *

umulo po-

applicatur ;

* Sed variant inflar cenfurarum Papalium, de quibus cap.

tatur x pl

preced. Vide Conftantienfe feff, 8. in fententià damnatio-

! Veloti, cü

nis Wicleffi,

textus $

Patrisima

XL. Alia námque definiuntur üt dogaza ff-

9 Dum T?

dei divine * alia velut. concluftones Theclogica **

irging

ve igne

alia laudantur velut pix, (alutarésque confue-

tudines, ***

XUI.

* E.g. Deitas J. C. & Spiritus $. Prafentia Chrifti in Eucha-

gencralf,

rifià &c. Vide $. 20. cap, 6,

dus egplic

** E, g, Chriftus Eucharifticus eft adorandus, Vide ibid,

5- 2!.

ell ita fnc

tcdo mel

** e, g. Ufus imaginum , fupplicationes publicz , cere«

imoniz, veftitus facerdotum. &c./

! Vide Ent

2

XLL Nonnulla placent, uüt probabiliora *

Et etents

multa ftudio relinquuntur indefinita, ** aut

ARice (

qudem

talibus involvuntur terminis, ut neutra pars

modotz

altercantium Theologorum conqueri poffit. ?**

tl

* Vide Concil, Vienn. relat, in Clem, unic. de füm. Trin.

ex

e. g. immaculata conceptio B. M, V. in Tridentino, de

X

Concil

quo generalis efto regula, rixas fcholafticorum Catholi-

corum intet fe manfifle indecifas, verbis decretorum ita

non dlite

fcité dcxter&quc conceptis, nequa fchola fe doleret con-

demnatam,

Sané duraretin hodiernum diem inftar Co-

: PXOVidI

mitiorum- Ratisbonenfium hac Synodus, fi voluiffet om-

dat e

Gp.1

ncs quaftiones examinare & definire , quas ad naufeam

Prefidum ,. ac Pralatorum in medium proferebant liti-

(b, ;

giofi Theologi, 'Adde, quód moderna Ecclefia, tot

Y, 32'

& Cues

CAP. VIl. DE CONCILIIS.

7X

[5,

fzculorum i

ntercapedine à primifivä remota , careat fub-

lii tecentie

inde neceffariis ad definiti

onem fubfidiis.

*** Vide Trid. feff. 23. de reform.

c. 1. jun&à hiftorià de

lfoS, [94 j

refidentià Epifcoporum , an

fit juris divini ?

Don &p-

dendi, quas alle-

XLIl. Neque rationes deci

ant Concilia, ejusdem omne

s funt pondcris :

initions &

mifcentur demonftrationi

bus argumenta meré

dem cliff,

lia; interdum finiftré

probabilia, & verofimi

xumulo pof

applicatur authoritas Patr

um, * interdum adop-

io minüs firma. **

tatur ex philofophia opin

& qubts cap,

* Veluti, cum à Nicano II, pro

cultu $$, imaginum citatur

tentia üamnatig»

textus $, Bafilii, ubi dicit ,

inem,

,Filium Dei effe perfectam

Patris imag

j domitt f-

** Dum Tara

fius Patriarcha ibid, act. $.

*

perorans, Angelos

ait pingi pofle , €ó

quàd habeant corpora levia; actea »

T heaïagiæ W

vel ignea,

que Confüt-

quz docet Concilium

XLIIIl. Myfteria ipfa,

enerale, conftanter am

ple&i debemus, at mo-

Chitia Bd

eria,

eáque defendendinon

dus explicandi Myft

u, Vide ibid,

eft ita fan&é fixus,

ut ab codem Ecclefia, de-

tcéto meliore, nequeat recedere.

j publicz, cttee

* Vide Entretiens de Philalethe & Philarene part, 2, paf.

287.

il*

Et eatenus multz co

ntroverfiz cum Lutheranis & Calviniftis

amicé componi poffent:

licet enim ab ipíà fide ne latum

RUE

mittere po

ffit Ecclefia Catholica, in

quidem unguem re

ndi fidem cedere hic illícve poffet, &

neutta p

modo tamen explica

intelle&tui frznum laxare,

fi pOlTII. H

ure textus à

, d in, Ti

XLIV. Cüm allegatur Script

Concilio, non eft illicó de fide

, illum fic &

quiei, &

xcorm Cidle

non aliter deberc intelligi. *

; jereonim i

* Providé ciratur $criptura

$, à Tridentino, aciem intet-

ht do!cfä o

dat lectorin verba, qux

felegit interdum $ynodus: e. g.

diem Iu

cap. 1. & can. 1. feff. 14.

aliter loquitur de verfu. 14. Ja-

J

f voluiletom

cob. $. quàm in decreto de Mattimon.

de illo ad Ephef, 5.

gd nau em

v. 32.

offfcblm li

XLV.

tof

E 4

fdelt»

72

CAP. VIL. DE CONCILIIS.

CA

XLV. Quz obiter à Concilio aliud delibe-

la matio mt

|

rante occafione fermonis immi Ícentur, non funt

ateri, 4l

i

definitiones , nifi alibi conciliariter decidantur.

ri jurt obl

1, Unde nec definiit Nicznurn II. Angelos effe materiá zthe-

mmatorjis.

rteá citcumdatos , nec Lateranfe IV, eos effe omnis materia

expertes.

Erear Gd

man: C

2, Generaliter nota, quód Tridentínum

przcifíüs plerum-

que enunciet in canonibus & anathem

atifmis , quàm in

exempti à

Decretis, nam in his ftyli & phr

toftrum?

extenfum COHCiOH&tOIi& afferuntur

L]

aícos gratià multa per

L. Corx

XLVI. Decreta Synodalia,

quz rcformant

ficrioribus,

difciplinam Ecclefie, deberen

decreta vit

t recipi ab om«

nibus orbis Catholici nationibu

s*

Hocet, c

* Przcipué, fi annuentibus

Regum Principümque Orato-

nib, IU

toribus condebantur, qui

ab initio reclamare debui(lent :

imfzm

fi quid à genio vel privile

giis

aji (

num ordinari velle vidiffent,

; moribüsve patrie fuz alie-

l$, du

XLVII. Videmus tamen

tit, Qyi:

; antiquorum Ca-

wl jro

nonum exi

guam fupereffe obfervantiam, novif-

qu f

fimorum v

hl.' ü fä;"'l

eró valdé difformem. *

* Dolendum ,. quàd vix fit

TERIOR

Diccefis, in quà faluberrima

ehrite,

"T ridentini reformatio ple

niffimé fuerit introdueta, Ob-

ftant inolitz con(uetudin

es, privilegia & libertates Eccle-

fiarum, cxemptiones

mona

potentia, Ordinariorum ref;

fteriorum, reformandorum

pectus humani , incuria , vel

timiditas &c,

XLVIII. Quare, ut hodie ex Conciliis

pro-

matur principium firmum juris publici ,

Opor-

tct, prater le

tiam, *

gem ff:riptam oftendi obfervan-

* Nifi agatur cum inferioribus collegiis aut monafteriis : hos

rumenim reformatio urgeri poteft ab Ordinariis ad DOf«

mam Tridentinam, non obftante confuetudine contrariá,

XLIX. Quemadmodum veró , in

fpe&o jure

gentium ac divino

; in rebus Ecclefiafticis nul-

la

l,

CAP. VII. DE CONCILIIS.

73

[ud delibs,

la natio melioris aut deterioris eft conditionis ,

15 non(int

alterá, 42 Rom. 10.v. x2. nulla quoque potio-

ecidantur,

ri jure obligatur eximitürve à decretis refor-

mitrid athe.

matotiis.

Ormtis materie

Et cur Galli e. g, plus libertatis habeant; quàm inclyti Gers

Cifius plerume

mani? Cur illi potius declarentur in Concilio Viennenfi

U5 qumít

exempti à Bonifacianà sawm [andam, quàm Imperium

noftrum ?

ia mülti p

L. Concilia priora emendari poffunt à po-

teormant

fterioribus, non quoad dogmata fidei, fed quoad

ipi 4b oft«

decreta vitz , &z judicia perfonarum.

Hoc eft , quod przclaré docet Tertull, lib, de veland. Virei-

üne Orites

nib, Regula quidem fidei uma omminb cfl, fola immobilis (»

irreformabilis ,. . Hác lege fidei manente , catera jam dif-

tte debulllent ,

eiplina ( comver(ationis ndmittunt novitatem corretionis,

pattiz fuz ii

Et $, Auguftin. lib. 2. cap. 3. de baptifm, contra dona-

tift. quis ne[ciat , ipfa Concilia, qua per fmgulas regiones

uorum Cr-

vel provuiucias fiumt, plemarierum Conciliorum aucloritáti ,

qua fiunt ex unrverío orbe Chrifliano, [ine ullis ambagz-

, novil-

Lus cedere ,. IPSAQUE PLENARLA SZEPE PRIORA POS:

TERIORIBUS EMENDARI? citm li

quo experimento remq

s Globerrima

aperitur , quod claufum erat,

oduda, Ob

berates Ecclte

formandorum

Em

*

p

"TA

SSSN

N

..

rf

p

ilctri, Y

SS

".

S—

AA

.

D o97»

AUR

-'/,

EX

r

cilis pro-

*

( ——2

,-A

SS

I—IX

;

"

g:»

;;;

i

i, opot-

obferva-

a

—luumnnl

nullerii ; 10

b"

inaris àd Dit

ingconttatla,

f eco jllf Ü

jlici u-

CAP.

:

CAP. I

t

0

r

$

$

5

5

Y

D

[J6 36

[ 3 €1

hi

5

$

|J'CIJG

D

r Ed

Nor, &L

LPX

A

X

AL

[34]5€15€]

Nor. 8j

g

Nor, 11]

y

;ïa

y

:

éj

:

:

IV. Me

nümquescx

CAPUT VIII.

tüf ægfö ï

VTa ^

DE

* [mperato

fevantia:

tentiam ;

CORPORE JURIS

x Epif

quod jri

CIVILIS.

. Prz

(t (atus

I. Quæ Patribus conciliatis placuerunt, vo-

tus, fed

cabantur casoózes, i. e. regule * modeítá ap-

Concretu

turbari c

pellatione pfövid& cle&à, né, fi leges diceren-

tur, invidiz dediflent fomentum Imperan-

mult pro

tibus.

Clefaftici

* Gratian, dift, 3, & Novelle paffim,

qui Princ

IL. Hz regulz, ubi primüm à Sacerdotio

* Nontin

Sozome

fuerant conditz , exhibebantur Principi, ut

lencinig

ejus authoritate tranfirent inleges & ían&io-

* undin

nces.

X*

* Conftat hoc ex epiftolis fynodalibus ad Impp. Orientis

VE

& Occidentis,

ts o

IIT. Principes orthodoxi , quidquid rité

luftzig

Dzum, !

conftitutum erat à Sacerdotibus , religioíé am-

* niüi

le&ebantur , legibüsque firmabant, quod pro-

lucez

prié eft, zmiari facros canones.

"h

* Vide cap. 1. de N. O. N.

l. 45. Cod. de Epifcop.

VII

Nov, $. cap. 2. Nov. 6. m prof. & aliàs,

Nor.

Qui dicc]

CAD. VIII. DE CORP. ]Umä CIVILIS. 75

U

QU

Q'Sf

;

AA

Nov. 42, in przfat.

ACACACAC

Nov. 83. cap. r.

;

i

Nov, 13I. in przfat. & cap. T.

IV. Meros hac in parte przcones, cano-

nümquc executores fuiffe Principes, probabi-

tur xgré : aliud certé teftantur monumenta

vetera *

* Imperatores, dum fuis conítitutionibus precipiunt ob«

fervantiam canonum, & judiciorum Epifcopalium reve-

rentiam populis, utuntur nomine /egis , & pesnas, non

M

ex Epifcoporum arbitrio, fed fuo placito apponunt,

-

quod fraco non poteft, fed Legislator,

V. Pratereà cüm Refpublica Chriftiana non

fit ftatus hominum à civitate profaná difcre-

yerunt, V0»

tus, fed Sodalitium pium eidem nexu intimo

vodelt ap-

concretum, fic, ut turbato ifto illam quoque

turbari contingat , Principes ipfi ordinabant

t diceten

multa pro re&o ordine & politià externá in Ec-

Inpeat-

clefiafticis * de confilio tamen Epifcoporum;

qui Principum aulas fequebantu

p**

* Non tamen dogmata & Symbola, Eufeb, in vit, Con&ant.

Gacerdotio

Sozomen. lib, 6, c, 7. Ambrof, lib. 2. Ep. 13., ad Va-

lentinian. jun.

incipl, ut

& lindtio-

* Gundling hiftor, liter, jur. canon, cap, 1o. $. r.

VI. Ejusmodi Principum conftitutionibus

refertus eft Codex Theodofianus, omnino pet-

np Orients

luftrandus * nec non Corpus juris Juftinia-

idauid rit

nzum. **

Jjriofe 0

* nitidiffima eft editio Weidmanniana paucis ab hinc annis

lucem videns.

) quod 2

** In Codice & novellis paffim,

VII. Principes ufurpatoriá id feciffe licentià

qui diceret, profe&ó detraheret note multo-

5

rum

Nof

76

CAP. VlIlL. DE CORPORE

rum pietati & orthodoxiz. Et,qui Orientalium

rcepit

picndas '

Impp. leges Sacrorum externas improbaret,

pariter incufaret Capitularia Caroli M. & Ludo-

X. lC

vici Pii, nec non Ludovici $. fan&ionem prag-

thodoxo f

finianzi, .

maticam de anno 1268. *

* Vide Entretiens de philalethe & Philatene edit, Colom,

mmentur p

1684. part. 2. pag. 341.

! Nan qu

Privilegia fané eximia Ecclefiis & Perfonis Dco factis con-

ajuc M.

eeduntur in Corpore juris Juftinianzo , at nónne illius

quoque eft condere legem, qui per privilegium eximit à

ncquwm

tis, exti

lege ?

Xl Md

VIII. Tantum abeft, ut damnárint Przfules

Sacerdotit

hunc pium zelum orthodoxorum Principum

in ordinandis ad cultum Dei Ecclefiafticis, ut

Qum, &

majoris 1

potius eam collaudárint * quamdiu nempé ni-

hil contra fidem & canones conftituerunt. **

Dill comm

flio *

* $. Aug. lib. 14. de civ. Dei Felices dicit Principes, ff /u-

* Ut erita

am poteflatem ad Dei cultum maximà dilatandum Maje-

fíatis ejus famulam faciant.

Et Epift. 48. ad Vincent.

quadam

Serutant R

€

Uie, f

: pro Chrifto,

ges terra Chriflo, ETLAM LEGES FEI/(ENDO

Wt

** Vide Can, r. & feqq. dift, ro.

IX. Equidem, ex quo introdu&ta eft major

Cleri exemptio à poteftate Principum, * rerüm-

que Ecclefiafticarum ordinatio foli feré facerdo-

tio attributa, non attenditur ampliüs Corpus ju-

ris Juftinianzum, quatenüs difponit Minifteri-

um Ecclefie, nifi quoad favores & privile-

gia. **

* Ab initio enim tanta perfonarum Ecclefiafticarum , bono-

rümque temporalium Ecclefiz non vigebat exemptio.

* Codex Theodofianus absque eo meré efthiftoricus, — Jufti-

nianzus veró non obligat , nifiillos, qui eum ultró rece-

perunt, quibüsque Maximilianus I, per receffus imperii

illius fequelam injunxit: Clerusautem in Ecclefiafticis nec

Iecepit

RE

JURIS CIVILIS.

77

Jrientalium

recepit Juftinianzas leges univerfaliter, nec ad ea(dem rcci—

mprobaret,

piendas à Maximiliano fuit adftri&tus,

. & Ludo-

X. In cxteris, quanquam liceat Principi or-

ODnem prag-

thodoxo refufcitare leges antiquas Corporis Ju-

ftinianzi, Ecclefixz decorem externum, incre-

edit, Colot,

mentum, pacémque concernentes, *

*o factis con

* Nam quz ex ipfà naturà Chriftiani Principatüs fluunt,

àjure Majeftatico feparari, ulláve præ(criptione aboleri

tonne illius

gium eximit à

nequeunt, veluti, quz fpectant ad confervationem unita-

tis, extirpationem fchismatum; harefui, abufuum &c.

XI. Religionis tamen noftrz fyftema, quod

pt brefules

Sacerdotium habet à Magiftratu Ízcculari diftin-

Principum

aallicis, ut

&um, exigit, ne Princeps laicus quidquam

majoris momenti ordinet, innovet, reformet,

ncmp&ni

nifi communicato cum fummo Sacerdote con-

uerunt, *

filio *

iipts, f J

* Ut evitatà Sacerdotii & Regni collifione fit confonantia

yandun Mage-

ad Vincent.

uzdam bona, conferens generi humano, quidquid eft

utile, ficque divina & humana pariter concurrentia

$ FERENDO

tilay cvjAqriay rc&tis (cntentiis faciant, Nov. 42.

t m

fe.

SS

í)

N

y, rerum-

Sus

y

p

vfacerdo-

—

M

S

:

GN

N

"

^

|

j

j

Corpus j

l—€—RÀ

X"

44

'

Miniferi

r

yny

y prrit-

Z

4nm, boY

exerpto

yias. J

gleorec

CAP.

ieallics Va

t CPK

78

(9) 8&

CAP.TX.

2

s

$

h

X* x

bIJ

:

?

A55

[Jí 369

** Nantr

w t

lol

l

* ***-f.

.1.***.&.***.1.

,^

*****

t

x

exanta

[2 [5

a

i;*

r, De

2

:

*

é

ä?

:

Y

C.S',fz

$

8 1

:

:*ä»

grplos

iercm

1, dilt

cu da

Vi

bi

CAPUT IX

1 $jno

Hi

!

(v)gn

p^n

DE

Magict.

]us: Cu

Mjciun

d fb.d

DE CORPORE JURIS

du Pin

CANONICI.

Orienti

Apollo

«n, 7

I. Canonum colle&iones primz fuerunt grz-

J

co idiomate conceptz. Antiquiffima eft illa

Cleli aco

Stephani Ephefini, progrediente tempore au-

nomut (

&a, notáque íub titulo: (/8or xavhvav *üc xoOo-

Puxse ExXANcIa.

d0 amo

Y

Continet canones Conciliorum particularium , Ancyrani,

Neo - Cafarienfis, Gangrenís, Antiocheni, & Laodi-

* a, 1,

ceni, nec non primorum quatuor generalium. — Schilter.

" f ]

& Fleuty Inft, jur. can, Edidit Chrittophor. Juftellus an.

X610, Parifiis, item Voellus & Henric. Juftell. in biblio-

V. It

thec. jur. can, vet, 1661, H funt i/la regula venerabiles,

qui multo

Q» undique probata, quas pro legibus valere voluit Ju-

tiores f

ftin, Nov, 6. cap. 7, $. 8. Non omnes tamen canones

agnovitoccidens. Vide caput 7, $. 11. & 16,

l, 56

; Qtis i

II. A. C. 730. Dionyfius, cognomento exi-

fudt:

guus, natione Scytha, abbas Romanus * emen-

fin

p;cm'

davit antiquam canonum verfionem latinam ;

Tlàb; 1

cique adjecit epiftolas Papales à Siricio ufque

Sic

lü

ad Anaftafium 1I. Accefferunt demüm Cazozes

pro

Ms

i 7

Sardicenfes, 8c qui vulgó dicuntur Apoffolorum. **

fixá

e

*

ui repudiatà erà Diocletianà condidit Chriftianam five

"* Épif

Dionyfanam.

*! Nu.

& qui

CAP. IX. DE CORP. JUR. CANQNICI. 79

"

6

:

T

i

T

H

"

r

U

L!

:

** Numero tantüm quinquaginta , nam octoginta quatuor

P

"

Q

extantes ad calcem Decreti Gratiani provenerunt ab Ifido-

:?7'

N

'vä

fä

ro. De illorum authentiá variant Íententiz; inter apo-

ü1

ïf?

(;"

1

neraturà Gelafio Pap, rel, in can, 3. dift, 15.

liber canonum

gryphos nu:

"poftolorum, lidorus Hifpalenfis rel. in can,

1. dift, 16. cenfet, ab hzreticis compofitos, quales pro.

cul dubiofünt 45tus, & 46tus, Recipit veró Stephan. IV,

in Synod. Rom. an. 769. a&. 4. Propugnant Turrianus

Hifpan, libr. pro canonibus apoftol, contra Centuriator,

Magdc

b, nec non Beveregius Ánglus in libro, cui titu«

]us: Co

dex canonum Ecclefia primitioa vindicatus an. 1678.

Rejiciunt Dalzus in pfeudigraph.Apoftol, & Petrus de Mar»

cà lib, de Concord. facerd, &imp. 3. c. 2. Natal, Alexand,

VUNIS

du Pin &c. Interim negari non poteft, eos magnz apud

!

Orientales fuiffe authoritatis , quosdam ex traditione

Apoftolorum profectos, alios veró recentioris &vi, v. g,

can, 7. contra Quartadecimanos,

t fuerant p

III. Hzc Dionyfiana colle&io Romanz Ec-

m ed ilh

clefix acceptatione in Occidente invaluit fub

: (empore u-

nomine Corporis Canonum. * Francia tamen mo-

"UET

dó agnovit tempore Caroli M. qui ab Adriano

I. an. 787. fibi traditam retulit domum. **

ium, Ancpuanis

* Can. 1. dift, 19. & ao. Vide prafat, ad Decretum,

jei, & lod

** Fleury Inftit, jur. can, part. 1. cap. I. $. 6.

enligm, $chiltr

jhor, Juftelusan.

IV. Inter privatos Canonum collectores ,

Tif in bio-

qui multó plura congerere ftuduerunt, cele-

npli qenarabilt

briores funt Ifidorus* Regino ** Burckardus *^*

as voluit J

ss tamen canones

IVO- ol

L

uis ifte fuerit, nefcitur.

Hincmarus Rhemenfis cons

&if

fundit eum cum Hifpalenfi. In nonnullis M$. legitur:

nomdnto ai

.yidorus Merca

tor, in aliis Peccator : inbonam certé Hdgm

* emell-

eccavit maximé, obtrudendo orb

irudiffimo merces fpu-

qanus

rias, nempé fuppofititias decrerales à Clemente uíque ad

gem hirinam

Siricium , ex quibus píeudo - principia juris Ecclefiaftici

Vixit fub finem fzculi VIII,

Siticio uque

rogcrminär

unt,

** Abbas Prumienfis: edidit illum Stephanus Baluzius prz-

fixà erudità prafatione,

qu & Brocardus

i

*** Epifcopus Wormatienfis an, 1098,

gin d

i[ Chrlfäa

2

& c?us (ententiz érocardica. dicebantur,

&** Epif-

80

CAP. IX. DE CORPORE

additut,

4* Bpifcopus Carnotenfis, $U Chartres, qui obiit rr16,

duo fcripfit volumina, primum eft Panorzia , fecundum

opus illn

Decretum.

]ntegrum

Wi i prg [l

V. Et denique Sxc. XII. medio Gratianus ,

monachus Benedi&inus Bononix. — Colle&tio-

de emenc

jur, canot

9H Vulpo.

nem fuam infcripfit: Cozcordantia difcordantium

tàlé : di

canonum * Receníüit opus Eugenius III. ** prze-

tm , Cor

legique permifit Academicis Bononienfibus,

thoritite

&inftrum

quo fadtum, ut per omnem Europam, Ger-

inaniam przfertim & Galliam, magno applaufu

tiati, qu

tifices ex

reciperetur, creatis ctiam Decretorum *** Do-

&oribus.

dipuiute

Vil K

" Hac compilatio eft cento confartus ex fententiis $. Scrip-

turz , decretis Synodalibus, refcriptis Papalibus, legibus

sftici publ

Principum, opinionibus Patrum, & Caaoniftarum. Quz

poris o

diverfa principia non poterant apté fatis conciliari per

cerebrinas Gratiani explicationes,

* us vete

omnium

-* Quin tamen illi publicam authoritatem impertierit, fu-

ümque fecerit: imó, fi Gilberto credimus, Eugenius plu-

tinpun:

Iacapitanotavit, quaz minimé placebant, & paleas ap-

VIIL $

pellavit, ut quemadmodum palez grana frumenti vilia

Derttibr,

funt, nulliüfque momenti , fic illa capita omni pondere

carerent, Hain idea jur. univerf.

he5, tüm

*** Hoc ci nomen pofteà datum, hodiéque eft: inqui-

otum, &(

buídam univerfitatibus Candidati Do&toratüs juridici fpe«

publicavit

ciale exainen fübeunt ex Decreto,

verilis, ]

VI. Opus hoc fatis eft methodicum * men-

&iS, ii (ïd

dofum tamen ** aliquoties authoritate Papali

« dodore

recognitum *** nunquam tamen ita approba-

Q5 Xv'()kns

tum, ut excedat fortem librorum privatorum

clafficorum. ****

Ín jdicis,

* $i excipias partem fecundam , ubi per cafus do)cet, ut

: OPUS Q

vel inde videas, cafuiftas malé & íine methodo in-

Gs |

ftruerc.

àP m

** Bonus ifte monachus, criticá deftitutus, inferuit multa

N Juis a

fputia, deceptus ab Ifidoro, - Erroresin eo manere ne-

Jptimo

I5 hic

sefíc eft, ex quo Gregor. XIII, vetuit, nequid Decreto

addatur,

RtDrin

N

JURIS CANONICI.

8t

qui obit tmi,

aadatur, in eóve mutetur, aut imminuarür, fed prout

"rf fecundum

opus illud Romz impreffum fuit, femper & perpetuó

integrum confervetur.

0 Gratams,

*^* à Pio IV. V. & Gregotio XIII. Vide Anton. Auguftin,

de emendat. Gratian, cum notis Balluzii, Doviat. hiftor,

Colledio-

jur, canon. Maftricht hiftor. jur. Ecclef, n, 318. & feq,

d arlntim

*** Vuloó illi adftruitur authoritas relativa ad fontes: íed

malé : alias quivis Theologorum libri , qui citaat $criptu-

[[[, * pre

ram, Concilia, Patres &c. eodem modo gauderent au«

onienfibus,

thoritáte relativà. Quód fi roborantur interdum chartis

ym, Ger-

& inftrumentis Principum, non tam confirmaturliber Grae

tiani, quàm nata exinde obfervantia, Romani veró Potte

Q applaufa

tifices ex caufis politicis nunquam donabunt Decretur

tum "* DO'

dignitate juris publici,

VII. Ad comparandam tamen jutis Ecclefi-

catentis ).ytip-

aftici publici notitiam utilior eft hzc

spilibus, [egbus

sfars COf

onitarum, Que

poris canonici prz reliquis omnibus.

tis conciliri pet

* Quia vetetem difciplinam, & fyftema Ecclefiz primzvum

omnium optiméexponit. Decretales & reliqua non per-

a impcrtierit; fi

tingunt eó ufque, fed principiis recentioribus innituntut,

i, Eugenius lt

VIIL Szculo XIIL. edidit Gregorius IX.

t & i a

4 fromenti v.ilia

Decretales , fubaudi, Epiftolas & conftitutio-

; omni pondete

nes, tam proprias, quàm Prazdecefforum fü-

orum, & Concilii Lateranenfis magni. * Non

s di: g

m[üsjUIMCi (Pc'

publicavit eas per modum conftitutionis uni-

verfalis, literis ad univerfam Ecclefiam dire-

cum * mea

&is, ** fed per Breve Apoftolicum anno 1230.

ad doctores & ícholares Bononiz commoran-

iurc Pl

tes, volens, ut hoc volumine uterentur omnes

jta approoe

in judiciis & fcholis.

| privatorum

* Opus compilavit $. Raymundus de Pennaforti , Domini-

canus, Papa Capellanus & Poenitentiarius, Vir probus ,

ais dO'CCt'.M

ab omni ambitu & fraude alienus,. fta pars Corporis

ge o I

jJuris canonici hodienum in academiis explicatur,

** Optimo in rem curiz Romanz confilio, nam fine tur»

, inferit pit

bis hic promulgandi modus non abiiffet, fi dire&e obiiue

!nc

quid

pecreto

fifíet Principibus & Regnis refcripta poteftati fculari in-

ii

i Vifay

82

CAP. IX. DE CORPORE

invifa, illis folis antehàc nota, quibus erat negotium

cum Pontifice, Scopum tamen fuum perzqué attigit Pa-

prætcnfa de

pa, nam é Bononiá, jurisprudentiz canonicz centro ,

manorum [

diffundebantur principia in decretalibus contenta per om-

dentiz Pot

nem Europam. In hiíce V. libris nihil occurrit frequen-

[

^Y

" Reception

tius, quàm jlemitudo poreflatis,

cujus vocabuli largá

monachor

nimis interpretatione defcendit, quidquid fucceffu tem-

poris tum Principes tum Ordinarios locorum offendere

i Principi

debuit,

Aichi-&|

mane juvt

!

IX. A. C. 1298. prodiit Sexzus Decretali-

veit qu

um à Bonifacio VIII. editus , paritérque Uni-

lümquc d

verfirati Bononienfi ad ufum per bullam de-

ia defgt

mandatus.

pore juus

Dovorum

Germani per omnia boni & du&u faciles hunc. quoque li-

fc;i?t'xo. :

[tnanzi

brum ufu receperunt; at Galliz Proceres , perfpe&to ,

quó Bonifacius VIII, eollimaret, hanc collectionem non

Germaniz

admifétre,

fiiacs

X. A. C. 1317, iisdem Bononienfibus tranf-

m'co' dtcii

mani

mifit Toannes XXII. Clemeztisas , à Clemente

M Quznro

V. in Concilio Viennenfi conditas , queis ad-

tenbsrgcg:

Jecit proprias fub nomine Exzravagaztium Joan-

apud Derr

Coríer, k

nis XXII. Exeunte fzculo XV. his privatá au-

45, & feg.

thoritate acceflerunt EXITA'UAQAHÍOS COMUIIHHIES y,

pari tamen obfequio excepta.

XII. H

Cum nu]l ]

Xl. His partibus integratur Corpus juris ca-

XTInanis (

nonici hodiernum, ad quandam imitationem

RD Catenn

corporis juris civilis Juftinianzi. Nam Decre-

tum cft fimile Diecftis, Decretales Codici, re-

AYt Ob(er

* i t g,

liqua Novellis.

Solz Inftitutiones defuére ,

nibug Qa l

quas quidem compofuit Lancellotus Sxc. XVI.

Qw

Qm Nos

fed non obtinuit, ut Pontificiá authoritate pro-

mulgarenrur.

Jotbu

XII. Hócce jus canonicum moribus ufque

XV. y

adcó invaluit per Germaniam, * ut vcl ipfa

COttexie (

P I2

: H"J"*mod

ORE

JURIS CANONICI.

E

lbts ert mpotim

Peraque attit h

pratenfa dogmatum reformatio in anitmos Ger-

? canonicg cenmo,

manorum proniüs irrepferit, quàm jurispru-

1j con:enmpe: of

dentiz Pontificiz eliminatio. **

hil occurritfrcqucn-

tjus vocabuli li

* Receptionem promovére r.) multitudo clericorum &

Jquid fuccefo tem«

monachorum , qui ob laicorum infcitiam adhibebantur

locorum ofendere

à Principibus ad ncgotia publica privatáque, 2) poteftas

Archi- & Epifcoporum in Germaniá, 3.) Confluxus Ger.

manz juventutis ad Univerfitatem Bononienfem

tit Decretdl-

» ex quá

velut equo Trojano prodiére judices, illud in

ufum Ity«

viterque Uni-

lámque deducentes,

quod in fcholis didicerant. 4.) ex-

xt bulam de-

acta defignatio proceílüs juris, quà pulchriorem in cor-

pore juris Juftinianzi haud deprehendes. $.) Cafuum

novorum decifio, totiüíque regiminis facri uberior de-

les hünc quque L

Ícriptio. 6.) Veterum canonum oblivio , juris veró Ju-

eres, ptrcdo,

ftinianzi tum paulà ferior introductio , tum ad ftatum

yc colle&ionem noa

Germaniz Ecclefiafticum | minor aptitudo. 7.) denique

fingularis prudentia & zquitas, quà caufz in jure cano.

xienfibus tranf-

mani,

nico. deciduntur, refíeGtis fubtilitatibus captiofi juris Ra«

;, à Cemente

P* Quanto conatu ipfi Proteftantes ac przprimis JC, Wite

as, quisa-

tenbergemíes retinuerint jus noflrum canonicum, vide

apud Pertfchium . elem. jur. can, differt, proem.,

6. 22.

utim Jos-

Confer, Bochmer, Jur. Ecclef, Proteft, lib, z,

tit, 2, $,

s ptivatä d-

46, & Ícq.

tes. CU

XIIL Hoc ipfo autem, quód Jus Canoni-

cum nullà lege expreflà, fed folis moribus in

ornus jutis ct-

Germania flabilitum fuerit, fequitur, illi tan-

; jmitanioner

tüm catenüs ineffe robur , quatenüs comitem

habet obfervantiam. *

Nam Dctre

* Hinc e,

cs Codic

Cap, 2. ze fede vacante non attenditur ab om«

s. detidtty

nibus Capitulis: Abludunt à jure canonico Noyinaziones,

quas vocant suziles, ad canonicatus etiam modó poft obi-

yxusSac. !^

tum Nominantis vacaturos, quz in aliquot Ecclefüis m«

xhoritat pf

joribus & collegiatis ad Rhenum vigent.

XIV. Multa quoque juris canonici capitula

correxit Concilium Tridentinurm. *

porbus uc

rl j a

* Hujusmodi funt v, g, Valor matrimonii clandeftini ,

Pïæ'

i

2

mtAS

84

CAP. IX. DE CORPORE

V yix p

atas ad. profeffionem religiofam fufficiens, extenfio im-

eaas ciri

pedimentorum publice honeftatis, & cognationis Spi-

vt o

......

ritualis &c,

auíum N

XV. Praterea Germanos Catholicos ad-

f ex of

proccdam

firingit Pax Weftphalica, ut faciant, omit-

toria, Int

tántque plurima contra tenorem juris cano-

Capim!. (

nici.

& Íeg.

* Proteftantes ab Imperatore manutenendi funt in quietá

XVIIL |

poffeffione Epifcopatuum , abbatiarum, aliorámque be-

neficiorum, Catholici, qui eos in exercitio libero fuz

canonici P

zeligionis turbarent, paenis cotrcendi: agnofícimus no-

umen, üt

vum genus Epifcoporum, cisque in Comitiis parem im-

perimur honorem: in uno eodémque choro pfallunt

* Quosfq

efiet ex

diverfi labii Canonici: non licet appellare hareticos ,

multó minus panas de jure canonico ftatutas eis com-

Borhne

iinari, Quid? quód Catholici Principes etiam laici ex-

elenert,

^

ercent jus Epifcopale in fubditos Proteftantes inftituendo

pïc:oïqut

in parochüs & beneficiis, deponendo, diípenfando,

fyltemar

Ecclefias vifitando, &c,

monizli)

p:in:ipm

XVI. Caterüm quzcunque jura Romano

Pontifici competunt vi Primatüs hierarchici ,

illa ad normam juris canonici reverenter per-

--

folvunt Germani Catholici. *

* "Te(tis eft quotidianus recurfus ad Papz tribunal in caufis

có pertinentibus, nec non tuitio Sedis Apoftolicz toe

capitulationibus Caíareis primo fítatim axticulo pro-

miffa,

XVIIL. Quz vceró in negotiis meré fzculari-

bus, emolumentis pecuniariis, aut cum di-

minutionc poteflatis Epifcopalis, nimiáve lai-

corum moleftiá hinc inde à jure canonico prz-

tenduntur, illa Germani, exemplo aliarum na-

tionum , quantum per Concordata licet, de-

*

pr Ccantur.

—

* Vix

ONE

JURIS CANONICI.

05

lens, extenfo im«

* Vix patiemur ampliüsï, deponi à Papà Reges noftros ;

caufas civiles deferri ad Nuncios Apoftolicos , curiám:

X cognationis i

ve Romanam, Epifcoporum jurisdicionem per come

cutíum Nunciorum ad libitum turbari, adverfum iilos,

atholicos. ad.

fi ex offidio paftorali contra fübditos in Spiritualibus

L]

jciant, omit.

procedant, decerni absque pravià informatione moni-

toria, interdica, & declarationes Cenfurarum, Vide

1 juris Cano-

Capitul, Carol, VIL art, 14. & fupra cap. 6. $, $t.

& íeqq.

di funt in quetà

XVIII. Proteftantes adhuc pauciora juris

; iliortmque be

vercio fibero (uz

canonici Pontificii capita ample&untur, non

: agofcimus no-

tamen, üt dixi, omnia rejiciunt.

Vomiris prem u-

u choro yldlunt

* Quoufque veró ufus juris canonici in. eorum Ecclefiis

elfet extendendus, non confentiunt ipfimet , teítibus

upcllarc haretcos ,

y flatutas eis come

Bochmero & Pertíchio; Hic poftremus oftendit lib, 2.

element, jur. can, tit, 14. praxin juris canonici apud

p etiam lal ex

fantes inffituendo

plerofque Lutheranos non íatis coharrere cum illorum

lo difpcnfando,

fyftemate ,

& quidem fpecialiter in caufis matri-

monialibus non concordare corum principiata cum

principio.

u Romano

hierarchici,

verenter p

LA

ER

NS

d

H

74

7

-

M

$W

z

GNAT

; tribunal i cau(is

3

N

S -

i

,

MMGTIE

jj Apoflolicz tot

SS

--

jm ariculo p*

-

A

NS

N

[/

z

FA

[—1

W

L

j (æculari-

uiunni

qut cum i

pimidye H

nonico p£*

o dliarum *

t licet; e

CAD.

F3

! Vit

:

( o

CAX

G

(2

2

ts

(*)

()

m

$

7

D

25

$

Ü

$

X

Da: 61

rE

)

X

$

LL

E.;J

[241 J

eXxs

ex

vianzenut.,

ls

L .

,

O,

(

f

CY26Y9

[S415 e

COGCY

eYva

FR

$

v

fgïi

[]

Y

Dodorem :

?

é

Y

D

j

T

Aquinztem

Bsdenus cc

[

CAPUT X

TV. Magr

tholicos, *l

DE

nifi cum 1

LH[

*

AUTHORITATE

* Jorant in p

fatüro$, Wi

CIn, I6 d

PATRUM.

W h (rriore

$, alicujus

duriores 1c

I. Contingit fzpé-numero, in jure publico

mente Doc

tam credendorum quäm agendorum provoca-

V.Ptotefo

ri in Scholis imó & Conciliis ad Patres: quá

inre cüm vice

lüs uná magnos deprehende-

fcrmzqnan'

Cutm füermt

rim abufus, defectu principiorum, opera pre-

a

f

tium duxi, authoritatem Patrum examinare.

d

I

!

!

45 Cjusqu

Preferum il

IL. Patres * vocamus Przlatos Ecclefix,, ali-

mores Nom

ófque de Clero Viros, qui fcriptis fuis de po-

$ Cyprün

pulo Chriftiano antehàc bené fünt. meriti.

btos de cu

* His accenfentur etiam Tertullianus & Origenes ob in-

Vl Q

fignia opera, licet harefeos damnati fuerint,

III.

Tnapà anda

ui Patrum czteris excelluére, hono-

Tants, ml

rificà appellatione .:-Dec£erum — Ecclefte * (alue

entalium. )

tantur.

üm Pltoni

* Hftorum quondam erant quatuor, tres Latini, videl. $.

CXagoeratie

Hieronymus Presbyter, $, Auguftinus Epifcop. Hippon.

itterali $

& $. Gregorius M, Pontifex Roman, Unus Grzcus $.

Joannes Chryfoftomus Patriarcha Conftantinopolit, Vid,

intcrprcmu'

apparat, theol, pofitiv, Petri Annati,

Succeflu temporis ia hunc vencrabilem album retulére alios

üni, fomn;

Pape:

: H iDter

CAP. X. DE AUTHORIT. PATRUM. 87

aM

UeOots

d

:

;

:

;

Papz: e. g. $. l'etrum Chryfologum , Gregorium Na-

AU

zianzenum , lldephonfum Toletanum, $. Bernardum

:

:

Doc&orem melliluum, $. Bonaventuram, $. Thomam

J

:

;

:

Aquinatem. Doctorem angelicum &c. Quo in fuggeftu

hacenüs collocare nequiverunt Scotiftz Dodhorezm iuum

fabtilem, nec Lulliftz pretenfum DoZorem illumivatum.

IV. Magna Patrum authótitas eft apud Ca-

tholicos, * fic, ut ab eorum: qPinionibtls-x. non-

nifi cum reverenti præfation'c honoris rece-

danr. **

ATE

* Jurant in profeffione fidei, fe Scripturam $, non interpre-

taturos, ziff juxta unanimem confen[jum Patrum, Vide

can. IO. dift. 9.

l

W* Afturiores Scholaftici raró farentur difceffum à sententià

$, alicujus Patris, fed textus velut ceram infle&unt , aut

duriores torquent, licet interné convi&i de contrariá

mente Doctoris,

: jure püblico

EULT PI'OVOCR-

V. Proteftantes quoque venerantur Patres, prz-

| Pares: qui

fertim,quatuor primorum fxculorum, & meritó,

j dcprchcndc-

ciun fuerint cozvi teftes antiqui fpiritüs Ec-

», operz pe-

clefiz, cjüsque dotrinzac difciplinz cuftodes.

examinate.

Preferunt illos , qui calamo perfttinxére. opiniones vel

Ecdlefz , ali-

mores Romanorum Pontificum ,. veluti ex antiquioribus

$. Cyprianum, ex junioribus S. Bernardum propter li

js fuis dc po-

bros de confideratione ad Eugen. III.

n merici.

k Origetts o il

VI. Quanquam inter eos non defint , qui

magná audaciá Patres fugillent, * velut igno-

faerinta

rantes, nullà Criticà tin&os, linguarum Ori-

Jiuere, ho

entalium, hebraicz przfertim, ignaros, nimi-

" * flv

üm Platonicz philofophiz, Rhetoricis fucis &

exaggerationibus indulgentes, negledo fenfu

"

vidcl. s'

litterali S. Scripture fophifticis & cerebrinis

1. ifCOP- Hipp n

"M

interpretationibus inhzrentes, myf*ccria? ubinon

funt, fomnoiantes &c.

* Hos intcr facilé princeps e(t author animadverfionum ad

o

g ll alios

F4

o«i,-cra

page

698

CAP. X. DE AUTHORITATE

opera $. Auguftini edita Antverp. 1703. füb ementito

* Docuerut

ia tOlU

nomine Joannis Phereponi , quem refutavit Lamindus

Pritanius lib. de ingen. moderat. in relig. negot,

defniz,

Nec pepercit Patribus Dalleus libro de Ufü Patrum ; con-

Vide can,.

tra quem Scriverius Anglus apologiam pro $$, Ecclefia

fe janio

Patribus evulgavit,

mos Augi

VIL Janíenifte ex adverfo ita tenaces funt

tionis frni

X. Ia

authoritatis Patrum, prafertim S. Auguftini,

Mgulm p

ut ejus do&rinam decretis Romanorum Ponti-

ficum non erubefcant prxhabere. *

flitoant Pa

[ntuere illo:

* Hinc illa thefis abíona, quam damnavit Alexander VIII,

an, 1690. ubi quis imvenerit docfrinam in "ugu[tino clarà fun-

non for

datam, illam ab[olut?

effcit il

ad ullam Pontificis Bullam,

poteft tenere C docere , nonve[piciendo

Tentà,

X.

|

VIII. Mediá incedunt viá Scriptores mode-

fti, qui Patres ita extollunt, ne videantur co-

aut Pray

ert velat

rum libros fuperftitiofius ceu canonicos aut di-

Droponun

vinos adorare; * ita eorum nzvos advertunt, ut

reverentiz fint memores, ** ita in corum ver-

quum, *

* Alid fo

Dajurant, ut parati fint, meliora proferenti-

bus aufcultare, ***

Doluerm

. dtmg

* Contra Can. 3. 9. 1o. dift, 9.

bliothec

ques

** Juxta can. 1o, cit.

Ile itaque Scholafticus, cui fufficit, quód hic illéve Pa-

iess,

tontra c

ter hoc docuerit , quin examinet, an re&té? indocile &

" li

perniciofum in Theologià eft animal. Aliter $. Augufti-

nus relat. in can. $. dift. cit. . Ego folis eis feriptorum, qui

ld(öqug

jam canonici appellantur, didici bunc timorem bonorémque de-

cocenre

fidofqy

ferre , ut nullum eorum [cribendo erráffe audeam credere . , ,

Wt n

"Alios autem ita lego , ut quantálibet [antlitate , dottrindque

Jolleant , non ideà vverum putem, quia ipfi ita fenferunt ,. fed

At

quiamihi per illos au&lores canonicos vel probabiliratione, quid

VOct, P

4 vero non abborreat , perfuadere potuerunt,

X] :

E

àC erudi

IX. Nam Patres finguli non regebantur Spi-

ritüs S. afflatu, ficut Prophetz & Apoftoli, *

di(CCHän

fed relinquebantur ingenio füo, adcóque falli

Dertinet

petucrunt & fallere,

dlicete

* Do«

NITATE

PATRUM.

89

^. fib emenrn

* Docuerunt interdum errores & harefes, impimä tamen,

e?uuvit Linindu

quia corum atate quzftiones hujuscemodi nondum erant

lip. nepot

definitz, Quot propofitiones retractavit $, Auguftinus?

Jla Patrum, co-

Vide can, 4. dift, cit, Quoties $, Thomas fenior correxit

. pro $5, Ecclefg

fe juniorem ? Contradixére Patres Patribus, üt Hierony-

mus Auguítino, exceffis quandoque chriftianz modera-

tenaces funt

tionis finibus, quz omnia in Spiritum $. non cadunt,

». Ausufíni,

X. Tantx igitur authoritatis non funt, ut

orum Donti-

Regulam publicam credendi aut vivendi con-

*

:

ftituant. Patres.

t Merander VIII,

Intuere illos, tanquam Theologos fui fzculi, plus enim

Augfim clar? fu.

1

non fuerunt,

Jam veró coníenfus Theologorum non

efficit illicó jus publicum , nifi accedant fortiora argu-

", mme[picima'o

menta,

XI.

uód fi Patres in materià. Religionis,

ptores mode-

videantür €0«

aut Praxcon publicarum

aliquid — sanimi

ere velut certwm, * firmitérque tenendum

onicos At d-

proponunt, promptum cis impende obíc-

Advertunt, üt

uium.

in eorum vef

* Aliud foret, fi Patres ipfi contrarium harefeos damnare

? pmïcrcnti—

noluerint, uti $. Auguftinus opinionem de anima per tra-

ducem propagatá, cujus epiftolam anno 1733, ex bie

bliothecà Gottvvicenfieditam omninó legas velim , ue

difcas, quàm modefte fit judicandum de fententiis fortà

gbd hic ére P

contra communem ejus zvi prodcuntibus,

«d? indockt &

** Licet enim extra Concilium non teprzfentent Ecclefiam,

adcóque non fint Magiftti orbis cum authoritate decifivá

Mlier $, g

docentes, Teítes tamen agunt omni exceptione majores;

"T [m'ptamm; n

p hr

fidófque apoftolicarum 7«8a80c$uy cuftodes , qui dog»

audim atl «

mata propiüs fontem hauferunt , $ynodis adftiterunt ,

arcana religionis infp

d

exerunt, Ecclefias fibi cqævas vivà

1717 iA

voce, pofteras calamo inftruxerunt,

guliliraim f

XIL Siquando veró Patrum aliqui, pietate

i,

ac eruditione illuftres, à reliquorum fententià

'cebantu J

difceffére, his acquiefcentibus , materia non

& A OROH!

pertinet ad füpremam dogmatum fphzram, vi-

adeoqut illi

delicet cam, quam fola fides divina occupart. ^

F

* Non

[] Do-

CAP. X. DE AUTHORITATE

90

* Nonenim eft credibile, illos circa veritates primi ordi-

fibri caput

nistam palmariter erráffe, nec ab Ecclefiá in jus vocatos

deas, aut j

fore, fi docuiflent heterodoxa, Talis modi quzftiones

deberent manere indecifz: non enim video, quomodo

Nidiculum €

Ecclefia pofthuma his cafibus procedere queat ad defini-

rpondt

tionem , càm neque Scripturz teftimonia przfumi poffint

xum 1]

clara, neque traditio certa & univoca , quando infignes

aliquot Viri neutrum agnovére.

3io. t

XIII. Externo Ecclefiz regimini leges qui-

præcipuurr

dem ftatuerenon potuerunt Patres fcriptis füis, *

modo prol

eorum tamen fides hiftorica multum affert lucis

niz, phy

notitiz Regiminis Ecclefiaftici. **

Que artiun

* Batenüs enim confiderantur tantüm üt perfonz privatz,

Nan T

** Ex iis quippe haurimus, quz fuerit fubordinatio miniftro-

lubinde

rum Ecclefiz quanta Epifcoporum authoritas in Principes,

corjtó

quanta iftorum in Epifcopos, & Sacra Chriftiana, quis mo-

dus celebrandi $ynodos, procedendi contrahzreticos, ex-

40, Át

tirpandi perveríos mores &c.

tndum y

XIV. In dodrinà morum, quz officia vitz

ad ttmpe

privatz Chriftianis exponit, tutó licet recede-

erationer

rc à mente Patrum. *

Eg« j. Al

* Hzcenim doctrina cüm feré tota pendeat ex Ethicz & Ju-

[les tot

ris naturz principiis, hzc veró ipfa modó ab hinc fupe-

pro f

riore fzculo ftudiofiüs caperint elaborari, non indigna-

bitur vetuftas, fi pofteris alia fedeat opinio. Sané fi mo-

dernos Moraliftas contuleris cum Theologià morali Pa-

trum, ingens difcrimen deprehendes,

XV. Ut veró ex authoritate Patrum prome-

re queas argumentum probabile, fequentes por-

ró canones obferva:

1mo. Criticos confule, an liber, quo uteris,

fit genuinum Patris opus?

Nam aliqui libri paffim rejiciuntur üt fuppofititii e, g. con-

ftitutiones apoftolicz $, Clementis: dealiisdubitatur, "g

[]

de operibus Dionyfii Areopagitz, Ignatii Antiocheni &c.

de quibus Dallzus,

4do. In explicandis Patribus confule totum

libri

TATE

PATRUM.

9I

3tt5 primi ord-

n

in

Jüs vocatos

libri caput cum connexis, priufquämk refpon-

1odi quellioner

deas, aut proponas.

deo, quomodo

queat ad fini

Ridiculum eft, in difputationibus fcholafticis promptiffime

refponderi ad lacinias textuum allegatorum , quorum ne-

pra(umi pofint

xüm neque difcipulus, neque profeffor ipfe infpexerunt,

tando infipnes

3tió. Secerne tey», five argumentum libri

| Icges qui-

pracipuum à zaeleyos i. €. concomitantibus, e. g.

ipti üis, *

modo probandi, ítylo , chronologiz, aftrono-

miz, phyfices,linguarum, Critices, aliarüm-

ixaäert lucis

que artium peritiá.

fon yivtz,

Nam 720pys vis majorquàm 7A 7rag'eyav.

Quz Patree

jnatio minltto»

fubindé loquuntur afceticé, concionatorie, aut obiter, vel

tisin Prdpts,

conje&urando, inepté trahuntur ad pulpita theolegica.-

[iana, qus m

ihareticos, et

4tó. Attende, quem fibi adver(arium confu-

tandum propofuerit Pater? nam hoc conducit

officiavitz

ad temperandam mitiori interpretatione exag-

cet recede-

gcrationcm.

E, g. $. Auguftinus contra Manichzos & liberi arbitrii ho«

Erhice & ]

ftes totus eft pro libero arbitrio , contra Pelagium totus

pro efficacià gratiz,

jb hincnge

, yonindigtre

o, $n o

T motali P-

//A

SS

—

X

A

$N

—

m promC'

LL

/

N

SS

B

N

7

(Ü

|

—

R

yantes po

(

—

æx

rA

QU utetis,

«rE

"

SS

lflïll 6

pur

dubiitun d

juiodian d

CAP.

file rorum

fibri.

CA

92

$

1

&

Q;LJ

u:i:-

$

$5

"

5

$

2

)

*n

8

E

i

L:

H 613 €

)

^

Fedefaic

ht

aT

* *

"

l-**.i.***.i.

p

T

"

*.i.***.l.

*

YX

E

[345€)

üs, Quz 4

äï

j

V

:

:

ä;g

:

2

'I':-

ä.Sï(Zï

etrit, *

* Boc 633

n cazïc

mittat: 1

CAPUT /XL

y fimil

Aom? v

DE

p!OIUOVCä

2&. EIL

nis & Cad

CONCORDATIS.

immediati

examine ,

I. Hoc nomine veniunt in Jure Ecclefiaftico

tatiomadil.

pada, Pontificem inter & Principes in bonum

Ecclefiz conventa.

TT

a.

Per Concordata recefferunt Pontifices à multis pretenfioni-

bus, quod vel folum argumento eft, petitiones corum non

* Hec n

*

mo enir

fuiffe omnes juris divini.

anteferri

II. Przter antiquiora Concordata * hodi-c",

sT in Imperio vocantur illa, qua füper

j Be

hribus *)

caufis beneficiariis anno 1447. inter Frideri-

* Tanden :

cum IIT, Imp. & nonnullos * * Imperii Prin-

fotm, us

cipes tam Ecclefiafticos, quàm Laicos, nec

V k

non Legatum Pontificis concepta, poíteáque

g. ]s

anno 1449. à Nicolao V. Papá folenniter con-

Cilem dig[

firmata funt.

pritcipale

* Qualia funt pacta Adriani cum Carolo M. & fucceden-

tium Pontificum cum Ottonibus , z£ez; famofa renuncia-

* hi p

tio Henrici V, anno I122, & reverfales Callixti II.

$li, C

»

uód non omnes Imperii principes confenferint , patet

itter s

ex ipfo Concordatorum ingreffu in verbis : & zonnulli alii.

Papifes à

III. Potiffimi Concordatorum Germanizar-

.,uüus) St

ticuli funt: rs. Papa conferet omnia beneficia

^ His [)i

Eccle-

ültérye

(btrin

CAP. XL. DE CONCORDATIS 93

^

o

t

DOX VVRU

Ecclefiaftica cujuscunque nominis & dignita-

&.«.,'.Q

if

-.f.«-'as '***'h

ARA

QU QQ

tis, quz apud Sedem Apofielicam vacare conti-

"

Wt

erit.

* Hoc fit, fi Papa deponat, privet, transferat, electio-

nem caífet, poftulátionem repellat, refignationem ad-

mittat: item fi beneficiatus fit Cardinalis vel actualis Pa*

pz familiaris, aut fi moriatur in loco ultra duas diatas

Romá non difito, quifcunque demüm fucrit3 aut fi

promoveatur à Papa ad Epifcopatum , Prioratum &c,

2d). Ele&iones canonice in Metropolita-

rs

nis & Cathedralibus Ecclefiis, & Monafteriis

immediatis przfentantor Romano Pontifici pro

examine, qui legitimas confirmabit: Nf ex

Ecclefatico

vationabili e$" evidenti cau[4 ac de confilio Cardinali-

s in bonum

um de digniori & utiliori per[oná Papa duxerit pro-

videndum.

;

ultis prztcn(ïoni-

* Hzc refervatoria exceptio vix deducetur in a&um: ne-

Idoncscorumnfn

1

mo enim canonicé elecus patietur fibi judicio Italorum

anteferri quemquam obtentu dignioritatis,

fgtg L hOdlC

tij. Beneficia regularia (aliud eft de fzcu-

uz fupt

laribus *) fub exfpectativas non cadent.

t Frir-

* Tandem à Concilio Tridentinó feff. 24, cap. 19. de res

aperi Prit-

form, univerfaliter abrogantur omnes gratiz exípectatie

ve, & refervationes mentales.

Licos, 1€€

4£). Papa fibi refervat majores poft pontifi-

* PO&Cäquc

enniter COl*

calem dignitates in Ecclefiis Cathedralibus, &

3*

Principales in collegiatis.

, & ficceit

* [n his principalis alibi eft Przpofitura , alibi Decanatus.

ol renuncld»

$£). Caterüm ftabilitur a/fermativa menfium

; C&uixti II-

inter Papam & collatores ordinarios. Menfes

yenferit pit

Papales * funt Januarius; Martius, Majus,

; p

Julius, September, November.

a

* His ax privilegio fruuntur Cardinales, ex indulto unus

altérve Elector Ecclefiaflicus: collatarius tamen Roma

" bcncäda

Ecae-

deber impetrate noyam provifionem,

6to.,

6

94 CAP. XL. DE CONCORDATIS.

Y

I[.I

6:. Annatis * ftatuminatur modus.

* Sunt Taxa pecuniatia, à recens

promotis ad beneficia Pa:

videlicet i

|

p& folvenda pro . ftuctibus pri

mi anni,

nt, lic po

IV. His equidem Concordatis aliquo modo

! Quis cn;;

COncordi

circumcidebantur exceffivx refervationes, * ex-

]imin

actionésque papales.

flecn

* Occafionem has introducendi defcribit Flei

iry Inft, Ca-

Ix. Hi

non, part, £, cap. X, 6, 16, & part,

2, cap, 1$. $. 6,

datis vix

V. At pinguior fuiffet favo

r Concilii Ba-

minus ac

fileenfis, cui Fridericus Imp. à Legato Ponti-

vantiz Coi

ficio /Encá Sylvio Piccolomineo indu&us, cum

travention

enormi lzfione nationis Germanicz renun ciavit,

* Vide Bo

Meliore forte gavifa eft Gallia , quae decreta Bafileenfia mu-

Xill, d

nivit fanctione Regni pragmaticá, anno 1438. fub Ca-

QM "

rolo VIT, Biturice ( 3l Bourges) applaudente Clero & $e-

Cipitula

natu Parifienfi erectà, Huic tamen derogavit Francifcus I,

novifim;

per Concordatum Gallicum anno 1 $16. Bononiz cum Leone

d No:

X. compofitum, nequicquam reclamante Clero & Parla-

Chieric;

mento. Pitbonu biftoire de la jragmatique Santlion.

meddsm

VI. Hzc conventio ex mente pacifcentium

X.

li

eft perpetua & abfoluta:

duo folüm articuli

fit & anii

habent adje&dam conditionem: z

liberatem

jf n futuro

Concilio de confenfu

dicfe nationis aliter f'erit ordi-

tüm, Oppor

natum, nempé alternatio menfium , & folutio

' Cum oj

annatarum.

*

Concord;

* Hoc nixus fundamento Dietherus Archiep. Mogunt, Àn-

]l/ldVC Cap

natis pregravatus an. 1461, provocavit ad Concilium.

fe Virc:

ttt Qicur

VII. Neque poteft Romanus Pontifex ezis

lts dj

Injute d

de plenitudine poteflaris

lisve contravenire.

* derogare Concqrdatis,

&t 141

j

Chinetor

* Nam plenitudo poteftatis ad fidem contra jus naturz fran-

Edefisn

gendam, eft monftrum, Videtur tamen 1 recedere poffe à

ïnüüaz C

fide Concordatorum ex eo ;

ïUö,.dJ,!BBEf,ium- per pacis

modi b':r,(

Weítphalice art. $, $. 19,

& 20, à fide P'ontifici à Majo-

qUiCNm t

ribus dari, refilierit primum patto folenni contrario,

um onr:

. VIII.

hgis f

DATIS,

.CAP. XI. DE CONCORDATIS.

95

modus,

VIIL. Praícriptio, qualem jus naturz novi.t,

1 ad beef hg

vidcelicet fundata in renunciatione & dereli&tio-

|

ne, hic poteft obtinere. *

iliquo modo

* Quis enim inalé verteret Ecclefiis noftris, fi Papá jus ex

ationes, F ox.

concordatis quafitum negligentiüs curante, redirent poft-

liminio ad priftinam libertatem, & decreta Concilii Ba-

fileenfis ?

Tleuy Inl, C

IX. Hic tamen modus liberandi fe Concor-

p 15.$. 6

datis vix habet locum, cüm Sedes Romana non

Concili Ba-

minuüs ac Natio Germanica invigilet * obfer-

2 Ponti-

vantiz Concordatorum, ita, ut neutra pars con-

ndudus, cum

traventioni acquicícat.

P renuncavit,

* vide Bullas Clementis VII, de anno 1534. & Gregorii

tà Dafleenfia mute

XIII. deanno 1576. priorincipit : 4dionertnos : pofterios:

g 14, füb C

Qua in Ecclefiam. R, J. de anno 1500, $. 43. & fin,

dente Clero &$e-

Capitulation, Caroli V. $. 16. & íeqq. Impp, ufque ad

noviffimam art, 14. $. I1, Multas proptereà querelas au-

gari Franccus],

noniz cum Leone.

diit Noribergz Nuncius Adriani VI. Monfign, Francefco

te Clero & Pt«

Chiericato, qui fuerat inftructus, ut Germanis fponderet

ge Sundtti

medelam,

xcilcentium

X. Validior eft exceptio zes- exhbibiti confen-

um articuli

fs 8c antiquiffizma confuetudinis , quam pro fua

libertate multz Ecclefiz, etiam collegiatz: tan-

jj in fitm

tüm, opponunt Concordartis. *

i fum'tar j-

* Cüm enim »ozzulli duntaxat Principes confenferint in

) & folatio

Concordara ($. III.) probare debet Curia Romana, hoc il«

ládve Capitulum fuifle de numero confentientium, Eccle-

fiz: Wirceburgenfes tum Cathedralis tüm collegiatz igno-

0, Mogunt. át

rare dicuntur menfes Papales,

Alibi majores& principa-

d Conclium.

les dignitates ex confuetudine funt eledive , adeóque

ontifex d

in jure ele&tionis protegenda capitula, juxta Capitul. novif.

art, 14, $. 1. Siquid in vim Concordatorum contra hzc ma-

Coneotdati

chinetur Papa , foletimplorari Imperator velut Advocatus

Ecclefiarum, qui Pontificem cum reverentià dehortatur, ne

PO

infiftar cenfuris in electos ferrifolitis; Eos veró, qui ejuf-

modi beneficia impetrárunt Romaz , minis feverioribus ad

aol p

-

TU

n prnglC

'

quietem compellit. Capitula infirmiora folent collatari-

P'onti

fci Mf*

um Pontificis infuper eligere , ut vel faltem hác aite. pxivi-

agj t

L]

legiis fuis confulant, Ex hoc capite ftatuitur in Capitul,

[b

96

CAP, XI. DE CONCORDATIS.

CAP

cit, utinftet Czfar apud Pontificem inter alia, baf gegert

(olemni pa

ber Cr& ; unb ;3Sifd)pffer , ober ber Syobi. Gapitlen ab

fandato jur

onberlid)e Privilegia, bergebrad)te Statura umb Gerpobits

beiten, fonerlid) outd) Refgoation , bann barauf untet»

XIIL À

tiebienbe Collation ql[ fold)et Prebenden, Pralatutett,

tínum, Cj

Dignitafeni, unb Officier (toelde fonffetl per obitum ad

Curiam Romanam tiit)f devolvitet roerben, (onbern jeber

dn .U

geit, obneradbtet in meldbem 9tonatb fie aud) Lebig umb

vaciterib tollrben, benen Grtanb 95i[doffen, aud) Capitu-

Augul. un

men patriz

len urib anberen Collacoren beitmfallen) it feire SBeife ges

banblet toerbe : Quz difpofitio invertere videtur Concor-

na, - Verl

data, quorum vigore quzcunque beneficia per rezznciazío-

üam exhi

nem ad Pontificem devolvipoffunt, in verbis: vel per eos

facia venunciatio , t admiffa autboritate noftra extiterit,

tul. Carol,

fübminiftta

XI. Status A. C. addidi, infpe&tis Conftitu-

German.

tionibus Imperii, non ligantur ampliüs Concor-

* BEandem ;

datis. I. P.art. $. $. 19. & art. 17. $. 3. nifi quan-

Badid D

tum ad menfes papales, quianno normali 1624.

tbus in(

in ufu fuerant: art. . S. 20. & 26.

W &À

1mó veró conabantur infuper perfuadere Principibus Catho-

. licis, ut ipfi quoque exemplum Proteftantium imitaren-

tur. Bilderbeck part, $. $et, , cap. I, $. 18, & Mafcov,

lib, 1, cap. $. n. 9.

XII. An veró ex Concordatis iftis dimenfu-

randum fit jus Principis Proteftantis in Capitula

& Monafteria fui Territorii? quod vult poft

Boehmerum Pertíchius Element. jur, can. lib.

I.tit. j. D. I I9.» ex co pendet, an vi Inftxa-

menti Pacis, aut potiüs ftabilitz ibidem fuperi-

oritatis territorialis, Principes proteftantes in

tertis fuis füftineant vices Papz, non tantüm

quoad partes e[fentiales juris fapremi Epifcopalis, fed

ctiam quaad commoda adventitia , qux Papa non

cex naturá Epifcopatüs univerfalis, fed, üt ip-

deinde

f fCFibUIlt, abufu po'tcftatis primüm,

: folem-

DATIS,

CAP.-NXI. DE CONCORDATIS. 79

*t a, Dj u

At Copitln d

folemni padto nafionis Germanicz, velut unico

fundato juris fui titulo, poffederat?

112 O00 vtl

At atf t

XIII. Authenticum Concordatorum eft la-

den, Prltutity

Hf pet obittm ad

tinum, cujus exemplar edidit Georgius Bran-

t1, fbj

den J. U. D. Presbyt. Eichftet. & Canonic.

i duf Vg u)

Tett, duf Capin

Auguft. unà cum Commentario, * in quo ta-

t fetmedpu o

men patriz noftra jura minüs zelofó propug-

videtür Concote

nat.

Verfio germanica nullius eft momenti:

r

rets: vl fer eot

uam exhibet Lymnzus Mantiff. g. ad. Capi-

vjra ttiterit,

tul. Carol. V. mendofa eft: Recentiorem

Gs Conhitu-

fubminiftravit Struvius in Corpore Jur. publ,

German.

Wpliüs Concor-

* Eandem materiam aufpicatus eft nuper clariffimus D,

, tl qui-

Barthel Profeflor Canonum Herbipoli. Ex Proteftan.

yormali 1624.

tibus in Concordata lucubrati funt, $chilterus, Lynckis

h

us, & Adam Cortejus.

-

rincipibus (;atho-

fLantiam Ynitatlle

i, & Makov,

(

*"

Qus dimcnli-

N

isin Cpia

DN

AE

xnï»/

ZSEN

)j

»äh

Dn

od vilt f0

)wlä

AMN

j

yur, Can, 1

n i t

ydem fipt

vordfants T

pon tanrum

7 ii

l

de) üt llP ;

TTE

deinde

CAP,

folcim

la

$o

( o)

:l

?

Vi»

$

L)

$,

ls

lgl

)

m

15

O,

^"

(*)

**

)

*

' .

"

j

D

'(oy

.O,

p

H

n

»t

O,

D

T

.

O

.

::oo

i

ls

'—

* 'S

P

l.

A*

e

,

"

:j

Lj

5

.

5

5

D

-:

d

À

*

$

:'

a

?

Zl

D

:!

4-

Devid &he

E t a aC

J

:5€]

P

PISC|

^

t

7

m

*»

v

v

^

e

-

t

v

o

tit, 14. f

-

'

o

.,

'

m

A

.;þ-;

E

j

H

.

) g

m

9,

.

e|

.

(

9

.

,

:

:;

.

m

e

"

1.:

l..

Dealienztion

g

i

T

.e

.&o;

.52,.

:

.ä.

j

:

:

Y

:

:

:

mini(trato.

f,4 Mj

A m

[ Nam

CAPUT -—XII.

Imperium

DE

diilu

Binc ofíciur

fchismate,

CONSTITUTIONIBUS

:

& füperdt

II Hf

& minis

IMPERH.

edantur j

I. Status Ecclefiafcicüs Germanix non à fo-

Go m

lo jure canonico normam fortitur ,. fed infüper

tinciyibus

legibus peculiaribus Imperii, pa&ifque con-

Qum Adyo

ventis Imperatoristam cum ipfis Statibus quàm

OrCs,

cum cexteris innititur. *

; Pritcipib

* Sic aurea Bulla jura Electorum Ecclefiafticorum, nec non

& migng

ritus facros.in ele&ione Cafaris & aliàs obfervandos de-

p

lotà Germ

Ícribit.

ilicas po

"Tuitionem $. Sedis Romanz, ncxümquc Ecclefie Germa-

A5 Coh[;

nicz cum illà docet R. I. 1512,

v in COE

Advocatiz , quam gerit Cafar in Ecclefiam, jura & officia

lücis ii

defignant receffus Imperii paffim,

Qülpentor

Dc jure convocandi Concilia agunt R. I. 1524. 9. 28- 1529.

1

WUO jure

$, 1. 1532. art. I. $. 2. & 6, &c,

De Concordatis, Annatis, & officio Papz in bello 'Turcico

N. Dift

agit R. I, 1500, tit. 43, De collectis Cleri ad bellum Tur-

tres chfe

cicum vide 3tegiment8; Orbnung 1500, & R.1. 1542.

1l

L

$. 6r, & eqq.

De immunitate Ecclefiarum & Miniftrorum ab . oneribus bel-

V. Epyc

litractat R, L, 1$27. tit, 6, 6. z.

"initin(

De exemptione Clericorum , qui non funt flatus, à jurisdi-

lC pettine

&ionc Camerz , Pax publ. 1495. $, 0b bie geifilicbe.

Collit;ig

*

be

ts fpeds

UM

CAP. XIIL. DE CONST. IMPERII.

8x

$

S

f

)

ic.

V

!

A

De vità & honeftate Clericorum, R. I. 1530. $. 52. 154'8,

M2

A

"

M

tit, I4. $. 5. 1577. tit. 14. $. f.

:5

)

N

:

:

?:

!

De alienatione bonorum Ecclefie R, Í, 1530. 5 129., dead«

miniftratoribus eorundem. Reform. polit. 1548, tit, 3I.

$, 4. Ád parochos diriguntur varia decreta comitialias

R.I. 1530. $. $4. 1577. tit, 8, $. 4. &c.

II. Nam Syftema externum Religionis per

Imperium ordinare, negotiorum ejus primum

e&. R- ]. 153210 art. 1050 I.

Hinc officium Czfíaris in extirpandá harefi, prevertendo

fchismate , tollendis abufibus, eliminandá fuperftitione,

VIDUS

& fuperftitionis aníà paffim exprimunt Receflus.

, IIl. Háfce Imperii de Sacris conftitutiones

eó minüs temnendas judico, quód plerzque

edantur per zsodur rece[fus & pacti à Comitiis,

jiz nm à fo-

Comventfu mixto ex Pralatis Germaniz, * & laicis

, fed infüpet

Principibus , quorum: plerique funt Ecclefia-

Kdifque co-

rum Advocati nati, & fundatorum füccef-

fores.

nitibus quam

* Principibus Ecclefiafticis, qui funt caufa focia receffunm;

ycoram, n&c n

& magnus in Comitiis numerus , fübeft in. fpiritualibug

obevandos dt-

tota Germania Catholica, igitur ordinationes Ecclefj.

afticas poffunt condere: jam verb quid intereft, five

has condant in $ynodis nationalibus, fer modur» legis,

;cdefg Grtmm

fivein Comitiis imperii per zzodwmn comventionis initz cum

1j jllm &oæ(ii

laicis ftatibus? Nec refert;. quód iftz ordinationes pro-

mulgentur authoritate fzculari, videl. Cafareáà: nam id

nullo jure prohibetur, Vide fupra cap. 8.

1.j 1818

IV. Diftribui autem commodé poffunt. in

n bddo Turcico

tres claffes, videlicet 4pziquas, Medias, &t No-

g ad belum Tur

vulíhmas,

E. n

V. Epocha Az£iquarum incipit à Carolo M.

ib oncxibtüb'l'

definit in Carolo IV.

li

. Huc pertinent Capitularia Francorum, alior&mque Regum ,

lat » i jnds

collataà Baluzio; quanquam hodie fintobíoleta, & po»

onftis

1 uf

tius fpectent ad hiftoriam , quàm ad.lcges, ltem c

futio-

*

$. CAP. XII. DE CONSTITUTIONIBUS

Sid.

tutiones Imperiales, quas in lucem dedit Melchior Gol-

Su$ b

daítus3 fufpe&us tamen eft impoftura: litterariz , id for-

gue f

té agens in odium Papz, quod in hujus favorem aufus

Spop t

e(t Ifidorus Mercator.

Vide Moferi compend. jur. publ.

Qu

lib. r. cap, 3. $. s. & Gundling de jurisprud. hermenevt,

* VL $p

publ, part. 2. cap. 2. éC. 3. d. 7 $. 4.

€8 velu

Ad hanc claffem referri poffunt diplomata Imperatorum

cortedior

conceífa Ecclefiüis & monafteris, ftatuta, privilegia &

hibeatint

libertates collegiorum ab Impp. confirmatz , litterz fo-

abrogatio

lennes fundationum &c, modó producantur in formá

authenticà,

IX. Qu

hïcralïtur à Ca-

fricationum

Vl Medie Conftitutiones nu

rolo IV. ufque ad Carolum V.

us fedalo:

Prater illas ,. quas exhibet editio Receffuum Mogumntina ;

Caoli V.

cxtant aliz in opere edito Ambergz 1607. fub ritulo:

* Nan(t,

alte 3eic)8 ; S0b(bieb umb Sanbfimgen.

flstis i

VIL. Neviffema (unt, qua inde à Carolo V.

rdiquis z

puvatoru

ufque ad nos emanárunt.

átprhen

Huc pertinent Transactio Paffavienfis , Pax religiofa, &

piis nor;

W'eítphalica, de quibus in feparatis capitibus. Item Ca-

quicquan

pitulationes Czfarez , Pacificationes cum exteris ; pra-

que nece

cipué veró articulus 4, Pac. Ryívvic. Denique varia Co-

CO6ri c&

qnitiorum Ratisbonenfium Concluía,

Nec przteribunt

juris noftri publici candidatum conclufa feparata Cor-

orum, Evangelici & Catholiei, qua exhibet Fabzi iil

ber Cítaat8 ; Canflet).

Vlll. Non omnes tamen Conftitutiones á

tempore Caroli V. eádem pollent authoritate j

nam illarum quædamcx mente Conditorum

*

erant zzeré tfemporaria,

uxdam interpofità

conteítatione eli(e, ** aliee pofterioribus fan-

&Gionibus correcta.

33*

uz robur intemera-

tum ceu leges fundamentales habent, funt Pax

N/cftphalica, & Capitulatio.

* Veluti, quz ftatum religionis interimifticum ordinabant

e. g. R. L, Norimberg. an. 1$24. $. 28.. & 29. libcllus

L

interreligii, cujus inicripuo eft: Der Stom $ayfert.

iajett.

TIONQBUS

IMPERII.

93

emaieft. Grflárung , toiees ber SReligton balber im Svil.

ledit Melchior Col.

: fitteariz , id for.

Seidb bi& s Oluátrag be8 gemeínen Concili gebaltem

ijus Gvorem avfüs

tverben (ofl; auf bem 31ei3- £ag u 9Iuofpurg ben 15.

Stay im Sjabr 1548. pabliciret, ub eroffüct, unb Dorg

ompetd, ju ptbl

Sprud, hermenert,

getmeinett &xtánben angenomier.

f.4,

** g, [, Spirens. 1529. & Augultan. 1$30.

t [mpetatorum

*** vcluti Pax Pragenfis. Opponens tamen exceptionem

corteionis fübit onus probandi, cüm allegans receffum

w2 privilga &

maz , litterz fo»

habeat intentionem fundatam pro fe; donec probetur ejus

hcantur in formà

abrogatio.

IX. Quidquid veró fit denonnullarum con-

um à Ca-

ftitutionum authoritate , Publicifta Ecclefaafti-

cus feduló pervolvetomnes Receflus à tempore

ffacm Mogtita ,

Caroli V. fuper negotio religionis conditos.

1667, fib ünlo:

* Nam (1.)ex hifce documentis publicis hiftoria calamitofi

"

ftatüs in Germanià ex immurtatione religionis nati cum

zeliquis eventibus fcitu neceffatiis eruetur certiüs, quàm ex

le

.ä Cirolo Y.

privatorum libris felle ac mendaciis fcatentibus. (2.) lecto£

deprchendet, quàm lubrici & varii fuerint fuis 1n princi.

piis novatores, (3.) cognofcet caufas tot malorum, & ne«

D religiofz, &

quicquam adhibita media reducenda concordiz, durám-

apitbos, Demvee

Jum eitetis , [*

ue neceffitatem, quz nos tandem more prorfus infolenti

Jenique vatia V0

co&git cedere,

N« pxætcxibunt

^

Ya t

« Cor-

a crhibet o

L

Qu d

"

]

5

N

yllitutiones À

(

N

$

p authorites

Ü

--

N

NV

»

::-

(Q)pe —2

[

N

- Conditorum

—

«-'

t

:

m inrcrpoltà

—

,

hi

SS

m

arlor bUS 21

jiba

i cdus

CAP.

)

G $

K

jj

d $u

guid

:

$4

( o)

CAP. XI

$

A CA

Ü

$

lx

D

$

Q);D

j

$

$

ehe

X

**.i.***-l.

*

u

)

$

a

96 3

materiz C

X96Y2

9s

.i.,***.f.***.i.***.l.**

X9 eYqd6Y9 G Xoo

*ä;k*j

***.i.

doad con

$

$3

j

9

$

U

y

Gï *

ED

:

C:' N

pittm pro

provocati

* Tom 1,

** Ad honc

CAPUT XIII.

v Condü

t DerCaie

DE

u Am 15

IV. ÁAnr

TRANSACTIONE PASSA.

toflvo co

VIENSI ET PACE RELIGIOSA.

mitia, nol

profcripiïr

* Hocelil

I. Hi duo Tractatus aliquamdiu fedabant

tles n rec

turbas, in Germaniá ob impugnatos aliquor an-

audebar !

omnium

tiqux * religionis articulos excitatas , quarum

hiftoriam breviter pramitto.

V. Cur

* Sicin receffibus Imperii paffim vocatur religio Catholica.

rim Conc

Comitiis N

lL. Anno rz417. Lutherus , natione Saxo,

Do&or W'ittenbergenfis, ordinis Eremitarum

Pontificis d

S. Auguftini Sacerdos, inftigatus à fuis * im-

RE

: h his Cot

pugnavit publicé indulgentias à Leone X. iis

conceflas , qui largirentur ele&mofynam arario

du (t B

pum & $

Pontificio prorfüs exhaufto.

Corum «

* Offenfus erat ordo Auguftinianus, quód contra vetuftum

V. C

morem collecio ele&mofynz ab Ar

chiepifcopo Mogun-

tino commiffa fuerit Dominicanis,

Memor, Concil, Gem;

antifime-

OnCilium

lll. Lutherus, cafu, non voluntate ac ftudio *

lino 151(

Ín turbas graviffimas proptereà delatus , moni-

tis Cardinalis Cajetani ** & decreto inhzfivo

Ktitioni e

P'Omittun

Lconis *** pibi] deterritus, ob connexitatem

mates

h iti q

CAP. XIll. DE TRANS. PASSAVIENSI. 9;

:

h.'x'

j

(

9

a

('-?

ïJ;

i

* v

:

matriz controvceríe in di(putando & Ícriben-

LA

x

PARARAN]

ä

i

d

do ad convulüongm ulteriorum rcligionis ca-

i

U

pitum progreflus, damnatur à Leone, ?€€**

pmvocätquc ad Concilium generale.

* Tom r, oper, Lutheri excufus 1$45. in prafat,

** Ad hunc Auguftam Vindelicorum citatus venit cum fal-

vo conductu Czfíareo, an, 1518.

*** Der Cajetanum typis vulgato an, eod,

*** An, 1520. I15. Junii.

IV. Anno r521. Carolus V. Lutherum da-

DA

to falvo conduc&tu evocavit V ormatiam ad Co-

IG034,

mitia, nolentémque recantare folemni edicto *

profcripüt velut notorium hzreticum.

* Hoceftillud famofum Edichum Wormatienfe, de quo to-

viu fedabant

ties in receffibus Imperii.

Hoc edictum nemo Statuum

os dliquot a-

audebat legaliter conteftari, fed cdebatur de confeníu

omnium ordinum R, J. 1524. S. 28.

àu5, quanum

V. Cüm appelläflbt rurfüs Lutherus ad futu-

rim Concilium à fententià Caroli , placuit

eligio Catholia,

Comitiis Norimbergenfibus *agcre cum Legato

yione 9xo ,

Ereritarum

Pontificis de cjusdem convocationc. Receff. ibid.

1524. 5 28.

i fois * im-

* In his comitiis decernitur, quomodo intere

Aä przdican-

Leone X. ii

dum fit Evangelium , injungitürque, ut gravamina Princi-

pum & Sratuum contra Sedem Romanam , nec non lai«

fynam gtatio

corum adverfus clerum exhibeantur proximis. Comitiis,

| conrra vl

VI.In Comitiis Auguflanis 1525. Ordincs in-

(tantiffim? rogant Imperatorem ,

ut PI'OCU['CE

epilcopo Mogut

m Conci[. GH

Concilium generale liberum. Aecef. ibi. S. 5.

Anno 1526. in Comitiis Spirenfibus inhxretur

t Rudio'*

Jrus 1000

»etitioni eidem, aut faltem Synodi nationalis :

promittunt Status, fe temporc intermedio cum

reto nb

fubditis quoad caufas Edi&um W'ormatientc

COli-

Q

86 CAP. XIIl. DE TRANS. PASSAVIENSI

concernentes ita victuros, ac gubernaturos,

IX H

& fex d

toíe cín jeglicber folbe8 aegen. (8tt, unb

Sapferficber 9Qajeftát Doffet umb vertrauct

Carolus, :

-

gu veranttvorten. $. 4.

beratbtt

Intereà augebatur in Helvetià fe&a Zvvinglii, Lutherus ro-

(frijtid

jecto habitu religiofo uxorem duxit Catharinam à Borzn

bet at

monialem , Anabaptifte magno numeto fürrexerant,

Riftt,

VIL Anno 1529. in Comitiis Spirenfibus

R,

prohibetur omnis innovatio contra Edictum

W'ormatienfe ; G. 3:«& 4. abolitio Miffz, rz-

u G

Witltt

ceptio dogmatum anti- Eucharifticorum G. 5.

Cimgtiy

praedicatio & impreffio controverfiarum $. 9

tlb vtf

& 9. nec non vis à quocunque alteri inferen-

n Int

da rcligionis intuitu. $. ro.

iDDovai,

Contra hunc Receffüm quia prote(tati funt. quidam Statu,

appellantes ad Concilium, nomen Proreftantium accepér :

re(licui. g

Erant autem ex Principibus 6, Joannes Elector Saxoniz,

HBunc Ro

Georgius Marchio Brandenburgicus, Erneftus & Franaf-

flantes

cus Duces Brunsvvicenfes, Philippus Landgravius Hif-

m dií

fiz, & Wolffeangus Princeps Anhaltinus:' Ex civitai-

bus imperialibus 14. Argentina, Norimberga, Ulm:,

X, Dol

Conftantia, Lindavia , Memminga , Campedunum,

Nórdlinga, Hailbronna , Reutlinga, Ifíena, fanum $,

promifer.

Galli , Viffenburgum in Nordgavià & Winshemium.

Bionis; :

VIIL Anno r530. in Comitiis Auguftani:

gt

ipion, (

exhibebatur Carolo Coufe[fo quorundam Pro.

(Témon

teflantium, * ab hácurbe dicta 4ugzffaga. LeGtz

eft publicà, uti & ejusdem rcefutario.

Mib

, Qn

" Subfcripfére Ele&or unus, & di&i Principes quinque ;

Ex civitatibus tantüm 6. vid, Norimberga, Reutlinga,

UT

Campodunum, Hailbronna, Winshemium, & Wiffenbur

ftit 3

guin, Receff. ibid. $. 1. Quatuor urbes, Argentina,

Conítantia, Memminga & Lindavia prafentabant pecu-

10.59.

liarem. Confeffionem , quam rejecit Carolus, — Rec, $

FOD!U

Qu

8' & 9-6

n

IX- E,IC"!

SAVIENSI

ET PACE RELIGIOSA.

87

ubernatitos,

IX, Ele&ori Saxonico, quinque Principibus,

(OtE, tb

& Íex civitatibus fpatium deliberandi conceflit

1 bctttogt

Carolus, intra quod declararent fe ,. ob (ie fidf

ber.unvergficbenen. 9(cticfel balben mit bet

li, Luthenus po

tharinam à Boon

G briftlicben $ircben, epaábfilicber Soeiltateit ,

to fürtexerant,

bent Sapfer, unb ben. anbern. Gburfürften ,

Sütften, unb gecimneinen Cxtánben. Deà Sjeil,

s Spircnfxbts

a Edidua

$Reicb8 , aud) anberm Obriftlic)en Sbauptern

'XO kïinæ ) l"-

unb Giebern ber gemeinen. Gbriftenbeit ,

wmtfer Qeit ber (rórterung eímeé nácdbft

ticn . f

füngtígen Concili , nacd)ymable befennen ,

erianm V 9

5

alteri inicren

unb vereinigen foollten, ober nict? Recef.

. r. Interea jubet, nihil in antiquá religione

innovari, &. 2. & 3. & fpoliatos ante omnia

int quiéam ftutt,

reftitui. S. 6. promittit rurfüs Concilium. $. 5.

vtium ac(cp:?F :

s Eledtor Yxonio,

Hunc Receffum à Carolo oblatum non acceptárunt Prote-

ftantes , imó Landgravius Haffiz ante

Emellus & ff

zum difíceffit,

&

| finem Comitio-

Landeravits Hv--

jnus: Ex cintai

X, Pofteà Imperator & Catholici Ordines

rimberga, U.

promifcrunt invicem retentionem antiquæ reli-

- Campedunum

Yena, fanum 3

ionis: 9Bet bem . alten , wabren, lange

Wiinsherntum.

beraebracbten Gbriftlicben GYauben unb Re-

j Augufani

ligion, qauc) peffelben ebrlichen, lóblicbemn

rundam Pe

Ceremonien unb Gebráucyen, in gemeiner

T d g

&itd)en bifi anber aeübt, feftialicb au bfeiz

taco.

ben, unb 3u balten , aucd) benen vor Gutz

fcheibting necoftfnfftiqen Generals - Concilii

vincips Qu

Reutin

fein 3tenberung tbun faffeti, — Receff. id. $.

1btlg3)

jinm &

yifeaboe

g, gt

IO. 59. & Ó60.

z cnlabfmtp

In contextu hujus receffüs narrat Imperator varietatem fe-

&arum, & damna Catholicis per fectarios illata,

Cawlüs'

n

XIl. Anno 1530. exeunte perfe&tum eft Fe-

J*

FA

jf, H

88 CAP. XIIl. DE TRANS. PASSAVIENSI

Caftre

dus Schmalcaldicum in finibus Thurin giz, þpaulö

Rarisbon:

poft acceffu plurium Principum — & urbium *

9 of j

creícens , quo Proteftantes mutuam fibi defen-

nis Ecce

tienís & .

fionem ftipulabantur contra vim, fiquz cis re-

pt qucff

ligionis ergó inferretur.

fed curiz

"* Anno r532. confliteratex Principibus (cptem , urbibus 2g.

miti Au

ceerime

XII. Anno r532. in Comitiis Ratisbonen-

XY. Su

fibus excufat Czíar moram Concilii, Receff.

jhid, S. 2. promittitque, fe operam daturum,

Pips, mifl

&d Proteft

ut à Papá convocetur intra proximum íeme-

ium Mort

ftre. $. 6.

Cafu , quo Papa non indiceret Concilium, authoritate Ca-

lbant, fc

ban; *

-fareà ulterius à fe provifum iri, fpondet Carolus, $

e

sh & 6.

* Contr p

XIII. Huicreceffui nemo Proteftantium fub-

üionis n

tmpojti

Ícripfit, exceptisaliquot civitatibus: Ad hzc fub-

fidia in bellum Turcicum neg

U

o

abant, * nifi Ca-

fibus totu

rolus revocaregdecretum Auguftanum de an-

no I$3O0.'

d Concilj

* Tamet(i Germaniz fummus à Turcà metus effet; bo.

Compofiti

nique publici ratio exigeret promptas à ítatibus fuppeti-

Yf ij

as, non attentis religionis diffidiis,

Ottatio

XIV.

uare codem anno Cafar pregzam re-

Kl

ligionis JiPertatezz indulfit * A. C. addictis, ve-

: H"?uïmm

áptnoa

tans, nequis eis religionis caufá moleftiam cre-

tlctibits

aret ad ufque Concilii tempus, aut fi nullum

fiat, tantisper, doncc per Ordines Imperii alia

AVl

ÜSper ts

fuerit inventa ratio , diffidium hoc fanandi.

Sleidan, lib. g. ***

* [ra convenerunt in Conventu Norimbergenfi cum Prote-

CC (s

ftantibus Iszerceffores, Albertus Ele&or Moguntinus, &

77 &

Ludovicus

Palatinus,

Hzc 'Treuga publicabatur No-

rimberge die 23. Juli 15$32, & confirmabatur litteris

: Cafare-

|

ï

SAVIENSI

ET PACE RELIGIOSA.

99

fmgiæ» Püï.lïö

Caíareis die 2. Aug. & pofteà an. 1541, in Comitiis

Ratisbonenfibus $, 26,

& ubium *

** Fruflra proteftabantur czteri Status. Catholici, przpri-

m fibi defen-

mis Ecclefiaftici; qui executionem Decretorum W'orma-

tQue eis te-

tienfis & Auguftani urgcbant,

Legato Pontificio, defu-

per quefto, acerbé repofuit Caíar, hanc non fuam;

fed curiz Romanz culpam effe; qua debucrat poft Co-

m, urbibus 1.

mitia Auguítana , diffimulatis articulis praeliminaribus ,

celerrimé convocare Concilium,

Iutisbonen-

XV. Subinde ferió meditabatur Concilium

xlli, umf

m Gmrum,

Papa, miffis femel atque iterum, tertiümque

imum feme-

ad Proteftantes Nunciis, qui tamen in Conci-

lium More majorum celebrandum confentire no-

lebant, fed formam plané novam przícribe-

, authonitate z

bant. *

yler Carolus,

* Contra principia ipforum Proteftantium initio reforma-

hntiam (ub-

tionis in Comitiis declarata, Vide JC. Dilinganorum

compofitionem pacis cap. 3. q. 18,

- Adhzclüb-

XVI. Anno r541r. in Comitiis Ratisbonen-

;,*níi Q

fibus totum rcligionis negotium fuit remiffum

pum de at

ad Concilium , articulis per Colloquentes *

compofitis intereà jubentur flare. Proteftantes,

ems ellet; bo:

ARece[f. ibid, S. 24. injungitur feria morum re-

Qadbus fuppttl

formatio Przlatis Ecclefiafticis, quam Czfari

& Legato Apoftolico promiferunt. S. 26.

' mmm Is

* Hujusmodi amica colloquia exiguo fru&u celebrata funt

gddi&iSa yYe

Hagenoz, Wormatiz , Ratisbonz: modus colloquendi

ychtiam r

defcribitur, ReceffA. Ratisb., 1541. $. 16.

XVII. Annis proximé fubfecutis filuére tan-

Im etii d I&l

tisper res religionis in Comitiis: Anno 1544.

pc fa.

innovabantur in Comitiis Spirenfibus, quz in

eadem caufá toties retró placuerant. Reæj.' ibid,

uf n I

$. 77. & íeqq. Anno 1545. Comitia Worma-

atur N*

rienfia ordinabant colloquium aliud. Anno

gbliCdb

ris

1546.

ab

[ Ifttf

ie

9o CAP. XIIl. DE TRANS. PASSAVIENSK

1546.

indicebantur nova Comitia Ratisbo-

XX

Vindelic

nam, fed Proteftantium alii non comparue-

apanimi (

runt, alii Czfare indignante fine. veniá recef-

ferunt.

feafü pïaca

XVIII. Quare Imperator eodem anno, i&o

d relin

cum Papá feedere, profcripfit Joannem Fride-

:qf ilid

ricum Ele&torem Saxoniz, & Philippum Land-

f fübmit:

gravium Haffiz, vclut rebelles, immorigeros,

fionem ex

Cafarez Majeflatis, cjüfque tribunalium fpre-

procur W

Conciliun

tores, unicóíque obices reducendz in Germa-

niam concordiz.

omniique

XIX. Quo intelle&o Banniti Principes Im-

ne, fech

peratori imparato denunciárunt bellum more

3)Ror

veterum folenni. * Cüm veró Vic&toriam, illà

fignatam

zítate fine düubio reportandam, cunctando ne-

ertum 1

* Conft

glexiffent, anno 1547. Saxonis copix à Caro-

Cipitul

li exercitu in Mifniá ad Molybergam jufto prz-

** Sic vo

lio cxdebantur.

*

tiper &

* Epiftolam diffldationis teli amento alligatam per adolef.

: ha

centem tubicine ftipatum Cafar in caftra miferunt,

Quia ex

de(iderz

XX. Ele&or Saxoniz bello captus , & ca-

püitore

pitis damnatus, ab Ele&ore tamen Branden-

Nanb

quu,

burgico fub certis legibus * exoratus eft: Land-

luheg

gravius Hatfiz fpontancá deditione captivum

€àm (;

fe ftitit.

lid or

!

t to

* Videl. ut abdicato pro fe liberifque Septemvi

vratu » perfi-

fteret in captivitate, vivens pofthác Cafatis arbitratu.

frmila

Piney

]

XXIl. Sic difflato foelerc Schmalcaldico nac-

finil

tus fuerat occafionem Crolus V. præüdio ar-

It

Peccan

morum fupprimendi A. C. addictos, at noluit,

Tïiden

memor fidei datz , cos faltem ufque ad detcr-

litor,

im itj.

ET

mingtioncm Concilii Gcneralis tolerati

XXH. In-

Vgeys

SAVIENSI

ET PACE RELIGIOSA..

91

t Mriho:

XXIll Indixit autem Comitia Auguftam

| COHIPATUC-

Vindelicorum , quibus ipfe coram adfuit: hic

venià tecef-

unanimi Ordinum, etiam Proteftantium , con-

fenfu placuit x.) Ut decifio controverfiarum fi-

| 40n0, ido

dei relinquatur Concilio Tridentino, RKe-

nem Fride-

ceff. ibid. S. 4. cui omnes & finguli Status

fc fübmittant, illius compofitionem , ac deci-

pum Land.

imorigeros,

fionem exfpectent, accepténtque S. 5.. 2) Carfar

nalium (prc-

procuret falvum condu&dum Proteftantibus

? in Germa-

Concilium adituris, ftque hi debité audiantur,

omnifque de religione tractatus piä ac Chriftia-

tincipes In.

nà, feclufis affe&ibus, peragatur in Synodo.

ellum mote

3)

Reformationem Ecclefiafticam à Cafare de-

* 4) Uti & de-

&oriam, il

fignatam fufcipiant Ordines.

ndando ne-

eretum interreligiam's. x*

* Confecta eít operá

^

illuftrium Przlatorum , ac in multis

yiz a G

capitulis veftigia Concilii Bafileenfis preffit,

tmjufïo pra

$* Sic vocatur libellus zzzerizz, five formula credendi tan-

tisper tenenda, donec res in Concilio pleniüs expedire-

tur: habetur in volum, Receff. Moguntino: Condebatur,

m pet ao f.

quia exulcerata G

ermanie mala prafentiorem medclam

4 milecunt,

defiderabant, cüm eventus Concilii incertus e

ffet, Come

i extiterunt. Julius Pflugius Epifcopus

Qs, & T

pilatores pracipu

- Michael Sidonius Vicar. General, Mo»

Naumburgenfis ,

« Drandarr

guntin, pofteà Epifcopus

E

Merfeburg, & Joannes Islebius

Lutheranus, Concionator

Brandenburgicus, Acceptárunt

;di; Lt

eam Catholici $. 10, & Lutherani $. I4.

his tamen re-

vel fal-

y cipimum

li&à optione,

ut vel planà accedant Catholicis ,

tem non egrediantur ejus

terminos, $. 1$. Copia hujus

pcrü-

formulz Romam delata

difplicuit Julio III. , eà quód

ggmvïmt'ï )

1

fyis atl

Princeps laicus in Comitiis profanis ediderit Symbolun;,

fimile Henorico Zenonis, Ecthefi Heraclii & Typo Con-^

'''''

lejl

R

lico 4

ftantis: illud pra cateris offenderat , quód articulos de

cato originali , juftificatione , Sacramentis &c, jam à

ariio T*

PCC

Ti

dentino definitos libello interimiftico inferuerit Impee

If

) *

X HOI

Ffator,

Non prote&a

vüs eft tamen Papa folemnni bullà

d det

fed per Nuncium , id quod nihil moratus Czfar

ftrenué

»

ompeí-

[Lm

m

urgebat obfervantiam interreligii , armis etiam c

cende

yr It

:

I

9* CAP. Xill. DE TRANS. PASSAVIENSI

cendo reluctantes Conftantienfes & Magdeburgenfes,

federatis *

Fatendum eft interim , hàc formulá non tolli radiceni

habitionis (

rnali ; palliativa eft ac fuperficialis, ad regulas politiz ma-

gis,; quàm Theolo

compofm 4

gie elaborata; multas habet lacinias;

quas varii corre&ores affuerunt, ut vel ipfe ftylus pro-

Paþwi['üjïi

dat, opus effe plurium non

cjufdem in tzeligione fyite-

matis perfonarum.

* [xcpto [

polea ib

Herbipole

XXIII. Anno rz45r. in Comitiis Augufta-

nis unanimi Czfaris G. r07. & Ordinum $. 108.

XXT 1

Recefs. ibid. confenfu rursüs acceptatur Conci-

lipionis fn

1

lium $. 4. 5. & 7. cujus reftaurandi bulla pub-

1. Indicet

licé recitata $. 3. Cümque executio Decreti

quibus del

interreligionis tam ex parte Catholicorum,

dium com;

quàm Proteftantium non effet uniformis, ejus

nullus 54f

rei examen ac medelam in fe füfci

pit Impera-

f ledtur,

tor. $. IO. II. & r2.

Catholici St

Hzc duo Comitia Theologi P'roteftantes vocant/ armata

t& Cxercem

& coacta; verüm hzc exceptio locum non habet in tra&a-

tibus publicis,

tU5 , neque

tedituum,

XXIV. Anno r552. Mauritius Electer Sa-

& jurim q

xoniz, & Albertus Brandenburgicus * Cacfari

fecuro & imparato bellum indicunt ** fj.

s. 3 Or

mul ac inferunc. ***

Bequa as (

QOU men

* Caufati, vindicandam effe tum patriz libertatem contra

Dictaturam Hifpanicam Cafaris, tum honorem Prin

cipum

altelorat (

w

Imperii propudiofà captivitate detentorum.

Nellituenr

Inito prius foedere occultiffimo cum Henrico II, Gallize

Rege, qui Carolum bello Italico laceffebac.

qppica, f

""* Succeflu profpero , nam fübitó deditá Auguítà Vinde-

T0 bello (

licorum Oeniponto fugárunt Cafarem Villacum in. Ca«

rinthià, Quà pergebat exercitus foderatorum , vaftata

minio Qmm

Cipite [ef

funt omnia, mutati Magiftratus , facerdotes ejedi &c.

Contra Prir

XXV. Ad hófce tumultus fedandos codem

adhuc anno convenerunt Ferdinandus Rex &

* lginr æ

Atticalis »

tio &

Vm:ïil:(mig

quidan; Principes Catholici cum Mauri

foede-

Cs

|

SSAVIENSI

ET PACE RELIGIOSA.

93

.

Magieburenfes,

faederatis * Paffavii, ubi fub refervatione rati-

D0n tolli rdicemg

Fegulas polití má.

habitionis Czfarez przliminares pacis articuli

&5 abetlcimig,

compofiti fuére, qui appellantur Z7azmsa&fio

tl ipfe ts o

Pafsavienfis.

i teliione fyle

* Excepto Alberto, qui oblatam pacem obftinaté refpuit,

poífteà ab ipfo Mauritio & Epifcopis Bambergenfi ac

itils Áugilt.

Herbipolenfi przlio fufus, atque à Cafare profcriptus,

dmm $. of,

XXVI. Hujus Transa&dionis, quantum re-

ptatu Conci-

ligionis ftatum attinet , capita funt fequentia,

idi bulupub-

1.) Indicet Czfar. intra femeftre Comitia, in

cutio Deaeti

quibus deliberetur de modo , religionis diffi-

atholicorum,

dium componendi. * 2)Tempore intermedio

nformis, ejus

nullus 5z4£4s ** A. C. addi&us religionis cau-

cipit Impeu-

íÀ lxdatur , gravetur , fpernatur. 3.) Similiter

Catholici Status, fzculares & Ecclefiaftici, quie-

$ vocant atmátd

té excrceant religionem antiquam ejüsque ri-

ion haber in d

tus , neque turbentur in pofleffione bonorüm,

redituum, cenfüuum, canonum, fubditorum,

s Eleter -

& jurium quorumcunque fub poená fra&z pa-

cus * Cehati

cis. . 3.) Omnem operam navabit Imperator,

licunt ** f*

nequa pars fibi à partialitate & pluralitate vo-

torum metuere debeat, aut A. C. addi&ti ab

libertatem conttá

gorem Principum

aflefloratu Camerz Imperialis excludantur. 4.)

Reftituent ftatus utrinque belligerantes urbes,

oppida, fubditos, ditiones ac bona, hoc ulti-

;u;:;iw TI, Gallie

mo bello erepta, fic tamen, ut Czfar ex do-

n Tile

minio eminenti tollat omnem actionem , ex

Vilcam in Q

TatofUm y

YAUUA

capite lzfionis à quocunque ctiam privato,

jos d

contra Principes belligerantes formandam.

* Igitur de viíceribus cauíz religionis, ac fidei controverfis

pdos codttt

articulis nibil hic transactum , fed de ífolo vitz ac con.

ndus oX i

verfationis externz pacifico commercio,

Maritio E

»* De f/ubditis CatholicorumA,C.addictis altum hic filentium,

XXVIL

Ícde-

94 CAP. XIIl.DE TRANS, PASSAVIENSI -

XXVII. Comitia, in Tractatu przliminari

[64

d Excpt

promifla, variis ne

[o)

otiis, bello prafertim in-

jen,

4C0n

tcrvenientibus dilata funt ufque ad an. 1555.

quo Ferdinandus Rex cum plenitudine pote-

T N

ftatis, adjunctis ei à latere Commiffariis Czfa-

adurju*

reis, Auguftam Vindelicorüm veniens & rcli-

* idvis t

iij

$

.

qui ordines Catholici * cum Ordinibus Impe-

P Inj]

n

"

rii A. C. addi&is Pac

dére.

f*m 'Relz'gz'aþzm ** condi-

?

i»!

* Eft hzc extenfio Pacis publice profanz ad caufas religio-

[c(üone

nis, $. 12, 13, & I4. eo fine placita, ut via fternerctur

sfi. À

ad componendum articulum primarium J diffidentis reli-

ionis, bamit tman befto ebe u Cbriftlicber , freunblio

lm mol

Cer, ub enblider SBergleid)ung ber (paltigen 3iteligis

eortmoi

1

on fommer Ioge. $. 25. qui velut res altioris indaginis

& morz longioris in aliud opportunum tempus reje&us

fti Q

eft, $. 9. ro. 11, Unde obje&tum hujus pacis non erant

articuli ipfius fidei , nec approbatio religionis novz, fed

Quiscuno,

Cidct f

tranquillitas externa , tanquam unicum praliminare me-

dium , ad reftaurandam in fide concordiam defiderari

exiftimari

vifum.

9* Excepto Cardinali Ottone Truchfefio Epifcopo Augufta-

Mituet al

: HOC YOC;

no , cujus proteftationem exhibent JCti Dillingani

pag. 385.

ha,

"

Itftrit

XXVII. Articuli pacis funt fequentes: 12.

tibus lo

hitdo T.

Nullus ftatus. Imperii propter Auguftanam

Confeffionem vim aut conremptum patictur.

ftre den

T. .

$. 15, Quod ipfum extenditur ad Nobilitat;m

immecdiatam. $. 26,

", ]

2d». Difcors rcligio non aliter, quàm Chri-

Tits feryl

ftianis, amicis,ac pacificis viis & mediis ad

Dis difüijs

in ttritor

unanimem confenfum reducetur, 2Lid.

3:/. Maneat. converfio quorundam Colle-

* f time

patochia

iorum, Monafteriorum, aliorámque bono-

abqug d

rum Ecclefiafticorum, * ad pios & alios ufus à

* Ex-

Oj N

Proteftantibus facta $. 19.

SAVIENSI

ET PACE RÉLIGIOSA.

95

. ptzdiminar

txfertim jn«

4 Excipé, nifi bona occupata pertineant ad Status Iurperii,

item, niíi Ecclefiaftici, etiam mediazi, tempore ttanss

d a. 1.

actionis P aíffavienfis aut ha&enus illa poflediffent, 2i4,

itudine pott-

iflaris Crf-

4£0. Sufpenfa efto jurisdictio Eeclefiaftica *

iens & reli-

adverfus ** Auguftanat Confeffionem. $. 20.

* $Salvis tamen Ecclefiafticoruin reditibus, decimis , c&te-

nibus Impc-

risque juribus, ibi4,

) ** condi-

?* In aliis rebus & cafibus; ad Auguftanam Confeffionem non

pertinentibus, debet Ecclefiaftica jurisdictio pet Archi-

Epifcopos, Epifcopos, aliós

fcilionefunt, exerceri, ibid,

que Przlatos , proutig pof-

ad cav'steigio-

ut via flerneretur

m diffdentis reli

$10. Auguftanz Confeffioni adhxrentes nul-

lam moleftiam inferent Statibus Catholicis $

fl nl

fpatigut gl

corümque Capitulis. G. x6.

altioris indagims

m tempus rejedui

622. Quódfi PrzlatusEcclefiafticus, autalius

s pacis 10n etint

quiscunque à veteri religione discefferit, ex-

äigionis noyz, le

y praziainate m«

cidet fuá dignitate & beneficio, falvá tamen

ordiam dehdtat

exiftimatione, & Capitulum vel Patronus füb-

ftituet alium. *

jilco oAugulïa-.

* Hoc vocatur refervatum Ecclefiflicum, tet geifilid)e S3or,

joi Dilingai

Behalt, quod, partibusnon convenientibus , Ferdinandüs

inferuit de sMenitudine poteffatis, & nequicquam reniten-

tibus l'roteftantibus executi funt Catholici 1$83. in Geba

uentes : Wä-

hardo Truchfefio Archiepiscopo Colonienfi. — Coníen«

Augulianam

fére demum in hunc articulum Proteflantes art, $, $- 1$,

mm patietu.

Pac. Wettph. fed fub lege reciptocz paritatis,

| Nobiliarem

7timb. Integra efto. cuilibet Statui Superio-

ritas fxcularis , quam quis ante orta relieio-

nis diffidia habuit in proventus Ecclefiarum *

i nedis &

,

in territorio fuo conftitutos. G. 21. & 23.

l,

* Sic tamen, ut ex iílis reditibus fuftententur minifteria ,

parochiz , fcholz, hofpitalia, prout olim motis erat;

]

absque difcrimine religionum,

gmqu bono-

8/4vo, Nullus Status Con - Statum, ejásve

k d

jos 115

H

fub.

J

96 CAP. XIII. DE TRANS. PASSAVIENSI

hum

fubditos vi aut arte. pertrahat in fuam rcligio4

iis, Q

nem, aut contra Magiftratum füum in tutclam

(; $

fufcipiat. * $. 23.

quodi

* Salvo tamen jure ProteGtionis, quod unus altérve ab an-

Ctte äii

aliquan

tiquo potledit,

an:iqua

97). Conceditur fubditis utriusque religio-

Ut prz

^

nis jus emigrandi. * $. 24.

pii,

? Jratamen , ut ratione pretii redemptionis quoad manci.

p«hifu«

pia, & tributi ber Sead)(teuer falva int cujuscunquejura,

m;gm I

l

dillert,

10720. In Civitatibus Imperialibus, ubi mix-

XV

(

ta rcligio , cives & incolzx tam Ecclefiaftici

VCnt]

U

V

quàm fzculares vivent pacifice. $. 27.

unico f

rrz5. Excluduntur ab hác pace, quincque

A oSieri , Lal ii R DC N Mi UC aGhdbi d LU

limobit

religioni veteri, neque Auguftanz Confeffioni *

: Objeà

X

adharenn ** & 12

* Sed utri? variatz an invariatze? Catholici hàc. in parte

i ;"3",!

feveriores fünt Lutheranis , priores quippe pro fuo agnof-

n

cunt neminem, qui vel apicem fidei negat: Po(teriores

Guf

HAN

autem non curant unam alterámve opinionem heterodo-

L

Fidnc

xam, modo quis externé fe profiteatur Lutheranum , &

publicis formulis fe (ubfcribatad lizeram. Pettích. pag. 26.

quäm [

X' 7V-

** Bx pace religiofa non eft clarum, an reliquz. religio-

A

nes poffizt tolerari? Sed att, 7. 1. P, $, 2. ita cft evidens,

ut omnis detorta interpretatio fit frivola, nec zolerazzia

Pdffz EuE

privatarum per[onarum altexius fe&z propugnetur à Luthe-

oum im

ranis , nifi illis, qui apud fuos de orthodoxià maié au-

diunt.

Pl [)OL

L D2

Certé quz in Recefs. Imp. de an, 1529. & alias,

hdc C

comiuni ftatuuim Voto decernuntur contra Anabaptiílas;

nullálege pofteriore Imperii tevocantur ; ibi veró non pro-

XX

hibetur tantum tolerantia iftius religiozis, fed ipfarum

adeó per[onarum.,

HOS [Crml

Olomcm

XXVIIL Perpetuitas hujus pacis eft cozdi-

ipftme

*]

tiomata, nempe, ff fequatur. abfoluta &* finalis

li

compofrtia Religionis ac fidei , per v.am Concilii

do Joan l

Generalis, aut Nationalis, Colloquii; lracta-

tionis in Comitiis.

At

AVIENSI

ET PACE RELIGIOSA.

97

m rcligio-

. At ejusmodi amicabilis com

n intutelam

pofitio humanitüs defpezatur ab

iis, quibus Mini(trorum

)

& aulicorum principia politi-

CcA, & in dies accrefcens

.

in religione opinandi licentia

s altévve 2b an-

quodlibetica perípe&ta funt

Solius Spititüs S, eft , redu«

cere digreffas oves ad unum

ovile, cujus quidem fpem

aliquam injicit. perfeveranri

à perfonarum illuftrium. in

u religio-

antiquá religione ,

& defe&tio multarum ànovis, veriun

ut przteream refpectus humanos

quandoque latentes ,

paGa, quz hic intercedunt cum (u

onis cum lacte co

bditis , horümque five

: q;auad manci.

peruünacia, five religi

mbibitz amor, fpe-

jocunquejura,

ratam reductionem ietardant,

Confer clariff, D, Barthel

differt, de pacific.

us, ubi nix-

Imp. circa religion. pag. 73,

XXIX. Valor p

Ecclefatidi

acis religiofæ non ex prz-

ventionibus Theolo

gorum, fed vero objecto,

y.

3*

unico fine, ***

, àc temporum anguftiis ***

)

qui neque

aítimabitur.

i

CO

(dffoni*

* Objectum eft pax publica externa,

hanc cum heterodo-

xz religionis affeclis colere ,

quidem z zbaf; malum,

im bypotbe[i vexó pro avertendo r

najore malo neceffarium,

ii hàc m part

^

Arg. cap. 13. $, Matth., v,

29. & feqq.

[* pro h

io 10mol«

zit: Pollcrirts

** Hunc . exprimit , 28. Pac, Relig. &eft omni laude di.

Kxw r

gnus.,

;,'rm leterodo-

Hanc experti nérunt Cafar & Status

atheránum , &

Catholici meliüs,

quàin extra tempeftatem conftituti,

(ch, pag. 29

|

J

reliqua Y

jnio-

XXX.. An Pax religiofa obliget per. ssodum

ia d eidtth

ha

p , an per zodum legis publica ? quzftio fuit ,

j 0«

[ n

ygneturà i

clim à multis meritó * agitata, hodie veró cef-

,Odmiä n

" L

fat poft pacem W eftphalicam,

arto 170 5- Z?

: Hl'&aias:

* Vide ICtos Dillinganos quazft, 2.5.

m ämbaprällas,

ä

"

AXXXI. De pace reli

ipi vero non o

giofà przter Dillin ga-

"P EL

nos ícripfit Bufgïmrdus

; Author autoromiz,

Colonienfis Cancellar

ius, qui Comitiisan. 5 55.

dsdi

qid

ipfemet interfuit ;

Lcehmannus in libro, cui

"T

f;za/l!

*

rubrum: a

publica ej originalia de

li

f»e ralz'gia-

| 4

Qj]Cl

f^. Joan. Schii

tcr. Cortrejus &c,

)qUiii

Tm&ï

H 3

DE

CA

99

( o)

emis, A

o

70 (9)

D

;o

o

i

i

me GMS J

D

o

A2

ls

L *ADT

A

ls

eA2

".,ï

2

LA2

Ro

:ï:

5

t

miocitei

$

TJ-MR

AUA

et^ *

'xïj*

ex

*s

h.ï,,p.» M

A d

o

Hirc

Hici

lC

2Y3€YoQY

i

CT36Y9 GY3CYS CY 9

c

CracYa

en

N

CS)TZ'D

Soloo

$

$

1

:

manus D

Horum Prir

4

D

r

Vid, mat

[V. No

tholicorun

ESTPHALICA.

PACE W

fhates dd

I. Poft pacem religiofam tradabatur aliquo-

periri, na

ties de componendis fidei diffidiis , * fed opus

vellent.

falaberrimum languit.

V. Ex:

'* [n Comitiis Ratisbon, 1$57. przplacuit via Collioq,ui'ä;

C. &Hi&(

Receff. ibsd. $. 9. &^ 10. . In Auguftanis 1559. agnofcitur

inutiliras hujus viz, & tractatus de rcligione refervatur

converten

occafioni opportuniori, Receff. ibid, $. 3. 4. $.

Iipfüm

tigor Caf

fit in Comit, Auguft, 1566.

tenfes exd

IIl. Ferventiüs defudabant Status Catholici in

1j

Diic0D]

recuperandis juxta tenorem pacis retinendisque

g

tr4-—

DilC

bonis Ecclefiafticis, purgandis à Lutheranifmo

H

Caronem

n

fuis provinciis, prefervandis ab ultcriore de-

hoaici À. (

Proteftan-

fectione Archi- & Epifcopatibus.

Gottfr, Ho

tes veró non tantüm retinebant bona Ecclefz-

(* in Cj

ftica , poft transadiionem Paflavienfem mediatis

1620 tl

Collegiis & Moriafteriis erepta, fed infuper jus

Yl

H

id

reformandi * intta fincs fui territorii fümmo rigo-

vifm «(

re exercebant in Capitula, & fundartioncs re-

ligiofas.

"CQ voc.

* Hoc obtentu plurimas Ecclefias & Monafteria, extermái-

natis Presbyreris & monachis occupabant, credentes, id

ln if

Ibi per pacem religiofam non fuiffe prohibitum.

bint]os

Eodem

IlI. ExStatibus Ecclefiafticis immediatis Ar-

Mi

xim

li

chi-Epifcopatus, Magdceburgenfis, & Bremen-

À g

Onfts f

fis, Epifcopatus Halberftadienfis , Martisbur-

genfis,

CAD. XIV. DE PACE WESTPHAL. 99

Cn«^

genfis , Mifínenfis, Naumburgicus, Brand

!

d

»

L.

u

$-

burgicus , Lebufienfis, &c. Abbatiz Imperiales

Y

$5 -

-

:

m

:IJ:

CS)

Hiríchfeld, Maulbrunn , Herforden &c. in

i

JUX V,

!

N

E

manus Proteftantium venerunt.

Horum Principatuum multos eximebant cum vel fine onere.

Vid, matric, Imp. apud Struv.

IV. Non potuit non irritarc hoc animos Ca-

KA.

tholicorum Ordinum, przcipué cüm Ptrote-

ftantes defuper nec in Camerá Imperiali jus ex-

tur aliquo-

periri, ncc Majoribus Comitiorum votis ftare

* (ed opus

vcellent.

V. Ex alterá patte exacerbabat Ordines A,

" Co'loquii.

C. addi&os zclus Epifcoporum noftrorum in

T) agnofcimr

^

jone relerratut

convertendis fübditis ad veterem Religionem,

. Miplam

rigor Czfaris in Aquisgranenfes & Donavver-

tenfes, exauctoratio Gebhardi Truchfefii Archi-

Catholiciin

epifcopi Colonienfis, eledio Ducis Lotharin-

inendisque

gi in Epifcopum Argentinenfem contra Mar-

€

]

i

ionem Brandeburgicum , quem elegerant Ca-

rheranilno

eriore d-

nonici A. C. addi&i. De quibus omnibus vide

Protcfan-

Gortfr. Hoffmanni Serzem rerum, per Germantam

y Ecdela-

€ in Comitils 4 Transatfione Pafsavienfi ad. am.

ii mcdiaEiS

1620. geffarum.

VI. Quare Impetium rurfüs in factiones di-

Jiofupet 8

m rige

vifum e(t, Lutheranis Umiezem , * Catholicis

daioncs I

Ligam ** conflantibus , conícripto utr

inquc ex-

g, EE

ercitu , vocatisque in auxilium fociis exteri

* Anno r610. HalzSuevorum, Rem militarem committe.

ïCSil)

eim

bant Joachimo Ernefto Marchioni Onolzbacenfi.

, aiedeftb !

** Eodem anno Herbipoli, Supremus exercitüs dux fuit

tbitum.

Maximilianus Bavarus.

*** A Ligarianis ftabant Pontifex, Hifpanus & Polonus, Unis

oniftis favebant Gallus, Batavi, Angli, & Scoti,

VIL Poft

H 3

yaritut

gCll m

lOO

CAP. XIV. DE PACE

utuntit

VII. Poft decennium erupit bellum Tricen-

[/

W;m]

nale, occafione rebellionis Bohemica * ortum i

macs & i

Editfo veffituterio ** Ferdinanci

&51

f'mp. inggavcs-

cens,2 m* n

ace Pragcn(i ncquicquam cxtin—

Ii;

Gum, ?**

X. al

* Prote(tantes, de violatione litzergrum Mateflaticarum con-

quefti , contra Ferdinandum Iim

fut atl )

1

Palatinum.,

p. elcgcr'unþ Fridericum V,

!

Í

D

b4r

f

n £

** De reftituendis bonis Ecclefiafticis editum à Ferdinando,

Hiïid:

i

4:,:(

poftFridericum 1620, in monte albo devi&tum , atque pro-

Ex!mþz')

profcriptüm , & pacemm cum Dano initam 1629.

*** Patrocinium quippe Proteftantium fufcepir 1630. Gu-

tiditicum

ftavus Adolphus Rex Sueciz, icto cum Gallo fosdere,

^

LILI

Quam feriebst Imp. 1635. cum Ele&ore Saxone

im V.

]

affentiente majore paite Electorum & Principum Imperii

fOiI'SSUL

R. I. Ratisb, 1641 $. g. in fin. Sed modicadurationis füit,

Subditos

VIII. Poft variam belli fortunam,* rebus

rcligiow

Catholicorum in pejus rucntibus, cogitatum

fà in Co

de pace 1641. Caeepti Monafterii W'ettphalorum

XI p

& Osnabrugis congreflus 1644. abíoluta paci-

primurio

ficatio 1649. **

* Pugnz celebriores erant Lipfrenfis 163 1 . ubi cefus Tyllius;

fjj

NGH Cfx

Luxena 1632. ubicecidit Guftav. Adolphus, Nerdlingen-

fís 1634. ubi cladeinfigni affecti Sueci, Lipfienfis altera

pupnan

1642. ubi victores Sueci &c.

Congrel

dcclacin

** Conftat hzcduplici Inftrumento , Mozaflerienft, & Ofna-

brugenft. Piius erigebatur inter Ferdinandum III, Imp., &

[ Ql'x 1

Ti oc

Ludovicum XIV. Galliz Regem, unde Ca/areo - Galli-

€ui dicitur.

Pofterius inter Ferdinandum & Chriftinam

Que vro.

Sueciz Reginam necnon utrinque fodeiatos, unde C«

tür,

:

tante

fareo - Suecicum appellatur.

Res religionis in hoc ultimo

potiffimim comprehenduntur ab articulo quinto.

?lo Carl

yubu

IX. Articuli,quoad caufas religionis conven-

jirioa:

ti, reduciqueunt ad quatuortitulos: primus eft

e Declaratio pacis religia]k: alter O Toleraztia trium

n (.äïæ:

religz'amzm. tertius » Ce[[to Bemfciomm C Bono-

u ton

Conir

ACÍA

AIL ]

rum . Ecclefiaftcorum. | &hmrtus $ equalitas ex

77?-14*

IOI

WESTPHALICA.

m Trice-

mutuáque inter utriusque Religionis Status,o-

z* ortum,

mnes & fingulos.*

) Ingrave-

* Sineularia funt, qua de civitatibus Imperialibus Auglxüä,

Düinckelspülàa , Biberaco , Ravensburgo ,nec non civitate

Gam Cxtit-

Donavvcrda difponuntur,

X. « Declaratio pzcis religiofz zsbafrva habe-

faticanim cote

Fridericum V,

tur art. 5. S. r. in terminis generalibus. item

. 45. ubi de reditibus Ecclefiafticis. & Q. 48.

a ferdinando,

um , atqut pro«

ubi de fufpenfione jurisdictionis Epifcopalis &c.

29

Extenfrva art. eod. S. 15. ubi Refervatum Eccle-

spit 1630, G-

fiaficum quoque extenditur ad Proteflantes.

Gallo federe,

iccm $. 31. 32. & feqq. ubiautonomia,antehác

e&ore faxone

vpum Inper

folisStatibus cunceffa, fuo modo produciturad

Klarationis füt,

Subditos. item $. 52. ubi pro finiendis caufis

m,* rbus

relieionis fala amicabilis compofrtia placet , exclu-

fà in Comitiis p!um[z'fate VOLOYUmm.,

- copitatum

eliphalorum

XI. 8. Tolerantia * trium religionum ** flat

Yoluta pac-

primariö. in prohibitionibus & pracepeis zega«

Iivis,

* Non eft approbatio : quis enim prudens approbabit re-

icaus Tyllusi

s, Nerdingtl-

pugnantia? De veritate aut falfitatc nihil in Comitis &

jpfenlis al

Congreílu pacis adtum, Sané Cafar & Status Catholici non

declarárunt, tutos efle in confícientià & coram Deo infon-

infi, &Of

tes, qui religiones novas amplexati funt , plásqué fundatio-

1dum nlu 1mp. á

nes occupárunt ; fola fecuritas exrerna contra

uamcune

1

D

ondeba«

. Qf G

que profecutionem juris & facti Proteflantibus

& Chiftinam

tur. Quanquam vero Catholici eque zolerentur inter Pro-

408 »

ande G

teftantes, ac hiinterillos , hoc tamen przcipui habet reli-

jsin hoc ultimo

gio Catholica five vetus prz reliquis duabus, quód à Ma-

y quint?

jeribus ante re&dormationem non fuerit zzerà zoleraza , fed

approbata, cultáque vclut unicé falvifica.

onis t

onvct

rimust

** Quz funt Catholica, Lutherana, & Calviniflica art. 7.

$. 1.5 cui priores duz multüm diuque adverfabantur ,

ut conftat ex R. 1, 1566, $, 5. & actis publicis eorun-

at

Comitiorum.,

j ( !

L

(l

XIL Hzc funt rz»b. Religionis intuitu n&-

ij o

mini

du

Yo2

CADP, XIV.

DE PACE

mini five Catholico five Proteftanti vis infera-

Xl

.l

rur, 277. 5. S. x . in fa.

Nihil contra ccnícien-

Jäzj?immn

tiam & principia rcligionis fuz injungatur fub-

i, :

dito. 4rf,.$.

.48.

pe prim.

2dó. Ncmo defpicatui habeatur* , nec à mer-

fücution

catorum , opifïcum, aut tribuum communio-

corum,"

ne, hzrediratibus,"* legatis, hofpitalibus ,1le-

bris Ecc]

roforiis, elzémofinis &c, multó minüs publi-

D. .

cis Ceemiteriis , honoréve fepulturz *** arcea-

* Quicm

tur. a7. $. S.35.

Eceá

Itmot

* Unde abílinendum utrinque ab odiofis nominibus, Vide

totide

Fabri €taat8 ; Canfjlet) "Tom. 14. pag. 253. Tom. 26,

Pag 728. 735.737.

ftes

** Adeóque mutatio religionis non eft caufalegitima exhaz-

i.

redationis, At qualis eft inftitutio vel legatum fub con-

Qu dip

ditione relictum, fi fiaa Catholicus? Dem potéftne exclu-

di à fidei commitio familia , qui Catholicus fit, fi primi

Tetrito

conftituentes talem voluerint effe incapacem ?

»9* Ouidfi voluexitfepeliri in Ecclefià , autloco honoratio-

Culariza

re Caumnetcrii Catholici? vel fermonem funebrem à facet-

Ecclefa

! dote Catholico petant Agnati?

* Er L

denfi.

3!1'5,- Nemo prohibeatur mutare religionem

ert. 5. S.3

4

kdiiy

m

Glánus

ret.

. I$.

: Etizuþfi perfona Ecclefiaftica fo-

lL. j

* At cur malé mul&antur à fuis Religioü.anlïsfugæ & apoftatz ?

h ifcopz

menj;

4£0. Nullus fübditus diveríx rcligioni addi-

»

&us à Domino territoriali cogatur * emigrare,

Mo

n

Aalfltfl,

cnf ;

fi religio ejus exercitium five publicum five

Mbbsris

privatum quacuzque anni 1624. parte inloco ha-

" E

buerit. 5.31. B T

Qingd

lipit;

* Liberum eft tamen ei emigrare. art. $. $. 36,

Piind

9* Quid dealiis, qui nullà dicti anni parte exercitium fuz

d

rcligionis habnerunt, conventum fit, docet $, 34. quem

Rdig

intel'igo , nifi emigiandi neceffitatem cisinjungat Dori-

3.

nus, ne confictetur cum $,3 $«

11) MC

AIT,

NVESTPHALICA.

103

vis infitge

XIV, . Ce[fio. beneficiorum &t Bonorum. Fccle-

ccnícinme

fiaffieorum his clauditur articulis.

gatur (ib»

1920. Stabilitur annus & diesnormalis, nem-

pé prima Januarii 1624.. velut unica regulare-

CCà fitf

ftitutionis aut retentionis bonorum Ecclefiafti-

tmunie.

corum,* Nec nonobtenturz in capite & mem-

Alibus ,le-

bris Ecclefiarum religionis. Art. s. $. 2. $. 14.

nis publi

P i

M arcen-

*

uicunque anno & die ifto in real poffeffione bonorum

Ecclefiz fuerat, in eà manere debet, omni exceptione

pinibs, Vide

remotà, Quot Capitulares fuére ex utraque religione,

totidem maneant femper,

Cujus treligionis erant Anti-

i;. Tomo 2'60

ftites, ejusdem fint ctiam fucceffores,

cgirima enz-

2.dà. Archi-Epifcopatus , Epifcopatus, alix-

r;um fübcore

que dignitates Ecclefiaftice , cum appertinente

otdinc dl

'erritorio Proteftantibus ceffz , vel fuerunt fx-

!

; f fiprimt

cularizatz'* vel in ordine PrincipatuumImpcerii

(.,c'ohonoratio«,

sebrem lt

Ecclefiafticorum permanferunr. ***

* Ex his Archi Epifcopatus Bremenfis cum Epiícopatu Ver-

denfi obvenit $ueco , hodie Hanoverano, art, 10. $. 7.

«eigionen

Archi Epifcopatus Magdeburgicus, Epiícopatus Halberfta-

dianus, Mindanus, & Caminenfis Brandeburgico. art,

(iaflica 10*

II. $. 1.4. 5. & 6,

Epifcopatus Suerinenfis, & Razeburgenfis, nec non Com-

z gapollaz

mendaz Mirovy & Nemerovv Duci Megapolitano art, 12,

*rS€4

;oni addi

Monaíteria Walckenried & Gromingen Domui Brunsvvi-

;ä

(

cen(i art, 13, $. 1.

migratey

ylicum Iv

Abbatia Hirfchfeld Landgravio Haffo-Caffellano art, 15, $.2..

** Ex his Brunsvvicenfi obvenit alteinativa in Epifcopatu

, inlOCOha'

Osnabrugenfi. art. 13. $, 1

Auguítanz Confeffioni Epifcopatus Lübecenfis, & Abbatiz

Principales , Quedlinburg , Geringrod, Gandersheim,

Religioni veró reformata abbatia Herforden,

;;(e:ci!ium fiz

3ti0. Pontifici adimuntur Annatz, jura pal-

j

lii Menfes papalcs* jn Ecclefiis Proteftantium

art,

XIT

I04

CAD. XIV

DP PACE

xCE

art. $. S. 19,

Nec non confirmatio FPI[COPO-

j»L 10

rum Proteftantium , qui invcítiendi funt a Ca-

Cati

£n

fare. 4rt. $. S. 21.

* vide tamen $. 20, ejusd. art

Y

44ó. Jus primariarum prccum firmatur $.

auilCO 1

Caxlàrez Majeflati, ubi il'u:! exercuit, fub li-

G quï

mitatione tamen. 4£. 9. S. 19

vel inter

5£0. Fundationibus imimediatis ftabilitur jus

Qu£ rElIE

eligendi & poftulandi arz. $. $. 16. exclufà fuc-

tur & j

ceflione hzreditarià. $. 17.

sz

XIV. $. qumlztas exatía: mutuaque intcer utri-

Eit

t o

usque religionis Status omnes & fingulos exi-

Vrati

git, ut quod uni parti juftum eft, altcri quo-

&r

íc de-

I0t

que fit juftum.

Verum quousque illa

*

tànt

bcat porrigere, non eft per omnia decifum.

"N

Ex hác derivatur

3

* Obfcura certé funt verba ; nlmxsquc ceneralia? QU ATE-

L]i

NUS forma Reipublica, conjhtutzonwm lnperii, C j)mjemz

GQ

vonflitutioni conformis eft. att. $, $. T.

Afj (

120

uod Principes Proteftantes Ecclefia-

l

Cu rll

ftici co!em titulo & proédrià gaudeant, quà

Ciri.

Catholici.* arz. 5. S. 22.

* Occupant in Comitiis fcamnum transverfum mcdu inter

gt (

Principes Ecclefiafticos & fzculares.

ibid,

benda (

2dó,

uó 1 Prmupcs Catholici tam fzcula-

DrPrn,

res, quàm Ecclefiaftici intra fines territorii fui

Pï&

zque * jus Diecefapum & veformandi excrcere

11& L]Ca

polïim: in fubditos Proteftantes, ac Principes

XY

A. C. addi&i in fubditos catholicos. art. 5. $.

Demini

30. $-45. art. 8. S. r.

l

* Unde, qua Dominus A.

C. addi&us poteft circa ferias

àd i

& dies pæmtenrlahs , aut cncafmulmneum, ra(; :ectu fub-

ditoruin Catholicorum :

In li

ea.lein quoque licebunc Catbo-

jco

— Ó À

WESTPHALICA.

I0$

Epifcopo-

lico Domino refpectu fabditorum Lutheranorum.

Ob.

(nnt aCr-

jectio Proteftantium. contra jus Diecefanum , áStatibus

Catholicis laicis in fubditos Proteftantes exercendum , ft-

fellitur exceptione? ve[tra non intereft,

"matur $,

3£ió.

uód in Camerá Imperiali , & judicio

t, Íub li

aulico * tam cauíx Ecclefiaftice, quàm Politi-

cz, quz inter Catholicos & Proteftantes Status,

vel inter hos folos vertuntur, adle&tis ex utrá-

pitut Jus

que religione parz zumero aflefloribus discutian-

xclulaluc-

tur & judicentur. a7£. 20, $, 53.

* vide 9teid8 « ofratb5 ; Drbnung €. YDir veollen aud.

interutri-

Extra cafum pars numeri judicantium , fi Protceítan.

tes omnes , licet numero minores, idem fentiant, con-

nulos x

trarium Catholici, fidione juris cenfentur adeffe paria ,

deri quo-

& res defertur ad Imperatorem.

$i Catholicorum unus

Proteftantibus, aut horum unus accedat Catholicis refüul-

il u de-

ii

tant majora: Andler verb, 9Reid)8 ; -So(tatl) n. 7.

üc

CLiu

** Numerus tamen Aflefforum difpar efít, Catholicorum

quippe funt przter judicem Camerz & Przfidem 26. Pro.

TM ïi,'r"-m',

teftantium 24. In judicio aulico pauciores funt A. C.

addi&i Confiliarii,

ni, G um

410.

uód Imperator zqué protegere tc-

« Ecclelia

ncatür jura Proteftantium , ac Catholicorum,

lïz

Gl 'ä

Capit, Caroli VI, art. r,

5tó. Quód matrimonia Proteftantium ha-

y medi t

benda fint pro veris, filii pro legitimis , nec

obtentu hzrefeos avitz filio Catholico facto via

m izcul-

^

D

przcludi poffit ad dignitares & beneficia Eccle-

ertitorii 1

fiaftica.

[j exeractt

XV. An pax hzc fit. ffricZi juris, adeóque

; hrincipe

nemini per eam plus conceflum, quàm expref-

'50 ar['i' Í

fum? quzftio eft ineptis verbis concepta , et

d

Ia5

ad interpretanda pacta jwris gemtium inutilis.

f citcà

TRU

eri?

* [n his enim explofà illà divifione contractuum, à jvtc

civili

n C;o0

uoL

9

—

106 CAP. XIV. DE PACE WESTPHAL,

civili Romano introdudá, atrendimus ad regulas inter-

:

E LE

pretationis , quas fana ratio dictat: Quódí vera paci-

T

Ícentium mens eruatur absque diftortis cavillationibus ,

H

nos Catholici, qui fidem quibuscunquc datam docemus

"

1

!

(

ellc fervandam , ,promiffis h-aud deerimus,

XVI. P&'rpcïuitas hujus pacis eadem cft,

qua Pacis religiof. Vid. cap. praced. $. 28.

Ejus valorem Germano impugnare haud licet.

oteftatio-

art. $. S. 0. * Nec attendere ad Pr

33

nem folennem Innoc. X. Pont. Max,

ÀD

y

* Quem tuentur poft Caramuclem à Lobkovviz Univeifi-

tates Catholicz.

»

** Hzc quidem falvat jura Pontificis in pace Weftphalicà

temerata, fed non jura Statuum,

Subíequentes tamen

Papz rigorem interpofitz pxotc&ationis temperarunt , de-

clarando vetbis factisque , retentionem bonorum Eccle-

fiafticorum Ordinibus ad religionem Catholicain revet-

] b

futis à fe indultum 1ri,

*

I&E&Q;)P!jl

XVII. De Pace We&phalicä fcripfére Ada-

Inum u

mus Adami ord. S. Bencaicti, & Legatus Cor-

* Hiflor

bejenfis ad 'Tra&t. pac.

Pfanner, Henninges,

dfm)(

ptolib,

Obrecht, D, de Meiern, & per varias difler-

tationes D. Barthel profeff. W'irceburg.

IH ]mp

COmpar

l. Hii

772

N

Dimay

S

4

e—»-

aS

.

:

CODCerne

-

,

s

—

LA

:

iM

W

ts offi

())

,"

L 3À

Cs

N

—

culum (

Dmmi

NN

S

Ab

: Pfxfs (Aft

llthliorg

CAP.

ln[f[i[u]

pbl

'HAL,

5

A

107

tegulas intete

71

1

o

ge

(o

i

?'3

5X

9

i

&6j

Sï

j

ex5e

&

x

D

36

[

*

df vera paci-

*

lt )*

E

;

n;,i*

:

i.ï(-

*.f.***.f.**

M

.f.***.i.**

"

3

Mi

3Lx -x.þn

villationibus ,

ï:f

p

eYo

X

[9 95

en

Í

eY36

zY9. C Y3 Y2

-Y3:Y36 Y9

m dotemus

í gï

:

P

ö)

Y

D o

:f?

J

j

'I":**

xdem eft,

d & af

CAPUT XV.

aud licet.

rotellatio-

DE

Ll

viz Univeift-

ADMINICULIS JURIS PU-

BLICI ECCLESIASTICI, HISTORIA,

: Wcüpb;ïici

ET CRITICA.

uentis tamen

yperatunt, de

ynorum Ecde

olicam Tevet

I. Principia juris publici ha&tenus enume-

rataapplicantur captui noftro duobus potiffi-

*

pf&rc Adi

mümauxiliis, H/ffería nempé & Cririca,

r Q

* Hiftoria facit, ut fciam , quz fint fata Ecclefia: quoad fi-

Critica veró

dem, difciplinam, ftatum externum &c.

enninge

prohibet, ne promiícué quaslibet veterum narratiuneue

i dillci

las amplectendo merces ípurias pro vceris & hiftoricis

p

comparenme»

IIl. Hiftoria Ecclefiaftica duplex eít, alia

Dogmatum , alia ceterorum evegruum Ecclefiam

concernentium. Prior vocatur Dagmtita *.

Ejus officium eft defcribere, qua de fzculo in

fzculum floruerint do&trinz creditu neceffariz,

quz opiniones adiaphorz, quz veterum du-

bia zvo recentiori fucrint definita , qua fuz

ambiguitati relicta!: &c.

* Dars eft Hifforie Lirteraria, qua cujusque facultatis cc-

lebriores fententias, earümque authores ; progrcffum,

interitum enarrat ; Qualem ex Proteftantibus collegio

publice tzadidit eruditus Gundling.

V

III. Jus

1oB8

CAP. XV. DE HISTORIA

* [nte

II Jus publicum Credezdorum brevi me-

e

thodo difcimus per Degmaticam *

e

absque cá

i.

Cano

folidé non affequemur. ***

IL 01

" Modo Polemica ftabilierit unicum hoc generale princi-

thorta

pium , Ecclefram in rebus fidei errore ámmunem eff , jam

non erit opus diu rimari particularium dogmatuin ab Ec-

LD

€lefià propofitarum veritatem , fed fufficiet nóffe ex 4o-

gmaticá, quid docuerit Ecclefia,

Hinc $. Auguftin, lib,

præpr'm:lf

de quant, anim, cap, 7. ait ; auzhboritati. credere "hagnum

enixa eft

eft compendium ( nullus labor.

* Égteoit

** E. g. Vis íententiam tuam probare ex Tridex'xtino—, &

nefcis hiftoriam deliberationum , difputationum , & fef-

t

p!an?f'

?

fionum defuper habitarum, quid fiet?. docebis, quod

Dares (

tumet tibi ex ratione cerebrina imaginaberis, non quod

plofis t

Patres reápfe fenferunr. — Trades multa pro definitis, qua

nibus "

definita non funt ; paucis , divinator czis , non Theo-

Ecclef

logus.

VL U

IV. Przclarum Dogmaticz initium jacuiffet

eaticà j

Szculo XII. Petrus Lombardus Epifcopus Pari-

manda for

fienfis , inquatuor libris fententiarum, * fi difci-

,

poris, *

['

puli ejus, febolaffici didi, eandem, quam ipfe

* Non ix

.

autharitqtis Íemitam porró triviflent.

Vitoum

formato

* His univeríam Theologiam complexus eft, dogmata

confirmans fententiis Latinorum Patrum , prafertim $,

VIIL

Auguftini, di&us propterea antonomafticé Magiffer Sen-

Prfe(i.

efITOICs,

zentiarum, Ejustamen fcripta continent graves aliquot

QU£ audit

V. Aft, poftquam Thomiftis, Scotiftisque

Ad sihj

18!,&1

placuit, authorirate tantisper fepofità , ingeni-

di

Vldl X

um íequi, ambulare fuper fe in mirabilibus ra-

Uj n

lL

tiociniis , Philofophiam Ariftotelicam feré

Tüllo

105j

omnem traducere in San&ta Sanctorum, inau-

Wn 1

OR

ditum genus barbari idiomatis cum exercituar-

j IX $,

bitrariarum diftin&tionum in fcholas invehere,

demop(b.

tum enimveró a&um fuit de dogmaticá, *

* In-

lÀ

ET CRITICA.

109

Yevi me-

* [ntercidit enim. ftudium . linguarum Orientalium , fine

quibus nec $críptura Sacra, nec Concilia Orientis, nec

dyu d

Patres Graci inte

Á

]

ligentur.

Nemini curz . erant antiqui

canones , aut hifítoria ; atgumenta omnia ex ratione pe-

tebantur , fic , ut obefi cerebri homo habeierur, qui au-

netil ptitci

thoritate certabat,

m (f jm

atuun ab Ec-

VI. Donec labente fzculo XVl. Gallorum

nüle ex 4«

Vuguftin,lib,

przprimis indefeflà operá hinc inde in altum

dere inagum

enixa eft. *

* Egregié de dogmaticá meruit Dionyfius Petavius $. I. vit

identino, &

planc incomparabilis , & veterum doctrinarum colle&or

onum, &f

exactus libro Je Theologicis dogmatibus.

Seq uuntur eum

locebis, quod

Patres Oratorii Gallicani; & Sorboniftz paffim , qui ex-

js, ton quod

plofis Hifpanorum & Germanorum fpeculativis quzftio-

definitis, quz

nibus Theologiam edunt tam lectori

jucundam , guäm

, non Thto-

Ecclefiz falutarem,

VII. Ut veró probiffimus ifte labor in do-

m jcuiltt

gmaticá inftaurandà füccedat felicids , refor-

copus Pari-

manda forct Methodus Theologie& noftri tem-

Hf d

poris, * ac

* Non incufent audaciam meam Scholaftici : funt hzc jufta

qum ipe

virorum-illuftrium desideria, decretis Univerfitatum re-

,

formatoriis abundé declarata,

(, dogmata

erertim $,

VIII.

rimó quidem fupprimendas autumo

agf

Profeffuras ejus partis Theologix, modernz,

g dquot

qux audit ffeculatzva, *

* Ad nihil enim conducit; in ea reperio qua'ftiones si»

les, & znutiles,

Ha tenebras merentur zternas, illa

Scotiltisque

dividi poflent inter Polemicam & Moralem: vel enim 44

" ingcni-

fidem pertinent , vel ad mores.

Catera funt ;otiofa, &

curioforum ingeniorum — oblectamenta.

abilibus F

philofophica

Quantum ab ipío ftatim principio in hanc methodum

Jicam ete

detonuerint Pontifices, lege apud Hyacinthum Gravefon.

um, I*

IX. Solertiàs excolatur Polemica, cujus eft;

exerci

demonftrare veritates publicé creditas, ad nor-

mam tamen 4egmafíce, lic, ut argumenta de-

jd*

fuma-

(t:

lIÓ

CAP.XV. DE HISTORIA

, lorum

fumantur ex principiis, ütajunt, fefffivis , vi-

f

»9^

F::!'c

delicet Scriptura , Conciliis , & Patribus. *

?5

f

expolitio

* Argumenta ex ratione deprompta fion rcjicio 5 fidesenim

noftra confenut fanz rationi? íed attendat polemicus ;

i'l

n if

ne venumdet nimis fubtilia, fophiftica, incertis Philo-

Brixiznas

fopbiz principiis innixa, & oppofito humano ratiocinio

facilé eludeada, nc bonam caufam malé defenidat.

Gum

c(-f.ïizl h

X. Exterminctur a 7heologiá Morali Regnutà

D] DSC]

Ry*

m

opinionum* , de quo fummopere queritur

» W0

TE

Fleury J»ffz.jur. capon. part. x. cap. 2. S. xo.

y Tem

* Hoc usque adeó invaluit, ut omnis fere actio, utüt li.

»*

centiofa , inter Moraliftas fuos inveniat patronos. Ama-

; llüm

bo ex quibus conftat Theologia moralis? nonne ex jsre

» Difcat

satur&, & cunonico? qua igitur fronte manus ei traden-

» pinqu

dz apponunt, quinullum juris naturz fyftema poffident;

»&a

jus autem. canonicum proletarié duntaxat & obiter abs-

quc crifi & hiftoriacanonum ?

» fiaïus i

»

) Juir [

XI. Refufcitetur omninó Profeffura lingua-

» GA

rum Orienzlium , Hebraicz preprimis & Grz-

*

» Nom;

]

cx, velut clavium $. Scriptura.

» Qam

* Przclaré dectevit Clemens V. in Concilio Viennenfi , ut Ro-

» Dàm E

mz, & ubicunque Romanam curiam refidere contingc-

» Vl:ot

» Græu

ret, Hebraicm , Arabica & Chaldaica linguz Profeffores

alerentur,

N*XJCC

XII. Exulet pfeudo-Myftica * & Symbolica

& Capi

** 3 jure Ecclefiaftico, qualis medio prafertim

fiä,*?lue .p(

avo obtinuit, diutiffiméque viguit, non tan-

Alll ]

tüim apud Gloffatores & Interpretes, fedetiam

COmmïntal

*

in ipfis Refcriptis canonicis. o

ho fe 1

* Ejus fpecimen dabo ex Hoftienfi, qui in. prozmio fum-

tid, db ;

ma n.13. ait;: , Tria funt genera hominum, per quz

» poteft Zriniras defignari? Gemus laicorum affimilatur

qic, &

» Patri propter potenuam , Gezus Sacularium . Clericorum

» Filio propter fapientiam ,. Gezus religioforum. Spiritui S,

i Ofler

, propter benigniratem five gratiam,

In his generibus

Qu 5

»leilicet Laicorum ; Clericorum fzcülarium , & religio-

Iendac

orum

ET CRHIICA.

"

129

»forum eft Triniras, fedin facrà Communione Ecclefize

W.f iwj j Vi*

Videetiam .4rborem Bigamia

, & Fide Catholicá unitas.

us*

»apud eundem Zzzz. de bigamis , cjüsq,ue enthufiafticam

expofitionem in cellulà przfettim 2dà , 3tià, & Íeqq.-

05 fdesenini

: polemicts;

**

In eà improbum laborem collocavit. Anton. Ricciard,

certis Jhilo.

Brixianus vir alias celfi ingenii in Comamentario Symbol.

Q ratiocinig

edit. Venet, 1591, E. g.pag 310. n. 9, hunc in mo-

«nidat,

dum delirat:

)

ïz' Megnuri

Divo Joanni datus eft calamus , quo metiretur Tem-

23

plum Dei, & Altare, & adorantes in eo, Atuium:

| q:acrifut

veró non mctiretur , quod effet datum gentibus ;

,Mo.

Templum Dei Hgniäcat ordinem priorum Sacerdo-

(dio, utit l

tum, Altare fignificat Confiftorium fpeciale Cardina-

tronos, Ama.

35

lium , Atrium veró , quod eft foris Templum, fig-

nonnt ex j

P

nificat Clerum Gracotum, qui videtur quädam pro-

mus el ttaden

35

pinquitate propinquus Clero Latinorum , fed tamen

eft extra eum, ficuti atrium erat foris Templum , &

m pofüdcnï»

& obiter

datus efít gentibus, quod fignificat, Conftantinopo-

lim & Grzcorum imperium & Ecclefias à Turcis op-

primendas, & quia dictum eft eit ( civitatem fan-

Juralingoe

35

Gam calcabunt men[ibus 42. fignificat , Ecclefiam

35

Romanam ab Anti- Chrifto per 42, menfes agitan-

us & G-

dam; nam Civitas fan&a Jerufalem fignificat Roma-

$5

nam Ecclefiaam , que fignificat totam latinitatem ,

nnenü; utROe

35

vel:gentem latinam ; $amaria fignificat Ecclgüam

lre continge-

Gracaám &ec,

gz hll

*** yide Cap. 6, de major. & obed. vers. fraterea nóffe.

& Capit. t, eod, imter. extr

ejé[que potefiate,

apæg. commun verf, in bác

gymbolica

y prafertim

XIII. Fateor, quod mclthodus myftice

[, no[] (afi*

commentandi fit antiquiffima, * at conti-

^ [cdctiüin

neat fe

intra cancellos ,

explicet. Myfte-

ria, ubi reverà fubfunt, non fingat ubicun-

B

mío [uf

l piæ

qü

e, **

fl

affimiatut

* [d oftendunt opcra; Philonis judzi, Origenis, aliorüm-

, C "

que $$. Patrum, EX. Cap. ro. $, Aug. libro contra

" Sf

nl ?

Gregor,

his

genctt

icndaciam, qui extat Tom. 4. poft init, $,

honm,

/li

& jege-

QU -

130

CAP. XV. DE HISTORIA

hom. 2$23, in Evan

g. $. Ambr-of. lib, 8. in Luc. pro-

ginem, [

pé fin,

picopdls

** [d quod ingenti caligine fuppreffit fenfüm literalem $»

rio, itroy

$cripture ? Poft Grotium tamen & Calmetum is re-

Carnones m

vixit,

MTA

XIV. Denique Pbilafophia, quz in dogma-

id, qüis

tibus & canonibus explicandis ha&tenüs

O-

U m

ticbatur rerum inftar Domzs, * reducatur ad

UrnAgt

ftlatum ancillarem &z fubalternum. **

* Hoc in ;

Bon;, &

* Ridicula funt, que Canonum interpretes quandoque ex

philofophià defumpferunt,

E. g. dum Hloftienüs in

9t Cintt

proosmio ait, inhibitionem copulae conjugalis reftri-

&am fuiffe ufque ad quartum gradum 24 exemplum qua-

XVIL. ]

tuor bumovum, Decretales dividi in $. patrtes ad . fimili-

Vintiam jr

tudinem $. fenfuum,

Vide etiam eund, ad tit, r, lib.

1. decret, ubi explicat fimplicitatem Dei,

uniformes,

Ati Corum

XV. His zizaniis expurgatà Theologiá;

teductá in fcholas latinitate, amandatis fubti-

AQuiritur,

litatibus cerebrinis , revocato feníu litterali ,

* Contendg

atl poff.

excultá hiftoriá conciliari , reflorebit tandem

Ctdente «

cuftos do&trinz orthodoxax Dogmatica.

: Quod aj

CIYaDtiam

INunc ad iulam Hifloria Ecclefía-

ontifiïibï

3 Qu ju

ffica partemy — qua a'z'fcz'plz'nam

101 peni

d aäferthiztm im publicis ne-

ic Impc;

Uimomi)

"l?l or, [77

gottis explanat.

N Ludoy

Dütter

XVI. Hujus hiftoriz partes funt indagare

M

praxium publicatum

modum primzvum ,

Tàm i.

At

medium, noviffimum, * Rituum, ** feftorum,

C. Oori-

"a

ordinum rcligioforum , jcjuniorum &

»4

ginem

]A

ET CRITICA.

13í

it [ pre:

ginem , Incrementum poteftatis Papalis & E-

pifcopalis, collifionem Sacerdotii cum Impe-

m literdem $

lmetum is re-

rio, irreptionem abufuum, eorundémque per

canones medelam. ?***

in dogm:-

" E. g. Cultüs S$, imaginum ortum, augmentum , fata*

vel, quis olim modus communicandi , qua cauífa mox

Qdenus po-

unius mox duplicis fpeciei fum

dnur. ad

UTRAQUE motus &c,

pt? , Qui ex negatá

x*

* Hoc in rebus liturgicis egregié praftiterunt 'Cardinaf.

:Bona, & Grancolas,

| quandoquc 21

. ** Canonum hiftoriam illuftravit Cabaffutius,

. Hoffienfs in

onjugalis veltti

d exanjum 0H

XVII. Przcipué veró docet Hiftoria obfer-

aces ad finie

vantiam in Ecclefiafticis per actus repetitos, *

; a tit, L. i»

"

uniformes, nec contradic&tos, ** in caufis pote-

ftati corum, per quos jus aliquod ceditur vel

Thcologiä,

acquiritur, fubjedtis, ?**

adaris fübtt

* Contendunt aliqui, in negotiis publicis unico a&u crez

yfa littetds

ari poffe obfervantiam , at hzc firma non erit, nifiac-

ebit tandem

cedente confenfü tacito eorum, quorum intereft,

* Quod enim contradicente adverfario quis exercebat, ob«

jiid.

fervantiam haud parit.

Pontificum attentatz ab

Hujus generis funt depofitionee

lnperatorbus , & horuxïn à

Pontificibus,

, Edf

*** Quz jura abdicare vel acquirere ex arbitrio hominis

non pendet, in iis fruftra docet hiftoria obfervantiamg

jciplm

Sic Imperator nequit cognofcere in impedimentis maw

vlliis t

trimonii, nec difpenfare , quanquam Freherus 4b, de

Jeriptor, verum. german. pag. m, 430. aleget actum g

quo Ludovicus IV. pronunciavit in caufà divortii inter

Joannem filium Regis Bohemiz & Matrgaritam Ducem

Carinthie ex capite impotentiz ,

infimülque for-

mam difpenfationis füper confanguinita

te inter eandem

Margaritam. & Ludovicam Marchionem

Brandenburgis

cum, dipfum eft de actibus inveftiturz Ecclefiaflica: à

laicis exercitis,

** fcftorit

[l

:

I 2

uf &C', ;

AYIII.

nem

CAP. XV. DE HISTORIA

£52

XVIII. Cüm veró difficile fit veritatem hi-

XX.

ftoricam deprehendere, * in fubífidium voca-

um vet

YoCatur

tur A4R$ CRITICA, quz cum judicio fecernit

* E in

canoncs librófque genuinos à fpuriis, . hiftori-

Vi

am à fabellis, tcftimonia fufpecta ab omni ex-

*

FEVV

ceptione majoribus.

'

fiCorum

* JEgié certi. fümus eorum ,. quz noftrà vità & in pro-

!

cns,

pinquo fiunt, quamö minus ilorum, quz ante nuülle

annos acciderunt ? Scripta veterum multis cafibus erant

*

E

obnoxia; alia mendofíé defcripfit incurius. Amanuen:

210

fis , alia nafutulus fuis gloffis corrupit, aut refectis, qu&é

0C0

tus? ]

fibi difplicuére, mutilavit, quedam dolo five galo fivc

pio conficta funt fub nomine $8. Patrum ; nonnulla vi-

ctnti:æ

uantur partium ftudio,

]!

** Id quod Keipublicz perquam eft urile, imó neceffari-

Àn

um; nam unde tot errores ac. fabulz, & ftolida dog-

mata, nifi é Criticz inopià? unde recti judicii, melio-

Nicepl

fpetee

rífque eruditionis reftitutio , nifi éà/ Criticá reftirutá? in-

quit cruditus Muratorius, notus fub fchemate Lamindi

mllb

lib

Pritanii,

Excelluit facilé hàc arte Antonius Pagi Gallus

Nont

author Critices in annales Baronii, item Cafpar Schiop-

LL

[11

pius Commmentar, de arte Criticá, Salmafius, Joannes

Clericus, Simonius, ?.aunoyus, &c,

XXIL

Citici n

XIX. Arscritica fiftitgenuinos textus * cum

fcit pmy

Propriä vocabulorum fignificationc.

* Dre

Itl2

* Hoc przfupponitur neceffarió ad: ratiocinia, quis

HH

enim v. g. argumentabitur ex textu $. Scripturz ,

«V C

Nact

E

nifi priüs conílet, illum veré effe textum canonicum?

Quis formabit conclufionem canomicam v, g. ex Can.

XX

Conflantinus, i4. dift. 96. ex quo Critici illum. dixére

fuppofititium ?

MTationi

XXO

Pruritg |

ET CRITICA.

133

i

tem hi-

XX. Examinat authentiam Inítrumento-

rum veterum, * & eatenüs fingulari nomine

[l] VOC0-

vocatur ARS DIPLOMATICA.

(ecernit

hiftori

* Ex infcriptione , die, literarum formà, figillo, con.vel

diffonantià cum biflorià univerfali aut particulari,

i ex-

XXI. Ponderat authoritatem teftium hifto-

ricorum, * quz absque co non cít convin-

An pre-

cens, ** nifi unanimis omnium vox exiftat.

ame. aille

- fibus erant

"Eg. An fcriþtor füerit cozvus rei gefta , aut faltem

An teílis de vifu, an de auditu? an

; Amanucn.

zvo propior'?

loco propinquus aut remotus? an nul

lius partes. fecta-

efedis, qui

ye palo fe

tus? An purus affecibus, invidim, vindidz, maledi-

ponnula vi

centim , aut. ftyli acrimoniz ?. An fuerit prudens ac cir-

cumípe&us , an non plüs zquo credulus ac füperftitio-

íus ? An folus hoc afferat, an veró conteftes habeat?

eriis di-

;b necef

An gavifus libertate calami, nécne? Ex his crit

ftolida dog;

judicabitur , quantum fit credendum $ozomeno, Socrati,

Nicephoro, aliísque Grzcis, item Mariano Scoto, Ut-

jici, mdio

fpergenfi , Okamo , Marfilio Patavino, Platinz , & $i«

MT inj

milibus Latinis,

natt Lamindt

** Non enim funt jurati, nec depofuerunt ad intcnogam-

fgi Gulus

ria , fibi à párte adverfà formata.

[t s

; Joune

XXII. Ad ftabiliendam thefin * ex arte

Criticá non requiritur demonftratio , fed fuf-

**

qu m

ficit prudens conje&tura.

* Drafertim negativam, id eft; qua propofitionis affit-

mativz oppofitz fidem elidere conatur,

** Hac enim vel fola fundat formidinem. de oppofito,

ia 9

"

. jaipure

quàcum ftare. nequit certitudo thefcos contrarie,

| ænonicum?

XXIIL Fatenduim tamen eft, defectu mo-

g, k Caft.

du

l dixet

derationis ingeniorum irrepfiffe in artem cri-

ticam abufus haud leves, dum quidam ex

pruritu fceptico leviffumis conjeéturis adjuti

audent

YX

»

134 CAP, XV. DE HIST. ET CRITICA.

audent evertere poffeffionem veritatum qua-

rundam hiftoricarum , aut librorum, ab omni

retró ztate quieté habitam.

Ex horum albo eft Joannes Clericus Batavus critices abufu

non minus ac eruditione fuà fainofus.

Atque Tantum intereà de juris publici Ec-

clefiaftici principiis: Tu, le&or benevole, pri-

mo huic periculo fave, Tyronibus tam 'Theo-

logis quàm Canoniftis apprimé utili, fi prz-

legatur à Viro recentiores litteras guftante :

lapífus benigné connive parato emendare, fi

quicunque Superiorjuflerit, priva-.

tus pcrfuafcrit.

PINIS.

297

E

—

E*

(

«

-

N

YN(

N

-U(l

Qoä.

»223

m

3

s

iW

A

.þ,!(æ

l&&ïüsj

-

22

*

$

$

Y

Á

Atl

v

NSS

N

NY

.

NI

r $m Ó

Á

:

;

TE

3

w

Á

P

TICA,

|

um que

ab omni

riices abufi

blici Ec-

role, pti-

m Theo-

j fpre

guüantc :

xare, d

fiva

m ',yvuv'

s

ET r EE IMAee d

jer

|

-

—

——

——

»]

w*

B

p

—

—

P.

i

D

—

s ts Hs

R

É

M

|

T

——

N

ET

$s

w

P

x

x

Pll.h.: at

s

——

ii p

:

( ag

-

a

E

[.

ERE

é^

1

"

—

——

x

-

x

—

E r

W FA :

HU VA

)^

CKQME , a i

PERICULUM

$

JURIS PUBLICI

5

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

r

ECCLESIASTICI

e

CATHOLICORUM, ..

I

D

AD STATUM GERMANIZ

ACCOMMODATI.

[

N Focs O Balanee Q

ä

d

l

M

OPUSCULUM I

L

| 40

COMPLECTENS PRINCIPIA,

T

ET ADMINICULA.

[

|c

g

E

2)

s

«

AR

l

A

W

/

nL-

T

——

U

g

z

9)

Z

u

/

r

QU

TM

*.//(/w

A

O ,

i

r NÀ

l5

ä

x/i Y

U^

E

2 C

YÀh

127 d

EH NENGEN

FRANCOEVR-TI 4D MOENPFAM.

Iypis JOAN. BERN. EICHENBERG, Sain

Ánno

174f$

M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com